Беріш

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kk">
  <siteinfo>
    <sitename>Уикипедия</sitename>
    <dbname>kkwiki</dbname>
    <base>https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Таспа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Арнайы</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Талқылау</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Қатысушы</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Қатысушы талқылауы</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Уикипедия</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Уикипедия талқылауы</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Сурет</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Сурет талқылауы</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедиаУики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">МедиаУики талқылауы</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Үлгі</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Үлгі талқылауы</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Анықтама</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Анықтама талқылауы</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Санат</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Санат талқылауы</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Портал талқылауы</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Жоба</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Жоба талқылауы</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Беріш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3443</id>
    <revision>
      <id>3649057</id>
      <parentid>3627611</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T22:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47069-53</username>
        <id>185138</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тұлғалар */ Сұлтан Бейбарыс беріш руынан шықан,Боняк Куман кыпшак беріш руынан шықан тұлға,Тоныкөк шығыс көк түрік қағанатынын уәзірі болған беріш себек руынан шыққан!</comment>
      <origin>3649057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8207" sha1="45fwicqa1nmgyyg9jgoihqaq3kopy3o" xml:space="preserve">'''Беріш''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды.

==Тарихы==
Кіші жүздің Байұлының ішіндегі адам саны ең көп ру - Беріш. Б.Кеппенің (1851 жыл) мәліметі бойынша Бөкей Ордасының өзінде ғана Беріш руы 3 600 отбасын құраған. (Әр отбасы шамамен 5 адамнан) Орташа есеппен сонда адам саны 18 000-ға жеткен. Бұл ру жөнінде ең алғашқы 1748 жылғы Тевкелев құрған Кіші жүз қазақтарының ру-тайпалық құрамы деген еңбектерінде айтылады. Сол сияқты Беріш руы 1829 жылы шенеулік Ларионовтың берген рапортында, Левшиннің жазған руларының тізімінде де берілген. Беріш руы 9 жікке бөлінеді: Жайық, Есенқұл, Қаратоқай, Күлкеш, Бегіс, Есен, Жаңбыршы, Себек, [[Бесқасқа]].

Шежіре бойынша, Кіші жүздегі Байұлы бірлестігі құрамына енеді. ''[[Есенқұл]], [[Қаратоқай]], Жайық, [[Жаңбыршы]], [[Себек]], [[Бегіс]], Есен, Құлкеш'' аталарына таратылады. Беріш тайпалық бірлестігінің құрамына енген аталардың тарихы әріден басталады. Мәселен, Беріш тайпасының ең іргелі руы — Жайық. Ол өз есімін не Жайық өзеніне берген, не есімін Жайық өзенінен алған. Ал [[Жайық өзені]] болса, ол б.з. 2 ғасырынан бастап белгілі.
 
*Беріш этнонимі 10 ғасырда парсы тілінде жазылған авторы белгісіз ''“Худуд әл-Әлем”'' деген жағырапиялық еңбекте де кездеседі. Онда “Мерке — елді мекен, онда қарлықтар тұрады, оған саудагерлер де қатынайды. Бұл екі елді мекеннің аралығын үш қарлық тайпасы қоныстанған, олардың есімі бистан, хайм, бириш” деп жазылған.
*Академик [[Марғұлан|Ә. Марғұлан]] “Қазақтың жыр-аңыздары” атты кітабында 10 ғасырда Хазар хандығы негізінен екі тайпадан құрылған: бірі — [[Хазароғлы]], екіншісі — [[Берішоғлы]] деп көрсетеді.
*Ал 11–12 ғасырлардағы орыс жылнамаларында половецтердің (қыпшақтардың) қатарында Буршевич ұрпақтары болғаны туралы айтылады.
*[[Араб]], [[парсы]] саяхатшылары оларды Буржоғлы деп көрсеткен.

Оңтүстік орыс даласында Бурчевичер ең ұлы ордалардың бірі болып, Русь-Қыпшақ даласы арасындағы барлық саяси оқиғаларға белсене араласқан. Бұл кездегі Беріштердің ханы атақты қолбасшы [[Боняк]] болған. Орданың орналасқан мекені [[Днепр өзені]]нің сол жақ сағасы. Деректерде 10–11 ғасырлар аралығында Беріштердің Батыс тарапқа үнемі жылжи отырып, Днепрге жеткені аңғарылады. Днепрдегі Беріш ордасы 1245–1300 жылдар аралығында [[Алтын Орда]]ның әскербасы Ноғайдың қарамағында болды. 1300 жылы Ноғай өлгеннен кейін [[Алтын Орда]]дан шеттей бастаған оның жұрты ханның жарлығымен Еділ-Жайық арасына көшірілді. Ноғайлы ұлысының құрамында Беріштер де болды. Ноғайлы ыдыраған соң, 16–18 ғасырлар арасында Беріштер [[Кіші жүз]] қауымымен аралас-құралас түстікте Бұхардан бастап терістікте [[Мұғалжар тауы]]на дейінгі жерлерді жайлаған. 17 ғасырдың 30-жылдарында олар [[Еділ]]-Жайыққа ентелеген торғауыт қалмақтарына қарсы күрес жүргізген. Мұғалжардан қалмақты Есет батыр өткізбеген. Беріш қауымынан Есетке ілесе ел қорғаған батырлары Ағатай, одан кейінгі дәуірлерде [[Жаубасар]], [[Есболай]], [[Итемген]], [[Қара]], [[Саржала батыр]], [[Құлбарақ]], [[Исатай]] мен [[Махамбет]], сондай-ақ, [[Есет Қараұлы]], [[Мұрат Мөңкеұлы]] сынды ақын-жыраулар шықты. Беріш тайпасының ұраны — ''Ағатай'', таңбасы — ''жебе (&lt;)''.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том&lt;/ref&gt;
== Тұлғалар ==
{{columns-list|4|
# [[Тоныкөк Беріш себек]]
# [[Боняк хан]]
# [[Сұлтан Бейбарыс]]
# [[Махамбет Өтемісұлы]] Жайық
# [[Есенгелді Жанғабылұлы|Есенгелді батыр Жанғабылұлы]] Жайық
# [[Асанбек Нұрғожаұлы]] Жайық
# [[Исатай Тайманұлы|Исатай батыр Тайманұлы]]
# [[Халел Досмұхамедов]]
# [[Мұрат Мөңкеұлы]] Қаратоқай
# [[Серікқали Жақыпов]]
# [[Құлбарақ Табылдыұлы]]
# [[Бөдене Байтілеуұлы]]
# [[Айтуар Үсенұлы]]
# [[Ағатай батыр]]
# [[Самиғолла Хамиев]] Бегіс
# [[Нарынбай Кешубаев]]
# [[Алдар би Ерназарұлы]]
# [[Аманғали Кенжеахметұлы]] Себек
# [[Зақаш Камалиденов]] Құлкеш
# [[Саттар Нұрмашұлы Имашев]]
# [[Таңатар Етекбайұлы]]
# [[Ғапур Ибатуллин]] Құлкеш
# [[Рижа Дүсіпова]] Құлкеш
# [[Сейдеғали Дүсіпов]] Құлкеш
# [[Әліп Дүсіпов]] Құлкеш
# [[Хисметолла Исакулов]] Құлкеш
# [[Жәмел Омарұлы Ихданов|Жәмел Ихданов]] Құлкеш
# [[Жанай Беркалиев]] Бегіс
# [[Жәлел Иманғалиев]] Есенғұл
# [[Төлеу Қадырбекұлы Жандауов|Төлеу Жандауов]] Жаңбыршы
# [[Арон Қабышұлы Атабек]] Есенқұл
# [[Шоқыр Бөлтекұлы]] Құлкеш
# [[Нәби Хамидоллаұлы Шауткенов|Нәби Шауткенов]] Құлкеш
# [[Едіге Сабырұлы Сабуров|Едіге Сабуров]] Бегіс 
# [[Тағай Жұмашұлы]] Есенғұл
# [[Құлшәріп Өміршин]] Қаратоқай
# [[Әмір Бақыраев]] Құлкеш
# [[Ханикей Әліпова]] Құлкеш
}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{wikify}}

{{Қазақ рулары}}


{{stub}}

[[Санат:Кіші жүз рулары]]</text>
      <sha1>45fwicqa1nmgyyg9jgoihqaq3kopy3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649059</id>
      <parentid>3649057</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T22:49:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47035-84</username>
        <id>185140</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3649059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8241" sha1="0x5l6joxcas2xhq8y3luoye5u6tl6w9" xml:space="preserve">'''Беріш''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды.

==[[Сұлтан Бейбарыс|Тарихы]]==
Кіші жүздің Байұлының ішіндегі адам саны ең көп ру - Беріш. Б.Кеппенің (1851 жыл) мәліметі бойынша Бөкей Ордасының өзінде ғана Беріш руы 3 600 отбасын құраған. (Әр отбасы шамамен 5 адамнан) Орташа есеппен сонда адам саны 18 000-ға жеткен. Бұл ру жөнінде ең алғашқы 1748 жылғы Тевкелев құрған Кіші жүз қазақтарының ру-тайпалық құрамы деген еңбектерінде айтылады. Сол сияқты Беріш руы 1829 жылы шенеулік Ларионовтың берген рапортында, Левшиннің жазған руларының тізімінде де берілген. Беріш руы 9 жікке бөлінеді: Жайық, Есенқұл, Қаратоқай, Күлкеш, Бегіс, Есен, Жаңбыршы, Себек, [[Бесқасқа]].

Шежіре бойынша, Кіші жүздегі Байұлы бірлестігі құрамына енеді. ''[[Есенқұл]], [[Қаратоқай]], Жайық, [[Жаңбыршы]], [[Себек]], [[Бегіс]], Есен, Құлкеш'' аталарына таратылады. Беріш тайпалық бірлестігінің құрамына енген аталардың тарихы әріден басталады. Мәселен, Беріш тайпасының ең іргелі руы — Жайық. Ол өз есімін не Жайық өзеніне берген, не есімін Жайық өзенінен алған. Ал [[Жайық өзені]] болса, ол б.з. 2 ғасырынан бастап белгілі.
 
*Беріш этнонимі 10 ғасырда парсы тілінде жазылған авторы белгісіз ''“Худуд әл-Әлем”'' деген жағырапиялық еңбекте де кездеседі. Онда “Мерке — елді мекен, онда қарлықтар тұрады, оған саудагерлер де қатынайды. Бұл екі елді мекеннің аралығын үш қарлық тайпасы қоныстанған, олардың есімі бистан, хайм, бириш” деп жазылған.
*Академик [[Марғұлан|Ә. Марғұлан]] “Қазақтың жыр-аңыздары” атты кітабында 10 ғасырда Хазар хандығы негізінен екі тайпадан құрылған: бірі — [[Хазароғлы]], екіншісі — [[Берішоғлы]] деп көрсетеді.
*Ал 11–12 ғасырлардағы орыс жылнамаларында половецтердің (қыпшақтардың) қатарында Буршевич ұрпақтары болғаны туралы айтылады.
*[[Араб]], [[парсы]] саяхатшылары оларды Буржоғлы деп көрсеткен.

Оңтүстік орыс даласында Бурчевичер ең ұлы ордалардың бірі болып, Русь-Қыпшақ даласы арасындағы барлық саяси оқиғаларға белсене араласқан. Бұл кездегі Беріштердің ханы атақты қолбасшы [[Боняк]] болған. Орданың орналасқан мекені [[Днепр өзені]]нің сол жақ сағасы. Деректерде 10–11 ғасырлар аралығында Беріштердің Батыс тарапқа үнемі жылжи отырып, Днепрге жеткені аңғарылады. Днепрдегі Беріш ордасы 1245–1300 жылдар аралығында [[Алтын Орда]]ның әскербасы Ноғайдың қарамағында болды. 1300 жылы Ноғай өлгеннен кейін [[Алтын Орда]]дан шеттей бастаған оның жұрты ханның жарлығымен Еділ-Жайық арасына көшірілді. Ноғайлы ұлысының құрамында Беріштер де болды. Ноғайлы ыдыраған соң, 16–18 ғасырлар арасында Беріштер [[Кіші жүз]] қауымымен аралас-құралас түстікте Бұхардан бастап терістікте [[Мұғалжар тауы]]на дейінгі жерлерді жайлаған. 17 ғасырдың 30-жылдарында олар [[Еділ]]-Жайыққа ентелеген торғауыт қалмақтарына қарсы күрес жүргізген. Мұғалжардан қалмақты Есет батыр өткізбеген. Беріш қауымынан Есетке ілесе ел қорғаған батырлары Ағатай, одан кейінгі дәуірлерде [[Жаубасар]], [[Есболай]], [[Итемген]], [[Қара]], [[Саржала батыр]], [[Құлбарақ]], [[Исатай]] мен [[Махамбет]], сондай-ақ, [[Есет Қараұлы]], [[Мұрат Мөңкеұлы]] сынды ақын-жыраулар шықты. Беріш тайпасының ұраны — ''Ағатай'', таңбасы — ''жебе (&lt;)''.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том&lt;/ref&gt;
== Тұлғалар ==
{{columns-list|4|
# [[Тоныкөк Беріш себек]]
# [[Боняк хан]]
# [[Сұлтан Бейбарыс]]
# [[Махамбет Өтемісұлы]] Жайық
# [[Есенгелді Жанғабылұлы|Есенгелді батыр Жанғабылұлы]] Жайық
# [[Асанбек Нұрғожаұлы]] Жайық
# [[Исатай Тайманұлы|Исатай батыр Тайманұлы]]
# [[Халел Досмұхамедов]]
# [[Мұрат Мөңкеұлы]] Қаратоқай
# [[Серікқали Жақыпов]]
# [[Құлбарақ Табылдыұлы]]
# [[Бөдене Байтілеуұлы]]
# [[Айтуар Үсенұлы]]
# [[Ағатай батыр]]
# [[Самиғолла Хамиев]] Бегіс
# [[Нарынбай Кешубаев]]
# [[Алдар би Ерназарұлы]]
# [[Аманғали Кенжеахметұлы]] Себек
# [[Зақаш Камалиденов]] Құлкеш
# [[Саттар Нұрмашұлы Имашев]]
# [[Таңатар Етекбайұлы]]
# [[Ғапур Ибатуллин]] Құлкеш
# [[Рижа Дүсіпова]] Құлкеш
# [[Сейдеғали Дүсіпов]] Құлкеш
# [[Әліп Дүсіпов]] Құлкеш
# [[Хисметолла Исакулов]] Құлкеш
# [[Жәмел Омарұлы Ихданов|Жәмел Ихданов]] Құлкеш
# [[Жанай Беркалиев]] Бегіс
# [[Жәлел Иманғалиев]] Есенғұл
# [[Төлеу Қадырбекұлы Жандауов|Төлеу Жандауов]] Жаңбыршы
# [[Арон Қабышұлы Атабек]] Есенқұл
# [[Шоқыр Бөлтекұлы]] Құлкеш
# [[Нәби Хамидоллаұлы Шауткенов|Нәби Шауткенов]] Құлкеш
# [[Едіге Сабырұлы Сабуров|Едіге Сабуров]] Бегіс 
# [[Тағай Жұмашұлы]] Есенғұл
# [[Құлшәріп Өміршин]] Қаратоқай
# [[Әмір Бақыраев]] Құлкеш
# [[Ханикей Әліпова]] Құлкеш
}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{wikify}}

{{Қазақ рулары}}


{{stub}}

[[Санат:Кіші жүз рулары]]</text>
      <sha1>0x5l6joxcas2xhq8y3luoye5u6tl6w9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649064</id>
      <parentid>3649059</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T00:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-47035-84|~2026-47035-84]] ([[User talk:~2026-47035-84|т]]) өңдемелерінен [[User:~2026-47069-53|~2026-47069-53]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3649057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8207" sha1="45fwicqa1nmgyyg9jgoihqaq3kopy3o" xml:space="preserve">'''Беріш''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды.

==Тарихы==
Кіші жүздің Байұлының ішіндегі адам саны ең көп ру - Беріш. Б.Кеппенің (1851 жыл) мәліметі бойынша Бөкей Ордасының өзінде ғана Беріш руы 3 600 отбасын құраған. (Әр отбасы шамамен 5 адамнан) Орташа есеппен сонда адам саны 18 000-ға жеткен. Бұл ру жөнінде ең алғашқы 1748 жылғы Тевкелев құрған Кіші жүз қазақтарының ру-тайпалық құрамы деген еңбектерінде айтылады. Сол сияқты Беріш руы 1829 жылы шенеулік Ларионовтың берген рапортында, Левшиннің жазған руларының тізімінде де берілген. Беріш руы 9 жікке бөлінеді: Жайық, Есенқұл, Қаратоқай, Күлкеш, Бегіс, Есен, Жаңбыршы, Себек, [[Бесқасқа]].

Шежіре бойынша, Кіші жүздегі Байұлы бірлестігі құрамына енеді. ''[[Есенқұл]], [[Қаратоқай]], Жайық, [[Жаңбыршы]], [[Себек]], [[Бегіс]], Есен, Құлкеш'' аталарына таратылады. Беріш тайпалық бірлестігінің құрамына енген аталардың тарихы әріден басталады. Мәселен, Беріш тайпасының ең іргелі руы — Жайық. Ол өз есімін не Жайық өзеніне берген, не есімін Жайық өзенінен алған. Ал [[Жайық өзені]] болса, ол б.з. 2 ғасырынан бастап белгілі.
 
*Беріш этнонимі 10 ғасырда парсы тілінде жазылған авторы белгісіз ''“Худуд әл-Әлем”'' деген жағырапиялық еңбекте де кездеседі. Онда “Мерке — елді мекен, онда қарлықтар тұрады, оған саудагерлер де қатынайды. Бұл екі елді мекеннің аралығын үш қарлық тайпасы қоныстанған, олардың есімі бистан, хайм, бириш” деп жазылған.
*Академик [[Марғұлан|Ә. Марғұлан]] “Қазақтың жыр-аңыздары” атты кітабында 10 ғасырда Хазар хандығы негізінен екі тайпадан құрылған: бірі — [[Хазароғлы]], екіншісі — [[Берішоғлы]] деп көрсетеді.
*Ал 11–12 ғасырлардағы орыс жылнамаларында половецтердің (қыпшақтардың) қатарында Буршевич ұрпақтары болғаны туралы айтылады.
*[[Араб]], [[парсы]] саяхатшылары оларды Буржоғлы деп көрсеткен.

Оңтүстік орыс даласында Бурчевичер ең ұлы ордалардың бірі болып, Русь-Қыпшақ даласы арасындағы барлық саяси оқиғаларға белсене араласқан. Бұл кездегі Беріштердің ханы атақты қолбасшы [[Боняк]] болған. Орданың орналасқан мекені [[Днепр өзені]]нің сол жақ сағасы. Деректерде 10–11 ғасырлар аралығында Беріштердің Батыс тарапқа үнемі жылжи отырып, Днепрге жеткені аңғарылады. Днепрдегі Беріш ордасы 1245–1300 жылдар аралығында [[Алтын Орда]]ның әскербасы Ноғайдың қарамағында болды. 1300 жылы Ноғай өлгеннен кейін [[Алтын Орда]]дан шеттей бастаған оның жұрты ханның жарлығымен Еділ-Жайық арасына көшірілді. Ноғайлы ұлысының құрамында Беріштер де болды. Ноғайлы ыдыраған соң, 16–18 ғасырлар арасында Беріштер [[Кіші жүз]] қауымымен аралас-құралас түстікте Бұхардан бастап терістікте [[Мұғалжар тауы]]на дейінгі жерлерді жайлаған. 17 ғасырдың 30-жылдарында олар [[Еділ]]-Жайыққа ентелеген торғауыт қалмақтарына қарсы күрес жүргізген. Мұғалжардан қалмақты Есет батыр өткізбеген. Беріш қауымынан Есетке ілесе ел қорғаған батырлары Ағатай, одан кейінгі дәуірлерде [[Жаубасар]], [[Есболай]], [[Итемген]], [[Қара]], [[Саржала батыр]], [[Құлбарақ]], [[Исатай]] мен [[Махамбет]], сондай-ақ, [[Есет Қараұлы]], [[Мұрат Мөңкеұлы]] сынды ақын-жыраулар шықты. Беріш тайпасының ұраны — ''Ағатай'', таңбасы — ''жебе (&lt;)''.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том&lt;/ref&gt;
== Тұлғалар ==
{{columns-list|4|
# [[Тоныкөк Беріш себек]]
# [[Боняк хан]]
# [[Сұлтан Бейбарыс]]
# [[Махамбет Өтемісұлы]] Жайық
# [[Есенгелді Жанғабылұлы|Есенгелді батыр Жанғабылұлы]] Жайық
# [[Асанбек Нұрғожаұлы]] Жайық
# [[Исатай Тайманұлы|Исатай батыр Тайманұлы]]
# [[Халел Досмұхамедов]]
# [[Мұрат Мөңкеұлы]] Қаратоқай
# [[Серікқали Жақыпов]]
# [[Құлбарақ Табылдыұлы]]
# [[Бөдене Байтілеуұлы]]
# [[Айтуар Үсенұлы]]
# [[Ағатай батыр]]
# [[Самиғолла Хамиев]] Бегіс
# [[Нарынбай Кешубаев]]
# [[Алдар би Ерназарұлы]]
# [[Аманғали Кенжеахметұлы]] Себек
# [[Зақаш Камалиденов]] Құлкеш
# [[Саттар Нұрмашұлы Имашев]]
# [[Таңатар Етекбайұлы]]
# [[Ғапур Ибатуллин]] Құлкеш
# [[Рижа Дүсіпова]] Құлкеш
# [[Сейдеғали Дүсіпов]] Құлкеш
# [[Әліп Дүсіпов]] Құлкеш
# [[Хисметолла Исакулов]] Құлкеш
# [[Жәмел Омарұлы Ихданов|Жәмел Ихданов]] Құлкеш
# [[Жанай Беркалиев]] Бегіс
# [[Жәлел Иманғалиев]] Есенғұл
# [[Төлеу Қадырбекұлы Жандауов|Төлеу Жандауов]] Жаңбыршы
# [[Арон Қабышұлы Атабек]] Есенқұл
# [[Шоқыр Бөлтекұлы]] Құлкеш
# [[Нәби Хамидоллаұлы Шауткенов|Нәби Шауткенов]] Құлкеш
# [[Едіге Сабырұлы Сабуров|Едіге Сабуров]] Бегіс 
# [[Тағай Жұмашұлы]] Есенғұл
# [[Құлшәріп Өміршин]] Қаратоқай
# [[Әмір Бақыраев]] Құлкеш
# [[Ханикей Әліпова]] Құлкеш
}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{wikify}}

{{Қазақ рулары}}


{{stub}}

[[Санат:Кіші жүз рулары]]</text>
      <sha1>45fwicqa1nmgyyg9jgoihqaq3kopy3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649065</id>
      <parentid>3649064</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T00:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>[[Арнайы:Үлесі/~2026-47069-53|~2026-47069-53]] ([[Қатысушы талқылауы:~2026-47069-53|талқылауы]]) істеген нөмір 3649057 нұсқасын [[Уикипедия:Жоққа шығару|жоққа шығарды]]</comment>
      <origin>3649065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8104" sha1="qcxwlrhite404tny6wvwwi0zm9ndcwl" xml:space="preserve">'''Беріш''' — '''[[Алшын]]''' тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі. '''[[Алшын]]''' тайпасының [[Байұлы]] рулар бірлестігінен тарайды.

==Тарихы==
Кіші жүздің Байұлының ішіндегі адам саны ең көп ру - Беріш. Б.Кеппенің (1851 жыл) мәліметі бойынша Бөкей Ордасының өзінде ғана Беріш руы 3 600 отбасын құраған. (Әр отбасы шамамен 5 адамнан) Орташа есеппен сонда адам саны 18 000-ға жеткен. Бұл ру жөнінде ең алғашқы 1748 жылғы Тевкелев құрған Кіші жүз қазақтарының ру-тайпалық құрамы деген еңбектерінде айтылады. Сол сияқты Беріш руы 1829 жылы шенеулік Ларионовтың берген рапортында, Левшиннің жазған руларының тізімінде де берілген. Беріш руы 9 жікке бөлінеді: Жайық, Есенқұл, Қаратоқай, Күлкеш, Бегіс, Есен, Жаңбыршы, Себек, [[Бесқасқа]].

Шежіре бойынша, Кіші жүздегі Байұлы бірлестігі құрамына енеді. ''[[Есенқұл]], [[Қаратоқай]], Жайық, [[Жаңбыршы]], [[Себек]], [[Бегіс]], Есен, Құлкеш'' аталарына таратылады. Беріш тайпалық бірлестігінің құрамына енген аталардың тарихы әріден басталады. Мәселен, Беріш тайпасының ең іргелі руы — Жайық. Ол өз есімін не Жайық өзеніне берген, не есімін Жайық өзенінен алған. Ал [[Жайық өзені]] болса, ол б.з. 2 ғасырынан бастап белгілі.
 
*Беріш этнонимі 10 ғасырда парсы тілінде жазылған авторы белгісіз ''“Худуд әл-Әлем”'' деген жағырапиялық еңбекте де кездеседі. Онда “Мерке — елді мекен, онда қарлықтар тұрады, оған саудагерлер де қатынайды. Бұл екі елді мекеннің аралығын үш қарлық тайпасы қоныстанған, олардың есімі бистан, хайм, бириш” деп жазылған.
*Академик [[Марғұлан|Ә. Марғұлан]] “Қазақтың жыр-аңыздары” атты кітабында 10 ғасырда Хазар хандығы негізінен екі тайпадан құрылған: бірі — [[Хазароғлы]], екіншісі — [[Берішоғлы]] деп көрсетеді.
*Ал 11–12 ғасырлардағы орыс жылнамаларында половецтердің (қыпшақтардың) қатарында Буршевич ұрпақтары болғаны туралы айтылады.
*[[Араб]], [[парсы]] саяхатшылары оларды Буржоғлы деп көрсеткен.

Оңтүстік орыс даласында Бурчевичер ең ұлы ордалардың бірі болып, Русь-Қыпшақ даласы арасындағы барлық саяси оқиғаларға белсене араласқан. Бұл кездегі Беріштердің ханы атақты қолбасшы [[Боняк]] болған. Орданың орналасқан мекені [[Днепр өзені]]нің сол жақ сағасы. Деректерде 10–11 ғасырлар аралығында Беріштердің Батыс тарапқа үнемі жылжи отырып, Днепрге жеткені аңғарылады. Днепрдегі Беріш ордасы 1245–1300 жылдар аралығында [[Алтын Орда]]ның әскербасы Ноғайдың қарамағында болды. 1300 жылы Ноғай өлгеннен кейін [[Алтын Орда]]дан шеттей бастаған оның жұрты ханның жарлығымен Еділ-Жайық арасына көшірілді. Ноғайлы ұлысының құрамында Беріштер де болды. Ноғайлы ыдыраған соң, 16–18 ғасырлар арасында Беріштер [[Кіші жүз]] қауымымен аралас-құралас түстікте Бұхардан бастап терістікте [[Мұғалжар тауы]]на дейінгі жерлерді жайлаған. 17 ғасырдың 30-жылдарында олар [[Еділ]]-Жайыққа ентелеген торғауыт қалмақтарына қарсы күрес жүргізген. Мұғалжардан қалмақты Есет батыр өткізбеген. Беріш қауымынан Есетке ілесе ел қорғаған батырлары Ағатай, одан кейінгі дәуірлерде [[Жаубасар]], [[Есболай]], [[Итемген]], [[Қара]], [[Саржала батыр]], [[Құлбарақ]], [[Исатай]] мен [[Махамбет]], сондай-ақ, [[Есет Қараұлы]], [[Мұрат Мөңкеұлы]] сынды ақын-жыраулар шықты. Беріш тайпасының ұраны — ''Ағатай'', таңбасы — ''жебе (&lt;)''.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том&lt;/ref&gt;
== Тұлғалар ==
{{columns-list|4|
# [[Махамбет Өтемісұлы]] Жайық
# [[Есенгелді Жанғабылұлы|Есенгелді батыр Жанғабылұлы]] Жайық
# [[Асанбек Нұрғожаұлы]] Жайық
# [[Исатай Тайманұлы|Исатай батыр Тайманұлы]]
# [[Халел Досмұхамедов]]
# [[Мұрат Мөңкеұлы]] Қаратоқай
# [[Серікқали Жақыпов]]
# [[Құлбарақ Табылдыұлы]]
# [[Бөдене Байтілеуұлы]]
# [[Айтуар Үсенұлы]]
# [[Ағатай батыр]]
# [[Самиғолла Хамиев]] Бегіс
# [[Нарынбай Кешубаев]]
# [[Алдар би Ерназарұлы]]
# [[Аманғали Кенжеахметұлы]] Себек
# [[Зақаш Камалиденов]] Құлкеш
# [[Саттар Нұрмашұлы Имашев]]
# [[Таңатар Етекбайұлы]]
# [[Ғапур Ибатуллин]] Құлкеш
# [[Рижа Дүсіпова]] Құлкеш
# [[Сейдеғали Дүсіпов]] Құлкеш
# [[Әліп Дүсіпов]] Құлкеш
# [[Хисметолла Исакулов]] Құлкеш
# [[Жәмел Омарұлы Ихданов|Жәмел Ихданов]] Құлкеш
# [[Жанай Беркалиев]] Бегіс
# [[Жәлел Иманғалиев]] Есенғұл
# [[Төлеу Қадырбекұлы Жандауов|Төлеу Жандауов]] Жаңбыршы
# [[Арон Қабышұлы Атабек]] Есенқұл
# [[Шоқыр Бөлтекұлы]] Құлкеш
# [[Нәби Хамидоллаұлы Шауткенов|Нәби Шауткенов]] Құлкеш
# [[Едіге Сабырұлы Сабуров|Едіге Сабуров]] Бегіс 
# [[Тағай Жұмашұлы]] Есенғұл
# [[Құлшәріп Өміршин]] Қаратоқай
# [[Әмір Бақыраев]] Құлкеш
# [[Ханикей Әліпова]] Құлкеш
}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{wikify}}

{{Қазақ рулары}}


{{stub}}

[[Санат:Кіші жүз рулары]]</text>
      <sha1>qcxwlrhite404tny6wvwwi0zm9ndcwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мұстафа Батдыев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11957</id>
    <revision>
      <id>3649131</id>
      <parentid>3270743</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Marksscheider [[Батдыев Мұстафа]] бетін [[Мұстафа Батдыев]] бетіне жылжытты</comment>
      <origin>3270743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3691" sha1="egeblev7txu05trvgspk1387ikg0by0" xml:space="preserve">'''Батдыев, Мұстафа Әзірет-Әлиұлы''' (1950), - Қарашай - Шеркеш Республикасының Президенті. Ұлты - қарашай. 
1950 жылы Қазақстанда шаруа отбасында дүниеге келген. 
1956 жылы Батдыевтың отбасы туған ауылы Эльтаркачқа,  Усть-Джегута ауданына,  Қарашай - Шеркешстанға қайтып оралды. 
5-ші -  10-шы сыныптарда Черкесск қаласында ұлттық мектеп-интернатта оқыған. 
1970 - 1972 жылдарында Кеңес Әскерінің қатарларында қызмет етті. 
1978 жылы  Мәскеу мемлекеттік университетінің экономикалық факультетін тамамдаса, 1981 жылында - сол университеттін аспирантурасын бітірді. Мәскеу ашық әлеуметтік университетінің профессорі, ардақты докторы,  Қарашай-Шеркеш мемлекеттік Технологиялық институтының профессоры. Мәскеуде оқу бітіріп, Қарашай-Шеркешстанға оралды. 
1981 - 1986 жылдары Прикубан(Қобан маңы) аудандағы &quot;Родина&quot; колхозында бас экономист болып жұмыс істеген. 
1986 жылынан бастап  партияның облыс комитетінің инструкторы, меңгерушінің орынбасары, әлеуметтік-экономикалық бөлімінің меңгерушісі . Ауылшаруашылық-өндіріс кешенінің өзін-өзі қаржыландыруға және өзін өзі өтеушілігіне көшірді. Нәтижесінде, Қарашай-Шеркешстанның ауылшаруашылық өндірістің көлемі бір жарым есе көбейді.
1992 жылынан бастап - Қарашай-Шеркешстанның Мемлекеттік коммуналдық мүліг  төрағасы, республиканың үкіметінің төрағасының орынбасары. 
1992 жылында қарашай халқының реабилитация бойынша комиссиясын басқарған. 
1994 жылынан бастап - экономика саласы бойынша Қарашай-Шеркеш Республикасының үкіметінің төрағасының орынбасары. 
1997 жылынан бастап 2003 жылының тамыз айының 31-ші жұлдызына Қарашай - Шеркеш Республикасының Ұлттық Банкінің төрағасы. Сол кезде республиканың банк жүйесі Ресейде үздіктерінің бірі болып қалды.
2000 жылы  Владимир Путинді [[Ресей]] Федерациясының Президентіне сайлау бойынша республикалық штабын басқарды. 
2003 жылының тамыз айының 31-ші жұлдызында Қарашай-Шеркеш республикасының Президенті болып сайланды.
Үйленген. Екі бала, төрт немере бар.


{{Суретсіз мақала}}
[[Санат:1950 жылы туғандар]]
[[Санат:Қарашай-Шеркеш республикасының президенттері]]</text>
      <sha1>egeblev7txu05trvgspk1387ikg0by0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ратко Младич</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13780</id>
    <revision>
      <id>3648924</id>
      <parentid>2250358</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T12:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Marksscheider [[Младич, Радко]] бетін [[Ратко Младич]] бетіне жылжытты</comment>
      <origin>2250358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4200" sha1="eo2to21c3vi2ryb1p6g2z5a7vhrcfik" xml:space="preserve">{{Infobox Military Person
|name='''Ratko Mladić''' &lt;br /&gt; ({{lang-sr|Ратко Младић}})
|lived={{birth date and age|1942|3|12}}
|placeofbirth=Božinovići, [[Independent State of Croatia]] (now [[Bosnia and Herzegovina]])
|placeofdeath=
|image=[[Сурет:Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg|200px]]
|caption=
|nickname=
|allegiance={{flagicon|SFR Yugoslavia}} [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia]] &lt;br /&gt;{{flagicon|Republika Srpska}} [[Republika Srpska]]
|serviceyears=1965–1996
|rank=[[Colonel General]]
|commands=9th Corps, [[Yugoslav People's Army]] (JNA)&lt;br /&gt;2nd Military District Headquarters, JNA&lt;br /&gt; [[Army of Republika Srpska]]
|battles=[[Battle of Dalmatia|Dalmatia]]&lt;br /&gt;[[Bosnian War|Bosnia]]
|status=Unknown
|awards=
|laterwork=
}}

'''Радко Младич''' (1943 ж.) - Югославияның, кейін Босниядағы сербтерінің әскери қызметкері, генерал, Гаагадағы халықаралық трибуналы оған Босниядағы болған соғысында әскери қылмыстары жасады деп айып тағайындалады. 

Радко Младич 1943 жылы Босниядағы Божиновичи деген жерінде серб отбасында дүниеге келген. Сол кезде Боснияның жері неміс фашисттерінің көмегімен ұйымдастырылған Тәуелсіз хорват мемлекетінің құрамына кірген еді. Радко Младичтың дүниеге келуінің алдында оның ата-анасы сүзекпен ауырды, өзі Радко Младич та әлсіз ауру бала болып туды. Әкесі 1945 жылы хорват усташтарымен (ұлтшыл әскерлерімен) соғысып қаза тапты.

1991 жылында Хорватия өз тәуелсіздігін жарияланып, Югославиядан шыққанннан кейін сербтер мен хорваттар арасында соғыс басталды. Радко Младич бұл соғысқа қатысады. 

1992 жылы Босния өз тәуелсіздігін жарияланып, Югославиядан шығады, Боснияның жері қанды шайқастарының майданына айналысады. Хорваттар, сербтер, боснияның мұсылмандары (бошняктар) бір-бірімен соғысып, бір-бірін қырған. 1992 жылы мамырдың 2-ісінде Радко Младич Белградта (Югославияның, кейін Сербияның астанасында) отыратын Милошевичтың үкіметінің бұйрығы бойынша Боснияның астанасы - Сараево қаласыны қоршап алады, қала тұрғындарын сусыз және электр шамсыз қалдырады.

Сараевоның қоршап алуы үш жарым жылға созылды. Сараевоның 10 000 тұрғындары генерал Младич басқарған серб мергендерінің қолынан қаза тапты.

1995 жылының шілде айында Младич басқарған әскерлері Сребреница қаласын алды да, көп мұсылман тұрғындарын өлтірді. Бұл оқиға үшін Гаагадағы халықаралық трибуналы Младичты әскери қылмыскер деп айып тағайындалады.

Генерал Радко Младич әлі ұсталмаған, оның іздеуі жүргізіледі. 2002 жылына дейін Младич тіпті жасырынбаған да - Сербияда еркін жүріп жиі футбол ойындарын көруге стадионға барған. 2002 жылынан бастап жасырынп, халықаралық трибуналдан қашып жатыр.

[[Санат:1943 жылы туғандар]]</text>
      <sha1>eo2to21c3vi2ryb1p6g2z5a7vhrcfik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648932</id>
      <parentid>3648924</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <origin>3648932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8623" sha1="qe5jef6zyll7rvtbbnjtyhwht5vlsod" xml:space="preserve">{{Әскери қайраткер
 |толық есімі           = Ратко Младич
 |шынайы есімі          = {{lang-sr|Ратко Младић}}
 |суреті                = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg
 |сурет тақырыбы        = Ратко Младич [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] демеушілігімен өткен келіссөздер кезінде, Сараево аэропорты, 1993 жыл
 |туған күні            = 12.03.1943
 |туған жері            = Божановичи селосы, [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]
 |қайтыс болған күні    = 27.08.2026
 |қайтыс болған жері    = [[Гаага]], [[Нидерланд]]
 |лақап аты             = 
 |бүркеніш аты          = 
 |мемлекет              = [[Югославия Социалистік Федеративті Республикасы|ЮСФР]], [[Серб Краинасы Республикасы]], [[Серб Республикасы]]
 |шыққан тегі           = 
 |діні                  = 
 |әкесі                 = 
 |анасы                 = 
 |жұбайы                = 
 |балалары              = 
 |туыстары              = 
 |қызмет еткен жылдары  = 4.11.1965 — 28.02.2002
 |атағы                 = Генерал-полковник (1994 жылдан бастап)
 |білімі                = 
 |әскер түрі            = құрлық әскерлері
 |басқарды              = Серб Республикасы Әскерлерінің Бас қолбасшысы, Бас штаб
 |әскери бөлімі         = ЮНА 9-шы корпусы, Серб Республикасының Әскері
 |шайқасы               = Хорватиядағы соғыс (Казармы үшін шайқас)&lt;br&gt;Босния және Герцеговинадағы соғыс (Сараевоны қоршау, «Лукавац 93» операциясы, «Звезда-94» операциясы, Сребреница қырғыны)
 |марапаттары           = Серб Республикасының Ордені, «Бауырластық пен бірлік» күміс жұлдыз ордені, Алтын семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Алтын жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Күміс семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Күміс жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Карагеоргий жұлдызы ордені (3-дәрежелі, Серб Республикасы)
 |байланысы             = 
 |отставкада            = Өмір бойына бас бостандығынан айырылған (2017 жылғы 22 қарашадан бастап)
 |қолтаңбасы            = 
 |Commons               = Ratko Mladić
}}
'''Ратко Младич''' ({{lang-sr|Ратко Младић}}; [[12 наурыз]] [[1942 жыл|1942]], [[Божановичи]], [[Тәуелсіз Хорватия Мемлекеті]] — [[27 тамыз]] [[2026 жыл|2026]], [[Гаага]], [[Нидерланд]]) — [[Югославия соғыстары]] кезінде [[Серб Республикасы]]ның Әскерін басқарған босниялық серб әскери қолбасшысы. «Босния қасабы» атанған ол 2017 жылы Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналмен (ICTY) әскери қылмыстар, адамзатқа қарсы қылмыстар және [[геноцид]] жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Ол 2026 жылы қайтыс болғанға дейін [[Гаага]]да осы қылмыстары үшін өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын өтеді.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Preminuo general Ratko Mladić |url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/219261/preminuo-general-ratko-mladic/vest |access-date=27 August 2026 |website=Euronews.rs |language=sr}}&lt;/ref&gt;

[[Югославия коммунистер одағы]]ның ұзақ жылдар бойы мүшесі болған Младич өз мансабын 1965 жылы [[Югослав Халық Армиясы]]нда (ЮХА) бастады. Ол Югославия соғыстары кезінде, алдымен ЮХА жоғары лауазымды офицері, кейіннен 1992–1995 жылдардағы [[Босния соғысы]]нда Серб Республикасы Әскерінің (VRS) бас штабының бастығы ретінде танымал болды. 1996 жылдың шілдесінде Халықаралық трибуналдың (БЮХТ) Сот палатасы Младичтің қатысуынсыз (Трибуналдың 61-ережесі бойынша) бастапқы айыптаулардың барлық тармақтарын растады, ол жасады делінген қылмыстарға қатысты негізді себептердің бар екенін анықтап, халықаралық іздеу жариялады. Сербия және АҚШ үкіметтері Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін 5 миллион еуро сыйақы ұсынды, алайда ол алдымен Сербия мен Босния сербтерінің қауіпсіздік күштерінің, кейіннен отбасының паналауы арқасында жуырда он алты жыл бойы бой тасалап жүрді.

2011 жылы Младич Сербияның Лазарево ауылында тұтқындалып, Гаагаға экстрадицияланды. Оны қолға түсіру Сербияға [[Еуропа одағы|Еуропалық Одақ]]қа мүшелікке кандидат мәртебесін берудің басты алғышарттарының бірі деп есептелді. Оның сот процесі 2012 жылы ресми түрде басталып, 2017 жылға дейін жалғасты. Сол жылы Халықаралық трибунал оны он тармақ — бір [[геноцид]], бес [[Адамзатқа қарсы қылмыстар|адамзатқа қарсы қылмыс]] және төрт [[Соғыс заңдары мен дәстүрлерін бұзу]] бойынша кінәлі деп тауып, өмір бойына бас бостандығынан айырды. Оған тағылған екінші геноцид айыбының бірі алынып тасталды. Қолбасшылық жауапкершілігі бар ең жоғары әскери шенеунік ретінде Младич [[Сараевоны қоршау]] және [[Сребреница қырғыны]] үшін тікелей жауапты деп танылды. Түрмеде отырған кезінде ауыр науқасына байланысты гуманитарлық мақсатта босату туралы көптеген өтініштері қабылданбады.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Югославия әскери қолбасшылары]]
[[Санат:Серб Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастықтары]]
[[Санат:Югославия генерал-полковниктері]]
[[Санат:Югославия коммунистер одағының мүшелері]]
[[Санат:Босниялықтар геноциді]]
[[Санат:Босния соғысына қатысушылар]]
[[Санат:Хорватиядағы соғысқа қатысушылар]]
[[Санат:Сербияның әскери қылмыскерлері]]
[[Санат:Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық трибуналмен өмір бойына бас бостандығынан айырылғандар]]
[[Санат:Нидерландтағы тұтқындар]]
[[Санат:Геноцидті ұйымдастырушылар]]
[[Санат:Күнделік авторлары]]</text>
      <sha1>qe5jef6zyll7rvtbbnjtyhwht5vlsod</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648935</id>
      <parentid>3648932</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <origin>3648935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8631" sha1="gfbzf0lud08euvqpji88ngf4m8520or" xml:space="preserve">{{Әскери қайраткер
 |толық есімі           = Ратко Младич
 |шынайы есімі          = {{lang-sr|Ратко Младић}}
 |суреті                = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg
 |сурет тақырыбы        = Ратко Младич [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] демеушілігімен өткен келіссөздер кезінде, Сараево аэропорты, 1993 жыл
 |туған күні            = 12.03.1943
 |туған жері            = Божановичи селосы, [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]
 |қайтыс болған күні    = 27.08.2026
 |қайтыс болған жері    = [[Гаага]], [[Нидерланд]]
 |лақап аты             = 
 |бүркеніш аты          = 
 |мемлекет              = [[Югославия Социалистік Федеративті Республикасы|ЮСФР]], [[Серб Краинасы Республикасы]], [[Серб Республикасы]]
 |шыққан тегі           = 
 |діні                  = 
 |әкесі                 = 
 |анасы                 = 
 |жұбайы                = 
 |балалары              = 
 |туыстары              = 
 |қызмет еткен жылдары  = 4.11.1965 — 28.02.2002
 |атағы                 = Генерал-полковник (1994 жылдан бастап)
 |білімі                = 
 |әскер түрі            = құрлық әскерлері
 |басқарды              = Серб Республикасы Әскерлерінің Бас қолбасшысы, Бас штаб
 |әскери бөлімі         = ЮНА 9-шы корпусы, Серб Республикасының Әскері
 |шайқасы               = Хорватиядағы соғыс (Казармы үшін шайқас)&lt;br&gt;Босния және Герцеговинадағы соғыс (Сараевоны қоршау, «Лукавац 93» операциясы, «Звезда-94» операциясы, Сребреница қырғыны)
 |марапаттары           = Серб Республикасының Ордені, «Бауырластық пен бірлік» күміс жұлдыз ордені, Алтын семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Алтын жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Күміс семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Күміс жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Карагеоргий жұлдызы ордені (3-дәрежелі, Серб Республикасы)
 |байланысы             = 
 |отставкада            = Өмір бойына бас бостандығынан айырылған (2017 жылғы 22 қарашадан бастап)
 |қолтаңбасы            = 
 |Commons               = Ratko Mladić
}}
'''Ратко Младич''' ({{lang-sr|Ратко Младић}}; [[12 наурыз]] [[1942 жыл|1942]], [[Божановичи]], [[Тәуелсіз Хорватия Мемлекеті]] — [[27 тамыз]] [[2026 жыл|2026]], [[Гаага]], [[Нидерланд]]) — [[Югославия соғыстары]] кезінде [[Серб Республикасы]]ның Әскерін басқарған босниялық серб әскери қолбасшысы. «Босния қасабы» атанған ол 2017 жылы Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналмен (ICTY) [[әскери қылмыстар]], [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] және [[геноцид]] жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Ол 2026 жылы қайтыс болғанға дейін [[Гаага]]да осы қылмыстары үшін өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын өтеді.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Preminuo general Ratko Mladić |url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/219261/preminuo-general-ratko-mladic/vest |access-date=27 August 2026 |website=Euronews.rs |language=sr}}&lt;/ref&gt;

[[Югославия коммунистер одағы]]ның ұзақ жылдар бойы мүшесі болған Младич өз мансабын 1965 жылы [[Югослав Халық Армиясы]]нда (ЮХА) бастады. Ол Югославия соғыстары кезінде, алдымен ЮХА жоғары лауазымды офицері, кейіннен 1992–1995 жылдардағы [[Босния соғысы]]нда Серб Республикасы Әскерінің (VRS) бас штабының бастығы ретінде танымал болды. 1996 жылдың шілдесінде Халықаралық трибуналдың (БЮХТ) Сот палатасы Младичтің қатысуынсыз (Трибуналдың 61-ережесі бойынша) бастапқы айыптаулардың барлық тармақтарын растады, ол жасады делінген қылмыстарға қатысты негізді себептердің бар екенін анықтап, халықаралық іздеу жариялады. Сербия және АҚШ үкіметтері Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін 5 миллион еуро сыйақы ұсынды, алайда ол алдымен Сербия мен Босния сербтерінің қауіпсіздік күштерінің, кейіннен отбасының паналауы арқасында жуырда он алты жыл бойы бой тасалап жүрді.

2011 жылы Младич Сербияның Лазарево ауылында тұтқындалып, Гаагаға экстрадицияланды. Оны қолға түсіру Сербияға [[Еуропа одағы|Еуропалық Одақ]]қа мүшелікке кандидат мәртебесін берудің басты алғышарттарының бірі деп есептелді. Оның сот процесі 2012 жылы ресми түрде басталып, 2017 жылға дейін жалғасты. Сол жылы Халықаралық трибунал оны он тармақ — бір [[геноцид]], бес [[Адамзатқа қарсы қылмыстар|адамзатқа қарсы қылмыс]] және төрт [[Соғыс заңдары мен дәстүрлерін бұзу]] бойынша кінәлі деп тауып, өмір бойына бас бостандығынан айырды. Оған тағылған екінші геноцид айыбының бірі алынып тасталды. Қолбасшылық жауапкершілігі бар ең жоғары әскери шенеунік ретінде Младич [[Сараевоны қоршау]] және [[Сребреница қырғыны]] үшін тікелей жауапты деп танылды. Түрмеде отырған кезінде ауыр науқасына байланысты гуманитарлық мақсатта босату туралы көптеген өтініштері қабылданбады.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Югославия әскери қолбасшылары]]
[[Санат:Серб Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастықтары]]
[[Санат:Югославия генерал-полковниктері]]
[[Санат:Югославия коммунистер одағының мүшелері]]
[[Санат:Босниялықтар геноциді]]
[[Санат:Босния соғысына қатысушылар]]
[[Санат:Хорватиядағы соғысқа қатысушылар]]
[[Санат:Сербияның әскери қылмыскерлері]]
[[Санат:Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық трибуналмен өмір бойына бас бостандығынан айырылғандар]]
[[Санат:Нидерландтағы тұтқындар]]
[[Санат:Геноцидті ұйымдастырушылар]]
[[Санат:Күнделік авторлары]]</text>
      <sha1>gfbzf0lud08euvqpji88ngf4m8520or</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648936</id>
      <parentid>3648935</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <origin>3648936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11927" sha1="kxbt6se3urbgitct7kfowglwi158e9p" xml:space="preserve">{{Әскери қайраткер
 |толық есімі           = Ратко Младич
 |шынайы есімі          = {{lang-sr|Ратко Младић}}
 |суреті                = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg
 |сурет тақырыбы        = Ратко Младич [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] демеушілігімен өткен келіссөздер кезінде, [[Сараево]] аэропорты, 1993 жыл
 |туған күні            = 12.03.1943
 |туған жері            = Божановичи селосы, [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]
 |қайтыс болған күні    = 27.08.2026
 |қайтыс болған жері    = [[Гаага]], [[Нидерланд]]
 |лақап аты             = 
 |бүркеніш аты          = 
 |мемлекет              = [[Югославия Социалистік Федеративті Республикасы|ЮСФР]], [[Серб Краинасы Республикасы]], [[Серб Республикасы]]
 |шыққан тегі           = 
 |діні                  = 
 |әкесі                 = 
 |анасы                 = 
 |жұбайы                = 
 |балалары              = 
 |туыстары              = 
 |қызмет еткен жылдары  = 4.11.1965 — 28.02.2002
 |атағы                 = Генерал-полковник (1994 жылдан бастап)
 |білімі                = 
 |әскер түрі            = құрлық әскерлері
 |басқарды              = Серб Республикасы Әскерлерінің Бас қолбасшысы, Бас штаб
 |әскери бөлімі         = ЮНА 9-шы корпусы, Серб Республикасының Әскері
 |шайқасы               = Хорватиядағы соғыс (Казармы үшін шайқас)&lt;br&gt;Босния және Герцеговинадағы соғыс (Сараевоны қоршау, «Лукавац 93» операциясы, «Звезда-94» операциясы, Сребреница қырғыны)
 |марапаттары           = Серб Республикасының Ордені, «Бауырластық пен бірлік» күміс жұлдыз ордені, Алтын семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Алтын жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Күміс семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Күміс жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Карагеоргий жұлдызы ордені (3-дәрежелі, Серб Республикасы)
 |байланысы             = 
 |отставкада            = Өмір бойына бас бостандығынан айырылған (2017 жылғы 22 қарашадан бастап)
 |қолтаңбасы            = 
 |Commons               = Ratko Mladić
}}
'''Ратко Младич''' ({{lang-sr|Ратко Младић}}; [[12 наурыз]] [[1942 жыл|1942]], [[Божановичи]], [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]] — [[27 тамыз]] [[2026 жыл|2026]], [[Гаага]], [[Нидерланд]]) — [[Югославия соғыстары]] кезінде [[Серб Республикасы]]ның Әскерін басқарған босниялық серб әскери қолбасшысы. «Босния қасабы» атанған ол 2017 жылы Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналмен (ICTY) [[әскери қылмыстар]], [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] және [[геноцид]] жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Ол 2026 жылы қайтыс болғанға дейін [[Гаага]]да осы қылмыстары үшін өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын өтеді.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Preminuo general Ratko Mladić |url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/219261/preminuo-general-ratko-mladic/vest |access-date=27 August 2026 |website=Euronews.rs |language=sr}}&lt;/ref&gt;

[[Югославия коммунистер одағы]]ның ұзақ жылдар бойы мүшесі болған Младич өз мансабын 1965 жылы [[Югослав Халық Армиясы]]нда (ЮХА) бастады. Ол Югославия соғыстары кезінде, алдымен ЮХА жоғары лауазымды офицері, кейіннен 1992–1995 жылдардағы [[Босния соғысы]]нда Серб Республикасы Әскерінің (VRS) бас штабының бастығы ретінде танымал болды. 1996 жылдың шілдесінде Халықаралық трибуналдың (БЮХТ) Сот палатасы Младичтің қатысуынсыз (Трибуналдың 61-ережесі бойынша) бастапқы айыптаулардың барлық тармақтарын растады, ол жасады делінген қылмыстарға қатысты негізді себептердің бар екенін анықтап, халықаралық іздеу жариялады. Сербия және АҚШ үкіметтері Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін 5 миллион еуро сыйақы ұсынды, алайда ол алдымен Сербия мен Босния сербтерінің қауіпсіздік күштерінің, кейіннен отбасының паналауы арқасында жуырда он алты жыл бойы бой тасалап жүрді.

2011 жылы Младич Сербияның Лазарево ауылында тұтқындалып, Гаагаға экстрадицияланды. Оны қолға түсіру Сербияға [[Еуропа одағы|Еуропалық Одақ]]қа мүшелікке кандидат мәртебесін берудің басты алғышарттарының бірі деп есептелді. Оның сот процесі 2012 жылы ресми түрде басталып, 2017 жылға дейін жалғасты. Сол жылы Халықаралық трибунал оны он тармақ — бір [[геноцид]], бес [[Адамзатқа қарсы қылмыстар|адамзатқа қарсы қылмыс]] және төрт [[Соғыс заңдары мен дәстүрлерін бұзу]] бойынша кінәлі деп тауып, өмір бойына бас бостандығынан айырды. Оған тағылған екінші геноцид айыбының бірі алынып тасталды. Қолбасшылық жауапкершілігі бар ең жоғары әскери шенеунік ретінде Младич [[Сараевоны қоршау]] және [[Сребреница қырғыны]] үшін тікелей жауапты деп танылды. Түрмеде отырған кезінде ауыр науқасына байланысты гуманитарлық мақсатта босату туралы көптеген өтініштері қабылданбады.

== Өмірбаяны ==
=== Жастық шағы және білімі ===
Ратко Младич 1942 жылы 12 наурызда&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Ratko Mladic, ex-Bosnian Serb warlord who oversaw atrocities, dies in prison at 84, state TV says|url= https://apnews.com/article/ratko-mladic-obit-03abf53803bef360978882d89024c475|work=Associated Press|date=27 August 2026|access-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[Югославия патшалығы]] аумағында басқыншы билік құрған [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті|Хорватия Тәуелсіз Мемлекеті]]нің&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|title=Financial Sanctions: International Criminal Tribunal For The Former Yugoslavia|access-date=3 June 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081023173705/http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|archivedate=23 October 2008}}&lt;/ref&gt; құрамына кірген Божановичи селосында ([[Босния және Герцеговина]]) дүниеге келген. Әкесі Неджа Младич (1909–1945) партизан жасағының командирі болып, 1945 жылы хорват усташаларымен болған шайқаста қаза тапты. Анасы Стана Младич (қыс кезіндегі тегі Лалович; 1919–2003) қызы Милицаны (1940 ж.т.) және екі ұлы — Ратко мен Миливойды (1944 ж.т.) жалғыз өзі тәрбиелеп өсірді.

Ратко дүниеге келер алдында оның ата-анасы [[сүзек]]пен ауырған. Ратко өте әлсіз бала болып туылды. Оның өмірін итальяндық әскерилер сақтап қалды. 1958 жылы Калиновиктегі мектепті бітіргеннен кейін Ратко Младич [[Белград]]қа көшіп, онда Земундағы Әскери-индустриалды училищені тәмамдады. 1961 жылы 20 қазанда конкурс арқылы Әскери академияға (18-ші оқу сыныбы) қабылданып, осылайша Югослав Халық Армиясының әскери қызметшісі атанды. Әскери академиядағы оқу келесідей өтті: бірінші жылы алдын ала дайындық жүргізілді, тағы екі жыл курсанттар негізгі пәндерді оқыды, ал төртінші жылы мамандықтары бойынша бөлініске түсті. Младич 145 курсанттың қатарында Сараево қаласындағы Жайық әскерінің оқу орталығына жіберіліп, дайындық аяқталған соң емтихандарды сәтті тапсырды.

1964 жылы 12 ақпанда Югославия коммунистер одағына мүшелікке қабылданды. Әскери ант бергеннен кейін, 1965 жылы 27 қыркүйекте тұрақты әскери қызметке кірісті.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Югославия әскери қолбасшылары]]
[[Санат:Серб Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастықтары]]
[[Санат:Югославия генерал-полковниктері]]
[[Санат:Югославия коммунистер одағының мүшелері]]
[[Санат:Босниялықтар геноциді]]
[[Санат:Босния соғысына қатысушылар]]
[[Санат:Хорватиядағы соғысқа қатысушылар]]
[[Санат:Сербияның әскери қылмыскерлері]]
[[Санат:Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық трибуналмен өмір бойына бас бостандығынан айырылғандар]]
[[Санат:Нидерландтағы тұтқындар]]
[[Санат:Геноцидті ұйымдастырушылар]]
[[Санат:Күнделік авторлары]]</text>
      <sha1>kxbt6se3urbgitct7kfowglwi158e9p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649113</id>
      <parentid>3648936</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T06:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <origin>3649113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27504" sha1="iiseo7l8lj9nx3d55544l8s0lsw84ug" xml:space="preserve">{{Әскери қайраткер
 |толық есімі           = Ратко Младич
 |шынайы есімі          = {{lang-sr|Ратко Младић}}
 |суреті                = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg
 |сурет тақырыбы        = Ратко Младич [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] демеушілігімен өткен келіссөздер кезінде, [[Сараево]] аэропорты, 1993 жыл
 |туған күні            = 12.03.1943
 |туған жері            = Божановичи селосы, [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]
 |қайтыс болған күні    = 27.08.2026
 |қайтыс болған жері    = [[Гаага]], [[Нидерланд]]
 |лақап аты             = 
 |бүркеніш аты          = 
 |мемлекет              = [[Югославия Социалистік Федеративті Республикасы|ЮСФР]], [[Серб Краинасы Республикасы]], [[Серб Республикасы]]
 |шыққан тегі           = 
 |діні                  = 
 |әкесі                 = 
 |анасы                 = 
 |жұбайы                = 
 |балалары              = 
 |туыстары              = 
 |қызмет еткен жылдары  = 4.11.1965 — 28.02.2002
 |атағы                 = Генерал-полковник (1994 жылдан бастап)
 |білімі                = 
 |әскер түрі            = құрлық әскерлері
 |басқарды              = Серб Республикасы Әскерлерінің Бас қолбасшысы, Бас штаб
 |әскери бөлімі         = ЮНА 9-шы корпусы, Серб Республикасының Әскері
 |шайқасы               = Хорватиядағы соғыс (Казармы үшін шайқас)&lt;br&gt;Босния және Герцеговинадағы соғыс (Сараевоны қоршау, «Лукавац 93» операциясы, «Звезда-94» операциясы, Сребреница қырғыны)
 |марапаттары           = Серб Республикасының Ордені, «Бауырластық пен бірлік» күміс жұлдыз ордені, Алтын семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Алтын жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Күміс семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Күміс жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Карагеоргий жұлдызы ордені (3-дәрежелі, Серб Республикасы)
 |байланысы             = 
 |отставкада            = Өмір бойына бас бостандығынан айырылған (2017 жылғы 22 қарашадан бастап)
 |қолтаңбасы            = 
 |Commons               = Ratko Mladić
}}
'''Ратко Младич''' ({{lang-sr|Ратко Младић}}; [[12 наурыз]] [[1942 жыл|1942]], [[Божановичи]], [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]] — [[27 тамыз]] [[2026 жыл|2026]], [[Гаага]], [[Нидерланд]]) — [[Югославия соғыстары]] кезінде [[Серб Республикасы]]ның Әскерін басқарған босниялық серб әскери қолбасшысы. «Босния қасабы» атанған ол 2017 жылы Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналмен (ICTY) [[әскери қылмыстар]], [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] және [[геноцид]] жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Ол 2026 жылы қайтыс болғанға дейін [[Гаага]]да осы қылмыстары үшін өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын өтеді.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Preminuo general Ratko Mladić |url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/219261/preminuo-general-ratko-mladic/vest |access-date=27 August 2026 |website=Euronews.rs |language=sr}}&lt;/ref&gt;

[[Югославия коммунистер одағы]]ның ұзақ жылдар бойы мүшесі болған Младич өз мансабын 1965 жылы [[Югослав Халық Армиясы]]нда (ЮХА) бастады. Ол Югославия соғыстары кезінде, алдымен ЮХА жоғары лауазымды офицері, кейіннен 1992–1995 жылдардағы [[Босния соғысы]]нда Серб Республикасы Әскерінің (VRS) бас штабының бастығы ретінде танымал болды. 1996 жылдың шілдесінде Халықаралық трибуналдың (БЮХТ) Сот палатасы Младичтің қатысуынсыз (Трибуналдың 61-ережесі бойынша) бастапқы айыптаулардың барлық тармақтарын растады, ол жасады делінген қылмыстарға қатысты негізді себептердің бар екенін анықтап, халықаралық іздеу жариялады. Сербия және АҚШ үкіметтері Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін 5 миллион еуро сыйақы ұсынды, алайда ол алдымен Сербия мен Босния сербтерінің қауіпсіздік күштерінің, кейіннен отбасының паналауы арқасында жуырда он алты жыл бойы бой тасалап жүрді.

2011 жылы Младич Сербияның Лазарево ауылында тұтқындалып, Гаагаға экстрадицияланды. Оны қолға түсіру Сербияға [[Еуропа одағы|Еуропалық Одақ]]қа мүшелікке кандидат мәртебесін берудің басты алғышарттарының бірі деп есептелді. Оның сот процесі 2012 жылы ресми түрде басталып, 2017 жылға дейін жалғасты. Сол жылы Халықаралық трибунал оны он тармақ — бір [[геноцид]], бес [[Адамзатқа қарсы қылмыстар|адамзатқа қарсы қылмыс]] және төрт [[Соғыс заңдары мен дәстүрлерін бұзу]] бойынша кінәлі деп тауып, өмір бойына бас бостандығынан айырды. Оған тағылған екінші геноцид айыбының бірі алынып тасталды. Қолбасшылық жауапкершілігі бар ең жоғары әскери шенеунік ретінде Младич [[Сараевоны қоршау]] және [[Сребреница қырғыны]] үшін тікелей жауапты деп танылды. Түрмеде отырған кезінде ауыр науқасына байланысты гуманитарлық мақсатта босату туралы көптеген өтініштері қабылданбады.

== Өмірбаяны ==
=== Жастық шағы және білімі ===
Ратко Младич 1942 жылы 12 наурызда&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Ratko Mladic, ex-Bosnian Serb warlord who oversaw atrocities, dies in prison at 84, state TV says|url= https://apnews.com/article/ratko-mladic-obit-03abf53803bef360978882d89024c475|work=Associated Press|date=27 August 2026|access-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[Югославия патшалығы]] аумағында басқыншы билік құрған [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті|Хорватия Тәуелсіз Мемлекеті]]нің&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|title=Financial Sanctions: International Criminal Tribunal For The Former Yugoslavia|access-date=3 June 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081023173705/http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|archivedate=23 October 2008}}&lt;/ref&gt; құрамына кірген Божановичи селосында ([[Босния және Герцеговина]]) дүниеге келген. Босния және Герцеговина ол кезде 1941 жылы [[Югославия патшалығы]]на басып кіріп, оны бөлшектегеннен кейін [[Нацистік Германия]] мен [[Фашистік Италия]] орнатқан, 1941–1945 жылдар аралығында хорват усташалары басқарған фашистік қуыршақ мемлекет – [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]нің құрамында болды.

Әкесі Неджа Младич (1909–1945) партизан жасағының командирі болып, 1945 жылы хорват [[Усташи|усташ]]алар көсемі [[Анте Павелич]]тің туған ауылына жасалған партизан шабуылын басқару кезінде (Младичтің үш жасқа толған күні) қаза тапты.&lt;ref&gt;Adam Lebor, &quot;Milosevic: A Biography&quot;, p. 4.&lt;/ref&gt;
Анасы Стана Младич (қыс кезіндегі тегі Лалович; 1919–2003) қызы Милицаны (1940 ж.т.) және екі ұлы — Ратко мен Миливойды (1944 ж.т.) жалғыз өзі тәрбиелеп өсірді. 

Ратко дүниеге келер алдында оның ата-анасы [[сүзек]]пен ауырған. Ратко өте әлсіз бала болып туылды. Оның өмірін итальяндық әскерилер сақтап қалды. Бастауыш сыныпты бітірген соң, Младич Сараево қаласында PRETIS компаниясында қаңылтыршы болып жұмыс істеді. Ол 1961 жылы Земун қаласындағы Әскери өнеркәсіп мектебіне оқуға түсті. Кейіннен Құрлық әскерлерінің (КОВ) әскери академиясы мен Офицерлер академиясында оқуын жалғастырды. 1965 жылы 27 қыркүйекте оқуын аяқтаған соң, Младич Югославия Халық Армиясындағы қызметін бастады.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;&gt;{{cite magazine |date=5 October 1995 |url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic |title=The Madness of General Mladic by Robert Block |magazine=The New York Review of Books |access-date=26 May 2011 |last1=Block |first1=Robert |archive-date=30 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030204603/http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/07/22/serbia.mladic/index.html |title=Mladic now Balkan's most wanted |publisher=CNN |access-date=26 May 2011 |date=22 July 2008}}&lt;/ref&gt; Сол жылы Югославия Коммунистер одағына мүше болып кіріп, партия 1990 жылы тарағанға дейін соның қатарында қалды.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;/&gt; Младич бастапқыда [[Солтүстік Македония|Македония]]ға қызметке жіберіліп, кейінгі онжылдықтарда ретімен взводты, бронетранспортерлер батальонын және бригаданы басқарып, шені өсті.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;/&gt;

1989 жылы 31 қаңтарда Младич [[Скопье]] қаласындағы Үшінші әскери округтің Білім беру департаментінің басшысы болып жоғарылатылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/icty/transe5&amp;18/960711IT.htm |title=International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia |publisher=UN |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406075119/http://www.un.org/icty/transe5%2618/960711IT.htm |archive-date=6 April 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1991 жылы 14 қаңтарда ол тағы да жоғарылатылып, [[Приштина]] қаласындағы қолбасшының орынбасары болып тағайындалды.

=== Югославия соғыстарындағы рөлі ===
1991 жылдың маусымында Младич [[Косово Социалистік Автономиялық Провинциясы]]нда косоволық сербтер мен Косовоның негізгі бөлігін құрайтын [[Албандар|албан]] халқы арасындағы шиеленіс жоғары болған кезеңде Приштина корпусы қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды. Сол жылы Младичке 9-шы корпус қолбасшылығы берілді, және ол бұл әскери құраманы өзін-өзі тәуелсіз деп жариялаған Серб Краинасы Республикасының астанасы [[Книн]] қаласында хорват күштеріне қарсы басқарды.

1991 жылы 4 қазанда Младич генерал-майор шеніне көтерілді. Оның қолбасшылығындағы Югославия Халық Армиясының күштері [[Хорватия соғысы]]на, әсіресе [[Далмация]]ны Хорватияның қалған бөлігінен бөліп тастауға тырысқан «Жағалау-91» операциясына қатысты. Бұл операция тығырыққа тірелді (хорваттар [[Задар]] мен [[Шибеник]] маңындағы бүкіл жағалауды ұстап қалды, ал Серб Краинасы өз аумағын ішкі өңірлер есебінен кеңейтті). Басқа да алғашқы операциялардың қатарында Младич 1991 жылғы Киевоны қоршауда және Задар шайқасында Милан Мартичтің жасағына қолдау көрсетті.

1992 жылы 24 сәуірде Младич генерал-лейтенант шеніне көтерілді. 1992 жылы 2 мамырда, [[Босния және Герцеговина]] тәуелсіздігін жариялағаннан кейін бір ай өткен соң, Младич пен оның генералдары [[Сараево]] қаласын қоршауға алып, қалаға кіріп-шығатын барлық көлік қатынасын, сондай-ақ ауыз су мен электр жарығын өшірді. Осылайша заманауи соғыс тарихындағы ең ұзақ қала қоршауы – төрт жылға созылған [[Сараево қоршауы]] басталды. Қала артиллериялық снарядтар мен снайперлердің оққағар әрекеттеріне ұшырады. 1992 жылы 9 мамырда ол Сараеводағы Югославия Халық Армиясының (ЮХА) Екінші әскери округі штабының Бастығы орынбасары қызметіне кірісті. Келесі күні Младич ЮХА Екінші әскери округі штабының қолбасшылығын өз қолына алды.

1992 жылы 12 мамырда Боснияның Югославиядан бөлінуіне жауап ретінде Босния сербтерінің Парламенті Серб Республикасы Армиясын (VRS) құруға дауыс берді. Сол уақытта Младич VRS Бас штабының қолбасшысы болып тағайындалды және бұл қызметті 1996 жылдың желтоқсанына дейін атқарды. 1992 жылы 12 мамырда өткен Босния сербтері Скупщинасының 16-сессиясында Радован Караджич өз кезегінде «алты стратегиялық мақсатын» жариялады, олардың арасында «Мемлекетті қалған екі ұлттық қауымдастықтан бөліп шекаралау», «Семберия мен Краина арасындағы дәліз» және «Дрина өзені алқабында дәліз құру және Сербия мемлекеттері арасындағы шекара ретіндегі Дрина өзенін жою» бар еді. Содан кейін Младич былай деді:

{{дәйексөз|Бұл жерде біз тек сербтер қалатындай немесе сербтер қалып, қалғандары өтіп кететіндей етіп тазалай да алмаймыз, сүзгі де қолдана алмаймыз... Мен мырза Крайишник пен мырза Караджичтің мұны әлемге қалай түсіндіретінін білмеймін. Ағайындар, бұл деген геноцид болар еді. Біз осы аумақтар мен біз құруды жоспарлап отырған мемлекеттің жерін қорғау үшін маңдайы жерге тиген әрбір адамды шақыруымыз керек.}}

1992 жылы мамырда Босниядан ЮХА күштері шығарылғаннан кейін, ЮХА-ның Екінші әскери округі Серб Республикасы Армиясы (VRS) Бас штабының негізіне айналды. 1994 жылы 24 маусымда ол сол аймақта орналасқан шамамен 80 000 әскерге басшылық жасап, генерал-полковник шеніне көтерілді.

1995 жылы шілдеде Младич басқарған әскерлер [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның «қауіпсіз аймақтары» болып саналатын [[Сребреница]] мен [[Жепа]]ны басып алды. Сребреницада қауіпсіздік іздеп келген 40 000-нан астам [[Босниялықтар|босняк]] қуылды. Младичтің бұйрығымен шамамен 8 300 адам өлтірілді. Сребреница құлағаннан кейін Младич камера алдында кейін былай деп мәлімдеді:

{{дәйексөз|Міне, біз… сербтік Сребреницада тұрмыз. Кезекті бір серб мерекесі қарсаңында біз бұл қаланы серб халқына сыйға тартамыз. Ақыры, дахияларға қарсы көтерілістен кейін, бұл өңірдегі түріктерден кек алатын уақыт келді.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Survivors recount Bosnia's Srebrenica genocide, 25 years on|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|work=Al Jazeera English|date=11 July 2020|last=Gadzo|first=Mersiha|access-date=27 August 2026|archive-date=28 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228154908/https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}

Бұл мәлімдемені Младич Босния және Герцеговинадағы [[Осман империясы]]ның үстемдігі үшін және аймақтағы «түріктерден» «кек алуды» ақтау ретінде қолданды.&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Convicted Bosnian Serb war criminal Ratko Mladić dies in Hague prison|url= https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/27/convicted-bosnian-serb-war-criminal-ratko-mladic-dies-in-hague-prison|work=Euronews|date=27 August 2026|last=Brezar|first=Aleksandar|access-date=28 August 2026}}&lt;/ref&gt;

1995 жылы 4 тамызда орталық Хорватиядағы сербтер басып алған аймаққа шабуыл жасауға дайын тұрған үлкен хорват әскери күшінің кесірінен [[Радован Караджич]] Младичті қызметінен босатып, VRS басшылығын өз қолына алатынын жариялады. Караджич хорват армиясы жақында басып алған батыс Босниядағы екі маңызды серб қаласының жоғалуына Младичті кінәлады және басқару құрылымындағы күтпеген өзгерістерді жариялау үшін осы қалалардың қолдан шығуын сылтау етіп пайдаланды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pomfret |first=John |title=In War or Peace, Serbs Perplex the West; Rift Between Leaders Adds to Confusion – and Offers Opening |url=https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113052331/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT |url-status=dead |archive-date=13 January 2012 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=1 September 1995 |quote=Earlier this month, Karadzic tried to remove Mladic from his post after his forces lost two important towns in southwest Bosnia to the Croatian army.}}&lt;/ref&gt; Младич «кеңесші» қызметіне төмендетілді. Алайда ол үнсіз кетуден бас тартып, Босния сербтері әскерінің де, халықтың да қолдауына ие екенін алға тартты. Караджич Младичті «жынды» деп айыптап, оның саяси шенінен айыруға тырысты, бірақ Младичтің халық арасындағы айқын қолдауы Караджичке 11 тамызда өз бұйрығын кері қайтарып алуға мәжбүр етті. Оның соғыс кезіндегі әрекеттері көпшілік арасында оны «Босния қасабы» деп атауға әкеп соқтырды.

Соғыс кезінде Младичтің бірнеше әңгімесі жазылып қалған:

{{quotation|1992 жылы 23 мамырдағы ұсталған (тыңдалған) телефон әңгімесінде Младич [[Фикрет Абдич]]ке «бейбітшілік үшін» келгенін айтты, бірақ егер оның талаптары орындалмаса, кек алу шабуылдарын жасаймын деп қауіп төндіріп, «бүкіл Бихачты бомбалауға бұйрық беремін [...] ол да өртенеді» деді. Младич Абдичті ескертіп: «Егер мен &quot;сөйлей&quot; бастасам, бүкіл Босния өртенеді» деді. Мұнан соң Младич Абдичтің құрамындағы Босния басшылығы «мұның бәріне» себепші болғанын айтып қорқытты және егер оның Абдичке қойған талаптары орындалмаса, «онда тыныс алып тұрған біреу қалғанша Сараевоны жайбарақат қалдырмайтынын» мәлімдеді... Младич: «Сонымен, біз бұл аңғарларды жаулап алу және сол түрік қирандыларын тазарту үшін асықпай бардық» деді. Младич сондай-ақ «төмендегі жігіттер» босқындардың – ол «түріктер» және хорваттар деп сипаттағандардың – қайтып оралуына жол береді деп қорқатынын қосып, дәл осы себепті олар «не істеу керектігін және оны қалай істеу керектігін көруі тиіс» екенін мәлімдеді. Дәл сол күні Младич пен Караджич арасындағы басқа бір жазылып алынған әңгімеде Младич бұған дейін профессор Колевичке «Жепадағы, Сребреницадағы, Гораждедегі түріктердің түбіне жетейік» деп айтқанын жеткізді.| Халықаралық қылмыстық трибуналдың (ICTY) Младичке шығарған үкімінен.{{sfn|ICTY|2017|pages=2251–2253}}|source=ICTY}}

1996 жылы 8 қарашада Босния Серб Республикасының президенті [[Биляна Плавшич]] Младичті қызметінен босатты. Ол 2005 жылдың қарашасына дейін зейнетақы алуын жалғастырды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|title=Serbia confirms that Mladic received pension until November|work=Balkan Times|access-date=27 July 2008|archive-date=9 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309203739/http://balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_gb/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Югославия әскери қолбасшылары]]
[[Санат:Серб Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастықтары]]
[[Санат:Югославия генерал-полковниктері]]
[[Санат:Югославия коммунистер одағының мүшелері]]
[[Санат:Босниялықтар геноциді]]
[[Санат:Босния соғысына қатысушылар]]
[[Санат:Хорватиядағы соғысқа қатысушылар]]
[[Санат:Сербияның әскери қылмыскерлері]]
[[Санат:Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық трибуналмен өмір бойына бас бостандығынан айырылғандар]]
[[Санат:Нидерландтағы тұтқындар]]
[[Санат:Геноцидті ұйымдастырушылар]]
[[Санат:Күнделік авторлары]]</text>
      <sha1>iiseo7l8lj9nx3d55544l8s0lsw84ug</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649114</id>
      <parentid>3649113</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T06:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <origin>3649114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33408" sha1="1brtfxm3svkaffmj8l24d63idm2jrtx" xml:space="preserve">{{Әскери қайраткер
 |толық есімі           = Ратко Младич
 |шынайы есімі          = {{lang-sr|Ратко Младић}}
 |суреті                = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg
 |сурет тақырыбы        = Ратко Младич [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] демеушілігімен өткен келіссөздер кезінде, [[Сараево]] аэропорты, 1993 жыл
 |туған күні            = 12.03.1943
 |туған жері            = Божановичи селосы, [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]
 |қайтыс болған күні    = 27.08.2026
 |қайтыс болған жері    = [[Гаага]], [[Нидерланд]]
 |лақап аты             = 
 |бүркеніш аты          = 
 |мемлекет              = [[Югославия Социалистік Федеративті Республикасы|ЮСФР]], [[Серб Краинасы Республикасы]], [[Серб Республикасы]]
 |шыққан тегі           = 
 |діні                  = 
 |әкесі                 = 
 |анасы                 = 
 |жұбайы                = 
 |балалары              = 
 |туыстары              = 
 |қызмет еткен жылдары  = 4.11.1965 — 28.02.2002
 |атағы                 = Генерал-полковник (1994 жылдан бастап)
 |білімі                = 
 |әскер түрі            = құрлық әскерлері
 |басқарды              = Серб Республикасы Әскерлерінің Бас қолбасшысы, Бас штаб
 |әскери бөлімі         = ЮНА 9-шы корпусы, Серб Республикасының Әскері
 |шайқасы               = Хорватиядағы соғыс (Казармы үшін шайқас)&lt;br&gt;Босния және Герцеговинадағы соғыс (Сараевоны қоршау, «Лукавац 93» операциясы, «Звезда-94» операциясы, Сребреница қырғыны)
 |марапаттары           = Серб Республикасының Ордені, «Бауырластық пен бірлік» күміс жұлдыз ордені, Алтын семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Алтын жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Күміс семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Күміс жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Карагеоргий жұлдызы ордені (3-дәрежелі, Серб Республикасы)
 |байланысы             = 
 |отставкада            = Өмір бойына бас бостандығынан айырылған (2017 жылғы 22 қарашадан бастап)
 |қолтаңбасы            = 
 |Commons               = Ratko Mladić
}}
'''Ратко Младич''' ({{lang-sr|Ратко Младић}}; [[12 наурыз]] [[1942 жыл|1942]], [[Божановичи]], [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]] — [[27 тамыз]] [[2026 жыл|2026]], [[Гаага]], [[Нидерланд]]) — [[Югославия соғыстары]] кезінде [[Серб Республикасы]]ның Әскерін басқарған босниялық серб әскери қолбасшысы. «Босния қасабы» атанған ол 2017 жылы Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналмен (ICTY) [[әскери қылмыстар]], [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] және [[геноцид]] жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Ол 2026 жылы қайтыс болғанға дейін [[Гаага]]да осы қылмыстары үшін өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын өтеді.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Preminuo general Ratko Mladić |url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/219261/preminuo-general-ratko-mladic/vest |access-date=27 August 2026 |website=Euronews.rs |language=sr}}&lt;/ref&gt;

[[Югославия коммунистер одағы]]ның ұзақ жылдар бойы мүшесі болған Младич өз мансабын 1965 жылы [[Югослав Халық Армиясы]]нда (ЮХА) бастады. Ол Югославия соғыстары кезінде, алдымен ЮХА жоғары лауазымды офицері, кейіннен 1992–1995 жылдардағы [[Босния соғысы]]нда Серб Республикасы Әскерінің (VRS) бас штабының бастығы ретінде танымал болды. 1996 жылдың шілдесінде Халықаралық трибуналдың (БЮХТ) Сот палатасы Младичтің қатысуынсыз (Трибуналдың 61-ережесі бойынша) бастапқы айыптаулардың барлық тармақтарын растады, ол жасады делінген қылмыстарға қатысты негізді себептердің бар екенін анықтап, халықаралық іздеу жариялады. Сербия және АҚШ үкіметтері Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін 5 миллион еуро сыйақы ұсынды, алайда ол алдымен Сербия мен Босния сербтерінің қауіпсіздік күштерінің, кейіннен отбасының паналауы арқасында жуырда он алты жыл бойы бой тасалап жүрді.

2011 жылы Младич Сербияның Лазарево ауылында тұтқындалып, Гаагаға экстрадицияланды. Оны қолға түсіру Сербияға [[Еуропа одағы|Еуропалық Одақ]]қа мүшелікке кандидат мәртебесін берудің басты алғышарттарының бірі деп есептелді. Оның сот процесі 2012 жылы ресми түрде басталып, 2017 жылға дейін жалғасты. Сол жылы Халықаралық трибунал оны он тармақ — бір [[геноцид]], бес [[Адамзатқа қарсы қылмыстар|адамзатқа қарсы қылмыс]] және төрт [[Соғыс заңдары мен дәстүрлерін бұзу]] бойынша кінәлі деп тауып, өмір бойына бас бостандығынан айырды. Оған тағылған екінші геноцид айыбының бірі алынып тасталды. Қолбасшылық жауапкершілігі бар ең жоғары әскери шенеунік ретінде Младич [[Сараевоны қоршау]] және [[Сребреница қырғыны]] үшін тікелей жауапты деп танылды. Түрмеде отырған кезінде ауыр науқасына байланысты гуманитарлық мақсатта босату туралы көптеген өтініштері қабылданбады.

== Өмірбаяны ==
=== Жастық шағы және білімі ===
Ратко Младич 1942 жылы 12 наурызда&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Ratko Mladic, ex-Bosnian Serb warlord who oversaw atrocities, dies in prison at 84, state TV says|url= https://apnews.com/article/ratko-mladic-obit-03abf53803bef360978882d89024c475|work=Associated Press|date=27 August 2026|access-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[Югославия патшалығы]] аумағында басқыншы билік құрған [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті|Хорватия Тәуелсіз Мемлекеті]]нің&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|title=Financial Sanctions: International Criminal Tribunal For The Former Yugoslavia|access-date=3 June 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081023173705/http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|archivedate=23 October 2008}}&lt;/ref&gt; құрамына кірген Божановичи селосында ([[Босния және Герцеговина]]) дүниеге келген. Босния және Герцеговина ол кезде 1941 жылы [[Югославия патшалығы]]на басып кіріп, оны бөлшектегеннен кейін [[Нацистік Германия]] мен [[Фашистік Италия]] орнатқан, 1941–1945 жылдар аралығында хорват усташалары басқарған фашистік қуыршақ мемлекет – [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]нің құрамында болды.

Әкесі Неджа Младич (1909–1945) партизан жасағының командирі болып, 1945 жылы хорват [[Усташи|усташ]]алар көсемі [[Анте Павелич]]тің туған ауылына жасалған партизан шабуылын басқару кезінде (Младичтің үш жасқа толған күні) қаза тапты.&lt;ref&gt;Adam Lebor, &quot;Milosevic: A Biography&quot;, p. 4.&lt;/ref&gt;
Анасы Стана Младич (қыс кезіндегі тегі Лалович; 1919–2003) қызы Милицаны (1940 ж.т.) және екі ұлы — Ратко мен Миливойды (1944 ж.т.) жалғыз өзі тәрбиелеп өсірді. 

Ратко дүниеге келер алдында оның ата-анасы [[сүзек]]пен ауырған. Ратко өте әлсіз бала болып туылды. Оның өмірін итальяндық әскерилер сақтап қалды. Бастауыш сыныпты бітірген соң, Младич Сараево қаласында PRETIS компаниясында қаңылтыршы болып жұмыс істеді. Ол 1961 жылы Земун қаласындағы Әскери өнеркәсіп мектебіне оқуға түсті. Кейіннен Құрлық әскерлерінің (КОВ) әскери академиясы мен Офицерлер академиясында оқуын жалғастырды. 1965 жылы 27 қыркүйекте оқуын аяқтаған соң, Младич Югославия Халық Армиясындағы қызметін бастады.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;&gt;{{cite magazine |date=5 October 1995 |url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic |title=The Madness of General Mladic by Robert Block |magazine=The New York Review of Books |access-date=26 May 2011 |last1=Block |first1=Robert |archive-date=30 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030204603/http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/07/22/serbia.mladic/index.html |title=Mladic now Balkan's most wanted |publisher=CNN |access-date=26 May 2011 |date=22 July 2008}}&lt;/ref&gt; Сол жылы Югославия Коммунистер одағына мүше болып кіріп, партия 1990 жылы тарағанға дейін соның қатарында қалды.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;/&gt; Младич бастапқыда [[Солтүстік Македония|Македония]]ға қызметке жіберіліп, кейінгі онжылдықтарда ретімен взводты, бронетранспортерлер батальонын және бригаданы басқарып, шені өсті.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;/&gt;

1989 жылы 31 қаңтарда Младич [[Скопье]] қаласындағы Үшінші әскери округтің Білім беру департаментінің басшысы болып жоғарылатылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/icty/transe5&amp;18/960711IT.htm |title=International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia |publisher=UN |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406075119/http://www.un.org/icty/transe5%2618/960711IT.htm |archive-date=6 April 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1991 жылы 14 қаңтарда ол тағы да жоғарылатылып, [[Приштина]] қаласындағы қолбасшының орынбасары болып тағайындалды.

=== Югославия соғыстарындағы рөлі ===
1991 жылдың маусымында Младич [[Косово Социалистік Автономиялық Провинциясы]]нда косоволық сербтер мен Косовоның негізгі бөлігін құрайтын [[Албандар|албан]] халқы арасындағы шиеленіс жоғары болған кезеңде Приштина корпусы қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды. Сол жылы Младичке 9-шы корпус қолбасшылығы берілді, және ол бұл әскери құраманы өзін-өзі тәуелсіз деп жариялаған Серб Краинасы Республикасының астанасы [[Книн]] қаласында хорват күштеріне қарсы басқарды.

1991 жылы 4 қазанда Младич генерал-майор шеніне көтерілді. Оның қолбасшылығындағы Югославия Халық Армиясының күштері [[Хорватия соғысы]]на, әсіресе [[Далмация]]ны Хорватияның қалған бөлігінен бөліп тастауға тырысқан «Жағалау-91» операциясына қатысты. Бұл операция тығырыққа тірелді (хорваттар [[Задар]] мен [[Шибеник]] маңындағы бүкіл жағалауды ұстап қалды, ал Серб Краинасы өз аумағын ішкі өңірлер есебінен кеңейтті). Басқа да алғашқы операциялардың қатарында Младич 1991 жылғы Киевоны қоршауда және Задар шайқасында Милан Мартичтің жасағына қолдау көрсетті.

1992 жылы 24 сәуірде Младич генерал-лейтенант шеніне көтерілді. 1992 жылы 2 мамырда, [[Босния және Герцеговина]] тәуелсіздігін жариялағаннан кейін бір ай өткен соң, Младич пен оның генералдары [[Сараево]] қаласын қоршауға алып, қалаға кіріп-шығатын барлық көлік қатынасын, сондай-ақ ауыз су мен электр жарығын өшірді. Осылайша заманауи соғыс тарихындағы ең ұзақ қала қоршауы – төрт жылға созылған [[Сараево қоршауы]] басталды. Қала артиллериялық снарядтар мен снайперлердің оққағар әрекеттеріне ұшырады. 1992 жылы 9 мамырда ол Сараеводағы Югославия Халық Армиясының (ЮХА) Екінші әскери округі штабының Бастығы орынбасары қызметіне кірісті. Келесі күні Младич ЮХА Екінші әскери округі штабының қолбасшылығын өз қолына алды.

1992 жылы 12 мамырда Боснияның Югославиядан бөлінуіне жауап ретінде Босния сербтерінің Парламенті Серб Республикасы Армиясын (VRS) құруға дауыс берді. Сол уақытта Младич VRS Бас штабының қолбасшысы болып тағайындалды және бұл қызметті 1996 жылдың желтоқсанына дейін атқарды. 1992 жылы 12 мамырда өткен Босния сербтері Скупщинасының 16-сессиясында Радован Караджич өз кезегінде «алты стратегиялық мақсатын» жариялады, олардың арасында «Мемлекетті қалған екі ұлттық қауымдастықтан бөліп шекаралау», «Семберия мен Краина арасындағы дәліз» және «Дрина өзені алқабында дәліз құру және Сербия мемлекеттері арасындағы шекара ретіндегі Дрина өзенін жою» бар еді. Содан кейін Младич былай деді:

{{дәйексөз|Бұл жерде біз тек сербтер қалатындай немесе сербтер қалып, қалғандары өтіп кететіндей етіп тазалай да алмаймыз, сүзгі де қолдана алмаймыз... Мен мырза Крайишник пен мырза Караджичтің мұны әлемге қалай түсіндіретінін білмеймін. Ағайындар, бұл деген геноцид болар еді. Біз осы аумақтар мен біз құруды жоспарлап отырған мемлекеттің жерін қорғау үшін маңдайы жерге тиген әрбір адамды шақыруымыз керек.}}

1992 жылы мамырда Босниядан ЮХА күштері шығарылғаннан кейін, ЮХА-ның Екінші әскери округі Серб Республикасы Армиясы (VRS) Бас штабының негізіне айналды. 1994 жылы 24 маусымда ол сол аймақта орналасқан шамамен 80 000 әскерге басшылық жасап, генерал-полковник шеніне көтерілді.

1995 жылы шілдеде Младич басқарған әскерлер [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның «қауіпсіз аймақтары» болып саналатын [[Сребреница]] мен [[Жепа]]ны басып алды. Сребреницада қауіпсіздік іздеп келген 40 000-нан астам [[Босниялықтар|босняк]] қуылды. Младичтің бұйрығымен шамамен 8 300 адам өлтірілді. Сребреница құлағаннан кейін Младич камера алдында кейін былай деп мәлімдеді:

{{дәйексөз|Міне, біз… сербтік Сребреницада тұрмыз. Кезекті бір серб мерекесі қарсаңында біз бұл қаланы серб халқына сыйға тартамыз. Ақыры, дахияларға қарсы көтерілістен кейін, бұл өңірдегі түріктерден кек алатын уақыт келді.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Survivors recount Bosnia's Srebrenica genocide, 25 years on|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|work=Al Jazeera English|date=11 July 2020|last=Gadzo|first=Mersiha|access-date=27 August 2026|archive-date=28 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228154908/https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}

Бұл мәлімдемені Младич Босния және Герцеговинадағы [[Осман империясы]]ның үстемдігі үшін және аймақтағы «түріктерден» «кек алуды» ақтау ретінде қолданды.&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Convicted Bosnian Serb war criminal Ratko Mladić dies in Hague prison|url= https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/27/convicted-bosnian-serb-war-criminal-ratko-mladic-dies-in-hague-prison|work=Euronews|date=27 August 2026|last=Brezar|first=Aleksandar|access-date=28 August 2026}}&lt;/ref&gt;

1995 жылы 4 тамызда орталық Хорватиядағы сербтер басып алған аймаққа шабуыл жасауға дайын тұрған үлкен хорват әскери күшінің кесірінен [[Радован Караджич]] Младичті қызметінен босатып, VRS басшылығын өз қолына алатынын жариялады. Караджич хорват армиясы жақында басып алған батыс Босниядағы екі маңызды серб қаласының жоғалуына Младичті кінәлады және басқару құрылымындағы күтпеген өзгерістерді жариялау үшін осы қалалардың қолдан шығуын сылтау етіп пайдаланды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pomfret |first=John |title=In War or Peace, Serbs Perplex the West; Rift Between Leaders Adds to Confusion – and Offers Opening |url=https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113052331/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT |url-status=dead |archive-date=13 January 2012 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=1 September 1995 |quote=Earlier this month, Karadzic tried to remove Mladic from his post after his forces lost two important towns in southwest Bosnia to the Croatian army.}}&lt;/ref&gt; Младич «кеңесші» қызметіне төмендетілді. Алайда ол үнсіз кетуден бас тартып, Босния сербтері әскерінің де, халықтың да қолдауына ие екенін алға тартты. Караджич Младичті «жынды» деп айыптап, оның саяси шенінен айыруға тырысты, бірақ Младичтің халық арасындағы айқын қолдауы Караджичке 11 тамызда өз бұйрығын кері қайтарып алуға мәжбүр етті. Оның соғыс кезіндегі әрекеттері көпшілік арасында оны «Босния қасабы» деп атауға әкеп соқтырды.

Соғыс кезінде Младичтің бірнеше әңгімесі жазылып қалған:

{{quotation|1992 жылы 23 мамырдағы ұсталған (тыңдалған) телефон әңгімесінде Младич [[Фикрет Абдич]]ке «бейбітшілік үшін» келгенін айтты, бірақ егер оның талаптары орындалмаса, кек алу шабуылдарын жасаймын деп қауіп төндіріп, «бүкіл Бихачты бомбалауға бұйрық беремін [...] ол да өртенеді» деді. Младич Абдичті ескертіп: «Егер мен &quot;сөйлей&quot; бастасам, бүкіл Босния өртенеді» деді. Мұнан соң Младич Абдичтің құрамындағы Босния басшылығы «мұның бәріне» себепші болғанын айтып қорқытты және егер оның Абдичке қойған талаптары орындалмаса, «онда тыныс алып тұрған біреу қалғанша Сараевоны жайбарақат қалдырмайтынын» мәлімдеді... Младич: «Сонымен, біз бұл аңғарларды жаулап алу және сол түрік қирандыларын тазарту үшін асықпай бардық» деді. Младич сондай-ақ «төмендегі жігіттер» босқындардың – ол «түріктер» және хорваттар деп сипаттағандардың – қайтып оралуына жол береді деп қорқатынын қосып, дәл осы себепті олар «не істеу керектігін және оны қалай істеу керектігін көруі тиіс» екенін мәлімдеді. Дәл сол күні Младич пен Караджич арасындағы басқа бір жазылып алынған әңгімеде Младич бұған дейін профессор Колевичке «Жепадағы, Сребреницадағы, Гораждедегі түріктердің түбіне жетейік» деп айтқанын жеткізді.| Халықаралық қылмыстық трибуналдың (ICTY) Младичке шығарған үкімінен.{{sfn|ICTY|2017|pages=2251–2253}}|source=ICTY}}

1996 жылы 8 қарашада Босния Серб Республикасының президенті [[Биляна Плавшич]] Младичті қызметінен босатты. Ол 2005 жылдың қарашасына дейін зейнетақы алуын жалғастырды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|title=Serbia confirms that Mladic received pension until November|work=Balkan Times|access-date=27 July 2008|archive-date=9 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309203739/http://balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_gb/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Халықаралық қылмыстық трибуналының айыптауы ===
1995 жылы 24 шілдеде Младичке [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның [[Бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық қылмыстық трибунал]]ы (ICTY) тарапынан [[геноцид]], [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] және көптеген [[әскери қылмыс]]тар (соның ішінде Сараеводағы бейбіт тұрғындарға қарсы жасалған снайперлік шабуылдарға қатысты айыптар) бойынша айып тағылды. 1995 жылы 16 қарашада айыптаулар тізімі кеңейтіліп, оған 1995 жылғы шілдеде БҰҰ жариялаған «қауіпсіз аймақ» – Сребреницаға жасалған шабуыл үшін әскери қылмыстар туралы айыптар да қосылды.

1996 жылы [[НАТО]] қолбасшылығы Младич пен [[Радован Караджич]]ті [[Гаага трибуналы]]на беруді талап етті. Көп ұзамай Младич Босниядан жоғалып кетті. Кейін ол Белградта пайда болды, онда кейінгі жылдары [[Слободан Милошевич]]тің қорғауымен еркін және ашық өмір сүрді. 2000 жылы Милошевич құлатылғаннан кейін Младич қайтадан тығылып қалды және оның қайда екені ресми түрде белгісіз болды, дегенмен куәгерлер оны жиі футбол матчтарынан көрген. Ол соңғы рет 2002 жылдың жазында Дивчибари маңында байқалған. 2006 жылы серб полициясы Младичке тығылуға көмектескен бірнеше адамды қамауға алды. 2010 жылға дейін бұқаралық ақпарат құралдарында Младичтің ұсталғаны туралы жалған хабарламалар шығып тұрды. 2010 жылдың қазан айында Сербия үкіметі Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін сыйақы мөлшерін 1 миллион еуродан 10 миллион еуроға дейін өсірді. [[WikiLeaks]] жариялаған құжаттарға сәйкес, [[Ресей Федерациясының Федералды қауіпсіздік қызметі|Ресей Федералдық қауіпсіздік қызметі]] (ФСБ) Младичтің қай жерде екенін білген, бірақ бұл ақпаратты жасырған.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://inopressa.ru/article/10Dec2010/guardian/wiki_2.html|title=Сербия подозревает, что русские помогают разыскиваемому Ратко Младичу|publisher=Инопресса.ру|access-date=2014-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20141216045651/http://inopressa.ru/article/10Dec2010/guardian/wiki_2.html|archive-date=2014-12-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2010 жылдың мамыр айында Младичтің отбасы генералды қайтыс болды деп тануды талап ету ниеті бар екенін мәлімдеді. Сербия заңдарына сәйкес, бес жыл бойы ешқандай нақты хабар жоқ 70 жастан асқан тұлға қайтыс болды деп танылуы мүмкін. Өтініш сол жылдың маусым айында берілді. Алайда Сербия билігі арызға қарамастан Младичті іздеу жұмыстары тоқтатылмайтынын мәлімдеді. 2010 жылдың маусым айының соңында генерал отбасының өтініші процессуалдық бұзушылықтарға байланысты қабылданмады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lenta.ru/lib/14164207/#37|title=Младич, Ратко|publisher=[[Lenta.ru]]|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104171656/https://lenta.ru/lib/14164207/#37|archive-date=2015-01-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылы 26 мамырда таңертең Ратко Младич Лазарево селосында ([[Белград]]тан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 80 км жерде) ұсталды, деп мәлімдеді Сербия президенті [[Борис Тадич]], ал қамауға алынған адамның денсаулығы нашар болғандықтан жауап алу кейінге қалдырылды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rian.ru/world/20110526/380394347.html|title=Допрос Младича прекращен из-за плохого самочувствия арестованного|publisher=РИА Новости|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528125737/http://www.rian.ru/world/20110526/380394347.html|archive-date=2011-05-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1 маусымда тікұшақпен Гаагаға жеткізілді. 3 маусымда Гаага трибуналының алдына шықты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lenta.ru/news/2011/06/03/mladic/|title=Ратко Младич отказался признать вину|publisher=Lenta.ru|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104115053/https://lenta.ru/news/2011/06/03/mladic/|archive-date=2015-01-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Югославия әскери қолбасшылары]]
[[Санат:Серб Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастықтары]]
[[Санат:Югославия генерал-полковниктері]]
[[Санат:Югославия коммунистер одағының мүшелері]]
[[Санат:Босниялықтар геноциді]]
[[Санат:Босния соғысына қатысушылар]]
[[Санат:Хорватиядағы соғысқа қатысушылар]]
[[Санат:Сербияның әскери қылмыскерлері]]
[[Санат:Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық трибуналмен өмір бойына бас бостандығынан айырылғандар]]
[[Санат:Нидерландтағы тұтқындар]]
[[Санат:Геноцидті ұйымдастырушылар]]
[[Санат:Күнделік авторлары]]</text>
      <sha1>1brtfxm3svkaffmj8l24d63idm2jrtx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649116</id>
      <parentid>3649114</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <origin>3649116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39654" sha1="ri631drxwygyd3aevlpldu61gkdeq0z" xml:space="preserve">{{Әскери қайраткер
 |толық есімі           = Ратко Младич
 |шынайы есімі          = {{lang-sr|Ратко Младић}}
 |суреті                = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg
 |сурет тақырыбы        = Ратко Младич [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] демеушілігімен өткен келіссөздер кезінде, [[Сараево]] аэропорты, 1993 жыл
 |туған күні            = 12.03.1943
 |туған жері            = Божановичи селосы, [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]
 |қайтыс болған күні    = 27.08.2026
 |қайтыс болған жері    = [[Гаага]], [[Нидерланд]]
 |лақап аты             = 
 |бүркеніш аты          = 
 |мемлекет              = [[Югославия Социалистік Федеративті Республикасы|ЮСФР]], [[Серб Краинасы Республикасы]], [[Серб Республикасы]]
 |шыққан тегі           = 
 |діні                  = 
 |әкесі                 = 
 |анасы                 = 
 |жұбайы                = 
 |балалары              = 
 |туыстары              = 
 |қызмет еткен жылдары  = 4.11.1965 — 28.02.2002
 |атағы                 = Генерал-полковник (1994 жылдан бастап)
 |білімі                = 
 |әскер түрі            = құрлық әскерлері
 |басқарды              = Серб Республикасы Әскерлерінің Бас қолбасшысы, Бас штаб
 |әскери бөлімі         = ЮНА 9-шы корпусы, Серб Республикасының Әскері
 |шайқасы               = Хорватиядағы соғыс (Казармы үшін шайқас)&lt;br&gt;Босния және Герцеговинадағы соғыс (Сараевоны қоршау, «Лукавац 93» операциясы, «Звезда-94» операциясы, Сребреница қырғыны)
 |марапаттары           = Серб Республикасының Ордені, «Бауырластық пен бірлік» күміс жұлдыз ордені, Алтын семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Алтын жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Күміс семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Күміс жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Карагеоргий жұлдызы ордені (3-дәрежелі, Серб Республикасы)
 |байланысы             = 
 |отставкада            = Өмір бойына бас бостандығынан айырылған (2017 жылғы 22 қарашадан бастап)
 |қолтаңбасы            = 
 |Commons               = Ratko Mladić
}}
'''Ратко Младич''' ({{lang-sr|Ратко Младић}}; [[12 наурыз]] [[1942 жыл|1942]], [[Божановичи]], [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]] — [[27 тамыз]] [[2026 жыл|2026]], [[Гаага]], [[Нидерланд]]) — [[Югославия соғыстары]] кезінде [[Серб Республикасы]]ның Әскерін басқарған босниялық серб әскери қолбасшысы. «Босния қасабы» атанған ол 2017 жылы Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналмен (ICTY) [[әскери қылмыстар]], [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] және [[геноцид]] жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Ол 2026 жылы қайтыс болғанға дейін [[Гаага]]да осы қылмыстары үшін өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын өтеді.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Preminuo general Ratko Mladić |url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/219261/preminuo-general-ratko-mladic/vest |access-date=27 August 2026 |website=Euronews.rs |language=sr}}&lt;/ref&gt;

[[Югославия коммунистер одағы]]ның ұзақ жылдар бойы мүшесі болған Младич өз мансабын 1965 жылы [[Югослав Халық Армиясы]]нда (ЮХА) бастады. Ол Югославия соғыстары кезінде, алдымен ЮХА жоғары лауазымды офицері, кейіннен 1992–1995 жылдардағы [[Босния соғысы]]нда Серб Республикасы Әскерінің (VRS) бас штабының бастығы ретінде танымал болды. 1996 жылдың шілдесінде Халықаралық трибуналдың (БЮХТ) Сот палатасы Младичтің қатысуынсыз (Трибуналдың 61-ережесі бойынша) бастапқы айыптаулардың барлық тармақтарын растады, ол жасады делінген қылмыстарға қатысты негізді себептердің бар екенін анықтап, халықаралық іздеу жариялады. Сербия және АҚШ үкіметтері Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін 5 миллион еуро сыйақы ұсынды, алайда ол алдымен Сербия мен Босния сербтерінің қауіпсіздік күштерінің, кейіннен отбасының паналауы арқасында жуырда он алты жыл бойы бой тасалап жүрді.

2011 жылы Младич Сербияның Лазарево ауылында тұтқындалып, Гаагаға экстрадицияланды. Оны қолға түсіру Сербияға [[Еуропа одағы|Еуропалық Одақ]]қа мүшелікке кандидат мәртебесін берудің басты алғышарттарының бірі деп есептелді. Оның сот процесі 2012 жылы ресми түрде басталып, 2017 жылға дейін жалғасты. Сол жылы Халықаралық трибунал оны он тармақ — бір [[геноцид]], бес [[Адамзатқа қарсы қылмыстар|адамзатқа қарсы қылмыс]] және төрт [[Соғыс заңдары мен дәстүрлерін бұзу]] бойынша кінәлі деп тауып, өмір бойына бас бостандығынан айырды. Оған тағылған екінші геноцид айыбының бірі алынып тасталды. Қолбасшылық жауапкершілігі бар ең жоғары әскери шенеунік ретінде Младич [[Сараевоны қоршау]] және [[Сребреница қырғыны]] үшін тікелей жауапты деп танылды. Түрмеде отырған кезінде ауыр науқасына байланысты гуманитарлық мақсатта босату туралы көптеген өтініштері қабылданбады.

== Өмірбаяны ==
=== Жастық шағы және білімі ===
Ратко Младич 1942 жылы 12 наурызда&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Ratko Mladic, ex-Bosnian Serb warlord who oversaw atrocities, dies in prison at 84, state TV says|url= https://apnews.com/article/ratko-mladic-obit-03abf53803bef360978882d89024c475|work=Associated Press|date=27 August 2026|access-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[Югославия патшалығы]] аумағында басқыншы билік құрған [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті|Хорватия Тәуелсіз Мемлекеті]]нің&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|title=Financial Sanctions: International Criminal Tribunal For The Former Yugoslavia|access-date=3 June 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081023173705/http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|archivedate=23 October 2008}}&lt;/ref&gt; құрамына кірген Божановичи селосында ([[Босния және Герцеговина]]) дүниеге келген. Босния және Герцеговина ол кезде 1941 жылы [[Югославия патшалығы]]на басып кіріп, оны бөлшектегеннен кейін [[Нацистік Германия]] мен [[Фашистік Италия]] орнатқан, 1941–1945 жылдар аралығында хорват усташалары басқарған фашистік қуыршақ мемлекет – [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]нің құрамында болды.

Әкесі Неджа Младич (1909–1945) партизан жасағының командирі болып, 1945 жылы хорват [[Усташи|усташ]]алар көсемі [[Анте Павелич]]тің туған ауылына жасалған партизан шабуылын басқару кезінде (Младичтің үш жасқа толған күні) қаза тапты.&lt;ref&gt;Adam Lebor, &quot;Milosevic: A Biography&quot;, p. 4.&lt;/ref&gt;
Анасы Стана Младич (қыс кезіндегі тегі Лалович; 1919–2003) қызы Милицаны (1940 ж.т.) және екі ұлы — Ратко мен Миливойды (1944 ж.т.) жалғыз өзі тәрбиелеп өсірді. 

Ратко дүниеге келер алдында оның ата-анасы [[сүзек]]пен ауырған. Ратко өте әлсіз бала болып туылды. Оның өмірін итальяндық әскерилер сақтап қалды. Бастауыш сыныпты бітірген соң, Младич Сараево қаласында PRETIS компаниясында қаңылтыршы болып жұмыс істеді. Ол 1961 жылы Земун қаласындағы Әскери өнеркәсіп мектебіне оқуға түсті. Кейіннен Құрлық әскерлерінің (КОВ) әскери академиясы мен Офицерлер академиясында оқуын жалғастырды. 1965 жылы 27 қыркүйекте оқуын аяқтаған соң, Младич Югославия Халық Армиясындағы қызметін бастады.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;&gt;{{cite magazine |date=5 October 1995 |url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic |title=The Madness of General Mladic by Robert Block |magazine=The New York Review of Books |access-date=26 May 2011 |last1=Block |first1=Robert |archive-date=30 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030204603/http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/07/22/serbia.mladic/index.html |title=Mladic now Balkan's most wanted |publisher=CNN |access-date=26 May 2011 |date=22 July 2008}}&lt;/ref&gt; Сол жылы Югославия Коммунистер одағына мүше болып кіріп, партия 1990 жылы тарағанға дейін соның қатарында қалды.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;/&gt; Младич бастапқыда [[Солтүстік Македония|Македония]]ға қызметке жіберіліп, кейінгі онжылдықтарда ретімен взводты, бронетранспортерлер батальонын және бригаданы басқарып, шені өсті.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;/&gt;

1989 жылы 31 қаңтарда Младич [[Скопье]] қаласындағы Үшінші әскери округтің Білім беру департаментінің басшысы болып жоғарылатылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/icty/transe5&amp;18/960711IT.htm |title=International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia |publisher=UN |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406075119/http://www.un.org/icty/transe5%2618/960711IT.htm |archive-date=6 April 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1991 жылы 14 қаңтарда ол тағы да жоғарылатылып, [[Приштина]] қаласындағы қолбасшының орынбасары болып тағайындалды.

=== Югославия соғыстарындағы рөлі ===
1991 жылдың маусымында Младич [[Косово Социалистік Автономиялық Провинциясы]]нда косоволық сербтер мен Косовоның негізгі бөлігін құрайтын [[Албандар|албан]] халқы арасындағы шиеленіс жоғары болған кезеңде Приштина корпусы қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды. Сол жылы Младичке 9-шы корпус қолбасшылығы берілді, және ол бұл әскери құраманы өзін-өзі тәуелсіз деп жариялаған Серб Краинасы Республикасының астанасы [[Книн]] қаласында хорват күштеріне қарсы басқарды.

1991 жылы 4 қазанда Младич генерал-майор шеніне көтерілді. Оның қолбасшылығындағы Югославия Халық Армиясының күштері [[Хорватия соғысы]]на, әсіресе [[Далмация]]ны Хорватияның қалған бөлігінен бөліп тастауға тырысқан «Жағалау-91» операциясына қатысты. Бұл операция тығырыққа тірелді (хорваттар [[Задар]] мен [[Шибеник]] маңындағы бүкіл жағалауды ұстап қалды, ал Серб Краинасы өз аумағын ішкі өңірлер есебінен кеңейтті). Басқа да алғашқы операциялардың қатарында Младич 1991 жылғы Киевоны қоршауда және Задар шайқасында Милан Мартичтің жасағына қолдау көрсетті.

1992 жылы 24 сәуірде Младич генерал-лейтенант шеніне көтерілді. 1992 жылы 2 мамырда, [[Босния және Герцеговина]] тәуелсіздігін жариялағаннан кейін бір ай өткен соң, Младич пен оның генералдары [[Сараево]] қаласын қоршауға алып, қалаға кіріп-шығатын барлық көлік қатынасын, сондай-ақ ауыз су мен электр жарығын өшірді. Осылайша заманауи соғыс тарихындағы ең ұзақ қала қоршауы – төрт жылға созылған [[Сараево қоршауы]] басталды. Қала артиллериялық снарядтар мен снайперлердің оққағар әрекеттеріне ұшырады. 1992 жылы 9 мамырда ол Сараеводағы Югославия Халық Армиясының (ЮХА) Екінші әскери округі штабының Бастығы орынбасары қызметіне кірісті. Келесі күні Младич ЮХА Екінші әскери округі штабының қолбасшылығын өз қолына алды.

1992 жылы 12 мамырда Боснияның Югославиядан бөлінуіне жауап ретінде Босния сербтерінің Парламенті Серб Республикасы Армиясын (VRS) құруға дауыс берді. Сол уақытта Младич VRS Бас штабының қолбасшысы болып тағайындалды және бұл қызметті 1996 жылдың желтоқсанына дейін атқарды. 1992 жылы 12 мамырда өткен Босния сербтері Скупщинасының 16-сессиясында Радован Караджич өз кезегінде «алты стратегиялық мақсатын» жариялады, олардың арасында «Мемлекетті қалған екі ұлттық қауымдастықтан бөліп шекаралау», «Семберия мен Краина арасындағы дәліз» және «Дрина өзені алқабында дәліз құру және Сербия мемлекеттері арасындағы шекара ретіндегі Дрина өзенін жою» бар еді. Содан кейін Младич былай деді:

{{дәйексөз|Бұл жерде біз тек сербтер қалатындай немесе сербтер қалып, қалғандары өтіп кететіндей етіп тазалай да алмаймыз, сүзгі де қолдана алмаймыз... Мен мырза Крайишник пен мырза Караджичтің мұны әлемге қалай түсіндіретінін білмеймін. Ағайындар, бұл деген геноцид болар еді. Біз осы аумақтар мен біз құруды жоспарлап отырған мемлекеттің жерін қорғау үшін маңдайы жерге тиген әрбір адамды шақыруымыз керек.}}

1992 жылы мамырда Босниядан ЮХА күштері шығарылғаннан кейін, ЮХА-ның Екінші әскери округі Серб Республикасы Армиясы (VRS) Бас штабының негізіне айналды. 1994 жылы 24 маусымда ол сол аймақта орналасқан шамамен 80 000 әскерге басшылық жасап, генерал-полковник шеніне көтерілді.

1995 жылы шілдеде Младич басқарған әскерлер [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның «қауіпсіз аймақтары» болып саналатын [[Сребреница]] мен [[Жепа]]ны басып алды. Сребреницада қауіпсіздік іздеп келген 40 000-нан астам [[Босниялықтар|босняк]] қуылды. Младичтің бұйрығымен шамамен 8 300 адам өлтірілді. Сребреница құлағаннан кейін Младич камера алдында кейін былай деп мәлімдеді:

{{дәйексөз|Міне, біз… сербтік Сребреницада тұрмыз. Кезекті бір серб мерекесі қарсаңында біз бұл қаланы серб халқына сыйға тартамыз. Ақыры, дахияларға қарсы көтерілістен кейін, бұл өңірдегі түріктерден кек алатын уақыт келді.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Survivors recount Bosnia's Srebrenica genocide, 25 years on|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|work=Al Jazeera English|date=11 July 2020|last=Gadzo|first=Mersiha|access-date=27 August 2026|archive-date=28 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228154908/https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}

Бұл мәлімдемені Младич Босния және Герцеговинадағы [[Осман империясы]]ның үстемдігі үшін және аймақтағы «түріктерден» «кек алуды» ақтау ретінде қолданды.&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Convicted Bosnian Serb war criminal Ratko Mladić dies in Hague prison|url= https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/27/convicted-bosnian-serb-war-criminal-ratko-mladic-dies-in-hague-prison|work=Euronews|date=27 August 2026|last=Brezar|first=Aleksandar|access-date=28 August 2026}}&lt;/ref&gt;

1995 жылы 4 тамызда орталық Хорватиядағы сербтер басып алған аймаққа шабуыл жасауға дайын тұрған үлкен хорват әскери күшінің кесірінен [[Радован Караджич]] Младичті қызметінен босатып, VRS басшылығын өз қолына алатынын жариялады. Караджич хорват армиясы жақында басып алған батыс Босниядағы екі маңызды серб қаласының жоғалуына Младичті кінәлады және басқару құрылымындағы күтпеген өзгерістерді жариялау үшін осы қалалардың қолдан шығуын сылтау етіп пайдаланды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pomfret |first=John |title=In War or Peace, Serbs Perplex the West; Rift Between Leaders Adds to Confusion – and Offers Opening |url=https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113052331/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT |url-status=dead |archive-date=13 January 2012 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=1 September 1995 |quote=Earlier this month, Karadzic tried to remove Mladic from his post after his forces lost two important towns in southwest Bosnia to the Croatian army.}}&lt;/ref&gt; Младич «кеңесші» қызметіне төмендетілді. Алайда ол үнсіз кетуден бас тартып, Босния сербтері әскерінің де, халықтың да қолдауына ие екенін алға тартты. Караджич Младичті «жынды» деп айыптап, оның саяси шенінен айыруға тырысты, бірақ Младичтің халық арасындағы айқын қолдауы Караджичке 11 тамызда өз бұйрығын кері қайтарып алуға мәжбүр етті. Оның соғыс кезіндегі әрекеттері көпшілік арасында оны «Босния қасабы» деп атауға әкеп соқтырды.

Соғыс кезінде Младичтің бірнеше әңгімесі жазылып қалған:

{{quotation|1992 жылы 23 мамырдағы ұсталған (тыңдалған) телефон әңгімесінде Младич [[Фикрет Абдич]]ке «бейбітшілік үшін» келгенін айтты, бірақ егер оның талаптары орындалмаса, кек алу шабуылдарын жасаймын деп қауіп төндіріп, «бүкіл Бихачты бомбалауға бұйрық беремін [...] ол да өртенеді» деді. Младич Абдичті ескертіп: «Егер мен &quot;сөйлей&quot; бастасам, бүкіл Босния өртенеді» деді. Мұнан соң Младич Абдичтің құрамындағы Босния басшылығы «мұның бәріне» себепші болғанын айтып қорқытты және егер оның Абдичке қойған талаптары орындалмаса, «онда тыныс алып тұрған біреу қалғанша Сараевоны жайбарақат қалдырмайтынын» мәлімдеді... Младич: «Сонымен, біз бұл аңғарларды жаулап алу және сол түрік қирандыларын тазарту үшін асықпай бардық» деді. Младич сондай-ақ «төмендегі жігіттер» босқындардың – ол «түріктер» және хорваттар деп сипаттағандардың – қайтып оралуына жол береді деп қорқатынын қосып, дәл осы себепті олар «не істеу керектігін және оны қалай істеу керектігін көруі тиіс» екенін мәлімдеді. Дәл сол күні Младич пен Караджич арасындағы басқа бір жазылып алынған әңгімеде Младич бұған дейін профессор Колевичке «Жепадағы, Сребреницадағы, Гораждедегі түріктердің түбіне жетейік» деп айтқанын жеткізді.| Халықаралық қылмыстық трибуналдың (ICTY) Младичке шығарған үкімінен.{{sfn|ICTY|2017|pages=2251–2253}}|source=ICTY}}

1996 жылы 8 қарашада Босния Серб Республикасының президенті [[Биляна Плавшич]] Младичті қызметінен босатты. Ол 2005 жылдың қарашасына дейін зейнетақы алуын жалғастырды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|title=Serbia confirms that Mladic received pension until November|work=Balkan Times|access-date=27 July 2008|archive-date=9 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309203739/http://balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_gb/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Халықаралық қылмыстық трибуналының айыптауы ===
1995 жылы 24 шілдеде Младичке [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның [[Бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық қылмыстық трибунал]]ы (ICTY) тарапынан [[геноцид]], [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] және көптеген [[әскери қылмыс]]тар (соның ішінде Сараеводағы бейбіт тұрғындарға қарсы жасалған снайперлік шабуылдарға қатысты айыптар) бойынша айып тағылды. 1995 жылы 16 қарашада айыптаулар тізімі кеңейтіліп, оған 1995 жылғы шілдеде БҰҰ жариялаған «қауіпсіз аймақ» – Сребреницаға жасалған шабуыл үшін әскери қылмыстар туралы айыптар да қосылды.

1996 жылы [[НАТО]] қолбасшылығы Младич пен [[Радован Караджич]]ті [[Гаага трибуналы]]на беруді талап етті. Көп ұзамай Младич Босниядан жоғалып кетті. Кейін ол Белградта пайда болды, онда кейінгі жылдары [[Слободан Милошевич]]тің қорғауымен еркін және ашық өмір сүрді. 2000 жылы Милошевич құлатылғаннан кейін Младич қайтадан тығылып қалды және оның қайда екені ресми түрде белгісіз болды, дегенмен куәгерлер оны жиі футбол матчтарынан көрген. Ол соңғы рет 2002 жылдың жазында Дивчибари маңында байқалған. 2006 жылы серб полициясы Младичке тығылуға көмектескен бірнеше адамды қамауға алды. 2010 жылға дейін бұқаралық ақпарат құралдарында Младичтің ұсталғаны туралы жалған хабарламалар шығып тұрды. 2010 жылдың қазан айында Сербия үкіметі Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін сыйақы мөлшерін 1 миллион еуродан 10 миллион еуроға дейін өсірді. [[WikiLeaks]] жариялаған құжаттарға сәйкес, [[Ресей Федерациясының Федералды қауіпсіздік қызметі|Ресей Федералдық қауіпсіздік қызметі]] (ФСБ) Младичтің қай жерде екенін білген, бірақ бұл ақпаратты жасырған.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://inopressa.ru/article/10Dec2010/guardian/wiki_2.html|title=Сербия подозревает, что русские помогают разыскиваемому Ратко Младичу|publisher=Инопресса.ру|access-date=2014-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20141216045651/http://inopressa.ru/article/10Dec2010/guardian/wiki_2.html|archive-date=2014-12-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2010 жылдың мамыр айында Младичтің отбасы генералды қайтыс болды деп тануды талап ету ниеті бар екенін мәлімдеді. Сербия заңдарына сәйкес, бес жыл бойы ешқандай нақты хабар жоқ 70 жастан асқан тұлға қайтыс болды деп танылуы мүмкін. Өтініш сол жылдың маусым айында берілді. Алайда Сербия билігі арызға қарамастан Младичті іздеу жұмыстары тоқтатылмайтынын мәлімдеді. 2010 жылдың маусым айының соңында генерал отбасының өтініші процессуалдық бұзушылықтарға байланысты қабылданмады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lenta.ru/lib/14164207/#37|title=Младич, Ратко|publisher=Lenta.ru|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104171656/https://lenta.ru/lib/14164207/#37|archive-date=2015-01-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылы 26 мамырда таңертең Ратко Младич Лазарево селосында ([[Белград]]тан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 80 км жерде) ұсталды, деп мәлімдеді Сербия президенті [[Борис Тадич]], ал қамауға алынған адамның денсаулығы нашар болғандықтан жауап алу кейінге қалдырылды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rian.ru/world/20110526/380394347.html|title=Допрос Младича прекращен из-за плохого самочувствия арестованного|publisher=РИА Новости|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528125737/http://www.rian.ru/world/20110526/380394347.html|archive-date=2011-05-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1 маусымда тікұшақпен Гаагаға жеткізілді. 3 маусымда Гаага трибуналының алдына шықты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lenta.ru/news/2011/06/03/mladic/|title=Ратко Младич отказался признать вину|publisher=Lenta.ru|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104115053/https://lenta.ru/news/2011/06/03/mladic/|archive-date=2015-01-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылы БҰҰ-ның бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық қылмыстық трибуналы (ICTY) Младичке 10 тармақ бойынша: біреуі геноцид, бесеуі адамзатқа қарсы қылмыстар және төртеуі соғыс заңдары мен әдет-ғұрыптарын бұзу бойынша айып тағып, сот шешімін шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-42080090 |title=Mladic guilty of genocide over Bosnia |date=22 November 2017 |publisher=BBC News |access-date=22 November 2017 |archive-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180115194232/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-42080090 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ол геноцидтің бір эпизоды бойынша ақталып шықты. Командирлік жауапкершілігі бар жоғары лауазымды әскери қызметкер ретінде Младич Сараевоны қоршау және Сребреница қырғыны үшін жауапты деп танылды. Трибунал Младичке өмір бойына бас бостандығынан айыру жаազсын кесті. Сот үкімі шыққаннан кейін БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссарының бұрынғы өкілі Зейд Раад аль-Хусейн Младичті «зұлымдықтың көрінісі» деп сипаттады.&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Ratko Mladić, the 'Butcher of Bosnia', dies aged 84|url= https://www.theguardian.com/world/2026/aug/27/ratko-mladic-the-butcher-of-bosnia-dies-aged-84|work=The Guardian|date=27 August 2026|last=Beaumont|first=Peter|access-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Жеке өмірі мен қайтыс болуы ===
Младич пен оның жұбайы Босилька 1966 жылы шаңырақ көтерді және олардың Дарко атты ұлы мен Ана атты қызы болды.&lt;ref name=NYTobit/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Timeline: Life of Ratko Mladic, general turned ‘Butcher of Bosnia’|url= https://www.aljazeera.com/news/2026/8/28/timeline-life-of-ratko-mladic-general-turned-butcher-of-bosnia|work=Al Jazeera|date=28 August 2026|last=Durie|first=Alex Milan|access-date=29 August 2026}}&lt;/ref&gt;

Ана 1994 жылы 23 жасында өз-өзіне қол жұмсау салтынан қайтыс болды.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Thomas |first=Robert |title=The politics of Serbia in the 1990s |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6_jRhz_y5tMC&amp;pg=PA199 |access-date=1 June 2009 |year=1999 |publisher=[[Columbia University Press]] |isbn=978-0-231-11381-6 |page=199 |chapter=19. The Belgrade—Pale Schism (July—August 1994)}}&lt;/ref&gt; Сербия басылымдарында оның өлімі мен денесінің табылуы туралы әртүрлі қарама-қайшы ақпараттар тарады. Кейбіреулер оның денесі қанға боялған жатын бөлмесінен табылғанын жазса, басқалары Топчидер зираты маңындағы саябақтан немесе орманнан табылғанын айтты. Ол өзінің жас кезінде әскери мектепте алған әкесінің тапаншасын қолданғаны анықталды. Оның суицид жасау себебі туралы да әртүрлі пікірлер бар. Ең жиі тараған теориялардың бірі – әкесінің Босниядағы бейбіт тұрғындарға қарсы әрекеттері үшін Сербия газеттерінде жиі сыналып, бақылауға алынуына байланысты оның қоғам тарапынан үлкен қысымға ұшырауы. Тағы бір теория оның сүйіктісі Драганның Босния соғысында қаза табуымен байланыстырады. Тарихшы Йоже Пирьевец бұл теорияны қолдап, оның әкесі жігітін майданға аттандырғаны және оның өлгені туралы өз уақытында хабарламағаны үшін әкесіне «жаза ретінде» өзіне қол жұмсағанын жазады.

Младич бірнеше рет инсульт алғаннан кейін 2026 жылы 27 тамызда Гаагадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының қамауда ұстау изоляторында қайтыс болды. Ол 84 жаста еді.&lt;ref name=NYTobit&gt;{{Cite news |last=Bilefsky |first=Dan |date=27 August 2026 |title=Ratko Mladic, Murderous 'Butcher of Bosnia,' Dies at 83 |url=https://www.nytimes.com/2026/08/27/world/europe/ratko-mladic-dead.html |access-date=27 August 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827132544/https://www.nytimes.com/2026/08/27/world/europe/ratko-mladic-dead.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 August 2026 |title=Ex-Bosnian Serb military leader Ratko Mladic dies |url=https://www.rte.ie/news/world/2026/0827/1589456-ratko-mladic/ |access-date=27 August 2026 |work=RTÉ News |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827125242/https://www.rte.ie/news/world/2026/0827/1589456-ratko-mladic/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 August 2026 |title=Former Bosnian Serb general Ratko Mladic convicted of genocide dies, state media says |url=https://www.france24.com/en/europe/20260827-former-bosnian-serb-general-ratko-mladic-convicted-of-genocide-dies-state-media-says |access-date=27 August 2026 |work=France 24 |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827132225/https://www.france24.com/en/europe/20260827-former-bosnian-serb-general-ratko-mladic-convicted-of-genocide-dies-state-media-says |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Югославия әскери қолбасшылары]]
[[Санат:Серб Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастықтары]]
[[Санат:Югославия генерал-полковниктері]]
[[Санат:Югославия коммунистер одағының мүшелері]]
[[Санат:Босниялықтар геноциді]]
[[Санат:Босния соғысына қатысушылар]]
[[Санат:Хорватиядағы соғысқа қатысушылар]]
[[Санат:Сербияның әскери қылмыскерлері]]
[[Санат:Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық трибуналмен өмір бойына бас бостандығынан айырылғандар]]
[[Санат:Нидерландтағы тұтқындар]]
[[Санат:Геноцидті ұйымдастырушылар]]
[[Санат:Күнделік авторлары]]</text>
      <sha1>ri631drxwygyd3aevlpldu61gkdeq0z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649117</id>
      <parentid>3649116</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <origin>3649117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42449" sha1="mqh01jvh9ficweu2t3dclmajd3op33k" xml:space="preserve">{{Әскери қайраткер
 |толық есімі           = Ратко Младич
 |шынайы есімі          = {{lang-sr|Ратко Младић}}
 |суреті                = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg
 |сурет тақырыбы        = Ратко Младич [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] демеушілігімен өткен келіссөздер кезінде, [[Сараево]] аэропорты, 1993 жыл
 |туған күні            = 12.03.1943
 |туған жері            = Божановичи селосы, [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]
 |қайтыс болған күні    = 27.08.2026
 |қайтыс болған жері    = [[Гаага]], [[Нидерланд]]
 |лақап аты             = 
 |бүркеніш аты          = 
 |мемлекет              = [[Югославия Социалистік Федеративті Республикасы|ЮСФР]], [[Серб Краинасы Республикасы]], [[Серб Республикасы]]
 |шыққан тегі           = 
 |діні                  = 
 |әкесі                 = 
 |анасы                 = 
 |жұбайы                = 
 |балалары              = 
 |туыстары              = 
 |қызмет еткен жылдары  = 4.11.1965 — 28.02.2002
 |атағы                 = Генерал-полковник (1994 жылдан бастап)
 |білімі                = 
 |әскер түрі            = құрлық әскерлері
 |басқарды              = Серб Республикасы Әскерлерінің Бас қолбасшысы, Бас штаб
 |әскери бөлімі         = ЮНА 9-шы корпусы, Серб Республикасының Әскері
 |шайқасы               = Хорватиядағы соғыс (Казармы үшін шайқас)&lt;br&gt;Босния және Герцеговинадағы соғыс (Сараевоны қоршау, «Лукавац 93» операциясы, «Звезда-94» операциясы, Сребреница қырғыны)
 |марапаттары           = Серб Республикасының Ордені, «Бауырластық пен бірлік» күміс жұлдыз ордені, Алтын семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Алтын жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Күміс семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Күміс жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Карагеоргий жұлдызы ордені (3-дәрежелі, Серб Республикасы)
 |байланысы             = 
 |отставкада            = Өмір бойына бас бостандығынан айырылған (2017 жылғы 22 қарашадан бастап)
 |қолтаңбасы            = 
 |Commons               = Ratko Mladić
}}
'''Ратко Младич''' ({{lang-sr|Ратко Младић}}; [[12 наурыз]] [[1942 жыл|1942]], [[Божановичи]], [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]] — [[27 тамыз]] [[2026 жыл|2026]], [[Гаага]], [[Нидерланд]]) — [[Югославия соғыстары]] кезінде [[Серб Республикасы]]ның Әскерін басқарған босниялық серб әскери қолбасшысы. «Босния қасабы» атанған ол 2017 жылы Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналмен (ICTY) [[әскери қылмыстар]], [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] және [[геноцид]] жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Ол 2026 жылы қайтыс болғанға дейін [[Гаага]]да осы қылмыстары үшін өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын өтеді.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Preminuo general Ratko Mladić |url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/219261/preminuo-general-ratko-mladic/vest |access-date=27 August 2026 |website=Euronews.rs |language=sr}}&lt;/ref&gt;

[[Югославия коммунистер одағы]]ның ұзақ жылдар бойы мүшесі болған Младич өз мансабын 1965 жылы [[Югослав Халық Армиясы]]нда (ЮХА) бастады. Ол Югославия соғыстары кезінде, алдымен ЮХА жоғары лауазымды офицері, кейіннен 1992–1995 жылдардағы [[Босния соғысы]]нда Серб Республикасы Әскерінің (VRS) бас штабының бастығы ретінде танымал болды. 1996 жылдың шілдесінде Халықаралық трибуналдың (БЮХТ) Сот палатасы Младичтің қатысуынсыз (Трибуналдың 61-ережесі бойынша) бастапқы айыптаулардың барлық тармақтарын растады, ол жасады делінген қылмыстарға қатысты негізді себептердің бар екенін анықтап, халықаралық іздеу жариялады. Сербия және АҚШ үкіметтері Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін 5 миллион еуро сыйақы ұсынды, алайда ол алдымен Сербия мен Босния сербтерінің қауіпсіздік күштерінің, кейіннен отбасының паналауы арқасында жуырда он алты жыл бойы бой тасалап жүрді.

2011 жылы Младич Сербияның Лазарево ауылында тұтқындалып, Гаагаға экстрадицияланды. Оны қолға түсіру Сербияға [[Еуропа одағы|Еуропалық Одақ]]қа мүшелікке кандидат мәртебесін берудің басты алғышарттарының бірі деп есептелді. Оның сот процесі 2012 жылы ресми түрде басталып, 2017 жылға дейін жалғасты. Сол жылы Халықаралық трибунал оны он тармақ — бір [[геноцид]], бес [[Адамзатқа қарсы қылмыстар|адамзатқа қарсы қылмыс]] және төрт [[Соғыс заңдары мен дәстүрлерін бұзу]] бойынша кінәлі деп тауып, өмір бойына бас бостандығынан айырды. Оған тағылған екінші геноцид айыбының бірі алынып тасталды. Қолбасшылық жауапкершілігі бар ең жоғары әскери шенеунік ретінде Младич [[Сараевоны қоршау]] және [[Сребреница қырғыны]] үшін тікелей жауапты деп танылды. Түрмеде отырған кезінде ауыр науқасына байланысты гуманитарлық мақсатта босату туралы көптеген өтініштері қабылданбады.

== Өмірбаяны ==
=== Жастық шағы және білімі ===
Ратко Младич 1942 жылы 12 наурызда&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Ratko Mladic, ex-Bosnian Serb warlord who oversaw atrocities, dies in prison at 84, state TV says|url= https://apnews.com/article/ratko-mladic-obit-03abf53803bef360978882d89024c475|work=Associated Press|date=27 August 2026|access-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[Югославия патшалығы]] аумағында басқыншы билік құрған [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті|Хорватия Тәуелсіз Мемлекеті]]нің&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|title=Financial Sanctions: International Criminal Tribunal For The Former Yugoslavia|access-date=3 June 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081023173705/http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|archivedate=23 October 2008}}&lt;/ref&gt; құрамына кірген Божановичи селосында ([[Босния және Герцеговина]]) дүниеге келген. Босния және Герцеговина ол кезде 1941 жылы [[Югославия патшалығы]]на басып кіріп, оны бөлшектегеннен кейін [[Нацистік Германия]] мен [[Фашистік Италия]] орнатқан, 1941–1945 жылдар аралығында хорват усташалары басқарған фашистік қуыршақ мемлекет – [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]нің құрамында болды.

Әкесі Неджа Младич (1909–1945) партизан жасағының командирі болып, 1945 жылы хорват [[Усташи|усташ]]алар көсемі [[Анте Павелич]]тің туған ауылына жасалған партизан шабуылын басқару кезінде (Младичтің үш жасқа толған күні) қаза тапты.&lt;ref&gt;Adam Lebor, &quot;Milosevic: A Biography&quot;, p. 4.&lt;/ref&gt;
Анасы Стана Младич (қыс кезіндегі тегі Лалович; 1919–2003) қызы Милицаны (1940 ж.т.) және екі ұлы — Ратко мен Миливойды (1944 ж.т.) жалғыз өзі тәрбиелеп өсірді. 

Ратко дүниеге келер алдында оның ата-анасы [[сүзек]]пен ауырған. Ратко өте әлсіз бала болып туылды. Оның өмірін итальяндық әскерилер сақтап қалды. Бастауыш сыныпты бітірген соң, Младич Сараево қаласында PRETIS компаниясында қаңылтыршы болып жұмыс істеді. Ол 1961 жылы Земун қаласындағы Әскери өнеркәсіп мектебіне оқуға түсті. Кейіннен Құрлық әскерлерінің (КОВ) әскери академиясы мен Офицерлер академиясында оқуын жалғастырды. 1965 жылы 27 қыркүйекте оқуын аяқтаған соң, Младич Югославия Халық Армиясындағы қызметін бастады.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;&gt;{{cite magazine |date=5 October 1995 |url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic |title=The Madness of General Mladic by Robert Block |magazine=The New York Review of Books |access-date=26 May 2011 |last1=Block |first1=Robert |archive-date=30 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030204603/http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/07/22/serbia.mladic/index.html |title=Mladic now Balkan's most wanted |publisher=CNN |access-date=26 May 2011 |date=22 July 2008}}&lt;/ref&gt; Сол жылы Югославия Коммунистер одағына мүше болып кіріп, партия 1990 жылы тарағанға дейін соның қатарында қалды.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;/&gt; Младич бастапқыда [[Солтүстік Македония|Македония]]ға қызметке жіберіліп, кейінгі онжылдықтарда ретімен взводты, бронетранспортерлер батальонын және бригаданы басқарып, шені өсті.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;/&gt;

1989 жылы 31 қаңтарда Младич [[Скопье]] қаласындағы Үшінші әскери округтің Білім беру департаментінің басшысы болып жоғарылатылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/icty/transe5&amp;18/960711IT.htm |title=International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia |publisher=UN |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406075119/http://www.un.org/icty/transe5%2618/960711IT.htm |archive-date=6 April 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1991 жылы 14 қаңтарда ол тағы да жоғарылатылып, [[Приштина]] қаласындағы қолбасшының орынбасары болып тағайындалды.

=== Югославия соғыстарындағы рөлі ===
1991 жылдың маусымында Младич [[Косово Социалистік Автономиялық Провинциясы]]нда косоволық сербтер мен Косовоның негізгі бөлігін құрайтын [[Албандар|албан]] халқы арасындағы шиеленіс жоғары болған кезеңде Приштина корпусы қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды. Сол жылы Младичке 9-шы корпус қолбасшылығы берілді, және ол бұл әскери құраманы өзін-өзі тәуелсіз деп жариялаған Серб Краинасы Республикасының астанасы [[Книн]] қаласында хорват күштеріне қарсы басқарды.

1991 жылы 4 қазанда Младич генерал-майор шеніне көтерілді. Оның қолбасшылығындағы Югославия Халық Армиясының күштері [[Хорватия соғысы]]на, әсіресе [[Далмация]]ны Хорватияның қалған бөлігінен бөліп тастауға тырысқан «Жағалау-91» операциясына қатысты. Бұл операция тығырыққа тірелді (хорваттар [[Задар]] мен [[Шибеник]] маңындағы бүкіл жағалауды ұстап қалды, ал Серб Краинасы өз аумағын ішкі өңірлер есебінен кеңейтті). Басқа да алғашқы операциялардың қатарында Младич 1991 жылғы Киевоны қоршауда және Задар шайқасында Милан Мартичтің жасағына қолдау көрсетті.

1992 жылы 24 сәуірде Младич генерал-лейтенант шеніне көтерілді. 1992 жылы 2 мамырда, [[Босния және Герцеговина]] тәуелсіздігін жариялағаннан кейін бір ай өткен соң, Младич пен оның генералдары [[Сараево]] қаласын қоршауға алып, қалаға кіріп-шығатын барлық көлік қатынасын, сондай-ақ ауыз су мен электр жарығын өшірді. Осылайша заманауи соғыс тарихындағы ең ұзақ қала қоршауы – төрт жылға созылған [[Сараево қоршауы]] басталды. Қала артиллериялық снарядтар мен снайперлердің оққағар әрекеттеріне ұшырады. 1992 жылы 9 мамырда ол Сараеводағы Югославия Халық Армиясының (ЮХА) Екінші әскери округі штабының Бастығы орынбасары қызметіне кірісті. Келесі күні Младич ЮХА Екінші әскери округі штабының қолбасшылығын өз қолына алды.

1992 жылы 12 мамырда Боснияның Югославиядан бөлінуіне жауап ретінде Босния сербтерінің Парламенті Серб Республикасы Армиясын (VRS) құруға дауыс берді. Сол уақытта Младич VRS Бас штабының қолбасшысы болып тағайындалды және бұл қызметті 1996 жылдың желтоқсанына дейін атқарды. 1992 жылы 12 мамырда өткен Босния сербтері Скупщинасының 16-сессиясында Радован Караджич өз кезегінде «алты стратегиялық мақсатын» жариялады, олардың арасында «Мемлекетті қалған екі ұлттық қауымдастықтан бөліп шекаралау», «Семберия мен Краина арасындағы дәліз» және «Дрина өзені алқабында дәліз құру және Сербия мемлекеттері арасындағы шекара ретіндегі Дрина өзенін жою» бар еді. Содан кейін Младич былай деді:

{{дәйексөз|Бұл жерде біз тек сербтер қалатындай немесе сербтер қалып, қалғандары өтіп кететіндей етіп тазалай да алмаймыз, сүзгі де қолдана алмаймыз... Мен мырза Крайишник пен мырза Караджичтің мұны әлемге қалай түсіндіретінін білмеймін. Ағайындар, бұл деген геноцид болар еді. Біз осы аумақтар мен біз құруды жоспарлап отырған мемлекеттің жерін қорғау үшін маңдайы жерге тиген әрбір адамды шақыруымыз керек.}}

1992 жылы мамырда Босниядан ЮХА күштері шығарылғаннан кейін, ЮХА-ның Екінші әскери округі Серб Республикасы Армиясы (VRS) Бас штабының негізіне айналды. 1994 жылы 24 маусымда ол сол аймақта орналасқан шамамен 80 000 әскерге басшылық жасап, генерал-полковник шеніне көтерілді.

1995 жылы шілдеде Младич басқарған әскерлер [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның «қауіпсіз аймақтары» болып саналатын [[Сребреница]] мен [[Жепа]]ны басып алды. Сребреницада қауіпсіздік іздеп келген 40 000-нан астам [[Босниялықтар|босняк]] қуылды. Младичтің бұйрығымен шамамен 8 300 адам өлтірілді. Сребреница құлағаннан кейін Младич камера алдында кейін былай деп мәлімдеді:

{{дәйексөз|Міне, біз… сербтік Сребреницада тұрмыз. Кезекті бір серб мерекесі қарсаңында біз бұл қаланы серб халқына сыйға тартамыз. Ақыры, дахияларға қарсы көтерілістен кейін, бұл өңірдегі түріктерден кек алатын уақыт келді.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Survivors recount Bosnia's Srebrenica genocide, 25 years on|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|work=Al Jazeera English|date=11 July 2020|last=Gadzo|first=Mersiha|access-date=27 August 2026|archive-date=28 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228154908/https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}

Бұл мәлімдемені Младич Босния және Герцеговинадағы [[Осман империясы]]ның үстемдігі үшін және аймақтағы «түріктерден» «кек алуды» ақтау ретінде қолданды.&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Convicted Bosnian Serb war criminal Ratko Mladić dies in Hague prison|url= https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/27/convicted-bosnian-serb-war-criminal-ratko-mladic-dies-in-hague-prison|work=Euronews|date=27 August 2026|last=Brezar|first=Aleksandar|access-date=28 August 2026}}&lt;/ref&gt;

1995 жылы 4 тамызда орталық Хорватиядағы сербтер басып алған аймаққа шабуыл жасауға дайын тұрған үлкен хорват әскери күшінің кесірінен [[Радован Караджич]] Младичті қызметінен босатып, VRS басшылығын өз қолына алатынын жариялады. Караджич хорват армиясы жақында басып алған батыс Босниядағы екі маңызды серб қаласының жоғалуына Младичті кінәлады және басқару құрылымындағы күтпеген өзгерістерді жариялау үшін осы қалалардың қолдан шығуын сылтау етіп пайдаланды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pomfret |first=John |title=In War or Peace, Serbs Perplex the West; Rift Between Leaders Adds to Confusion – and Offers Opening |url=https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113052331/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT |url-status=dead |archive-date=13 January 2012 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=1 September 1995 |quote=Earlier this month, Karadzic tried to remove Mladic from his post after his forces lost two important towns in southwest Bosnia to the Croatian army.}}&lt;/ref&gt; Младич «кеңесші» қызметіне төмендетілді. Алайда ол үнсіз кетуден бас тартып, Босния сербтері әскерінің де, халықтың да қолдауына ие екенін алға тартты. Караджич Младичті «жынды» деп айыптап, оның саяси шенінен айыруға тырысты, бірақ Младичтің халық арасындағы айқын қолдауы Караджичке 11 тамызда өз бұйрығын кері қайтарып алуға мәжбүр етті. Оның соғыс кезіндегі әрекеттері көпшілік арасында оны «Босния қасабы» деп атауға әкеп соқтырды.

Соғыс кезінде Младичтің бірнеше әңгімесі жазылып қалған:

{{quotation|1992 жылы 23 мамырдағы ұсталған (тыңдалған) телефон әңгімесінде Младич [[Фикрет Абдич]]ке «бейбітшілік үшін» келгенін айтты, бірақ егер оның талаптары орындалмаса, кек алу шабуылдарын жасаймын деп қауіп төндіріп, «бүкіл Бихачты бомбалауға бұйрық беремін [...] ол да өртенеді» деді. Младич Абдичті ескертіп: «Егер мен &quot;сөйлей&quot; бастасам, бүкіл Босния өртенеді» деді. Мұнан соң Младич Абдичтің құрамындағы Босния басшылығы «мұның бәріне» себепші болғанын айтып қорқытты және егер оның Абдичке қойған талаптары орындалмаса, «онда тыныс алып тұрған біреу қалғанша Сараевоны жайбарақат қалдырмайтынын» мәлімдеді... Младич: «Сонымен, біз бұл аңғарларды жаулап алу және сол түрік қирандыларын тазарту үшін асықпай бардық» деді. Младич сондай-ақ «төмендегі жігіттер» босқындардың – ол «түріктер» және хорваттар деп сипаттағандардың – қайтып оралуына жол береді деп қорқатынын қосып, дәл осы себепті олар «не істеу керектігін және оны қалай істеу керектігін көруі тиіс» екенін мәлімдеді. Дәл сол күні Младич пен Караджич арасындағы басқа бір жазылып алынған әңгімеде Младич бұған дейін профессор Колевичке «Жепадағы, Сребреницадағы, Гораждедегі түріктердің түбіне жетейік» деп айтқанын жеткізді.| Халықаралық қылмыстық трибуналдың (ICTY) Младичке шығарған үкімінен.{{sfn|ICTY|2017|pages=2251–2253}}|source=ICTY}}

1996 жылы 8 қарашада Босния Серб Республикасының президенті [[Биляна Плавшич]] Младичті қызметінен босатты. Ол 2005 жылдың қарашасына дейін зейнетақы алуын жалғастырды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|title=Serbia confirms that Mladic received pension until November|work=Balkan Times|access-date=27 July 2008|archive-date=9 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309203739/http://balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_gb/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Халықаралық қылмыстық трибуналының айыптауы ===
1995 жылы 24 шілдеде Младичке [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның [[Бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық қылмыстық трибунал]]ы (ICTY) тарапынан [[геноцид]], [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] және көптеген [[әскери қылмыс]]тар (соның ішінде Сараеводағы бейбіт тұрғындарға қарсы жасалған снайперлік шабуылдарға қатысты айыптар) бойынша айып тағылды. 1995 жылы 16 қарашада айыптаулар тізімі кеңейтіліп, оған 1995 жылғы шілдеде БҰҰ жариялаған «қауіпсіз аймақ» – Сребреницаға жасалған шабуыл үшін әскери қылмыстар туралы айыптар да қосылды.

1996 жылы [[НАТО]] қолбасшылығы Младич пен [[Радован Караджич]]ті [[Гаага трибуналы]]на беруді талап етті. Көп ұзамай Младич Босниядан жоғалып кетті. Кейін ол Белградта пайда болды, онда кейінгі жылдары [[Слободан Милошевич]]тің қорғауымен еркін және ашық өмір сүрді. 2000 жылы Милошевич құлатылғаннан кейін Младич қайтадан тығылып қалды және оның қайда екені ресми түрде белгісіз болды, дегенмен куәгерлер оны жиі футбол матчтарынан көрген. Ол соңғы рет 2002 жылдың жазында Дивчибари маңында байқалған. 2006 жылы серб полициясы Младичке тығылуға көмектескен бірнеше адамды қамауға алды. 2010 жылға дейін бұқаралық ақпарат құралдарында Младичтің ұсталғаны туралы жалған хабарламалар шығып тұрды. 2010 жылдың қазан айында Сербия үкіметі Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін сыйақы мөлшерін 1 миллион еуродан 10 миллион еуроға дейін өсірді. [[WikiLeaks]] жариялаған құжаттарға сәйкес, [[Ресей Федерациясының Федералды қауіпсіздік қызметі|Ресей Федералдық қауіпсіздік қызметі]] (ФСБ) Младичтің қай жерде екенін білген, бірақ бұл ақпаратты жасырған.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://inopressa.ru/article/10Dec2010/guardian/wiki_2.html|title=Сербия подозревает, что русские помогают разыскиваемому Ратко Младичу|publisher=Инопресса.ру|access-date=2014-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20141216045651/http://inopressa.ru/article/10Dec2010/guardian/wiki_2.html|archive-date=2014-12-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2010 жылдың мамыр айында Младичтің отбасы генералды қайтыс болды деп тануды талап ету ниеті бар екенін мәлімдеді. Сербия заңдарына сәйкес, бес жыл бойы ешқандай нақты хабар жоқ 70 жастан асқан тұлға қайтыс болды деп танылуы мүмкін. Өтініш сол жылдың маусым айында берілді. Алайда Сербия билігі арызға қарамастан Младичті іздеу жұмыстары тоқтатылмайтынын мәлімдеді. 2010 жылдың маусым айының соңында генерал отбасының өтініші процессуалдық бұзушылықтарға байланысты қабылданмады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lenta.ru/lib/14164207/#37|title=Младич, Ратко|publisher=Lenta.ru|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104171656/https://lenta.ru/lib/14164207/#37|archive-date=2015-01-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылы 26 мамырда таңертең Ратко Младич Лазарево селосында ([[Белград]]тан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 80 км жерде) ұсталды, деп мәлімдеді Сербия президенті [[Борис Тадич]], ал қамауға алынған адамның денсаулығы нашар болғандықтан жауап алу кейінге қалдырылды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rian.ru/world/20110526/380394347.html|title=Допрос Младича прекращен из-за плохого самочувствия арестованного|publisher=РИА Новости|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528125737/http://www.rian.ru/world/20110526/380394347.html|archive-date=2011-05-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1 маусымда тікұшақпен Гаагаға жеткізілді. 3 маусымда Гаага трибуналының алдына шықты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lenta.ru/news/2011/06/03/mladic/|title=Ратко Младич отказался признать вину|publisher=Lenta.ru|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104115053/https://lenta.ru/news/2011/06/03/mladic/|archive-date=2015-01-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылы БҰҰ-ның бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық қылмыстық трибуналы (ICTY) Младичке 10 тармақ бойынша: біреуі геноцид, бесеуі адамзатқа қарсы қылмыстар және төртеуі соғыс заңдары мен әдет-ғұрыптарын бұзу бойынша айып тағып, сот шешімін шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-42080090 |title=Mladic guilty of genocide over Bosnia |date=22 November 2017 |publisher=BBC News |access-date=22 November 2017 |archive-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180115194232/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-42080090 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ол геноцидтің бір эпизоды бойынша ақталып шықты. Командирлік жауапкершілігі бар жоғары лауазымды әскери қызметкер ретінде Младич Сараевоны қоршау және Сребреница қырғыны үшін жауапты деп танылды. Трибунал Младичке өмір бойына бас бостандығынан айыру жаազсын кесті. Сот үкімі шыққаннан кейін БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссарының бұрынғы өкілі Зейд Раад аль-Хусейн Младичті «зұлымдықтың көрінісі» деп сипаттады.&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Ratko Mladić, the 'Butcher of Bosnia', dies aged 84|url= https://www.theguardian.com/world/2026/aug/27/ratko-mladic-the-butcher-of-bosnia-dies-aged-84|work=The Guardian|date=27 August 2026|last=Beaumont|first=Peter|access-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Младичтің күнделіктері ===

2010 жылы 23 ақпанда Младичтің отбасының үйінде тінту жүргізу барысында жалпы көлемі 3500 беттен асатын 18 дәптер тәркіленді. Младичтің жұбайы тінту кезінде құжаттардың алынғанын растап, әр дәптердің соңғы бетіне қол қойды. Жазбалар 1991 жылдың 29 маусымы мен 1995 жылдың 28 қаңтары аралығында және 1995 жылдың 14 шілдесі мен 1996 жылдың 28 қарашасы аралығында жүргізілген. Отставкадағы серб әскери қызметкері және Югославия соғыстары басталар алдындағы Младичтің әріптесі Любодраг Стоядинович әскери күнделіктерді маңызды құжаттама ретінде жүргізу Югославия армиясынан шыққандар үшін қалыпты тәжірибе болғанын атап өтті. Итальяндық [[La Repubblica]] газеті 2010 жылдың қыркүйек айында кез келген бағамен жүргізілген этникалық тазартулар босний сербтері армиясы көсемінің қолжазбаларынан көрініс тапқан басты маниясы болғанын жазды. Атап айтқанда, Младич өз күнделіктерінде мынадай жазба қалдырған:&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.repubblica.it/esteri/2010/09/15/news/mladic_musulmani-7088218/?ref=HREC1-4 |title = Mladic, i diari dell’orrore «Sterminare i musulmani»  |archive-url = https://web.archive.org/web/20160821072124/http://www.repubblica.it/esteri/2010/09/15/news/mladic_musulmani-7088218/?ref=HREC1-4 |archive-date = 2016-08-21 }} // [[La Repubblica]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://classic.newsru.com/world/15sep2010/mladicdiary.html |title = Дневники сербского генерала Младича доказывают: он был одержим идеей истребить всех мусульман  |archive-url = https://web.archive.org/web/20201215043125/http://classic.newsru.com/world/15sep2010/mladicdiary.html |archive-date = 2020-12-15 }} // [[NEWSru.com]]&lt;/ref&gt;

{{дәйексөз|Біз 50 мың мұсылманды өлтіргеннен ештеңе ұтпаймыз. Біздің басты басымдығымыз — мұсылман халқынан құтылу (оларды сербтер мен хорваттармен алмастыру арқылы).}}

=== Жеке өмірі мен қайтыс болуы ===
Младич пен оның жұбайы Босилька 1966 жылы шаңырақ көтерді және олардың Дарко атты ұлы мен Ана атты қызы болды.&lt;ref name=NYTobit/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Timeline: Life of Ratko Mladic, general turned ‘Butcher of Bosnia’|url= https://www.aljazeera.com/news/2026/8/28/timeline-life-of-ratko-mladic-general-turned-butcher-of-bosnia|work=Al Jazeera|date=28 August 2026|last=Durie|first=Alex Milan|access-date=29 August 2026}}&lt;/ref&gt;

Ана 1994 жылы 23 жасында өз-өзіне қол жұмсау салтынан қайтыс болды.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Thomas |first=Robert |title=The politics of Serbia in the 1990s |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6_jRhz_y5tMC&amp;pg=PA199 |access-date=1 June 2009 |year=1999 |publisher=[[Columbia University Press]] |isbn=978-0-231-11381-6 |page=199 |chapter=19. The Belgrade—Pale Schism (July—August 1994)}}&lt;/ref&gt; Сербия басылымдарында оның өлімі мен денесінің табылуы туралы әртүрлі қарама-қайшы ақпараттар тарады. Кейбіреулер оның денесі қанға боялған жатын бөлмесінен табылғанын жазса, басқалары Топчидер зираты маңындағы саябақтан немесе орманнан табылғанын айтты. Ол өзінің жас кезінде әскери мектепте алған әкесінің тапаншасын қолданғаны анықталды. Оның суицид жасау себебі туралы да әртүрлі пікірлер бар. Ең жиі тараған теориялардың бірі – әкесінің Босниядағы бейбіт тұрғындарға қарсы әрекеттері үшін Сербия газеттерінде жиі сыналып, бақылауға алынуына байланысты оның қоғам тарапынан үлкен қысымға ұшырауы. Тағы бір теория оның сүйіктісі Драганның Босния соғысында қаза табуымен байланыстырады. Тарихшы Йоже Пирьевец бұл теорияны қолдап, оның әкесі жігітін майданға аттандырғаны және оның өлгені туралы өз уақытында хабарламағаны үшін әкесіне «жаза ретінде» өзіне қол жұмсағанын жазады.

Младич бірнеше рет инсульт алғаннан кейін 2026 жылы 27 тамызда Гаагадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының қамауда ұстау изоляторында қайтыс болды. Ол 84 жаста еді.&lt;ref name=NYTobit&gt;{{Cite news |last=Bilefsky |first=Dan |date=27 August 2026 |title=Ratko Mladic, Murderous 'Butcher of Bosnia,' Dies at 83 |url=https://www.nytimes.com/2026/08/27/world/europe/ratko-mladic-dead.html |access-date=27 August 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827132544/https://www.nytimes.com/2026/08/27/world/europe/ratko-mladic-dead.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 August 2026 |title=Ex-Bosnian Serb military leader Ratko Mladic dies |url=https://www.rte.ie/news/world/2026/0827/1589456-ratko-mladic/ |access-date=27 August 2026 |work=RTÉ News |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827125242/https://www.rte.ie/news/world/2026/0827/1589456-ratko-mladic/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 August 2026 |title=Former Bosnian Serb general Ratko Mladic convicted of genocide dies, state media says |url=https://www.france24.com/en/europe/20260827-former-bosnian-serb-general-ratko-mladic-convicted-of-genocide-dies-state-media-says |access-date=27 August 2026 |work=France 24 |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827132225/https://www.france24.com/en/europe/20260827-former-bosnian-serb-general-ratko-mladic-convicted-of-genocide-dies-state-media-says |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Сыртқы сілтемелер}}

[[Санат:Югославия әскери қолбасшылары]]
[[Санат:Серб Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастықтары]]
[[Санат:Югославия генерал-полковниктері]]
[[Санат:Югославия коммунистер одағының мүшелері]]
[[Санат:Босниялықтар геноциді]]
[[Санат:Босния соғысына қатысушылар]]
[[Санат:Хорватиядағы соғысқа қатысушылар]]
[[Санат:Сербияның әскери қылмыскерлері]]
[[Санат:Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық трибуналмен өмір бойына бас бостандығынан айырылғандар]]
[[Санат:Нидерландтағы тұтқындар]]
[[Санат:Геноцидті ұйымдастырушылар]]
[[Санат:Күнделік авторлары]]</text>
      <sha1>mqh01jvh9ficweu2t3dclmajd3op33k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649206</id>
      <parentid>3649117</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3649206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42521" sha1="sh18zvwms37e8bz9u5mk6pcjq14mx21" xml:space="preserve">{{Әскери қайраткер
 |толық есімі           = Ратко Младич
 |шынайы есімі          = {{lang-sr|Ратко Младић}}
 |суреті                = Evstafiev-ratko-mladic-1993-w.jpg
 |сурет тақырыбы        = Младич [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] демеушілігімен өткен келіссөздер кезінде, [[Сараево]] аэропорты, 1993 жыл
 |туған күні            = 12.03.1943
 |туған жері            = {{туғанжері|Божановичи|Божановичиде}}, [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]
 |қайтыс болған күні    = 27.08.2026
 |қайтыс болған жері    = {{қайтысболғанжері|Гаага|Гаагада}}, [[Нидерланд]]
 |лақап аты             = 
 |бүркеніш аты          = 
 |мемлекет              = [[Югославия Социалистік Федеративті Республикасы|ЮСФР]], [[Серб Краинасы Республикасы]], [[Серб Республикасы]]
 |шыққан тегі           = 
 |діні                  = 
 |әкесі                 = 
 |анасы                 = 
 |жұбайы                = 
 |балалары              = 
 |туыстары              = 
 |қызмет еткен жылдары  = 1965–2002
 |атағы                 = [[генерал-полковник]] (1994)
 |білімі                = 
 |әскер түрі            = құрлық әскерлері
 |басқарды              = Серб Республикасы Әскерлерінің Бас қолбасшысы, Бас штаб
 |әскери бөлімі         = ЮНА 9-корпусы, Серб Республикасының Әскері
 |шайқасы               = Хорватиядағы соғыс (Казармы үшін шайқас)&lt;br&gt;Босния және Герцеговинадағы соғыс (Сараевоны қоршау, «Лукавац 93» операциясы, «Звезда-94» операциясы, Сребреница қырғыны)
 |марапаттары           = Серб Республикасының Ордені, «Бауырластық пен бірлік» күміс жұлдыз ордені, Алтын семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Алтын жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Күміс семсерлі «Әскери еңбегі үшін» ордені, Күміс жұлдызды Югослав Халық Армиясының ордені, Карагеоргий жұлдызы ордені (3-дәрежелі, Серб Республикасы)
 |байланысы             = 
 |отставкада            = Өмір бойына бас бостандығынан айырылған (2017 жылғы 22 қарашадан бастап)
 |қолтаңбасы            = 
 |Commons               = Ratko Mladić
}}
'''Ратко Младич''' ({{lang-sr|Ратко Младић}}; [[12 наурыз]] [[1942 жыл|1942]], [[Божановичи]], [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]] – [[27 тамыз]] [[2026 жыл|2026]], [[Гаага]], [[Нидерланд]]) — [[Югославия соғыстары]] кезінде [[Серб Республикасы]]ның Әскерін басқарған босниялық серб әскери қолбасшысы. «Босния қасабы» атанған ол 2017 жылы Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық қылмыстық трибуналмен (ICTY) [[әскери қылмыстар]], [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] және [[геноцид]] жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Ол 2026 жылы қайтыс болғанға дейін [[Гаага]]да осы қылмыстары үшін өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын өтеді.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Preminuo general Ratko Mladić |url=https://www.euronews.rs/srbija/politika/219261/preminuo-general-ratko-mladic/vest |access-date=27 August 2026 |website=Euronews.rs |language=sr}}&lt;/ref&gt;

[[Югославия коммунистер одағы]]ның ұзақ жылдар бойы мүшесі болған Младич өз мансабын 1965 жылы [[Югослав Халық Армиясы]]нда (ЮХА) бастады. Ол Югославия соғыстары кезінде, алдымен ЮХА жоғары лауазымды офицері, кейіннен 1992–1995 жылдардағы [[Босния соғысы]]нда Серб Республикасы Әскерінің (VRS) бас штабының бастығы ретінде танымал болды. 1996 жылдың шілдесінде Халықаралық трибуналдың (БЮХТ) Сот палатасы Младичтің қатысуынсыз (Трибуналдың 61-ережесі бойынша) бастапқы айыптаулардың барлық тармақтарын растады, ол жасады делінген қылмыстарға қатысты негізді себептердің бар екенін анықтап, халықаралық іздеу жариялады. Сербия және АҚШ үкіметтері Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін 5 миллион еуро сыйақы ұсынды, алайда ол алдымен Сербия мен Босния сербтерінің қауіпсіздік күштерінің, кейіннен отбасының паналауы арқасында жуырда он алты жыл бойы бой тасалап жүрді.

2011 жылы Младич Сербияның Лазарево ауылында тұтқындалып, Гаагаға экстрадицияланды. Оны қолға түсіру Сербияға [[Еуропа одағы|Еуропалық Одақ]]қа мүшелікке кандидат мәртебесін берудің басты алғышарттарының бірі деп есептелді. Оның сот процесі 2012 жылы ресми түрде басталып, 2017 жылға дейін жалғасты. Сол жылы Халықаралық трибунал оны он тармақ — бір [[геноцид]], бес [[Адамзатқа қарсы қылмыстар|адамзатқа қарсы қылмыс]] және төрт [[Соғыс заңдары мен дәстүрлерін бұзу]] бойынша кінәлі деп тауып, өмір бойына бас бостандығынан айырды. Оған тағылған екінші геноцид айыбының бірі алынып тасталды. Қолбасшылық жауапкершілігі бар ең жоғары әскери шенеунік ретінде Младич [[Сараевоны қоршау]] және [[Сребреница қырғыны]] үшін тікелей жауапты деп танылды. Түрмеде отырған кезінде ауыр науқасына байланысты гуманитарлық мақсатта босату туралы көптеген өтініштері қабылданбады.

== Өмірбаяны ==
=== Жастық шағы және білімі ===
Ратко Младич 1942 жылы 12 наурызда&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Ratko Mladic, ex-Bosnian Serb warlord who oversaw atrocities, dies in prison at 84, state TV says|url= https://apnews.com/article/ratko-mladic-obit-03abf53803bef360978882d89024c475|work=Associated Press|date=27 August 2026|access-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; [[Югославия патшалығы]] аумағында басқыншы билік құрған [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті|Хорватия Тәуелсіз Мемлекеті]]нің&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|title=Financial Sanctions: International Criminal Tribunal For The Former Yugoslavia|access-date=3 June 2011|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081023173705/http://www.hm-treasury.gov.uk/d/boe_icty_161104.pdf|archivedate=23 October 2008}}&lt;/ref&gt; құрамына кірген Божановичи селосында ([[Босния және Герцеговина]]) дүниеге келген. Босния және Герцеговина ол кезде 1941 жылы [[Югославия патшалығы]]на басып кіріп, оны бөлшектегеннен кейін [[Нацистік Германия]] мен [[Фашистік Италия]] орнатқан, 1941–1945 жылдар аралығында хорват усташалары басқарған фашистік қуыршақ мемлекет – [[Хорватия Тәуелсіз мемлекеті]]нің құрамында болды.

Әкесі Неджа Младич (1909–1945) партизан жасағының командирі болып, 1945 жылы хорват [[Усташи|усташ]]алар көсемі [[Анте Павелич]]тің туған ауылына жасалған партизан шабуылын басқару кезінде (Младичтің үш жасқа толған күні) қаза тапты.&lt;ref&gt;Adam Lebor, &quot;Milosevic: A Biography&quot;, p. 4.&lt;/ref&gt;
Анасы Стана Младич (қыс кезіндегі тегі Лалович; 1919–2003) қызы Милицаны (1940 ж.т.) және екі ұлы — Ратко мен Миливойды (1944 ж.т.) жалғыз өзі тәрбиелеп өсірді. 

Ратко дүниеге келер алдында оның ата-анасы [[сүзек]]пен ауырған. Ратко өте әлсіз бала болып туылды. Оның өмірін итальяндық әскерилер сақтап қалды. Бастауыш сыныпты бітірген соң, Младич Сараево қаласында PRETIS компаниясында қаңылтыршы болып жұмыс істеді. Ол 1961 жылы Земун қаласындағы Әскери өнеркәсіп мектебіне оқуға түсті. Кейіннен Құрлық әскерлерінің (КОВ) әскери академиясы мен Офицерлер академиясында оқуын жалғастырды. 1965 жылы 27 қыркүйекте оқуын аяқтаған соң, Младич Югославия Халық Армиясындағы қызметін бастады.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;&gt;{{cite magazine |date=5 October 1995 |url=http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic |title=The Madness of General Mladic by Robert Block |magazine=The New York Review of Books |access-date=26 May 2011 |last1=Block |first1=Robert |archive-date=30 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151030204603/http://www.nybooks.com/articles/archives/1995/oct/05/the-madness-of-general-mladic/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/europe/07/22/serbia.mladic/index.html |title=Mladic now Balkan's most wanted |publisher=CNN |access-date=26 May 2011 |date=22 July 2008}}&lt;/ref&gt; Сол жылы Югославия Коммунистер одағына мүше болып кіріп, партия 1990 жылы тарағанға дейін соның қатарында қалды.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;/&gt; Младич бастапқыда [[Солтүстік Македония|Македония]]ға қызметке жіберіліп, кейінгі онжылдықтарда ретімен взводты, бронетранспортерлер батальонын және бригаданы басқарып, шені өсті.&lt;ref name=&quot;nybooks1995&quot;/&gt;

1989 жылы 31 қаңтарда Младич [[Скопье]] қаласындағы Үшінші әскери округтің Білім беру департаментінің басшысы болып жоғарылатылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/icty/transe5&amp;18/960711IT.htm |title=International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia |publisher=UN |access-date=26 July 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080406075119/http://www.un.org/icty/transe5%2618/960711IT.htm |archive-date=6 April 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1991 жылы 14 қаңтарда ол тағы да жоғарылатылып, [[Приштина]] қаласындағы қолбасшының орынбасары болып тағайындалды.

=== Югославия соғыстарындағы рөлі ===
1991 жылдың маусымында Младич [[Косово Социалистік Автономиялық Провинциясы]]нда косоволық сербтер мен Косовоның негізгі бөлігін құрайтын [[Албандар|албан]] халқы арасындағы шиеленіс жоғары болған кезеңде Приштина корпусы қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды. Сол жылы Младичке 9-шы корпус қолбасшылығы берілді, және ол бұл әскери құраманы өзін-өзі тәуелсіз деп жариялаған Серб Краинасы Республикасының астанасы [[Книн]] қаласында хорват күштеріне қарсы басқарды.

1991 жылы 4 қазанда Младич генерал-майор шеніне көтерілді. Оның қолбасшылығындағы Югославия Халық Армиясының күштері [[Хорватия соғысы]]на, әсіресе [[Далмация]]ны Хорватияның қалған бөлігінен бөліп тастауға тырысқан «Жағалау-91» операциясына қатысты. Бұл операция тығырыққа тірелді (хорваттар [[Задар]] мен [[Шибеник]] маңындағы бүкіл жағалауды ұстап қалды, ал Серб Краинасы өз аумағын ішкі өңірлер есебінен кеңейтті). Басқа да алғашқы операциялардың қатарында Младич 1991 жылғы Киевоны қоршауда және Задар шайқасында Милан Мартичтің жасағына қолдау көрсетті.

1992 жылы 24 сәуірде Младич генерал-лейтенант шеніне көтерілді. 1992 жылы 2 мамырда, [[Босния және Герцеговина]] тәуелсіздігін жариялағаннан кейін бір ай өткен соң, Младич пен оның генералдары [[Сараево]] қаласын қоршауға алып, қалаға кіріп-шығатын барлық көлік қатынасын, сондай-ақ ауыз су мен электр жарығын өшірді. Осылайша заманауи соғыс тарихындағы ең ұзақ қала қоршауы – төрт жылға созылған [[Сараево қоршауы]] басталды. Қала артиллериялық снарядтар мен снайперлердің оққағар әрекеттеріне ұшырады. 1992 жылы 9 мамырда ол Сараеводағы Югославия Халық Армиясының (ЮХА) Екінші әскери округі штабының Бастығы орынбасары қызметіне кірісті. Келесі күні Младич ЮХА Екінші әскери округі штабының қолбасшылығын өз қолына алды.

1992 жылы 12 мамырда Боснияның Югославиядан бөлінуіне жауап ретінде Босния сербтерінің Парламенті Серб Республикасы Армиясын (VRS) құруға дауыс берді. Сол уақытта Младич VRS Бас штабының қолбасшысы болып тағайындалды және бұл қызметті 1996 жылдың желтоқсанына дейін атқарды. 1992 жылы 12 мамырда өткен Босния сербтері Скупщинасының 16-сессиясында Радован Караджич өз кезегінде «алты стратегиялық мақсатын» жариялады, олардың арасында «Мемлекетті қалған екі ұлттық қауымдастықтан бөліп шекаралау», «Семберия мен Краина арасындағы дәліз» және «Дрина өзені алқабында дәліз құру және Сербия мемлекеттері арасындағы шекара ретіндегі Дрина өзенін жою» бар еді. Содан кейін Младич былай деді:

{{дәйексөз|Бұл жерде біз тек сербтер қалатындай немесе сербтер қалып, қалғандары өтіп кететіндей етіп тазалай да алмаймыз, сүзгі де қолдана алмаймыз... Мен мырза Крайишник пен мырза Караджичтің мұны әлемге қалай түсіндіретінін білмеймін. Ағайындар, бұл деген геноцид болар еді. Біз осы аумақтар мен біз құруды жоспарлап отырған мемлекеттің жерін қорғау үшін маңдайы жерге тиген әрбір адамды шақыруымыз керек.}}

1992 жылы мамырда Босниядан ЮХА күштері шығарылғаннан кейін, ЮХА-ның Екінші әскери округі Серб Республикасы Армиясы (VRS) Бас штабының негізіне айналды. 1994 жылы 24 маусымда ол сол аймақта орналасқан шамамен 80 000 әскерге басшылық жасап, генерал-полковник шеніне көтерілді.

1995 жылы шілдеде Младич басқарған әскерлер [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның «қауіпсіз аймақтары» болып саналатын [[Сребреница]] мен [[Жепа]]ны басып алды. Сребреницада қауіпсіздік іздеп келген 40 000-нан астам [[Босниялықтар|босняк]] қуылды. Младичтің бұйрығымен шамамен 8 300 адам өлтірілді. Сребреница құлағаннан кейін Младич камера алдында кейін былай деп мәлімдеді:

{{дәйексөз|Міне, біз… сербтік Сребреницада тұрмыз. Кезекті бір серб мерекесі қарсаңында біз бұл қаланы серб халқына сыйға тартамыз. Ақыры, дахияларға қарсы көтерілістен кейін, бұл өңірдегі түріктерден кек алатын уақыт келді.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Survivors recount Bosnia's Srebrenica genocide, 25 years on|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|work=Al Jazeera English|date=11 July 2020|last=Gadzo|first=Mersiha|access-date=27 August 2026|archive-date=28 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228154908/https://www.aljazeera.com/news/2020/7/11/survivors-recount-bosnias-srebrenica-genocide-25-years-on|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}

Бұл мәлімдемені Младич Босния және Герцеговинадағы [[Осман империясы]]ның үстемдігі үшін және аймақтағы «түріктерден» «кек алуды» ақтау ретінде қолданды.&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Convicted Bosnian Serb war criminal Ratko Mladić dies in Hague prison|url= https://www.euronews.com/my-europe/2026/08/27/convicted-bosnian-serb-war-criminal-ratko-mladic-dies-in-hague-prison|work=Euronews|date=27 August 2026|last=Brezar|first=Aleksandar|access-date=28 August 2026}}&lt;/ref&gt;

1995 жылы 4 тамызда орталық Хорватиядағы сербтер басып алған аймаққа шабуыл жасауға дайын тұрған үлкен хорват әскери күшінің кесірінен [[Радован Караджич]] Младичті қызметінен босатып, VRS басшылығын өз қолына алатынын жариялады. Караджич хорват армиясы жақында басып алған батыс Босниядағы екі маңызды серб қаласының жоғалуына Младичті кінәлады және басқару құрылымындағы күтпеген өзгерістерді жариялау үшін осы қалалардың қолдан шығуын сылтау етіп пайдаланды.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pomfret |first=John |title=In War or Peace, Serbs Perplex the West; Rift Between Leaders Adds to Confusion – and Offers Opening |url=https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113052331/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19427075.html?dids=19427075:19427075&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT |url-status=dead |archive-date=13 January 2012 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=1 September 1995 |quote=Earlier this month, Karadzic tried to remove Mladic from his post after his forces lost two important towns in southwest Bosnia to the Croatian army.}}&lt;/ref&gt; Младич «кеңесші» қызметіне төмендетілді. Алайда ол үнсіз кетуден бас тартып, Босния сербтері әскерінің де, халықтың да қолдауына ие екенін алға тартты. Караджич Младичті «жынды» деп айыптап, оның саяси шенінен айыруға тырысты, бірақ Младичтің халық арасындағы айқын қолдауы Караджичке 11 тамызда өз бұйрығын кері қайтарып алуға мәжбүр етті. Оның соғыс кезіндегі әрекеттері көпшілік арасында оны «Босния қасабы» деп атауға әкеп соқтырды.

Соғыс кезінде Младичтің бірнеше әңгімесі жазылып қалған:

{{quotation|1992 жылы 23 мамырдағы ұсталған (тыңдалған) телефон әңгімесінде Младич [[Фикрет Абдич]]ке «бейбітшілік үшін» келгенін айтты, бірақ егер оның талаптары орындалмаса, кек алу шабуылдарын жасаймын деп қауіп төндіріп, «бүкіл Бихачты бомбалауға бұйрық беремін [...] ол да өртенеді» деді. Младич Абдичті ескертіп: «Егер мен &quot;сөйлей&quot; бастасам, бүкіл Босния өртенеді» деді. Мұнан соң Младич Абдичтің құрамындағы Босния басшылығы «мұның бәріне» себепші болғанын айтып қорқытты және егер оның Абдичке қойған талаптары орындалмаса, «онда тыныс алып тұрған біреу қалғанша Сараевоны жайбарақат қалдырмайтынын» мәлімдеді... Младич: «Сонымен, біз бұл аңғарларды жаулап алу және сол түрік қирандыларын тазарту үшін асықпай бардық» деді. Младич сондай-ақ «төмендегі жігіттер» босқындардың – ол «түріктер» және хорваттар деп сипаттағандардың – қайтып оралуына жол береді деп қорқатынын қосып, дәл осы себепті олар «не істеу керектігін және оны қалай істеу керектігін көруі тиіс» екенін мәлімдеді. Дәл сол күні Младич пен Караджич арасындағы басқа бір жазылып алынған әңгімеде Младич бұған дейін профессор Колевичке «Жепадағы, Сребреницадағы, Гораждедегі түріктердің түбіне жетейік» деп айтқанын жеткізді.| Халықаралық қылмыстық трибуналдың (ICTY) Младичке шығарған үкімінен.{{sfn|ICTY|2017|pages=2251–2253}}|source=ICTY}}

1996 жылы 8 қарашада Босния Серб Республикасының президенті [[Биляна Плавшич]] Младичті қызметінен босатты. Ол 2005 жылдың қарашасына дейін зейнетақы алуын жалғастырды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|title=Serbia confirms that Mladic received pension until November|work=Balkan Times|access-date=27 July 2008|archive-date=9 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309203739/http://balkantimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_gb/features/setimes/newsbriefs/2006/01/04/nb-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Халықаралық қылмыстық трибуналының айыптауы ===
1995 жылы 24 шілдеде Младичке [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]]-ның [[Бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық қылмыстық трибунал]]ы (ICTY) тарапынан [[геноцид]], [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] және көптеген [[әскери қылмыс]]тар (соның ішінде Сараеводағы бейбіт тұрғындарға қарсы жасалған снайперлік шабуылдарға қатысты айыптар) бойынша айып тағылды. 1995 жылы 16 қарашада айыптаулар тізімі кеңейтіліп, оған 1995 жылғы шілдеде БҰҰ жариялаған «қауіпсіз аймақ» – Сребреницаға жасалған шабуыл үшін әскери қылмыстар туралы айыптар да қосылды.

1996 жылы [[НАТО]] қолбасшылығы Младич пен [[Радован Караджич]]ті [[Гаага трибуналы]]на беруді талап етті. Көп ұзамай Младич Босниядан жоғалып кетті. Кейін ол Белградта пайда болды, онда кейінгі жылдары [[Слободан Милошевич]]тің қорғауымен еркін және ашық өмір сүрді. 2000 жылы Милошевич құлатылғаннан кейін Младич қайтадан тығылып қалды және оның қайда екені ресми түрде белгісіз болды, дегенмен куәгерлер оны жиі футбол матчтарынан көрген. Ол соңғы рет 2002 жылдың жазында Дивчибари маңында байқалған. 2006 жылы серб полициясы Младичке тығылуға көмектескен бірнеше адамды қамауға алды. 2010 жылға дейін бұқаралық ақпарат құралдарында Младичтің ұсталғаны туралы жалған хабарламалар шығып тұрды. 2010 жылдың қазан айында Сербия үкіметі Младичті ұстауға көмектесетін ақпарат үшін сыйақы мөлшерін 1 миллион еуродан 10 миллион еуроға дейін өсірді. [[WikiLeaks]] жариялаған құжаттарға сәйкес, [[Ресей Федерациясының Федералды қауіпсіздік қызметі|Ресей Федералдық қауіпсіздік қызметі]] (ФСБ) Младичтің қай жерде екенін білген, бірақ бұл ақпаратты жасырған.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://inopressa.ru/article/10Dec2010/guardian/wiki_2.html|title=Сербия подозревает, что русские помогают разыскиваемому Ратко Младичу|publisher=Инопресса.ру|access-date=2014-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20141216045651/http://inopressa.ru/article/10Dec2010/guardian/wiki_2.html|archive-date=2014-12-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2010 жылдың мамыр айында Младичтің отбасы генералды қайтыс болды деп тануды талап ету ниеті бар екенін мәлімдеді. Сербия заңдарына сәйкес, бес жыл бойы ешқандай нақты хабар жоқ 70 жастан асқан тұлға қайтыс болды деп танылуы мүмкін. Өтініш сол жылдың маусым айында берілді. Алайда Сербия билігі арызға қарамастан Младичті іздеу жұмыстары тоқтатылмайтынын мәлімдеді. 2010 жылдың маусым айының соңында генерал отбасының өтініші процессуалдық бұзушылықтарға байланысты қабылданмады.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lenta.ru/lib/14164207/#37|title=Младич, Ратко|publisher=Lenta.ru|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104171656/https://lenta.ru/lib/14164207/#37|archive-date=2015-01-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2011 жылы 26 мамырда таңертең Ратко Младич Лазарево селосында ([[Белград]]тан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 80 км жерде) ұсталды, деп мәлімдеді Сербия президенті [[Борис Тадич]], ал қамауға алынған адамның денсаулығы нашар болғандықтан жауап алу кейінге қалдырылды.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rian.ru/world/20110526/380394347.html|title=Допрос Младича прекращен из-за плохого самочувствия арестованного|publisher=РИА Новости|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528125737/http://www.rian.ru/world/20110526/380394347.html|archive-date=2011-05-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1 маусымда тікұшақпен Гаагаға жеткізілді. 3 маусымда Гаага трибуналының алдына шықты.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lenta.ru/news/2011/06/03/mladic/|title=Ратко Младич отказался признать вину|publisher=Lenta.ru|access-date=2014-12-08|lang=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104115053/https://lenta.ru/news/2011/06/03/mladic/|archive-date=2015-01-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2017 жылы БҰҰ-ның бұрынғы Югославия бойынша Халықаралық қылмыстық трибуналы (ICTY) Младичке 10 тармақ бойынша: біреуі геноцид, бесеуі адамзатқа қарсы қылмыстар және төртеуі соғыс заңдары мен әдет-ғұрыптарын бұзу бойынша айып тағып, сот шешімін шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-42080090 |title=Mladic guilty of genocide over Bosnia |date=22 November 2017 |publisher=BBC News |access-date=22 November 2017 |archive-date=15 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180115194232/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-42080090 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ол геноцидтің бір эпизоды бойынша ақталып шықты. Командирлік жауапкершілігі бар жоғары лауазымды әскери қызметкер ретінде Младич Сараевоны қоршау және Сребреница қырғыны үшін жауапты деп танылды. Трибунал Младичке өмір бойына бас бостандығынан айыру жаազсын кесті. Сот үкімі шыққаннан кейін БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссарының бұрынғы өкілі Зейд Раад аль-Хусейн Младичті «зұлымдықтың көрінісі» деп сипаттады.&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Ratko Mladić, the 'Butcher of Bosnia', dies aged 84|url= https://www.theguardian.com/world/2026/aug/27/ratko-mladic-the-butcher-of-bosnia-dies-aged-84|work=The Guardian|date=27 August 2026|last=Beaumont|first=Peter|access-date=27 August 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Младичтің күнделіктері ===

2010 жылы 23 ақпанда Младичтің отбасының үйінде тінту жүргізу барысында жалпы көлемі 3500 беттен асатын 18 дәптер тәркіленді. Младичтің жұбайы тінту кезінде құжаттардың алынғанын растап, әр дәптердің соңғы бетіне қол қойды. Жазбалар 1991 жылдың 29 маусымы мен 1995 жылдың 28 қаңтары аралығында және 1995 жылдың 14 шілдесі мен 1996 жылдың 28 қарашасы аралығында жүргізілген. Отставкадағы серб әскери қызметкері және Югославия соғыстары басталар алдындағы Младичтің әріптесі Любодраг Стоядинович әскери күнделіктерді маңызды құжаттама ретінде жүргізу Югославия армиясынан шыққандар үшін қалыпты тәжірибе болғанын атап өтті. Итальяндық [[La Repubblica]] газеті 2010 жылдың қыркүйек айында кез келген бағамен жүргізілген этникалық тазартулар босний сербтері армиясы көсемінің қолжазбаларынан көрініс тапқан басты маниясы болғанын жазды. Атап айтқанда, Младич өз күнделіктерінде мынадай жазба қалдырған:&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.repubblica.it/esteri/2010/09/15/news/mladic_musulmani-7088218/?ref=HREC1-4 |title = Mladic, i diari dell’orrore «Sterminare i musulmani»  |archive-url = https://web.archive.org/web/20160821072124/http://www.repubblica.it/esteri/2010/09/15/news/mladic_musulmani-7088218/?ref=HREC1-4 |archive-date = 2016-08-21 }} // [[La Repubblica]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://classic.newsru.com/world/15sep2010/mladicdiary.html |title = Дневники сербского генерала Младича доказывают: он был одержим идеей истребить всех мусульман  |archive-url = https://web.archive.org/web/20201215043125/http://classic.newsru.com/world/15sep2010/mladicdiary.html |archive-date = 2020-12-15 }} // [[NEWSru.com]]&lt;/ref&gt;

{{дәйексөз|Біз 50 мың мұсылманды өлтіргеннен ештеңе ұтпаймыз. Біздің басты басымдығымыз — мұсылман халқынан құтылу (оларды сербтер мен хорваттармен алмастыру арқылы).}}

=== Жеке өмірі мен қайтыс болуы ===
Младич пен оның жұбайы Босилька 1966 жылы шаңырақ көтерді және олардың Дарко атты ұлы мен Ана атты қызы болды.&lt;ref name=NYTobit/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title= Timeline: Life of Ratko Mladic, general turned ‘Butcher of Bosnia’|url= https://www.aljazeera.com/news/2026/8/28/timeline-life-of-ratko-mladic-general-turned-butcher-of-bosnia|work=Al Jazeera|date=28 August 2026|last=Durie|first=Alex Milan|access-date=29 August 2026}}&lt;/ref&gt;

Ана 1994 жылы 23 жасында өз-өзіне қол жұмсау салтынан қайтыс болды.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Thomas |first=Robert |title=The politics of Serbia in the 1990s |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6_jRhz_y5tMC&amp;pg=PA199 |access-date=1 June 2009 |year=1999 |publisher=[[Columbia University Press]] |isbn=978-0-231-11381-6 |page=199 |chapter=19. The Belgrade—Pale Schism (July—August 1994)}}&lt;/ref&gt; Сербия басылымдарында оның өлімі мен денесінің табылуы туралы әртүрлі қарама-қайшы ақпараттар тарады. Кейбіреулер оның денесі қанға боялған жатын бөлмесінен табылғанын жазса, басқалары Топчидер зираты маңындағы саябақтан немесе орманнан табылғанын айтты. Ол өзінің жас кезінде әскери мектепте алған әкесінің тапаншасын қолданғаны анықталды. Оның суицид жасау себебі туралы да әртүрлі пікірлер бар. Ең жиі тараған теориялардың бірі – әкесінің Босниядағы бейбіт тұрғындарға қарсы әрекеттері үшін Сербия газеттерінде жиі сыналып, бақылауға алынуына байланысты оның қоғам тарапынан үлкен қысымға ұшырауы. Тағы бір теория оның сүйіктісі Драганның Босния соғысында қаза табуымен байланыстырады. Тарихшы Йоже Пирьевец бұл теорияны қолдап, оның әкесі жігітін майданға аттандырғаны және оның өлгені туралы өз уақытында хабарламағаны үшін әкесіне «жаза ретінде» өзіне қол жұмсағанын жазады.

Младич бірнеше рет инсульт алғаннан кейін 2026 жылы 27 тамызда Гаагадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының қамауда ұстау изоляторында қайтыс болды. Ол 84 жаста еді.&lt;ref name=NYTobit&gt;{{Cite news |last=Bilefsky |first=Dan |date=27 August 2026 |title=Ratko Mladic, Murderous 'Butcher of Bosnia,' Dies at 83 |url=https://www.nytimes.com/2026/08/27/world/europe/ratko-mladic-dead.html |access-date=27 August 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827132544/https://www.nytimes.com/2026/08/27/world/europe/ratko-mladic-dead.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 August 2026 |title=Ex-Bosnian Serb military leader Ratko Mladic dies |url=https://www.rte.ie/news/world/2026/0827/1589456-ratko-mladic/ |access-date=27 August 2026 |work=RTÉ News |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827125242/https://www.rte.ie/news/world/2026/0827/1589456-ratko-mladic/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 August 2026 |title=Former Bosnian Serb general Ratko Mladic convicted of genocide dies, state media says |url=https://www.france24.com/en/europe/20260827-former-bosnian-serb-general-ratko-mladic-convicted-of-genocide-dies-state-media-says |access-date=27 August 2026 |work=France 24 |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827132225/https://www.france24.com/en/europe/20260827-former-bosnian-serb-general-ratko-mladic-convicted-of-genocide-dies-state-media-says |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Сыртқы сілтемелер}}
{{DEFAULTSORT:Младич, Ратко}}
[[Санат:Югославия әскери қолбасшылары]]
[[Санат:Серб Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастықтары]]
[[Санат:Югославия генерал-полковниктері]]
[[Санат:Югославия коммунистер одағының мүшелері]]
[[Санат:Босниялықтар геноциді]]
[[Санат:Босния соғысына қатысушылар]]
[[Санат:Хорватиядағы соғысқа қатысушылар]]
[[Санат:Сербияның әскери қылмыскерлері]]
[[Санат:Бұрынғы Югославия бойынша халықаралық трибуналмен өмір бойына бас бостандығынан айырылғандар]]
[[Санат:Нидерландтағы тұтқындар]]
[[Санат:Геноцидті ұйымдастырушылар]]
[[Санат:Күнделік авторлары]]</text>
      <sha1>sh18zvwms37e8bz9u5mk6pcjq14mx21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Борис Сафарович Эбзеев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13986</id>
    <revision>
      <id>3648933</id>
      <parentid>2622708</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Marksscheider [[Эбзеев, Борис]] бетін [[Борис Сафарович Эбзеев]] бетіне жылжытты</comment>
      <origin>2622708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1000" sha1="iv3fvn3vegt03muho02gtsd8f7ogwa9" xml:space="preserve">[[Сурет:Boris Ebzeyev, February 2010-1.jpeg|thumb|Борис Эбзеев]]
'''Эбзеев, Борис Cафарович''', (1950 ж. ақпанның 25-і) - [[Қарашай-Шеркеш Республикасының]] президенті. [[Қырғызстандағы]] Джанги - жер деген жерінде дүниеге келген. Ұлты - [[қарашайлар|қарашай]].

Қарашай қаласындағы №3 мектебін бітірген.
1972 жылы Саратов қаласындағы заң университетін бітірген. Заңгер. 
1991 - 2008 жылдарында Ресей Конституцилық сотында жұмыс істеген.
2008 жылынан бастап Қарашай-Шеркеш республикасының президенті болып істейді.

{{Суретсіз мақала}}
[[Санат:Қарашай-Шеркеш республикасының президенттері]]</text>
      <sha1>iv3fvn3vegt03muho02gtsd8f7ogwa9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ертіс (футбол клубы, Павлодар)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14108</id>
    <revision>
      <id>3649094</id>
      <parentid>3514301</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3649094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19750" sha1="9g1wam9mlakf1xvmb5tvsds4sf4zrur" xml:space="preserve">{{otheruses|Ертіс}}
{{футбол клубы 
|атауы = {{flagicon|Kazakhstan}} Ертіс ФК 
|логотипі =  Ертіс ФК Павлодар.png
|толық атауы = Ертіс Футбол Клубы 
|құрылған  = 1965
|таратылды = 2020 
|стадионы   = [[Орталық стадион (Павлодар)|Павлодар Орталық стадионы]]&lt;br /&gt;
|сыйымдылығы = 15000 адам
|жарыс   = [[Қазақстан Премьер Лигасы]] 
|маусым   =  [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2019|2019]] 
|орын = 8-ші|
|pattern_la1=|pattern_b1=_whitehorizontal|pattern_ra1=|
leftarm1=0000FF|body1=0000FF|rightarm1=0000FF|shorts1=FFFFFF|socks1=0000FF|
pattern_la2=|pattern_b2=|pattern_ra2=|
leftarm2=FFFFFF|body2=FFFF00|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFF00|socks2=FFFFFF|
}}

'''Ертіс ФК''' — [[Қазақстан Премьер Лигасы]]нда 1992-2020 жылдары үзіліссіз ойнаған Қазақстандық футбол клубы. [[Қазақстан Премьер Лигасы]]нда бес рет(1993, 1997, 1999, 2002, 2003) және Қазақстан кубогында бір рет (1997/98) жеңіске жеткен клуб.

Қаржы қиындықтарына байланысты 2020 жылғы маусым барысында чемпионаттан шығып қалды да, ұзамай таратылды.

== Клубтың тарихы мен жетістіктері ==
===Клуб атауларының тарихы===
*[[1965 жыл|1965]] : Клубтың құрылуы. Атауы — «Ертіс».
*[[1968 жыл|1968]] : Клуб атауын «Тракторға» ауыстырды.
*[[1993 жыл|1993]] : Клуб атауын «Ансатқа» ауыстырды.
*[[1996 жыл|1996]] : Клуб атауын «Ертіске» ауыстырды.
*[[1999 жыл|1999]] : Клуб атауын «Ертіс-Бастауға» ауыстырды.
*[[2000 жыл|2000]] : Клуб атауын «Ертіске» ауыстырды
=== КСРО чемпионаты ===
Команда 26 КСРО чемпионатына қатысты ([[1965 жыл|1965]]—[[1971 жыл|1971]], [[1973 жыл|1973]]—[[1991 жыл|1991]]). Осы уақыт ішінде клуб 952 матч өткізді : +454=206-292. Өз және қарсыластардың қақпаларына соғылған доптардың қатынасы — 1319 : 928 .

Команда [[1969 жыл|1969]], [[1973 жыл|1973]], [[1978 жыл|1978]], [[1980 жыл|1980]], [[1988 жыл|1988]], [[1989 жыл|1989]] жылдарда аймақтық турнирлардың жеңімпазы болып табылады (2 Лига). Турнирдағы ең төмен орын — 24 ([[1981 жыл|1981]]).

1979—1981 жылдарда команда КСРО-ның Бірінші лигасында ойнады.

Ең үлкен жеңісі — 7:1  («Металлург», [[Ақсу|Ермак]], [[1970 жыл|1970]]) және 6:0 (7 рет). &lt;br /&gt;
Ең үлкен жеңілісі — 0:6  («Луч», [[Владивосток]], [[1975 жыл|1975]]; «Колос», [[Никополь (Днепропетровск облысы)|Никополь]], [[1981 жыл|1981]])

&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:600 height:60
PlotArea  = left:10 right:10 bottom:30 top:10
TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy
DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1964 till:01/07/1991
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1965 
Colors =
  id:bl1  value:rgb(0.5,0.8,0.5)
  id:bl2  value:rgb(0.9,0.9,0.3)  
  id:rs  value:rgb(0.8,0.6,0.6)
  id:rn  value:rgb(0.9,0.1,0.1)

PlotData= 
  bar:Position width:15 color:white align:center

  from:01/07/1964 till:01/07/1965  shift:(0,-4) text:12
  from:01/07/1965 till:01/07/1966  shift:(0,-4) text:11
  from:01/07/1966 till:01/07/1967  shift:(0,-4) text:13
  from:01/07/1967 till:01/07/1968  shift:(0,-4) text:5
  from:01/07/1968 till:01/07/1969  shift:(0,-4) text:1
  from:01/07/1969 till:01/07/1970  shift:(0,-4) text:2
  from:01/07/1970 till:01/07/1971  shift:(0,-4) text:18
  from:01/07/1971 till:01/07/1972  shift:(0,-4) text:
  from:01/07/1972 till:01/07/1973  shift:(0,-4) text:1
  from:01/07/1973 till:01/07/1974  shift:(0,-4) text:5
  from:01/07/1974 till:01/07/1975  shift:(0,-4) text:11
  from:01/07/1975 till:01/07/1976  shift:(0,-4) text:10
  from:01/07/1976 till:01/07/1977  shift:(0,-4) text:3
  from:01/07/1977 till:01/07/1978  shift:(0,-4) text:1
  from:01/07/1978 till:01/07/1979  shift:(0,-4) text:21
  from:01/07/1979 till:01/07/1980  shift:(0,-4) text:1
  from:01/07/1980 till:01/07/1981  shift:(0,-4) text:24
  from:01/07/1981 till:01/07/1982  shift:(0,-4) text:7
  from:01/07/1982 till:01/07/1983  shift:(0,-4) text:2
  from:01/07/1983 till:01/07/1984  shift:(0,-4) text:5
  from:01/07/1984 till:01/07/1985  shift:(0,-4) text:3
  from:01/07/1985 till:01/07/1986  shift:(0,-4) text:8
  from:01/07/1986 till:01/07/1987  shift:(0,-4) text:2
  from:01/07/1987 till:01/07/1988  shift:(0,-4) text:1
  from:01/07/1988 till:01/07/1989  shift:(0,-4) text:1
  from:01/07/1989 till:01/07/1990  shift:(0,-4) text:10
  from:01/07/1990 till:01/07/1991  shift:(0,-4) text:9

  from:01/07/1964 till:01/07/1970  color:rs  shift:(0,13)  text:&quot;[[КСРО &quot;Б&quot; Классы]]&quot;
  from:01/07/1970 till:01/07/1978  color:rs  shift:(0,13)  text: &quot;[[КСРО 2 Лигасы]]&quot;
  from:01/07/1978 till:01/07/1979  color:bl1  shift:(0,13)  text:&quot;1 Л&quot;
  from:01/07/1979 till:01/07/1980  color:rs  shift:(0,13)  text: &quot;2 Л&quot;
  from:01/07/1980 till:01/07/1981  color:bl1  shift:(0,13)  text:&quot;1 Л&quot;
  from:01/07/1981 till:01/07/1989  color:rs  shift:(0,13)  text: &quot;[[КСРО 2 Лигасы]]&quot;
  from:01/07/1989 till:01/07/1991  color:rs  shift:(0,13)  text: &quot;Буфер&quot;

&lt;/timeline&gt;

=== КСРО кубогы ===
11 КСРО Кубогында: 37 ойын, 14 жеңіс, 5 тең есеппен біткен ойын, 18 жеңіліс, доптардың қатынасы 38 — 51.

Ең үлкен жетістігі — финалдың 1/8

Ең үлкен жеңісі - 3:1 Локомотив [[Мәскеу]] [[1989 жыл|1989]] .
Ең үлкен жеңілісі -  0:5 Днепр [[Днепропетровск]] [[1989 жыл|1989]].

=== КСРО кезіндегі жаттықтырушылар ===
* Б. Каретников
* П. Боголюбов
* Э. Боярский
* Виктор Веретнов
* С. Каминский
* В. А. Котляров
* В. Гроховский
* В. Джулик
* А. Канеев
* Владимир Чеботарев
* А. Ф. Борн (1988—1990)
* Виктор Ярышев (1990—1993)

=== Тәуелсіз Қазақстан ===
Мемлекетің тәуелсіз болғанынан клубтың ең үлкен жетістіктері – бұл [[1993 жыл|1993]] (сол кезде клубтың атауы «Ансат» болды), [[1993 жыл|1993]], [[1997 жыл|1997]], [[1999 жыл|1999]], [[2002 жыл|2002]] және [[2003 жыл|2003]] жылдардағы [[Қазақстан Премьер Лигасы]]ндағы  жеңістері. [[Қазақстан Премьер Лигасы|Премьер Лига]]  құрылғаннан бастап, клуб бірде-бір рет төменгі дивизионда өнер көрсетпеді..

Сонымен бірге клуб [[АФК чемпиондар лигасы элитасы|АФК Чемпиондар лигасында]] өнер көрсетті. Азиялық Чемпиондар Лигасы — Азияның ең басты әр жылдық клубтық футбол турниры, осы жарысқа ең үздік 14 азиялық чемпионаттардың жеңімпаздары қатысады (Қазақстанның [[УЕФА]]-ға кіруіне дейін). Осы беделді турнирда Ертіс ФК [[2001 жыл|2001]] жылы жартылай финалға дейін жетті. Сонымен қатар команда [[УЕФА Чемпиондар Лигасы]]ның квалификациялық ойындарына қатысты, сол ойындарда клуб [[кипр]]лік «[[Омония (футбол клубы, Никосия)|Омония»]] клубынан жеңілді.

=== Қазақстан чемпионаттарындағы жетістіктері ===

*Қазақстан Чемпионы (5 — рекорд): 1993, 1997, 1999, 2002, 2003
*Күміс иегері (4 — рекорд): 1994, 1996, 2004, 2012
*Қола иегері (5 — рекорд): 1992, 1998, 2000, 2008, 2010, 2016
*Қазақстан Кубогының жеңімпазы (1): 1997/98
*Қазақстан Кубогының финалисі (3): 2000/01, 2002, 2012

=== Футболшыларының жетістіктері ===

*1996 маусымында Виктор Антонов Чемпионаттың ең үздік бомбардиры болды (21 гол)
*2000 маусымында Нилтон Мендес Чемпионаттың ең үздік бомбардиры болды (21 гол)
*2005 маусымында Мурат Тлешев Чемпионаттың ең үздік бомбардиры болды (20 гол)
*2008 маусымында Мурат Тлешев Чемпионаттың ең үздік бомбардиры болды (13 гол)
*2012 маусымында Улугбек Бакаев Чемпионаттың ең үздік бомбардиры болды (14 гол)

== Еурокубоктерде ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Маусым
!Жарыс
!Раунд
!Қарсылас
!Нәт.
!Жалпы
есеп
|-
|2003/04
|[[УЕФА Чемпиондар Лигасы 2003/04|УЕФА Чемпиондар Лигасы]]
|1Q
|[[Омония (футбол клубы, Никосия)|Омония (Кипр)]]
|0:0, '''1:2'''
|1:2
|-
|2009/10
|[[УЕФА Еуропа лигасы 2009/10|УЕФА Еуропа лигасы]]
|1Q
|[[Халадаш (футбол клубы)|Халадаш (Мажарстан)]]
|0:1, '''2:1'''
|2:2
|-
|2011/12
|[[УЕФА Еуропа лигасы 2011/12|УЕФА Еуропа лигасы]]
|1Q
|[[Ягеллония|Ягеллония (Польша)]]
|0:1, '''2:0'''
|2:1
|-
|
|
|2Q
|[[Рустави (футбол клубы)|Олимпи (Грузия)]]
|1:1, '''0:2'''
|1:3
|-
|2013/14
|[[УЕФА Еуропа лигасы 2013/14|УЕФА Еуропа лигасы]]
|1Q
|[[Левски (футбол клубы)|Левски (Болгария)]]
|0:0, '''2:0'''
|2:0
|-
|
|
|2Q
|[[Широки Бриег (футбол клубы)|Широки Бриег (Босния)]]
|'''3:2''', 0:2
|3:4
|-
|2017/18
|[[УЕФА Еуропа лигасы 2017/18|УЕФА Еуропа лигасы]]
|1Q
|[[Дунав (футбол клубы)|Дунав (Болгария)]]
|'''1:0''', 2:0
|3:0
|-
|
|
|2Q
|[[Црвена Звезда (футбол клубы)|Црвена Звезда (Сербия)]]
|'''1:1''', 0:2
|1:3
|-
|2018/19
|[[УЕФА Еуропа лигасы 2018/19|УЕФА Еуропа лигасы]]
|1Q
|[[Ритеряй|Тракай (Литва)]]
|0:0, '''0:1'''
|0:1&lt;br /&gt;
|}
''Жуан әріппен жазылғандар: үйдегі ойындар''

== Экипировка және демеушiлер ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|-
! Жылдар
! Жасаушы
|-
|2009—2013
|[[Nike]]
|-
|2013
|[[Adidas]]
|-
|2014
|[[Puma]]
|-
|2015—қ.д.
|[[Nike]]
|}

== Клуб рекордтары ==
===Клуб гвардейцтері (Қазақстан Чемпионаты)===
*Чернышов Владислав Геннадьевич — 250 ойын
*Кучерявых Андрей Александрович — 249 ойын
*Коноваленко Сергей Владимирович — 220 ойын
*Антонов Виктор Васильевич — 206 ойын
*Садуов Ойрат Батаевич — 192 ойын

===Клуб гвардейцтері (УЕФА турнирлері)===
*Иванов Сергей Николаевич — 8 ойын
*Чернышов Владислав Геннадьевич — 8 ойын
*Мамуту Кулибали — 8 ойын
*Предраг Говедарица — 8 ойын

=== Жетістіктері мен жеңілістері ===
Клубтың бүкіл тарихы бойында жеткен жеңістері мен жеңілістері

==== Ең үлкен жеңістері ====
* [[1992 жыл|1992]] — 6:0 ([[Ақтөбе (футбол клубы)|«Актюбинец»]], [[Ақтөбе]])
* [[1994 жыл|1994]] — 6:0 ([[Болат (футбол клубы)|«Болат-АМТ»]], [[Теміртау]])
* [[1996 жыл|1996]] — 6:0 ([[Восток (футбол клубы, Өскемен)|«Восток»]], [[Өскемен]])
* [[1996 жыл|1996]] — 6:0 ([[Жігер (футбол клубы)|«Жігер»]], [[Шымкент]])
* [[2003 жыл|2003]] — 6:0 ([[Ақжайық (футбол клубы)|«Батыс»]] [[Орал]])
* [[2004 жыл|2004]] — 6:0 ([[Ақжайық (футбол клубы)|«Ақжайық»]], [[Орал]])

==== Ең үлкен жеңілістері ====
Қазақстан чемпионаты
* [[1992 жыл|1992]] — 0:3 ([[Восток (футбол клубы, Өскемен)|«Восток»]], [[Өскемен]])
* [[1996 жыл|1996]] — 0:3 ([[Қайрат (футбол клубы)|«Қайрат»]], [[Алматы]])
* [[2000 жыл|2000]] — 0:3 ([[Жеңіс (футбол клубы)|«Жеңіс»]], [[Астана]])
* [[2000 жыл|2000]] — 0:3 ([[Қызылжар (футбол клубы)|«Аксесс-Голден Грейн»]] [[Петропавл]])
* [[2001 жыл|2001]] — 1:4 ([[Тобыл (футбол клубы)|«Тобыл»]] [[Қостанай]]
* [[2007 жыл|2007]] — 0:3 ([[Жетісу (футбол клубы)|«Жетісу»]] [[Талдықорған]])
* [[2011 жыл|2011]] — 2:7 ([[Ақтөбе (футбол клубы)|«Ақтөбе»]], [[Ақтөбе]])
Қазақстан кубогы
* [[2008 жыл|2008]] — 1:4 ([[Восток (футбол клубы, Өскемен)|«Восток»]], [[Өскемен]])

== Атақты ойыншылары ==

* {{flagicon|Bulgaria}} [[Георгий Даскалов]]
* {{flagicon|Bulgaria}} [[Димитар Наков]]
* {{flagicon|Bulgaria}}{{flagicon|Russia}} [[Славен Костенски]]
* {{flagicon|Brazil}} [[Даниел Роберт де Жезус]]
* {{flagicon|Brazil}} [[Нилтон Мендес|Нилтон Перейра Мендес]]
* {{flagicon|Kazakhstan}} [[Мұрат Әзімбекұлы Тілешев|Мұрат Тілешев]]
* {{flagicon|Kazakhstan}} [[Юрий Алексеевич Новиков|Юрий Новиков]]
* {{flagicon|Russia}} [[Константин Еременко]]
* {{flagicon|Serbia}} [[Александр Василевич]]
* {{flagicon|Serbia}} [[Боян Симич]]
* {{flagicon|Serbia}} [[Милан Николич]]
* {{flagicon|Serbia}} [[Предраг Говедарица]]
* {{flagicon|USSR}} [[Александр Кадейкин]]

== Ресми фанклуб ==

Клубтың фанаттық қозғалысы көп уақыт өмір сүрсе де, ресми түрде тек қана [[2003 жыл|2003]] жылы құрылды. Оның атауы «Павлодарлық Фронт». Қазіргі шақта клубтың әкімшілігі клуб фанаттарына үйдегі матчтар кезінде стадионға ақысыз кіруді және көршілес қалалардағы матчтарға ақысыз көлікті қамтамасыз етеді&lt;ref&gt;[http://pvl-front.narod.ru/front.html Статистика по фанклубу ФК Иртыш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041204154513/http://pvl-front.narod.ru/front.html |date=2004-12-04 }}&lt;/ref&gt;.

* Атауы: ''«Павлодарлық Фронт»''
* Құрылу күні: ''5 қыркүйек [[2003 жыл|2003]]'' 
* Тіркеуде: ''600 адам''
* Фанклубтықтардың жасы: ''12 жастан 65 жасқа дейін''
* Матчтардағы сектор: ''4 сектор (шығыс трибуна)''
* Штаб-квартира: ''«Ертіс» ФК-ның офисі''
* Фанклубтың телебары: ''«Аламан» (Майра к-сі, 11)''
* Киімдерінің түстері: ''көк және ақ''

== Жетістіктері ==
* [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстан чемпионы]] (5): [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1993|1993]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1997|1997]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1999|1999]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2002|2002]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2003|2003]]
* [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстанның күміс жүлдегері]] (3): [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1994|1994]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1996|1996]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2004|2004]]
* [[Қазақстан Премьер Лигасы|Қазақстанның қола жүлдегері]] (5): [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1992|1992]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 1998|1998]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2000|2000]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2008|2008]], [[Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010|2010]]
* [[Футболдан Қазақстан Кубогы|Қазақстан кубогының иегері]] (1): [[Футболдан Қазақстан Кубогы 1998|1997-1998]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://fcirtysh.kz/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101106165357/http://fcirtysh.kz/ |date=2010-11-06 }}
* [http://pvl-front.narod.ru/club/history.html «Павлодарлық Фронт»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080416154833/http://pvl-front.narod.ru/club/history.html |date=2008-04-16 }} — клубтың ресми емес сайты, жанкүйерлердің қауымдастығы.
* [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm&amp;lang=ru&amp;id=192988594014060568154341856582 Клубтың тарихы, клубтың барлық ойыншылары туралы ақпарат] — klisf.info - да
* [http://www.eufo.de/football/kaz/irtyodar.html Irtysh Pavlodar]{{Deadlink|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — клуб жайлы қысқаша ақпарат.
* [http://www.lyakhov.kz/football/05/pav05.shtml Қазақстандық Футбол. «Ертіс» командасы]
{{Қазақстан Премьер Лигасы 2019}}
{{Футболдан Қазақстан чемпиондары}}
{{Футболдан Қазақстан Кубогының иегерлері}}

[[Санат:Қазақстан футбол клубтары]]
[[Санат:2020 жылы жабылған футбол клубтары]]
[[Санат:Ертіс ФК]]</text>
      <sha1>9g1wam9mlakf1xvmb5tvsds4sf4zrur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жәнібек Кәрменұлы Кәрменов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19642</id>
    <revision>
      <id>3649032</id>
      <parentid>3648479</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:46:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3649032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6245" sha1="aphfpkidekhv4kgrcbebie71q9iqn2h" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Есімі                = Жәнібек Кәрменов
 |Атауы                = 
 |Сурет                = Жәнібек Кәрменов.jpg
 |Сурет ені            = 
 |Сурет тақырыбы       = 
 |Фон                  = 
 |Туылған кездегі есімі = 
 |Толық аты            = Жәнібек Кәрменұлы Кәрменов
 |Туған күні         = 22.03.1949
 |Туған жері         = [[Қарауыл ауылдық округі|Қарауыл ауылы]], {{туғанжері|Абай ауданы (Абай облысы){{!}}Абай ауданы|Абай ауданында (Абай облысы)}}, [[Шығыс Қазақстан облысы]]
 |Қайтыс болған күні   = 22.06.1992
 |Қайтыс болған жері   = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}
 |Белсенділік жылдары  = 
 |Мемлекет             = Қазақстан
 |Мамандықтары         = 
 |Дауыс түрі           = 
 |Аспаптары            = [[Домбыра]]
 |Жанрлары             = 
 |Лақап аттары         = 
 |Ұжымдары             = 
 |Қызметтес болған     = 
 |Лейблдері            = 
 |Марапаттары          = 
 |Сайты                = 
}}
'''Жәнібек Кәрменов''' ([[22 наурыз]] [[1949 жыл]]ы, [[Қарауыл ауылы]], [[Абай ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]] – [[22 маусым]], [[1992 жыл]]ы, [[Алматы]]) – әнші, жазушы, қазақ КСР-інің еңбек сіңірген артист (1990). 

== Өмірбаяны ==
[[Арғын]] тайпасының [[Тобықты]] руының Бөкенші бөлімінен шыққан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://semeymuseum.kz/kz/mrazhaj-turalyi/stati/alashtan-en-ozdyrgan-zhenibek.html|title=АЛАШТАН ӘН ОЗДЫРҒАН ЖӘНІБЕК - Семейдің облыстық тарихи-өлкетану музейі|website=semeymuseum.kz|access-date=2021-11-07}}&lt;/ref&gt;

Алматы эстрада-цирк өнері студиясының (қазіргі [[колледж]]) әншілік бөлімін (педагогы [[Жүсіпбек Елебеков|Ж.Елебеков]]), және Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. ''“Өнер”'' баспасында редактор, Алматы мемлекеттік консерваториясында халық әндері кафедрасының меңгерушісі болып қызмет атқарды. Ол өзіндік [[ән]] орындаушылығымен ерекше көзге түсті, көптеген халық [[композитор|композиторларының]] шығарма өмірі мен мұрасын насихаттау және олардың ұмытылған [[ән]] мәтіндерін қалпына келтіру ісіне мол үлес қосты. Кезінде [[Қазақ радиосы]] мен телевизиясы арқылы халық әншілері мен әншілік дәстүр жайында хабарлар ([[Ақселеу Сейдімбек|А.Сейдімбек]]пен бірге) жүргізді. 

«Ақылбайдың әні», «Махаббат әні», «Ғашықтың тілі» атты прозалық кітаптар, өнер адамдары туралы 200-ден астам мақалалар жазды. 1990 жылы «Өнер» баспасынан екі томдық «Халық әндері мен халық композиторларының әндері» атты жинағын шығарды. 

Кәрменов «Толғау», «Шыңғыстауға арнау», «Бабалар», «Ағалар-ай», «Өлсем орным қара жер сыз болмай ма?», т.б. әндердің авторы. 

1984 жылы концерттік- орындаушылық, зерттеу қызметтері және жастар арасында халық өнерін насихаттаудағы жұмыстары үшін оған Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы берілді. 

1996 жылы оның есімі Қарауыл ауылындағы (қазіргі [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Абай ауданы]]) музыка мектебіне берілген.&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
*[http://imena.pushkinlibrary.kz/kaznames/muzkarmenovkz.htm Кәрменов Жәнібек (1949 - 1992 жж.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130428063401/http://imena.pushkinlibrary.kz/kaznames/muzkarmenovkz.htm |date=2013-04-28 }}
*[http://www.madenimura.kz/music/DocLib1/%D0%9A%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%20%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA.aspx Кәрменов Жәнібек]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.abai.kz/content/sha-kerim-kermenov-ekemnin-kara-dombyrasy-iesiz-emes Шаһ-Керім Кәрменов: «Әкемнің қара домбырасы иесіз емес»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111105154222/http://abai.kz/content/sha-kerim-kermenov-ekemnin-kara-dombyrasy-iesiz-emes |date=2011-11-05 }}
*[http://www.zhastar.biz/index.php?name=files&amp;op=view&amp;id=871&amp;PHPSESSID=76037935fbfab9301168c8b46c45aa50 Жәнібек Кәрменов]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері]]
[[Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>aphfpkidekhv4kgrcbebie71q9iqn2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649033</id>
      <parentid>3649032</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:47:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3649033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6289" sha1="771bq3i15yev8udwj73u3lg43whs09q" xml:space="preserve">{{Музыкант
 |Есімі                = Жәнібек Кәрменов
 |Атауы                = 
 |Сурет                = Жәнібек Кәрменов.jpg
 |Сурет ені            = 
 |Сурет тақырыбы       = 
 |Фон                  = 
 |Туылған кездегі есімі = 
 |Толық аты            = Жәнібек Кәрменұлы Кәрменов
 |Туған күні         = 22.03.1949
 |Туған жері         = [[Қарауыл (Абай ауданы)|Қарауыл ауылы]], {{туғанжері|Абай ауданы (Абай облысы){{!}}Абай ауданы|Абай ауданында (Абай облысы)}}, [[Шығыс Қазақстан облысы]]
 |Қайтыс болған күні   = 22.06.1992
 |Қайтыс болған жері   = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}
 |Белсенділік жылдары  = 
 |Мемлекет             = Қазақстан
 |Мамандықтары         = 
 |Дауыс түрі           = 
 |Аспаптары            = [[Домбыра]]
 |Жанрлары             = 
 |Лақап аттары         = 
 |Ұжымдары             = 
 |Қызметтес болған     = 
 |Лейблдері            = 
 |Марапаттары          = 
 |Сайты                = 
}}
'''Жәнібек Кәрменов''' ([[22 наурыз]] [[1949 жыл]]ы, [[Қарауыл (Абай ауданы)|Қарауыл ауылы]], [[Абай ауданы (Абай облысы)|Абай ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]] – [[22 маусым]], [[1992 жыл]]ы, [[Алматы]]) – әнші, жазушы, қазақ КСР-інің еңбек сіңірген артист (1990). 

== Өмірбаяны ==
[[Арғын]] тайпасының [[Тобықты]] руының Бөкенші бөлімінен шыққан.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://semeymuseum.kz/kz/mrazhaj-turalyi/stati/alashtan-en-ozdyrgan-zhenibek.html|title=АЛАШТАН ӘН ОЗДЫРҒАН ЖӘНІБЕК - Семейдің облыстық тарихи-өлкетану музейі|website=semeymuseum.kz|access-date=2021-11-07}}&lt;/ref&gt;

Алматы эстрада-цирк өнері студиясының (қазіргі колледж) әншілік бөлімін (педагогы [[Жүсіпбек Елебеков|Ж.Елебеков]]), және Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. ''“Өнер”'' баспасында редактор, Алматы мемлекеттік консерваториясында халық әндері кафедрасының меңгерушісі болып қызмет атқарды. Ол өзіндік ән орындаушылығымен ерекше көзге түсті, көптеген халық композиторларының шығарма өмірі мен мұрасын насихаттау және олардың ұмытылған [[ән]] мәтіндерін қалпына келтіру ісіне мол үлес қосты. Кезінде [[Қазақ радиосы]] мен телевизиясы арқылы халық әншілері мен әншілік дәстүр жайында хабарлар ([[Ақселеу Сейдімбек|А.Сейдімбек]]пен бірге) жүргізді. 

«Ақылбайдың әні», «Махаббат әні», «Ғашықтың тілі» атты прозалық кітаптар, өнер адамдары туралы 200-ден астам мақалалар жазды. 1990 жылы «Өнер» баспасынан екі томдық «Халық әндері мен халық композиторларының әндері» атты жинағын шығарды. 

Кәрменов «Толғау», «Шыңғыстауға арнау», «Бабалар», «Ағалар-ай», «Өлсем орным қара жер сыз болмай ма?», т.б. әндердің авторы. 

1984 жылы концерттік- орындаушылық, зерттеу қызметтері және жастар арасында халық өнерін насихаттаудағы жұмыстары үшін оған Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы берілді. 

1996 жылы оның есімі Қарауыл ауылындағы (қазіргі [[Шығыс Қазақстан облысы]] Абай ауданы) музыка мектебіне берілген.&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
*[http://imena.pushkinlibrary.kz/kaznames/muzkarmenovkz.htm Кәрменов Жәнібек (1949 - 1992 жж.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130428063401/http://imena.pushkinlibrary.kz/kaznames/muzkarmenovkz.htm |date=2013-04-28 }}
*[http://www.madenimura.kz/music/DocLib1/%D0%9A%D3%99%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%20%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA.aspx Кәрменов Жәнібек]{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.abai.kz/content/sha-kerim-kermenov-ekemnin-kara-dombyrasy-iesiz-emes Шаһ-Керім Кәрменов: «Әкемнің қара домбырасы иесіз емес»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111105154222/http://abai.kz/content/sha-kerim-kermenov-ekemnin-kara-dombyrasy-iesiz-emes |date=2011-11-05 }}
*[http://www.zhastar.biz/index.php?name=files&amp;op=view&amp;id=871&amp;PHPSESSID=76037935fbfab9301168c8b46c45aa50 Жәнібек Кәрменов]{{Deadlink|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Санат:Қазақстан әншілері]]
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген әртістері]]
[[Санат:Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>771bq3i15yev8udwj73u3lg43whs09q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абсент</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25054</id>
    <revision>
      <id>3648931</id>
      <parentid>3648897</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:30:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Рыскен Биахметқызы|Рыскен Биахметқызы]] ([[User talk:Рыскен Биахметқызы|т]]) өңдемелерінен [[User:Qanattan|Qanattan]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3352109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2959" sha1="6pcasnqz2u0ey9b16dt67dsx52yfphl" xml:space="preserve">'''Абсент''' — таза қанды [[Ақалтеке жылқысы|ақалтеке]] тұқымдас сәйгүлік. [[1952]] жылы [[Жамбыл облысы]]ның Луговой асыл тұқымды зауытында (қазіргі [[Тұрар Рысқұлов ауданы]] Көгершін ауылы)Бакира есімді биеден туған. Абсенттің арғы тұқымы араб есімді [[айғыр]] 1936 жылы 83 күнге созылған «Ашғабад—Мәскеу» (4300 км) салт жүру жарысына қатысқан.

Абсент 1960 жылы өткен [[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 1960|27 Рим олимпиялық ойындарында]] [[КСРО]] құрама командасы атынан жарысқа қатысып (шабандоз С. Филатов), бас жүлдені жеңіп алды. [[1964]] жылы [[Жазғы Олимпиадалық Ойындар 1964|Токио олимпиясында]] командалық есеп бойынша күміс медальға ие болды. 

[[1969]] жылы Абсент өзінің күтіп-бағылған жері — Луговой жылқы зауытына қайтарылып берілді. Абсенттің бас бапкері — [[Кәрім Шалабасұлы Әсенов]] (1905–1978) 19 жасынан әскери қызметте болып, [[Орынбор]] қаласындағы Қырғыз (қазақ) Орталық атқару комитеті атындағы біріккен әскери мектебін ([[1926]]) және [[Ташкент]] атты әскер мектебін (1928), [[Фрунзе атындағы әскери академия]]ны (1943) бітірген. Ол қазақ ұлттық атты әскер полкында взвод командирі, [[полк]] командирінің орынбасары қызметін атқарды. 21-Таулы [[Кавказ]] дивизиясының, 17-Таулы Кавказ полкының құрамында [[Ұлы Отан соғысы]] шайқастарына қатысқан. 1946 жылы әскер қатарынан босап, ат баптаумен айналысады. Әскери көпсайыстан КСРО чемпионы (1928) атанды. Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1960). [[Қызыл Ту]] орденімен марапатталған.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
&lt;references/&gt;

{{stub}}

[[Санат:Жылқы тұқымдары]]
[[Санат:Тұрар Рысқұлов ауданында туғандар]]</text>
      <sha1>6pcasnqz2u0ey9b16dt67dsx52yfphl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бердібек хан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26372</id>
    <revision>
      <id>3648985</id>
      <parentid>3489919</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:27:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3648985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15224" sha1="djmy1t342pwojp428k4vb4xv14r08zm" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = 
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = 
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен Алтын Орда ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt;Бердібек — Алтын Орда тарихында «Ұлы дүрбелең» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан 1357 жылы Әзербайжан мен Иранның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
1357 жылы 22 шілдеде Жәнібек хан қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін Сарай қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, Тверьге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* '''Шыңғыс хан'''
* '''Жошы'''
* '''Бату хан'''
* '''Тоқан'''
* '''Мәңгі-Темір'''
* '''Тоғрылша'''
* '''Өзбек хан'''
* '''Жәнібек хан'''
* '''Бердібек'''

== Дереккөздер ==
{{кішірек|
&lt;references /&gt;
}}


'''Бердібек хан'''(т.ж.б. – шамамен 1359/61) – Алтын Орда ханы, Жәнібектің баласы, Өзбек ханның немересі. 1356 ж. Жәнібек Әзербайжанды басып алғанда Б-ті Тебриздің билеушісі еткен. 1357 ж. Жәнібек өлгеннен кейін Б. оның мұрагері ретінде таққа отырды.

==Өмірбаяны==
Кейбір деректерге қарағанда Бердібек Алтын Орданың ықпалды әмірлерінің бірі Туғлубимен бірге Жәнібек ханды қастандық жасап өлтірген көрінеді. Басқа мәліметтерде Жәнібек көзі тірісінде–ақ Бердібекті хан етіп жариялағандағы айтылады.1357 жылы Жәнібек өлгеннен кейін Бердібек оның мұрагері ретінде таққа отырады. Бердібек Алтын Ордадағы билікті өз қолына алған соң Жошы әулетінің беделі адамдарын,сондай–ақ, Туғлубидің өзін және оның баласы Семейді өлтірткен. Бердібек кейбір жазба мәліметтер бойынша 1359 жылға дейін хандық құрған. Бердібектің өлімді жөнінде нақты тарихи дерек жоқ. Бір мәліметтерде Бердібек өз ажалынан,екіншісінде Жошы әулетінен шыққан бәсекелесі Құланның қолынан қаза тапқан делінген. Бердібектен кейін Алтын Ордада Өзбек ханның ұрпақтары билік жүргізбеді. “Нар мойыны Бердібекте  кесілді” деген сөз осыны аңғартса керек.
== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>djmy1t342pwojp428k4vb4xv14r08zm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648986</id>
      <parentid>3648985</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3648986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13198" sha1="3oztlmqbx34nvup10nj3l65ak4o64h8" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = 
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = 
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен Алтын Орда ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt;Бердібек — Алтын Орда тарихында «Ұлы дүрбелең» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан 1357 жылы Әзербайжан мен Иранның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
1357 жылы 22 шілдеде Жәнібек хан қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін Сарай қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, Тверьге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* '''Шыңғыс хан'''
* '''Жошы'''
* '''Бату хан'''
* '''Тоқан'''
* '''Мәңгі-Темір'''
* '''Тоғрылша'''
* '''Өзбек хан'''
* '''Жәнібек хан'''
* '''Бердібек'''

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>3oztlmqbx34nvup10nj3l65ak4o64h8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648987</id>
      <parentid>3648986</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шежіресі */</comment>
      <origin>3648987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13243" sha1="i2pgbjpxi69ncdd6kupang1elf6s3xo" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = 
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = 
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен Алтын Орда ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt;Бердібек — Алтын Орда тарихында «Ұлы дүрбелең» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан 1357 жылы Әзербайжан мен Иранның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
1357 жылы 22 шілдеде Жәнібек хан қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін Сарай қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, Тверьге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Мәңгі-Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>i2pgbjpxi69ncdd6kupang1elf6s3xo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648988</id>
      <parentid>3648987</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:30:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шежіресі */</comment>
      <origin>3648988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13272" sha1="jmpi190eo6y3wqxhhww5p9xwa2woq1m" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = 
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = 
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен Алтын Орда ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt;Бердібек — Алтын Орда тарихында «Ұлы дүрбелең» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан 1357 жылы Әзербайжан мен Иранның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
1357 жылы 22 шілдеде Жәнібек хан қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін Сарай қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, Тверьге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>jmpi190eo6y3wqxhhww5p9xwa2woq1m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648989</id>
      <parentid>3648988</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:32:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3648989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13357" sha1="ad3e60z6idgsf4f01ahso1vesbl3hao" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен Алтын Орда ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt;Бердібек — Алтын Орда тарихында «Ұлы дүрбелең» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан 1357 жылы Әзербайжан мен Иранның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
1357 жылы 22 шілдеде Жәнібек хан қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін Сарай қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, Тверьге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>ad3e60z6idgsf4f01ahso1vesbl3hao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648990</id>
      <parentid>3648989</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:32:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3648990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13361" sha1="8u70qfihidq7y6cqtuh5db14xxdn593" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен Алтын Орда ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt;Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан 1357 жылы Әзербайжан мен Иранның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
1357 жылы 22 шілдеде Жәнібек хан қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін Сарай қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, Тверьге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>8u70qfihidq7y6cqtuh5db14xxdn593</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648991</id>
      <parentid>3648990</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3648991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13362" sha1="4h8l3pffwu5p78cbqf3vw4qoii33co3" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен Алтын Орда ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt; Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан 1357 жылы Әзербайжан мен Иранның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
1357 жылы 22 шілдеде Жәнібек хан қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін Сарай қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, Тверьге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>4h8l3pffwu5p78cbqf3vw4qoii33co3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648993</id>
      <parentid>3648991</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3648993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13366" sha1="jy926mclb8ne44ys4xvbl4m9f291elt" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен [[Алтын Орда]] ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt; Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан 1357 жылы Әзербайжан мен Иранның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
1357 жылы 22 шілдеде Жәнібек хан қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін Сарай қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, Тверьге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>jy926mclb8ne44ys4xvbl4m9f291elt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648994</id>
      <parentid>3648993</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жастық шағы және таққа келуі */</comment>
      <origin>3648994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13378" sha1="73qbkn12d55ze6l5bdqqci2gra47k35" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен [[Алтын Орда]] ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt; Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан [[1357 жыл]]ы [[Әзербайжан]] мен [[Иран]]ның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
1357 жылы 22 шілдеде Жәнібек хан қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін Сарай қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, Тверьге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>73qbkn12d55ze6l5bdqqci2gra47k35</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648995</id>
      <parentid>3648994</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билік жүргізген кезеңі */</comment>
      <origin>3648995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13468" sha1="swraj2afd6gxwol4vaba5seg37zdd08" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен [[Алтын Орда]] ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt; Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан [[1357 жыл]]ы [[Әзербайжан]] мен [[Иран]]ның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
[[1357 жыл]]ы [[22 шілде]]де [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]] қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін [[Бату-Сарай|Сарай]] қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt; Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, [[Тверь]]ге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>swraj2afd6gxwol4vaba5seg37zdd08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648996</id>
      <parentid>3648995</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билік жүргізген кезеңі */</comment>
      <origin>3648996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13468" sha1="rsq5jo3pyi5y2l7b9p53319x48vhkk4" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен [[Алтын Орда]] ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt; Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан [[1357 жыл]]ы [[Әзербайжан]] мен [[Иран]]ның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
[[1357 жыл]]ы [[22 шілде]]де [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]] қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін [[Сарай-Бату|Сарай]] қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt; Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, [[Тверь]]ге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>rsq5jo3pyi5y2l7b9p53319x48vhkk4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648997</id>
      <parentid>3648996</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билік жүргізген кезеңі */</comment>
      <origin>3648997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13469" sha1="qqo1qiuuydxp3hddu80ywymspaspyaq" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен [[Алтын Орда]] ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt; Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан [[1357 жыл]]ы [[Әзербайжан]] мен [[Иран]]ның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
[[1357 жыл]]ы [[22 шілде]]де [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]] қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін [[Сарай-Бату|Сарай]] қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt; Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, [[Тверь]]ге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt; Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің 1358 жылғы венециялықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек Әзербайжанға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. Қырымдағы венециялықтармен арадағы шиеленіс 1358 жылы Алтын Орда мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін Бату ханның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен Өтеміс қажының мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>qqo1qiuuydxp3hddu80ywymspaspyaq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648999</id>
      <parentid>3648997</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:39:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билік жүргізген кезеңі */</comment>
      <origin>3648999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13501" sha1="8s6j79cdt6xpeu5gwbe9qclac9qz1dy" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен [[Алтын Орда]] ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt; Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан [[1357 жыл]]ы [[Әзербайжан]] мен [[Иран]]ның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
[[1357 жыл]]ы [[22 шілде]]де [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]] қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін [[Сарай-Бату|Сарай]] қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt; Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, [[Тверь]]ге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі Тайдула қатунның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt; Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің [[1358 жыл]]ғы [[венеция]]лықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек [[Әзербайжан]]ға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. [[Қырым]]дағы венециялықтармен арадағы шиеленіс [[1358 жыл]]ы [[Алтын Орда]] мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін [[Бату хан]]ның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен [[Өтеміс қажы]]ның мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>8s6j79cdt6xpeu5gwbe9qclac9qz1dy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649000</id>
      <parentid>3648999</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:40:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билік жүргізген кезеңі */</comment>
      <origin>3649000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13505" sha1="pmqi9q8em3h9l80x43e1pcgbemkvcuk" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен [[Алтын Орда]] ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt; Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан [[1357 жыл]]ы [[Әзербайжан]] мен [[Иран]]ның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
[[1357 жыл]]ы [[22 шілде]]де [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]] қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін [[Сарай-Бату|Сарай]] қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt; Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, [[Тверь]]ге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі [[Тайдула хатұн]]ның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt; Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің [[1358 жыл]]ғы [[венеция]]лықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек [[Әзербайжан]]ға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. [[Қырым]]дағы венециялықтармен арадағы шиеленіс [[1358 жыл]]ы [[Алтын Орда]] мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін [[Бату хан]]ның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен [[Өтеміс қажы]]ның мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «Ұлы дүрбелең» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;Бердібектен Тұлунбек қаным есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен Мамайға, кейіннен Тоқтамыс ханға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>pmqi9q8em3h9l80x43e1pcgbemkvcuk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649001</id>
      <parentid>3649000</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билік жүргізген кезеңі */</comment>
      <origin>3649001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13555" sha1="44ineupf11ukps56w3yl82lve60lh7r" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен [[Алтын Орда]] ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt; Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан [[1357 жыл]]ы [[Әзербайжан]] мен [[Иран]]ның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
[[1357 жыл]]ы [[22 шілде]]де [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]] қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін [[Сарай-Бату|Сарай]] қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt; Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, [[Тверь]]ге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі [[Тайдула хатұн]]ның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt; Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің [[1358 жыл]]ғы [[венеция]]лықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек [[Әзербайжан]]ға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. [[Қырым]]дағы венециялықтармен арадағы шиеленіс [[1358 жыл]]ы [[Алтын Орда]] мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін [[Бату хан]]ның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа Құлпа отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен [[Өтеміс қажы]]ның мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt; Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt; Бердібектен [[Тұлынбек ханым]] есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен [[Мамай (беклербек)|Мамайға]], кейіннен [[Тоқтамыс хан]]ға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>44ineupf11ukps56w3yl82lve60lh7r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649002</id>
      <parentid>3649001</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <comment>/* Билік жүргізген кезеңі */</comment>
      <origin>3649002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13577" sha1="d3rg3j9e1grmbyyesvaep2y1tkkks7s" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = Жошы әулеті
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен [[Алтын Орда]] ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt; Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан [[1357 жыл]]ы [[Әзербайжан]] мен [[Иран]]ның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
[[1357 жыл]]ы [[22 шілде]]де [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]] қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін [[Сарай-Бату|Сарай]] қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt; Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, [[Тверь]]ге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі [[Тайдула хатұн]]ның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt; Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің [[1358 жыл]]ғы [[венеция]]лықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек [[Әзербайжан]]ға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. [[Қырым]]дағы венециялықтармен арадағы шиеленіс [[1358 жыл]]ы [[Алтын Орда]] мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін [[Бату хан]]ның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа [[Құлпа хан|Құлпа]] отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен [[Өтеміс қажы]]ның мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt; Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt; Бердібектен [[Тұлынбек ханым]] есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен [[Мамай (беклербек)|Мамайға]], кейіннен [[Тоқтамыс хан]]ға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>d3rg3j9e1grmbyyesvaep2y1tkkks7s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649003</id>
      <parentid>3649002</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sagzhan</username>
        <id>29953</id>
      </contributor>
      <origin>3649003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13605" sha1="270cmm6sbtcxbilbrkjmc3xi0asfaa0" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                    =   монарх
 | Қазақша есімі        = Бердібек хан
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Facial Chronicle - b.08, p.196 - Murder of Berdi Beg.jpg
 | Атауы                = Бердібектің өлтірілуі
 | Сурет ені            = 
 | Елтаңба              = 
 | Елтаңба атауы        = 
 | Елтаңба ені          = 
 | Титулы               = [[Алтын Орда]]ның 12-ші ханы 
 | Лақап аты            = 
 | Ту                   = Golden_Horde_flag_1339.svg
 | Басқара бастады      = [[1357 жыл]] 
 | Басқаруын аяқтады    = [[1359 жыл]]
 | Басқарған кезеңі     = 
 | Ізашары              = [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Жәнібек хан]] 
 | Ізбасары             = [[Құлпа хан]] 
 | Тәж кигізу жорасы    = 
 | Биліктен бас тартуы  = 
 | Мұрагері             =   
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Президент            = 
 | Монарх               = 
 | Губернатор           = 
 | Вице-губернатор      = 
 | Түсініктемелер       = 
 | Діні                 = [[Ислам]] 
 | Туған күні         = белгісіз
 | Туған жері         = Алтын Орда
 | Қайтыс болған күні   = 1359
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Династия              = [[Жошы әулеті]] (Бату әулеті)
 | Туған кездегі есімі      = 
 | Әкесі                = Жәнібек хан
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = [[Тұлынбек ханым]]
 | Қызмет еткен жылдары       = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Қызметі              = 
 | Мамандығы            = 
 | Білімі               = 
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Марапаттары          = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Монограммасы         = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}

'''Бердібек''' немесе '''Шарпи Бердібек хан''' (түркі/қыпшақ: بردی بک; парсы: محمد بردی بیگ; шамамен 1310 — 1359) — 1357–1359 жылдары билік еткен [[Алтын Орда]] ханы. Ол әкесі Жәнібек ханнан кейін таққа отырды.&lt;ref&gt;Сабитов Ж. М. Генеалогия Джучидов. Астана, 2008.&lt;/ref&gt; Бердібек — Алтын Орда тарихында «[[Ұлы дүрбелең]]» («Великая замятня») деген атпен белгілі ұзаққа созылған өзара тартыстар мен азамат соғысы кезеңі басталғанға дейін мемлекетті толықтай басқарған соңғы хан болып табылады.

== Жастық шағы және таққа келуі ==
Жәнібек хан [[1357 жыл]]ы [[Әзербайжан]] мен [[Иран]]ның солтүстік-батысындағы Шубанидтер (Шобанидтер) мемлекетін басып алғаннан кейін, ұлы Бердібекті Тәбриз қаласына өзінің орынбасары (наменгері) етіп қалдырады. Алайда, Жәнібек үйіне қайтар жолда қатты ауырып қалады. Оның уәзірі Тоғлұбек (кей деректерде ханның өз нұсқауымен) бұл хабарды Бердібекке жасырын түрде жеткізеді. Хабарды естіген Бердібек қасына тек 10 серігін ертіп, тез арада астанаға аттанады. Осы уақытта Жәнібек ханның денсаулығы сәл жақсарып, ұлының рұқсатсыз қайтып келгенін білгенде, оның пиғылынан қауіптенеді. Ханның әйелі әрі Бердібектің анасы Тоғай-Тоғлұ қатун ханды ұлының ешқандай қауіп төндірмейтініне сендіргісі келгенімен, Жәнібектің күдігінен қорыққан Тоғлұбек ханды жасырын түрде өлтіруді ұйымдастырады.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

Сол заманның куәгерлері Жәнібек хан өз мұрагері Бердібектің бұйрығымен өлтірілді деп күдіктенгенімен, Тәбриз жорығынан кейін әкесі мен баласының қарым-қатынасы жақсы болғандай көрінеді. Кейінгі орыс дереккөздері, мысалы, «Никон шежіресі» Жәнібек ханды ұлыс бейлері тұншықтырып өлтірді деп жазады. Парсы дереккөздері де Жәнібектің өліміне тікелей дәлелдер болмаса да, бұл қылмыс үшін жауапкершілікті не Бердібекке, не ханды тым қартайды деп есептеген ұлыс бейлеріне жүктейді.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt;

== Билік жүргізген кезеңі ==
[[1357 жыл]]ы [[22 шілде]]де [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]] қайтыс болғаннан кейін, Бердібек ресми түрде хан деп жарияланды. Орыс кінәздері жаңа ханды құттықтау үшін [[Сарай-Бату|Сарай]] қаласына келді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt; Осы тұста Холм кінәзі Всеволод Тверь тағына таласу үшін Сарайға көмек сұрай келген болатын, бірақ Бердібек оны «сотсыз және тергеусіз» тұтқындап, [[Тверь]]ге қайтуға мәжбүр етті. Оның ағасы Василий Всеволод пен оның нөкерлерін үлкен төлем төлеп, қарыздан құтқарып алды.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Бердібек уәзірі Тоғлұбектің кеңесіне құлақ асып, болашақта таққа таласуы мүмкін барлық бәсекелестердің көзін жоюға кірісті. Ол өзінің ең жақын туыстарынан кем дегенде 12 адамды өлім жазасына кесті. Тіпті, әжесі [[Тайдула хатұн]]ның араша түсіп, жалынып сұрағанына қарамастан, өзінің 8 айлық інісін жерге ұрып, өз қолымен өлтірді.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt; Туыстарына барынша қатал болғанымен, Бердібек әкесінің тұсындағы тәжірибелі әкімшілік қызметкерлерді орнында қалдырды: 1347 жылы Жәнібектің венециялықтармен жасасқан келісімшартында көрсетілген төрт әмірдің үшеуі Бердібектің [[1358 жыл]]ғы [[венеция]]лықтармен жасасқан жаңа шартында да кездеседі. Сонымен қатар, Бердібек ресми аппаратты кеңейтіп, негізгі әмірлердің санын алтыға дейін жеткізді.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt;

Алайда, Бердібек [[Әзербайжан]]ға бақылауды сақтап қала алмады (немесе қаламады). Бұл аймақ қайтадан Шубанидтер режимінің қолына өтіп, аймақтық державалардың тартыс алаңына айналды. [[Қырым]]дағы венециялықтармен арадағы шиеленіс [[1358 жыл]]ы [[Алтын Орда]] мен Венеция арасында жаңа шарттың жасалуымен аяқталды. Келісім бойынша Бердібек венециялықтарға Солдайяда (Судак) еркін сауда жасауға рұқсат беріп, олардан алынатын коммерциялық салық көлемін төмендетті. Орыс православие шіркеуі де, әсіресе Митрополит Алексий ханның жомарттығының арқасында үлкен жеңілдіктерге ие болды. 1357 жылдың қарашасында шығарылған хан жарлығымен (жарлықпен) шіркеуге тиесілі үйлерден салық алынып тасталды және хан аумағындағы шіркеу соттарының тәуелсіздігі қайта қалпына келтірілді.&lt;ref&gt;Селезнев Ю. В. Русские князья в составе правящей элиты Золотой Орды тринадцатого-пятнадцатого веков. Воронеж, 2013.&lt;/ref&gt;

Кейінгі деректерге қарағанда, Бердібек өз туыстарын жаппай қырып жібергендіктен, ол қайтыс болғаннан кейін [[Бату хан]]ның тікелей әулеттік желісі үзілді. Мән-жайы толық анықталмаған жағдайда, 1359 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Бердібек пен оның зұлым кеңесшісі Тоғлұбек қастандықпен өлтіріліп, таққа [[Құлпа хан|Құлпа]] отырды делінеді. Дегенмен, Муин ад-Дин Натанзи мен [[Өтеміс қажы]]ның мәліметінше, Бердібек аурудан қайтыс болған. Сол заманның ең сенімді куәгері, венециялық нотариус Бенедетто Бианко да Бердібектің өз ажалынан («viam universi carnis ingresso») қайтыс болғанын, ал төрт күннен кейін Құлпаның хан болғанын жазады.&lt;ref&gt;Тизенгаузен В. Г. Сборник материалов, относящихся к истории Золотой Орды. Т. 2. М.-Л., 1941.&lt;/ref&gt; Осыдан кейін Алтын Ордада 20 жыл ішінде таққа 25-тен астам хан отырған аласапыран «[[Ұлы дүрбелең]]» кезеңі басталды.&lt;ref&gt;Греков Б. Д., Якубовский А. Ю. Золотая Орда и ее падение. М.-Л., 1950.&lt;/ref&gt; Бердібектен [[Тұлынбек ханым]] есімді қызы қалды (ол кейіннен 1370–1371 жылдары билік жүргізген болуы мүмкін). Ол алдымен [[Мамай (беклербек)|Мамайға]], кейіннен [[Тоқтамыс хан]]ға тұрмысқа шыққан, бірақ 1386 жылы Тоқтамыстың бұйрығымен өлім жазасына кесілген.&lt;ref&gt;Почекаев Р. Ю. Цари ордынские. Биографии ханов и правителей Золотой Орды. СПб.: Евразия, 2010.&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
* [[Шыңғыс хан]]
* [[Жошы хан]]
* [[Бату хан]]
* [[Тұқан]]
* [[Меңгу Темір хан|Мәңгі Темір]]
* [[Тоғрылша]]
* [[Өзбек хан]]
* [[Жәнібек хан (Алтын Орда)|Әз Жәнібек хан]]
* [[Бердібек хан]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}

[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Бату әулеті]]</text>
      <sha1>270cmm6sbtcxbilbrkjmc3xi0asfaa0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Думлер Леопольд Федорович</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27247</id>
    <revision>
      <id>3649055</id>
      <parentid>3556878</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T20:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3649055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2528" sha1="5uvy4jf4uesf3p1i43fxhzvu1l7itvq" xml:space="preserve">'''Думлер Леопольд Федорович''' (20 шілде 1919 жылы туған, [[Ресей]], [[Саратов облысы]], [[Маркс қаласы]]) — ғалым, [[геология]]-[[минерал]]дар [[ғылым]]дарының докторы (1970), [[профессор]] (1977).

[[Мәскеу тау-кен институты]]н бітірген (1941). 1941–1956 жылдары [[Қарағанды]] көмір алабының шахталарында, [[Орталық Қазақстан]] [[геология]]-барлау экспедицияларында инженер, аға инженер, бас инженер, [[Орталық Қазақстан]] [[геология]] басқармасының бас инженері (1956 — 71), бастығы (1971 — 79), 1979 — 87 жылдары “[[Орталыққазгеология]]” өндірістік-геология бірлестігінің бас директоры қызметтерін атқарған. 1987 жылдан Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің [[профессор]]ы. Негізгі ғылым еңбектері көмірдің аймақтық және термальдік [[метаморфтану]] құбылыстарын, [[көмір]] кендерінің пайда болу және орналасу заңдылықтарын зерттеуге арналған. [[Шұбаркөл]] көмір кен орнын ашқан (1983). Екі мәрте [[КСРО Мемлекеттік сыйлығы]]ның лауреаты (1977, 1988). Екі рет [[Еңбек Қызыл Ту ордені]]мен және медальдермен марапатталған.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, V том&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* http://g-to-g.com/index.php?version=rus&amp;module=5&amp;id=2142 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161125110047/http://www.g-to-g.com/index.php?version=rus&amp;module=5&amp;id=2142 |date=2016-11-25 }}

{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}
{{stub}}.
[[Санат:КСРО мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:1919 жылы туғандар]]</text>
      <sha1>5uvy4jf4uesf3p1i43fxhzvu1l7itvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шолпан Исабекқызы Жандарбекова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27612</id>
    <revision>
      <id>3649050</id>
      <parentid>3462396</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3649050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9424" sha1="pwj2ko8t5a6v5n3732yjjp613ne0v2f" xml:space="preserve">{{Театр қайраткері
 |Есімі               = Шолпан Исабекқызы Жандарбекова
 |Шынайы есімі        = 
 |Сурет               = Шолпан Жандарбекова.jpg
 |Сурет атауы         = 
 |Туған кездегі есімі = 
 |Лақап аты           = 
 |Туған күні          = 01.01.1922
 |Туған жері          = [[Милыбұлақ]] ауылы, [[Қарқаралы уезі]], [[Семей губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]]
 |Қайтыс болған күні  = 14.09.2005
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
 |Азаматтығы          = {{USSR}}&lt;br /&gt; {{KAZ}}
 |Мансабы             = актриса, театр ұстазы
 |Белсенді жылдары    = 
 |Амплуа              = 
 |Театр               = 
 |Рольдері            = 
 |Спектакльдері       = 
 |Марапаттары         = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Отан ордені|2005}}
 | {{Еңбек Қызыл Ту ордені|1959}}
 | {{Еңбек Қызыл Ту ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{КСРО халық әртісі|1982}}
 | {{Қазақ КСР халық әртісі|1959}}
 | {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі|1945}}
 | {{Қазақ КСР-нің мемлекеттік сыйлық лауреаты|1980}}
}}
 |imdb_id             = 8697429
 |Қолтаңбасы          = 
 |Сайты               = 
 |Ортаққор            = 
}}
'''Шолпан Исабекқызы Жандарбекова''' ([[1 қаңтар]] [[1922 жыл|1922]], [[Милыбұлақ]] ауылы, [[Қарқаралы уезі]], [[Семей губерниясы]], [[Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ АКСР]], [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]] — [[14 қыркүйек]] [[2005 жыл|2005]] [[Алматы]]) — актриса, Қазақстанның халық әртісі (1959; 1945 жылдан бастап Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі), КСРО халық әртісі (1982).

== Өмірбаяны ==
* [[Арғын]] тайпасының [[Қаракесек (Арғын)|Қаракесек]] руынан шыққан.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=kk|url=https://egemen.kz/article/279007-qazaq-sakhnasynynh-sholpany|title=Қазақ сахнасының Шолпаны|website=egemen.kz|access-date=2022-10-04}}&lt;/ref&gt;
* Алматы театр-көркемсурет училищесін бітірген (1942).
* Оқып жүрген кезінен Қазақ драма театрына қабылданып (1941), сахнаға шыға бастады. Алғаш ойнаған рөлі — М.Әуезовтің “Сын сағатта” спектакліндегі Рәш қыз. Жандарбекова отандық драматургтер пьесалары бойынша қойылған спектакльдерде басты рөлдерді орындап, мүсінді, сымбатты, ажарлы арулар галереясын жасады. Бұлардың ішінде Әуезовтің “Еңлік — Кебегіндегі” Еңлік, “Қара қыпшақ Қобыландыдағы” Құртқа, “[[Абай]]” трагедиясындағы Тоғжан, “Айман — Шолпандағы” Шолпан, “Түнгі сарындағы” Жүзтайлақ, “Абай әні” кинофильміндегі Мағыш бейнелері бар. Ғ.Мүсірепов пьесалары қойылымындағы — Ақтоқты (“Ақан сері — Ақтоқтыда”), Баян (“[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]да”), Ш.Хұсайыновтың “Алдаркөсесіндегі” Қарашаш, “Қилы-қилы тағдырларындағы” Рәуәш, т.б. бейнелердің ішкі иірімдері мен көңіл күй толғаныстарын нәзік те терең ашқан шеберлігімен Жандарбекова сахна өнері тарихында қалды. Әсіресе, Ақтоқты бейнесін қайталанбас бірегейлікпен мүсіндеді. Ол Салқия (Ә. Әбішевтің “Күншілдігінде”), Марфуға, Ева Бройер (Қ.Мұхамеджановтың “Бөлтірік бөрік астында”, “Құдағи келіпті” және “Жат елдесінде”), Үрия (Ә.Тәжібаевтың “Той болардасында”), Фатима ханым, Жаңыл (Т.Ахтановтың “Анты” мен “Боранында”), Алмагүл (Ш.Айтматов пен Қ.Мұхамеджановтың “Көктөбедегі кездесуінде”), Ажар (С.Жүнісовтің “Ажар мен ажалында”; Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы, 1980), Жамал (“Қ.Мұқашевтың “Парторгінде”), т.б. рөлдерді ойнап, өз замандастарының сан қилы кескін-келбетін ашты. Оның Марианна (Ж.Б. Мольердің “Сараңында”), Дездемона ([[Уильям Шекспир|У.Шекспирдің]] “Отеллосында”), Шырын (Н.Хикметтің “Фархад — Шырынында”), Негина және Кручинина (А.Н. Островскийдің “Таланттылар мен табынушылары” және “Жазықсыз жазалыларында”), Параська (Я.А. Галанның “Таң алдындағы махаббатында”), Кей (М.Каорудың “Шығыстағы бір бейбағында”), т.б. бір топ рөлдері — отандық сахнагерлердің классик. шығармаларды меңгеруінің үлгісі іспетті.&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998. ISBN 5-89800-123-9&lt;/ref&gt;
* 1945 жылдан киноға түскен: Мағыш (“Абай әнінде”), Баян (“Махаббат дастанында”), Зияда (“Дала қызында”, 1954), т.б. рөлдерді орындады. 
* 1958 жылы [[Мәскеу]]де өткен [[Қазақ әдебиеті]] мен өнерінің онкүндігіне қатысты. 
* 1968 жылдан пед. қызметпен (әуелі Алматы мемл. өнер инcтитутында
* 1978 жылдан Қазақ ұлттық өнер академиясында; 
* 1983 жылдан [[профессор]]) шұғылданады.

== Фильмографиясы ==
*1945 -  ''[[Абай әндері]]'' - ''Мағиш''
*1954 -  ''[[Дала қызы]]'' - ''Зияда''
*1954 -  ''[[Махаббат туралы аңыз (фильм, 1954)|Махаббат туралы аңыз]]'' - ''[[Баян сұлу|Баян-сұлу]]''
*1962 -  ''[[Жол түйісі]]'' - ''эпизод''

== Марапаттары ==
* Қазақстанның мемлекеттік сыйлығы, 1980
* Отан ордені
* Ерен еңбегі үшін медалі
* 2 рет [[Қызыл Ту ордені|Еңбек Қызыл Ту]] орденімен және медальдермен марапатталған.&lt;ref&gt;Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:1 қаңтарда туғандар]]
[[Санат:14 қыркүйекте қайтыс болғандар]]
[[Санат:XX ғасыр актерлері]]
[[Санат:XXI ғасыр актерлері]]
[[Санат:КСРО театр педагогтары]]
[[Санат:Қазақстан театр педагогтары]]
[[Санат:XX ғасыр театр педагогтары]]
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]
[[Санат:КСРО халық әртістері]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақ ұлттық өнер академиясының профессорлары]]
[[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Отан орденінің иегерлері]]
[[Санат:Ерен еңбегі үшін медалінің (КСРО) иегерлері]]


{{Bio-stub}}</text>
      <sha1>pwj2ko8t5a6v5n3732yjjp613ne0v2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маңғыттар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28507</id>
    <revision>
      <id>3649060</id>
      <parentid>3634712</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T23:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qazagh-Qiyat</username>
        <id>165173</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3649060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4213" sha1="9z4oqq96d2kj32bwtjcjt6eyxybgyuz" xml:space="preserve">{{Қысқа мақала}}
[[Сурет:Prokudin-Gorskii-19.jpg|thumb|Маңғыттардың соңғы әмірі [[Сейид Алим-хан]]]]
'''Маңғыт''', ''Маңғұт'' ({{lang-uz|mang'it}};{{lang-mn|мангуд}}) — орта ғасырдағы [[түркі]]-[[моңғол]] [[тайпа]]сы. 

Маңғыттар 14 ғасырдың 2-жартысы мен Жошы ұлысының әлсіреу кезеңінде кеңінен белгілі бола бастады. [[Рашид ад-Дин]]нің “Жамиғ ат-тауарих” атты еңбегі мен “[[Моңғолдардың құпия шежіресі]]ндегі” деректер бойынша бастапқыда маңғыттардың шағын руы моңғолдардың ірі [[кирун тайпалық одағы]]ның құрамында болған. Олар [[дарликин]]дермен бірге [[моңғол халқы]]ның негізгі бөлігін құрады. Маңғыттар [[Шыңғыс хан]] империясының құрылу кезеңінде түркі-моңғолдардың әскери және саяси өміріне белсенді түрде араласты. Маңғыттардың кейінгі тарихы [[Дешті-Қыпшақ]] аумағымен байланыстырылады. Империяның әкімшілік аумағының бөлінісі нәтижесінде Маңғыттар [[Жошы ұлысы]]ның батыс бөлігін иеленді. Бұл ұлыстың негізін көшпелі [[қыпшақ тайпалары]] құрады. 13 ғасырдың ортасында ұлыс Жошы ханның немересі [[Ноғай]]дың иелігіне берілді. Сөйтіп, мұсылман деректерінде кездесетін Маңғыттар атауымен қатар, орыс деректерінде [[Ноғай]] термині пайда болды. Нәтижесінде бұл ұлыс [[ноғайлар этносы]] — “[[Ноғайлы]]” атанды. 14 ғасырдың 2-жартысында Маңғыттар [[Ақ Орда]]ның саяси өмірінде маңызды рөл атқарды. Олар қазіргі Батыс Қазақстанның [[Ембі]]ден бастап Еділдің сол жақ жағалауына дейінгі жерді алып жатты. Маңғыттар ақсүйектері [[Ұряс хан]]ның, оның ұлы [[Темір Мәлік]]тің, кейіннен [[Тоқтамыс]]тың сенімді серіктері болды. Маңғыттардың сол кездегі белгілі қайраткері Едіге еді. 15 ғасырдың 1-жартысында Маңғыт жұртшылығының негізінде [[Ноғай ордасы]] құрылды. 

Ноғай Ордасы әлсіреп, ыдырай бастағанда Маңғыттар батыс және шығысқа қарай қоныс аударды. Батыс Қазақстандағы [[Ноғай рулары]]ның негізгі бөлігі [[Кіші жүз]] және [[Орта жүз]] қазақтарының құрамына енді. 17 — 19 ғасырларда [[Бұхара]] мен [[Хорезм]]де Маңғыттар аса үлкен рөл атқарды. [[Бұхар хандығы]]нда 1755 жылдан 1920 жылға дейін [[Маңғыттар әулеті]] билік жүргізді. 19 ғасырдың аяқ кезіндегі деректер бойынша, Бұхарада 100 мыңдай, Хиуада 15 мыңдай Маңғыттар тұрған. [[Сахалар]] арасында да Маңғыттар деп аталатын [[ру]] бар.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{wikify}}
{{stub}}

[[Санат:Рулар]]</text>
      <sha1>9z4oqq96d2kj32bwtjcjt6eyxybgyuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мұнара</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30376</id>
    <revision>
      <id>3648920</id>
      <parentid>3125643</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T12:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marklinklaters</username>
        <id>185124</id>
      </contributor>
      <origin>3648920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3182" sha1="hy46fmm4imp04k1jhlrpk26cgwt3rft" xml:space="preserve">'''Мұнара'''
# биікке өрлете салынып, жеке орналастырылған құрылыс немесе құрылыстық ғимараттың биік бөлігі.
# [[архитектура]]лық құрылыс. Ерте заманда қорғаныс, қарауыл немесе белгі беру мақсатында тұрғызылған; 
# минарет - мешіттің мұсылмандарға мінәжат етуге арналған биік күмбезі. Жалпы пішіні дөңгелек немесе көп қырлы болып бітеді. Қазақстанда оның екі түрі таралған: 1) ішкі баспалдағы және жоғарғы бөлігінде [[муаззин]]&lt;nowiki/&gt;ге арналған (азаншыға) алаңы бар мұнара, әдетте елді мекендердің жанына салынады; 2) дөңнің үстіне шикі кірпіштен немесе тақта түрғызылған [[ғибадатхана]] - мұнара. Семей (қазіргі [[Шығыс Қазақстан облысы|Шығыс Қазақстан]]) облысында [[Діңгек ғимараты|Діңгек]] (8 ғ.), Қызылорда облысында [[Бегім Ана мұнарасы|Бегім ана]] (11 ғ.), Сараман-Қосы ([[11 ғасыр|11ғ]].), [[Көтібар мұнарасы|Көтібар]] ([[19 ғасыр]]) көне мұнаралары әлі күнге дейін сақталған.
== Галерея ==
&lt;gallery&gt;
Сурет:FGDonatsturm.jpg|[[Фрайберг]]
Сурет:Grimetonmasterna.jpg|
Сурет:Kobe Port Tower.jpg|
Сурет:Aussichtsturm Chuderhuesi.jpg|
Сурет:Toronto's CN Tower.jpg|[[Си-Эн Тауэр]], [[Торонто]], [[Онтарио]], [[Канада]]
Сурет:Sears Tower ss.jpg|[[Сирс-Тауэр]], [[Чикаго]]
Сурет:Žižkov tv tower.jpg|[[Прага]]
Сурет:Torres El Faro.jpg|[[Эль-Фаро Тауэрс]], [[Буэнос-Айрес]], [[Аргентина]] 
|[[Пхеньян]]
Сурет:Muntorren.JPG|[[Амстердам]]
Сурет:Russian_TV_tower_(Penza).JPG|[[Пенза]]
Сурет:Eiffelturm1.jpg|[[Эйфелев мұнарасы]]
Сурет:Kremlin Troitskaya Tower.jpg|[[Троиц мұнарасы]]
Сурет:Kostroma watchtower.jpg|[[Кострома]]
Сурет:Shukhov tower shabolovka moscow 02.jpg|[[Мәскеу]]
Сурет:Vovnushki_ingushetia.jpg|[[Вайнахи]] [[Вовнушки]]
Сурет:SteelerWasserturm.JPG
Сурет:Lucas van Valckenborch - The Tower of Babel.jpg|[[Вавилон мұнарасы]]
Сурет:DonjonLillebonne1.jpg|[[Донжон]] Lillebonne, [[Франция]]
&lt;/gallery&gt;&lt;ref&gt;Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Сәулет және құрылыс / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: &quot;ЭКО&quot; ҒӨФ, 2006. - 280 6.ISBN 9965-808-83-Х&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==

&lt;references/&gt;

[[Санат:Ғылым]]
[[Санат:Сәулет және құрылыс]]</text>
      <sha1>hy46fmm4imp04k1jhlrpk26cgwt3rft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Төре</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31646</id>
    <revision>
      <id>3648923</id>
      <parentid>3637327</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T12:45:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Қатысушы Апельсин</username>
        <id>121973</id>
      </contributor>
      <origin>3648923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24775" sha1="jz78sxi70xbdtyse5oazrwuw9jl4x7a" xml:space="preserve">{{Әулет
 | атауы              = Төре әулеті
 | титул              = [[Қазақ хандары|Қазақ ханы]]
 | негізгі үй         = [[Шыңғыс хан әулеті]]
 | негізін салушы     = [[Жәнібек хан|Әз-Жәнібек хан]]
 | пайда болды        = 1464
 | құлауы             = 1847
 | ұлты               = [[Қазақтар|қазақ]]
 | ел                 = [[Қазақ хандығы]]&lt;br&gt;([[Ұлы жүз]], [[Орта жүз]], [[Кіші жүз]])&lt;br&gt;[[Бөкей Ордасы]]
}}
'''Төре''' – [[Шыңғыс хан]]ның үлкен ұлы [[Жошы хан|Жошы]]дан тарайтын ұрпақ, қазақ даласында әлеуметтік топ. Олар [[қазақ рулары]]на қосылмайтын, өз алдына дербес қауым болып саналған. Төрелер өздерін “[[ақсүйек]]” қатарына жатқызған. Қазақ қоғамында [[хан]]дар тек төрелерден шыққан [[сұлтан]]дар арасынан сайланатын.

Төрелер әкімшілік және сот билігін жүзеге асырды. Сонымен қатар олардың соғыс кезінде жасақ құрып, оған қолбасшылық ету құқығы болды. Қазақ жүздерінің [[Ресей империясы|Ресей]]ге қосылуы барысында [[Орта жүз]] бен [[Кіші жүз]]де бірте-бірте хандық жүйе жойылып, соның нәтижесінде төрелер қазақ қоғамының саяси-экономикалық өмірінде бұрынғыдай рөл атқара алмады. [[Қазақстан]]да 1867–1868 жылдардағы реформалардың енгізілуі төрелердің экономикалық және саяси артықшылықтарын біржола жойды.&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= Нысанбаев, Ә. |тақырыбы= «Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия, VIII том |орны= [[Алматы]] |баспасы= «[[Қазақ энциклопедиясы|Қазақ энциклопедиясы»]] Бас редакциясы |жыл= 1998 |isbn= 5-89800-123-9 }}&lt;/ref&gt;

== Шежіресі ==
&lt;ref&gt;{{кітап| тақырыбы=Генеалогия Торе |сілтеме= http://files.istorichka.ru/FTP/Vostokovedenie/sabitov_genealogy_juchid.pdf |жазған=Сабитов Ж. М. |isbn = 9965-9416-2-9}}&lt;/ref&gt;
* 1. [[Жошы хан]]
* 2. [[Тоқа Темір]]
* 3. Уруң Темір
* 4. Ашық
* 5. Тақтақ
* 6. Темір Қожа
* 7. Бадық
* 8. [[Ұрыс хан]] —  Ақ Орда ханы (1361—1377) және [[Алтын Орда]] ханы (1372—1374, 1375)
** 9. [[Құтлұғ Бұға]]
** 9. [[Тоқтақия хан]] — Ақ Орда ханы (1376—1377)
*** 10. [[Болат сұлтан]]
**** 11. [[Керей хан]] — алғаш Қазақ ханы (1465—1474), [[Қазақ хандығы|Қазақ хандығын]] құрған
***** 12. [[Бұрындық хан]] — Қазақ ханы (1474/1480—1511)
****** 13. Шайхым
****** 13. Санжар-Жаһан
****** 13. Жаһан-Бақты
****** 13. Кімсін
***** 12. Қожа-Мұхаммед
***** 12. Сұлтан Әлі
*** 10. Бұғұшақ
**** 11. Мұхаммед
**** 11. Ахмет
**** 11. Имен би
*** 10. Тәңірберді
** 9. [[Темір Мәлік хан]]
** 9. [[Қойыршақ хан]] — Ақ Орда ханы (1395—1410) және Алтын Орда ханы (1395-1396)
*** 10. [[Барақ хан]] — Ақ Орда ханы (1410—1428) және Алтын Орда ханы (1423—1426, 1427—1428)
**** 11. Мір-Сейіт
**** 11. Мір-Қасым
**** 11. [[Жәнібек хан]] — Қазақ ханы (1474—1480), Қазақ хандығын құрған
***** 12. [[Еренші сұлтан]] — 1470 жылдары Сауран билеушісі
***** 12. [[Махмұд сұлтан]] — Созақ билеушісі (?—1476)
***** 12. [[Қасым хан]] — Қазақ ханы (1511—1521)
****** 13. [[Мамаш хан]] — Қазақ ханы (1521—1523)
****** 13. [[Хақназар хан]] — Қазақ ханы (1538—1580)
******* 14. Дінмұхаммед (Тыным) сұлтан — Ташкент билеушісі (1600—1603)
******* 14. Маңғытай сұлтан
******* 14. Бозғыл сұлтан
****** 13. Әбілқайыр сұлтан
******** 15. Шах Саид-хан
******** 15. Бақи сұлтан
******** 15. Мұхамедияр
***** 12. [[Әдік сұлтан|Әдік-сұлтан]]
****** 13. [[Тахир хан]] — Қазақ ханы (1523—1533)
****** 13. [[Бұйдаш хан]] — Қазақ ханы Жетісу билеушісі (1533—1538)
****** 13. [[Бауыш хан]] — Қазақ ханы Жетісу билеушісі (1533—1537)
***** 12. [[Жаныш сұлтан]]
****** 13. [[Ахмет сұлтан]]
***** 12. Қанбар
***** 12. [[Тыныш сұлтан]]
***** 12. [[Өсек сұлтан]]
****** 13. Бөлекей сұлтан
******* 14. Батыр
******** 15. Айшуақ
********* 16. Ырыс
********** 17. Қажы сұлтан
*********** 18. Тохтамыш
************ 19. Қылышқара
*********** 18. Білқайыр 
************ 19. [[Досалы сұлтан]]
*********** 18. [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілқайыр хан]] — Кіші жүз ханы (1718—1748)
************ 19. [[Нұралы хан]] — Кіші жүз ханы (1748—1786)
************* 20. Орман
************** 21. Күсепғали
************* 20. [[Есім хан (Кіші жүз)|Есім Нұралұлы]] — Кіші жүз ханы (1796—1797)
************* 20. [[Бөкей хан]] — [[Бөкей Ордасы|Бөкей ордасының]] ханы (1812—1815)
************** 21. Тәуке
*************** 22. Нұрмұхамед
**************** 23. [[Махамбет Нұрмұхамбетұлы Бөкейханов|Махамбет Бөкейханов]] (1890—1937) — күйші-композитор.
**************** 23. [[Ғабдол Хакім Нұрмұхамедұлы Бөкейханов|Ғабдол Хакім Бөкейханов]]  — Қазақтың мемлекет және қоғам қайраткері
************** 21. [[Әділ Бөкейханов]] — Бөкей Ордасын басқару кеңесінің төрағасы (1845—1854)
*************** 22. Мырзагерей Бөкейханов
**************** 23. [[Науша Мырзагерейұлы Бөкейханов]] (1870—1944) — домбырашы, күйші.
************** 21. [[Жәңгір-Керей хан|Жәңгір-Керей-хан]] — [[Бөкей Ордасы|Бөкей ордасының]] ханы (1815/1823—1845)
*************** 22. [[Ахметкерей Жәңгірұлы Бөкеев]] (1834—1914)
*************** 22. [[Ыбырайым Жәңгірұлы Бөкеев]] (1833—1865)
*************** 22. [[Сайып Керей хан|Сайып-Керей]] — Бөкей ордасының соңғы ханы (1845—1849)
*************** 22. [[Ғұбайдолла Жәңгіров|Ғұбайдұлла Шыңғысхан]] (1840—1909) — әскери қолбасшы, атты әскер генералы
************** 21. [[Меңдікерей Бөкейханов]] (1808—1868)
************* 20. [[Шығай хан (Кіші жүз)|Шығай сұлтан]] — Бөкей Ордасының регенті (1815—1823)
************** 21. [[Дәулеткерей Шығайұлы|Дәулеткерей]] (1820—1887) — композитор-күйші.
************* 20. [[Қаратай Нұралыұлы|Қаратай сұлтан]] — Кіші жүз ханы (1806—1816)
************** 21. Бейсәлі Қаратаев
*************** 22. ?
**************** 23. Дәулетжан Қаратаев
***************** 24. [[Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев|Қаратаев, Бахытжан]] 
************** 21. Мерәлі
*************** 22. [[Мұхит Мерәліұлы]]
**************** 23. Шоң (Мұхаметжан)
***************** 24. [[Лұқпан Мұхамеджанұлы Мұхитов|Мұхитов, Луқпан Мұхамеджанұлы]]
************ 18. [[Ералы хан|Ералы]] [[Ералы хан|хан]] — Кіші жүз ханы (1791—1794)
************* 19. [[Бөлекей|Бөлекей хан]] — Хиуа ханы (1770)
************ 18. [[Айшуақ хан]] — Кіші жүз ханы (1797—1805)
************* 19. Сығалы сұлтан
************** 20. Аспендиар султан
*************** 21. [[Сейітжафар Асфендиарұлы|Сейітжапар (Әскери-медициналық академияның түлектері).]]
**************** 22. [[Санжар Сейітжафарұлы Асфендиаров]] — әскери дәрігер, мемлекет қайраткері
************* 19. [[Жантөре хан]] — Кіші жүз ханы (1805—1809)
************** 20. Жантөреұлы Арыстан
************* 19. [[Шерғазы хан]] — Кіші жүз соңғы ханы (1812—1824)
************* 19. [[Баймұхамед Айшуақов]] — Жетіру руының билеушісі (1815 —?)
************** 20. [[Мұхамеджан Баймұхамедов]] — Кіші жүз аға сұлтаны (1855—1869)
***** 12. [[Жәдік сұлтан]]
****** ?13. Жалым сұлтан
******* 14.[[Тұрсын хан]] — Қазақ ханы, Ташкент билеушісі (1613—1627)&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Брагин |first=Андрей О. |last2=Сәбитов |first2=Жақсылық М. |date=21.02.2011 |title=Сабитов Ж.М. Брагин А.О. Политическая деятельность Турсун-Мухаммед-хана//Известия Национального центра археографии и источниковедения. № 2. 2016. Астана. С. 37-48. |url=https://www.academia.edu/26606864/Сабитов_Ж_М_Брагин_А_О_Политическая_деятельность_Турсун_Мухаммед_хана_Известия_Национального_центра_археографии_и_источниковедения_2_2016_Астана_С_37_48 |journal=АРХЕОГРАФИЯ ЖӘНЕ ДЕРЕКТАНУ ҰЛТТЫҚ 
ОРТАЛЫҒЫНЫҢ 
ХАБАРЛАРЫ |issue=2 |pages=37—39 |via=Academia.edu}}&lt;/ref&gt;
****** 13. [[Тоғым хан]] — Қазақ ханы (1533—1537)
******* 14. Сығай сұлтан
******** 15. Иман хан (Аман-Булан) — Ұлы жүз ханы (1628—1642)
********* 16. Рүстем хан — Ұлы жүз ханы (1642—1698)
********** 17. Асфендияр хан (Есмандыр) — Ұлы жүз ханы (1698—1712)
*********** 18. Мамыт хан
************ 19. Ханбаба хан
********* 16. Батыр сұлтан
********** 17. Абдұлла хан — Ұлы жүз ханы (1712—1718)
*********** 18. [[Қарт-Әбілқайыр хан|Қарт Әбілқайыр хан]] — Ұлы жүз ханы (1718—1730)
*********** 18. [[Жолбарыс хан|Жолбарыс]] [[Жолбарыс хан|хан]] — Ұлы жүз ханы (1730—1739)
************ 19. Әбілпейіз сұлтан — Ұлы жүз сұлтаны (1740—1744)
************* 20. [[Тентек төре|Аспандияр төре —«Тентек төре»]] деген атпен белгілі
************** 21. Рүстем төре — [[Кенесары хан|Кенесары ханның]] 1845-47 жылғы [[Кенесары Қасымұлы бастаған ұлт-азаттық қозғалыс|көтерілістегі]] қаруласы, кейін көтеріліске опасыздық жасаған
************ 19. Рүстем сұлтан
************* 20. Қошай Арыстан
****** 13. [[Шығай хан]] — Қазақ ханы (1580—1582)
******* 14. Шах-Мұхаммед султан
******* 14. Әли сұлтан
******** 15. [[Баһадүр хан]] — Қазақ ханы (1598—1600)
******* 14. [[Ондан сұлтан]]
******** 15. [[Ораз-Мұхаммед сұлтан]] — [[Қасым хандығы|Қасым хандығының]] билеушісі (1600—1610)
******** 15. [[Абылай Онданұлы|Абылай сұлтан]] — Ташкент билеушісі (1628)
******** 15. [[Қайнар Көшек сұлтан]]
********* 16. Бөкей сұлтан
********** 17. Құдайменді
*********** 18. Тұрсын сұлтан I — Ташкент билеушісі (1712—1717)
************ 19. [[Барақ хан (Орта жүз)|Барақ сұлтан]]
************* 20. [[Дайыр сұлтан]]
************* 20. [[Бөкейхан Барақұлы|Бөкей сұлтан]] — Орта жүз сұлтаны (1815—1817)
************** 21. Шыңғыс сұлтан — Орта жүз сұлтаны (1819—1822)
************** 21. Батыр
*************** 22. Мырзатай
**************** 23. Нұрмұхаммед 
***************** 24. [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]] — Алаш-Орда үкіметінің төрағасы (1917—1920)
****************** 25. Өкітай (Сергей)
******************* 26. Евгений
******************** 27. Петр
***************** 24. Әзіхан
****************** 25. Ыбыраш
****************** 25. Райымжан
******************* 26. Сырым Бөкейханов
******************* 26. Нұрым
***************** 24. Татихан
***************** 24. Самақан
****************** 25. Жәңгір
****************** 25. Баршин
***************** 24. Базылқан
****************** 25. Мықан
************** 21. Сұлтанғазы Бөкейханов (1779—1856)
*************** 22. Ханқожа
**************** 23. [[Дін-Мұхамед Сұлтанғазин]] — журналист, аудармашы
************** 21. Тәуке
*************** 22. [[Құсбек Тәукеұлы|Құсбек Таукин]] — Қарқаралы аға сұлтаны (1843—1849)
************* 20. Ханқожа — Түркістан билеушісі (1783—1799)
************* 20. Шығай — Ферғана билеушісі (1748—1750)
************* 20. Нұралы хан II — [[Хиуа хандығы|Хиуа]] билеушісі (1767—1769)
************ 19. [[Көшек хан|Көшек (Қосмұхаммед) сұлтан]]
************* 20. Сыңқай
************** 21. Қарабас
*************** 20. Тоқай — Түркістан билеушісі (?—1826)
*************** 22. [[Әлікен]] — Түркістан билеушісі (1858—1860)
******* 14. [[Тәуекел хан]] — Қазақ ханы (1582—1598)
******** 15. Хусейн ханзада
******** 15. Мұрат ханзада
******** 15. Сайжал ханзада
******** 15. Батыр хан — Қарақалпақ ханы (1598—1618)
******* 14. [[Есім хан]] — Қазақ ханы (1598—1628)
******** 15. [[II Жәнібек хан|Жәнібек хан II]] — Қазақ ханы (1628—1643)
********* ?16. [[Батыр хан]] — Қазақ ханы (1652—1680)
******** 15. [[Салқам Жәңгір хан|Жәңгір хан]] — Қазақ ханы (1643—1652)
********* 16. [[Тәуке хан]] — Қазақ ханы (1680—1715)
********** 17. [[Болат хан]] — Қазақ ханы (1718—1729)
*********** 18. [[Әбілмәмбет хан]] — Орта жүз ханы (1734—1771)
************ 19. [[Әбілпейіз сұлтан|Әбілпейіз хан]] — Орта жүз ханы (1771—1783)
************* 20. [[Көгедай Әбілпейізұлы|Көгедай сұлтан]] — Орта жүздің Абақкерей руының билеушісі
************* 20. [[Жошы сұлтан елшіліктері|Жолшы сұлтан]]
************* 20. Бопы сұлтан
************** 21. Солтыбай сұлтан
*************** 22. [[Барақ Солтыбайұлы]] — Аягөз ауданының аға сұлтаны
************ 19. Болат сұлтан — Түркістан билеушісі (1771—?)
************ 19. [[Тәуке сұлтан]] (Құдайдат) — Түркістан билеушісі (1784–1798)
********** 17. Тұрсын хан II — Ташкент билеушісі (1717—1720)
*********** 18. Иманқұл
************ 19. Бөріхан
************* 20. Бабахан
************* 20. Сырдақ
************* 20. Әбілқайыр
************* 20. Абылай
************** 21. Шүрегей сұлтан (1785 жылы Қаңлы және Шанышқылы сұлтаны)
************* 20. Әпіш
************ 19. Батырхан
********** 17. [[Сәмеке хан]] — Орта жүз ханы (1719—1734)
*********** 18. Сеиіт сұлтан — Түркістан билеушісі (1734—1745)
*********** 18. Есім сұлтан — Түркістан билеушісі (1758—1798)
************ 19. Құдайменді
************* 20. [[Қоңырқұлжа Құдаймендеұлы|Қоңырқұлжа Құдаймендіұлы]] — Ақмола аға сұлтаны (1832—1842, 1845—1849)
************** 21. Абылай (Абышеке) Қоңырқұлжин
*************** 22. Жақыш Аблаев
**************** 23. Ғазиз Жакишев
***************** 24. Еркін Жакишев
****************** 25. Мұхтар Жакишев — Қазақстандық кәсіпкер және Қазатомпром бұрынғы басшысы
********* 16. Уәли сұлтан
********** 17. [[Қанішер Абылай]]
*********** 18. Көркем Уәли сұлтан
************ 19. [[Абылай хан|Абылай]] [[Абылай хан|хан]] — Орта жүз ханы (1771—1781)
************* 20. [[Уәли хан]] — Орта жүз ханы (1781—1819)
************** 21. [[Ғұбайдолла хан]] — Орта жүз соңғы ханы (1821—1824)
*************** 22. Болат
**************** 23. [[Ғазы Болатұлы Уәлиханов]] — Ресей империялық армиясының генерал-майоры
************** 21. [[Шыңғыс Уәлиұлы Уәлиханов]] — Көкшетау [[Аға сұлтан|аға сұлтаны]]
*************** 22. [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов|Шоқан Уәлиханов]] — Қазақ ғалымы, тарихшы, этнограф, фольклоршы, саяхатшы, ағартушы және шығыстанушы
*************** 22. Мақы
**************** 23. Ыдырыс
***************** 24. [[Шот-Аман Ыдырысұлы Уәлихан]] — кеңестік және Қазақстандық мүсінші, сәулетші
************* 20. [[Қасым сұлтан]]
************** 21. [[Саржан Қасымұлы]] — ұлт-азаттық көтерілістің басшысы
************** 21. [[Кенесары хан]] — ұлт-азаттық көтерілістің басшысы (1841—1847)
*************** 22. [[Сыздық Сұлтан|Сыздық сұлтан]] (1837—1910)
*************** 22. [[Ахмет Кенесарыұлы]]
**************** 23. [[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]] (1878—1937) — саясаткер, «Алаш» партиясының мүшесі
***************** 24. [[Нәтай Әзімханұлы Кенесарин]] (1908—1975) — геолог
************* 20. Сөк төре — Жалайыр руының аға сұлтаны және Шапырашты руының билеушісі
************* 20. [[Әділ Абылайұлы|Әділ-төре]] — Үйсін аға сұлтаны
************** 21. Абылай (Құлан)
************** 21. Нұралы
*************** 22. [[Тезек төре|Тезек сұлтан]] — Албан-Суан аға сұлтаны
************* 20. Тәуке сұлтан
************** 21. Жанбөбек
*************** 22. Беген
**************** 23. Бекмахан
***************** 24. [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]] (1915—1966) — Қазақ совет тарихшысы, тарих ғылымының докторы
*********** 18. Есім сұлтан — Жаркент билеушісі (1693—?)
************ 19. Бабақ сұлтан
************ 19. Дәулеткерей
************ 19. Жолбарыс сұлтан
************* 20. Қарамойын
************* 20. Есен баба
*********** 18. Жаһангер сұлтан — Ташкент билеушісі (1717—?)
************ 19. [[Сұлтанбет сұлтан]]
************* 20. Ұрыс сұлтан
************* 20. Тортан
************** 21. Қасым
*************** 22. Шыңғыс
**************** 23. Қанапиә
***************** 24. Мұсахан (1918—1962)
****************** 25. [[Бақытжан Мұсаханұлы Қанапиянов]] (род. 1951) — Қазақ ақыны, аудармашы, сценарист, кинорежиссер
****************** 25. Ерулан Мұсаханұлы Қанапиянов (род.1958) — композитор, меценат, Қазақстан Республикасының белгілі қоғам қайраткері
****************** 25. Сержан Мұсаханұлы Қанапиянов (1949—2003) — Министр – Үкіметке қарасты Инвестициялар жөніндегі мемлекеттік комитеттің атқарушы директоры
******** 15. [[Сартақ сұлтан]]
********* 16. Құсырау сұлтан
********** 17. [[Қайып хан]] — Қазақ ханы (1715—1718)
*********** 18. [[Батыр Қайыпұлы|Батыр хан II]] — [[Хиуа хандығы|Хиуа]] билеушісі, Кіші жүздің Әлімұлы руының сұлтаны (1748—1771)
************ 19. Қайып хан II — [[Хиуа хандығы|Хиуа]] билеушісі, Кіші жүздің Әлімұлы руының сұлтаны (1747—1757)
************* 20. Жаһангер
************** 21. Жантөре — Орта жүз ханы (1817—1822)
*************** 22. Ахмет Жантөрин
**************** 23. [[Сейітхан Ахметұлы Жантөрин|Сеиітхан Жантөрин]]
***************** 24. [[Сәлімгерей Сейітханұлы Жантөрин]] — Мемлекеттік Думаның 1-шақырылымының депутаты (1864—1920/1926)
****************** 25. Жантөрин Жәңгір Сәлімгерейұлы
************* 20. [[Әбілғазы Қайыпұлы]] — Хиуа билеушісі (1767-1768), Әлімұлы руының сұлтаны (1794—1815)
************** 21. [[Арынғазы хан]] — Кіші жүз ханы (1816—1821)
************** 21. Мұхаммед Зарлық төре — Қарақалпақ билеушісі (1855-1856)
************* 20. Абдалазиз — Хиуа билеушісі (1772—1774)
************* 20. Әбілпейіз — Хиуа билеушісі (1776—1779)
************ 19. Абдаллах Қарабай — Хиуа билеушісі (1757)
************ 19. Байбөрі сұлтан — Қарақалпақ билеушісі (?-1762)

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.elim.kz/chigiz-han/ Төрелердің шежіресі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629193724/http://www.elim.kz/chigiz-han/ |date=2011-06-29 }}

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақ рулары}}

[[Санат:Төрелер| ]]
[[Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары]]
[[Санат:Қазақ хандығы]]
[[Санат:Қазақ рулары]]</text>
      <sha1>jz78sxi70xbdtyse5oazrwuw9jl4x7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жанатай батыр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45452</id>
    <revision>
      <id>3648992</id>
      <parentid>3644642</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42303-07</username>
        <id>185130</id>
      </contributor>
      <origin>3648992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5039" sha1="s8ck2na2toz2qih9veezu480mn9tks0" xml:space="preserve">{{Әскери қайраткер
| есімі = Жанатай батыр
| түпнұсқадағы есімі = {{lang-kk|Жанатай батыр}}
| туған кездегі есімі = 
| туған күні = 1723
| туған жері = [[Айыртау ауданы]]
| қайтыс болған күні = 1819
| қайтыс болған жері = 
| суреті = Жанатай батыр кеснесі.jpg
| ені = 
| сурет сипаттамасы = Жанатай батыр кесенесі
| лақап аты = 
| бүркеншік аты = 
| қызмет еткен елі/мемлекеті = [[Қазақ хандығы]]&lt;br&gt;[[Орта жүз]]
| қызмет жылдары = 
| әскери атағы = Батыр
| әскер түрі =
| қолбасшылық еткені =
| бөлімшесі = 
| шайқастары = [[Қазақ-жоңғар соғыстары]]&lt;br&gt;[[Вторжение в Средний жуз (1752—1753)|Орта жүзге басып кіру (1752–1753]]&lt;br&gt;[[Қазақ-жоңғар соғыстары]]
| марапаттары = 
| туыстық байланыстары =[[Орта жүз]]&lt;br&gt;[[Арғын]]&lt;br&gt;[[Қарауыл]]
| қызметтен босауы = 
| қолы = 
}}
'''Жанатай батыр Ақанұлы''' (1723-1819) — қазақ жерін жоңғарлардан қорғаған XVIII ғасыр батырлардың бірі, [[Бөгенбай батыр]] Ақшаұлының (1680-1775) серігі. [[Арғын]] тайпасы [[Атығай]] руынан шыққан.&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= Сәдуақас, Тортай|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Ел мен Жер. Көкшетау - Қызылжар - Омбы - Құсмұрын - Ұлытау - Астана аймағы (тарихи-танымдық жинақ)|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Алматы |баспасы=  Дайк-Пресс|жыл= |томы= 2003|беттері= |барлық беті= 565|сериясы= |isbn= 9965-699-06-2|тиражы= 1500}}&lt;/ref&gt; [[Айыртау ауданы]]нда дүниеге келген. XVIII ғасырдың 30-жылдары жоңғарлармен болған шайқаста көзге түскен. Жанатай есімі халықтың ауыз әңгімелерінде, аңыздарында кездеседі. Ол туралы [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов|Ш. Уәлиханов]] «XVIII-ғасырдағы батырлар жайлы тарихи деректер» мақаласында айтқан. Есіл ауданының Жанатай (қазіргі Өрнек) ауданында жерленген.&lt;ref name=&quot;Source 1&quot;&gt;Қазақ энциклопедиясы&lt;/ref&gt; [[Қазақ-жоңғар соғысы (1752-1755)|Орта жүзге басып кіру (1752–1753]]) және [[Қазақ-жоңғар соғысы (1752-1755)]] [[Абылай хан]]мен [[Жоңғар хандығы|жонғар]]ларға қарсы шайқасқан.[https://www.turizm-airtau.sko.gov.kz/old/page/read/ZHanataj_batyr_Akanoviche476.html?lang=kz]

Атап айтқанда, Жанатай батыр Ақанұлы,Жанатай батыр (Жантеке), Баян және басқа да батырлар бастаған шайқастарды баяндайтын «Қап қағылған» және «Шаңды жорық» әндерінің кейіпкері.

== Кесенесі ==
Ескерткіш [[Саумалкөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Саумалкөл]] ауылынан оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай 3,8 км, Саумалкөл ауылынан [[Арықбалық]] ауылынан өтетін жолдан батысқа қарай 360 м жерде орналасқан. Ескерткішті [[2023 жыл|2023]] жылы [[Ә. Х. Марғұлан атындағы археология институты]]ның Солтүстік Қазақстан кешенді археологиялық-этнографиялық экспедициясының барлау жасағы зерттеді.&lt;br&gt;
Кесене жазықта орналасқан. Мұнда бұрын қазақ зираттары болған, қазір бұл жер жыртылып кеткен. Қазіргі ескерткіш [[2022 жыл|2022]] жылы салынған.&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасының Тарих және мәдениет ескерткіштерінің жинағы. Солтүстік Қазақстан облысы. 1-шығарылым. Айыртау ауданы. – Алматы, 2024. – 320 б. – Қазақша, орысша. ISBN 978-601-82117-7-5, ISBN 978-601-82117-8-2 &lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ батырлары]]</text>
      <sha1>s8ck2na2toz2qih9veezu480mn9tks0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649006</id>
      <parentid>3648992</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-42303-07|~2026-42303-07]] ([[User talk:~2026-42303-07|т]]) өңдемелерінен [[User:1nter pares|1nter pares]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3644592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4945" sha1="a603etmwhuv1l1xx1yj9t7c7xk2xrfc" xml:space="preserve">{{Әскери қайраткер
| есімі = Жанатай батыр
| түпнұсқадағы есімі = {{lang-kk|Жанатай батыр}}
| туған кездегі есімі = 
| туған күні = 1723
| туған жері = [[Айыртау ауданы]]
| қайтыс болған күні = 1819
| қайтыс болған жері = 
| суреті = Жанатай батыр кеснесі.jpg
| ені = 
| сурет сипаттамасы = Жанатай батыр кесенесі
| лақап аты = 
| бүркеншік аты = 
| қызмет еткен елі/мемлекеті = [[Қазақ хандығы]]&lt;br&gt;[[Орта жүз]]
| қызмет жылдары = 
| әскери атағы = Батыр
| әскер түрі =
| қолбасшылық еткені =
| бөлімшесі = 
| шайқастары = [[Қазақ-жоңғар соғыстары]]&lt;br&gt;[[Вторжение в Средний жуз (1752—1753)|Орта жүзге басып кіру (1752–1753]]&lt;br&gt;[[Қазақ-жоңғар соғыстары]]
| марапаттары = 
| туыстық байланыстары =[[Орта жүз]]&lt;br&gt;[[Арғын]]&lt;br&gt;[[Қарауыл]]
| қызметтен босауы = 
| қолы = 
}}
'''Жанатай батыр Ақанұлы''' (1723-1819) — қазақ жерін жоңғарлардан қорғаған XVIII ғасыр батырлардың бірі, [[Бөгенбай батыр]] Ақшаұлының (1680-1775) серігі. [[Арғын]] тайпасы [[Атығай]] руынан шыққан.&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= Сәдуақас, Тортай|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Ел мен Жер. Көкшетау - Қызылжар - Омбы - Құсмұрын - Ұлытау - Астана аймағы (тарихи-танымдық жинақ)|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Алматы |баспасы=  Дайк-Пресс|жыл= |томы= 2003|беттері= |барлық беті= 565|сериясы= |isbn= 9965-699-06-2|тиражы= 1500}}&lt;/ref&gt; [[Айыртау ауданы]]нда дүниеге келген. XVIII ғасырдың 30-жылдары жоңғарлармен болған шайқаста көзге түскен. Жанатай есімі халықтың ауыз әңгімелерінде, аңыздарында кездеседі. Ол туралы [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов|Ш. Уәлиханов]] «XVIII-ғасырдағы батырлар жайлы тарихи деректер» мақаласында айтқан. Есіл ауданының Жанатай (қазіргі Өрнек) ауданында жерленген.&lt;ref name=&quot;Source 1&quot;&gt;Қазақ энциклопедиясы&lt;/ref&gt; [[Қазақ-жоңғар соғысы (1752-1755)|Орта жүзге басып кіру (1752–1753]]) және [[Қазақ-жоңғар соғысы (1752-1755)]] [[Абылай хан]]мен [[Жоңғар хандығы|жонғар]]ларға қарсы шайқасқан.

Атап айтқанда, Жанатай батыр Ақанұлы,Жанатай батыр (Жантеке), Баян және басқа да батырлар бастаған шайқастарды баяндайтын «Қап қағылған» және «Шаңды жорық» әндерінің кейіпкері.

== Кесенесі ==
Ескерткіш [[Саумалкөл (Солтүстік Қазақстан облысы)|Саумалкөл]] ауылынан оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай 3,8 км, Саумалкөл ауылынан [[Арықбалық]] ауылынан өтетін жолдан батысқа қарай 360 м жерде орналасқан. Ескерткішті [[2023 жыл|2023]] жылы [[Ә. Х. Марғұлан атындағы археология институты]]ның Солтүстік Қазақстан кешенді археологиялық-этнографиялық экспедициясының барлау жасағы зерттеді.&lt;br&gt;
Кесене жазықта орналасқан. Мұнда бұрын қазақ зираттары болған, қазір бұл жер жыртылып кеткен. Қазіргі ескерткіш [[2022 жыл|2022]] жылы салынған.&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасының Тарих және мәдениет ескерткіштерінің жинағы. Солтүстік Қазақстан облысы. 1-шығарылым. Айыртау ауданы. – Алматы, 2024. – 320 б. – Қазақша, орысша. ISBN 978-601-82117-7-5, ISBN 978-601-82117-8-2 &lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ батырлары]]</text>
      <sha1>a603etmwhuv1l1xx1yj9t7c7xk2xrfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Православие шіркеуі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49271</id>
    <revision>
      <id>3649153</id>
      <parentid>3268603</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nurken [[Православ шіркеуі]] бетін [[Православие шіркеуі]] бетіне жылжытты</comment>
      <origin>3182058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6263" sha1="mrc8m7wntedam9tc8z28eex5163hnab" xml:space="preserve">[[Сурет:Саратов православный храм Утоли моя печали.jpg|thumb|Саратов православ шіркеуі (Ресей)]]
'''Православ шіркеуі'''&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;Қазақстан энциклопедиясы, VII-том&lt;/ref&gt; — [[христиан діні]]нің негізгі тармағының бірі. 395 ж. [[Рим]]нің батыс және шығыс империясына бөлінуіне байланысты туындады. Православ шіркеуінің теологиялық негізі [[Византия]]да 9 — 11 ғ-ларда қалыптасты. Өз алдына шіркеу ретіндегі бағыты 1054 ж. христиан шіркеуінің [[католик]]тік және православтық болып бөлінуіне байланысты айқындалды. Бөлінудің басты себептерінің бірі [[Рим папасы]]н бүкіл христиандардың бірінші басшысы деп тануы және батыс шіркеуінің киелі рух, әке және бала “құдайлар” жайлы ұғымдарының қайшылығынан туындады. Православ шіркеуі бірнеше автокефальдық шіркеулерден құралады. [[Ресей]]де 1448 жылдан орыс православ шіркеуі бар. Діни сенім негізі [[Інжіл]]ге және киелі өсиетке жүгінеді. Негізгі қағидалары Құдайға үштік бірлік тұрғысынан сену. Қазақстандағы христиандардың басым бөлігін православ сеніміндегілер құрайды. Бұл сенімдегілердің дүние жүзіндегі саны 150 млн. шамасында.

[[Сурет:Meister der Schule von Nowgorod 002.jpg|thumb]]
Православие немесе ортодокстық (дұрыс көру) — [[христиан діні]]нің есімдердің бірі, [[христиан діні]]нің негізгі бағыттарының бірі; шығыс-христиан шіркеуі ретінде XI ғасырда [[Византия]]да бір жолата қалыптасқан діни сенім.&lt;ref&gt;Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6&lt;/ref&gt;

Православие - Шығыс Еуропа мен Орталық Еуразия (ежелгі Ұлы даланың) елдерде (Украина, РФ, Беларуссия, Казакстан) славян казактардың негізгі діні, [[христиан діні]]нің негізгі бағыты.

[[Сурет:Eastern Orthodoxy by country.png|thumb|450px|'''Әлемдегі Шығыс Ортодоксалдық шіркеуініӊ таралуы:'''
{{legend|#000055|Негізгі дін (75 %–дан астам)}}
{{legend|#0000aa|Негізгі дін (50 % — 75 %)}}
{{legend|#0000ff|Орташа маӊызды дін (20 % — 50 %)}}
{{legend|#5555ff|Орташа маӊызды дін (5 % — 20 %)}}
{{legend|#aaaaff|Азшылық дін (1 % — 5 %)}}
{{legend|#b4c8ff|Азшылық дін (1 %–дан төмен), бірақ жергілікті [[автокефалия]] бар}}
]]

Шығыс Ортодоксалдық шіркеуі немесе Шығыс православ шіркеуі, ресми түрінде: Православ католик шіркеуі, сондай-ақ [[православ шіркеуі]] мен '''[[православие]]''' деп аталатын&lt;ref&gt;{{cite web |title=Three tertiary reference sources online |url=http://www.answers.com/topic/eastern-orthodoxy |accessdate=7 May 2014 |ref=none }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Calivas1983&gt;{{cite web |last1=Calivas |first1=Rev. Alciviadis C. |title=The Greek (Eastern) Orthodox Church |publisher=Greek Orthodox Archdiocese Of America |year=1983 |url=http://www.goarch.org/ourfaith/ourfaith7061 |accessdate=7 May 2014 |ref=none }}&lt;/ref&gt;,  әлемдегі екінші ірі христиан шіркеуі болып табылады&lt;ref name=adherentsWeb&gt;{{cite web |title=Christianity |work=Major Branches of Religions Ranked by Number of Adherents |publisher=adherents.com |url=http://www.adherents.com/adh_branches.html#Christianity |accessdate=22 May 2014 |ref=none }}&lt;/ref&gt;. Табынушылардыӊ саны 225-300 миллионға жуық, жақтаушылардыӊ көбісі Шығыс Еуропа, Оңтүстік Еуропа, Таяу Шығыс, мен [[Ресей]]де тұрады&lt;ref&gt;Holy Bible:Bibleverse, Matthew, 28:16-20,NKJV; Bibleverse,Mark,16:14-18,NKJV; Bibleverse,Luke,24:44-49,NKJV&lt;/ref&gt;.

Шығыс Ортодоксалдық шіркеуі христиан дінінің толықтығын қамтитын елшілердің өзінің ұлы Иса Мәсіхті киелі деп танып, католик және Апостол шіркеуі жалғасы ретінде өзін анықтайды.

Шығыс Ортодоксалдық шіркеуі әлемнің көптеген елдерінде негізгі дініне айналды. Оның табынушылары [[Беларусь]], [[Болгария]], [[Кипр]], [[Грекия]], [[Грузия]], [[Молдова]], [[Солтүстік Македония]], [[Черногория]], [[Румыния]], [[Ресей]], [[Сербия]] мен [[Украина]]да көпшілік болып табылады, елеулі азшылық топтары [[Босния және Герцеговина]], [[Албания]], [[Қазақстан]], [[Израиль]], [[Иордания]], [[Ливан]] және [[Сирия]]да бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* http://pravoslavie.ru
* http://azbyka.ru
* http://cerkva.info

{{wikify}}
{{stub:Заң}}

[[Санат:Православие|*]]</text>
      <sha1>mrc8m7wntedam9tc8z28eex5163hnab</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649177</id>
      <parentid>3649153</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:56:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3649177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8793" sha1="jbkvjawqb98lwn1q55k29e3k3fl34bm" xml:space="preserve">{{Дін
| Атауы               = {{ublist
 |[[Сурет:Orthodox cross.svg|25px]]
 |Православие шіркеуі
}}
| Сурет               = St. George's Cathedral 2022 (6).jpg
| Ені                 = 
| Сурет атауы         = [[Әулие Георгий соборы (Ыстанбұл)|Әулие Георгий соборы]], [[Ыстанбұл]], [[Түркия]]
| Түрі                = 
| Жіктелуі            = [[Христиандық]]
| Бағыты              = [[Православие]]
| Қасиетті жазуы      = {{ublist
 |[[Септуагинта]]
 |[[Жаңа Өсиет]]
}}
| Теологиясы          = [[Православие теологиясы]]
| Үкіметі             = [[Шіркеу басшылығының епископ жүйесі|Епископ жүйесі]]
| Басшылығы           = 
| Құрылымы            = [[Койнония]]
| Басшының лауазымы1      = ''[[Primus inter pares]]''
| Басшы1                  = [[Варфоломей (Константинополь патриархы)|Варфоломей]], [[Константинополь патриархы]]
| Басшының лауазымы2      = 
| Басшы2                  = 
| Басшының лауазымы3      = 
| Басшы3                  = 
| Аймағы              = Көбіне [[Оңтүстік-Шығыс Еуропа]], [[Шығыс Еуропа]], [[Солтүстік Азия]], [[Левант]], [[Мысыр]], [[Солтүстік Америка]], [[Таяу Шығыс]], [[Кавказ]], [[Кипр]]&lt;ref name=Pew20152016&gt;{{Cite web |date=2017-05-10 |title=Religious Belief and National Belonging in Central and Eastern Europe |url=http://www.pewforum.org/2017/05/10/religious-belief-and-national-belonging-in-central-and-eastern-europe/ |publisher=Pew Research Center's Religion &amp; Public Life Project |language=en |accessdate=2021-01-23}} {{Wayback|date=2017-05-10 |url=https://web.archive.org/web/20170510190714/http://www.pewforum.org/2017/05/10/religious-belief-and-national-belonging-in-central-and-eastern-europe/}}&lt;/ref&gt;
| Тілі                = [[Койне|Койне грек тілі]], [[Шіркеу славян тілі]], жергілікті тілдер&lt;ref name=vern1&gt;{{Cite web |title=Eastern Orthodoxy – Worship and sacraments |url=https://www.britannica.com/topic/Eastern-Orthodoxy |accessdate=2020-04-13 |publisher=[[Encyclopedia Britannica]]}} {{Wayback|date=2020-05-31 |url=https://web.archive.org/web/20200531013354/https://www.britannica.com/topic/Eastern-Orthodoxy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vern2&gt;{{Cite news |last=Fiske |first=Edward B. |date=1970-07-03 |title=Greek Orthodox Vote to Use Vernacular in Liturgy |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1970/07/03/archives/greek-orthodox-vote-to-use-vernacular-in-liturgy-greek-orthodox.html |accessdate=2020-04-13 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vern3&gt;{{Cite web |title=Liturgy and archaic language {{!}} David T. Koyzis |url=https://www.firstthings.com/blogs/firstthoughts/2009/10/liturgy-and-archaic-language |accessdate=2020-04-13 |publisher=First Things |date=2009-10-27}} {{Wayback|date=2022-01-27 |url=https://web.archive.org/web/20220127024546/https://www.firstthings.com/blogs/firstthoughts/2009/10/liturgy-and-archaic-language |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| Литургиясы          = {{ublist
 |[[Византия салты]]
 |[[Православиедегі батыс салты|Батыс салты]]
}}
| Штаб-пәтері         = 
| Территориясы        = 
| Иеліктері           = 
| Үкіметі             = 
| Басшылығы           = 
| Негіздеушісі        = [[Иса Мәсіх]], киелі дәстүр бойынша
| Құрылуы             = {{ublist
 |[[I ғасыр]]
 |[[Иудея (Рим провинциясы)|Иудея]], [[Рим империясы]]&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McGuckin |first=John Anthony |title=The Orthodox Church: An Introduction to its History, Doctrine, and Spiritual Culture |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |location=Malden, MA |pages=1–25 |isbn=978-1-4051-5066-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McGuckin |first=John Anthony |title=The Eastern Orthodox Church: A New History |publisher=Yale University Press |year=2020 |location=New Haven |pages=3–18 |isbn=978-0-300-21876-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ware |first=Timothy (Kallistos) |title=The Orthodox Church |edition=3rd revised |publisher=Penguin Books |year=2015 |location=London |pages=1–20 |isbn=978-0-14-198063-8}}&lt;/ref&gt;
}}
| Мойындалуы          = 
| Бөлінді             = {{ublist
 |Бірнеше [[шығыс католик шіркеулері]]
 |[[Ескі дәстүршілік]] (1660 жж.)
 |[[Ескі стильдік шіркеулер|Ескі стильдік]] (1920 жж.)
}}
| Қосылды             = 
| Енді                = 
| Бөлініс түрі        = 
| Түрлері             = 
| Мүшелері            = 220 266 000 адам (2020)&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
| Үйі                 = 
| Сайты               = 
}}
'''Православие шіркеуі''',{{efn|тағы '''Православ шіркеуі'''&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;Қазақстан энциклопедиясы, VII-том&lt;/ref&gt;}} '''Шығыс православие шіркеуі''',&lt;ref&gt;Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.:«1100 қызықты дерек».&lt;/ref&gt; не '''Грек православие шіркеуі''' — [[Христиандық|христиан діні]]нің негізгі тармағының бірі, мүшелері бойынша [[Католик шіркеуі]]нен кейінгі әлемдегі екінші ең ірі шіркеу.&lt;ref name=adherentsWeb&gt;{{cite web |title=Christianity |work=Major Branches of Religions Ranked by Number of Adherents |publisher=adherents.com |url=http://www.adherents.com/adh_branches.html#Christianity |accessdate=22 May 2014 |ref=none }}&lt;/ref&gt;

395 жылы [[Рим империясы]]ның [[Батыс Рим империясы|батыс]] және [[Шығыс Рим империясы|шығыс]] империясына бөлінуіне байланысты туындады. Православие шіркеуінің теологиялық негізі [[Византия]]да IX–XI ғасырларда қалыптасты.&lt;ref&gt;Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6&lt;/ref&gt; Өз алдына шіркеу ретіндегі бағыты 1054 жылы христиан шіркеуінің [[Католик шіркеуі|католик]] және православ болып бөлінуіне байланысты айқындалды. Бөлінудің басты себептерінің бірі католиктердің [[Рим папасы]]н бүкіл христиандардың бірінші басшысы деп тануы және батыс шіркеуінің теологиялық түсініктер қайшылығынан туындады. Православие шіркеуі бірнеше автокефальдық шіркеулерден құралады.

[[Ресей]]де 1448 жылдан [[Орыс православие шіркеуі]] бар. Ол [[Қазақстан митрополия округі|Қазақстандағы бүкіл православтарға]] басшылық етеді. Діни сенім негізі [[Ізгі хабар]]дың (Евангелие) [[Жаңа Өсиет]]іне жүгінеді. Негізгі қағидалары Құдайға [[Үштік|үштік бірлік]] тұрғысынан сену.

[[Сурет:Eastern Orthodoxy by country.png|thumb|450px|Дүние жүзіндегі Православие шіркеуініӊ таралуы:
{{legend|#000055|Негізгі дін (75%–дан астам)}}
{{legend|#0000aa|Негізгі дін (50%–75%)}}
{{legend|#0000ff|Орташа маӊызды дін (20%–50%)}}
{{legend|#5555ff|Орташа маӊызды дін (5%–20%)}}
{{legend|#aaaaff|Азшылық дін (1%–5%)}}
{{legend|#b4c8ff|Азшылық дін (1%–дан төмен), бірақ жергілікті [[автокефалия]]сы бар}}
]]

== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* http://pravoslavie.ru
* http://azbyka.ru
* http://cerkva.info

{{wikify}}
{{stub:Заң}}

[[Санат:Православие|*]]</text>
      <sha1>jbkvjawqb98lwn1q55k29e3k3fl34bm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649183</id>
      <parentid>3649177</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3649183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9174" sha1="3r49a881khsnbv2x3a4owkll7c5tr6i" xml:space="preserve">{{Дін
| Атауы               = {{ublist
 |[[Сурет:Orthodox cross.svg|25px]]
 |Православие шіркеуі
}}
| Сурет               = St. George's Cathedral 2022 (6).jpg
| Ені                 = 
| Сурет атауы         = [[Әулие Георгий соборы (Ыстанбұл)|Әулие Георгий соборы]], [[Ыстанбұл]], [[Түркия]]
| Түрі                = 
| Жіктелуі            = [[Христиандық]]
| Бағыты              = [[Православие]]
| Қасиетті жазуы      = {{ublist
 |[[Септуагинта]]
 |[[Жаңа Өсиет]]
}}
| Теологиясы          = [[Православие теологиясы]]
| Үкіметі             = [[Шіркеу басшылығының епископ жүйесі|Епископ жүйесі]]
| Басшылығы           = 
| Құрылымы            = [[Койнония]]
| Басшының лауазымы1      = ''[[Primus inter pares]]''
| Басшы1                  = [[Варфоломей (Константинополь патриархы)|Варфоломей]], [[Константинополь патриархы]]
| Басшының лауазымы2      = 
| Басшы2                  = 
| Басшының лауазымы3      = 
| Басшы3                  = 
| Аймағы              = Көбіне [[Оңтүстік-Шығыс Еуропа]], [[Шығыс Еуропа]], [[Солтүстік Азия]], [[Левант]], [[Мысыр]], [[Солтүстік Америка]], [[Таяу Шығыс]], [[Кавказ]], [[Кипр]]&lt;ref name=Pew20152016&gt;{{Cite web |date=2017-05-10 |title=Religious Belief and National Belonging in Central and Eastern Europe |url=http://www.pewforum.org/2017/05/10/religious-belief-and-national-belonging-in-central-and-eastern-europe/ |publisher=Pew Research Center's Religion &amp; Public Life Project |language=en |accessdate=2021-01-23}} {{Wayback|date=2017-05-10 |url=https://web.archive.org/web/20170510190714/http://www.pewforum.org/2017/05/10/religious-belief-and-national-belonging-in-central-and-eastern-europe/}}&lt;/ref&gt;
| Тілі                = [[Койне|Койне грек тілі]], [[Шіркеу славян тілі]], жергілікті тілдер&lt;ref name=vern1&gt;{{Cite web |title=Eastern Orthodoxy – Worship and sacraments |url=https://www.britannica.com/topic/Eastern-Orthodoxy |accessdate=2020-04-13 |publisher=[[Encyclopedia Britannica]]}} {{Wayback|date=2020-05-31 |url=https://web.archive.org/web/20200531013354/https://www.britannica.com/topic/Eastern-Orthodoxy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vern2&gt;{{Cite news |last=Fiske |first=Edward B. |date=1970-07-03 |title=Greek Orthodox Vote to Use Vernacular in Liturgy |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1970/07/03/archives/greek-orthodox-vote-to-use-vernacular-in-liturgy-greek-orthodox.html |accessdate=2020-04-13 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vern3&gt;{{Cite web |title=Liturgy and archaic language {{!}} David T. Koyzis |url=https://www.firstthings.com/blogs/firstthoughts/2009/10/liturgy-and-archaic-language |accessdate=2020-04-13 |publisher=First Things |date=2009-10-27}} {{Wayback|date=2022-01-27 |url=https://web.archive.org/web/20220127024546/https://www.firstthings.com/blogs/firstthoughts/2009/10/liturgy-and-archaic-language |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| Литургиясы          = {{ublist
 |[[Византия салты]]
 |[[Православиедегі батыс салты|Батыс салты]]
}}
| Штаб-пәтері         = 
| Территориясы        = 
| Иеліктері           = 
| Үкіметі             = 
| Басшылығы           = 
| Негіздеушісі        = [[Иса Мәсіх]], киелі дәстүр бойынша
| Құрылуы             = {{ublist
 |[[I ғасыр]]
 |[[Иудея (Рим провинциясы)|Иудея]], [[Рим империясы]]&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McGuckin |first=John Anthony |title=The Orthodox Church: An Introduction to its History, Doctrine, and Spiritual Culture |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |location=Malden, MA |pages=1–25 |isbn=978-1-4051-5066-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McGuckin |first=John Anthony |title=The Eastern Orthodox Church: A New History |publisher=Yale University Press |year=2020 |location=New Haven |pages=3–18 |isbn=978-0-300-21876-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ware |first=Timothy (Kallistos) |title=The Orthodox Church |edition=3rd revised |publisher=Penguin Books |year=2015 |location=London |pages=1–20 |isbn=978-0-14-198063-8}}&lt;/ref&gt;
}}
| Мойындалуы          = 
| Бөлінді             = {{ublist
 |Бірнеше [[шығыс католик шіркеулері]]
 |[[Ескі дәстүршілік]] (1660 жж.)
 |[[Ескі стильдік шіркеулер|Ескі стильдік]] (1920 жж.)
}}
| Қосылды             = 
| Енді                = 
| Бөлініс түрі        = 
| Түрлері             = 
| Мүшелері            = 220 266 000 адам (2020)&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
| Үйі                 = 
| Сайты               = 
}}
'''Православие шіркеуі''',{{efn|тағы '''Православ шіркеуі'''&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;Қазақстан энциклопедиясы, VII-том&lt;/ref&gt;}} '''Шығыс православие шіркеуі''',&lt;ref&gt;Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.:«1100 қызықты дерек».&lt;/ref&gt; не '''Грек православие шіркеуі''' — [[Христиандық|христиан діні]]нің негізгі тармағының бірі, мүшелері бойынша [[Католик шіркеуі]]нен кейінгі әлемдегі екінші ең ірі шіркеу.&lt;ref name=adherentsWeb&gt;{{cite web |title=Christianity |work=Major Branches of Religions Ranked by Number of Adherents |publisher=adherents.com |url=http://www.adherents.com/adh_branches.html#Christianity |accessdate=22 May 2014 |ref=none }}&lt;/ref&gt;

395 жылы [[Рим империясы]]ның [[Батыс Рим империясы|батыс]] және [[Шығыс Рим империясы|шығыс]] империясына бөлінуіне байланысты туындады. Православие шіркеуінің теологиялық негізі [[Византия]]да IX–XI ғасырларда қалыптасты.&lt;ref&gt;Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6&lt;/ref&gt; Өз алдына шіркеу ретіндегі бағыты 1054 жылы христиан шіркеуінің [[Католик шіркеуі|католик]] және православ болып бөлінуіне байланысты айқындалды. Бөлінудің басты себептерінің бірі католиктердің [[Рим папасы]]н бүкіл христиандардың бірінші басшысы деп тануы және батыс шіркеуінің теологиялық түсініктер қайшылығынан туындады.

Православие шіркеуі — бірнеше [[автокефалия]]лық шіркеулерді [[койнония]] арқылы біріктіретін орталықсызданған ірі шіркеу. Оның әлем алдындағы [[де-факто]] басты өкілі — [[Ыстанбұл]]да тұратын [[Варфоломей (Константинополь патриархы)|Варфоломей]], [[Константинополь патриархы]].

[[Ресей]]де 1448 жылдан [[Орыс православие шіркеуі]] бар. Ол [[Қазақстан митрополия округі|Қазақстандағы бүкіл православтарға]] басшылық етеді. Діни сенім негізі [[Ізгі хабар]]дың (Евангелие) [[Жаңа Өсиет]]іне жүгінеді. Негізгі қағидалары Құдайға [[Үштік|үштік бірлік]] тұрғысынан сену.

[[Сурет:Eastern Orthodoxy by country.png|thumb|450px|Дүние жүзіндегі Православие шіркеуініӊ таралуы:
{{legend|#000055|Негізгі дін (75%–дан астам)}}
{{legend|#0000aa|Негізгі дін (50%–75%)}}
{{legend|#0000ff|Орташа маӊызды дін (20%–50%)}}
{{legend|#5555ff|Орташа маӊызды дін (5%–20%)}}
{{legend|#aaaaff|Азшылық дін (1%–5%)}}
{{legend|#b4c8ff|Азшылық дін (1%–дан төмен), бірақ жергілікті [[автокефалия]]сы бар}}
]]

== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* http://pravoslavie.ru
* http://azbyka.ru
* http://cerkva.info

{{wikify}}
{{stub:Заң}}

[[Санат:Православие|*]]</text>
      <sha1>3r49a881khsnbv2x3a4owkll7c5tr6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649185</id>
      <parentid>3649183</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3649185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9413" sha1="87x69mvkrw4l9kwly6d9d84sxzrdi7w" xml:space="preserve">{{Дін
| Атауы               = {{ublist
 |[[Сурет:Orthodox cross.svg|25px]]
 |Православие шіркеуі
}}
| Сурет               = St. George's Cathedral 2022 (6).jpg
| Ені                 = 
| Сурет атауы         = [[Әулие Георгий соборы (Ыстанбұл)|Әулие Георгий соборы]], [[Ыстанбұл]], [[Түркия]]
| Түрі                = 
| Жіктелуі            = [[Христиандық]]
| Бағыты              = [[Православие]]
| Қасиетті жазуы      = {{ublist
 |[[Септуагинта]]
 |[[Жаңа Өсиет]]
}}
| Теологиясы          = [[Православие теологиясы]]
| Үкіметі             = [[Шіркеу басшылығының епископ жүйесі|Епископ жүйесі]]
| Басшылығы           = 
| Құрылымы            = [[Койнония]]
| Басшының лауазымы1      = ''[[Primus inter pares]]''
| Басшы1                  = [[Варфоломей (Константинополь патриархы)|Варфоломей]], [[Константинополь патриархы]]
| Басшының лауазымы2      = 
| Басшы2                  = 
| Басшының лауазымы3      = 
| Басшы3                  = 
| Аймағы              = Көбіне [[Оңтүстік-Шығыс Еуропа]], [[Шығыс Еуропа]], [[Солтүстік Азия]], [[Левант]], [[Мысыр]], [[Солтүстік Америка]], [[Таяу Шығыс]], [[Кавказ]], [[Кипр]]&lt;ref name=Pew20152016&gt;{{Cite web |date=2017-05-10 |title=Religious Belief and National Belonging in Central and Eastern Europe |url=http://www.pewforum.org/2017/05/10/religious-belief-and-national-belonging-in-central-and-eastern-europe/ |publisher=Pew Research Center's Religion &amp; Public Life Project |language=en |accessdate=2021-01-23}} {{Wayback|date=2017-05-10 |url=https://web.archive.org/web/20170510190714/http://www.pewforum.org/2017/05/10/religious-belief-and-national-belonging-in-central-and-eastern-europe/}}&lt;/ref&gt;
| Тілі                = [[Койне|Койне грек тілі]], [[Шіркеу славян тілі]], жергілікті тілдер&lt;ref name=vern1&gt;{{Cite web |title=Eastern Orthodoxy – Worship and sacraments |url=https://www.britannica.com/topic/Eastern-Orthodoxy |accessdate=2020-04-13 |publisher=[[Encyclopedia Britannica]]}} {{Wayback|date=2020-05-31 |url=https://web.archive.org/web/20200531013354/https://www.britannica.com/topic/Eastern-Orthodoxy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vern2&gt;{{Cite news |last=Fiske |first=Edward B. |date=1970-07-03 |title=Greek Orthodox Vote to Use Vernacular in Liturgy |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1970/07/03/archives/greek-orthodox-vote-to-use-vernacular-in-liturgy-greek-orthodox.html |accessdate=2020-04-13 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=vern3&gt;{{Cite web |title=Liturgy and archaic language {{!}} David T. Koyzis |url=https://www.firstthings.com/blogs/firstthoughts/2009/10/liturgy-and-archaic-language |accessdate=2020-04-13 |publisher=First Things |date=2009-10-27}} {{Wayback|date=2022-01-27 |url=https://web.archive.org/web/20220127024546/https://www.firstthings.com/blogs/firstthoughts/2009/10/liturgy-and-archaic-language |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| Литургиясы          = {{ublist
 |[[Византия салты]]
 |[[Православиедегі батыс салты|Батыс салты]]
}}
| Штаб-пәтері         = 
| Территориясы        = 
| Иеліктері           = 
| Үкіметі             = 
| Басшылығы           = 
| Негіздеушісі        = [[Иса Мәсіх]], киелі дәстүр бойынша
| Құрылуы             = {{ublist
 |[[I ғасыр]]
 |[[Иудея (Рим провинциясы)|Иудея]], [[Рим империясы]]&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McGuckin |first=John Anthony |title=The Orthodox Church: An Introduction to its History, Doctrine, and Spiritual Culture |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |location=Malden, MA |pages=1–25 |isbn=978-1-4051-5066-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=McGuckin |first=John Anthony |title=The Eastern Orthodox Church: A New History |publisher=Yale University Press |year=2020 |location=New Haven |pages=3–18 |isbn=978-0-300-21876-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ware |first=Timothy (Kallistos) |title=The Orthodox Church |edition=3rd revised |publisher=Penguin Books |year=2015 |location=London |pages=1–20 |isbn=978-0-14-198063-8}}&lt;/ref&gt;
}}
| Мойындалуы          = 
| Бөлінді             = {{ublist
 |Бірнеше [[шығыс католик шіркеулері]]
 |[[Ескі дәстүршілік]] (1660 жж.)
 |[[Ескі стильдік шіркеулер|Ескі стильдік]] (1920 жж.)
}}
| Қосылды             = 
| Енді                = 
| Бөлініс түрі        = 
| Түрлері             = 
| Мүшелері            = 220 266 000 адам (2020)&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Zurlo |first=Gina A. |title=Global Christianity: a guide to the world's largest religion from Afghanistan to Zimbabwe |date=2022 |publisher=Zondervan Academic |isbn=978-0-310-11361-4 |location=Grand Rapids, Michigan}}&lt;/ref&gt;
| Үйі                 = 
| Сайты               = 
}}
'''Православие шіркеуі''',{{efn|тағы '''Православ шіркеуі'''&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;Қазақстан энциклопедиясы, VII-том&lt;/ref&gt;}} '''Шығыс православие шіркеуі''',&lt;ref&gt;Алматы: «Аруна» баспасы. 208 бет. Сер.:«1100 қызықты дерек».&lt;/ref&gt; не '''Грек православие шіркеуі''' — [[Христиандық|христиан діні]]нің негізгі тармағының бірі, мүшелері бойынша [[Католик шіркеуі]]нен кейінгі әлемдегі екінші ең ірі шіркеу.&lt;ref name=adherentsWeb&gt;{{cite web |title=Christianity |work=Major Branches of Religions Ranked by Number of Adherents |publisher=adherents.com |url=http://www.adherents.com/adh_branches.html#Christianity |accessdate=22 May 2014 |ref=none }}&lt;/ref&gt;

395 жылы [[Рим империясы]]ның [[Батыс Рим империясы|батыс]] және [[Шығыс Рим империясы|шығыс]] империясына бөлінуіне байланысты туындады. Православие шіркеуінің теологиялық негізі [[Византия]]да IX–XI ғасырларда қалыптасты.&lt;ref&gt;Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6&lt;/ref&gt; Өз алдына шіркеу ретіндегі бағыты 1054 жылы христиан шіркеуінің [[Католик шіркеуі|католик]] және православ болып бөлінуіне байланысты айқындалды. Бөлінудің басты себептерінің бірі католиктердің [[Рим папасы]]н бүкіл христиандардың бірінші басшысы деп тануы және батыс шіркеуінің теологиялық түсініктер қайшылығынан туындады.

Православие шіркеуі — бірнеше [[автокефалия]]лық шіркеулерді [[койнония]] арқылы біріктіретін орталықсызданған ірі шіркеу. Оның әлем алдындағы [[де-факто]] басты өкілі — [[Ыстанбұл]]да тұратын [[Варфоломей (Константинополь патриархы)|Варфоломей]], [[Константинополь патриархы]].

[[Ресей]]де 1448 жылдан [[Орыс православие шіркеуі]] бар. Ол [[Қазақстан митрополия округі|Қазақстандағы бүкіл православтарға]] басшылық етеді. Діни сенім негізі [[Ізгі хабар]]дың (Евангелие) [[Жаңа Өсиет]]іне жүгінеді. Негізгі қағидалары Құдайға [[Үштік|үштік бірлік]] тұрғысынан сену.

[[Сурет:Eastern Orthodoxy by country.png|thumb|450px|Дүние жүзіндегі Православие шіркеуініӊ таралуы:
{{legend|#000055|Негізгі дін (75%–дан астам)}}
{{legend|#0000aa|Негізгі дін (50%–75%)}}
{{legend|#0000ff|Орташа маӊызды дін (20%–50%)}}
{{legend|#5555ff|Орташа маӊызды дін (5%–20%)}}
{{legend|#aaaaff|Азшылық дін (1%–5%)}}
{{legend|#b4c8ff|Азшылық дін (1%–дан төмен), бірақ жергілікті [[автокефалия]]сы бар}}
]]

== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* http://pravoslavie.ru
* http://azbyka.ru
* http://cerkva.info

{{wikify}}
{{stub:Заң}}

[[Санат:Православие|*]]</text>
      <sha1>87x69mvkrw4l9kwly6d9d84sxzrdi7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шәріпбай Қашқынбайұлы Сәкиев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54226</id>
    <revision>
      <id>3649044</id>
      <parentid>3538311</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3649044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5896" sha1="bp64orwsoqbmz0vr0ohurjyzs767jbq" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Шәріпбай Қашқынбайұлы Сәкиев
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = 
 |ені                   = 
 |Сурет атауы           = 
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 20.12.1913
 |Туған жері            = қазіргі Ровное ауылы, [[Байзақ ауданы]], [[Жамбыл облысы]]
 |Қайтыс болған күні    = 22.4.1989
 |Қайтыс болған жері    = {{Қайтысболғанжері|Тараз|Таразда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Азаматтығы            = {{Байрақ|Қазақ КСР}}
 |Ұлты                  = 
 |Мансабы               = актер
 |Белсенді жылдары      = 
 |Білімі                = 
 |Мамандығы             = 
 |Не үшін белгілі       = 
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = 
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Серігі                = &lt;!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --&gt;
 |Балалары              = 
 |Отбасы                = &lt;!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --&gt;
 |Марапаттары           = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|1959}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Қазақ КСР халық әртісі|1966}}
 | {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі|1944}}
 | {{Ленин ордені}}
 | {{Ленин ордені}}
}}
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}
'''Шәріпбай Қашқынбайұлы Сәкиев''' ([[20 желтоқсан]] [[1913 жыл|1913]], қазіргі Ровное ауылы, [[Байзақ ауданы]], [[Жамбыл облысы]] — [[22 сәуір]] [[1989 жыл|1989]], [[Тараз]]) – актер, Қазақстанның халық әртісі (1966). 

== Өмірбаяны ==
[[Дулат]] тайпасының [[Жаныс]] руынан.&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= Баспа бас директоры:Әшірбек Көпіш|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Бәйдібек баба - Алып бәйтерек ұрпақтарының шежіресі. Жаныс|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Алматы|баспасы= Издательство Өнер|жыл= 2004|томы= |беттері= |барлық беті= 992|сериясы= |isbn=9965-595-78-Х|тиражы= }}&lt;/ref&gt;

[[Ташкент]]тің А.Н. [[Островский]] атындағы театр-көркемсурет институтының режиссерлік факультетінде оқыған. Шығармашылық жолын 1936 жылы бастады. Ол – [[Жамбыл]] облыстық драма театрының негізін салушылардың бірі. Мұнда әр алуан рөлдерде ойнады: Амангелді, Қозы (Мүсіреповтің осы аттас драмасы мен «Қозы Көрпеш – Баян сұлуында»), Кебек, Еспембет, Қобыланды (Әуезовтің «Еңлік – Кебегі» мен «Қарақыпшақ Қобыландысында»), Скапен (Мольердің «Скапеннің айласында»), Труффальдино (Гольдонидың «Екі мырзаға бір қызметкерінде»), Қадырқұл (Хамзаның «Бай мен кедейінде»), Алдар Көсе (Құсайыновтың осы аттас комедиясында) т.б. «Ер Тарғын», «Айман – Шолпан», «Қыз Жібек» секілді музыкалық спектакльдерге қатысып, Тарғын, [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]], [[Бекежан]] рөлдерін ойнаған. Сәкиев – драматургияның түрлі жанрларындағы жағымды, жағымсыз кейіпкерлердің рөлдерін ойнап, адамдардың мінез-құлқы мен психологиялық жай-күйін дәл бейнелеген. Сахналық әрекет пен ойды ұштастыра білетін жан-жақты білікті актер. 1958 жылы [[Мәскеу]]де өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне [[Мұхтар Әуезов]] атындағы академиялық қазақ драма театрының құрамында М.Әуезовтің «Еңлік-Кебегінде» Еспенбет рөлімен қатысты. Сәкиев режиссурамен де шұғылданып, спектакльдер қойған. «Құрмет Белгісі» орденімен, медальдармен марапатталған.&lt;ref&gt;Жамбыл облысы энциклопедиясы. Алматы, ISBN 9965-9389-1-1&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Мәдениет]]
[[Санат:Қазақстан әртістері]]</text>
      <sha1>bp64orwsoqbmz0vr0ohurjyzs767jbq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649045</id>
      <parentid>3649044</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3649045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5833" sha1="fmz6f0bpil8zo5u31qc8osu6q4q04w0" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Шәріпбай Қашқынбайұлы Сәкиев
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = 
 |ені                   = 
 |Сурет атауы           = 
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = 
 |Туған күні            = 20.12.1913
 |Туған жері            = қазіргі Ровное ауылы, [[Байзақ ауданы]], [[Жамбыл облысы]]
 |Қайтыс болған күні    = 22.4.1989
 |Қайтыс болған жері    = {{Қайтысболғанжері|Тараз|Таразда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 |Азаматтығы            = {{Байрақ|Қазақ КСР}}
 |Ұлты                  = 
 |Мансабы               = актер
 |Белсенді жылдары      = 
 |Білімі                = 
 |Мамандығы             = 
 |Не үшін белгілі       = 
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = 
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Серігі                = &lt;!-- Жұп үйленбеген, бірақ бірге болғанда --&gt;
 |Балалары              = 
 |Отбасы                = &lt;!-- Әулеті, не отбасы жайлы мақала болса, оған осы жерде сілтеме жасаңыз --&gt;
 |Марапаттары           = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Ерен еңбегі үшін медалі (КСРО)|1959}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Қазақ КСР халық әртісі|1966}}
 | {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі|1944}}
}}
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}
'''Шәріпбай Қашқынбайұлы Сәкиев''' ([[20 желтоқсан]] [[1913 жыл|1913]], қазіргі Ровное ауылы, [[Байзақ ауданы]], [[Жамбыл облысы]] — [[22 сәуір]] [[1989 жыл|1989]], [[Тараз]]) – актер, Қазақстанның халық әртісі (1966).

== Өмірбаяны ==
[[Дулат]] тайпасының [[Жаныс]] руынан.&lt;ref&gt;{{кітап|авторы= Баспа бас директоры:Әшірбек Көпіш|бөлімі= |бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Бәйдібек баба - Алып бәйтерек ұрпақтарының шежіресі. Жаныс|шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны= Алматы|баспасы= Издательство Өнер|жыл= 2004|томы= |беттері= |барлық беті= 992|сериясы= |isbn=9965-595-78-Х|тиражы= }}&lt;/ref&gt;

[[Ташкент]]тің А.Н. [[Островский]] атындағы театр-көркемсурет институтының режиссерлік факультетінде оқыған. Шығармашылық жолын 1936 жылы бастады. Ол – [[Жамбыл]] облыстық драма театрының негізін салушылардың бірі. Мұнда әр алуан рөлдерде ойнады: Амангелді, Қозы (Мүсіреповтің осы аттас драмасы мен «Қозы Көрпеш – Баян сұлуында»), Кебек, Еспембет, Қобыланды (Әуезовтің «Еңлік – Кебегі» мен «Қарақыпшақ Қобыландысында»), Скапен (Мольердің «Скапеннің айласында»), Труффальдино (Гольдонидың «Екі мырзаға бір қызметкерінде»), Қадырқұл (Хамзаның «Бай мен кедейінде»), Алдар Көсе (Құсайыновтың осы аттас комедиясында) т.б. «Ер Тарғын», «Айман – Шолпан», «Қыз Жібек» секілді музыкалық спектакльдерге қатысып, Тарғын, [[Көтібар Бәсенұлы|Көтібар]], [[Бекежан]] рөлдерін ойнаған. Сәкиев – драматургияның түрлі жанрларындағы жағымды, жағымсыз кейіпкерлердің рөлдерін ойнап, адамдардың мінез-құлқы мен психологиялық жай-күйін дәл бейнелеген. Сахналық әрекет пен ойды ұштастыра білетін жан-жақты білікті актер. 1958 жылы [[Мәскеу]]де өткен қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне [[Мұхтар Әуезов]] атындағы академиялық қазақ драма театрының құрамында М.Әуезовтің «Еңлік-Кебегінде» Еспенбет рөлімен қатысты. Сәкиев режиссурамен де шұғылданып, спектакльдер қойған. «Құрмет Белгісі» орденімен, медальдармен марапатталған.&lt;ref&gt;Жамбыл облысы энциклопедиясы. Алматы, ISBN 9965-9389-1-1&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Мәдениет]]
[[Санат:Қазақстан әртістері]]</text>
      <sha1>fmz6f0bpil8zo5u31qc8osu6q4q04w0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Басты бет/Жаңалықтар</title>
    <ns>10</ns>
    <id>58856</id>
    <revision>
      <id>3649209</id>
      <parentid>3648510</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3649209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2788" sha1="dfioyazszsws8b8akbb0j9pm4l478oi" xml:space="preserve">{{Басты бет/Түйін
| түйін = 
{{Flatlist|'''[[Портал:Ағымдағы оқиғалар|Ағымдағы оқиғалар]]:''' [[Ирандағы соғыс (2026)|Ирандағы соғыс]]{{*}}[[Ауғанстан–Пәкістан соғысы]]{{*}}[[Газадағы соғыс|Газа соғысы]]{{*}}[[Судандағы үшінші азамат соғысы|Судандағы азамат соғысы]]{{*}}[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]] &lt;Small&gt;([[Ресейдің Украинаға басып кіру хронологиясы (2022 жылдан бастап)|хронологиясы]])&lt;/small&gt;
}}
&lt;!-- Ағымдағы оқиғалардың бірінің суреттемесі --&gt;
[[Сурет:Mudslide at Gyirong Port 2 (screenshot).png|оңға|100px]]
&lt;!-- Нақты оқиғалар --&gt;
* [[28 тамыз]] — [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланымы|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы]]ның тұңғыш сессиясы барысында Президент Тоқаев '''[[Олжас Бектенов үкіметі]]н''' отставкаға жіберді.
* [[26 тамыз]] — [[Непал]] мен [[Тибет]]тегі тасқыннан (''суретте'') 400-ге жуық адам қайтыс болды.
* [[23 тамыз]] — [[Қазақстан]] [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтайы]]ның тұңғыш '''[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)|сайлауы]]нда''' дауыс берді.
* [[14 тамыз]] — [[Украина Қарулы күштері]] '''[[Днепропетровск облысы]]нда''' 26 елді мекен мен 600 шаршы километрден астам жерді азат етті.
* [[20 шілде]] — [[Энди Бёрнем]] '''[[Ұлыбритания премьер-министрі]]''' атанды.
* [[19 шілде]] — [[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]нде '''[[Испания Ұлттық футбол құрамасы]]''' Әлем чемпионы '''[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі (финал)|атанады]]'''.
{{Flatlist|
*'''[[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі|Жақында қайтыс болғандар]]:''' [[V Харальд]]{{*}}[[Ратко Младич]]{{*}}[[Долли Партон]]{{*}}[[Юрий Зельманович Беккер|Юрий Беккер]]{{*}}[[Хейден Панеттьер]]{{*}}[[Ардақ Жамансарыұлы Әмірқұлов|Ардақ Әмірқұлов]]{{*}}[[Судзуми Тонегава]]
}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dfioyazszsws8b8akbb0j9pm4l478oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Православие</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88946</id>
    <redirect title="Православие шіркеуі" />
    <revision>
      <id>3649186</id>
      <parentid>2678387</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>Changed redirect target from [[Православ шіркеуі]] to [[Православие шіркеуі]]</comment>
      <origin>3649186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="94zs1ts5j5sdmjyq4nmtk2iksp39ntc" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Православие шіркеуі]]</text>
      <sha1>94zs1ts5j5sdmjyq4nmtk2iksp39ntc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Виктор Иванович Дьяков</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99579</id>
    <revision>
      <id>3649052</id>
      <parentid>3310973</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3649052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3326" sha1="afd8qctagz046m01mtbm7kcwout6wsn" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Виктор Иванович Дьяков
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 =  
 |Сурет ені             =
 |Сурет атауы           = 
 |Туылған кездегі есімі = 
 |Туған күні            = 11.11.1903
 |Туған жері            = {{Туғанжері|Харьков|Харьковта}}
 |Қайтыс болған күні    = 12.06.1987
 |Қайтыс болған жері    = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}
 |Мансабы               = актёр, режиссёр, ұстаз
 |Азаматтығы            = {{USSR}}
 |Ұлты                  = 
 |Әкесі                 = 
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Балалары              = 
 |Марапаттары           = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Қызыл жұлдыз ордені}}
 | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}}
 | {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі}}
}}
 |Сайты                 =  
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}
'''Виктор Иванович Дьяков''' ([[11 қараша]] [[1903 жыл|1903]], [[Харьков]] — [[12 маусым]] [[1987 жыл|1987]], [[Алматы]]) — [[актер]], [[режиссер]], [[педагог]], [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]] (1945).

== Биографиясы ==
Ленинградтың (қазіргі [[Санкт-Петербург]]) сахна өнері техникумында оқыды (1932- 34). 1937 жылдан режиссурамен айналысып, Қазақстандағы Ұйғыр музыка драма театрында (1937 - 40 ж. және 1949 -59 ж. бас режиссер), Қазақ және Орыс драма театрында қызмет етті.

1953 -63 ж. Қазақ [[телестудия]]сының бас [[режиссер]] болды. 1934 - 41 ж. Қазақ академия драма театры студиясында және Алматы театр училищесінде педогог қызметімен шұғылданды.

Қойған спектакльдері: Ғ.Мүсіреповтің &quot;[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]ы&quot;, Ш.Сәлиевтің &quot;Отанды сүюі&quot; (екеуі де 1938, Ұйғыр театры) Ә.Әбішевтің &quot;Бір семьясы&quot; (1949, Қазақ академия драма театры), М.Әуезов пен Л.С. Соболевтің &quot;Абайы&quot; (1963, Шымкент облысының қазақ драма театры), т.б. [[Қызыл Жұлдыз]], 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған.&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>afd8qctagz046m01mtbm7kcwout6wsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649053</id>
      <parentid>3649052</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3649053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3260" sha1="5gy5dl6uy2pxrd558r1zmd1n5zdbcdf" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Виктор Иванович Дьяков
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 =  
 |Сурет ені             =
 |Сурет атауы           = 
 |Туылған кездегі есімі = 
 |Туған күні            = 11.11.1903
 |Туған жері            = {{Туғанжері|Харьков|Харьковта}}
 |Қайтыс болған күні    = 12.06.1987
 |Қайтыс болған жері    = {{Қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}
 |Мансабы               = актёр, режиссёр, ұстаз
 |Азаматтығы            = {{USSR}}
 |Ұлты                  = 
 |Әкесі                 = 
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Балалары              = 
 |Марапаттары           = {{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Қызыл жұлдыз ордені}}
 | {{I дәрежелі Отан соғысы ордені}}
}}
{{қатар
 | теңестіру = солға
 | {{Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі}}
}}
 |Сайты                 =  
 |Басқалары             = 
 |Commons               = 
}}
'''Виктор Иванович Дьяков''' ([[11 қараша]] [[1903 жыл|1903]], [[Харьков]] — [[12 маусым]] [[1987 жыл|1987]], [[Алматы]]) — [[актер]], [[режиссер]], [[педагог]], [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері|Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі]] (1945).

== Биографиясы ==
Ленинградтың (қазіргі [[Санкт-Петербург]]) сахна өнері техникумында оқыды (1932- 34). 1937 жылдан режиссурамен айналысып, Қазақстандағы Ұйғыр музыка драма театрында (1937 - 40 ж. және 1949 -59 ж. бас режиссер), Қазақ және Орыс драма театрында қызмет етті.

1953 -63 ж. Қазақ [[телестудия]]сының бас [[режиссер]] болды. 1934 - 41 ж. Қазақ академия драма театры студиясында және Алматы театр училищесінде педогог қызметімен шұғылданды.

Қойған спектакльдері: Ғ.Мүсіреповтің &quot;[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]ы&quot;, Ш.Сәлиевтің &quot;Отанды сүюі&quot; (екеуі де 1938, Ұйғыр театры) Ә.Әбішевтің &quot;Бір семьясы&quot; (1949, Қазақ академия драма театры), М.Әуезов пен Л.С. Соболевтің &quot;Абайы&quot; (1963, Шымкент облысының қазақ драма театры), т.б. [[Қызыл Жұлдыз]], 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медальдармен марапатталған.&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;

==Дереккөздер==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>5gy5dl6uy2pxrd558r1zmd1n5zdbcdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джон Траволта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137822</id>
    <revision>
      <id>3649069</id>
      <parentid>3414323</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T00:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShadZ01</username>
        <id>56180</id>
      </contributor>
      <origin>3649069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2800" sha1="5nmbk18fnhtssgqpa7f2u03gmilv9bg" xml:space="preserve">{{Кинематограф 
  |есімі                  = Джон Траволта
  |шынайы есімі           = John Travolta
  |сурет                  = John Travolta, London, 2013 (derivate).jpg
  |сурет ені              =
  |сурет атауы            =
  |туған кездегі есімі  = Джон Джозеф Траволта
  |туған күні           = 18.02.1954
  |туған жері           = {{туғанжері|Энглвуд|Энглвудта|Энглвуд (Нью-Джерси)}}, [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]]
  |қайтыс болған күні     =
  |қайтыс болған жері     =
  |мамандығы              = {{актер|АҚШ}}, [[жазушы]], {{кинопродюсер|АҚШ}}, {{әнші|АҚШ}}, [[Би|биші]]
  |азаматтығы             = {{USA}}
  |белсенді жылдары       = [[1969]] — &lt;small&gt;осы уақытқа шейін&lt;/small&gt;
  |бағыты                 =
  |киностудия             =
  |марапаттары            = «[[Алтын глобус]]» (1996)
  |imdb_id                = 0000237
  |сайты                  = [http://travolta.com/ travolta.com]
}}
'''Джон Джозеф Траволта''' ({{lang-en|John Joseph Travolta}}; [[18 ақпан]] [[1954 жыл]]ы [[Энглвуд (Нью-Джерси)|Энглвуд]], [[Нью-Джерси]], [[АҚШ]]) – америкалық актер, биші мен әнші. 

«[[Сенбі кешінің қызбасы]]&lt;nowiki/&gt;», «Бриолин» және «[[Қойыртпақ шығарма]]» фильмдеріндегі басты рөлдерді сомдап танымал болған. Жастық шағын бимен өткізген десе де болады. 1991 жылы актриса [[Келли Престон|Келли Престонға]] үйленеді. Екі ұлы және бір қызы бар. Үлкен ұлы 2009 жылы қайтыс болады. Авиацияны ұнатады, бірнеше жеке ұшақтары бар. Бірнеше альбомдары бар. Фильмдері: «Дабыл!» (1972), «Кэрри» (1976), «Алтын шынжыр» (1991), «Сынған жебе» (1996), «Генерал қызы» (1999), «Құпия сөз «Қылыш балық»» (2001), «Жабайы доңыздар» (2007), «Парижден сүйдім» (2010), т.б.

== Фильмография ==

* [[Қойыртпақ шығарма]] (1994)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{official|http://travolta.com/|Джона Траволты}}

[[Санат:Алтын глобус сыйлығының иегерлері]]</text>
      <sha1>5nmbk18fnhtssgqpa7f2u03gmilv9bg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эдвард Мунк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143864</id>
    <revision>
      <id>3649074</id>
      <parentid>3644078</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T02:30:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:Edvard_Munch_-_Shore_with_Red_House_-_Google_Art_Project.jpg]]» деген «[[:File:Edvard_Munch_-_Beach_-_Google_Art_Project.jpg]]» дегенмен алмастырылды.</comment>
      <origin>3649074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38339" sha1="4nbyvlijldmbp2k5eivjiggw91ixux0" xml:space="preserve">{{Суретші
 |есімі            = Эдвард Мунк
 |шынайы есімі     = Edvard Munch&lt;ref&gt;[http://dictionary.reference.com/browse/munch &quot;Munch&quot;]. ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]''.&lt;/ref&gt;
 |суреті           = Edvard Munch 1912.jpg
 |сурет ені        = 250px
 |сурет атауы      = Суретші Мунк 1912 жылы
 |туған кездегі есімі      = 
 |туған күні     = 12.12.1863
 |туған жері     = [[Лётен]], [[Хедмарк]], [[Норвегия]]
 |қайтыс болған күні      = 23.1.1944
 |қайтыс болған жері      = [[Экели]], [[Осло]]ға жақын, [[Норвегия]]
 |шыққан жері      = 
 |азаматтығы       = 
 |жанры            = [[Көркем сурет]], [[графика]]
 |мектебі          = 
 |өнер ағымы       = [[Модерн]], [[экспрессионизм]], [[символизм]]
 |атақты қолөнерлері      = [[Айғай]], [[Түңілу]]
 |марапаттаушылары        = 
 |ықпалын тигізу          = [[Эдуард Мане]], [[Поль Гоген]], [[Винсент Ван Гог]], [[Анри де Тулуз-Лотрек]], [[Жорж Сёра]], [[реализм]], [[импрессионизм]], [[постимпрессионизм]], [[пуантилизм]], [[символизм]]&lt;ref name=&quot;The Art Story&quot;&gt;[http://www.theartstory.org/artist-munch-edvard.htm Эдвард Мунк «Өнер тарихы — The Art Story»]&lt;/ref&gt;
 |ықпалы әсер етті        = [[Василий Кандинский]], [[Эрнст Людвиг Кирхнер]], [[Макс Бекман]], [[Пауль Клее]], [[Анри Матисс]], [[Оскар Кокошка]], [[Макс Курцвайль]], [[Франц Марк]], [[Эмиль Нольде]], [[Отто Мюллер]], [[Фрэнсис Бэкон (суретші)]], [[Трейси Эмин]], [[Гилберт и Джордж]], [[Питер Дойг]], [[экспрессионизм]], [[фовизм]], [[Cюрреализм]]&lt;ref name=&quot;The Art Story&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TANR — Сью Придо&quot;&gt;''Придо С.'' Өшпенділіктен махаббатқа дейін. Эдвард Мунктің 150 жылдығы// The Art Newspaper Russia № 6 (15). — 2013. — Шілде-тамыз.&lt;/ref&gt;
 |марапаттары             = 
 |сайты            = 
 |Commons          = Munch autograph.png
}}
'''Эдвард Мунк''' (Edvard Munch, 1863-1944) — [[Норвегия]]лық [[экспрессионизм]] суретшісі және графикшісі&lt;ref&gt;&quot;Британ үстел энциклопедиясы&quot; I том, АСТ-Астрель, Мәскеу, 2006,ISBN 978-5-17-038532-4(Т.1) (АСТ),ISBN 978-5-271-15120-0 (Т.1) (Астрель)&lt;/ref&gt;. Оның шығармалары адам жанының налаға толы мұңлы кескінін айқын бедерлеп көрсетуімен ерекшеленеді және кейінгі неміс экспрессионизміне айырықша ықпал етті. Оның өнері мен өміріне анасының өлімі, балалық шағындағы ағасы мен әпкесінің өлімі, әкесі мен екінші әпкесінің психикалық ауруы із қалдырған. Болмашы білім алады, бірақ Христианидегі (қазіргі [[Осло]] қаласы) суретшілер тобының қолдауымен  имперссионизмге және  постимрессионизмге бейімделуі оның керемет стиль қалыптастыруына мүмкіндік берді.
== Ғұмырбаяны ==
=== Бала кезі ===
[[Сурет:Edvard Munch - The sick child (1907) - Tate Modern.jpg|thumb|right|300px|Мунк: &quot;Ауру бала&quot; (1907)]]
Мунк 1863 жылы 12 желтоқсанда Норвегиядағы Лётенде (Løten) туылып, Христианида (қазіргі Осло қаласы) ержетеді. Ол суретші Жақып Мунк (Jacob Munch) пен тарихшы Петр Андриас Мунктің (Peter Andreas Munch) туысқаны.&lt;ref&gt;{{harvnb|Eggum|1984|p=15}}&lt;/ref&gt; Мунктің шешесі Лаура (Laura Cathrine Bjølstad) 1868 жылы туберкулез ауыруынан қайтыс болады. Шешесі қайтыс болған соң бала Мункті әкесі бағады. Бірақ әкесі рухани ауыруға шалдығып, балаларына тозақ үрейі туралы көп айтады екен.&lt;ref&gt;{{harvnb|Prideaux|2005|p=17}}&lt;/ref&gt; Оның түсіндіруінше, егер әлдекім күнә өткізсе, жанып жатқан тозаққа тасталады және енді қайтіп құтқарылу орайы онда болмайды екен. Бұл тәрбиелер бала Мунктің санасына мәңгілік із қалтырады.&lt;ref&gt;{{harvnb|Prideaux|2005|p=2}}&lt;/ref&gt;

1877 жылы оның ағасы мен жақсы көретін София атты әпекесі қайтыс болады&lt;ref name=Eg_p16&gt;{{harvnb|Eggum|1984|p=16}}&lt;/ref&gt;. Ал, әкесі 1889 жылы қайтыс болады. Мунктің бір қарындасы бала кезінде рухани ауыруға шалдыққаны анықталған екен. Мунктің өзі де ауырушаң болады. Ағалы-қарындасты 5 ағайынды ішінде тек ағасы Андре ғана үйленеді және ұзақ өтпей ол да қайтыс болады. Осынау іркес-тіркес қайтыс болулар Мунктің жүйкесі мен көңіл күйіне нашар әсер етіп, жаны жаралы есейеді. Ажалдың бұл соққысы Мунк шығармаларындағы тұншығу мен қасіреттің негізгі себебі есептеледі. Ол былай деген болатын: {{Дәйексөз|''&quot;Ауыру, жындану және ажал менің бесігімді төңіректеген періштелер болды және олар маған өмір бойы еріп жүрді.&quot;''}}

=== Жастық шағы ===
1879 жылы Мунк инженер болу үшін технологиялық институтқа оқуға түседі. Бірақ денсаулығына байланысты оқуды жөнді жалғастыра алмайды.&lt;ref name=Pr_p35&gt;{{harvnb|Prideaux|2005|p=35}}&lt;/ref&gt; 1880 жылы Мунк суретші болуға бел байлап, аталған институттан кетеді. Келесі жылы ол Осло королдық өнер және дизайн институтына қабылданады. Мүсінші Julius Middelthun және  [[натурализм]] суретшісі  Кристиан Крог (Christian Krohg) оның оқытушысы болады. Жас суретші өз суретшілік бағыты туралы былай деген екен: {{Дәйексөз|&quot;Мен өз суреттерімде өмірді және оның мен үшін мәнін бейнелеймін.&quot;}}&lt;ref name=Pr_p35/&gt;

1885 жылы Мунк Парижге барады және оның туындылары да француз суретшілерінің ықпалына ұшырайды.&lt;ref&gt;{{harvnb|Prideaux|2005|p=110}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Eg_p61&gt;{{harvnb|Eggum|1984|p=61}}&lt;/ref&gt; Өз шығармашылық үлгісін [[импрессионизм]]нен бастаған Мунк біртіндеп [[постимпрессионизм]]ге ауысады және ақыр-аяғы өзіне ғана тән жаңа суреткерлік шеберлігін қалыптастырады. Мунктің суреттері стилі жағынан [[постимпрессионизм]]ге жақын болғанымен, бірақ негізгі тақырыбы [[символизм]]ге тән. Оның суреттері сыртқы дүние шындығын емес, адамның ішкі жан дүние шындығын бейнелеуге құрылған.&lt;ref name=&quot;Pr_135&quot;&gt;{{harvnb|Prideaux|2005|pp=135–137}}&lt;/ref&gt;

1892 жылы қарашада Мунк [[Берлин]] суреткерлер одағының шақыртуы бойынша суреттерін көргізбеге қояды және оның суреттері талас тақырыбына айналады. Бір апталық көргізбеден соң Мунк Берлинде әр ел қайраткерлерінен құралған әлеуметтік бірлестікке қатысады. Бұл бірлестікте сол кездің біршама танымал жазушылары, суретшілері мен сыншылары болады. Олардың арасында Норвегия жазушысы [[Генрик Ибсен]] (Мунк Ибсеннің бірнеше пьесасына фон сурет жобалап береді) және Швед драматургі [http://www.wikiart.org/en/edvard-munch/street-lafayette-1891#supersized-artistPaintings-185332 Август Стриндберг] қатарлы әйгілі тұлғалар да болады.

1892 жылдан 1908 жылдар аралығында Мунк көп уақытын [[Париж]] және [[Берлин]] қалаларында өткізіп, [[офорт]] (мыс ойма), [[литография]] (тас ойма) және  [[гравюра]] (ағаш ойма) өнері салаларында үлкен беделге ие болады. Ғасырлар тоғысы кезінде ол өзінің бұрынғы шығармаларын жаңаша материалдар (Фотография, литография және гравюра) арқылы қайта жаңғыртады.
[[Сурет:Atelier de restauration du musée Munch (Oslo) (4858110206).jpg|thumb|right|200px|Осло Мунк мұражайындағы сурет]]
1908 жылы күзде оның құлазу науқасы тіпті де тереңдеп, ақыры Даниэль доктордың арнаулы психиатриясында емделе бастайды. Ондағы емдеу оның даралығын өзгертіп жібергендей болады.

1909 жылы Мунк Норвегияға қайтып, ұлы табиғатқа қызығушылдық танытады. Оның шығармаларындағы бояулар алуандығы айқындалып, мұңлы сарын сейілгендей болады. Нацистік Германия тұсында Мунк &quot;''азғын суретші''&quot; атанып, Германияның көркем галереяларынан суреттері алынып тасталады. Германияны өзінің екінші отаны санайтын Мункке бұл біраз ауыр тиді.

=== Өмірден қайтуы ===
[[Сурет:Une des salles du musée Munch (Oslo) (4857491003).jpg|thumb|right|200px|Ослодағы Мунк мұражайы]]
80 жастық мерейтойын өткізген соң бір айдан кейін Мунк 1944 жылы 23 қаңтарда Осло маңындағы Экелиде (Ekely) өмірмен қоштасты. Ол Осло мұрағатына өзінің 1000 май бояулы суретін, 15400 эстамп суртін, 4500 су бояулы суретін, 6 ойма мүсінін сыйлады. Мункті еске алу үшін Осло әкімшілігі Tøyen-де &quot;Мунк мұражайын&quot; ашты. Мунк мұражайы әлемде Мунк суреттерін ең көп сақтаған мұражай есептеледі.  Бұдан басқа Ослодағы ұлттық көркемсурет галереясы да Мунктің біраз май бояулы суретін сақтауда. Ослодағы Hotel Continental ішіндегі Dagligstuen бөлмесі де Мунктің біраз таңдаулы эстамп суреттерін сақтауда.
== Сурет стилі ==
{{Quote box |width=200px |align=right |quoted=true |bgcolor=#FFFFF0 |salign=right
 |quote =&lt;poem&gt;
''Менің шірік тәнімнен,''
''Әдемі гүлдер өседі.''
''Мәңгілік жайқаламын,''
''Жаным гүлге көшеді.''
&lt;/poem&gt; |source = Эдвард Мунк&lt;ref name=&quot;Herald&quot;&gt;{{cite book |last=Thompson |first=J. William|title=Sustainable Landscape Construction: A Guide to Green Building Outdoors |year=2008 |publisher=Island Press |edition=2nd |location=Washington, D.C. |isbn=978-1-59726-142-5|last2=Sorvig |first2=Kim|page=30}} Edvard Munch:
'''''From my rotting body, // flowers shall grow, // and I am in them, // and that is eternity.'''''&lt;/ref&gt;}}
Мунк көбінесе тіршілік, ажал, махаббат, үрей, құлазу қатарлыларды өзекті тақырып етіп, адамға күшті әсер беретін сызықтар, бояулар қолданып, қарапайымды әсірелеп көрсетіп, өз сезінісі мен көңіл күйін айқын бедерлеп көрсетуге тырысады. Оның сурет стилі германдық және Орта еуропалық [[экспрессионизм]] (бейнешілдік) ағымының алғашқы үлгісі есептеледі.

Мунк суретшілік өмірінде өз стилін көп рет өзгерткен болатын. 1880 жылдары Мунк [[натурализм]] (мысалы: [http://en.wahooart.com/art.nsf/ArtworkZoom?Open&amp;RA=6WHK86 «Ханс Жагердің портреті», Portrait of Hans Jæger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626144347/http://en.wahooart.com/art.nsf/ArtworkZoom?Open&amp;RA=6WHK86 |date=2015-06-26 }}) бағытында және жартылай [[импрессионизм]]дік (әсершілдік) (мысалы: [http://www.wikiart.org/en/edvard-munch/street-lafayette-1891#supersized-artistPaintings-185449 «Лафайетте көшесі», Rue Lafayette]) бағытта болды. 1892 жылдардан бастап Мунк өзінің тоғыспалы [[синтетизм]]дік өз стилін қалыптастыра бастады (мысалы: [http://www.wikiart.org/en/edvard-munch/street-lafayette-1891#supersized-artistPaintings-185328 «Күйзеліс»] ). Мұнда бояулар символды мағынаға ие болып, әлдебір идеяларды жүктеп жеткізеді (мысалы: [http://www.wikiart.org/en/edvard-munch/street-lafayette-1891#supersized-artistPaintings-185472 «Айғай»]). Бұл оны белгілі мағынада [[символизм]]мен тоғыстырды. 1890 жылдары Мунк ашық түстерге көбірек жүгініп, өз кейіпкерін орталыққа жайғастыруы жиіледі.
[[Сурет:VII-1000-forside-200.jpg|thumb|right|200px|[[Норвег кронасы]]ндағы Эдвард Мунк кескіні (2001) (оң беті)]]
Мунк адамдардың ішкі жан толқынын бейнелеудің түрлі амалдарын сынақ етіп, кейіпкерлері өз күйін білдірген күйде суреттелді (мысалы: [http://www.wikiart.org/en/edvard-munch/street-lafayette-1891#supersized-artistPaintings-185329 «Күл»]). Мұндай орналастыру салдарынан Мунк суреттерінде адам, ауа, естелік, қимыл, уақыт секілділер тегіс бір сәтте түйсікке ұйып қатып қалғандай әсер беріп, адам жанының қалтарысын тосын жарық еткізгендей болады.

Мунктің барлық кейіпкерлері, түрлі образдар ([http://www.wikiart.org/en/edvard-munch/street-lafayette-1891#supersized-artistPaintings-185352 «Емханадағы ажал»], мысалы), тіпті әрбір қимыл-қозғалыстар белгілі бір көңіл күйді бейнелеп, &quot;дененің тілін&quot; жеткізіп айтып жатқандай болады. Мунк кейіпкерлері (мысалы, [http://www.wikiart.org/en/edvard-munch/street-lafayette-1891#supersized-artistPaintings-185471 «Айғай»]) белгілі бір көңіл күй ауанын бейнелейтіндіктен, ол сызған ер мен әйел нақты шындықтар емес болатын. Мунктің айтуынша, импрессионизм өз өнер үлгісіне сай келмейді. Мунк нақты шындықтың кез келген бір түйінін бейнелеуге еш қызықпайды, оның баса мән бергені көңіл күй мағынасы, шындықтың адам жанындағы сағымы. Осы мақсатқа жету үшін Мунк құлазу секілді күйлерге айырықша сәп салды және шығармалары адам есін шығарардай сасқалаққа толы болды.

== Шығармашылық ==
=== Айғай ===
[[Сурет:The Scream.jpg|thumb|right|300px|Мунк: Айғай]]
Мунктің бізге жеткен күнделіктерінде мынадай жазба бар: {{Дәйексөз|''Екі досыммен  бірге соқпақпен келе жаттық. Күн орнына отырар тұста көңіл-күйіміз қатты құлазыды. Аяқ астынан аспан қанды реңге бояна қалды. Мен шаршағанымды сезіп, шарбаққа сүйендім. Ізінше қала мен оның төңірегін басқан алқызыл бұлтқа көз салдым. Достарым ұзап кеткен болатын. Мен сол жерде табиғаттың қаһарлы айғайын іштей сезініп, қорқыныштан дірілдеген қалпымда сілейіп қалдым ...''}}

«Айғай» (1893, норвег: Skrik, таза мағынасы тұрғысынан &quot;Бақыру&quot;, &quot;Шыңғыру&quot;, &quot;Шырқырау&quot; деп те аударуға болады,) — Мунктің өкілдік туындысы, Мунк шығармашылығының шыңы. Бұл туындыда суретші [[экзистенциализм]]дік мағынада адамзат қасіретін дөп бейнелейді. Мунктің басқа туындылары секілді, «Айғайдың» да бір-біріне сәл ұқсамайтын 4 нұсқасы бар. Бұлардың арасындағы 1895 салынған нұсқасы 2012 жылы 2 мамырда 119,922,500 $ сатылған болатын.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Pollard|first=Chris|title=They paid how Munch for it?|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/article4294597.ece|accessdate=6 мамыр 2012|newspaper=The Sun|date=3 мамыр 2012|location=London}}&lt;/ref&gt;

Ғасырлар тоғысы кезінде Мунк «Тіршілік арқауы – өмір, махаббат, ажал жыры» (Frieze of Life—A Poem about Life, Love and Death) атты тізбекті суреттер желісін салды, «Айғай» соның бірі есептеледі. Бұл сурет желісі тіршілік, махаббат, үрей, ажал, қайғы-қасірет, мұң тақырыбына арналған.&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.nytimes.com/2012/09/18/arts/design/munchs-scream-to-hang-for-six-months-at-moma.html?hpw | work=The New York Times | first=Carol | last=Vogel | title=Munch's ‘Scream' to Hang for Six Months at MoMA | date=17 September 2012}}&lt;/ref&gt;

Ол осы туындылары арқылы өмір мен өлім туралы өз кешірмесі мен сезінісін бейнелеуге тырысты. Мысалы «Ауру бала» (Мунктің қайтыс болған әпекесі Софияны бейнелейді), «Емханадағы ажал», «Түңілу», «Қанішер», «Күйзеліс», «Күл», «Тіршілік биі» қатарлылар. Бұл суреттер суретші түйсігі мен сезімін тіке бейнелейді, объекттің нәзік бейнесі қарапайым ғана сызылған, ал бірақ сезім, көңіл күй әсіреленген, объект нақты болғанымен мұнда тек сезімді бейнелеудің құралы ретінде ғана маңызды болған. Бұл суреттерде жанды сілкілейтін мәңгілік құдірет бар, осынау көріністердің артындағы фон адасқан аңсар апанын, қашып құтылғысыз ажал көлеңкесін, тіршіліктің қарамаққа қарапайым, бірақ [[абсурд]]қа толы үйірілісін, абыржу, үрей қабаттасқан шындықты сезіндіреді.

Мунк шығармаларының жаны оның жан дүниені боямасыз тіке, адал көрсетуінде. Әр туындысынан оның бүкіл болмысымен, жан сезімімен жасампаздықпен шұғылданғаны байқалады. 1889 жылы 26 жастағы Мунк  былай жеп жазған болатын: {{Дәйексөз|''&quot;Біз ендіқайтіп бөлмедегі газет оқыған жігітті, немесе жіп иірген қызды сызбаймыз. Біз тірі адамды сызамыз. Ол тыныс алады, оның сезімі бар, ол мұңға батады, ол және ғашық.&quot;''}}
=== Тіршілік арқауы ===
1893 жылы желтоқсанда Мунк [[Берлин]]дегі әйгілі [[Унтер ден Линден]] (Unter den Linden) көшесінде сурет көргізбесін өткізді. Бұл оның «Тіршілік арқауы» суреттері есептеледі. Онда табиғатпен тыныстас суреттер де болды: «Дауыл», «Ай нұры», «Жұлдызды кеш». Мұнан басқа махаббаттың көлеңке түсін көрсететін «Роза гүлі және Мейли», «Қанішер» қатарлылар да болды. «Емханадағы ажал» ажалды негізгі тақырып етіп, Мунктің әпекесі Софияға арналды. Негізінен бұл суреттерде Мунк отбасындағылар көрініс тапты. 1894 жылы «Тіршілік арқауына»  «абыржу», «күл», «Мадонна», «Әйел затының үш кезеңі» қатарлы туындылары енді. Ғасырлар тоғысы кезінде ол «Тіршілік арқауын» сызып аяқтады.

Мунктің біраз туындылары [[Модерн]] (art nouveau) өнерінің эстетикасын бейнелейді. 1898 жылы өзінің «метаболизм» (әуелдегі аты &quot;Адам ата мен Хауа ана&quot; болатын) туындысына рельефтік ағаш рама орнатты, бұл Мунктің шектелген алманы жеп күнәһар болуы туралы &quot;адамзаттың азғындауы&quot; мифіне сенетінін, махаббатқа үмітсіз қарайтынын көрсетеді. 1900  жылдары сызылған «Бос крест», «Голгофа» қатарлылар оның метафизикалық бағытын білдірді.

1908-1909 жылдардағы жүйке күйзелісінен кейін, оның өнері анағұрлым позитивті және айқын бола бастады, бірақ бұрынғыдай қарқынды болмады.

== Туындылары ==
=== Негізгі туындылары ===
[[File:La salle Munch dans lhôtel de ville dOslo (4853547949).jpg|thumb|288px|Ослодағы &quot;Мунк үйінде&quot; сақталған сурет]]
* [http://www.wikiart.org/en/edvard-munch/street-lafayette-1891#supersized-artistPaintings-185355 1892: ''Карл Жон көшесінің кеші'']
* [http://www.wikiart.org/en/edvard-munch/street-lafayette-1891#supersized-artistPaintings-185471 1893: ''[[Айғай&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;'']]
* [http://www.wikiart.org/en/edvard-munch/street-lafayette-1891#supersized-artistPaintings-185329 1894: ''Күл'']
* [http://www.wikiart.org/en/edvard-munch/street-lafayette-1891#supersized-artistPaintings-185356 Көзбен көз (1894)]
* 1894–1895: ''[[Мадонна]]''
* 1895: ''[[Жастық көктем]]''
* 1895: ''Темекі тұтатқан өз портреті''
* 1895: ''Емханадағы ажал''
* 1899–1900: ''Тіршілік биі''
* 1899–1900: ''Ана өлімі''
* 1903: ''Айлы түндегі ауыл''
* 1940–1942: ''сағат пен төсектің қасындағы өз портреті''
{{-}}
&lt;gallery widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;140px&quot; perrow=&quot;5&quot; caption=&quot;Негізгі жұмыстары&quot;&gt;
File:The Scream.jpg|''[[Айғай]]''. 1893. Май бояулы, картонға салынған пастель суреті. Норвегия ұлттық галереясы, [[Осло]]
File:Edvard Munch - The dance of life (1899-1900).jpg|''Тіршілік биі''. 1899–1900. Кенепке салынған май бояулы сурет, 49½&amp;nbsp;×&amp;nbsp;75 in. Норвегия ұлттық галереясы, Осло
File:Edvard Munch - Ashes (1895).jpg|''Күл''. 1894. Кенепке салынған май бояулы сурет. 120.5&amp;nbsp;×&amp;nbsp;141&amp;nbsp;cm. Норвегия ұлттық галереясы, Осло
File:Edvard Munch - Madonna - Google Art Project.jpg|''Мадонна''. 1894. Кенепке салынған май бояулы сурет. 90&amp;nbsp;×&amp;nbsp;68&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Skrik 1893.jpg|Бұл [[пастель]] 1893 жылғы &quot;Айғайдың&quot; тұңғыш аяқталды нұсқасы болуы мүмкін. Ослодағы Мунк мұражайында сақталуда
File:Munch The Scream lithography.png|Мунк жағынан &quot;Айғай&quot; деп аталған [[литография]], 1895
File:The Scream Pastel.jpg|Картон пастел, 1895 жылы орындалған бұл нұсқа, 2012 жылы 120 млн долларға сатылды
File:Edvard Munch - The Scream - Google Art Project.jpg|1910 жылы сызылған бұл нұсқасы 2004 жылы Мунк мұражайынан ұрланған болатын, ал 2006 жылы қалпына келтірілді.
&lt;/gallery&gt;

==Таңдамалы туындылары==
&lt;gallery widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;140px&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
File:Edvard Munch - The Seine at Saint-Cloud - Google Art Project.jpg|''Сенадағы қасиетті бұлт''. 1890. 46&amp;nbsp;×&amp;nbsp;38&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - At the Roulette Table in Monte Carlo - Google Art Project.jpg|''Монте-Карлодағы ұтыс үстелі''. 1892. 74,5&amp;nbsp;×&amp;nbsp;116&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:August Strindberg by Edvard Munch.jpg|''Август Стриндберг''. 1892. Кенепке салынған май бояулы сурет, 120&amp;nbsp;×&amp;nbsp;90&amp;nbsp;cm. Заманауи өнер мұражайы (Moderna Museet), Стокгольм, Швеция

File:Edvard Munch - Death in the Sickroom - Google Art Project.jpg|''Емханадағы ажал''. 1893. 134&amp;nbsp;×&amp;nbsp;160&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:'Starry Night' by Edvard Munch, 1893, Getty Center.JPG|''Жұлдызды түн''. 1893. 135.6&amp;nbsp;×&amp;nbsp;140&amp;nbsp;cm. J. Paul Getty мұражайы.
File:Edvard Munch - Vampire (1895) - Google Art Project.jpg|''Қанішер''. 1895. 91&amp;nbsp;×&amp;nbsp;109&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Anxiety - Google Art Project.jpg|''Маза''. 1894. 94&amp;nbsp;×&amp;nbsp;74&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло

&lt;!-- File:Edvard Munch - Death and Life - Google Art Project.jpg|''Ажал және өмір''. 1894. 128&amp;nbsp;×&amp;nbsp;86&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло --&gt;

File:Munch deathSickroom.jpg|''Емханадағы ажал.'' c. 1895. Кенепке салынған май бояулы сурет. 59&amp;nbsp;×&amp;nbsp;66 in. Норвегия ұлттық галереясы, Осло
File:Edvard Munch, Lady from the sea.jpg|''Теңізден келген әйел'' (бөлігі). 1896. Кенепке салынған май бояулы сурет. 39½&amp;nbsp;×&amp;nbsp;126 in.
File:Edvard Munch - Evening. Melancholy I - Google Art Project.jpg|''Кеш, мазасыздық І''. 1896. 41.1&amp;nbsp;×&amp;nbsp;55.7&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Separation - Google Art Project.jpg|''Айырылысу''. 1896. 96&amp;nbsp;×&amp;nbsp;127&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
&lt;!-- File:Edvard Munch - The Sick Child I - Google Art Project.jpg|''Ауыру бала I''. 1896. 43.2&amp;nbsp;×&amp;nbsp;57.1&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло --&gt;
&lt;!-- File:Edvard Munch - The Urn - Google Art Project.jpg|''Урна''. 1896. 46&amp;nbsp;×&amp;nbsp;26.5&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло --&gt;
File:Edvard Munch - The Voice , Summer Night - Google Art Project.jpg|''Дауыс / Жазғы түн''. 1896. 90&amp;nbsp;×&amp;nbsp;119&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - The Kiss - Google Art Project.jpg|''Сүйіс''. 1897. 99&amp;nbsp;×&amp;nbsp;81&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Inheritance - Google Art Project.jpg|''Мұра''. 1897–99. 141&amp;nbsp;×&amp;nbsp;120&amp;nbsp;cm. мұра
File:Edvard Munch - Metabolism - Google Art Project.jpg|''метаболизм (алмасу)''. 1898–99. 172&amp;nbsp;×&amp;nbsp;142&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло

File:Edvard Munch - Red and White - Google Art Project.jpg|''Қызыл және ақ''. 1899–1900. 93&amp;nbsp;×&amp;nbsp;129&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Train Smoke - Google Art Project.jpg|''Сапар түтіні''. 1900. 84&amp;nbsp;×&amp;nbsp;109&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Consul Christen Sandberg - Google Art Project.jpg|''Consul Christen Sandberg''. 1901. 215&amp;nbsp;×&amp;nbsp;147&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Kiss IV - Google Art Project.jpg|''Сүйіс IV''. 1902. 47&amp;nbsp;×&amp;nbsp;47&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Four Girls in Åsgårdstrand - Google Art Project.jpg|''Åsgårdstrand-дық төрт қыз''. 1903. 87&amp;nbsp;×&amp;nbsp;111&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - The Brooch. Eva Mudocci - Google Art Project.jpg|''Брошь. Eva Mudocci''. 1903. 76&amp;nbsp;×&amp;nbsp;53.2&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Beach - Google Art Project.jpg|''Жағалаудағы қызыл үй''. 1904. 69&amp;nbsp;×&amp;nbsp;109&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Friederich Nietzsche.jpg|''Portrait of [[Фридрих Ницше]]'' 1906.
File:MunchDerToddesMarat1907.JPG|''Мараттың өлімі I'' 1907.
Edvard Munch - The Death of Marat II - Google Art Project.jpg|''Мараттың өлімі IІ'' 1907.
File:Edvard Munch - Jealousy - Google Art Project.jpg|''Қызғаныш''. 1907. 75&amp;nbsp;×&amp;nbsp;98&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло

File:Edvard Munch - The Sun - Google Art Project.jpg|''[[Күн (жұлдыз)|Күн]]''. 1910–11. 450&amp;nbsp;×&amp;nbsp;772&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Galloping Horse - Google Art Project.jpg|''Шапқылаған ат''. 1910–12. 148&amp;nbsp;×&amp;nbsp;120&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - The Yellow Log - Google Art Project.jpg|''Сары белгі''. 1912. 129.5&amp;nbsp;×&amp;nbsp;159.5&amp;nbsp;cm.Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - On the Sofa - Google Art Project.jpg|''Диванда''. 1913. 80&amp;nbsp;×&amp;nbsp;150&amp;nbsp;cm.Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Weeping Nude - Google Art Project.jpg|''Жылаған тыржалаңаш''. 1913–14. 110&amp;nbsp;×&amp;nbsp;135&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
&lt;!-- File:Edvard Munch - Workers on their Way Home - Google Art Project.jpg|''Үйіне қайтқан жұмысшылар''. 1913–14. 227&amp;nbsp;×&amp;nbsp;201&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло --&gt;
File:Edvard Munch - Summer night, Inger on the beach (1889).jpg|''Жазғы түн, жағалаудағы Ингер''. 1889.
Edvard Munch - The storm (1893).jpg|Дауыл, 1893
Edvard Munch - Nuit d’été à Aagaardstrand.jpg|Åsgårdstrand-тағы ағаш және бақ қоршауы
Munch Moonlight.jpg|Айлы кеш, 1895
Edvard Munch - Golgotha (1900).jpg|Голгофа, 1900
Munch Girls on the pier.jpg|Бойжеткен, 1901
Munch Soehne des Dr Linde.jpg|Балалар, 1903
Edvard Munch - Melancholy (1894).jpg|Мұң, 1894
MunchDaskrankeMaedchen.JPG|Ауыру бала, 1885-1886жж.
Edvard Munch - Death and the Child (1899), Kunsthalle Bremen.jpg|Бала және өлім, 1899
&lt;!-- File:Edvard Munch - The Haymaker - Google Art Project.jpg|''Шөп''. 1917. 130&amp;nbsp;×&amp;nbsp;150&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло --&gt;
&lt;/gallery&gt;

===Автопортреттер===
&lt;gallery widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;140px&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
File:Edvard Munch - Self-Portrait - Google Art Project (533070).jpg|''Автопортрет''. 1882. 26&amp;nbsp;×&amp;nbsp;19&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Self-Portrait (1895) G0192-59 - Google Art Project.jpg|''Автопортрет''. 1895. 458&amp;nbsp;×&amp;nbsp;314&amp;nbsp;mm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Self-Portrait in Hell - Google Art Project.jpg|''Тозақтағы автопортрет''. 1903. 82&amp;nbsp;×&amp;nbsp;66&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Self-Portrait with Brushes - Google Art Project.jpg|''[[Қылқалам]]дар ұстаған автопортрет''. 1904. 197&amp;nbsp;×&amp;nbsp;91&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло

File:Edvard Munch - Self-Portrait with a Bottle of Wine - Google Art Project.jpg|''Шарап бөтелкесі қасындағы автопортрет''. 1906. 110&amp;nbsp;×&amp;nbsp;120&amp;nbsp;cm. Мунк мұражайы, Осло

&lt;/gallery&gt;

===Photographs===
&lt;gallery widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;140px&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;

File:Edvard Munch - Self-Portrait at 53 Am Strom in Warnemünde - Google Art Project.jpg|''Warnemünde, 53 жасындағы портреті''. 1907. 89&amp;nbsp;×&amp;nbsp;89&amp;nbsp;mm.  Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Edvard Munch at the Beach in Warnemünde - Google Art Project.jpg|''Едвард Мунк Warnemünde жағалауында''. 1907. 83&amp;nbsp;×&amp;nbsp;87&amp;nbsp;mm.  Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Self-Portrait “à la Marat” - Google Art Project.jpg|''&quot;Марат өлімі&quot; үлгісіндегі портреті”''. 1908–09. 81&amp;nbsp;×&amp;nbsp;85&amp;nbsp;mm.  Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Self-Portrait Somewhere on the Continent I - Google Art Project.jpg|''Құрылықтың мәлім жеріндегі портреті I''. 1906. 90&amp;nbsp;×&amp;nbsp;90&amp;nbsp;mm.  Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch - Self-Portrait Somewhere on the Continent II - Google Art Project.jpg|''Құрылықтың мәлім жеріндегі портреті II''. 1906. 82&amp;nbsp;×&amp;nbsp;87&amp;nbsp;mm. Мунк мұражайы, Осло
File:Portrett av Edvard Munch, 26 år gammel.jpg|26 жастағы автопортреті 
File:Portrait photographique dEdvard Munch (4865295519).jpg|1902 жылғы Мунк.
File:Portrett av Edvard Munch.jpg|Мунк портреті
File:Portrett av Edvard Munch, 1929 (8382627071).jpg|1929 жылғы Мунк
File:Edvard Munch 1933-2.jpg|1933 жылғы Мунк

File:Edvard Munch, Selvportrett med hatt utenfor vinteratelieret på Ekely.JPG|Эдвард Мунк Экелиде, 1930
File:Edvard Munch - Rosa Meissner at the Hotel Rohn in Warnemünde - Google Art Project.jpg|''Warnemünde-дегі Рон мейманханасындағы Роза Мейснер''. 1907. Photograph. 87&amp;nbsp;×&amp;nbsp;73&amp;nbsp;mm. Мунк мұражайы, Осло
File:Edvard Munch 1921.jpg|Эдуард Мунк, 1921ж., Anders Beer Wilse
File:Edvard Munch 1933.jpg|Эдуард Мунк, 1933ж.
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://abai.kz/post/view?id=3785 АЛТЫННАН ДА АРДАҚТЫ... ЖҮЗ ЖЫЛДЫҚ «АЙҒАЙ...»]
* [http://en.wahooart.com/art.nsf/Buy-PrintsOnCanvas?Open&amp;RA=6WHK86 Мунк және оның шығармашылығы (ағылшын, неміс, француз, испан, орыс, қытай, португалия, жапон тілдерінде) ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=Vjm7SXo2Dms Мунк және оның «Айғайы» (видео) орысша]

[[Санат:Норвегия суретшілері]]</text>
      <sha1>4nbyvlijldmbp2k5eivjiggw91ixux0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Грос-Квенштедт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205360</id>
    <revision>
      <id>3648922</id>
      <parentid>2987755</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T12:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3648922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4821" sha1="m6zkklnny9ygoiqwxrgvxjjafajpxlt" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Грос-Квенштедт 
 |шынайы атауы            = Groß Quenstedt 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DE-ST 15-0-85-125 Gross Quenstedt COA.png 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=55 |lat_sec=41 
  |lon_dir=E |lon_deg=11 |lon_min=06 |lon_sec=29 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Саксония-Анхальт 
 |кестедегі аймақ         = Саксония-Анхальт 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Хальберштадт 
 |кестедегі аудан         = Хальберштадт (аудан){{!}}Хальберштадт 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Арно Бартельс 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 15,65 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 95 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 970 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 039424 
 |пошта индексі           = 38822 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = HZ 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 15 0 85 125 
 |ортаққордағы санаты     =  
 |сайты                   = http://www.bode-holtemme.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Грос-Квенштедт''' ({{lang-de|Groß Quenstedt}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Саксония-Анхальт]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Хальберштадт (аудан)|Хальберштадт]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 970 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www.statistik.sachsen-anhalt.de/download/stat_berichte/6A102_hj_2010_02.pdf Statistisches Landesamt Sachsen-Anhalt – Bevölkerung der Gemeinden nach Landkreisen; Stand: 31. Dez. 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118091232/http://www.statistik.sachsen-anhalt.de/download/stat_berichte/6A102_hj_2010_02.pdf |date=2012-01-18 }} (PDF; 231 KB)&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 15,65 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''15 0 85 125''. Муниципалитеттің басшысы — Арно Бартельс.


== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.bode-holtemme.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091211195802/http://www.bode-holtemme.de/ |date=2009-12-11 }}

{{Саксония-Анхальт аудандары}}
{{Германия:Хальберштадт ауданы:Қалалар}}
{{SaxonyAnhalt-geo-stub}}

[[Санат:Саксония-Анхальт елді мекендері]]</text>
      <sha1>m6zkklnny9ygoiqwxrgvxjjafajpxlt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Грефендорф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210737</id>
    <revision>
      <id>3648915</id>
      <parentid>3430441</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T12:03:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3648915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5109" sha1="tfyekxlh0rg6093kywpgomqxaw9s3hm" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Грефендорф 
 |шынайы атауы            = Gräfendorf 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Gräfendorf COA.svg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=7 |lat_sec=0 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=45 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Бавария 
 |кестедегі аймақ         = Бавария 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Майн-Шпессарт 
 |кестедегі аудан         = Майн-Шпессарт (аудан){{!}}Майн-Шпессарт 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Альфред Франк 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 45,30 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 167-231 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1368 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 09357 
 |пошта индексі           = 97782 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = MSP 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 09 6 77 133 
 |ортаққордағы санаты     = Gräfendorf 
 |сайты                   = http://www.graefendorf.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Грефендорф''' ({{lang-de|Gräfendorf}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Төменгі Франкония (округ)|Төменгі Франкония]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Майн-Шпессарт (аудан)|Майн-Шпессарт]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1368 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&amp;sequenz=tabelleErgebnis&amp;selectionname=12411-009r&amp;sachmerkmal=QUASTI&amp;sachschluessel=SQUART04&amp;startjahr=2010&amp;endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210428054219/https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&amp;sequenz=tabelleErgebnis&amp;selectionname=12411-009r&amp;sachmerkmal=QUASTI&amp;sachschluessel=SQUART04&amp;startjahr=2010&amp;endjahr=2010 |date=2021-04-28 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 45,30 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 6 77 133''. Муниципалитеттің басшысы — Альфред Франк.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.graefendorf.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160109174035/http://graefendorf.de/ |date=2016-01-09 }}

{{Германия:Майн-Шпессарт ауданы:Қалалар}}
{{Bavaria-geo-stub}}

[[Санат:Бавария елді мекендері]]</text>
      <sha1>tfyekxlh0rg6093kywpgomqxaw9s3hm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гёссенхайм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>210751</id>
    <revision>
      <id>3648941</id>
      <parentid>3425821</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3648941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5205" sha1="sgb86ess88itcsjt3xx8jomab7v17j1" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Гёссенхайм 
 |шынайы атауы            = Gössenheim 
 |сурет                   = [[Сурет:Goessenheim-from-homburg-view.jpg|330px]] 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = Wappen_goessenheim.jpg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=50 |lat_min=1 |lat_sec=9 
  |lon_dir=E |lon_deg=9 |lon_min=46 |lon_sec=58 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Бавария 
 |кестедегі аймақ         = Бавария 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Майн-Шпессарт 
 |кестедегі аудан         = Майн-Шпессарт (аудан){{!}}Майн-Шпессарт 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Теодор Гертнер 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 11,50 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 160-289 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 1254 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 09358 
 |пошта индексі           = 97780 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = MSP 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 09 6 77 132 
 |ортаққордағы санаты     = Gössenheim 
 |сайты                   = http://www.goessenheim.de/ 
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Гёссенхайм''' ({{lang-de|Gössenheim}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Бавария]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]]. [[Төменгі Франкония (округ)|Төменгі Франкония]] [[Әкімшілік округ (Германия)|әкімшілік округіне]] бағынады. [[Майн-Шпессарт (аудан)|Майн-Шпессарт]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 1254 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&amp;sequenz=tabelleErgebnis&amp;selectionname=12411-009r&amp;sachmerkmal=QUASTI&amp;sachschluessel=SQUART04&amp;startjahr=2010&amp;endjahr=2010 Bayerisches Landesamt für Statistik und Datenverarbeitung – Fortschreibung des Bevölkerungsstandes, Quartale (hier viertes Quartal, Stichtag zum Quartalsende)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210428054219/https://www.statistikdaten.bayern.de/genesis/online?language=de&amp;sequenz=tabelleErgebnis&amp;selectionname=12411-009r&amp;sachmerkmal=QUASTI&amp;sachschluessel=SQUART04&amp;startjahr=2010&amp;endjahr=2010 |date=2021-04-28 }}&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 11,50 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''09 6 77 132''. Муниципалитеттің басшысы — Теодор Гертнер.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://www.goessenheim.de/ Ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812000140/http://goessenheim.de/ |date=2020-08-12 }}

{{Бавария аудандары}}
{{Германия:Майн-Шпессарт ауданы:Қалалар}}
{{Bavaria-geo-stub}}

[[Санат:Бавария елді мекендері]]</text>
      <sha1>sgb86ess88itcsjt3xx8jomab7v17j1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Абтсбессинген</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211230</id>
    <revision>
      <id>3649043</id>
      <parentid>3647934</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:17:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3649043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4276" sha1="mnb8m508cbfyduzzcphcs0nzyijcb1q" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Абтсбессинген 
 |шынайы атауы            = Abtsbessingen 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Германия 
 |елтаңба                 = DEU Abtsbessingen COA.svg 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=N |lat_deg=51 |lat_min=15 |lat_sec=39 
  |lon_dir=E |lon_deg=10 |lon_min=45 |lon_sec=51 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Германия жерлері{{!}}Жер 
 |аймағы                  = Тюрингия 
 |кестедегі аймақ         = Тюрингия 
 |аудан түрі              = Германия ауданы{{!}}Ауданы 
 |ауданы                  = Кифхойзер 
 |кестедегі аудан         = Кифхойзер (аудан){{!}}Кифхойзер 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           =  
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                  = Карин Кестнер 
 |құрылған уақыты         = 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 14.09 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 260 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 522 
  |санақ жылы             = 2010 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +1 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 036020 
 |пошта индексі           = 99713 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = KYF 
 |идентификатор түрі      = Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды{{!}}Ресми коды 
 |сандық идентификаторы   = 16 0 65 001 
 |ортаққордағы санаты     = Abtsbessingen 
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = de 
}} 
'''Абтсбессинген''' ({{lang-de|Abtsbessingen}}) — [[Германия|Германия Федеративтік Республикасының]] [[Тюрингия]] [[Германия жерлері|жерінде]] орналасқан [[муниципалитет]].  [[Кифхойзер (аудан)|Кифхойзер]] ауданының құрамына енеді.

Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 522 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл).&lt;ref&gt;[http://www.statistik.thueringen.de/datenbank/TabAnzeige.asp?tabelle=gg000102%7C%7C Thüringer Landesamt für Statistik – Bevölkerung nach Gemeinden, erfüllenden Gemeinden und Verwaltungsgemeinschaften]&lt;/ref&gt; Алып жатқан жер аумағы 14.09 км² шамасында. Мемлекет ішінде бекітілген [[Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды|ресми коды]] — ''16 0 65 001''. Муниципалитеттің басшысы — Карин Кестнер.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Германия:Кифхойзер ауданы:Қалалар}}
{{Thuringia-geo-stub}}

[[Санат:Тюрингия елді мекендері]]</text>
      <sha1>mnb8m508cbfyduzzcphcs0nzyijcb1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пирапозинью</title>
    <ns>0</ns>
    <id>272487</id>
    <revision>
      <id>3649073</id>
      <parentid>1846167</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T02:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:Bandeira_pirapo.jpg]]» деген «[[:File:Bandeira_de_Pirapozinho,_SP.jpg]]» дегенмен алмастырылды.</comment>
      <origin>3649073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4297" sha1="i6rypzr75w5s9cuna11y5z19mkndkcs" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Пирапозинью 
 |шынайы атауы            = Pirapozinho 
 |сурет                   = [[Сурет:Vista de Pirapozinho.JPG|330px]] 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Бразилия 
 |елтаңба                 =  
 |ту                      = Bandeira de Pirapozinho, SP.jpg 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=S |lat_deg=22 |lat_min=16 |lat_sec=30 
  |lon_dir=W |lon_deg=51 |lon_min=30 |lon_sec=0 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Штаты 
 |аймағы                  = Сан-Паулу 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Мезорегионы 
 |ауданы                  = &lt;!-- Президенти-Пруденти (мезорегион){{!}}Президенти-Пруденти --&gt; 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым түрі              = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Микрорегионы 
 |қауым                   = &lt;!-- Президенти-Пруденти (микрорегион){{!}}Президенти-Пруденти --&gt; 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                 = Орланду Падован 
 |құрылған уақыты         = 1949 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 480,795 
 |биiктiктiң түрi         = Биіктігі 
 |орталығының биiктігі    = 487 
 |климаты                 =  
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 22 926 
  |санақ жылы             = 2006 
  |тығыздығы              = 47,7 
  |шоғырлануы             =  
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = -3 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = 
}} 
'''Пирапозинью''' ({{lang-pt|Pirapozinho}}) — [[Бразилия]]дағы [[муниципалитет]], [[Сан-Паулу (штат)|Сан-Паулу]] штатында орналасқан. [[Президенти-Пруденти (мезорегион)|Президенти-Пруденти]] мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын [[Президенти-Пруденти (микрорегион)|Президенти-Пруденти]] экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

[[2006 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 22 926 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 480,795 км² шамасында. Халық тығыздығы — 47,7 адам/км².

== Тарихы ==
Қала [[1949 жыл]]ы құрылған.

{{Президенти-Пруденти  микрорегионының муниципалитеттері}}
{{brazil-geo-stub}}

[[Санат:Сан-Паулу елді мекендері]]</text>
      <sha1>i6rypzr75w5s9cuna11y5z19mkndkcs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Капанема (Пара)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273054</id>
    <revision>
      <id>3649072</id>
      <parentid>1846589</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T02:21:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>165</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:File:Bandeira-capanema.jpg]]» деген «[[:File:Bandeira_de_Capanema,_PA.jpg]]» дегенмен алмастырылды.</comment>
      <origin>3649072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4200" sha1="2m7cjry5jtuzdwyksu8crd3i1kdxlwk" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = муниципалитет 
 |қазақша атауы           = Капанема (Пара) 
 |шынайы атауы            = Capanema 
 |сурет                   =  
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Бразилия 
 |елтаңба                 = Brasao-capanema.jpg 
 |ту                      = Bandeira de Capanema, PA.jpg 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir=S |lat_deg=1 |lat_min=11 |lat_sec=45 
  |lon_dir=W |lon_deg=47 |lon_min=10 |lon_sec=51 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |шекара түрі             = 
 |кестедегі шекара        = 
 |ел картасының өлшемi    = 
 |аймақ картасының өлшемi = 
 |аудан картасының өлшемi = 
 |аймақ түрі              = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Штаты 
 |аймағы                  = Пара 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Мезорегионы 
 |ауданы                  = &lt;!-- Солтүстік-шығыс Пара (мезорегион){{!}}Солтүстік-шығыс Пара --&gt; 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым түрі              = Бразилия әкімшілік бөлінісі{{!}}Микрорегионы 
 |қауым                   = &lt;!-- Брагантина (микрорегион){{!}}Брагантина --&gt; 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = Мэр{{!}}Мэрі
 |басшысы                 = Жози Алешандри Бушакра Араужу 
 |құрылған уақыты         = 1910 
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 614,026 
 |биiктiктiң түрi         = Биіктігі 
 |орталығының биiктігі    = 24 
 |климаты                 = экваторлық 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 75000 
  |санақ жылы             = 2006 
  |тығыздығы              = 100,2 
  |шоғырлануы             =  
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = -3 
 |DST                     = бар 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   =  
 |сайт тілі               = 
}} 
'''Капанема (Пара)''' ({{lang-pt|Capanema}}) — [[Бразилия]]дағы [[муниципалитет]], [[Пара (штат)|Пара]] штатында орналасқан. [[Солтүстік-шығыс Пара (мезорегион)|Солтүстік-шығыс Пара]] мезорегионының құрамдас бөлігі болып табылатын [[Брагантина (микрорегион)|Брагантина]] экономика-статистикалық микрорегионының құрамына кіреді.

[[2006 жыл]]ғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 75000 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 614,026 км² шамасында. Халық тығыздығы — 100,2 адам/км².

== Тарихы ==
Қала [[1910 жыл]]ы құрылған.

{{Брагантина  микрорегионының муниципалитеттері}}
{{brazil-geo-stub}}

[[Санат:Пара елді мекендері]]</text>
      <sha1>2m7cjry5jtuzdwyksu8crd3i1kdxlwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі</title>
    <ns>4</ns>
    <id>491233</id>
    <revision>
      <id>3649146</id>
      <parentid>3648892</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3649146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17098" sha1="cvoqp4ec5tzd0ry4uqz500jarfddq70" xml:space="preserve">{{ambox
 |type       = notice
 |text       = Бұл бетте қазіргі [[Уикипедия:Администраторлар|Уикипедия админдерінің]] белсенділік статистикасы көрсетілген, бағандар бойынша өсу не кему ретімен орналастыруға болады. &lt;br /&gt;

&lt;small&gt;Мәліметтер [https://xtools.wmcloud.org/ec&amp;uselang=kk X!'s Tools]-тан  алынған.&lt;/small&gt;
}}
{{StatInfo}}
== Шартты белгілер ==
[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді админдер ерекшеленген;
[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және көк түспен қазіргі белсенді емес админдер ерекшеленген;
[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] белгісімен және солғын түспен бұрынғы админдер ерекшеленген.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Админ әрекеттері
|-
| Бұғаттау әрекеттері || [[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды бұғаттағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]][[File:User-block.png|30px|link=]] Қатысушыларды қайта бұғаттағандары || [[File:User-welcome.png|25px]] Қатысушылардың бұғатынан босатқандары ||
|-
| Қорғау әрекеттері || [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қорғағандары || [[File:2_(number).png|25px|link=]] [[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қайталап қорғағандары || [[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=]] Беттердің қорғанысын алғандары ||
|-
| Жою әрекеттері||[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді жойғандары || [[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=]] Нұсқаларды жойғандары (revision delete) || [[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=]] Журналдарды жойғандары (log delete) || [[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=]] Беттерді қалпына келтіргендері
|-
| Басқа әрекеттер || [[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=]] Құқық өзгерткендері ||[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=]] Импорттағандары  ||[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=]] AbuseFilter өзгерткендері || [[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=]] Контент моделін өзгерткендері 
|-
| [[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=]] Барлығының қосындысы
|-
|}

== Тізім ==
&lt;!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:START --&gt;
{|class=&quot;wikitable sortable plainlinks; ts-stickytableheader&quot; style=&quot;text-align:right; width:100%; font-size:100; background: #ffffff&quot;
|-
!&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;#&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;Админ аты&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Tabler-icons sum.svg|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:User-block.png|30px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:User-welcome.png|25px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:2_(number).png|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]][[File:OOjs UI icon secure-link-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon unLock-ltr-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon trash-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon eyeClosed-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon trash-progressive revised (with exclamation).svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon restore-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Echo user-rights icon.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:Noun Project import icon 652774.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon funnel-rtl-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]&lt;/div&gt;||&lt;div style=&quot;background-color:#ffffff&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon advanced-progressive.svg|20px|link=Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Шартты_белгілер]]
|-
|align=center|1||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymov|Kasymov]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymov#general-stats 35573]||623||26||18||263||28||3||34428||8||0||176||0||0||0||0
|-
|align=center|2||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arystanbek|Arystanbek]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arystanbek#general-stats 28572]||275||6||9||1309||42||7||26222||22||7||300||21||7||328||17
|-
|align=center|3||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Нұрлан_Рахымжанов#general-stats 14883]||417||21||19||106||17||3||13692||37||13||513||45||0||0||0
|-
|align=center|4||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bolatbek|{{color|grey|Bolatbek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bolatbek#general-stats 5355]||18||0||0||116||20||2||5152||5||0||23||0||0||19||0
|-
|align=center|5||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Салиха|Салиха]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Салиха#general-stats 4269]||0||0||0||235||0||26||3998||0||0||10||0||0||0||0
|-
|align=center|6||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlefZet|{{color|grey|AlefZet}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlefZet#general-stats 3721]||96||0||20||164||1||14||3358||0||0||68||0||0||0||0
|-
|align=center|7||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Bekus|{{color|grey|Bekus}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Bekus#general-stats 3615]||19||2||0||20||5||6||3553||0||0||10||0||0||0||0
|-
|align=center|8||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ulan|{{color|grey|Ulan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ulan#general-stats 3263]||18||0||2||3||0||0||3235||0||0||5||0||0||0||0
|-
|align=center|9||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:1nter pares|1nter pares]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/1nter_pares#general-stats 3034]||288||7||6||396||8||15||2298||0||6||10||0||0||0||0
|-
|align=center|10||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:ArystanbekBot|ArystanbekBot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/ArystanbekBot#general-stats 2942]||0||0||0||0||0||0||2942||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|11||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sibom|{{color|grey|Sibom}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sibom#general-stats 2500]||28||1||1||5||3||7||2440||0||0||15||0||0||0||0
|-
|align=center|12||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJin|{{color|grey|GaiJin}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJin#general-stats 1420]||36||0||0||10||3||3||1300||0||0||14||54||0||0||0
|-
|align=center|13||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Batyrbek.kz|Batyrbek.kz]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Batyrbek.kz#general-stats 1276]||70||0||3||6||2||1||1171||0||0||7||16||0||0||0
|-
|align=center|14||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurken|Nurken]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurken#general-stats 1191]||38||0||0||12||17||0||1112||0||0||12||0||0||0||0
|-
|align=center|15||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GanS NIS|{{color|grey|GanS NIS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GanS_NIS#general-stats 1089]||12||0||2||3||0||0||1029||0||0||43||0||0||0||0
|-
|align=center|16||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Amangeldi Mukhamejan|Amangeldi Mukhamejan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Amangeldi_Mukhamejan#general-stats 855]||9||1||1||26||3||2||774||0||0||30||1||0||7||1
|-
|align=center|17||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kaiyr|Kaiyr]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kaiyr#general-stats 829]||116||89||10||13||13||2||560||0||0||22||3||0||1||0
|-
|align=center|18||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Polat Alemdar|{{color|grey|Polat Alemdar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Polat_Alemdar#general-stats 806]||5||0||0||600||60||0||136||0||0||5||0||0||0||0
|-
|align=center|19||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Мықтыбек Оразтайұлы|{{color|grey|Мықтыбек Оразтайұлы}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Мықтыбек_Оразтайұлы#general-stats 738]||1||0||0||19||1||1||649||0||0||67||0||0||0||0
|-
|align=center|20||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:AlibekKS|{{color|grey|AlibekKS}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/AlibekKS#general-stats 695]||18||0||50||7||0||0||611||0||0||9||0||0||0||0
|-
|align=center|21||align=left|[[File:Bullet-green.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Sagzhan|Sagzhan]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Sagzhan#general-stats 496]||15||0||7||46||6||1||404||0||0||17||0||0||0||0
|-
|align=center|22||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Ashina|Ashina]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Ashina#general-stats 460]||1||0||0||16||3||2||418||1||0||13||6||0||0||0
|-
|align=center|23||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Qarakesek|{{color|grey|Qarakesek}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Qarakesek#general-stats 224]||19||1||25||0||2||37||114||0||0||14||12||0||0||0
|-
|align=center|24||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Daniyar|{{color|grey|Daniyar}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Daniyar#general-stats 80]||6||0||0||1||0||0||70||0||0||1||2||0||0||0
|-
|align=center|25||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:GaiJinBot|{{color|grey|GaiJinBot}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/GaiJinBot#general-stats 79]||0||0||0||0||0||0||79||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|26||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nurtenge|Nurtenge]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nurtenge#general-stats 76]||0||0||0||5||0||0||64||5||0||2||0||0||0||0
|-
|align=center|27||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Arruah|{{color|grey|Arruah}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Arruah#general-stats 8]||0||0||0||0||0||0||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|28||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Nick jan|{{color|grey|Nick jan}}]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Nick_jan#general-stats 7]||1||0||0||0||0||0||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|align=center|29||align=left|[[File:Bullet-grey.png|8px|left|link=Уикипедия:Администраторлар/Тізім]] [[Қатысушы:Kasymovbot|Kasymovbot]]||[https://xtools.wmcloud.org/ec/kk.wikipedia.org/Kasymovbot#general-stats 0]||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0||0
|}
&lt;!-- BOT:ADMINS-ACTIVITY:END --&gt;
{{clear}}


== Администраторлардың_нақты_белсенділіктері ==
Белсенділіктердің түспен белгіленуі:

* &lt;span style=&quot;background-color:#00ff33&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Жасыл]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 180 күн толмаған ([0-180])
* &lt;span style=&quot;background-color:#00ccff&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Көк]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 180-нен 360 күн аралығында уақыт өткен ([360-180])
* &lt;span style=&quot;background-color:#ff3300&quot;&gt;[[Уикипедия:Администраторлар/Белсенділігі#Администраторлардың_нақты_белсенділіктері|Қызыл]]&lt;/span&gt; — соңғы әрекетін жасағанына 360 күннен асып кеткен ([360&lt;])


{{Wikistats}}

[[Санат:Уикипедия:Уикипедия статистикалары]]</text>
      <sha1>cvoqp4ec5tzd0ry4uqz500jarfddq70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Белсенді қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>492279</id>
    <revision>
      <id>3648913</id>
      <parentid>3648712</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T12:02:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>36112</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Рейтингті жаңарту</comment>
      <origin>3648913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11411" sha1="jphod5l814xojp79u0px8bzfxaf7779" xml:space="preserve">{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:1nter pares|1nter pares]] || [[Special:Contributions/1nter pares|{{formatnum:3098}}]] || {{Permissions|1nter pares}}
|-
| 2 || [[User:Мағыпар|Мағыпар]] || [[Special:Contributions/Мағыпар|{{formatnum:1016}}]] || {{Permissions|Мағыпар}}
|-
| 3 || [[User:Sagzhan|Sagzhan]] || [[Special:Contributions/Sagzhan|{{formatnum:588}}]] || {{Permissions|Sagzhan}}
|-
| 4 || [[User:Marksscheider|Marksscheider]] || [[Special:Contributions/Marksscheider|{{formatnum:395}}]] || {{Permissions|Marksscheider}}
|-
| 5 || [[User:Nurken|Nurken]] || [[Special:Contributions/Nurken|{{formatnum:299}}]] || {{Permissions|Nurken}}
|-
| 6 || [[User:Ерден Карсыбеков|Ерден Карсыбеков]] || [[Special:Contributions/Ерден Карсыбеков|{{formatnum:267}}]] || {{Permissions|Ерден Карсыбеков}}
|-
| 7 || [[User:Casserium|Casserium]] || [[Special:Contributions/Casserium|{{formatnum:219}}]] || {{Permissions|Casserium}}
|-
| 8 || [[User:Kasymov|Kasymov]] || [[Special:Contributions/Kasymov|{{formatnum:215}}]] || {{Permissions|Kasymov}}
|-
| 9 || [[User:Орел Карл|Орел Карл]] || [[Special:Contributions/Орел Карл|{{formatnum:201}}]] || {{Permissions|Орел Карл}}
|-
| 10 || [[User:Айткүл|Айткүл]] || [[Special:Contributions/Айткүл|{{formatnum:126}}]] || {{Permissions|Айткүл}}
|-
| 11 || [[User:Жадыра Абибуллаевна|Жадыра Абибуллаевна]] || [[Special:Contributions/Жадыра Абибуллаевна|{{formatnum:117}}]] || {{Permissions|Жадыра Абибуллаевна}}
|-
| 12 || [[User:Vyacheslav Nasretdinov|Vyacheslav Nasretdinov]] || [[Special:Contributions/Vyacheslav Nasretdinov|{{formatnum:103}}]] || {{Permissions|Vyacheslav Nasretdinov}}
|-
| 13 || [[User:Вилюс М|Вилюс М]] || [[Special:Contributions/Вилюс М|{{formatnum:82}}]] || {{Permissions|Вилюс М}}
|-
| 14 || [[User:PushkinVko|PushkinVko]] || [[Special:Contributions/PushkinVko|{{formatnum:67}}]] || {{Permissions|PushkinVko}}
|-
| 15 || [[User:Жанар Чушекова|Жанар Чушекова]] || [[Special:Contributions/Жанар Чушекова|{{formatnum:65}}]] || {{Permissions|Жанар Чушекова}}
|-
| 16 || [[User:Mtdi20|Mtdi20]] || [[Special:Contributions/Mtdi20|{{formatnum:62}}]] || {{Permissions|Mtdi20}}
|-
| 17 || [[User:Muzeologist|Muzeologist]] || [[Special:Contributions/Muzeologist|{{formatnum:60}}]] || {{Permissions|Muzeologist}}
|-
| 18 || [[User:Ақсуат тарихи-өлкетану музейі|Ақсуат тарихи-өлкетану музейі]] || [[Special:Contributions/Ақсуат тарихи-өлкетану музейі|{{formatnum:54}}]] || {{Permissions|Ақсуат тарихи-өлкетану музейі}}
|-
| 19 || [[User:НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА|НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА]] || [[Special:Contributions/НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА}}
|-
| 20 || [[User:Aidana003|Aidana003]] || [[Special:Contributions/Aidana003|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Aidana003}}
|-
| 21 || [[User:Берікқожанова Альфия Серікқанқызы|Берікқожанова Альфия Серікқанқызы]] || [[Special:Contributions/Берікқожанова Альфия Серікқанқызы|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Берікқожанова Альфия Серікқанқызы}}
|-
| 22 || [[User:Акпарова Корлан|Акпарова Корлан]] || [[Special:Contributions/Акпарова Корлан|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Акпарова Корлан}}
|-
| 23 || [[User:Jako2588|Jako2588]] || [[Special:Contributions/Jako2588|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Jako2588}}
|-
| 24 || [[User:Айнур Мырзабекова|Айнур Мырзабекова]] || [[Special:Contributions/Айнур Мырзабекова|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|Айнур Мырзабекова}}
|-
| 25 || [[User:AlibekKS|AlibekKS]] || [[Special:Contributions/AlibekKS|{{formatnum:51}}]] || {{Permissions|AlibekKS}}
|-
| 26 || [[User:Таңшебер Ахметбек|Таңшебер Ахметбек]] || [[Special:Contributions/Таңшебер Ахметбек|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Таңшебер Ахметбек}}
|-
| 27 || [[User:Сейлова Гүлжан|Сейлова Гүлжан]] || [[Special:Contributions/Сейлова Гүлжан|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Сейлова Гүлжан}}
|-
| 28 || [[User:Нұрғазықызы Айгерім|Нұрғазықызы Айгерім]] || [[Special:Contributions/Нұрғазықызы Айгерім|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|Нұрғазықызы Айгерім}}
|-
| 29 || [[User:Аружан Сағаткен|Аружан Сағаткен]] || [[Special:Contributions/Аружан Сағаткен|{{formatnum:48}}]] || {{Permissions|Аружан Сағаткен}}
|-
| 30 || [[User:Садыкова Улболсын|Садыкова Улболсын]] || [[Special:Contributions/Садыкова Улболсын|{{formatnum:45}}]] || {{Permissions|Садыкова Улболсын}}
|-
| 31 || [[User:Guka1996|Guka1996]] || [[Special:Contributions/Guka1996|{{formatnum:44}}]] || {{Permissions|Guka1996}}
|-
| 32 || [[User:Madeniet26|Madeniet26]] || [[Special:Contributions/Madeniet26|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Madeniet26}}
|-
| 33 || [[User:Dostoevskykz|Dostoevskykz]] || [[Special:Contributions/Dostoevskykz|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|Dostoevskykz}}
|-
| 34 || [[User:Jadr 1988|Jadr 1988]] || [[Special:Contributions/Jadr 1988|{{formatnum:35}}]] || {{Permissions|Jadr 1988}}
|-
| 35 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}}
|-
| 36 || [[User:Coffee86|Coffee86]] || [[Special:Contributions/Coffee86|{{formatnum:26}}]] || {{Permissions|Coffee86}}
|-
| 37 || [[User:АРАЙЛЫМ|АРАЙЛЫМ]] || [[Special:Contributions/АРАЙЛЫМ|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|АРАЙЛЫМ}}
|-
| 38 || [[User:Дауткулова Ақмарал|Дауткулова Ақмарал]] || [[Special:Contributions/Дауткулова Ақмарал|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Дауткулова Ақмарал}}
|-
| 39 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 40 || [[User:DigitalNomadWikiKzRu|DigitalNomadWikiKzRu]] || [[Special:Contributions/DigitalNomadWikiKzRu|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|DigitalNomadWikiKzRu}}
|-
| 41 || [[User:Бакытжан Бейсембекова|Бакытжан Бейсембекова]] || [[Special:Contributions/Бакытжан Бейсембекова|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Бакытжан Бейсембекова}}
|-
| 42 || [[User:Шугыла Есімханова|Шугыла Есімханова]] || [[Special:Contributions/Шугыла Есімханова|{{formatnum:20}}]] || {{Permissions|Шугыла Есімханова}}
|-
| 43 || [[User:Tansheber|Tansheber]] || [[Special:Contributions/Tansheber|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Tansheber}}
|-
| 44 || [[User:Мадикино|Мадикино]] || [[Special:Contributions/Мадикино|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Мадикино}}
|-
| 45 || [[User:MuratbekErkebulan|MuratbekErkebulan]] || [[Special:Contributions/MuratbekErkebulan|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|MuratbekErkebulan}}
|-
| 46 || [[User:Wikuiser|Wikuiser]] || [[Special:Contributions/Wikuiser|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Wikuiser}}
|-
| 47 || [[User:Jommy3210|Jommy3210]] || [[Special:Contributions/Jommy3210|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Jommy3210}}
|-
| 48 || [[User:Мықтыбек Оразтайұлы|Мықтыбек Оразтайұлы]] || [[Special:Contributions/Мықтыбек Оразтайұлы|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Мықтыбек Оразтайұлы}}
|-
| 49 || [[User:Ербол Асан|Ербол Асан]] || [[Special:Contributions/Ербол Асан|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Ербол Асан}}
|-
| 50 || [[User:RaiymbekZh|RaiymbekZh]] || [[Special:Contributions/RaiymbekZh|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|RaiymbekZh}}
|-
| 51 || [[User:TalgatSnow|TalgatSnow]] || [[Special:Contributions/TalgatSnow|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|TalgatSnow}}
|-
| 52 || [[User:Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы]] || [[Special:Contributions/Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы}}
|-
| 53 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 54 || [[User:L.sarkytbekova|L.sarkytbekova]] || [[Special:Contributions/L.sarkytbekova|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|L.sarkytbekova}}
|-
| 55 || [[User:Аянов|Аянов]] || [[Special:Contributions/Аянов|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Аянов}}
|-
| 56 || [[User:DiasAbilkaiyr|DiasAbilkaiyr]] || [[Special:Contributions/DiasAbilkaiyr|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|DiasAbilkaiyr}}
|-
| 57 || [[User:~2026-42935-53|~2026-42935-53]] || [[Special:Contributions/~2026-42935-53|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|~2026-42935-53}}
|-
| 58 || [[User:Қарақия ауданы|Қарақия ауданы]] || [[Special:Contributions/Қарақия ауданы|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Қарақия ауданы}}
|-
| 59 || [[User:Kaiyr|Kaiyr]] || [[Special:Contributions/Kaiyr|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Kaiyr}}
|-
| 60 || [[User:Qanattan|Qanattan]] || [[Special:Contributions/Qanattan|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Qanattan}}
|-
| 61 || [[User:Амина Жанаковна|Амина Жанаковна]] || [[Special:Contributions/Амина Жанаковна|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Амина Жанаковна}}
|-
| 62 || [[User:Zafer|Zafer]] || [[Special:Contributions/Zafer|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Zafer}}
|-
| 63 || [[User:Рыскен Биахметқызы|Рыскен Биахметқызы]] || [[Special:Contributions/Рыскен Биахметқызы|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Рыскен Биахметқызы}}
|-
| 64 || [[User:Айгерім Нұрғазықызы|Айгерім Нұрғазықызы]] || [[Special:Contributions/Айгерім Нұрғазықызы|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Айгерім Нұрғазықызы}}
|-
| 65 || [[User:Zama.Dana|Zama.Dana]] || [[Special:Contributions/Zama.Dana|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Zama.Dana}}
|-
| 66 || [[User:Бекзада Серікахметқызы|Бекзада Серікахметқызы]] || [[Special:Contributions/Бекзада Серікахметқызы|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Бекзада Серікахметқызы}}
|-
| 67 || [[User:Корлан Майдановна|Корлан Майдановна]] || [[Special:Contributions/Корлан Майдановна|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Корлан Майдановна}}
{{/end}}</text>
      <sha1>jphod5l814xojp79u0px8bzfxaf7779</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Моңғол ғылым академиясы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>518306</id>
    <revision>
      <id>3649076</id>
      <parentid>2155686</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chongkian</username>
        <id>28519</id>
      </contributor>
      <origin>3649076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1102" sha1="a1b7qznwwtv0gvliuvdbxr9mqdky0sc" xml:space="preserve">[[File:Mongolian Academy of Sciences.jpg|thumb|Моңғол ғылым академиясы]]

'''Моңғол ғылым академиясы''' -МХР-дің басты ғылыми мекемесі. 1961 ж. мамырда құрылған. Үш бөлімнен тұрады: қоғамдық ғылымдар, биология және Жер туралы ғылым , физика-матемтика және химия ғылымдары бөлімі. Академия жүйесіне ірі кітапхана, обсерватория, баспа енеді. Әр тоқсан сайын &lt;&lt;БНМАУ-ын Шинжлэх ухааны академийн мэдээ&gt;&gt; (&lt;&lt;МХР Ғылым академиясының хабарлары&gt;&gt;, 1961) журналы шығып тұрады. 1973 ж. академия жүйесінде 700-дей ғылыми қызметкер жұмыс істеді. Көптеген шетелдердің ҒА-лары және ғылыми ұйымдарымен байланыс жасайды.

[[Санат:Әлемнің ғылыми мекемелері]]</text>
      <sha1>a1b7qznwwtv0gvliuvdbxr9mqdky0sc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шығыс Ортодоксалдық шіркеу</title>
    <ns>0</ns>
    <id>527407</id>
    <redirect title="Православие шіркеуі" />
    <revision>
      <id>3649187</id>
      <parentid>2678389</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:02:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>Changed redirect target from [[Православ шіркеуі]] to [[Православие шіркеуі]]</comment>
      <origin>3649187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="94zs1ts5j5sdmjyq4nmtk2iksp39ntc" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Православие шіркеуі]]</text>
      <sha1>94zs1ts5j5sdmjyq4nmtk2iksp39ntc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Джеймс Патрик Стюарт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>532225</id>
    <revision>
      <id>3649007</id>
      <parentid>3592954</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:04:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3649007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3468" sha1="8sxk46m2gyxsp5xaml4hi2mc7y36vaz" xml:space="preserve">{{Кинематограф|есімі=Джеймс Патрик Стюарт|шынайы есімі=James Patrick Stuart|ортаққор=James Patrick Stuart|туған күні=16.06.1968|туған жері=[[Энсино]], [[Калифорния]]|азаматтығы={{Байрақ|АҚШ}}|мамандығы={{актер|АҚШ}}|сурет=James Patrick Stuart 2010 SDCC (cropped).jpg|imdb_id=0835722|белсенді жылдары=1980 — қазіргі уақыт}}
'''Джеймс Патрик Стюарт''' ([[Ағылшын тілі|ағыл.]] ''James Patrick Stuart''; [[16 маусым]] [[1968 жыл|1968]]) — ағылшын-американдық театр, кино, теледидар актері.

== Өмірбаяны мен жеке өмірі ==
Стюарт 1968 жылы 16 маусым күні [[Калифорния]] штатындағы [[Голливуд|Голливудта]] Чед және Джилл Стюарттар отбасында туды. Эндрю атты ағасы мен Бэт атты кіші қарындасы бар. Джеймс Стюарт өзінің балалық шағын музыкалық индустрияда өткізген, себебі оның әкесі Chad &amp; Jeremy музыкалық дуэттің құрамасында болған. Мансабының басында ол Патрик Стюарт атымен жүріп, «Галактика 1980» сериалында доктор Зи рөлін ойнаған.

Атағын көбінесе келесі фильмдарда шақырылған актер ретінде ойнағандықтан иеленді: «C.S.I.: Қылмыс орны», «Энди Рихтер ғаламды басқарушы», «The Closer», «Фрейзьер». Джеймс Стюарт компьютерлік ойындарды да дауыстаған: «Kingdom Hearts II», «Kingdom Hearts Birth by Sleep», «Call of Duty 2» және т.б. 1989 - 1992 жылдар аралығында &quot;Менің барлық балаларым&quot; сериалында Уилл Кортленд рөлін ойнаған. &quot;90210: Жаңа ұрпақ&quot; сериалының бірінші сезонының бірнеше эпизодында көрінген. &quot;Росомаха және Икс-Адамдар&quot; мультсериалында Авалан мен «Мадагаскар пингвиндері» мультсериалында бірнеше кейіпкерді дауыстады. Ең әйгілі жұмыстары: &quot;Геттисберг&quot; (1993) және оның приквелі &quot;Құдайлар арамызда&quot; (2003). Осында Стюарт Полковник Эдвард Александр рөлін ойнаған.

== Жеке өмірі ==
2000 жылы 9 қыркүйекте Джозелинмен бірге неке құрды. Қазіргі кезде отбасымен бірге Лос-Анджелесте тұрады. Осы некеден екі ұлы бар.

== Сілтемелер ==
* [http://www.imdb.com/name/nm0835722/ Джеймс Патрик Стюарт Internet Movie Database сайтында]
* [http://jamespatrickstuart.com/ Джеймс Патрик Стюарттың ресми сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120918091920/http://jamespatrickstuart.com/ |date=2012-09-18 }}

[[Санат:АҚШ телевизия актерлері]]</text>
      <sha1>8sxk46m2gyxsp5xaml4hi2mc7y36vaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Barrett M82</title>
    <ns>0</ns>
    <id>532927</id>
    <revision>
      <id>3648981</id>
      <parentid>3645410</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aseke16</username>
        <id>30399</id>
      </contributor>
      <origin>3648981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5311" sha1="g7xrd66syho88jo8drue4waipjiw59b" xml:space="preserve">{{Infobox Weapon|name=Barrett M82|image=[[Сурет:Barrett-M82A1-Independence-Day-2017-IZE-048-white.jpg|300px]]|caption=Barrett M82A1|type=[[Ірі калибрлі мерген мылтығы]]|origin={{USA}}|designer=[[Ронни Барретт]]|manufacturer=Barrett Firearms Manufacturing|production_date=1982}}

'''Barrett M82''' — [[АҚШ]]-та шығарылатын ірі калибрлі, жартылай автоматты [[мерген мылтығы]]. Оны америкалық конструктор [[Ронни Барретт]] 1980-жылдардың басында жасап шығарған. Мылтық [[Barrett Firearms Manufacturing]] компаниясы тарапынан өндіріледі және негізінен 12,7 × 99 мм NATO (.50 BMG) патронын қолданады.

Barrett M82 көбіне материалдық нысаналарды жоюға арналған ірі калибрлі мылтық ретінде жіктеледі. Ол жеңіл брондалған техникаға, жабдықтарға және басқа да материалдық нысаналарға қарсы қолданылуы мүмкін. M82 мылтығының әртүрлі нұсқалары көптеген елдердің қарулы күштері мен құқық қорғау органдарының жарағында қолданылған.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Model 82A1 Specifications|url=https://barrett.net/products/firearms/model-82a1/|publisher=Barrett Firearms}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
Barrett M82 мылтығын Ронни Барретт 1982 жылы жасай бастады. Кейін оның жетілдірілген нұсқасы — '''M82A1''' әзірленді. 1980-жылдардың соңында бұл мылтық шетелдік әскери құрылымдардың да қызығушылығын тудырды.

1989 жылы M82A1 нұсқасын Швеция қарулы күштері сатып алды. 1990-жылдардың басында мылтықты [[Америка Құрама Штаттарының Қарулы күштері]] де пайдалана бастады. АҚШ әскери қызметінде M82 негізінде жетілдірілген нұсқалар әртүрлі атаулармен, соның ішінде '''M107''' белгісімен қолданылды.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Model 82A1 Operator's Manual|publisher=Barrett Firearms Manufacturing}}&lt;/ref&gt;

== Құрылысы ==
Barrett M82 — қысқа кері серпіліс қағидасымен жұмыс істейтін жартылай автоматты мылтық. Ұңғы мен бекітпе атыс кезінде қысқа қашықтыққа бірге қозғалады, ал бекітпе айналу арқылы құлыпталады.

Мылтықтың қайтарым күшін азайту үшін ірі ұңғыауыз тежегіші қолданылады. Қару алынбалы қорапты оқжатармен қоректенеді. Негізгі нұсқаларында 10 оқтық оқжатар пайдаланылады, сондай-ақ 5 оқтық оқжатарлар да қолданылады.

M82 оптикалық көздеуіштерді орнатуға мүмкіндік беретін бекіткіштермен жабдықталған. Кейбір нұсқаларында қосымша механикалық көздеуіштер де бар.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Model 82A1 Specifications|url=https://barrett.net/products/firearms/model-82a1/|publisher=Barrett Firearms}}&lt;/ref&gt;

== Нұсқалары ==

* '''M82''' — бастапқы нұсқа.
* '''M82A1''' — жетілдірілген және кең таралған нұсқалардың бірі.
* '''M82A1A''' — арнайы .50 калибрлі оқ-дәрілерді қолдануға бейімделген нұсқа.
* '''M82A1M''' — қосымша жабдықтарды орнатуға арналған ұзартылған бекіткіші бар жетілдірілген нұсқа.
* '''M82A2''' — ''булл-пап'' сұлбасы бойынша жасалған нұсқа. Кейін өндірістен шығарылған.
* '''M82A3''' — M82A1 негізінде жасалған жетілдірілген әскери нұсқа.
* '''M107''' — M82A1M негізінде әзірленген және АҚШ Қарулы күштерінде қолданылған нұсқа.

== Қолданылуы ==
Barrett M82 және оның нұсқалары әлемнің көптеген мемлекеттерінің қарулы күштері мен арнайы бөлімшелерінде қолданылған. Олардың қатарында [[АҚШ]], [[Швеция]], [[Ұлыбритания]], [[Германия]], [[Франция]], [[Италия]], [[Түркия]], [[Украина]] және басқа мемлекеттер бар.

== Дереккөздер ==
{{reflist}}

== Сыртқы сілтемелер ==

* [https://barrett.net/products/firearms/model-82a1/ Barrett M82A1 — Barrett Firearms ресми сайты]
[[Санат:Қарулар]]</text>
      <sha1>g7xrd66syho88jo8drue4waipjiw59b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Уикидеңгей</title>
    <ns>4</ns>
    <id>537752</id>
    <revision>
      <id>3649112</id>
      <parentid>3648835</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T05:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3649112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61447" sha1="11jmgh2y3tqbgr5m5q2v1qb6vht2akk" xml:space="preserve">'''Уикидеңгей''' — қатысушының немесе [[Уикипедия:Уикипедияшы|уикипедияшының]] өңдеме саны ({{lang-en|editcount}}) бойынша деңгейі. Өңдеме саны бойынша қазақша Уикипедияда қатысушыларының сегіз деңгейі бар. Уикидеңгейге кірген қатысушылардың қатысушы және талқылау бетінде уикидеңгейін көрсеткен жұлдызшалар автоматты түрде көрінеді. Деректер күн сайын бот арқылы жаңартылады (&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Уикипедия:Уикидеңгей/Рейтинг|diff=cur}} соңғы жаңартылуы]&lt;/span&gt;)

== Деңгей сипаттамасы ==
[[Сурет:Деңгейлер салыстырмасы.png|нобай|оңға|400px|Деңгейлер салыстырмасы]]
[[Сурет:1 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|-|*}} — Тастүлек (500 — 999 өңдеме)

[[Сурет:2 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|-|*|*}} — Мұзбалақ (1 000 — 2 499 өңдеме)

[[Сурет:3 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|-|*|*|*}} — Құмтүлек (2 500 — 4 999 өңдеме)

[[Сурет:4 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|-|*|*|*|*}} — Баршын (5 000 — 9 999 өңдеме)

[[Сурет:5 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|-|*|*|*|*|*}}  — Қоңыртүлек (10 000 — 24 999 өңдеме)

[[Сурет:6 (number).png|20px|link=]] {{stars|-|*|*|*|*|*|*}} — Шөгел (25 000 — 49 999 өңдеме)

[[Сурет:7 (number).png|20px|link=]] {{stars|*|*|*|*|*|*|*}} — Қыран (50 000 — 99 999 өңдеме)

[[Сурет:8 (number).png|20px|link=]] {{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full|}} — Сұңқар  (100 000+ өңдеме)

== Рейтинг ==
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
&lt;center&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!№
!Қатысушы аты
!Өңдеме саны
!Мақала тексеруі
!Тіркелген уақыты
![[Уикипедия:Уикидеңгей|Уикидеңгейі]]
|-
|1
|{{Қатысушы-түж6|Нұрлан Рахымжанов}}
| data-sort-value=&quot;120022&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нұрлан Рахымжанов}} 120 022]
| data-sort-value=&quot;109&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нұрлан Рахымжанов|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 109]
|2012-12-28
|{{stars|_full|_full|_full|_full|_full|_full|_full}}
|-
|2
|{{Қатысушы-түж6|Kasymov}}
| data-sort-value=&quot;96766&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kasymov}} 96 766]
| data-sort-value=&quot;1109&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kasymov|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1109]
|2011-10-03
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|3
|{{Қатысушы-түж6|Мағыпар}}
| data-sort-value=&quot;86967&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мағыпар}} 86 967]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мағыпар|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2020-06-29
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|4
|{{Қатысушы-түж6|Салиха}}
| data-sort-value=&quot;86567&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Салиха}} 86 567]
| data-sort-value=&quot;170&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Салиха|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 170]
|2012-07-28
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|5
|{{Қатысушы-түж6|Мықтыбек Оразтайұлы}}
| data-sort-value=&quot;84059&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мықтыбек Оразтайұлы}} 84 059]
| data-sort-value=&quot;194&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мықтыбек Оразтайұлы|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 194]
|2017-08-21
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|6
|{{Қатысушы-түж6|Arystanbek}}
| data-sort-value=&quot;55566&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Arystanbek}} 55 566]
| data-sort-value=&quot;64&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Arystanbek|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 64]
|2012-03-14
|{{stars|*|*|*|*|*|*|*}}
|-
|7
|{{Қатысушы-түж6|Casserium}}
| data-sort-value=&quot;49196&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Casserium}} 49 196]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Casserium|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2017-06-26
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|8
|{{Қатысушы-түж6|Sibom}}
| data-sort-value=&quot;41112&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sibom}} 41 112]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Sibom|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2010-01-17
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|9
|{{Қатысушы-түж6|1nter pares}}
| data-sort-value=&quot;36236&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|1nter pares}} 36 236]
| data-sort-value=&quot;61&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:1nter pares|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 61]
|2023-12-17
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|10
|{{Қатысушы-түж6|Ulan}}
| data-sort-value=&quot;30436&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ulan}} 30 436]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ulan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2007-12-01
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|11
|{{Қатысушы-түж6|AlefZet}}
| data-sort-value=&quot;25095&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlefZet}} 25 095]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2006-05-18
|{{stars|-|*|*|*|*|*|*}}
|-
|12
|{{Қатысушы-түж6|GanS NIS}}
| data-sort-value=&quot;24505&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GanS NIS}} 24 505]
| data-sort-value=&quot;979&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:GanS NIS|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 979]
|2013-10-20
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|13
|{{Қатысушы-түж6|Орел Карл}}
| data-sort-value=&quot;23037&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Орел Карл}} 23 037]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Орел Карл|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2018-10-22
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|14
|{{Қатысушы-түж6|Sagzhan}}
| data-sort-value=&quot;22982&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sagzhan}} 22 982]
| data-sort-value=&quot;229&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Sagzhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 229]
|2014-01-01
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|15
|{{Қатысушы-түж6|Bolatbek}}
| data-sort-value=&quot;21868&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bolatbek}} 21 868]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|16
|{{Қатысушы-түж6|Nurken}}
| data-sort-value=&quot;20173&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurken}} 20 173]
| data-sort-value=&quot;35&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurken|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 35]
|2021-07-07
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|17
|{{Қатысушы-түж6|Kaiyr}}
| data-sort-value=&quot;17259&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kaiyr}} 17 259]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kaiyr|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2009-06-18
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|18
|{{Қатысушы-түж6|Batyrbek.kz}}
| data-sort-value=&quot;16072&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Batyrbek.kz}} 16 072]
| data-sort-value=&quot;173&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Batyrbek.kz|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 173]
|2010-05-14
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|19
|{{Қатысушы-түж6|Amangeldi Mukhamejan}}
| data-sort-value=&quot;14709&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Amangeldi Mukhamejan}} 14 709]
| data-sort-value=&quot;73&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Amangeldi Mukhamejan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 73]
|2013-06-16
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|20
|{{Қатысушы-түж6|Alphy Haydar}}
| data-sort-value=&quot;13769&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alphy Haydar}} 13 769]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Alphy Haydar|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2014-09-25
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|21
|{{Қатысушы-түж6|Polat Alemdar}}
| data-sort-value=&quot;12577&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Polat Alemdar}} 12 577]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|22
|{{Қатысушы-түж6|Ismukhammed}}
| data-sort-value=&quot;11661&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ismukhammed}} 11 661]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-01-10
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|23
|{{Қатысушы-түж6|Ерден Карсыбеков}}
| data-sort-value=&quot;11600&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ерден Карсыбеков}} 11 600]
| data-sort-value=&quot;59&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ерден Карсыбеков|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 59]
|2009-09-23
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|24
|{{Қатысушы-түж6|Nurkhan}}
| data-sort-value=&quot;10155&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurkhan}} 10 155]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurkhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2012-02-12
|{{stars|-|-|*|*|*|*|*}}
|-
|25
|{{Қатысушы-түж6|AlibekKS}}
| data-sort-value=&quot;8392&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlibekKS}} 8392]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:AlibekKS|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2012-11-25
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|26
|{{Қатысушы-түж6|Тұран}}
| data-sort-value=&quot;8361&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Тұран}} 8361]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Тұран|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2022-06-01
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|27
|{{Қатысушы-түж6|Kas77777}}
| data-sort-value=&quot;8251&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kas77777}} 8251]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-07-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|28
|{{Қатысушы-түж6|TheNomadEditor}}
| data-sort-value=&quot;8232&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TheNomadEditor}} 8232]
| data-sort-value=&quot;42&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TheNomadEditor|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 42]
|2022-05-13
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|29
|{{Қатысушы-түж6|Daniyar}}
| data-sort-value=&quot;8001&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyar}} 8001]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|30
|{{Қатысушы-түж6|Nurtenge}}
| data-sort-value=&quot;7952&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurtenge}} 7952]
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Nurtenge|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5]
|2020-01-06
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|31
|{{Қатысушы-түж6|Dinkaz}}
| data-sort-value=&quot;7842&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dinkaz}} 7842]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|32
|{{Қатысушы-түж6|Gabit Karabay}}
| data-sort-value=&quot;7596&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gabit Karabay}} 7596]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|33
|{{Қатысушы-түж6|Ashina}}
| data-sort-value=&quot;7489&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ashina}} 7489]
| data-sort-value=&quot;15&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ashina|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15]
|2011-03-07
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|34
|{{Қатысушы-түж6|TalgatSnow}}
| data-sort-value=&quot;7451&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TalgatSnow}} 7451]
| data-sort-value=&quot;22&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TalgatSnow|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 22]
|2023-11-13
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|35
|{{Қатысушы-түж6|Kmoksy}}
| data-sort-value=&quot;7012&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kmoksy}} 7012]
| data-sort-value=&quot;12&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kmoksy|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 12]
|2010-04-22
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|36
|{{Қатысушы-түж6|SSE}}
| data-sort-value=&quot;6974&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|SSE}} 6974]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|37
|{{Қатысушы-түж6|GaiJin}}
| data-sort-value=&quot;6704&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GaiJin}} 6704]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|—
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|38
|{{Қатысушы-түж6|Bekus}}
| data-sort-value=&quot;6528&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bekus}} 6528]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-03-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|39
|{{Қатысушы-түж6|Alamgir}}
| data-sort-value=&quot;6196&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alamgir}} 6196]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2007-09-16
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|40
|{{Қатысушы-түж6|Аскаров}}
| data-sort-value=&quot;6193&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аскаров}} 6193]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|41
|{{Қатысушы-түж6|Liquorkaru}}
| data-sort-value=&quot;6142&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Liquorkaru}} 6142]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-12-31
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|42
|{{Қатысушы-түж6|Zhaksilik}}
| data-sort-value=&quot;6101&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaksilik}} 6101]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|43
|{{Қатысушы-түж6|Aghia7}}
| data-sort-value=&quot;6046&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aghia7}} 6046]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|44
|{{Қатысушы-түж6|Zhigitbek}}
| data-sort-value=&quot;5455&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhigitbek}} 5455]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-09
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|45
|{{Қатысушы-түж6|Qarakesek}}
| data-sort-value=&quot;5200&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Qarakesek}} 5200]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-12-18
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|46
|{{Қатысушы-түж6|Djduxhx}}
| data-sort-value=&quot;5000&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Djduxhx}} 5000]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Djduxhx|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2021-05-11
|{{stars|-|-|-|*|*|*|*}}
|-
|47
|{{Қатысушы-түж6|Nick jan}}
| data-sort-value=&quot;4652&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nick jan}} 4652]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-16
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|48
|{{Қатысушы-түж6|Erboldilyara}}
| data-sort-value=&quot;4522&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Erboldilyara}} 4522]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Erboldilyara|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2015-03-06
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|49
|{{Қатысушы-түж6|Madi Dos}}
| data-sort-value=&quot;4520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Madi Dos}} 4520]
| data-sort-value=&quot;24&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Madi Dos|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 24]
|2012-09-21
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|50
|{{Қатысушы-түж6|Coffee86}}
| data-sort-value=&quot;4456&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Coffee86}} 4456]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-25
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|51
|{{Қатысушы-түж6|Makenzis}}
| data-sort-value=&quot;3770&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Makenzis}} 3770]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-11-08
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|52
|{{Қатысушы-түж6|Dimash Kenesbek}}
| data-sort-value=&quot;3759&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dimash Kenesbek}} 3759]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Dimash Kenesbek|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2020-09-28
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|53
|{{Қатысушы-түж6|Syrymzhan}}
| data-sort-value=&quot;3683&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Syrymzhan}} 3683]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-09-07
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|54
|{{Қатысушы-түж6|Majilis}}
| data-sort-value=&quot;3630&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Majilis}} 3630]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-05-15
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|55
|{{Қатысушы-түж6|Esetok}}
| data-sort-value=&quot;3578&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Esetok}} 3578]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-11-01
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|56
|{{Қатысушы-түж6|Ерқанат Рыскулбеков}}
| data-sort-value=&quot;3545&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ерқанат Рыскулбеков}} 3545]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-10-22
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|57
|{{Қатысушы-түж6|Maira Yessenbekova}}
| data-sort-value=&quot;3516&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Maira Yessenbekova}} 3516]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|58
|{{Қатысушы-түж6|Нурасылл}}
| data-sort-value=&quot;3398&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурасылл}} 3398]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нурасылл|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2022-11-22
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|59
|{{Қатысушы-түж6|Nurbek Matzhani}}
| data-sort-value=&quot;3310&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nurbek Matzhani}} 3310]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|60
|{{Қатысушы-түж6|ShadZ01}}
| data-sort-value=&quot;3302&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|ShadZ01}} 3302]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:ShadZ01|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2016-03-26
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|61
|{{Қатысушы-түж6|Юсуф Худайберген}}
| data-sort-value=&quot;3273&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Юсуф Худайберген}} 3273]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-18
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|62
|{{Қатысушы-түж6|Hardworking}}
| data-sort-value=&quot;3272&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Hardworking}} 3272]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|63
|{{Қатысушы-түж6|BekaIITU}}
| data-sort-value=&quot;3227&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|BekaIITU}} 3227]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|64
|{{Қатысушы-түж6|Gulzat246}}
| data-sort-value=&quot;3168&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gulzat246}} 3168]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|65
|{{Қатысушы-түж6|Qanattan}}
| data-sort-value=&quot;3147&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Qanattan}} 3147]
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Qanattan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 5]
|2024-02-23
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|66
|{{Қатысушы-түж6|Yerzhankyzy}}
| data-sort-value=&quot;3041&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Yerzhankyzy}} 3041]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-14
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|67
|{{Қатысушы-түж6|Meruyert}}
| data-sort-value=&quot;2952&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Meruyert}} 2952]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-30
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|68
|{{Қатысушы-түж6|Абылай}}
| data-sort-value=&quot;2950&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Абылай}} 2950]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-02-15
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|69
|{{Қатысушы-түж6|MuratbekErkebulan}}
| data-sort-value=&quot;2934&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|MuratbekErkebulan}} 2934]
| data-sort-value=&quot;11&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:MuratbekErkebulan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 11]
|2024-10-23
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|70
|{{Қатысушы-түж6|Dauren}}
| data-sort-value=&quot;2871&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dauren}} 2871]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|71
|{{Қатысушы-түж6|Даурен Шарипов}}
| data-sort-value=&quot;2822&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Даурен Шарипов}} 2822]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Даурен Шарипов|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2015-12-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|72
|{{Қатысушы-түж6|Кырмызов}}
| data-sort-value=&quot;2700&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Кырмызов}} 2700]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-01
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|73
|{{Қатысушы-түж6|Merey}}
| data-sort-value=&quot;2684&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Merey}} 2684]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|74
|{{Қатысушы-түж6|Магпар}}
| data-sort-value=&quot;2680&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Магпар}} 2680]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-12-11
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|75
|{{Қатысушы-түж6|Kyrmyzy gul}}
| data-sort-value=&quot;2532&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kyrmyzy gul}} 2532]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-07
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|76
|{{Қатысушы-түж6|Abdi arman}}
| data-sort-value=&quot;2530&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Abdi arman}} 2530]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|*|*|*}}
|-
|77
|{{Қатысушы-түж6|Сәуір 1}}
| data-sort-value=&quot;2475&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Сәуір 1}} 2475]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Сәуір 1|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2016-10-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|78
|{{Қатысушы-түж6|Toktakynbaev}}
| data-sort-value=&quot;2471&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Toktakynbaev}} 2471]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|79
|{{Қатысушы-түж6|Balaburgem}}
| data-sort-value=&quot;2470&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Balaburgem}} 2470]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|80
|{{Қатысушы-түж6|G55}}
| data-sort-value=&quot;2468&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|G55}} 2468]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|81
|{{Қатысушы-түж6|Zhuka iitu}}
| data-sort-value=&quot;2445&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhuka iitu}} 2445]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|82
|{{Қатысушы-түж6|Ordabekov Azamat}}
| data-sort-value=&quot;2424&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ordabekov Azamat}} 2424]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|83
|{{Қатысушы-түж6|Rasulbek Adil}}
| data-sort-value=&quot;2414&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulbek Adil}} 2414]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Rasulbek Adil|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2026-01-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|84
|{{Қатысушы-түж6|Рахман999}}
| data-sort-value=&quot;2304&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Рахман999}} 2304]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Рахман999|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2022-10-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|85
|{{Қатысушы-түж6|Бегулы Отагасы}}
| data-sort-value=&quot;2247&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Бегулы Отагасы}} 2247]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Бегулы Отагасы|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2014-02-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|86
|{{Қатысушы-түж6|Drift}}
| data-sort-value=&quot;2233&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Drift}} 2233]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-01-07
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|87
|{{Қатысушы-түж6|Egorkz}}
| data-sort-value=&quot;2232&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Egorkz}} 2232]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|88
|{{Қатысушы-түж6|Mira01}}
| data-sort-value=&quot;2229&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mira01}} 2229]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-30
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|89
|{{Қатысушы-түж6|Aizhanka aaa}}
| data-sort-value=&quot;2215&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aizhanka aaa}} 2215]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|90
|{{Қатысушы-түж6|Bakdauren}}
| data-sort-value=&quot;2208&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bakdauren}} 2208]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-07
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|91
|{{Қатысушы-түж6|Әлинұр}}
| data-sort-value=&quot;2175&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Әлинұр}} 2175]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-07-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|92
|{{Қатысушы-түж6|RaiymbekZh}}
| data-sort-value=&quot;2148&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|RaiymbekZh}} 2148]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:RaiymbekZh|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2025-08-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|93
|{{Қатысушы-түж6|Mustafaalmas}}
| data-sort-value=&quot;2036&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mustafaalmas}} 2036]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2010-04-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|94
|{{Қатысушы-түж6|Unknown Alash}}
| data-sort-value=&quot;2009&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Unknown Alash}} 2009]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-03-26
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|95
|{{Қатысушы-түж6|Kristianmusic}}
| data-sort-value=&quot;1938&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kristianmusic}} 1938]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Kristianmusic|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2019-11-22
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|96
|{{Қатысушы-түж6|Bauka91 91}}
| data-sort-value=&quot;1857&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bauka91 91}} 1857]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|97
|{{Қатысушы-түж6|Daneker}}
| data-sort-value=&quot;1857&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daneker}} 1857]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-08
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|98
|{{Қатысушы-түж6|Esen48}}
| data-sort-value=&quot;1808&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Esen48}} 1808]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-04-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|99
|{{Қатысушы-түж6|Almatoswiki}}
| data-sort-value=&quot;1800&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Almatoswiki}} 1800]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-12-25
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|100
|{{Қатысушы-түж6|Тазагүл Ермаханова}}
| data-sort-value=&quot;1795&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Тазагүл Ермаханова}} 1795]
| data-sort-value=&quot;101&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Тазагүл Ермаханова|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 101]
|2015-11-17
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|101
|{{Қатысушы-түж6|Malbakov Korkem Shamshievih}}
| data-sort-value=&quot;1710&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Malbakov Korkem Shamshievih}} 1710]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-01-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|102
|{{Қатысушы-түж6|Nelli}}
| data-sort-value=&quot;1666&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nelli}} 1666]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|103
|{{Қатысушы-түж6|Araichik}}
| data-sort-value=&quot;1622&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Araichik}} 1622]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-14
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|104
|{{Қатысушы-түж6|Nikolina Šepić}}
| data-sort-value=&quot;1613&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nikolina Šepić}} 1613]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2019-08-27
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|105
|{{Қатысушы-түж6|ДолбоЯщер}}
| data-sort-value=&quot;1612&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|ДолбоЯщер}} 1612]
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:ДолбоЯщер|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 6]
|2018-05-19
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|106
|{{Қатысушы-түж6|2rk}}
| data-sort-value=&quot;1552&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|2rk}} 1552]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|107
|{{Қатысушы-түж6|Gliwi}}
| data-sort-value=&quot;1552&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gliwi}} 1552]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-05-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|108
|{{Қатысушы-түж6|Daniyal.aidarov5}}
| data-sort-value=&quot;1540&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Daniyal.aidarov5}} 1540]
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Daniyal.aidarov5|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 4]
|2022-04-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|109
|{{Қатысушы-түж6|Аслан Жукенов}}
| data-sort-value=&quot;1496&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аслан Жукенов}} 1496]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-04-26
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|110
|{{Қатысушы-түж6|Almagul Ibragimova}}
| data-sort-value=&quot;1490&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Almagul Ibragimova}} 1490]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|111
|{{Қатысушы-түж6|Акбота Казыбекова}}
| data-sort-value=&quot;1480&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Акбота Казыбекова}} 1480]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-19
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|112
|{{Қатысушы-түж6|DinDK}}
| data-sort-value=&quot;1383&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|DinDK}} 1383]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|113
|{{Қатысушы-түж6|Rasulzhan}}
| data-sort-value=&quot;1371&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasulzhan}} 1371]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-04
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|114
|{{Қатысушы-түж6|Tulya}}
| data-sort-value=&quot;1344&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tulya}} 1344]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|115
|{{Қатысушы-түж6|Ayauly}}
| data-sort-value=&quot;1337&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ayauly}} 1337]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|116
|{{Қатысушы-түж6|Nkiukr}}
| data-sort-value=&quot;1314&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nkiukr}} 1314]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-09-06
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|117
|{{Қатысушы-түж6|Tarih}}
| data-sort-value=&quot;1304&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tarih}} 1304]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-14
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|118
|{{Қатысушы-түж6|Wikiped4ik}}
| data-sort-value=&quot;1283&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Wikiped4ik}} 1283]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-05-10
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|119
|{{Қатысушы-түж6|Jarnamaqaz}}
| data-sort-value=&quot;1278&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Jarnamaqaz}} 1278]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Jarnamaqaz|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2020-04-17
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|120
|{{Қатысушы-түж6|TemirlanSarsen}}
| data-sort-value=&quot;1277&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|TemirlanSarsen}} 1277]
| data-sort-value=&quot;65&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:TemirlanSarsen|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 65]
|2016-06-23
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|121
|{{Қатысушы-түж6|GulzhanOmarova}}
| data-sort-value=&quot;1248&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|GulzhanOmarova}} 1248]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-10-04
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|122
|{{Қатысушы-түж6|Шілде}}
| data-sort-value=&quot;1223&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Шілде}} 1223]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-01-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|123
|{{Қатысушы-түж6|IL68}}
| data-sort-value=&quot;1218&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|IL68}} 1218]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:IL68|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2017-05-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|124
|{{Қатысушы-түж6|Gulnar7}}
| data-sort-value=&quot;1178&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Gulnar7}} 1178]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|125
|{{Қатысушы-түж6|Ziv}}
| data-sort-value=&quot;1177&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ziv}} 1177]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-12-09
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|126
|{{Қатысушы-түж6|Suleimen Koishybai}}
| data-sort-value=&quot;1156&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Suleimen Koishybai}} 1156]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Suleimen Koishybai|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2021-01-13
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|127
|{{Қатысушы-түж6|Aimanber}}
| data-sort-value=&quot;1150&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aimanber}} 1150]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-05
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|128
|{{Қатысушы-түж6|Bailarbekov}}
| data-sort-value=&quot;1136&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bailarbekov}} 1136]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|129
|{{Қатысушы-түж6|Айдос уики}}
| data-sort-value=&quot;1126&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Айдос уики}} 1126]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Айдос уики|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2015-11-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|130
|{{Қатысушы-түж6|Sergazyyev}}
| data-sort-value=&quot;1119&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sergazyyev}} 1119]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|131
|{{Қатысушы-түж6|KoishymanovaG}}
| data-sort-value=&quot;1102&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KoishymanovaG}} 1102]
| data-sort-value=&quot;16&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:KoishymanovaG|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 16]
|2024-02-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|132
|{{Қатысушы-түж6|Wikuiser}}
| data-sort-value=&quot;1097&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Wikuiser}} 1097]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2025-10-29
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|133
|{{Қатысушы-түж6|Истеный казах}}
| data-sort-value=&quot;1096&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Истеный казах}} 1096]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|134
|{{Қатысушы-түж6|Madina Kilybayeva}}
| data-sort-value=&quot;1083&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Madina Kilybayeva}} 1083]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-28
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|135
|{{Қатысушы-түж6|Kafarik}}
| data-sort-value=&quot;1075&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kafarik}} 1075]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-12-24
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|136
|{{Қатысушы-түж6|Аян Жанайсов}}
| data-sort-value=&quot;1054&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аян Жанайсов}} 1054]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-05-02
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|137
|{{Қатысушы-түж6|Finderhannes}}
| data-sort-value=&quot;1049&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Finderhannes}} 1049]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-18
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|138
|{{Қатысушы-түж6|Vyacheslav Nasretdinov}}
| data-sort-value=&quot;1024&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Vyacheslav Nasretdinov}} 1024]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2008-08-11
|{{stars|-|-|-|-|-|*|*}}
|-
|139
|{{Қатысушы-түж6|Orkaarys}}
| data-sort-value=&quot;993&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Orkaarys}} 993]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|140
|{{Қатысушы-түж6|А.С.Кизиров}}
| data-sort-value=&quot;987&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|А.С.Кизиров}} 987]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|141
|{{Қатысушы-түж6|P.Nurgisa}}
| data-sort-value=&quot;976&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|P.Nurgisa}} 976]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-11-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|142
|{{Қатысушы-түж6|Rayurad mc}}
| data-sort-value=&quot;973&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rayurad mc}} 973]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|143
|{{Қатысушы-түж6|Fuzze123}}
| data-sort-value=&quot;964&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Fuzze123}} 964]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|144
|{{Қатысушы-түж6|Aselhan}}
| data-sort-value=&quot;948&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aselhan}} 948]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Aselhan|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2011-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|145
|{{Қатысушы-түж6|Шайнүсіп}}
| data-sort-value=&quot;931&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Шайнүсіп}} 931]
| data-sort-value=&quot;9&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Шайнүсіп|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 9]
|2024-09-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|146
|{{Қатысушы-түж6|Adiladil}}
| data-sort-value=&quot;906&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Adiladil}} 906]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-09
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|147
|{{Қатысушы-түж6|NErnur98}}
| data-sort-value=&quot;880&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|NErnur98}} 880]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-19
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|148
|{{Қатысушы-түж6|Касымхан}}
| data-sort-value=&quot;866&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Касымхан}} 866]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|149
|{{Қатысушы-түж6|Chris die Seele}}
| data-sort-value=&quot;865&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Chris die Seele}} 865]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-09-18
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|150
|{{Қатысушы-түж6|Mukhin}}
| data-sort-value=&quot;850&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mukhin}} 850]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|151
|{{Қатысушы-түж6|Stella~kkwiki}}
| data-sort-value=&quot;830&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Stella~kkwiki}} 830]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|152
|{{Қатысушы-түж6|Bakbergenov}}
| data-sort-value=&quot;820&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bakbergenov}} 820]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|153
|{{Қатысушы-түж6|Dambler}}
| data-sort-value=&quot;819&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dambler}} 819]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|154
|{{Қатысушы-түж6|Aibol dos}}
| data-sort-value=&quot;813&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aibol dos}} 813]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|155
|{{Қатысушы-түж6|KaldarovNurymzhan}}
| data-sort-value=&quot;801&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KaldarovNurymzhan}} 801]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-11-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|156
|{{Қатысушы-түж6|Talghatuly}}
| data-sort-value=&quot;794&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Talghatuly}} 794]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-02-14
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|157
|{{Қатысушы-түж6|Akba.nis.13}}
| data-sort-value=&quot;790&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Akba.nis.13}} 790]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-09-18
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|158
|{{Қатысушы-түж6|Аязбаев Даурен}}
| data-sort-value=&quot;789&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аязбаев Даурен}} 789]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|159
|{{Қатысушы-түж6|Masalbaeva}}
| data-sort-value=&quot;787&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Masalbaeva}} 787]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|160
|{{Қатысушы-түж6|Абдрахманов Димаш}}
| data-sort-value=&quot;785&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Абдрахманов Димаш}} 785]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-12-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|161
|{{Қатысушы-түж6|Tylerdurdenkz}}
| data-sort-value=&quot;780&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tylerdurdenkz}} 780]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2015-01-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|162
|{{Қатысушы-түж6|DariaUrinbasarova21nis}}
| data-sort-value=&quot;777&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|DariaUrinbasarova21nis}} 777]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2022-02-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|163
|{{Қатысушы-түж6|Azim Nurbergen}}
| data-sort-value=&quot;763&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Azim Nurbergen}} 763]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-01-22
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|164
|{{Қатысушы-түж6|Ташметов шахрух}}
| data-sort-value=&quot;743&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ташметов шахрух}} 743]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Ташметов шахрух|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2022-02-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|165
|{{Қатысушы-түж6|Panicgirl}}
| data-sort-value=&quot;739&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Panicgirl}} 739]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|166
|{{Қатысушы-түж6|Mariko}}
| data-sort-value=&quot;734&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mariko}} 734]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-06-26
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|167
|{{Қатысушы-түж6|Mheidegger}}
| data-sort-value=&quot;733&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mheidegger}} 733]
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Mheidegger|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 3]
|2008-07-14
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|168
|{{Қатысушы-түж6|Rake}}
| data-sort-value=&quot;726&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rake}} 726]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-02
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|169
|{{Қатысушы-түж6|Rasul kz91}}
| data-sort-value=&quot;723&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Rasul kz91}} 723]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|170
|{{Қатысушы-түж6|Muslim Qazaq}}
| data-sort-value=&quot;722&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Muslim Qazaq}} 722]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Muslim Qazaq|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2015-04-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|171
|{{Қатысушы-түж6|Zhumalina}}
| data-sort-value=&quot;720&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumalina}} 720]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-05-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|172
|{{Қатысушы-түж6|Alfiya}}
| data-sort-value=&quot;719&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alfiya}} 719]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|173
|{{Қатысушы-түж6|Дауткулова Ақмарал}}
| data-sort-value=&quot;701&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Дауткулова Ақмарал}} 701]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-05-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|174
|{{Қатысушы-түж6|Εὐθυμένης}}
| data-sort-value=&quot;697&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Εὐθυμένης}} 697]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-02-03
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|175
|{{Қатысушы-түж6|Sultan bek}}
| data-sort-value=&quot;695&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan bek}} 695]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|176
|{{Қатысушы-түж6|Мира Белль}}
| data-sort-value=&quot;693&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мира Белль}} 693]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Мира Белль|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2023-01-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|177
|{{Қатысушы-түж6|Cekli829}}
| data-sort-value=&quot;690&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Cekli829}} 690]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|178
|{{Қатысушы-түж6|Nkipshak}}
| data-sort-value=&quot;684&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Nkipshak}} 684]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|179
|{{Қатысушы-түж6|Sultan-balasi}}
| data-sort-value=&quot;676&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Sultan-balasi}} 676]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|180
|{{Қатысушы-түж6|Epoxa-HH}}
| data-sort-value=&quot;674&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Epoxa-HH}} 674]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-07-06
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|181
|{{Қатысушы-түж6|Saken kun}}
| data-sort-value=&quot;673&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Saken kun}} 673]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-01-31
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|182
|{{Қатысушы-түж6|KUckhocjothkei3}}
| data-sort-value=&quot;671&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|KUckhocjothkei3}} 671]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:KUckhocjothkei3|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2018-08-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|183
|{{Қатысушы-түж6|Syrlybek}}
| data-sort-value=&quot;658&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Syrlybek}} 658]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-03-04
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|184
|{{Қатысушы-түж6|Мұқтар Құндыз}}
| data-sort-value=&quot;656&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Мұқтар Құндыз}} 656]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-10-23
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|185
|{{Қатысушы-түж6|Баха}}
| data-sort-value=&quot;654&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Баха}} 654]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|186
|{{Қатысушы-түж6|Parmanova.ulbolsyn}}
| data-sort-value=&quot;651&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Parmanova.ulbolsyn}} 651]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-03-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|187
|{{Қатысушы-түж6|Амзе Магжан}}
| data-sort-value=&quot;645&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Амзе Магжан}} 645]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-02-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|188
|{{Қатысушы-түж6|Капысова Айдана}}
| data-sort-value=&quot;642&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Капысова Айдана}} 642]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|189
|{{Қатысушы-түж6|IArhunI}}
| data-sort-value=&quot;641&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|IArhunI}} 641]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-12-15
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|190
|{{Қатысушы-түж6|Belekov Syrym}}
| data-sort-value=&quot;639&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Belekov Syrym}} 639]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-08-03
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|191
|{{Қатысушы-түж6|Aseke16}}
| data-sort-value=&quot;624&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Aseke16}} 624]
| data-sort-value=&quot;1&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Aseke16|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 1]
|2014-01-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|192
|{{Қатысушы-түж6|Айвентадор}}
| data-sort-value=&quot;622&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Айвентадор}} 622]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2021-04-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|193
|{{Қатысушы-түж6|Zhandos02}}
| data-sort-value=&quot;620&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhandos02}} 620]
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Zhandos02|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 7]
|2017-09-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|194
|{{Қатысушы-түж6|Bauyr03}}
| data-sort-value=&quot;619&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Bauyr03}} 619]
| data-sort-value=&quot;19&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Bauyr03|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 19]
|2022-01-16
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|195
|{{Қатысушы-түж6|Makhanov}}
| data-sort-value=&quot;613&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Makhanov}} 613]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|196
|{{Қатысушы-түж6|Zhumabayeva Aiym}}
| data-sort-value=&quot;601&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhumabayeva Aiym}} 601]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-01-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|197
|{{Қатысушы-түж6|Inkar}}
| data-sort-value=&quot;600&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Inkar}} 600]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-04-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|198
|{{Қатысушы-түж6|Mma}}
| data-sort-value=&quot;599&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mma}} 599]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|199
|{{Қатысушы-түж6|Tuttiorchestra687}}
| data-sort-value=&quot;599&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tuttiorchestra687}} 599]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Tuttiorchestra687|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2025-11-02
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|200
|{{Қатысушы-түж6|Юкке}}
| data-sort-value=&quot;599&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Юкке}} 599]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-29
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|201
|{{Қатысушы-түж6|Mary}}
| data-sort-value=&quot;597&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mary}} 597]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|202
|{{Қатысушы-түж6|Әбдіхалық Нарғыз}}
| data-sort-value=&quot;587&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Әбдіхалық Нарғыз}} 587]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-03-31
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|203
|{{Қатысушы-түж6|Marksscheider}}
| data-sort-value=&quot;586&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Marksscheider}} 586]
| data-sort-value=&quot;15&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Marksscheider|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 15]
|2026-07-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|204
|{{Қатысушы-түж6|Аскар}}
| data-sort-value=&quot;584&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Аскар}} 584]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2008-03-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|205
|{{Қатысушы-түж6|Eldar zh96}}
| data-sort-value=&quot;575&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Eldar zh96}} 575]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-08-17
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|206
|{{Қатысушы-түж6|AlibiKazken}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|AlibiKazken}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-04-20
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|207
|{{Қатысушы-түж6|Badyroff}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Badyroff}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|208
|{{Қатысушы-түж6|Нурия}}
| data-sort-value=&quot;569&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурия}} 569]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|209
|{{Қатысушы-түж6|Нақып Нұрғали}}
| data-sort-value=&quot;565&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нақып Нұрғали}} 565]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-04-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|210
|{{Қатысушы-түж6|Zhaniya92}}
| data-sort-value=&quot;562&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Zhaniya92}} 562]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|211
|{{Қатысушы-түж6|Ұлан Тұрсынбек}}
| data-sort-value=&quot;562&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Ұлан Тұрсынбек}} 562]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2025-10-24
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|212
|{{Қатысушы-түж6|Alikhantanirbergennurlanuly}}
| data-sort-value=&quot;555&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Alikhantanirbergennurlanuly}} 555]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2022-08-21
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|213
|{{Қатысушы-түж6|Yamanzho}}
| data-sort-value=&quot;555&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Yamanzho}} 555]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|214
|{{Қатысушы-түж6|Kuanysh Ismailov}}
| data-sort-value=&quot;547&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Kuanysh Ismailov}} 547]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2014-10-17
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|215
|{{Қатысушы-түж6|Egor Shustoff}}
| data-sort-value=&quot;541&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Egor Shustoff}} 541]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-11-19
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|216
|{{Қатысушы-түж6|Niyazbek}}
| data-sort-value=&quot;534&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Niyazbek}} 534]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|217
|{{Қатысушы-түж6|Dauylbai Aidar}}
| data-sort-value=&quot;533&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dauylbai Aidar}} 533]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2012-06-11
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|218
|{{Қатысушы-түж6|Olkikz}}
| data-sort-value=&quot;529&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Olkikz}} 529]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-07-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|219
|{{Қатысушы-түж6|Fornax}}
| data-sort-value=&quot;528&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Fornax}} 528]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2024-03-08
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|220
|{{Қатысушы-түж6|Dzhos}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Dzhos}} 527]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|221
|{{Қатысушы-түж6|Нурсауле Нурмагамбетова}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Нурсауле Нурмагамбетова}} 527]
| data-sort-value=&quot;10&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Нурсауле Нурмагамбетова|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 10]
|2014-11-10
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|222
|{{Қатысушы-түж6|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}
| data-sort-value=&quot;527&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}} 527]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2013-09-21
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|223
|{{Қатысушы-түж6|Arachn0}}
| data-sort-value=&quot;523&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Arachn0}} 523]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-02-05
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|224
|{{Қатысушы-түж6|Tansholpan}}
| data-sort-value=&quot;522&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Tansholpan}} 522]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2011-06-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|225
|{{Қатысушы-түж6|Adilbekkazykhanov}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Adilbekkazykhanov}} 520]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2016-12-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|226
|{{Қатысушы-түж6|Murat Karibay}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Murat Karibay}} 520]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-04-01
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|227
|{{Қатысушы-түж6|Mustazhap}}
| data-sort-value=&quot;520&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Mustazhap}} 520]
| data-sort-value=&quot;8&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Mustazhap|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 8]
|2014-12-27
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|228
|{{Қатысушы-түж6|Karina Nurtazina}}
| data-sort-value=&quot;518&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Karina Nurtazina}} 518]
| data-sort-value=&quot;2&quot; |[{{fullurl:Арнайы:Үлесі|limit=1000&amp;contribs=user&amp;target={{urlencode:Karina Nurtazina|QUERY}}&amp;namespace=0&amp;tagfilter={{urlencode:Тексерілді деп белгіледі|QUERY}}}} 2]
|2018-05-12
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|229
|{{Қатысушы-түж6|Chingiz Nazbiev}}
| data-sort-value=&quot;516&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Chingiz Nazbiev}} 516]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2018-01-07
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|230
|{{Қатысушы-түж6|HBSH NIS 7B KASIET}}
| data-sort-value=&quot;514&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|HBSH NIS 7B KASIET}} 514]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2017-10-13
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|231
|{{Қатысушы-түж6|Albergenius}}
| data-sort-value=&quot;510&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Albergenius}} 510]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2009-03-30
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|-
|232
|{{Қатысушы-түж6|Friction27}}
| data-sort-value=&quot;506&quot; |[{{Өңдеу статистикасы|Friction27}} 506]
| data-sort-value=&quot;0&quot; |0
|2020-08-16
|{{stars|-|-|-|-|-|-|*}}
|}
&lt;/center&gt;
&lt;!-- BOT:END --&gt;

{{Wikistats}}


[[Санат:Уикипедия:Анықтама]]
[[Санат:Уикипедия:Қауым]]</text>
      <sha1>11jmgh2y3tqbgr5m5q2v1qb6vht2akk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бекалқа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>566156</id>
    <revision>
      <id>3649168</id>
      <parentid>3327017</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:48:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <origin>3649168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4365" sha1="g6sxq9cgcc7fb0r86sjo9dbe3z18ktj" xml:space="preserve">{{Елді мекен-Қазақстан 
|статусы                 =  Ауыл
|атауы                 =Бекалқа
|сурет               =   Бекалка 070000, Kazakhstan - panoramio (6).jpg
|әкімшілік күйі          =   
|елтаңба                 = 
|ту                      =  
|елтаңба сипаттамасы     = 
|ту сипаттамасы          = 
|елтаңба ені             = 
|ту ені                  = 	
   |lat_deg =49 |lat_min =21|lat_sec = 22 
   |lon_deg =85|lon_min =34|lon_sec =40
   |CoordAddon             = type:city(1226000)_region:KZ
   |CoordScale             =
|ел картасы              = 
|облыс картасы           = 
|аудан картасы           = 
|ел картасының өлшемi    = 
|облыс картасының өлшемi = 
|аудан картасының өлшемi = 
|облысы                  = Шығыс Қазақстан облысы
|кестедегі облыс         = Шығыс Қазақстан облысы{{!}}Шығыс Қазақстан
|ауданы                  = Катонқарағай ауданы
|кестедегі аудан         = Катонқарағай ауданы{{!}}Катонқарағай 
|мекен түрі              = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі
|мекені                  = Ақсу ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы){{!}}Ақсу
|ішкі бөлінісі           = 
|әкімі                   = 
|құрылған уақыты         =  
|алғашқы дерек           = 
|бұрынғы атаулары        =   ''Фыкалка''
|статус алуы               = 
|жер аумағы                  = 
|климаты                 = 
  |тұрғыны                = {{құлдырау}}20
  |санақ жылы             = [[2021 жыл|2021]]
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
|телефон коды            = 
|пошта индексі           = 
|пошта индекстері        = 
|ортаққордағы санаты     = Bekalka
|сайты                   =
|сайт тілі               =
}}

'''Бекалқа''' ([[2009 жыл]]ға дейін – ''Фыкалка'')&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V09V0002517 Шығыс Қазақстан облысы Глубокое, Жарма, Катонқарағай, Күршім, Зырян аудандарының әкімшілік-аумақтық құрылысына өзгерістер енгізу туралы]&lt;/ref&gt; — [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Катонқарағай ауданы]], [[Ақсу ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)|Ақсу ауылдық округі]] құрамындағы ауыл.

== Географиялық орны ==
Аудан орталығы – [[Катонқарағай]] ауылынан солтүстікке қарай 90 км-дей жерде.

== Халқы ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Саны (1999, 2009, 2021)&lt;ref name=&quot;source122&quot;&gt;[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]&lt;/ref&gt;
|-
!1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен
|-
||328||{{құлдырау}}103 ||{{құлдырау}}20 ||19,4 ||57 ||{{құлдырау}}12 ||21,1 ||46 ||{{құлдырау}}8 ||17,4
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
  
{{Катонқарағай ауданы елді мекендері}}

[[Санат:Катонқарағай ауданы елді мекендері]]</text>
      <sha1>g6sxq9cgcc7fb0r86sjo9dbe3z18ktj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Поперечное (Шығыс Қазақстан облысы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>568390</id>
    <revision>
      <id>3649165</id>
      <parentid>3334721</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MuratbekErkebulan</username>
        <id>162992</id>
      </contributor>
      <origin>3649165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3693" sha1="ist7dzjz37oaoowxpug27qyv0ybgzgx" xml:space="preserve">{{Елді мекен-Қазақстан 
|статусы                 =  Ауыл
|атауы                 = Поперечное
|сурет               =   Село Поперечное, ВКО.jpg
|әкімшілік күйі          =   
|елтаңба                 = 
|ту                      =  
|елтаңба сипаттамасы     = 
|ту сипаттамасы          = 
|елтаңба ені             = 
|ту ені                  =    
   |lat_deg =50 |lat_min =24|lat_sec = 31
   |lon_deg =83|lon_min = 48|lon_sec =57
   |CoordAddon             = type:city(1226000)_region:KZ
   |CoordScale             =
|ел картасы              = 
|облыс картасы           = 
|аудан картасы           = 
|ел картасының өлшемi    = 
|облыс картасының өлшемi = 
|аудан картасының өлшемi = 
|облысы                  = Шығыс Қазақстан облысы
|кестедегі облыс         = Шығыс Қазақстан облысы{{!}}Шығыс Қазақстан
|ауданы                  = Риддер қалалық әкімдігі 
|кестедегі аудан         = Риддер қалалық әкімдігі 
|мекен түрі              = 
|мекені                  = 
|ішкі бөлінісі           = 
|әкімі                   = 
|құрылған уақыты         =   
|алғашқы дерек           = 
|бұрынғы атаулары        =  
|статус алуы               = 
|жер аумағы                  = 
|климаты                 = 
  |тұрғыны                = {{құлдырау}}208
  |санақ жылы             = [[2021 жыл|2021]]
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
|телефон коды            = 
|пошта индексі           = 
|пошта индекстері        = 
|ортаққордағы санаты     = 
|сайты                   =
|сайт тілі               =
}}

'''Поперечное''' — [[Шығыс Қазақстан облысы]] [[Риддер қалалық әкімдігі]]не қарасты ауыл. 

== Географиялық орны ==
[[Риддер]] қаласының солтүстік-шығысқа қарай 28 км-дей орналасқан. 

== Халқы ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Саны (1999, 2009, 2021)&lt;ref name=&quot;source122&quot;&gt;[http://stat.gov.kz/census/national/2009/region 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191208111102/https://stat.gov.kz/census/national/2009/region |date=2019-12-08 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://stat.gov.kz/national/2021/ 2021 жылғы ұлттық халық санағының қорытындылары]&lt;/ref&gt;
|-
!1999 !! 2009 !! 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Ерлер 2009 !! Ерлер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен !! Әйелдер 2009 !! Әйелдер 2021 !! 2021 2009-ға пайызбен
|-
||406||{{құлдырау}}261 ||{{құлдырау}}208 ||79,7 ||139 ||{{құлдырау}}106 ||76,3 ||122 ||{{құлдырау}}102 ||83,6
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Риддер қалалық әкімдігі елді мекендері}}

[[Санат:Риддер қалалық әкімдігі елді мекендері]]</text>
      <sha1>ist7dzjz37oaoowxpug27qyv0ybgzgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пәленшеевтер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>573025</id>
    <revision>
      <id>3649130</id>
      <parentid>3545178</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кейіпкерлер */</comment>
      <origin>3649130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5087" sha1="gomwbihku5mhrfj4ar0wfhytw2cva8x" xml:space="preserve">{{Телесериал
 |Қазақша атауы      = Пәленшеевтер
 |Шынайы атауы       = 
 |суреті             = Pakensheevter1.jpg
 |тақырыбы           = 1 сериясының постері 
 |жанры              = [[ситуациялық комедия]], [[отбасылық фильм]]
 |ұзақтығы           = 25 минут
 |авторы             = 
 |продюсері          =  [[Досжанов Ақылжан]]
 |режиссёрі          = 
 |операторы          = 
 |сценарист          = 
 |композиторы        = 
 |ролдерде           = 
 |бет басы           = 
 |Ұраны              = 
 |мемлекет           = {{KAZ}}
 |Тілі               = қазақ
 |форматы            = 
 |дыбысы             = 
 |телеарна           = [[Хабар]]
 |телеарналар жүйесі     = 
 |көрсете бастады    = 2014 жылы
 |соңғы рет көрсетілді   = 2021 жылы қаңтар айы
 |маусымдар          = 4
 |саны               = 110
 |сериялардың тізімі     = 
 |сайты              =
 |статусы            = түсіріліп бітті
 |imdb_id            = 
 |tv_com             = 
}}
'''«Пәленшеевтер»''' — &quot;[[Хабар (телеарна)|Хабар]]&quot; телеарнасының тапсырысымен 2014-2015 жылдары түсірілген отбасылық [[Ситуациялық комедия|ситком]] сериал.

Көңілді қазақы отбасының жарасымды өміріне арналған туынды.

Телехикаяның бірінші маусымын көрермендер жылы қабылдаған болатын. Көңілді, ерекше, талантты кейіпкерлер үйде де, түзде де қағытпа қалжыңдарымен езу жиғызбайды. Басты кейіпкердің бірі – МАИ қызметкері. Оның әйелі – дәрігер. Олар желілік маркетингпен айналысады. Банкте жұмыс істейтін балалары арқылы несие алғысы келетін отбасының әрекеттерін сырттай бақылаған тіпті қызық. Фильмнің сценариі әдемі әзіл мен астарлы қалжыңға негізделген. «Қызықты оқиғалардың ортасында жүріп, түсірілім алаңында шаршағанымызды ұмыттып кетеміз», – дейді шығармашылық топ өкілдері. «Біріккен істе береке бар» демекші, актерлар жұмыла жасаған еңбектің жемісін көрермен жоғары бағалайды деген сенімде. Актерлар түймедей нәрседен түйедей дүниені жалғастырып, қандай жағдай болмасын бір шаңырақта мол дастархан басында жиналуды ұмытпайды.

== Әртістер ==
* [[Лидия Тәжәдінқызы Кәден|Лидия Кәден]] Апаның рөлінде,
* [[Бақытжан Әлпейісов]] Атаның рөлінде,
* [[Базарбаев Жасұлан]] Серіктің рөлінде,
* [[Жанар Айжанова]] Айгүлдің рөлінде,
* [[Марат Достаев]] Беріктің рөлінде,
* [[Раушан Ермағанбетова]] Әселдің рөлінде,
* [[Еділ Анарбай]] Еріктің рөлінде,
* [[Мұрат Маратұлы]] Еркештің рөлінде

== Кейіпкерлер ==
*Отағасы Атасы жай үйде шай ішіп отырады.
*Апасы үйде отағасына шай береді, бауырсақ пісіру чемпионаты.
*Үлкен ұлы - Полиция қызыметкері және аға лейтенант. 
*Ортаншы ұлы – Берік банк қызметкері
*Кіші ұлы - Ерік жұмыс іздеп, 1000000 теңге көліміндегі ақша мен жұмыс істегісі келеді.
*Келіні - Айгүл дәрігер болып қызмет істейді. 
*Қызы Әсел - студент.
*Немересі - Еркеш үйдің ерке баласы.

== Сілтемелер ==
# https://24.kz/ru/news/culture/item/419458-tretij-sezon-seriala-p-lensheevter-startuet-na-khabare
# https://brod.kz/news/200827-telezritelej-zhdet-novyj-sezon-seriala-plensheevter/
# https://khabar.kz/ru/news/novosti-o-deyatelnosti/item/126762-tretij-sezon-seriala-palensheevter-skoro-na-telekanale-khabar
# https://khabar.kz/kk/telekhikayalar/item/100154-p-lensheevter

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]
[[Санат:Хабар телеарнасының телехикаялары]]</text>
      <sha1>gomwbihku5mhrfj4ar0wfhytw2cva8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бубу Сиссе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>622100</id>
    <revision>
      <id>3649005</id>
      <parentid>3629061</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AlibekKS</username>
        <id>19967</id>
      </contributor>
      <origin>3649005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10720" sha1="p86y8ua5eubbuayekum3b4mehkl4opp" xml:space="preserve">{{мағына|Сиссе}}
{{Мемлекеттік қайраткер
|түс=үкімет басшысы
|Қазақша есімі=Бубу Сиссе
|Шынайы есімі={{lang-fr|Boubou Cissé}}
|Суреті=Boubou Cissé, first minister of Mali, june 2019.jpg
|Сурет ені=
|Атауы=
|Титулы=[[Мали]]дің 19-шы Премьер-министрі
|Ту=Coat of arms of Mali.svg
|Ту2=Flag of Mali.svg
|Реті=
|Басқара бастады=[[23 сәуір]] [[2019 жыл]]
|Басқаруын аяқтады=18 тамыз [[2020 жыл]]
|Ізашары=[[Сумейлу Бубэйе Маига]]
|Ізбасары=[[Моқтар Уан]]
|Президент=[[Ибрагим Бубакар Кейта]]
|Титулы_2=Экономика және қаржы министрі
|Ту_2=Coat of arms of Mali.svg
|Ту2_2=Flag of Mali.svg
|Реті_2=
|Басқара бастады_2=[[15 қаңтар]] [[2016 жыл]]
|Басқаруын аяқтады_2=27 шілде 2020 жыл
|Премьер_2=[[Модибо Кейта (1942)|Модибо Кейта]]&lt;br /&gt;[[Абдулае Идрисса Майга]]&lt;br /&gt;[[Сумейлу Бубэйе Маига]] |Ізашары_2=Мамаду Игорь Диарра|Ізбасары_2=|Титулы_3=|Ту_3=|Ту2_3=Coat of arms of Mali.svg|Реті_3=|Басқара бастады_3=|Басқаруын аяқтады_3=
|Ізашары_3=
|Ізбасары_3=Абдулла Дафе|Титулы_4=
|Ту_4=
|Ту2_4=|Реті_4=|Басқара бастады_4=|Басқаруын аяқтады_4=|Ізашары_4=|Ізбасары_4=|Туған күні=1974|Туған жері=[[Бамако]], [[Мали]]|Қайтыс болған күні=|Қайтыс болған жері=|Жерленді=|Діні=|Әкесі=Махамуду Сиссе|Анасы=Кадидия Бауро Сиссе |Жұбайы=|Балалары=|Партиясы=|Білімі=[[Оверни Университеті]]&lt;br /&gt;Экс-Марсель Университет|Мамандығы=[[Экономист]]|Қолтаңбасы=|Сайты=|Commons=Бубу Сиссе|Марапаттары= [[File:Mali Ordre national du Mali Commandeur ribbon.svg|50px]]}}
'''Бубу Сиссе''' {{lang-fr|Boubou Cissé}} (туғ. 1974)&lt;ref&gt;https://www.citynews1130.com/2019/04/22/economist-named-as-malis-prime-minister-amid-violence/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.jeuneafrique.com/766492/politique/mali-boubou-cisse-un-economiste-a-la-primature-en-pleine-crise-securitaire/&lt;/ref&gt;.[[Мали|малилік]] саясаткер және Малидің Премьер-министрі. Ол бұрынғы экономика және қаржы министрі, шахталар, өнеркәсіп және кеніштер болды.

== Ерте жылдар ==
Бубу Сиссе [[Экс-Марсель университеті|Экс-Марсель университетінде]] магистрлік [[Оверни университеті|Оверни университетінің]] дәрежесі, және экономика докторы дәрежесін алды.

== Мансап ==
[[Сурет:Malian PM Cissé and President Ibrahim Boubakar Keita, 2019.jpg|thumb|right|200px|Премьер-министр Бубу Сиссе (сол жақта) және президент Ибрагим Бубакар Кейта 2019 ж.]]
Сиссе өзінің мансабын 2005 жылы [[Вашингтон|Вашингтондағы]] [[Дүниежүзілік банк|Дүниежүзілік банктің]] экономисті ретінде бастады. 2008 жылы ол адам ресурстарын дамыту бөлімінде бас экономист және жоба директоры болып тағайындалды. Кейінірек Нигерия мен Нигерде Дүниежүзілік банктің тұрақты өкілі ретінде жұмыс істеді.

Сиссе Муминин премьер-министрі болып тағайындалды, ол 2018 жылы [[Сумейлу Бубейе Маига|Сумейлу Бубэйе Маиганың]] және оның үкіметінің отставкасынан кейін тағайындалды. 2013 жылы Өнеркәсіп және тау-кен істері министрі, 2014 жылғы сәуірде кен өндіру министрі, 2016 жылы Экономика және қаржы министрі.&lt;ref name=&quot;ciamaligovernment&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/ML.html|title=Chiefs of State and Cabinet Members of Foreign Governments: Mali|website=Central Intelligence Agency|date=September 6, 2016|accessdate=May 21, 2017}}&lt;/ref&gt;

Бубу Сиссе [[Бамако|Бамакодағы]] Мамадоу Конат мектебінде, одан кейін Номикоробуга бастауыш мектебінде бастау алды. Бастауыш білімнен кейін ол [[Германия]] Федеративтік Республикасында, одан кейін [[Біріккен Араб Әмірліктері|Біріккен Араб Әмірліктерінде]] оқыды.

Ол Францияның Клермон-Ферран қаласындағы университетте оқуын жалғастырып, Халықаралық даму жөніндегі зерттеулер мен зерттеулер орталығын біріктірді (ХДЗО, Оверни Университеті). Экономика саласында магистр дәрежесін алды, содан кейін даму экономикасы бойынша UPBN дәрежесін алды. 2004 жылы Экс-Марсель университетінің экономика бойынша докторлық дәрежесін алды.

Еңбек жолын 2005 жылы Дүниежүзілік банкте экономист ретінде бастады. 2008 жылы Адам ресурстарын дамыту бөлімінің аға экономисті және жобалық директоры болып тағайындалды. Ол [[Нигерия|Нигерияда]] және [[Нигер|Нигерде]] Дүниежүзілік банктің тұрақты өкілі ретінде жұмыс істейді.&lt;ref name=&quot;Weforum&quot;&gt;{{lien web|langue=anglais|titre=Boubou Cissé|url=https://www.weforum.org/people/boubou-cisse/|site=Weforum|date=|consulté le=22 avril 2019}}.&lt;/ref&gt;

Бубу Сиссе Малидің өнеркәсіп және тау-кен істері министрі болып тағайындалды және 2014 жылдың сәуір айында мин. 2016 жылдың қаңтарынан бастап 2019 жылдың 22 сәуіріне дейін Малидің премьер-министр лауазымына тағайындалған күні - Экономика және қаржы министрі.&lt;ref&gt;[http://russian.news.cn/2019-04/23/c_137999355.htm Президент Мали назначил нового главу правительства 22.05.2019]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://regnum.ru/news/2618689.html Новый премьер-министр Мали не является членом ни одной политической партии 22.05.2019] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190531100538/https://regnum.ru/news/2618689.html |date=2019-05-31 }}&lt;/ref&gt;

==Мали Премьер-минстрі==
2020 жылы 19 тамызда Сиссе президент [[Ибрагим Бубакар Кейта]] мен бірге [[Мали]]дегі көтерілістегі қызметінен қуылды.&lt;ref&gt;[https://24.kz/kz/zha-aly-tar/lemde/item/417143-mali-prezidenti-otstavka-a-ketti Мали президенті: Билікті сақтап қалу үшін елде қан төгілгенін қаламаймын Қолданылған материалдарға міндетті түрде www.24.kz сайтына гиперсілтеме берілуі тиіс 19.08.2020]&lt;/ref&gt;

===Екінші үкімет және құлату===
2020 жылы маусымда Бубу Сиссе премьер-министр болып қайта тағайындалды және оған [[Мали президенттерінің тізімі|президент]] Ибрагим Бубакар Кейтаның отставкасын талап еткен наразылыққа қарамастан жаңа үкімет құруға айып тағылды. Шектелген үкімет 27 шілдеде құрылды.&lt;ref&gt;[https://24.kz/kz/zha-aly-tar/lemde/item/412545-malide-zh-k-k-ligi-men-sha-yn-avtobusty-so-ty-ysuynan-22-adam-azhal-shty Малиде жүк көлігі мен шағын автобустың соқтығысуынан 22 адам ажал құшты Қолданылған материалдарға міндетті түрде www.24.kz сайтына гиперсілтеме берілуі тиіс 29.07.2020]&lt;/ref&gt;

{{main|Малидегі әскери төңкеріс (2020)}}
2020 жылдың 18 тамызында [[Малидегі әскери төңкеріс (2020)|төңкеріс]] кезінде Ибрагим Бубакар Кейта мен Бубу Сиссе басқа жоғары лауазымды саяси қайраткерлер сияқты әскери гарнизонмен қамауға алынды. Бірнеше сағаттан кейін, армия әлі күнге дейін әскери лагерде қамауда отырған Республика Президенті өзінің Буфу Сиссе премьер-министрінің функцияларын іс жүзінде аяқтап, үкімет пен Парламенттің тарағанын, өзінің отставкасы туралы жариялайды.

Оны 28 тамызда хунта босатты.

==Марапаттар==
* [[File:Mali Ordre national du Mali Commandeur ribbon.svg|50px]] [[Мали ұлттық ордені]]&lt;ref&gt;{{Article |auteur1=L'Indicateur du Renouveau |titre=Distinction honorifique : Boubou Cissé Commandeur de l’Ordre National du Mali |périodique=maliweb.net |date=28 janvier 2020 |lire en ligne=https://www.maliweb.net/distinction-prix-dexcellence/distinction-honorifique-boubou-cisse-commandeur-de-lordre-national-du-mali-2857061.html |consulté le=2020-02-02}}.&lt;/ref&gt; (2020)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Мали Премьер-министрлері]]</text>
      <sha1>p86y8ua5eubbuayekum3b4mehkl4opp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гүлша Тәңірбергенова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>634867</id>
    <revision>
      <id>3648949</id>
      <parentid>3614885</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:27:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3648949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5463" sha1="b2wv5ybnsloxo868ic0etjzwh34cll9" xml:space="preserve">
{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2020}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;{{Тұлға|Есімі= Танирбергенова Гулша |Мансабы=Еңбек жолын [[1966]] жылы балабақшада [[мұғалім]] болып бастаған.1972-1973 ж.ж.  институтты аяқтаған соң [[Мектеп|мектепте]] мұғалім және [[1973]]-[[1975]] ж.ж. Талдықорған облыстық ҚЛКЖО комсомол комитетінің басшысы, нұсқаушы болып қызмет атқарды.|Туған күні=[[1948]] жылы 1 [[қазан]]|Туған жері= Талдықорған облысы Ақсу ауданы Ақсу [[Ауыл|ауылында]] |Марапаттары= «Құрмет белгісі» [[Орден|орденімен]] марапатталған}}
== Өмірбаяны ==
[[1948]] жылы [[1 қазан|1 қазанда]] [[Талдықорған]] облысы [[Ақсу]] ауданы Ақсу ауылында дүниеге келген.1972 жылы Қазақ Қыздар Педагогикалық [[Университет|Университетін]] тамамдаған, 
[[1982]] жылы [[Алматы]] жоғары партия мектебі, орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, саясаттанушы, философия ғылымдарының кандидат ([[диссертация]] тақырыбы: «Нравственные начала национального самосознания», 1996 жыл).&lt;ref&gt;Ашимбаев Д.Р. Кто есть кто в Казахстане: Биографическая энциклопедия.- Изд.12-е, доп. – Алматы, 2012. – 1272 с. ISBN 978-601-06-1906-7&lt;/ref&gt;

== Еңбек жолы==
*Еңбек жолын 1966 жылы [[Балабақша|балабақшада]] мұғалім болып бастаған, [[1972]]-[[1973]] ж.ж.  [[Институт|институтты]] аяқтаған соң мектепте мұғалім және [[1973]]-[[1975]] ж.ж. Талдықорған облыстық ҚЛКЖО комсомол комитетінің басшысы, нұсқаушы болып қызмет атқарды.
*[[Облыс]]тық комитеттің нұсқаушысы
*[[1975]] - [[1988]] жылдары  Облыстық партия комитетінің хатшысы.
*[[1988]] - [[1989]] жылдары Қазақ КСР [[Білім]] министрінің орынбасары.
*1989 - 1991 жылдары Талдықорғандық [[партия|партияның]] хатшысы,кеңесші.
*[[1991]] - [[1994]] жылдары Талдықорған облыстық әкімшілігі басшысының орынбасары.
*1994 - [[1995]] жылдары Талдықорған облыстық білім басқармасының бастығы. 
*1995 - [[1996]] жылдары  Қазақстан Республикасы [[Президент|Президенті]] Әкімшілігінің [[Ішкі саясат]] бөлімінің меңгерушісі,Бөлім бастығының орынбасары. 
*1996 - [[1997]] жылдары Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Ішкі саясат бөлімі, сектор меңгерушісі,
*1997-[[1998]] жылдары Қазақстан Республикасы Білім, [[мәдениет]] және [[денсаулық]] сақтау министрлігі Білім комитеті төрағасының орынбасары. 
*1988 ж.ақпан-2005ж.қаңтар аралығында Қазақ қыздар [[Педагогика|педагогикалық]] институтының проректоры.
*[[2005]] жылғы [[қаңтар]]-[[мамыр]] айлары аралығында «Бөбек» аймақтық қоғамдық ақпарат орталығының бас директоры.
*2005-[[2006]] жылдары Ұлттық аккредиттеу орталығы директорының орынбасары
*Қазақстан Республикасы Президенттік мәдениет орталығы директорының бірінші орынбасары; 
*2006 - [[2009]] жылдары Мемлекеттік [[алтын]] және асыл металдар музейінің директоры болып қызмет атқарған.
== Марапаттары ==
«[[Құрмет]] белгісі» орденімен марапатталған.
== Еңбектері ==
*«Проблемы социальной адаптации в условиях переходного периода» кітабының авторы (2000 ж.)
*«Отантану» (2002 ж., бірлескен автор)
*Диссертация тақырыбы: «Нравственные начала национального самосознания» (1996 жыл)&lt;ref&gt;http://www.dslib.net/teoria-socializma/nravstvennye-nachala-nacionalnogo-samosoznanija.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109124814/http://www.dslib.net/teoria-socializma/nravstvennye-nachala-nacionalnogo-samosoznanija.html |date=2024-11-09 }}&lt;/ref&gt;

==Дереккөздер==</text>
      <sha1>b2wv5ybnsloxo868ic0etjzwh34cll9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жаңа Шотландия</title>
    <ns>0</ns>
    <id>650396</id>
    <revision>
      <id>3649145</id>
      <parentid>3606129</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T08:51:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3649145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20159" sha1="qufky0vyqso57yg63ylrdqraf90c01v" xml:space="preserve">{{Әкімшілік бірлік
 |Түс1            = {{түс|Канада}}
 |Қазақша атауы   = Жаңа Шотландия
 |Шынайы атауы    = {{lang-en|Nova Scotia}}
 |Суреті          = Nova Scotia in Canada.svg
 |Сурет атауы     = Жаңа Шотландия
 |Елтаңба         = Coat of arms of Nova Scotia.svg
 |Ту              = Flag of Nova Scotia.svg
 |Елтаңбаның ені  = 
 |Тудың ені       = 
 |Елтаңбаның аты  = 
 |Тудың аты       = 
 |Ел              = Канада
  |lat_dir = N|lat_deg = 45|lat_min = 00|lat_sec = 00
  |lon_dir = W|lon_deg = 62|lon_min = 59|lon_sec = 58
  |region         = 
  |type           = 
  |деңгей         = 
  |CoordScale     =  
 |Әнұраны         = 
 |Статусы         = Канада провинциясы
 |Кіреді          = Оңтүстік-Шығыс Канада
  |Әкімшілік құрылыстың түрі       =
 |Кіреді1         = 
  |Әкімшілік құрылыстың түрі1      =
 |Кіреді2         = 
  |Әкімшілік құрылыстың түрі2      =
 |Енеді           = 
  |Төменгі әкімшілік құрылыстың түрі   =
 |Астанасы        = [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]]
  |Астана түрі    = 
 |Ірі қаласы      = [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]]
 |Ірі қалалары    = 
 |Құрылды         = 1 шілде 1867
 |Таратылған уақыты      = 
 |Басшысы                = Тим Хьюстон
  |Басшының түрі         = Премьер-министр
 |Басшысы2               = Артур Лебланк
  |Басшының түрі2        = Лейтенант-губернатор
 |ЖІӨ                    = [[Канада доллары|CA]]$42.715 миллиард&lt;ref name=GDP2011&gt;{{cite web | url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/econ15-eng.htm | title=Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory (2013) | publisher=Statistics Canada | date=5 қараша 2014 | accessdate=11 October 2015}}&lt;/ref&gt;
  |ЖІӨ жылы              = 2016
  |ЖІӨ жан басына шаққанда       =
  |ЖІӨ бойынша орны              = 7
  |Жан басына шаққанда ЖІӨ орны  = 
 |Тілі                           = [[Ағылшын тілі|ағылшын]]
 |Тілдері                        = 
 |Тұрғыны                        = 923,598&lt;ref name=2016census&gt;{{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=PR&amp;Code1=12&amp;Geo2=PR&amp;Code2=01&amp;Data=Count&amp;SearchText=nova%20scotia&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;B1=All&amp;TABID=1|title=Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, 2016 census |publisher=Statcan.gc.ca |date=8 ақпан 2017 |accessdate=8 February 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=2011census&gt;{{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/pd-pl/Table-Tableau.cfm?LANG=Eng&amp;T=101&amp;S=50&amp;O=A|title=Population and dwelling counts, for Canada, provinces and territories, 2011 and 2006 censuses |publisher=Statcan.gc.ca |date=24 қаңтар 2012 |accessdate=3 April 2012}}&lt;/ref&gt;
  |Санақ жылы                    = 2016
  |Пайызы                        = 
  |Халық саны бойынша орны       = 7
  |Тығыздығы                     = 17.45
  |Тығыздығы бойынша орны        = 
  |Ұлттық құрамы                 = 
  |Конфессиялық құрамы           = 
 |Жер аумағы                     = 55,284
  |Жер аумағының пайызы          = 0.6
  |Жер аумағы бойынша орны       = 12
 |Максималды биіктігі            = 
 |Орташа биіктігі                = 
 |Минималды биіктігі             = 
 |Карта                          = 
  |Карта ені                     = 
 |Әкімшілік бірліктің картасы    = 
  |Әкімшілік бірлік картасының ені  = 
 |Уақыт белдеуі                  = [[UTC−4:00]]
 |Аббревиатура                   = 
 |ISO                            = CA-NS
 |Сандық идентификаторы          = 
  |Идентификатор түрі            = 
 |Сандық идентификаторы2         = 
  |Идентификатор түрі2           = 
 |Сандық идентификаторы3         = 
  |Идентификатор түрі3           = 
 |FIPS                           = 
 |Телефон коды                   = 
 |Пошта индекстері               = NS
 |Интернет-үйшігі                = .ns.ca
 |Автомобиль коды                = 
 |Сайты                          = http://www.gov.ns.ca/
  |Сайт тілі                     = 
 |Commons санаты                 = Nova Scotia
 |Кірістірме                     = 
 |Түсініктемелер                 = 
}}

'''Жаңа Шотландия''' ({{lang-en|New Scotland }}, немесе ресми түрде '''Нова Скотиа''' {{lang-en|Nova Scotia}}  {{IPA|[ˌnoʊvə ˈskoʊʃə]}}) — [[Канада]]ның шығысында орналасқан [[Канада провинциялары мен территориялары|провинция]], [[1 шілде]] [[1867 жыл|1867]] жылы [[Онтарио]]мен, [[Квебек]]пен, [[Нью-Брансуик]]пен бірге конфедерацияның құрамына қосылған бірінші провинциялардың бірі. Жаңа Шотландияның астанасы және ең ірі қаласы — [[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]]. Канаданың [[Атлант мұхиты|Атлантикалық жағалауында]] орналасқан төрт провинциялардың ішіндегі ең халқы көп провинция, 2016 жылғы санақ бойынша Жаңа Шотландияда 923,598 адам тұрады. Провинцияның жер аумағы 55,284 км² құрайды, оның 52,942 км² құрлық, 2,342 км² су беті болып табылады.

== Сөз төркіні ==
Провинцияның ресми атауы — Нова Скотиа. &quot;Нова Скотиа&quot; [[латын тілі]]нен аударғанда &quot;Жаңа [[Шотландия]]&quot; деген мағынаны білдіреді&lt;ref&gt;[http://www.novascotia.com/en/home/discovernovascotia/history/routestoyourroots/settlementpatterns/scottishsettlement.aspx Scottish Settlement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207152640/http://www.novascotia.com/en/home/discovernovascotia/history/routestoyourroots/settlementpatterns/scottishsettlement.aspx |date=7 December 2013 }}. Novascotia.com. Retrieved 12 шілде 2013 жылы тексерілді.&lt;/ref&gt; және провинцияның [[ағылшын тілі]]ндегі атауы болып табылады. Провинцияның атауы [[француз тілі]]нде де, [[Шотланд (кельттік) тілі|Шотланд Кельттік]] тілінде де &quot;Жаңа Шотландия&quot; болып аударылады (Француз: ''Nouvelle-Écosse''; Кельттік: ''Alba Nuadh''). Жалпы, [[Роман тілдері]] және [[Славян тілдері]] &quot;Жаңа Шотландия&quot; деген тіке аудармасын қолданады. Ал [[Түркі тілдері]] ресми атауын да, аудармасын да қолданады.{{Citation needed}}

Провинция өз атауын алғаш рет 1621 жылы алды. 1713 жылға дейін [[Акадия]] деп аталды.

== География ==
[[Сурет:Novascotia topo.png|thumb|Жаңа Шотландияның топографиялық картасы]]
Жаңа Шотландия провинциясы [[Жаңа Шотландия (түбек)|Жаңа Шотландия]] түбегінде орналасқан және [[Нью-Брансуик]] және [[Ханзада Эдуард Аралы]] провинцияларымен бірге &quot;Канаданың жағалаулы үш провинцияларының (''The Maritimes provinces'')&quot; құрамына кіреді. Сондай-ақ Жаңа Шотландия провинциясының құрамына [[Кейп-Бретон]] және [[Сейбл аралы|Сейбл]] аралдары кіреді. Провинция барлық жағынан [[Атлант мұхиты]]мен қоршалған, [[құрлық]]пен тек қана [[Нью-Брансуик]] провинциясымен байланыстыратын кішкентай [[мойнақ]] арқылы байланыса алады. Жаңа Шотландия провинциясының аумағы 55,284 шаршы шақырымды құрайды, ал жағалау сызығы 10,427 км. Солтүстігінде [[Әулие Лаврентий шығанағы]], ал батысында [[Фанди шығанағы]] орналасқан. Жаңа Шотландия аумағы бойынша [[Дания]]дан үлкен, бірақ [[Шотландия]]дан кіші.

Провинцияда 5,400 көл бар.&lt;ref&gt;{{Cite journal |year=2016 |title= Gaspe, Canada|journal=Princess Explorations Café (Powered by the New York Times)}}&lt;/ref&gt;

=== Климат ===
[[Сурет:Nova Scotia Köppen.svg|thumb|Жаңа Шотландияның Кеппен климат түрлері]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin:auto;&quot;
|+Жаңа Шотландиядағы таңдалған орындар үшін орташа тәуліктік максималды және минималды температура&lt;ref name=&quot;Canadian Climate Normals 1981-2010&quot;&gt;{{cite web|url=http://climate.weather.gc.ca/climate_normals/index_e.html|title=Canadian Climate Normals|publisher=Environment and Climate Change Canada|date=11 June 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
!Жер
!Шілде (°C)
!Шілде (°F)
!Қаңтар (°C)
!Қаңтар (°F)
|-
|[[Галифакс (Жаңа Шотландия)|Галифакс]] || 23/14 || 73/58 || 0/−8 || 32/17
|-
|[[Сидней (Жаңа Шотландия)|Сидней]] || 23/12 || 73/54 || −1/−9 || 30/14
|-
|[[Кентвилл]] || 25/14 || 78/57 || −1/−10 || 29/14
|-
|[[Труро (Жаңа Шотландия)|Труро]] || 24/13 || 75/55 || −1/−12 || 29/9
|-
|[[Ливерпуль (Жаңа Шотландия)|Ливерпуль]] || 25/14 || 77/57 || 0/–9 || 32/15
|-
|[[Шелберн (Жаңа Шотландия)|Шелберн]] || 23/12 || 73/54 || 1/−8 || 33/17
|-
|[[Ярмут (Жаңа Шотландия)|Ярмут]] || 21/12 || 69/55 || 1/−7 || 33/19
|}

== Демография ==
[[Сурет:Canada_Nova_Scotia_Density_2016.png|thumb|Жаңа Шотландияның халық тығыздығы]]

=== Халық саны ===
{{Graph:Chart
 | width =200
 | height= 130
 | type = line
 | interpolate = 
 | xType = date
 | xAxisAngle = -40
 | yAxisTitle = Халық саны
 | yGrid = yes
 | linewidth = 2
 | x = 1851, 1861, 1871, 1881, 1891, 1901, 1911, 1921, 1931, 1941, 1951, 1956, 1961, 1966, 1971, 1975, 1981, 1986, 1991, 1996, 2001, 2006, 2011, 2016
 | y = 276854, 330857, 387800, 440572, 450396, 459574, 492338, 523837, 512846, 577962, 642584, 694717, 737007, 756039, 788965, 828570, 847442, 873175, 899942, 909282, 908007, 913462, 921727, 923598
 | colors = #f47f28
}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statcan.gc.ca/ig-gi/pop-ns-eng.htm |title=Nova Scotia—Canada's population clock |publisher=Statcan.gc.ca |date=18 November 2010 |accessdate=29 August 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110817183109/http://www.statcan.gc.ca/ig-gi/pop-ns-eng.htm |archivedate=17 August 2011  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.cbc.ca/news/politics/grenier-2016-census-population-1.3970314 |title=Census 2016: Canada's population surpasses 35 million
 |last=Grenier |first=Éric |date=8 February 2017 |publisher=CBC News |access-date=8 February 2017 |quote=The four Atlantic provinces recorded the lowest growth in the country}}&lt;/ref&gt;

=== Ұлты ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
! colspan=&quot;3&quot; |Этникалық топтар (2016 жылғы санақ)
|-
!Этникалық топ
!Саны
!Жалпы халық санынан пайызы %
|-
|[[Канадалықтар]]
|387,360
|42.6%
|-
|[[Шотландтықтар]]
|272,880
|30.0%
|-
|[[Ағылшындар]]
|262,375
|28.9%
|-
|[[Ирландықтар]]
|195,865
|21.6%
|-
|[[Француздар]]
|149,625
|16.5%
|-
|[[Немістер]]
|97,555
|10.7%
|-
|Алғашқы халықтар (Солтүстік Америкалық Үндістер)
|48,640
|5.4%
|-
|Голланддықтар (Нидерланддықтар)
|32,045
|3.5%
|-
|Метистер
|26,025
|2.9%
|-
|Акадиялық
|23,700
|2.6%
|}

=== Көрінетін азшылықтар мен аборигендер ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=4 | Көрінетін азшылықтар мен аборигендер (2011 жылғы санақ)
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Халық тобы !! Саны !! Жалпы халық санынан пайызы %
|-
| colspan=&quot;2&quot; | '''[[Еуропалық нәсіл|Еуропоидтар (Ақтар)]]''' || '''825,050''' || '''91%'''
|-
| rowspan=&quot;12&quot; | Көрінетін азшылық топтар&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Дереккөз:&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=PR&amp;Code1=12&amp;Data=Count&amp;SearchText=nova%20scotia&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;A1=All&amp;B1=All&amp;Custom=&amp;TABID=1 |title=Archived copy |accessdate=2017-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304044334/https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=PR&amp;Code1=12&amp;Data=Count&amp;SearchText=nova%20scotia&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;A1=All&amp;B1=All&amp;Custom=&amp;TABID=1 |archive-date=2017-03-04 }}, Community Profiles from the 2011 Census, Statistics Canada - Province/Territory&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; || [[Оңтүстік Азия]]лықтар || 4,965 || 0.5%
|-
| [[Қытайлар]] || 6,050 || 0.7%
|-
| [[Негроидтық нәсіл|Қаралар]] || 20,790 || 2.3%
|-
| Латын Америкалықтар || 1,360 || 0.2%
|-
| [[Филиппиндер]] || 1,890 || 0.2%
|-
| [[Арабтар]] || 6,290 ||0.7%
|-
| [[Оңтүстік-шығыс Азия]]лықтар || 1,155 || 0.1%
|-
| [[Оңтүстік-Батыс Азия]]лықтар || 1,365 || 0.2%
|-
| [[Корейлер]] || 960 || 0.1%
|-
| [[Жапондар]] || 445 || 0%
|-
| Көрінетін азшылықтар || 720 || 0.1%
|-
| Бірнеше көрінетін азшылық || 1,290 || 0.1%
|-
| colspan=&quot;2&quot; | '''Жалпы көрінетін азшылықтар'''|| '''47,270''' || '''5.2%'''
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[Үндістер|Аборигендік]] топтар&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Дереккөз:&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=PR&amp;Code1=12&amp;Data=Count&amp;SearchText=nova%20scotia&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;A1=All&amp;B1=All&amp;Custom=&amp;TABID=1 |title=Archived copy |accessdate=2017-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170304044334/https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=PR&amp;Code1=12&amp;Data=Count&amp;SearchText=nova%20scotia&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;A1=All&amp;B1=All&amp;Custom=&amp;TABID=1 |archive-date=2017-03-04 }}, Aboriginal Population Profile from the 20062011Census, Statistics Canada - Province/Territory&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; || Алғашқы ұлт || 21,895 || 2.4%
|-
| Метистер || 10,050 || 1.1%
|-
| [[Инуиттер]] || 695 || 0.1%
|-
| Бірнеше аборигендік сәйкестік || 225 || 0%
|-
| Аборигендік || 980 || 0.1%
|-
| colspan=&quot;2&quot; | '''Жалпы аборигендердің саны''' || '''33,850''' || '''3.7%'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; | '''''Жалпы халық саны''''' || '''''906,175''''' || '''''100%'''''
|}

=== Діні ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Діні (2011)&lt;ref name=&quot;NHS2011&quot;&gt;[http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=PR&amp;Code1=12&amp;Data=Count&amp;SearchText=nova%20scotia&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;A1=All&amp;B1=All&amp;Custom=&amp;TABID=1 Statistics Canada] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141026041738/http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&amp;Geo1=PR&amp;Code1=12&amp;Data=Count&amp;SearchText=Nova%20Scotia&amp;SearchType=Begins&amp;SearchPR=01&amp;A1=All&amp;B1=All&amp;Custom=&amp;TABID=1 |date=2014-10-26 }} National Household Survey, for Province of Nova Scotia, 2011 census - 100% data&lt;/ref&gt;
|-
! Дін
! Саны
! Пайыз (%)
|-
| [[Христиандық|Христиандар]] 
|  690,465
| 76.2%
|-
| Дінсіздер
|  197,665
| 21.81%
|-
| [[Ислам|Мұсылмандар]]
|  8,505
| 0.94%
|-
| Басқа діндер
|  2,720
| 0.30%
|-
| [[Буддизм|Буддистар]]
|  2,205
| 0.24%
|-
| [[Индуизм|Индустар]]
|  1,850
| 0.20%
|-
| [[Яһудилік|Иудейлер]]
|  1,805
| 0.20%
|-
| Аборигендік діндер
|  570
| 0.06%
|-
| [[Сикхалар|Сикхтар]]
|  390
| 0.04%
|}

=== Тілі ===
{{bar box
|title=Канаданың ресми тілдерінің Жаңа Шотландияда қолданылуы
|titlebar=#ddd
|left1=Тіл
|right1=Пайыз
|float=right
|bars=
{{bar percent|Тек [[Ағылшын тілі|Ағылшын]]|red|89.17}}
{{bar percent|Тек [[Француз тілі|Француз]]|blue|0.08}}
{{bar percent|Ағылшын және Француз|purple|10.45}}
{{bar percent|Ағылшын да, Француз да емес|green|0.30}}
}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! Орны
! Тіл
! Саны
! Пайыз
|- 
|1.
|Ағылшын
|836,085
|92.46%
|-
|2.
|Француз
|31,105
|3.44%
|-
|3.
|[[Араб тілі|Араб]]
|5,965
|0.66%
|-
|4.
|Алгонкин тілдері
|4,685
|0.52%
|-
|
|Микмак
|4,620
|0.51%
|-
|5.
|[[Неміс тілі|Неміс]]
|3,275
|0.36%
|-
|6.
|[[Қытай тілі|Қытай]]
|2,750
|0.30%
|-
|
|Мандарин
|905
|0.10%
|-
|
|Кантон
|590
|0.06%
|-
|7.
|[[Нидерланд тілі|Нидерланд]]
|1,725
|0.19%
|-
|8.
|[[Испан тілі|Испан]]
|1,545
|0.17%
|-
|9.
|Канадалық Кельттік тілі
|1,275
|0.14%
|-
|10.
|[[Тагаль тілі|Тагаль]]
|1,185
|0.13%
|-
|10.
|[[Парсы тілі|Парсы]]
|1,185
|0.13%
|}

{{clear}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
{{Commons category|Nova Scotia}}
* [http://www.gov.ns.ca/ Government of Nova Scotia]{{ref-en}}
* [https://www.britannica.com/place/Nova-Scotia Жаңа Шотландия Британника энциклопедиясында]
* [http://www.blupete.com/History.htm BluPete’s History of Nova Scotia]{{ref-en}}
* [http://novascotia.com Government of Nova Scotia’s official tourism]
* [http://www.novatrails.com Nova Scotia hiking &amp; tourism info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200206171740/http://www.novatrails.com/ |date=2020-02-06 }}{{ref-en}}
* [http://explorens.com Explore Nova Scotia tourism info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126184949/https://explorens.com/ |date=2021-01-26 }}{{ref-en}}
* [http://www.novascotialife.com Nova Scotia Come To Life]{{ref-en}}
* [http://www.courts.ns.ca Courts of Nova Scotia]{{ref-en}}

{{Канада провинциялары мен территориялары}}
{{Канада тақырыптарда}}

[[Санат:Жаңа Шотландия]]</text>
      <sha1>qufky0vyqso57yg63ylrdqraf90c01v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Renamed user 289ce7857583f39e8321bbe72564b93d</title>
    <ns>3</ns>
    <id>660116</id>
    <revision>
      <id>3649151</id>
      <parentid>3023608</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>S.Marchenko</username>
        <id>170485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>S.Marchenko [[Қатысушы талқылауы:Zektek]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Renamed user 289ce7857583f39e8321bbe72564b93d]] бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады): Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Zektek|Zektek]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user 289ce7857583f39e8321bbe72564b93d|Renamed user 289ce7857583f39e8321bbe72564b93d]]&quot;</comment>
      <origin>2865363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212" sha1="fboo3ohk5ldv7rfjkkmvbjdoo0gmt7l" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Nehir Boz 1205}}

-- [[Қатысушы:Sibom|Sibom]] ([[Қатысушы талқылауы:Sibom|талқылауы]]) 12:15, 2021 ж. сәуірдің 12 (+06)</text>
      <sha1>fboo3ohk5ldv7rfjkkmvbjdoo0gmt7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Айсұлтан Арсенұлы Сейітов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>671204</id>
    <revision>
      <id>3649118</id>
      <parentid>3448288</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Бейнебаяндары */</comment>
      <origin>3649118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8765" sha1="h1ilpzuuzwyj89qddvhf0lqitprcmfq" xml:space="preserve">{{Кинематограф
|есімі                    = Айсұлтан Арсенұлы Сейітов
|шынайы есімі        = 
|сурет                    =
|сурет ені          = 
|сурет атауы               = 
|туған кездегі есімі    = 
|туған күні                   = 31.1.1997
|туған жері                  = {{Туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
|қайтыс болған күні          =
|қайтыс болған жері         =
|мамандығы                      = клипмейкер, кинорежиссер
|азаматтығы                     = {{KAZ}}
|белсенді жылдары         = [[2016 жыл|2016]] — &lt;small&gt;қазіргі уақытқа дейін&lt;small&gt; 
|бағыты                                =
|киностудия                       =
|марапаттары                  = 
|imdb_id                             = 
|сайты                            =
}}
'''Айсұлтан Арсенұлы Сейітов''' ([[31 қаңтар]] [[1997 жыл|1997]], [[Алматы]]) — қазақстандық режиссер, клипмейкер. Қазір Hype Production продюсерлік компаниясымен бірлесе отырып, [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] елдерінің орындаушыларына клип түсіреді&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hypepro.tv/directors/AisultanSeitov|title=Aisultan Seitov|website=Hype Production|accessdate=2018-08-12|lang=en}}&lt;/ref&gt;.

== Өмірбаяны ==
Астана қаласындағы [[Білім инновациялық лицейлері|қазақ-түрік лицейінің]] түлегі&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://meduza.io/feature/2017/06/05/20-letniy-rezhisser-iz-kazahstana-snimaet-klipy-ivanu-dornu-noize-mc-skriptonitu-i-baste-kto-on-takoy|title=20-летний режиссер из Казахстана снимает клипы Ивану Дорну, Noize MC, Скриптониту и Басте. Кто он такой?|website=Meduza|accessdate=2018-08-12}}&lt;/ref&gt;. Нью-Йорк киноакадемиясын режиссер мамандығы бойынша бітірген. Оқу кезінде 2016 жылы Hollywood Boulevard Нью-Йорк кинофестивалінде «Үздік режиссер» номинациясын жеңіп алған «Шибөрі» қысқаметражды фильмін түсірді&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nyfa.edu/film-school-blog/nyfa-students-the-jackal-earns-best-director-award-at-the-hollywood-boulevard-film-festival/|title=NYFA Student’s “The Jackal” Earns Best Director Award at the Hollywood Boulevard Film Festival|website=New York Film Academy|accessdate=2018-08-12|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://harpersbazaar.kz/interview-s-aisultan-seitov/|title=Мой рок-н-ролл: интервью с Айсултаном Сеитовым|website=Harper’s Bazaar|accessdate=2018-08-12}}&lt;/ref&gt;.

Сейітовтің алғашқы бейнебаяны Джай Миядзакидің «Желді бойлай» әніне түсірілген бейнебаян болды&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mtv.ru/news/pyat-krutykh-klipov-aysultana-seitova/|title=Айсұлтан Сейітовтің бес тамаша бейнебаяны|website=MTV|accessdate=2018-08-12}}&lt;/ref&gt;. Ол өзінің алғашқы нақты тапсырыстарын [[Молданазар|Moldanazar]] тобына түсірген «Жаным сол» және жарияланбаған [[Ninety One]] тобына түсірген бейнебаяндар деп атайды.

[[Jah Khalib|Jah Khalibтің]] «Медина» әніне түсірілген бейнебаян Қазақстан тарихындағы ең қымбат роликке айналды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Яковлев Сергей| тақырыбы = Места силы|шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = ru| жауапты = | баспа авторы = | басылым = Esquire| түрі = журнал| орны = | баспасы = | жыл = 2018| томы = | нөмірі = 150| беттері =84| isbn = | issn =}}&lt;/ref&gt;.

Айсұлтан «[[MiyaGi &amp; Andy Panda|MiyaGi &amp; Эндшпил]]» дуэті жайлы «Charisma» қысқаметражды деректі фильмін түсірді. 2019 жылдың наурыз айында «вДудь» бағдарламасының қонағы болды.

== Режиссерлік жұмыстары ==
=== Фильмдер тізімі ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! '''Жылы''' !! '''Фильм''' !! '''Ескерту'''
|-
| [[2016 жыл|2016]] || «Шибөрі» || ''қысқаметражды''
|-
|[[2018 жыл|2018]]
|«Charisma»
|''деректі''
|-
|[[2022 жыл|2022]]
|[[Қаш|«Қаш»]]
|''толық метражды көркем''
|}

=== Бейнебаяндары ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! '''Жылы''' !! '''Ән''' !! '''Орындаушы''' !! '''YouTube'''
|-
| [[2016 жыл|2016]] || «По Ветру» || Джая Миядзаки ||{{YouTube|E9JRTDYRxfE|logo=1}}
|-
| [[2016 жыл|2016]] || «Приглашение на GazgolderLive» || [[Скриптонит]] (Татиің қатысуымен) ||{{YouTube|8UDHmtjLkLg|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Жаным сол» || [[Молданазар|Moldanazar]] || {{YouTube|IRdyAs0xX4s|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Медаль на медаль» || [[L’One]] || {{YouTube|u_AZ8MMkCx4|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || Collaba || [[Иван Александрович Дорн|Иван Дорн]] || {{YouTube|8YjVyLqtVzc|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Ламбада» || [[Скриптонит]] ([[T-Fest]] қатысуымен) ||{{YouTube|4-Pp-MEdKIA|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || OTD || [[Иван Александрович Дорн|Иван Дорн]] ||{{YouTube|WwDJAeQosFk|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Время первых» || [[L’One]] ||{{YouTube|ZElmnEy3yOo|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Лейла» || [[Jah Khalib]] || {{YouTube|m96VzAzvb8Q|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Чайлдфри» || [[Noize MC]] (Монеточкидің қатысуымен) ||{{YouTube|_l0LVFRuHMk|logo=1}}
|-
|[[2017 жыл|2017]]
|«Мерс»
|104, Truwer
|{{YouTube|1=GJsPG6GwuvI|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || I Got Love || [[MiyaGi &amp; Andy Panda|MiyaGi &amp; Эндшпиль]] (Рем Диггтің қатысуымен) ||{{YouTube|nidQCt_HEsY|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Улети» || [[T-Fest]] ||{{YouTube|CB0DEcaPwhw|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Казался странным» || [[Елена Владимировна Темникова|Елена Темникова]] || {{YouTube|wBmXhVELbpY|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Дорога» || [[L’One]] (Jasmine қатысуымен) ||{{YouTube|b3V6xRKZOd4|logo=1}}
|-
| [[2018 жыл|2018]] || Hey, Guys || [[Элджей]] || {{YouTube|sr8fjIXygWU|logo=1}}
|-
| [[2018 жыл|2018]] || «Медина» || [[Jah Khalib]] ||{{YouTube|jFBJnbTW_z8|logo=1}}
|-
| [[2018 жыл|2018]] || Afrika || [[Иван Александрович Дорн|Иван Дорн]] ||{{YouTube|yyIF9jmEb1s|logo=1}}
|-
| [[2019 жыл|2019]] || A lot || [[21 Savage]] бен [[J. Cole]] || {{YouTube|DmWWqogr_r8|logo=1}}
|-
| [[2019 жыл|2019]] || Red Room || [[Offset]] || {{YouTube|CWh-TmG_h7g|logo=1}}
|-
| [[2019 жыл|2019]] || kensshi || [[Айдын Нұралин|масло чёрного тмина]] || {{YouTube|VLdxe_YmTIY|logo=1}}
|-
| [[2020 жыл|2020]] || Run || [[Filthy_Frank|Joji]] || {{YouTube|K09_5IsgGe8|logo=1}}
|-
| [[2020 жыл|2020]] || Give No Fxk || [[Migos]], [[Йаң Таг|Young Thug]], [[Travis Scott]] || {{YouTube|2n9gE20hqU4|logo=1}}
|-
|[[2020 жыл|2020]]
|неведомый мир
|[[Айдын Нұралин|масло черного тмина]]
|{{YouTube|s3x2-Qey9AM|logo=1}}
|-
|[[2020 жыл|2020]]
|так за кого же болеть на этой земле и кого любить?
|[[Айдын Нұралин|масло черного тмина]]
|{{YouTube|1=mgslSnbkF-c&amp;t=1s|logo=1}}
|-
|[[2020 жыл|2020]]
|ayaz
|[[Айдын Нұралин|масло черного тмина]]
|{{YouTube|1=eBX99ylGbck|logo=1}}
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан кинорежиссёрлері]]
[[Санат:Қазақстан клипмейкерлері]]</text>
      <sha1>h1ilpzuuzwyj89qddvhf0lqitprcmfq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649122</id>
      <parentid>3649118</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Фильмдер тізімі */</comment>
      <origin>3649122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8784" sha1="hrpskk4g2n1tjsctzmr8s2g7ydbsk8z" xml:space="preserve">{{Кинематограф
|есімі                    = Айсұлтан Арсенұлы Сейітов
|шынайы есімі        = 
|сурет                    =
|сурет ені          = 
|сурет атауы               = 
|туған кездегі есімі    = 
|туған күні                   = 31.1.1997
|туған жері                  = {{Туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]
|қайтыс болған күні          =
|қайтыс болған жері         =
|мамандығы                      = клипмейкер, кинорежиссер
|азаматтығы                     = {{KAZ}}
|белсенді жылдары         = [[2016 жыл|2016]] — &lt;small&gt;қазіргі уақытқа дейін&lt;small&gt; 
|бағыты                                =
|киностудия                       =
|марапаттары                  = 
|imdb_id                             = 
|сайты                            =
}}
'''Айсұлтан Арсенұлы Сейітов''' ([[31 қаңтар]] [[1997 жыл|1997]], [[Алматы]]) — қазақстандық режиссер, клипмейкер. Қазір Hype Production продюсерлік компаниясымен бірлесе отырып, [[Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы|ТМД]] елдерінің орындаушыларына клип түсіреді&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hypepro.tv/directors/AisultanSeitov|title=Aisultan Seitov|website=Hype Production|accessdate=2018-08-12|lang=en}}&lt;/ref&gt;.

== Өмірбаяны ==
Астана қаласындағы [[Білім инновациялық лицейлері|қазақ-түрік лицейінің]] түлегі&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://meduza.io/feature/2017/06/05/20-letniy-rezhisser-iz-kazahstana-snimaet-klipy-ivanu-dornu-noize-mc-skriptonitu-i-baste-kto-on-takoy|title=20-летний режиссер из Казахстана снимает клипы Ивану Дорну, Noize MC, Скриптониту и Басте. Кто он такой?|website=Meduza|accessdate=2018-08-12}}&lt;/ref&gt;. Нью-Йорк киноакадемиясын режиссер мамандығы бойынша бітірген. Оқу кезінде 2016 жылы Hollywood Boulevard Нью-Йорк кинофестивалінде «Үздік режиссер» номинациясын жеңіп алған «Шибөрі» қысқаметражды фильмін түсірді&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nyfa.edu/film-school-blog/nyfa-students-the-jackal-earns-best-director-award-at-the-hollywood-boulevard-film-festival/|title=NYFA Student’s “The Jackal” Earns Best Director Award at the Hollywood Boulevard Film Festival|website=New York Film Academy|accessdate=2018-08-12|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://harpersbazaar.kz/interview-s-aisultan-seitov/|title=Мой рок-н-ролл: интервью с Айсултаном Сеитовым|website=Harper’s Bazaar|accessdate=2018-08-12}}&lt;/ref&gt;.

Сейітовтің алғашқы бейнебаяны Джай Миядзакидің «Желді бойлай» әніне түсірілген бейнебаян болды&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mtv.ru/news/pyat-krutykh-klipov-aysultana-seitova/|title=Айсұлтан Сейітовтің бес тамаша бейнебаяны|website=MTV|accessdate=2018-08-12}}&lt;/ref&gt;. Ол өзінің алғашқы нақты тапсырыстарын [[Молданазар|Moldanazar]] тобына түсірген «Жаным сол» және жарияланбаған [[Ninety One]] тобына түсірген бейнебаяндар деп атайды.

[[Jah Khalib|Jah Khalibтің]] «Медина» әніне түсірілген бейнебаян Қазақстан тарихындағы ең қымбат роликке айналды&lt;ref&gt;{{мақала | авторы = Яковлев Сергей| тақырыбы = Места силы|шынайы атауы = | сілтеме = | тілі = ru| жауапты = | баспа авторы = | басылым = Esquire| түрі = журнал| орны = | баспасы = | жыл = 2018| томы = | нөмірі = 150| беттері =84| isbn = | issn =}}&lt;/ref&gt;.

Айсұлтан «[[MiyaGi &amp; Andy Panda|MiyaGi &amp; Эндшпил]]» дуэті жайлы «Charisma» қысқаметражды деректі фильмін түсірді. 2019 жылдың наурыз айында «вДудь» бағдарламасының қонағы болды.

== Режиссерлік жұмыстары ==
=== Фильмдер тізімі ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! '''Жылы''' !! '''Фильм''' !! '''Ескерту'''
|-
| [[2016 жыл|2016]] || «Шибөрі» || ''қысқаметражды''
|-
|[[2018 жыл|2018]]
|«Charisma»
|''деректі''
|-
|[[2022 жыл|2022]]
|[[Қаш (фильм, 2022)|«Қаш»]]
|''толық метражды көркем''
|}

=== Бейнебаяндары ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! '''Жылы''' !! '''Ән''' !! '''Орындаушы''' !! '''YouTube'''
|-
| [[2016 жыл|2016]] || «По Ветру» || Джая Миядзаки ||{{YouTube|E9JRTDYRxfE|logo=1}}
|-
| [[2016 жыл|2016]] || «Приглашение на GazgolderLive» || [[Скриптонит]] (Татиің қатысуымен) ||{{YouTube|8UDHmtjLkLg|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Жаным сол» || [[Молданазар|Moldanazar]] || {{YouTube|IRdyAs0xX4s|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Медаль на медаль» || [[L’One]] || {{YouTube|u_AZ8MMkCx4|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || Collaba || [[Иван Александрович Дорн|Иван Дорн]] || {{YouTube|8YjVyLqtVzc|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Ламбада» || [[Скриптонит]] ([[T-Fest]] қатысуымен) ||{{YouTube|4-Pp-MEdKIA|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || OTD || [[Иван Александрович Дорн|Иван Дорн]] ||{{YouTube|WwDJAeQosFk|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Время первых» || [[L’One]] ||{{YouTube|ZElmnEy3yOo|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Лейла» || [[Jah Khalib]] || {{YouTube|m96VzAzvb8Q|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Чайлдфри» || [[Noize MC]] (Монеточкидің қатысуымен) ||{{YouTube|_l0LVFRuHMk|logo=1}}
|-
|[[2017 жыл|2017]]
|«Мерс»
|104, Truwer
|{{YouTube|1=GJsPG6GwuvI|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || I Got Love || [[MiyaGi &amp; Andy Panda|MiyaGi &amp; Эндшпиль]] (Рем Диггтің қатысуымен) ||{{YouTube|nidQCt_HEsY|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Улети» || [[T-Fest]] ||{{YouTube|CB0DEcaPwhw|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Казался странным» || [[Елена Владимировна Темникова|Елена Темникова]] || {{YouTube|wBmXhVELbpY|logo=1}}
|-
| [[2017 жыл|2017]] || «Дорога» || [[L’One]] (Jasmine қатысуымен) ||{{YouTube|b3V6xRKZOd4|logo=1}}
|-
| [[2018 жыл|2018]] || Hey, Guys || [[Элджей]] || {{YouTube|sr8fjIXygWU|logo=1}}
|-
| [[2018 жыл|2018]] || «Медина» || [[Jah Khalib]] ||{{YouTube|jFBJnbTW_z8|logo=1}}
|-
| [[2018 жыл|2018]] || Afrika || [[Иван Александрович Дорн|Иван Дорн]] ||{{YouTube|yyIF9jmEb1s|logo=1}}
|-
| [[2019 жыл|2019]] || A lot || [[21 Savage]] бен [[J. Cole]] || {{YouTube|DmWWqogr_r8|logo=1}}
|-
| [[2019 жыл|2019]] || Red Room || [[Offset]] || {{YouTube|CWh-TmG_h7g|logo=1}}
|-
| [[2019 жыл|2019]] || kensshi || [[Айдын Нұралин|масло чёрного тмина]] || {{YouTube|VLdxe_YmTIY|logo=1}}
|-
| [[2020 жыл|2020]] || Run || [[Filthy_Frank|Joji]] || {{YouTube|K09_5IsgGe8|logo=1}}
|-
| [[2020 жыл|2020]] || Give No Fxk || [[Migos]], [[Йаң Таг|Young Thug]], [[Travis Scott]] || {{YouTube|2n9gE20hqU4|logo=1}}
|-
|[[2020 жыл|2020]]
|неведомый мир
|[[Айдын Нұралин|масло черного тмина]]
|{{YouTube|s3x2-Qey9AM|logo=1}}
|-
|[[2020 жыл|2020]]
|так за кого же болеть на этой земле и кого любить?
|[[Айдын Нұралин|масло черного тмина]]
|{{YouTube|1=mgslSnbkF-c&amp;t=1s|logo=1}}
|-
|[[2020 жыл|2020]]
|ayaz
|[[Айдын Нұралин|масло черного тмина]]
|{{YouTube|1=eBX99ylGbck|logo=1}}
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан кинорежиссёрлері]]
[[Санат:Қазақстан клипмейкерлері]]</text>
      <sha1>hrpskk4g2n1tjsctzmr8s2g7ydbsk8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Өңдеме саны бойынша қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675070</id>
    <revision>
      <id>3649115</id>
      <parentid>3648852</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:00:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3649115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16960" sha1="9bkdrbdaxc780fyacu5ncgag0anjms1" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ӨСҚ}}&lt;center&gt;Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Тізімге 500 өңдемеден кем емес өңдеме жасаған қатысушылар кірістірілген.
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-
|1||1||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||120022||88010||2859||391||23673||189||54||4350||1453
|-
|2||4||{{u|Kasymov}}||96766||77054||11070||229||3389||234||110||5824||742
|-
|3||2||{{u|Мағыпар}}||86967||81767||942||642||37||388||0||2887||49
|-
|4||3||{{u|Салиха}}||86567||80964||1349||2242||909||49||0||957||136
|-
|5||5||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||84059||68787||1239||150||11309||15||0||1699||24
|-
|6||9||{{u|Arystanbek}}||55566||30515||3588||368||5769||944||2238||4786||5205
|-
|7||6||{{u|Casserium}}||49196||40432||1772||102||631||17||11||4511||40
|-
|8||7||{{u|Sibom}}||41112||38487||884||90||357||62||0||786||381
|-
|9||8||{{u|1nter pares}}||36236||33278||213||7||1369||72||0||1546||154
|-
|10||10||{{u|Ulan}}||30436||23959||391||78||4579||14||0||199||209
|-
|11||20||{{u|AlefZet}}||25095||8810||3471||127||398||8||2176||838||844
|-
|12||13||{{u|GanS NIS}}||24505||18590||437||61||1022||42||3||3184||980
|-
|13||11||{{u|Орел Карл}}||23037||21723||798||39||137||4||0||121||11
|-
|14||12||{{u|Sagzhan}}||22982||21567||436||44||276||11||0||333||87
|-
|15||15||{{u|Bolatbek}}||21868||13872||4118||203||768||812||373||1111||1007
|-
|16||18||{{u|Nurken}}||20173||10484||1411||41||7213||115||8||430||51
|-
|17||17||{{u|Kaiyr}}||17259||12282||224||7||135||162||8||2490||355
|-
|18||14||{{u|Batyrbek.kz}}||16072||14053||411||16||1017||73||1||539||302
|-
|19||40||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||14709||4598||4648||149||152||586||364||1907||630
|-
|20||16||{{u|Alphy Haydar}}||13769||12992||207||1||183||2||0||224||42
|-
|21||19||{{u|Polat Alemdar}}||12577||9853||1161||115||24||1||0||752||183
|-
|22||25||{{u|Ismukhammed}}||11661||6938||1620||225||189||1681||0||344||14
|-
|23||24||{{u|Ерден Карсыбеков}}||11600||7130||508||0||103||512||0||616||55
|-
|24||22||{{u|Nurkhan}}||10155||7982||1231||40||4||0||4||333||36
|-
|25||32||{{u|AlibekKS}}||8392||5813||73||3||1033||42||2||898||170
|-
|26||28||{{u|Тұран}}||8361||6512||414||53||255||120||0||296||32
|-
|27||21||{{u|Kas77777}}||8251||8157||0||9||0||1||0||35||1
|-
|28||33||{{u|TheNomadEditor}}||8232||5802||27||5||1868||204||0||172||52
|-
|29||49||{{u|Daniyar}}||8001||3610||482||327||177||626||0||1642||348
|-
|30||35||{{u|Nurtenge}}||7952||5419||980||137||628||59||24||532||198
|-
|31||23||{{u|Dinkaz}}||7842||7308||0||118||0||0||0||35||1
|-
|32||26||{{u|Gabit Karabay}}||7596||6911||0||0||0||0||0||2||0
|-
|33||30||{{u|Ashina}}||7489||5987||189||71||63||88||3||385||325
|-
|34||36||{{u|TalgatSnow}}||7451||5300||473||132||767||0||64||99||72
|-
|35||27||{{u|Kmoksy}}||7012||6773||0||0||279||0||0||178||1
|-
|36||29||{{u|SSE}}||6974||6251||254||108||0||1||0||126||23
|-
|37||46||{{u|GaiJin}}||6704||3840||510||19||361||9||94||369||444
|-
|38||47||{{u|Bekus}}||6528||3823||1419||1||826||78||12||172||311
|-
|39||45||{{u|Alamgir}}||6196||3872||95||15||681||2||0||47||24
|-
|40||38||{{u|Аскаров}}||6193||4756||113||83||0||0||0||191||24
|-
|41||31||{{u|Liquorkaru}}||6142||5849||13||186||9||1||0||10||7
|-
|42||37||{{u|Zhaksilik}}||6101||5043||20||26||9||26||0||362||59
|-
|43||34||{{u|Aghia7}}||6046||5583||6||1||0||0||0||147||10
|-
|44||39||{{u|Zhigitbek}}||5455||4746||0||0||27||27||0||11||10
|-
|45||43||{{u|Qarakesek}}||5200||4176||157||86||39||219||2||241||308
|-
|46||41||{{u|Djduxhx}}||5000||4508||77||38||85||3||0||152||18
|-
|47||42||{{u|Nick jan}}||4652||4356||0||68||0||82||0||62||40
|-
|48||66||{{u|Erboldilyara}}||4522||2769||2||0||215||0||0||1535||26
|-
|49||57||{{u|Madi Dos}}||4520||3082||214||63||55||50||0||637||122
|-
|50||44||{{u|Coffee86}}||4456||3912||4||0||11||7||0||419||5
|-
|51||48||{{u|Makenzis}}||3770||3713||5||0||0||0||0||46||5
|-
|52||52||{{u|Dimash Kenesbek}}||3759||3390||51||0||0||27||0||223||21
|-
|53||50||{{u|Syrymzhan}}||3683||3525||1||154||0||0||0||1||0
|-
|54||61||{{u|Majilis}}||3630||2996||100||0||97||0||0||16||0
|-
|55||58||{{u|Esetok}}||3578||3077||395||2||161||205||8||285||138
|-
|56||51||{{u|Ерқанат Рыскулбеков}}||3545||3392||3||0||4||0||0||32||0
|-
|57||55||{{u|Maira Yessenbekova}}||3516||3169||48||0||0||0||0||6||2
|-
|58||60||{{u|Нурасылл}}||3398||2999||193||0||18||0||0||50||8
|-
|59||62||{{u|Nurbek Matzhani}}||3310||2987||58||40||1||55||0||201||62
|-
|60||68||{{u|ShadZ01}}||3302||2616||363||117||106||0||0||4||0
|-
|61||54||{{u|Юсуф Худайберген}}||3273||3188||0||0||103||0||0||34||0
|-
|62||56||{{u|Hardworking}}||3272||3115||61||0||0||0||0||10||0
|-
|63||63||{{u|BekaIITU}}||3227||2963||0||0||0||0||0||3||1
|-
|64||53||{{u|Gulzat246}}||3168||3223||0||16||0||0||0||5||3
|-
|65||59||{{u|Qanattan}}||3147||3073||0||0||0||0||0||2||0
|-
|66||64||{{u|Yerzhankyzy}}||3041||2833||0||0||0||0||0||0||0
|-
|67||65||{{u|Meruyert}}||2952||2789||0||0||0||0||0||0||1
|-
|68||99||{{u|Абылай}}||2950||1478||328||33||139||126||0||488||144
|-
|69||85||{{u|MuratbekErkebulan}}||2934||1894||318||0||91||55||0||445||4
|-
|70||69||{{u|Dauren}}||2871||2462||0||14||0||0||0||68||6
|-
|71||72||{{u|Даурен Шарипов}}||2822||2430||43||24||0||0||0||50||0
|-
|72||111||{{u|KLBot2}}||2795||1291||0||0||1413||0||0||1||0
|-
|73||67||{{u|Кырмызов}}||2700||2625||6||12||0||6||0||12||11
|-
|74||78||{{u|Merey}}||2684||2200||0||239||0||0||0||0||2
|-
|75||77||{{u|Магпар}}||2680||2217||91||88||13||11||0||183||30
|-
|76||70||{{u|Kyrmyzy gul}}||2532||2462||9||0||0||0||0||30||4
|-
|77||74||{{u|Abdi arman}}||2530||2309||0||0||0||0||0||2||5
|-
|78||73||{{u|Сәуір 1}}||2475||2370||24||11||2||0||0||30||0
|-
|79||75||{{u|Toktakynbaev}}||2471||2304||4||77||0||0||0||3||4
|-
|80||90||{{u|Balaburgem}}||2470||1754||11||29||31||59||0||182||48
|-
|81||76||{{u|G55}}||2468||2294||0||50||0||0||0||0||2
|-
|82||71||{{u|Zhuka iitu}}||2445||2448||0||1||0||0||0||2||2
|-
|83||109||{{u|Ordabekov Azamat}}||2424||1324||0||78||0||0||0||13||2
|-
|84||82||{{u|Rasulbek Adil}}||2414||1983||126||0||13||1||0||195||44
|-
|85||84||{{u|Рахман999}}||2304||1897||103||22||34||4||0||97||35
|-
|86||133||{{u|Бегулы Отагасы}}||2247||883||48||1||228||7||0||728||75
|-
|87||98||{{u|Drift}}||2233||1501||22||2||710||1||0||4||2
|-
|88||80||{{u|Egorkz}}||2232||2041||0||64||0||0||0||0||2
|-
|89||86||{{u|Mira01}}||2229||1863||0||0||0||99||0||174||22
|-
|90||79||{{u|Aizhanka aaa}}||2215||2076||0||0||0||0||0||0||0
|-
|91||81||{{u|Bakdauren}}||2208||2015||0||103||0||0||0||14||4
|-
|92||118||{{u|Әлинұр}}||2175||1102||132||43||47||101||0||580||48
|-
|93||87||{{u|RaiymbekZh}}||2148||1832||8||0||20||0||0||82||86
|-
|94||91||{{u|Mustafaalmas}}||2036||1720||94||0||243||0||0||37||5
|-
|95||83||{{u|Unknown Alash}}||2009||1946||1||0||0||0||0||0||0
|-
|96||88||{{u|Kristianmusic}}||1938||1799||20||1||0||0||0||0||0
|-
|97||93||{{u|Bauka91 91}}||1857||1618||0||0||0||0||0||0||1
|-
|98||101||{{u|Daneker}}||1857||1414||0||256||0||0||0||1||2
|-
|99||131||{{u|Esen48}}||1808||890||0||33||0||0||0||744||1
|-
|100||89||{{u|Almatoswiki}}||1800||1781||0||0||0||0||0||11||0
|-
|101||96||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||1795||1517||8||0||86||1||0||38||29
|-
|102||92||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||1710||1638||35||0||22||0||0||19||24
|-
|103||97||{{u|Nelli}}||1666||1507||0||0||0||0||0||0||0
|-
|104||100||{{u|Araichik}}||1622||1453||110||78||0||0||0||2||1
|-
|105||94||{{u|Nikolina Šepić}}||1613||1613||0||0||0||0||0||0||0
|-
|106||106||{{u|ДолбоЯщер}}||1612||1340||1||0||107||1||0||5||0
|-
|107||103||{{u|2rk}}||1552||1366||0||99||0||1||0||8||0
|-
|108||95||{{u|Gliwi}}||1552||1546||3||0||0||0||0||0||0
|-
|109||105||{{u|Daniyal.aidarov5}}||1540||1348||0||0||7||0||0||123||9
|-
|110||108||{{u|Аслан Жукенов}}||1496||1329||20||0||46||0||0||32||26
|-
|111||119||{{u|Almagul Ibragimova}}||1490||1097||0||17||0||1||0||174||22
|-
|112||134||{{u|Акбота Казыбекова}}||1480||882||0||91||0||0||0||39||0
|-
|113||104||{{u|DinDK}}||1383||1353||0||0||0||0||0||2||0
|-
|114||115||{{u|Rasulzhan}}||1371||1138||0||0||0||0||0||2||0
|-
|115||107||{{u|Tulya}}||1344||1331||1||0||0||0||0||3||0
|-
|116||112||{{u|Ayauly}}||1337||1252||0||28||0||0||0||0||1
|-
|117||102||{{u|Nkiukr}}||1314||1403||44||0||40||4||0||1||0
|-
|118||110||{{u|Tarih}}||1304||1304||0||0||0||0||0||0||0
|-
|119||113||{{u|Wikiped4ik}}||1283||1199||0||59||0||0||0||6||1
|-
|120||138||{{u|Jarnamaqaz}}||1278||829||380||20||0||0||0||15||0
|-
|121||146||{{u|TemirlanSarsen}}||1277||757||6||58||31||0||0||197||14
|-
|122||114||{{u|GulzhanOmarova}}||1248||1198||0||1||0||0||0||11||2
|-
|123||116||{{u|Шілде}}||1223||1132||11||25||11||0||0||33||0
|-
|124||126||{{u|IL68}}||1218||950||62||0||31||0||0||134||1
|-
|125||123||{{u|Gulnar7}}||1178||1044||0||2||0||0||0||13||1
|-
|126||117||{{u|Ziv}}||1177||1104||60||0||0||2||0||9||2
|-
|127||226||{{u|Suleimen Koishybai}}||1156||284||0||0||0||0||0||785||0
|-
|128||125||{{u|Aimanber}}||1150||1001||0||61||0||0||0||0||0
|-
|129||122||{{u|Bailarbekov}}||1136||1047||0||0||0||0||0||3||1
|-
|130||206||{{u|Айдос уики}}||1126||481||0||0||7||1||0||63||10
|-
|131||120||{{u|Sergazyyev}}||1119||1069||0||13||0||0||0||1||2
|-
|132||128||{{u|KoishymanovaG}}||1102||925||2||0||0||80||0||35||3
|-
|133||140||{{u|Wikuiser}}||1097||798||143||0||63||0||43||18||4
|-
|134||124||{{u|Истеный казах}}||1096||1018||32||13||4||0||0||4||0
|-
|135||127||{{u|Madina Kilybayeva}}||1083||934||0||0||0||0||0||2||2
|-
|136||196||{{u|Kafarik}}||1075||526||47||7||15||2||0||22||4
|-
|137||162||{{u|Akbota.b}}||1057||639||0||68||0||0||0||48||2
|-
|138||137||{{u|Аян Жанайсов}}||1054||840||0||0||0||0||0||37||0
|-
|139||121||{{u|Finderhannes}}||1049||1049||0||0||0||0||0||0||0
|-
|140||135||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||1024||877||16||0||0||0||0||5||0
|-
|141||129||{{u|Orkaarys}}||993||916||0||0||0||0||0||0||0
|-
|142||132||{{u|А.С.Кизиров}}||987||890||17||1||8||23||0||109||11
|-
|143||144||{{u|P.Nurgisa}}||976||764||0||0||0||0||0||52||3
|-
|144||130||{{u|Rayurad mc}}||973||899||0||0||0||0||0||0||0
|-
|145||222||{{u|Fuzze123}}||964||338||59||0||46||0||0||26||504
|-
|146||166||{{u|Aselhan}}||948||626||12||0||9||23||0||82||11
|-
|147||141||{{u|Шайнүсіп}}||931||782||0||0||1||0||0||32||3
|-
|148||143||{{u|Adiladil}}||906||767||0||0||0||0||0||0||1
|-
|149||148||{{u|NErnur98}}||880||738||0||0||61||0||0||59||5
|-
|150||161||{{u|Касымхан}}||866||641||0||2||0||0||0||19||5
|-
|151||136||{{u|Chris die Seele}}||865||848||16||0||0||0||0||0||0
|-
|152||139||{{u|Mukhin}}||850||807||0||0||0||0||0||0||0
|-
|153||142||{{u|Stella~kkwiki}}||830||770||0||0||0||0||0||0||0
|-
|154||190||{{u|Bakbergenov}}||820||539||0||170||0||0||0||15||1
|-
|155||215||{{u|Dambler}}||819||424||15||5||10||0||0||229||10
|-
|156||150||{{u|Aibol dos}}||813||704||0||0||0||0||0||0||0
|-
|157||231||{{u|KaldarovNurymzhan}}||801||179||12||1||12||0||0||490||2
|-
|158||178||{{u|Talghatuly}}||794||569||0||67||12||1||0||101||17
|-
|159||152||{{u|Akba.nis.13}}||790||702||0||16||0||4||0||33||1
|-
|160||151||{{u|Аязбаев Даурен}}||789||704||0||0||0||0||0||0||0
|-
|161||147||{{u|Masalbaeva}}||787||741||0||0||0||0||0||1||0
|-
|162||233||{{u|Абдрахманов Димаш}}||785||98||0||0||0||0||0||4||0
|-
|163||155||{{u|Tylerdurdenkz}}||780||682||2||30||24||0||0||41||6
|-
|164||171||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||777||596||0||1||0||0||0||12||0
|-
|165||160||{{u|Azim Nurbergen}}||763||644||0||15||0||0||0||4||0
|-
|166||149||{{u|Ташметов шахрух}}||743||720||0||0||0||0||0||4||0
|-
|167||165||{{u|Panicgirl}}||739||636||0||17||0||0||0||10||1
|-
|168||154||{{u|Mariko}}||734||688||0||0||0||0||0||0||0
|-
|169||145||{{u|Mheidegger}}||733||759||7||2||0||0||0||6||3
|-
|170||157||{{u|Rake}}||726||666||0||35||0||0||0||8||3
|-
|171||163||{{u|Rasul kz91}}||723||638||0||12||0||0||0||1||0
|-
|172||175||{{u|Muslim Qazaq}}||722||579||0||0||0||0||0||32||2
|-
|173||224||{{u|Zhumalina}}||720||314||0||49||6||2||0||241||1
|-
|174||158||{{u|Alfiya}}||719||662||0||17||0||0||0||3||2
|-
|175||153||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||701||692||0||1||0||0||0||6||1
|-
|176||156||{{u|Εὐθυμένης}}||697||678||13||0||0||0||0||5||0
|-
|177||164||{{u|Sultan bek}}||695||638||0||0||0||0||0||0||0
|-
|178||211||{{u|Мира Белль}}||693||439||23||0||7||0||0||113||24
|-
|179||198||{{u|Cekli829}}||690||523||3||0||24||1||0||46||36
|-
|180||168||{{u|Nkipshak}}||684||612||0||0||0||0||0||0||0
|-
|181||230||{{u|Sultan-balasi}}||676||236||24||0||356||0||0||28||2
|-
|182||159||{{u|Epoxa-HH}}||674||662||0||0||5||0||0||10||1
|-
|183||204||{{u|Saken kun}}||673||486||4||0||0||0||0||6||0
|-
|184||167||{{u|KUckhocjothkei3}}||671||614||49||1||5||0||0||1||0
|-
|185||221||{{u|Syrlybek}}||658||389||5||53||4||9||0||68||17
|-
|186||194||{{u|Мұқтар Құндыз}}||656||529||0||0||0||0||0||2||0
|-
|187||191||{{u|Баха}}||654||536||0||0||0||0||0||0||0
|-
|188||174||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||651||584||1||25||0||2||0||4||21
|-
|189||176||{{u|Амзе Магжан}}||645||571||0||0||0||0||0||47||0
|-
|190||169||{{u|Капысова Айдана}}||642||603||0||0||0||0||0||0||0
|-
|191||177||{{u|IArhunI}}||641||570||7||9||0||0||0||26||11
|-
|192||218||{{u|Belekov Syrym}}||639||414||0||46||0||0||0||9||2
|-
|193||192||{{u|Aseke16}}||624||532||25||0||7||1||0||17||12
|-
|194||217||{{u|Айвентадор}}||622||420||15||0||0||0||0||152||13
|-
|195||228||{{u|Zhandos02}}||620||261||3||4||11||0||0||247||0
|-
|196||180||{{u|Bauyr03}}||619||558||0||1||0||0||0||37||0
|-
|197||187||{{u|Makhanov}}||613||541||0||0||0||0||0||0||1
|-
|198||173||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||601||590||2||0||0||0||0||3||0
|-
|199||179||{{u|Inkar}}||600||559||0||0||0||0||0||1||3
|-
|200||183||{{u|Mma}}||599||545||0||0||0||0||0||0||0
|-
|201||170||{{u|Tuttiorchestra687}}||599||598||0||0||0||0||0||3||2
|-
|202||172||{{u|Юкке}}||599||594||1||2||44||0||0||9||3
|-
|203||182||{{u|Mary}}||597||549||0||0||0||0||0||0||0
|-
|204||203||{{u|Marksscheider}}||588||507||10||0||65||0||0||0||0
|-
|205||232||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||587||115||0||0||0||0||0||36||0
|-
|206||185||{{u|Аскар}}||584||544||4||19||2||0||0||1||0
|-
|207||229||{{u|Eldar zh96}}||575||245||132||6||2||80||0||23||6
|-
|208||189||{{u|AlibiKazken}}||569||540||0||0||0||0||0||23||0
|-
|209||200||{{u|Badyroff}}||569||518||0||0||0||0||0||0||0
|-
|210||195||{{u|Нурия}}||569||527||0||0||0||0||0||0||0
|-
|211||208||{{u|Нақып Нұрғали}}||565||467||0||0||1||0||0||24||0
|-
|212||205||{{u|Zhaniya92}}||562||485||0||0||0||0||0||13||1
|-
|213||181||{{u|Ұлан Тұрсынбек}}||562||550||0||0||0||0||0||0||0
|-
|214||207||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||555||468||0||0||5||0||0||33||2
|-
|215||199||{{u|Yamanzho}}||555||521||0||0||0||0||0||0||0
|-
|216||188||{{u|Kuanysh Ismailov}}||547||541||0||0||7||0||0||2||0
|-
|217||193||{{u|Egor Shustoff}}||541||532||0||0||0||0||0||0||0
|-
|218||201||{{u|Niyazbek}}||534||510||0||0||0||0||0||3||0
|-
|219||223||{{u|Dauylbai Aidar}}||533||325||204||0||0||0||0||1||0
|-
|220||210||{{u|Olkikz}}||529||446||0||14||0||0||0||0||0
|-
|221||197||{{u|Fornax}}||528||525||2||0||0||0||0||0||0
|-
|222||184||{{u|Dzhos}}||527||545||0||0||0||0||0||0||0
|-
|223||219||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||527||390||0||0||0||3||0||44||1
|-
|224||220||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||527||390||0||36||0||0||0||1||1
|-
|225||186||{{u|Arachn0}}||523||543||0||0||0||0||0||1||0
|-
|226||209||{{u|Tansholpan}}||522||459||0||0||0||0||0||0||0
|-
|227||214||{{u|Adilbekkazykhanov}}||520||427||0||0||44||0||0||0||0
|-
|228||227||{{u|Murat Karibay}}||520||272||183||0||0||0||27||7||8
|-
|229||225||{{u|Mustazhap}}||520||308||11||0||0||2||0||122||12
|-
|230||202||{{u|Karina Nurtazina}}||518||508||0||0||0||0||0||0||0
|-
|231||216||{{u|Chingiz Nazbiev}}||516||422||29||0||54||12||0||0||0
|-
|232||213||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||514||429||0||0||0||0||0||5||0
|-
|233||212||{{u|Albergenius}}||510||434||42||1||2||0||0||1||0
|-
|234||234||{{u|Friction27}}||506||17||0||0||0||0||0||1||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]]</text>
      <sha1>9bkdrbdaxc780fyacu5ncgag0anjms1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Өңдеме саны бойынша боттар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675089</id>
    <revision>
      <id>3649198</id>
      <parentid>3648898</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3649198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11173" sha1="gevndr89t9gwvujo3oui576tcdobwne" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ӨСБ}}&lt;center&gt;Әрбір бағанда көрсетілген кеңістіктегі және оның талқылауындағы өңдеулер саны берілген. Ең алдымен жалпы түзетулер бойынша сұрыпталған және нөмірленген. Жергілікті жалаусыз ғаламдық боттар көкпен ерекшеленген.
{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!{{abbr|#м/о|мақалалардағы өңдеме саны бойынша орны|0}}!!Қатысушы!!Барлық өңдемесі!!Мақалалар!!Үлгілер!!Файлдар!!Санаттар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Қатысушы беттері!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-
|1||1||{{u|BolatbekBot}}||515619||380096||110090||1||5897||3||1||19437||23
|-
|2||2||{{u|EmausBot}}||145877||131252||957||0||13593||6||0||47||22
|-
|3||3||{{u|ArystanbekBot}}||132875||127391||825||15||62||17||10||2859||1671
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|4||4||{{u|Legobot}}||119562||112796||457||0||6067||15||0||85||142
|-
|5||120||{{u|New user message}}||113885||1||0||0||0||0||0||113884||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|6||6||{{u|MerlIwBot}}||105849||88193||6297||0||10800||24||0||36||497
|-
|7||5||{{u|InternetArchiveBot}}||89255||89255||0||0||0||0||0||0||0
|-
|8||7||{{u|GaiJinBot}}||79296||79281||7||0||0||0||0||3||5
|-
|9||8||{{u|BekusBot}}||50442||50149||232||3||53||0||0||4||1
|-
|10||9||{{u|YFdyh-bot}}||43052||41962||1||0||1089||0||0||0||0
|-
|11||10||{{u|Xqbot}}||26610||22829||42||0||3648||2||0||67||22
|-
|12||11||{{u|Luckas-bot}}||22672||17393||3||0||5264||1||0||8||3
|-
|13||18||{{u|TXiKiBoT}}||18277||8489||13||0||9719||0||0||56||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|14||12||{{u|ZéroBot}}||17394||14826||0||0||2561||0||0||7||0
|-
|15||13||{{u|CommonsDelinker}}||14740||13719||468||1||0||84||0||389||41
|-
|16||14||{{u|Kasymbot}}||13733||13236||240||4||8||22||0||169||42
|-
|17||15||{{u|SieBot}}||13060||12828||0||0||214||0||0||18||0
|-
|18||20||{{u|VolkovBot}}||11474||7766||1||0||3545||4||0||24||134
|-
|19||17||{{u|Makecat-bot}}||9816||8904||0||0||908||0||0||3||1
|-
|20||19||{{u|WikitanvirBot}}||9373||8086||0||0||1283||0||0||2||2
|-
|21||16||{{u|Kia content bot}}||9115||9115||0||0||0||0||0||0||0
|-
|22||21||{{u|JAnDbot}}||8787||7290||40||0||1309||6||0||16||126
|-
|23||24||{{u|Nurtenge}}||7977||5419||980||137||628||40||24||532||198
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|24||22||{{u|Addbot}}||7606||6151||1043||1||295||18||0||5||90
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|25||38||{{u|ArthurBot}}||7543||2785||26||0||4714||6||0||12||0
|-
|26||122||{{u|Acebot}}||7483||0||7482||0||0||0||0||1||0
|-
|27||26||{{u|Vagobot}}||7329||4672||63||0||2585||0||0||3||6
|-
|28||23||{{u|Escarbot}}||7057||5767||14||0||1188||2||0||82||4
|-
|29||25||{{u|BilgishShezhireshiBot}}||5303||5303||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|30||28||{{u|JackieBot}}||5114||4266||10||0||828||1||0||7||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|31||30||{{u|RedBot}}||4625||3703||3||0||916||1||0||2||0
|-
|32||27||{{u|Muhammad Abul-Futooh}}||4617||4616||0||0||0||0||0||1||0
|-
|33||29||{{u|MelancholieBot}}||4423||4206||2||0||210||0||0||5||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|34||34||{{u|TjBot}}||4251||3315||0||0||935||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|35||31||{{u|Dexbot}}||3737||3676||0||0||51||0||0||10||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|36||33||{{u|LaaknorBot}}||3689||3493||0||0||196||0||0||0||0
|-
|37||32||{{u|Robbot}}||3541||3540||0||0||0||1||0||0||0
|-
|38||39||{{u|FoxBot}}||3339||2620||5||0||680||0||0||34||0
|-
|39||35||{{u|NurbekBot}}||3245||3242||0||0||0||0||0||2||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|40||55||{{u|MastiBot}}||3200||1171||31||0||1990||0||0||2||6
|-
|41||36||{{u|AlleborgoBot}}||3142||3125||0||0||0||0||0||17||0
|-
|42||37||{{u|Thijs!bot}}||2934||2918||3||0||2||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|43||52||{{u|KLBot2}}||2705||1291||0||0||1413||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|44||40||{{u|HRoestBot}}||2464||2463||0||0||0||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|45||41||{{u|JYBot}}||2395||2262||0||0||133||0||0||0||0
|-
|46||44||{{u|Idioma-bot}}||2182||2026||16||0||109||6||0||23||2
|-
|47||46||{{u|AvocatoBot}}||2151||1912||0||0||231||0||0||6||2
|-
|48||42||{{u|Ptbotgourou}}||2059||2034||0||0||5||0||0||20||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|49||43||{{u|KamikazeBot}}||2050||2034||0||0||14||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|50||45||{{u|Ripchip Bot}}||1967||1943||0||0||22||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|51||47||{{u|Rubinbot}}||1930||1848||0||0||80||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|52||49||{{u|CarsracBot}}||1771||1666||12||0||32||0||0||61||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|53||48||{{u|Dinamik-bot}}||1703||1701||0||0||0||0||0||2||0
|-
|54||50||{{u|Aitan bot}}||1552||1533||0||0||0||0||0||19||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|55||51||{{u|DixonDBot}}||1520||1502||0||0||17||0||0||0||1
|-
|56||57||{{u|AvicBot}}||1474||1078||0||0||337||0||0||58||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|57||53||{{u|YiFeiBot}}||1362||1194||69||0||84||9||0||0||3
|-
|58||72||{{u|BotMultichill}}||1277||528||1||0||738||0||0||10||0
|-
|59||54||{{u|Justincheng12345-bot}}||1235||1192||2||0||40||0||0||0||1
|-
|60||82||{{u|CommonsTicker~kkwiki}}||1233||279||0||0||0||0||0||9||945
|-
|61||62||{{u|Purbo T}}||1179||884||0||0||275||0||0||20||0
|-
|62||64||{{u|Synthebot}}||1170||859||0||0||310||0||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|63||60||{{u|Movses-bot}}||1158||1018||0||0||136||0||0||1||3
|-
|64||65||{{u|JhsBot}}||1135||844||2||0||277||0||0||12||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|65||56||{{u|Gerakibot}}||1123||1080||10||0||16||2||0||4||11
|-
|66||58||{{u|TuranBot}}||1119||1045||28||2||4||6||0||28||6
|-
|67||59||{{u|PipepBot}}||1047||1032||0||0||1||0||0||13||1
|-
|68||61||{{u|Mjbmrbot}}||1030||903||0||0||125||0||0||1||1
|-
|69||67||{{u|HerculeBot}}||903||777||1||0||116||0||0||8||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|70||63||{{u|MystBot}}||879||863||2||0||0||0||0||14||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|71||68||{{u|Amirobot}}||805||738||0||0||66||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|72||66||{{u|Jotterbot}}||781||781||0||0||0||0||0||0||0
|-
|73||73||{{u|HiW-Bot}}||616||513||61||0||40||0||0||1||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|74||71||{{u|DarafshBot}}||585||534||11||0||40||0||0||0||0
|-
|75||69||{{u|AZatBot}}||576||576||0||0||0||0||0||0||0
|-
|76||128||{{u|H2Bot}}||553||0||0||0||0||0||0||553||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|77||70||{{u|PixelBot}}||548||541||0||0||0||0||0||7||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|78||77||{{u|DSisyphBot}}||505||356||15||0||128||6||0||0||0
|-
|79||74||{{u|Almabot}}||501||427||0||0||56||0||0||5||13
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|80||98||{{u|Obersachsebot}}||494||46||437||0||10||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|81||75||{{u|CocuBot}}||464||395||0||0||58||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|82||76||{{u|SilvonenBot}}||413||380||0||0||27||0||0||6||0
|-
|83||78||{{u|Minsbot}}||407||316||0||0||91||0||0||0||0
|-
|84||84||{{u|Darkicebot}}||346||204||1||0||130||0||0||11||0
|-
|85||80||{{u|MahdiBot}}||332||290||21||0||13||0||0||6||2
|-
|86||79||{{u|Kasymovbot}}||311||296||7||0||0||1||0||3||4
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|87||88||{{u|SassoBot}}||305||153||0||0||143||0||0||9||0
|-
|88||83||{{u|Memty Bot}}||304||205||0||0||87||0||0||3||9
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|89||81||{{u|D'ohBot}}||282||281||0||0||1||0||0||0||0
|-
|90||89||{{u|Chandlerriggs5}}||279||148||2||0||2||0||0||107||14
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|91||95||{{u|DragonBot}}||245||59||0||0||186||0||0||0||0
|-
|92||85||{{u|SpBot}}||219||199||3||0||15||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|93||86||{{u|Chobot}}||218||175||0||0||41||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|94||87||{{u|KiranBOT}}||169||167||0||0||0||0||0||2||0
|-
|95||127||{{u|MBHbot}}||152||0||0||0||0||0||0||0||152
|-
|96||129||{{u|MGA73bot}}||152||0||0||152||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|97||90||{{u|タチコマ robot}}||138||115||7||0||0||2||0||12||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|98||91||{{u|MSBOT}}||117||97||1||0||19||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|99||94||{{u|NjardarBot}}||113||62||0||0||49||0||0||2||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|100||93||{{u|Billinghurst}}||98||72||1||0||0||0||1||24||0
|-
|101||103||{{u|DBot}}||97||21||0||0||3||1||0||70||2
|-
|102||92||{{u|Zwobot}}||85||81||0||0||0||0||0||4||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|103||96||{{u|FiriBot}}||58||51||4||0||0||0||0||0||3
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|104||97||{{u|Muro Bot}}||54||47||0||0||1||0||0||4||2
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|105||99||{{u|Loveless}}||53||42||0||0||10||0||0||1||0
|-
|106||100||{{u|Alexbot}}||49||36||1||0||2||0||0||9||1
|-
|107||101||{{u|AshinaBot}}||35||33||0||0||0||0||0||2||0
|-
|108||102||{{u|Byrialbot}}||31||29||0||0||2||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|109||104||{{u|Aibot}}||26||21||0||0||5||0||0||0||0
|-
|110||125||{{u|AlinurBot}}||23||0||14||0||2||0||0||6||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|111||105||{{u|Soulbot}}||21||14||0||0||0||0||0||7||0
|-
|112||110||{{u|QarakesekBot}}||18||8||4||0||2||0||0||2||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|113||107||{{u|StigBot}}||14||11||0||0||2||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|114||106||{{u|Broadbot}}||12||12||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|115||130||{{u|MenoBot}}||11||0||0||0||0||0||0||11||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|116||108||{{u|Ver-bot}}||11||11||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|117||109||{{u|AHbot}}||9||9||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|118||112||{{u|Kwjbot}}||7||6||0||0||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|119||111||{{u|MagnusA.Bot}}||7||7||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|120||132||{{u|Cbrown1023}}||6||0||0||0||0||0||0||6||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|121||113||{{u|DirlBot}}||6||5||1||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|122||115||{{u|Ebrambot}}||6||4||0||0||2||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|123||114||{{u|GhalyBot}}||5||5||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|124||134||{{u|Abigor}}||5||0||0||0||0||0||0||5||0
|-
|125||117||{{u|NurlanBot}}||4||2||0||0||0||0||0||1||1
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|126||136||{{u|Taavi}}||4||0||0||0||0||0||0||4||0
|-
|127||124||{{u|YurikBot}}||3||0||0||0||0||0||1||2||0
|-
|128||116||{{u|ZhaksilikBot}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|129||135||{{u|ChuispastonBot}}||3||0||0||0||0||0||0||3||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|130||118||{{u|Rezabot}}||3||2||0||0||0||0||0||1||0
|-
|131||123||{{u|Polat Alemdarbot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0
|-
|132||126||{{u|AmanBot}}||2||0||1||0||0||0||0||1||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|133||131||{{u|Zorrobot}}||2||0||0||0||0||0||0||2||0
|-
|134||121||{{u|SoxBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0
|-
|135||119||{{u|Sagzhanbot}}||1||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ccf&quot;
|136||133||{{u|KhanBot}}||1||0||0||0||0||0||0||1||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Боттар]]</text>
      <sha1>gevndr89t9gwvujo3oui576tcdobwne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Бет бастауы бойынша қатысушылар</title>
    <ns>4</ns>
    <id>675116</id>
    <revision>
      <id>3648926</id>
      <parentid>3648733</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3648926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104949" sha1="074a8t3ryt6row3xh2p6bmmwlchi91f" xml:space="preserve">{{shortcut|УП:ББҚ}}&lt;center&gt;{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!#!!Қатысушы!!Мақалалар!!Бағыттау беттері!!Айрық беттер!!Үлгілер!!Санаттар!!Файлдар!!Порталдар + жобалар!!Модулдар + MediaWiki!!Метапедиялық (Уикипедия)
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|BolatbekBot}}||107915||25626||5||36754||4335||0||11||0||0
|-
|1||{{u|Мықтыбек Оразтайұлы}}||8215||1156||3||152||7079||147||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Kia content bot}}||7808||946||164||0||0||0||0||0||0
|-
|2||{{u|Салиха}}||7384||84||695||187||814||2149||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|NurbekBot}}||3125||114||2||0||0||0||0||0||0
|-
|3||{{u|Мағыпар}}||2688||42||0||60||33||600||1||0||0
|-
|4||{{u|Ерден Карсыбеков}}||2593||102||14||200||87||0||57||0||4
|-
|5||{{u|SSE}}||2184||97||3||165||0||106||0||0||0
|-
|6||{{u|Meruyert}}||1940||63||1||0||0||0||0||0||0
|-
|7||{{u|Maira Yessenbekova}}||1751||45||2||31||0||0||0||0||0
|-
|8||{{u|Polat Alemdar}}||1709||483||50||139||16||111||0||0||10
|-
|9||{{u|Dinkaz}}||1592||142||4||0||0||115||0||0||0
|-
|10||{{u|Yerzhankyzy}}||1392||35||2||0||0||0||0||0||0
|-
|11||{{u|Hardworking}}||1359||63||0||42||0||0||0||0||0
|-
|12||{{u|Alamgir}}||1358||105||4||2||410||8||0||0||0
|-
|13||{{u|Орел Карл}}||1357||319||1||315||91||24||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Aitan bot}}||1342||156||5||0||0||0||0||0||0
|-
|14||{{u|Abdi arman}}||1341||34||0||0||0||0||0||0||0
|-
|15||{{u|Bolatbek}}||1311||982||33||2132||529||148||160||18||78
|-
|16||{{u|Toktakynbaev}}||1281||43||2||4||0||73||0||0||0
|-
|17||{{u|Gulzat246}}||1274||97||5||0||0||16||0||0||0
|-
|18||{{u|Zhuka iitu}}||1192||90||2||0||0||1||0||0||0
|-
|19||{{u|Zhigitbek}}||1178||34||2||0||25||0||0||0||0
|-
|20||{{u|Bauka91 91}}||1165||50||3||0||0||0||0||0||0
|-
|21||{{u|GanS NIS}}||1083||221||61||197||437||52||14||0||52
|-
|22||{{u|Ulan}}||1073||628||59||108||3227||77||0||0||17
|-
|23||{{u|Aizhanka aaa}}||998||19||0||0||0||0||0||0||0
|-
|24||{{u|AlefZet}}||994||459||57||1269||261||96||1||49||25
|-
|25||{{u|BekaIITU}}||993||32||6||0||0||0||0||0||0
|-
|26||{{u|Nurkhan}}||984||101||14||345||4||26||0||1||0
|-
|27||{{u|Aghia7}}||957||115||0||0||0||1||0||0||0
|-
|28||{{u|2rk}}||923||43||1||0||0||98||0||0||0
|-
|29||{{u|G55}}||917||42||0||0||0||50||0||0||0
|-
|30||{{u|82.200.154.115}}||877||41||7||16||4||0||0||0||0
|-
|31||{{u|Bakdauren}}||877||32||0||0||0||102||0||0||0
|-
|32||{{u|Kaiyr}}||869||308||43||21||72||7||25||3||3
|-
|33||{{u|Egorkz}}||860||56||3||0||0||64||0||0||0
|-
|34||{{u|Rasulzhan}}||847||37||1||0||0||0||0||0||0
|-
|35||{{u|Ayauly}}||846||37||0||0||0||28||0||0||0
|-
|36||{{u|Ismukhammed}}||815||109||1||477||174||223||346||0||3
|-
|37||{{u|Ordabekov Azamat}}||766||19||2||0||0||72||0||0||0
|-
|38||{{u|Kyrmyzy gul}}||749||44||3||1||0||0||0||0||0
|-
|39||{{u|Merey}}||736||51||0||0||0||237||0||0||0
|-
|40||{{u|1nter pares}}||640||323||0||10||1115||3||0||0||4
|-
|41||{{u|Araichik}}||629||53||0||100||0||75||0||0||0
|-
|42||{{u|DinDK}}||613||17||0||0||0||0||0||0||0
|-
|43||{{u|Nelli}}||580||21||2||0||0||0||0||0||0
|-
|44||{{u|Нурасылл}}||557||17||0||6||9||0||0||0||0
|-
|45||{{u|Нұрлан Рахымжанов}}||546||1630||168||18||7588||188||0||1||11
|-
|46||{{u|Nurken}}||536||526||3||655||4960||32||15||3||4
|-
|47||{{u|Azim Nurbergen}}||535||11||17||0||0||15||0||0||0
|-
|48||{{u|Casserium}}||535||187||72||75||333||48||0||7||0
|-
|49||{{u|Sagzhan}}||532||92||2||23||212||30||0||0||0
|-
|50||{{u|Dauren}}||528||34||1||0||0||14||0||0||0
|-
|51||{{u|Zhaksilik}}||519||30||0||3||5||25||9||0||0
|-
|52||{{u|Masalbaeva}}||515||16||2||0||0||0||0||0||0
|-
|53||{{u|GulzhanOmarova}}||508||10||8||0||0||1||0||0||0
|-
|54||{{u|Аян Жанайсов}}||489||26||0||0||0||0||0||0||0
|-
|55||{{u|P.Nurgisa}}||478||18||18||0||0||0||0||0||0
|-
|56||{{u|Daneker}}||468||23||0||0||0||250||0||0||0
|-
|57||{{u|Nick jan}}||456||155||1||0||0||67||0||0||0
|-
|58||{{u|Inkar}}||452||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|59||{{u|Аскаров}}||449||53||0||11||0||82||0||0||0
|-
|60||{{u|Malbakov Korkem Shamshievih}}||437||9||4||13||13||0||0||0||0
|-
|61||{{u|Sergazyyev}}||435||19||3||0||0||13||0||0||0
|-
|62||{{u|TheNomadEditor}}||426||37||0||0||1600||3||0||0||0
|-
|63||{{u|Bailarbekov}}||408||10||1||0||0||0||0||0||0
|-
|64||{{u|Акбота Казыбекова}}||408||33||3||0||0||90||0||0||0
|-
|65||{{u|Tulya}}||397||27||1||0||0||0||0||0||0
|-
|66||{{u|Ashina}}||388||181||3||56||22||38||31||0||21
|-
|67||{{u|Abdrazakhova a}}||383||12||0||0||0||14||0||0||0
|-
|68||{{u|Касымхан}}||377||13||0||0||0||2||0||0||0
|-
|69||{{u|Stella~kkwiki}}||375||20||8||0||0||0||0||0||0
|-
|70||{{u|Mariko}}||368||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|71||{{u|Амзе Магжан}}||361||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|72||{{u|Wikiped4ik}}||356||30||0||0||0||58||0||0||0
|-
|73||{{u|Аязбаев Даурен}}||356||9||36||0||0||0||0||0||0
|-
|74||{{u|Madina Kilybayeva}}||350||10||0||0||0||0||0||0||0
|-
|75||{{u|Akbota.b}}||345||13||0||0||0||63||0||0||0
|-
|76||{{u|TalgatSnow}}||343||161||4||109||381||70||0||15||0
|-
|77||{{u|Erboldilyara}}||337||150||1||0||179||0||0||0||0
|-
|78||{{u|Makhanov}}||336||31||0||0||0||0||0||0||0
|-
|79||{{u|Batyrbek.kz}}||317||304||207||23||499||7||1||0||0
|-
|80||{{u|Olkikz}}||306||19||1||0||0||14||0||0||0
|-
|81||{{u|Murager Seraly}}||305||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|82||{{u|Btalgat}}||304||0||108||0||0||0||0||0||0
|-
|83||{{u|Alphy Haydar}}||303||197||4||7||17||1||0||0||0
|-
|84||{{u|Alfiya}}||299||13||1||0||0||17||0||0||0
|-
|85||{{u|AnelK NIS}}||279||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|86||{{u|Rayurad mc}}||274||51||1||0||0||0||0||0||0
|-
|87||{{u|Нақып Нұрғали}}||273||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|88||{{u|Esetok}}||271||499||32||72||128||2||33||2||4
|-
|89||{{u|Panicgirl}}||265||10||0||0||0||17||0||0||0
|-
|90||{{u|Shynbolat}}||263||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|91||{{u|Kas77777}}||261||10||0||0||0||9||0||0||0
|-
|92||{{u|Капысова Айдана}}||252||1||17||0||0||0||0||0||0
|-
|93||{{u|Mary}}||247||30||2||0||0||0||0||0||0
|-
|94||{{u|Orkaarys}}||243||11||4||0||0||0||0||0||0
|-
|95||{{u|Rake}}||242||11||0||0||0||35||0||0||0
|-
|96||{{u|Liquorkaru}}||241||46||1||4||5||171||0||0||0
|-
|97||{{u|Amangeldi Mukhamejan}}||232||318||4||873||101||121||176||24||49
|-
|98||{{u|Sazhlo}}||226||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|99||{{u|Gulnar7}}||225||15||0||0||0||2||0||0||0
|-
|100||{{u|Eranz}}||224||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|101||{{u|Ergalym}}||223||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|102||{{u|Belekov Syrym}}||222||5||0||0||0||45||0||0||0
|-
|103||{{u|Магпар}}||221||15||1||4||13||63||0||0||0
|-
|104||{{u|Rasul kz91}}||220||18||2||0||0||12||0||0||0
|-
|105||{{u|Andrey 1002}}||218||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|106||{{u|KoishymanovaG}}||217||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|107||{{u|Ардак Нурмаханова}}||217||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|108||{{u|Shymnis 7b dayana}}||211||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|109||{{u|ShadZ01}}||210||23||0||34||82||64||0||0||0
|-
|110||{{u|AkaMasteR}}||207||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|111||{{u|Dauylbai Aidar}}||205||1||0||132||0||0||0||0||0
|-
|112||{{u|Coffee86}}||204||65||2||0||5||0||0||0||0
|-
|113||{{u|Isslam}}||204||8||3||0||0||0||0||0||0
|-
|114||{{u|Aimanber}}||202||6||0||0||0||57||0||0||0
|-
|115||{{u|Jess from GS}}||200||8||4||0||0||0||0||0||0
|-
|116||{{u|Баха}}||199||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|117||{{u|Adiladil}}||196||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|118||{{u|Yessenbay}}||195||3||3||0||0||0||0||0||0
|-
|119||{{u|Sabinabekkulnis}}||194||33||0||0||0||0||0||0||0
|-
|120||{{u|Qozha}}||192||65||0||0||6||0||1||0||0
|-
|121||{{u|GaiJin}}||191||100||10||95||153||15||3||1||49
|-
|122||{{u|Yerlik}}||187||2||18||0||0||0||0||0||0
|-
|123||{{u|Нурия}}||187||0||31||0||0||0||0||0||0
|-
|124||{{u|Абдухамитова Асем}}||183||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|125||{{u|Alukaaika}}||182||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|126||{{u|Sultan bek}}||179||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|127||{{u|Qarakesek}}||177||158||3||12||13||71||0||0||21
|-
|128||{{u|Syrymzhan}}||177||0||0||0||0||152||0||0||0
|-
|129||{{u|Балнұр Сүгірәлиева}}||173||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|130||{{u|Айдос уики}}||169||0||0||0||6||0||0||0||0
|-
|131||{{u|Bakbergenov}}||168||4||0||0||0||167||0||0||0
|-
|132||{{u|Badyroff}}||165||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|133||{{u|Mista m}}||165||6||3||0||0||0||0||0||0
|-
|134||{{u|Ekontai}}||162||13||3||0||0||0||0||0||0
|-
|135||{{u|Giovani90}}||158||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|136||{{u|Dinarakukenova}}||157||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|137||{{u|Оразгелді Гүлмира}}||157||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|138||{{u|Aibol dos}}||156||8||2||0||0||0||0||0||0
|-
|139||{{u|Daniyar}}||154||224||5||141||114||270||123||0||6
|-
|140||{{u|Аскар}}||154||7||0||0||1||18||0||0||0
|-
|141||{{u|Ali.otkelbayev}}||152||6||2||0||0||2||0||0||0
|-
|142||{{u|Мұқтар Құндыз}}||151||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|143||{{u|Almat IS106R}}||149||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|144||{{u|Дауткулова Ақмарал}}||148||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|145||{{u|Arystanbek}}||147||242||7||555||261||206||110||363||309
|-
|146||{{u|Zhumabayeva Aiym}}||147||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|147||{{u|Еркін Мадина}}||147||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|148||{{u|Anvar1101}}||146||18||4||0||0||15||0||0||0
|-
|149||{{u|Tursinay}}||146||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|150||{{u|Akba.nis.13}}||144||4||0||0||0||16||0||0||0
|-
|151||{{u|Asslan best}}||144||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|152||{{u|Тұран}}||143||56||1||4||77||20||0||0||0
|-
|153||{{u|Almer}}||142||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|154||{{u|Mukhin}}||140||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|155||{{u|Nurgul-Ayapova}}||139||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|156||{{u|ASLANTORRET}}||138||17||2||0||0||0||0||0||0
|-
|157||{{u|Majilis}}||138||39||0||4||68||0||0||0||0
|-
|158||{{u|Amangali}}||137||5||2||0||0||2||0||0||0
|-
|159||{{u|Lord kainon}}||137||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|160||{{u|Aidyn91}}||136||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|161||{{u|EraAhmer}}||134||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|162||{{u|Miras IITU}}||134||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|163||{{u|Nkipshak}}||134||9||2||0||0||0||0||0||0
|-
|164||{{u|Nurs}}||133||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|165||{{u|MegaKz}}||132||4||6||0||0||0||0||0||0
|-
|166||{{u|Aitolkyn}}||131||2||0||0||0||2||0||0||0
|-
|167||{{u|Shim99}}||129||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|168||{{u|Shynassylov}}||129||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|169||{{u|Алия Султанмуратова}}||129||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|170||{{u|Бергалиев}}||129||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|171||{{u|Gauhar}}||127||9||2||0||0||1||0||0||0
|-
|172||{{u|Kuandyk97}}||127||3||0||0||0||50||0||0||0
|-
|173||{{u|Nursultan nur}}||126||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|174||{{u|Fariiiza KABYL}}||123||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|175||{{u|Kuatov Kanat}}||122||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|176||{{u|Калыбай Салтанат}}||122||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|177||{{u|Nurtenge}}||121||32||3||128||191||59||1||5||2
|-
|178||{{u|Сәуір 1}}||121||15||0||3||1||5||0||0||0
|-
|179||{{u|137.132.3.10}}||118||58||0||0||0||0||0||0||0
|-
|180||{{u|Umka}}||117||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|181||{{u|Tylerdurdenkz}}||114||2||1||1||15||25||0||0||0
|-
|182||{{u|Азамат Болатұлы}}||114||2||0||0||0||57||0||0||0
|-
|183||{{u|6ri11iant}}||113||3||3||0||0||0||0||0||0
|-
|184||{{u|Nazik ktl}}||113||15||0||0||0||0||0||0||0
|-
|185||{{u|ShymNIS 9BSunkarJR11}}||112||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|186||{{u|Shyngys***}}||112||6||5||0||0||0||0||0||0
|-
|187||{{u|Zhaniya92}}||112||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|188||{{u|I.torebekkyzy01}}||111||27||0||0||0||0||0||0||0
|-
|189||{{u|Armanayk}}||110||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|190||{{u|Galjat1992}}||110||18||0||0||0||0||0||0||0
|-
|191||{{u|Mariyam}}||110||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|192||{{u|Sagitora}}||110||13||4||0||0||0||0||0||0
|-
|193||{{u|Itwnik}}||109||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|194||{{u|True useR}}||109||10||0||0||1||0||0||0||0
|-
|195||{{u|Mira01}}||108||11||0||0||0||0||19||0||1
|-
|196||{{u|Adik}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|197||{{u|Baizhanov nursultan}}||107||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|198||{{u|Yerkezhan Nis}}||107||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|199||{{u|Абылай}}||106||44||3||104||98||26||17||0||8
|-
|200||{{u|Baha99}}||105||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|201||{{u|Bgalimzh}}||105||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|202||{{u|Талгат Ибраев}}||105||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|203||{{u|Шайнүсіп}}||105||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|204||{{u|Madina Kali}}||103||2||0||0||0||9||0||0||0
|-
|205||{{u|IL68}}||102||11||0||48||29||0||0||0||0
|-
|206||{{u|Kafarik}}||102||150||0||26||4||7||1||0||2
|-
|207||{{u|Ulai}}||102||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|208||{{u|Қабиденов Сакен}}||101||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|209||{{u|Arkow}}||100||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|210||{{u|Aizhok}}||99||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|211||{{u|Bakhytbek}}||99||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|212||{{u|Mma}}||99||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|213||{{u|Drift}}||98||62||6||17||422||1||0||0||0
|-
|214||{{u|NIS Semey Moldir}}||98||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|215||{{u|Юсуф Худайберген}}||98||30||0||0||36||0||0||0||0
|-
|216||{{u|Euphoria~kkwiki}}||97||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|217||{{u|IArhunI}}||97||55||0||0||0||9||0||0||0
|-
|218||{{u|Araika11nis}}||96||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|219||{{u|Dana kushen}}||96||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|220||{{u|NIS Kelsingazin Yerassyl}}||96||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|221||{{u|Байдуллаев Абылайхан}}||96||13||0||0||0||0||0||0||0
|-
|222||{{u|NIS Zhuldyz}}||95||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|223||{{u|Ilyasseawave}}||94||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|224||{{u|Mariya}}||94||1||0||0||0||29||0||0||0
|-
|225||{{u|Niyarov Azamat}}||93||9||1||0||0||0||0||0||0
|-
|226||{{u|Niyazbek}}||93||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|227||{{u|Ali Rustamov}}||92||1||0||89||0||0||0||0||0
|-
|228||{{u|Amanek}}||92||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|229||{{u|Epoxa-HH}}||92||9||1||0||5||0||0||0||0
|-
|230||{{u|Zhanseit}}||92||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|231||{{u|Aiganym Moldagulova}}||91||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|232||{{u|Sanzhar s}}||91||2||2||0||0||0||0||0||0
|-
|233||{{u|Almas Kenebay}}||90||13||1||0||0||0||0||0||0
|-
|234||{{u|ShymNis 8cSAruzhan}}||90||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|235||{{u|Erka it}}||89||6||2||0||0||0||0||0||0
|-
|236||{{u|HBSH NIS 7B KASIET}}||89||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|237||{{u|MuratbekErkebulan}}||89||21||0||69||83||0||11||0||0
|-
|238||{{u|Djduxhx}}||88||8||0||0||24||13||0||0||0
|-
|239||{{u|Dxz3817}}||88||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|240||{{u|Nurlybay}}||88||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|241||{{u|Қуан Жасұлан 8 е класс ниш}}||88||10||0||0||0||36||0||0||0
|-
|242||{{u|Eldar.mir}}||87||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|243||{{u|Legendary777}}||87||7||1||0||0||0||0||0||0
|-
|244||{{u|ShymNis 8aNurlybanu}}||87||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|245||{{u|Wiki PSP}}||87||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|246||{{u|Alima}}||86||2||0||0||0||0||0||0||7
|-
|247||{{u|Аягөз Загиева}}||86||14||0||0||0||0||0||0||0
|-
|248||{{u|Abulkhair}}||85||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|249||{{u|Eszhanov}}||85||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|250||{{u|TemirlanSarsen}}||85||1||0||2||26||52||0||0||0
|-
|251||{{u|Aiba-diamantik}}||84||1||0||0||0||4||0||0||0
|-
|252||{{u|Doors}}||84||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|253||{{u|Adaulet}}||83||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|254||{{u|Dina2013a}}||83||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|255||{{u|Madi Dos}}||83||22||0||55||30||40||6||0||3
|-
|256||{{u|Zamantay}}||83||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|257||{{u|Zhortabayev}}||83||3||1||0||0||9||0||0||0
|-
|258||{{u|Ақбота Архабаева}}||83||16||1||0||0||0||0||0||0
|-
|259||{{u|Aliba}}||82||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|260||{{u|Bauka}}||82||3||0||26||1||2||0||0||0
|-
|261||{{u|SemeyNIS AshimovaZhuldyz}}||82||5||0||0||0||2||0||0||0
|-
|262||{{u|Аружан Жамбулатова}}||82||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|263||{{u|Жуланова Жанель}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|264||{{u|Сейтхан Мұхамеджан}}||82||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|265||{{u|SEMANUR}}||81||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|266||{{u|Жүнісов Дархан}}||81||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|267||{{u|Сейтжагыпарова Тогжан}}||81||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|268||{{u|Әлинұр}}||81||73||0||28||22||38||17||0||2
|-
|269||{{u|Ainur}}||80||5||2||0||0||13||0||0||0
|-
|270||{{u|NErnur98}}||80||5||0||0||54||0||0||0||0
|-
|271||{{u|Aishmano}}||79||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|272||{{u|Dzhos}}||79||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|273||{{u|Kamilanisemey}}||79||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|274||{{u|Kiikbayeva Sholpan}}||79||18||0||0||0||0||0||0||0
|-
|275||{{u|ChinaRM}}||78||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|276||{{u|Olzhas707}}||78||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|277||{{u|RaiymbekZh}}||78||44||5||1||11||0||0||0||1
|-
|278||{{u|Aru Omarali}}||77||6||0||0||0||40||0||0||0
|-
|279||{{u|Bmyrzali}}||77||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|280||{{u|НИШ Гайсина Айсары}}||77||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|281||{{u|Кырмызов}}||76||12||1||0||0||12||0||0||0
|-
|282||{{u|Amiyeva}}||75||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|283||{{u|Kulzhabay.nm}}||75||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|284||{{u|84.240.194.0}}||74||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|285||{{u|Kasymov}}||74||666||7||2977||521||93||0||38||4
|-
|286||{{u|Vyacheslav Nasretdinov}}||74||0||1||1||0||0||0||0||0
|-
|287||{{u|Ақбота}}||74||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|288||{{u|Палуан}}||74||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|289||{{u|Khan}}||73||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|290||{{u|Sibom}}||73||496||89||79||176||3||1||0||3
|-
|291||{{u|Toganbay Nurtau}}||73||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|292||{{u|Xialuahan}}||73||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|293||{{u|Шапырашты}}||73||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|294||{{u|Superkukuruza}}||72||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|295||{{u|Zhaukhazyn01}}||72||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|296||{{u|Birzhan Bauyrzhan}}||70||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|297||{{u|Жунисова Балжан}}||70||9||1||0||0||0||0||0||0
|-
|298||{{u|Ықласова Аружан}}||70||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|299||{{u|А.С.Кизиров}}||68||27||0||0||1||1||9||0||0
|-
|300||{{u|Дәулеткерей}}||68||2||0||0||0||39||0||0||0
|-
|301||{{u|AlibekKS}}||67||211||12||7||350||3||4||0||3
|-
|302||{{u|Kmoksy}}||67||152||3||0||187||0||0||0||0
|-
|303||{{u|Zhanna}}||67||11||1||0||0||0||0||0||0
|-
|304||{{u|Yustinka}}||66||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|305||{{u|Абат Диана}}||66||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|306||{{u|Абдрахманов Димаш}}||66||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|307||{{u|A1k0wa}}||65||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|308||{{u|Aset Bukerov}}||65||9||2||0||0||0||0||0||0
|-
|309||{{u|Nurbek Matzhani}}||65||287||0||11||0||35||6||0||2
|-
|310||{{u|Adik Sagatov}}||64||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|311||{{u|Madinabai}}||64||9||0||0||0||16||0||0||0
|-
|312||{{u|Ташметов шахрух}}||64||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|313||{{u|Bakytgul}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|314||{{u|BaskaIlyas}}||63||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|315||{{u|Beisen}}||63||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|316||{{u|Kz Nomad}}||63||2||0||0||0||3||0||0||0
|-
|317||{{u|Nura tk.nis}}||63||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|318||{{u|Kuralay Akhmetova}}||61||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|319||{{u|195.189.70.90}}||59||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|320||{{u|Ayake}}||59||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|321||{{u|Tansholpan}}||59||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|322||{{u|Бекжан Аронов}}||59||18||0||0||0||7||0||0||0
|-
|323||{{u|ДаниярБөріханұлы}}||59||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|324||{{u|Мира Белль}}||59||2||0||1||4||0||0||0||2
|-
|325||{{u|Aigerimamirgali}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|326||{{u|Dastan omirbek}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|327||{{u|Magzhan}}||58||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|328||{{u|Yamanzho}}||58||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|329||{{u|Жани}}||58||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|330||{{u|Қабыле Қазбек}}||58||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|331||{{u|DariaUrinbasarova21nis}}||57||1||2||0||0||1||0||0||0
|-
|332||{{u|Indira}}||57||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|333||{{u|Soccerman}}||57||16||0||8||4||10||0||0||0
|-
|334||{{u|Zhansaya maubekova}}||57||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|335||{{u|Arruah}}||56||1||0||16||1||8||0||0||0
|-
|336||{{u|Iceooloo}}||56||3||2||0||0||0||0||0||0
|-
|337||{{u|Amir~kkwiki}}||55||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|338||{{u|Zhannur.nis}}||55||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|339||{{u|Раушана}}||55||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|340||{{u|VirusMaster}}||54||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|341||{{u|Zhumash.alibek}}||54||3||0||2||13||0||0||0||0
|-
|342||{{u|Мереке Ақбердықызы}}||54||0||0||0||0||56||0||0||0
|-
|343||{{u|Nabi.kuanysh}}||53||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|344||{{u|Айдынгали}}||53||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|345||{{u|Danissimo92}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|346||{{u|Даурен Шарипов}}||52||0||0||17||0||24||0||0||0
|-
|347||{{u|Досжан}}||52||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|348||{{u|Дорт-Гольц}}||51||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|349||{{u|Берик НИШ}}||50||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|350||{{u|Сағындық Нұрсұлтан}}||50||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|351||{{u|Alinur}}||49||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|352||{{u|Bekus}}||49||886||3||601||394||0||9||1||72
|-
|353||{{u|Алтай9898}}||49||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|354||{{u|Лейла Серикбаева}}||49||34||0||0||0||0||0||0||0
|-
|355||{{u|178.88.209.37}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|356||{{u|213.171.34.240}}||48||0||0||1||1||0||0||0||0
|-
|357||{{u|Kamila}}||48||6||1||0||0||0||0||0||0
|-
|358||{{u|Zhandos02}}||48||2||0||0||3||2||0||0||0
|-
|359||{{u|Zhanik ast}}||48||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|360||{{u|Рахман999}}||48||55||2||27||13||14||0||0||1
|-
|361||{{u|Alimas}}||47||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|362||{{u|No.Mad}}||47||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|363||{{u|Olzhas.Erevanov}}||47||1||0||0||1||0||0||0||0
|-
|364||{{u|84.240.207.80}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|365||{{u|92.47.219.50}}||46||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|366||{{u|Abay Izbassarov}}||46||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|367||{{u|Aigerima}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|368||{{u|Asset}}||46||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|369||{{u|Serik09}}||46||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|370||{{u|Stonesuite}}||46||21||0||17||0||5||0||0||0
|-
|371||{{u|AsmirNIS}}||45||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|372||{{u|Balaburgem}}||45||7||0||3||14||26||0||0||1
|-
|373||{{u|K sayan}}||45||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|374||{{u|Гулназлит}}||45||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|375||{{u|Ablayev92}}||44||7||5||0||0||0||0||0||0
|-
|376||{{u|Mila 020702}}||44||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|377||{{u|AlibiKazken}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|378||{{u|Kairatulyzharas}}||43||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|379||{{u|Aren b}}||42||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|380||{{u|Meryuert.tk.nis}}||42||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|381||{{u|Елнур.001}}||42||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|382||{{u|Anarzhaksylykova}}||41||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|383||{{u|Dinara1711}}||41||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|384||{{u|Dostoevskykz}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|385||{{u|Mheidegger}}||41||19||0||1||0||2||0||0||0
|-
|386||{{u|Noyan}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|387||{{u|АйнурНИШ}}||41||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|388||{{u|Минура}}||41||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|389||{{u|Талапова Айша}}||41||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|390||{{u|137.132.3.9}}||40||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|391||{{u|Diamond~kkwiki}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|392||{{u|Mkanatbekkyzy}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|393||{{u|Mustafaalmas}}||40||65||2||41||212||0||0||0||0
|-
|394||{{u|ShymNIS 9BZhansaya}}||40||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|395||{{u|Tarikh Dias}}||40||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|396||{{u|Zhumalina}}||40||13||0||0||3||48||0||0||0
|-
|397||{{u|Asan00}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|398||{{u|Dilo0003}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|399||{{u|Yessentaikyzy}}||39||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|400||{{u|Zaza007zaza}}||39||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|401||{{u|89.218.52.234}}||38||4||0||0||1||0||0||0||0
|-
|402||{{u|Bakytgul Salykhova}}||38||2||0||0||0||0||4||0||0
|-
|403||{{u|Highklass}}||38||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|404||{{u|Kairzhan79}}||38||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|405||{{u|Mr.beket99}}||38||2||0||0||0||2||0||0||0
|-
|406||{{u|Syrlybek}}||38||2||0||1||1||29||1||0||2
|-
|407||{{u|Арай нуруллаева}}||38||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|408||{{u|46.36.134.170}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|409||{{u|92.47.203.104}}||37||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|410||{{u|Aimanov kaisar}}||37||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|411||{{u|Aitan}}||37||2||1||0||1||1||0||0||0
|-
|412||{{u|Almagul Ibragimova}}||37||1||0||0||0||7||0||0||0
|-
|413||{{u|Daniyal.aidarov5}}||37||16||2||0||4||0||0||0||0
|-
|414||{{u|Егор Шевченко}}||37||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|415||{{u|Лёха Вырвиглаз}}||37||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|416||{{u|Нуржанкызы}}||37||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|417||{{u|AbMariya1991}}||36||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|418||{{u|178.88.215.3}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|419||{{u|Ibraeva Moldir}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|420||{{u|Sandyraq}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|421||{{u|Маржан АК}}||35||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|422||{{u|Нұрбай Темірлан Садықұлы}}||35||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|423||{{u|Әбдіхалық Нарғыз}}||35||4||1||0||0||0||0||0||0
|-
|424||{{u|AblayIITU}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|425||{{u|AnelBakayeva NIS}}||34||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|426||{{u|Beibaris123}}||34||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|427||{{u|Mustafinaskar}}||34||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|428||{{u|Nuriyashkin}}||34||0||11||0||0||0||0||0||0
|-
|429||{{u|Ақыл}}||34||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|430||{{u|92.46.211.202}}||33||6||1||3||0||0||0||0||0
|-
|431||{{u|Alima01NIS}}||33||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AshinaBot}}||33||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|432||{{u|Rash91}}||33||48||0||0||0||0||0||0||0
|-
|433||{{u|Лаура Аманкулова}}||33||2||0||0||0||3||0||0||0
|-
|434||{{u|Aidanka}}||32||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|435||{{u|Karina Nurtazina}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|436||{{u|Аэлита Ануарқызы}}||32||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|437||{{u|Andir}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|438||{{u|Kraibekovc}}||31||11||0||1||1||18||0||0||0
|-
|439||{{u|Olzhas.Karazhanov}}||31||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|440||{{u|Ғауғауррр}}||31||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|441||{{u|Aimbetova Diana}}||30||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|442||{{u|Talghatuly}}||30||10||1||0||9||62||0||0||0
|-
|443||{{u|Zhanarb}}||30||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|444||{{u|Zhanna Mukash}}||30||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|445||{{u|Багдат Б}}||30||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|446||{{u|Нурсауле Нурмагамбетова}}||30||2||1||0||0||0||0||0||0
|-
|447||{{u|Nurmuhan}}||29||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|448||{{u|Olzhas7}}||29||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|449||{{u|T.karlyga}}||29||1||3||0||0||0||0||0||0
|-
|450||{{u|Аслан Жукенов}}||29||5||1||0||12||0||0||0||0
|-
|451||{{u|88.204.196.37}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|452||{{u|95.58.148.237}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|453||{{u|Abylaikhan NIS}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|454||{{u|Aigerim ayanovna}}||28||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|455||{{u|Bumin Kagan}}||28||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|456||{{u|Dimash Kenesbek}}||28||20||0||0||0||0||0||0||0
|-
|457||{{u|Jannur66}}||28||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|458||{{u|Света052}}||28||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|459||{{u|217.196.25.26}}||27||4||2||0||0||0||0||0||0
|-
|460||{{u|AdiyevaSaltanat}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|461||{{u|Keutaeva Aigerim}}||27||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|462||{{u|Lyazzat Kulmukanova}}||27||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|463||{{u|Бекзат Маратұлы}}||27||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|464||{{u|Болат Алтынай}}||27||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|465||{{u|Тойшыбек}}||27||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|466||{{u|Шокай}}||27||2||1||0||0||1||0||0||0
|-
|467||{{u|Mirasamirkhanov}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|468||{{u|Rasulbek Adil}}||26||4||0||121||5||0||1||0||0
|-
|469||{{u|Shaikhislamova z}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|470||{{u|TINKO}}||26||2||0||12||0||0||0||0||0
|-
|471||{{u|Tursynbek Balausa}}||26||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|472||{{u|Unc0}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|473||{{u|Utebayeva}}||26||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|474||{{u|Мекен ЖанеркеХБШ}}||26||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|475||{{u|Оразәлі Диас}}||26||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|476||{{u|2.133.110.195}}||25||9||0||2||1||0||0||0||0
|-
|477||{{u|Asalimba}}||25||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|478||{{u|D.dilnaz02}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|479||{{u|Erg nis}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|480||{{u|Qanattan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|481||{{u|Saken kun}}||25||25||0||0||0||0||0||0||0
|-
|482||{{u|Talgin}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|483||{{u|Talipzhan}}||25||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|484||{{u|Айвентадор}}||25||17||0||3||0||0||0||0||1
|-
|485||{{u|Мирамқызы Зарина}}||25||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|486||{{u|Әбілмажинов Ерасыл}}||25||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|487||{{u|Arystan~kkwiki}}||24||0||3||5||0||0||2||0||0
|-
|488||{{u|Loleeonepie.nis}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|489||{{u|Shymnis7bzhanar}}||24||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|490||{{u|Истеный казах}}||24||5||1||10||1||5||0||0||0
|-
|491||{{u|Нұртаева Қымбат Серікқызы}}||24||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|492||{{u|95.56.75.233}}||23||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|493||{{u|Aiymka}}||23||0||0||23||1||0||0||0||0
|-
|494||{{u|Eldar zh96}}||23||12||3||39||1||6||29||0||1
|-
|495||{{u|Erasylkz}}||23||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|496||{{u|MarzhanMay}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|497||{{u|Ni nelli}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|498||{{u|Serik11024}}||23||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|499||{{u|Zhanbo}}||23||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|500||{{u|137.132.250.13}}||22||12||0||0||1||0||0||0||0
|-
|501||{{u|84.240.196.128}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|502||{{u|As-Saghdi}}||22||5||0||2||0||0||0||0||0
|-
|503||{{u|Bakyt.tass}}||22||7||1||0||0||0||0||0||0
|-
|504||{{u|Elena Muratbayeva}}||22||0||0||20||0||0||0||0||0
|-
|505||{{u|LArhunl}}||22||12||0||0||0||1||0||0||0
|-
|506||{{u|Murat12049}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|507||{{u|NIS AdletAskerov}}||22||0||0||0||0||10||0||0||0
|-
|508||{{u|Ongalgan}}||22||5||0||0||1||1||0||0||0
|-
|509||{{u|Turdibayeva Kazyna}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|510||{{u|Unknown Alash}}||22||27||0||0||0||0||0||0||0
|-
|511||{{u|С.Жания}}||22||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|512||{{u|Тілеш Шолпан}}||22||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|513||{{u|707ztn}}||21||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|514||{{u|Aleka BM}}||21||0||0||21||0||0||0||0||0
|-
|515||{{u|Nazhmedenova Lunara}}||21||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|516||{{u|Ниялова Гүлфайруз}}||21||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|517||{{u|AlibekovaD}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|518||{{u|Almas Sadyquly}}||20||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|519||{{u|Dana1992}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|520||{{u|Didar.Bayan21NS}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|521||{{u|Galym kosman}}||20||0||0||21||0||0||0||0||0
|-
|522||{{u|Mustazhap}}||20||2||0||3||0||0||0||0||0
|-
|523||{{u|Ramaduke}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|524||{{u|ShymNIS 7AAisha06}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|525||{{u|Zhansaya Bekpeissova}}||20||0||0||19||0||0||0||0||0
|-
|526||{{u|Zhansulu}}||20||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|527||{{u|Бейсекова Ботагөз}}||20||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|528||{{u|95.56.28.53}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|529||{{u|Attila~kkwiki}}||19||1||0||0||9||10||0||0||0
|-
|530||{{u|Carlos186}}||19||2||0||0||3||0||0||0||0
|-
|531||{{u|Darhan2012}}||19||13||0||4||0||0||0||0||0
|-
|532||{{u|J dias}}||19||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|533||{{u|Айғаным Аманжолқызы}}||19||11||0||0||0||0||0||0||0
|-
|534||{{u|Бекханби Асанұлы}}||19||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|535||{{u|Әлнұр Қарабаев}}||19||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|536||{{u|84.240.202.214}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|537||{{u|AliyaTulepova}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|538||{{u|Bolat Temirov}}||18||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|539||{{u|Dinash}}||18||0||0||19||0||0||0||0||0
|-
|540||{{u|Dosmedetova Sharizat}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|541||{{u|ErnatPointmakker}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|542||{{u|KaldarovNurymzhan}}||18||0||0||2||7||1||0||0||0
|-
|543||{{u|Khamalitoo}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|544||{{u|MaksutZhansaya1}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|545||{{u|Martorellpedro}}||18||0||0||10||5||6||0||14||0
|-
|546||{{u|Parmanova.ulbolsyn}}||18||8||0||0||0||25||0||0||0
|-
|547||{{u|Qulqai}}||18||1||1||5||2||0||0||0||0
|-
|548||{{u|Salta.zakir}}||18||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|549||{{u|Suleimen Koishybai}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|550||{{u|Tuttiorchestra687}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|551||{{u|ГульназК}}||18||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|552||{{u|Жанна Ж}}||18||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|553||{{u|Маконяаа}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|554||{{u|Назым Хасенова}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|555||{{u|Шахадад}}||18||1||0||18||0||0||0||0||0
|-
|556||{{u|Әбдіжәміл Алтынай}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|557||{{u|Әшім Қазына}}||18||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|558||{{u|178.88.221.240}}||17||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|559||{{u|Adaykz}}||17||0||0||1||16||3||0||0||0
|-
|560||{{u|Nazerke Turym}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|561||{{u|Shymnis 7bmalika}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|562||{{u|Tulegenova1127}}||17||0||0||0||0||0||2||0||0
|-
|563||{{u|Бекемгүл}}||17||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|564||{{u|Диас Тлекбай}}||17||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|565||{{u|134.32.43.98}}||16||9||0||0||2||0||0||0||0
|-
|566||{{u|46.4.124.141}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|567||{{u|A shyryn}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|568||{{u|Abukhan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|569||{{u|Akylbekov alen}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|570||{{u|Aruzhank NIS}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|571||{{u|Aubakirova Aisana}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|572||{{u|Hbsh nis Nurzhakyp 7a}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|573||{{u|Jarnamaqaz}}||16||10||0||29||0||11||0||0||0
|-
|574||{{u|Mandarinka^^}}||16||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|575||{{u|Medet}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|576||{{u|ShymNIS 7cErkebulan}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|577||{{u|Ziadinkyzy G}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|578||{{u|Аружан200}}||16||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|579||{{u|Енсебаева Мадина}}||16||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|580||{{u|Ербол Сармурзин}}||16||5||0||0||1||0||0||0||0
|-
|581||{{u|2.132.35.66}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|582||{{u|92.46.208.105}}||15||0||0||3||0||0||0||0||0
|-
|583||{{u|95.56.126.211}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|584||{{u|Aktoty25}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|585||{{u|Daniyar1}}||15||1||0||16||0||0||0||0||0
|-
|586||{{u|Darigabolatbayeva}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|587||{{u|Esen48}}||15||1||5||0||0||24||0||0||0
|-
|588||{{u|Kalimova}}||15||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|589||{{u|Rauank}}||15||4||0||11||3||2||3||0||1
|-
|590||{{u|Smailhan Altinbek}}||15||0||0||16||0||0||0||0||0
|-
|591||{{u|Бейсенова}}||15||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|592||{{u|Жаннұр Қанат}}||15||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|593||{{u|Лаура НИШ}}||15||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|594||{{u|Сейтхалиев Акжол}}||15||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|595||{{u|2.135.222.162}}||14||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|596||{{u|Galymmurat}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|597||{{u|Ice201~kkwiki}}||14||0||0||24||1||3||0||0||0
|-
|598||{{u|Kenesbai Ainur}}||14||0||0||13||0||0||0||0||0
|-
|599||{{u|Kittenfreezer}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|600||{{u|Nazerke fcr}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|601||{{u|Nnk2000}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|602||{{u|Vladimir tutykin}}||14||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|603||{{u|Zatillan}}||14||7||0||1||0||3||0||0||0
|-
|604||{{u|Аяжан Сарсенбаева}}||14||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|605||{{u|Дамира Амиржановна}}||14||0||0||0||0||44||0||0||0
|-
|606||{{u|Жанна 555}}||14||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|607||{{u|Қалдар Салта}}||14||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|608||{{u|2.132.1.181}}||13||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|609||{{u|Aselhan}}||13||1||0||7||9||0||0||0||0
|-
|610||{{u|Asset Qazaq}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|611||{{u|Khamitova nj NIS}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|612||{{u|Kwatt}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|613||{{u|NIS Semey Kabdygalieva Aizhan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|614||{{u|Sarahswan}}||13||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|615||{{u|Shaubaeva Akmaral}}||13||0||0||13||0||0||0||0||0
|-
|616||{{u|Yulia}}||13||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|617||{{u|Абдижамил Алтынай}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|618||{{u|Гүлбақ Мұсақызы}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|619||{{u|Касымов Н.}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|620||{{u|Кинаятова Мадина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|621||{{u|Көбегенов Ғабит}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|622||{{u|Маржан торехановна}}||13||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|623||{{u|Әділханова Альбина}}||13||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|624||{{u|88.204.169.42}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|625||{{u|89.218.169.202}}||12||3||0||9||0||0||0||0||0
|-
|626||{{u|95.56.129.132}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|627||{{u|Aiym 02}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|628||{{u|Alan Sem}}||12||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|629||{{u|Bk-KLaS}}||12||2||0||2||4||5||2||0||0
|-
|630||{{u|Erbol4ik}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|631||{{u|GALAXYFUN.NIS}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|632||{{u|ShymNIS 9BLaura}}||12||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|633||{{u|Tamerlansagitov}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|634||{{u|TrueNomadEditor}}||12||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|635||{{u|Нургиса Пшенбаев}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|636||{{u|Рахматулла Нұрқанат}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|637||{{u|Рысбаева Гульнара}}||12||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|638||{{u|СанияНИШ}}||12||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|639||{{u|Толғанай Жағыпар}}||12||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|640||{{u|178.88.218.41}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|641||{{u|Aydos Zhengissov}}||11||2||0||26||1||3||0||0||0
|-
|642||{{u|Bauyr03}}||11||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|643||{{u|FrederickEvans}}||11||2||0||0||30||0||0||0||0
|-
|644||{{u|Mr. Karsybekov}}||11||3||0||14||1||0||12||0||1
|-
|645||{{u|Балықшы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|646||{{u|Бекасыл Бейбітұлы}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|647||{{u|Нұрбек Қасқырбаев}}||11||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|648||{{u|Саламат Алшын}}||11||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|649||{{u|Тазагүл Ермаханова}}||11||13||5||0||37||0||0||0||0
|-
|650||{{u|Өстемірова Ұлдана}}||11||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|651||{{u|178.88.217.199}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|652||{{u|2.132.100.62}}||10||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|653||{{u|22timur99}}||10||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|654||{{u|92.46.75.247}}||10||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|655||{{u|93.185.69.179}}||10||1||0||1||0||0||0||0||0
|-
|656||{{u|95.56.36.133}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|657||{{u|Abatova saltanat}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|658||{{u|Ainur.winner}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|659||{{u|Akbota NIS}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|660||{{u|Ali.kz}}||10||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|661||{{u|Daur s}}||10||5||0||0||0||1||0||0||0
|-
|662||{{u|Hevadee}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|663||{{u|Mahonty13}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|664||{{u|NIS Moldir Beken}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|665||{{u|Sultanuly}}||10||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|666||{{u|Zhumabek}}||10||0||0||1||3||0||0||0||0
|-
|667||{{u|Айжан Мықтыбаева}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|668||{{u|Аршалы}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|669||{{u|Бауыржанұлы А.А}}||10||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|670||{{u|Ерасыл Жаныбеков}}||10||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|671||{{u|178.90.118.233}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|672||{{u|92.46.212.254}}||9||1||0||6||0||0||0||0||0
|-
|673||{{u|95.56.31.239}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|674||{{u|95.56.40.164}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|675||{{u|Aidana Aibulatova}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|676||{{u|Aisana Aubakirova}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|677||{{u|Aishabibi2000}}||9||0||0||0||0||8||0||0||0
|-
|678||{{u|Akmaral.Erkul}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|679||{{u|Aldogarov}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|680||{{u|Almas Sadıqūlı Arın}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|681||{{u|Almust}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|682||{{u|Amanamanainur}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|683||{{u|Arman Tursynbek}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|684||{{u|Erlan Ashirbayev}}||9||3||0||0||0||4||0||0||0
|-
|685||{{u|Esagasy}}||9||4||1||0||1||0||0||0||0
|-
|686||{{u|Happy little pill}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|687||{{u|Jhendin}}||9||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|688||{{u|Kazprose}}||9||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|689||{{u|Khamzin Nurzhan}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|690||{{u|Mrx.nis}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|691||{{u|NISAida}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|692||{{u|ShymNIS 7AMoldir}}||9||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|693||{{u|Zhatybaeyva}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|694||{{u|ZhHamit nis.tk}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|695||{{u|Айгерима Уалибек}}||9||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|696||{{u|Бедел}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|697||{{u|Мақпал гидролог}}||9||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|698||{{u|Сламқұл Данияр}}||9||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|699||{{u|Хайролла Нарқыз}}||9||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|700||{{u|03ainura}}||8||16||0||0||0||0||0||0||0
|-
|701||{{u|178.88.24.182}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|702||{{u|178.88.60.249}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|703||{{u|212.154.231.78}}||8||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|704||{{u|84.240.203.30}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|705||{{u|92.46.8.97}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|706||{{u|92.46.81.119}}||8||2||0||2||9||0||0||0||0
|-
|707||{{u|95.56.186.238}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|708||{{u|Aizhan Mussina}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|709||{{u|Aleka1901}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|710||{{u|Alpamys1997}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|711||{{u|Aruzhan Bazhirova}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|712||{{u|Aseke16}}||8||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|713||{{u|AssanovaDana}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|714||{{u|Ayazhan10}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|715||{{u|BotaRaiym}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|716||{{u|Dambler}}||8||50||0||1||10||3||0||0||1
|-
|717||{{u|Dianka Kamil}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|718||{{u|Don Raul}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|719||{{u|Incli}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|720||{{u|Kuralai Duisenova}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|721||{{u|Marksscheider}}||8||9||0||2||58||0||0||0||0
|-
|722||{{u|Mattennut}}||8||5||0||0||0||3||0||0||0
|-
|723||{{u|Muslim Qazaq}}||8||29||0||0||0||0||0||0||0
|-
|724||{{u|S.abenova.00}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|725||{{u|Sekebai}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|726||{{u|Shymnis7bzhanaris}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|727||{{u|Tomiris2001}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|728||{{u|Zhumabay.Kerey}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|729||{{u|Айдын Ерекин}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|730||{{u|Алия Тілеуберді}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|731||{{u|Амина Жанаковна}}||8||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|732||{{u|Ерзатова Мөлдір}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|733||{{u|Еркежан Сейтқазы}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|734||{{u|Ермон}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|735||{{u|Канат Алимбаев}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|736||{{u|Куралай нурланова}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|737||{{u|Нұрымжан Аяпберген}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|738||{{u|Нұрғиса Ажиров}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|739||{{u|Раматуллаев Олжас}}||8||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|740||{{u|Серикбай Аружан}}||8||5||1||0||0||0||0||0||0
|-
|741||{{u|Толеубекова Адэль}}||8||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|742||{{u|178.88.9.198}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|743||{{u|178.89.28.164}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|744||{{u|178.91.229.243}}||7||0||0||1||1||0||0||0||0
|-
|745||{{u|2.133.100.69}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|746||{{u|202.65.245.7}}||7||8||0||0||2||0||0||0||0
|-
|747||{{u|212.19.159.34}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|748||{{u|61.248.143.2}}||7||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|749||{{u|62.84.60.8}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|750||{{u|92.47.239.3}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|751||{{u|95.59.114.141}}||7||1||0||4||2||0||0||0||0
|-
|752||{{u|Aidana Bimyqova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|753||{{u|Aidos Adetbekov 777}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|754||{{u|Aizatonga}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|755||{{u|Akademix~kkwiki}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|756||{{u|Albergenius}}||7||14||1||6||2||1||0||0||0
|-
|757||{{u|Arailym.Turganbayevna}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|758||{{u|Askar Alash}}||7||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|759||{{u|Auyelbekov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|760||{{u|AzharbaevaAida}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|761||{{u|Bakytnur}}||7||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|762||{{u|Barcatore92}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|763||{{u|Bauyrzhan123}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|764||{{u|Bekeshov Dias}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|765||{{u|BlizxQ}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|766||{{u|Ibrahim Kabdeshov}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|767||{{u|JaSik}}||7||1||0||1||0||0||0||0||0
|-
|768||{{u|Jimmy&amp;Friends 2}}||7||2||0||0||3||4||0||2||0
|-
|769||{{u|Kazman322}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|770||{{u|KUckhocjothkei3}}||7||7||0||2||0||0||0||0||0
|-
|771||{{u|Mladshiy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|772||{{u|Nazerke1540}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|773||{{u|NurayPerneshbai21nis}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|774||{{u|PushkinVko}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|775||{{u|RaihanZakarina}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|776||{{u|Samatuly Serikbolsyn}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|777||{{u|Siqyrcy}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|778||{{u|Wixty}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|779||{{u|Yelubay Aidana}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|780||{{u|Yesnazarova}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|781||{{u|Айжана Куанышова}}||7||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|782||{{u|Айнұр Ракишева}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|783||{{u|Алима Сакенқызы}}||7||6||1||0||1||0||0||0||0
|-
|784||{{u|Бекнар Пармен}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|785||{{u|Диана НИШ}}||7||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|786||{{u|Еркінов Сүлеймен}}||7||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|787||{{u|Ермек Нәзерке Еркінқызы}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|788||{{u|Жанар Чушекова}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|789||{{u|Каипов Бекжан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|790||{{u|Кенжехан}}||7||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|791||{{u|Михайлов Игорь}}||7||1||0||0||0||11||0||0||0
|-
|792||{{u|Шаимова Жазира}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|793||{{u|Әсем Құдайбергенова}}||7||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|794||{{u|Әсем0000}}||7||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|795||{{u|178.88.17.168}}||6||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|796||{{u|178.88.223.244}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|797||{{u|178.88.239.27}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|798||{{u|178.90.66.104}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|799||{{u|178.90.85.177}}||6||9||0||0||0||0||0||0||0
|-
|800||{{u|2.133.0.217}}||6||2||0||1||2||0||0||0||0
|-
|801||{{u|2.133.74.107}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|802||{{u|212.154.155.115}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|803||{{u|84.240.199.144}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|804||{{u|89.218.160.121}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|805||{{u|92.46.182.141}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|806||{{u|92.47.202.216}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|807||{{u|92.47.205.125}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|808||{{u|92.47.239.30}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|809||{{u|92.47.251.38}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|810||{{u|92.47.84.44}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|811||{{u|95.56.109.37}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|812||{{u|95.56.145.1}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|813||{{u|95.59.110.140}}||6||3||0||1||4||0||0||0||0
|-
|814||{{u|ABYLAI NIS}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|815||{{u|AigerimNIS02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|816||{{u|Aitzhan Yerkenaz}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|817||{{u|Aizhan Sagu}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|818||{{u|AmanbekAyauly}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|819||{{u|Amina Toganbaeva}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|820||{{u|Arystanbek jr.}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|821||{{u|Asarseng}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|822||{{u|Ayakzm}}||6||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|823||{{u|Ayandaribayev}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|824||{{u|Bahtiar-erseit}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|825||{{u|Baknur\amangeldi}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|826||{{u|Balhanum}}||6||1||0||0||0||8||0||0||0
|-
|827||{{u|Balkar Uzeyir}}||6||0||0||0||7||0||0||0||0
|-
|828||{{u|Barcelona 777}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|829||{{u|Bekarys-02}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|830||{{u|Bula 055}}||6||32||1||0||0||0||0||0||0
|-
|831||{{u|Cekli829}}||6||6||0||3||12||0||0||0||0
|-
|832||{{u|Chameleon shym}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|833||{{u|Choli}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|834||{{u|DastanNIS}}||6||0||0||0||0||6||0||0||0
|-
|835||{{u|Daulet Xo}}||6||7||0||0||1||2||0||0||0
|-
|836||{{u|Gaukhar1980}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|837||{{u|Gugigug}}||6||6||0||0||0||1||0||0||0
|-
|838||{{u|Gulzada}}||6||1||0||0||0||4||0||0||0
|-
|839||{{u|Hbsh Aiazhan 7b}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|840||{{u|Indira Alibekovna}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|841||{{u|KAigerim}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|842||{{u|Kamsster}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|843||{{u|Karigul B}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|844||{{u|Kristianmusic}}||6||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|845||{{u|Kulyash1998}}||6||12||0||0||0||0||0||0||0
|-
|846||{{u|Magnifon}}||6||0||0||0||0||0||0||0||1
|-
|847||{{u|NIS Assanova}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|848||{{u|NIS Semey Nuray}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|849||{{u|NurpeiisYelnury}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|850||{{u|Oinar assem}}||6||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|851||{{u|Rustembekkyzy.kuralay}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|852||{{u|Saen}}||6||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|853||{{u|Salimbayeva Nailya}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|854||{{u|Shen Vyacheslav}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|855||{{u|Tangense}}||6||5||0||4||15||13||0||0||0
|-
|856||{{u|Toktart}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|857||{{u|Torekhan Rysgul}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|858||{{u|U.maratkyzy}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|859||{{u|Usenov Aibar}}||6||2||0||0||0||13||0||0||0
|-
|860||{{u|Wikuiser}}||6||11||2||47||30||0||0||23||0
|-
|861||{{u|Zhanaiym1998}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|862||{{u|Zhandos M}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|863||{{u|Zhany}}||6||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|864||{{u|Аблайхан (ХБН)}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|865||{{u|Аида Куралбай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|866||{{u|Алима Кудайберген}}||6||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|867||{{u|Алтай2014}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|868||{{u|Алуа Бейімбет}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|869||{{u|Булегенова Балнур}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|870||{{u|Вилюс М}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|871||{{u|Дастан Қабай}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|872||{{u|Есіркеп Диана}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|873||{{u|Жасмина Миркаримова}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|874||{{u|Жәнібек хан}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|875||{{u|Мади Мусабеков}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|876||{{u|МұхтарҚаз}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|877||{{u|Нұрбақыт}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|878||{{u|Ордабековна}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|879||{{u|Рахметоллаева Мейрамгүл}}||6||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|880||{{u|Садықова Ақгүл}}||6||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|881||{{u|Санжар Толепберген}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|882||{{u|Саурбаева Салтанат}}||6||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|883||{{u|Тұрғанов}}||6||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|884||{{u|Қызылқайың}}||6||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|885||{{u|178.91.161.109}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|886||{{u|2.132.12.65}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|887||{{u|2.132.21.2}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|888||{{u|2.72.108.24}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|889||{{u|213.157.58.38}}||5||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|890||{{u|82.211.136.20}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|891||{{u|91.203.196.168}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|892||{{u|92.46.30.96}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|893||{{u|92.46.72.252}}||5||2||0||0||4||0||0||0||0
|-
|894||{{u|95.56.117.210}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|895||{{u|95.56.170.90}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|896||{{u|95.56.182.122}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|897||{{u|95.56.183.215}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|898||{{u|95.56.49.30}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|899||{{u|95.59.214.45}}||5||1||0||2||3||0||0||0||0
|-
|900||{{u|95.59.224.232}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|901||{{u|Adelya2808}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|902||{{u|Agent Bakdeki}}||5||0||0||6||0||0||0||0||0
|-
|903||{{u|Aglamkhanm29}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|904||{{u|AidanaK27}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|905||{{u|Aidarzver}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|906||{{u|Amantay aruzhan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|907||{{u|Amir.Temur}}||5||4||0||1||6||1||0||0||0
|-
|908||{{u|Aruzhan Sarsenbek}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|909||{{u|Asan Bekkaliev}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|910||{{u|AyaulymNISD}}||5||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|911||{{u|Azamat1705}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|912||{{u|AzamatEsenov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|913||{{u|Azaonelife}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|914||{{u|Batyrkhan.x}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|915||{{u|Baurdotnet}}||5||0||1||0||0||6||0||0||0
|-
|916||{{u|Bekarys wk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|917||{{u|Dakes123}}||5||1||0||0||0||1||0||0||0
|-
|918||{{u|Dakusyan}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|919||{{u|Dana NIS tk}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|920||{{u|Deisingoi}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|921||{{u|Heyleyla}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|922||{{u|Kasiet.temirzakhkyzy}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|923||{{u|KillGane}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|924||{{u|Luigi Salvatore Vadacchino}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|925||{{u|Makenzis}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|926||{{u|Maksatanarkulov}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|927||{{u|Marjan Kalkabaeva}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|928||{{u|Mekenbayeva Madina}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|929||{{u|Murat Karibay}}||5||4||0||22||0||0||0||9||0
|-
|930||{{u|Muzeologist}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|931||{{u|Neformal66}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|932||{{u|Nurliaim}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|933||{{u|Omysheva.M}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|934||{{u|Oscuro}}||5||4||0||0||0||0||1||0||0
|-
|935||{{u|Py4ka}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|936||{{u|Qazaquly}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|937||{{u|Rustem987}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|938||{{u|Semsk-Karaga}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|939||{{u|Shugilaakhmetova}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|940||{{u|ShymNIS 7AGulnaz}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|941||{{u|Silent hill Hunter}}||5||5||0||0||3||2||0||0||0
|-
|942||{{u|Solaris91}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|943||{{u|Talgat.tursynbekov}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|944||{{u|Wikinurs}}||5||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|945||{{u|Yeldos Aben}}||5||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|946||{{u|Zhannur16.NIS}}||5||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|947||{{u|Адиль Дуйсенбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|948||{{u|Айдосым}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|949||{{u|Айжан Нурмагамбетова}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|950||{{u|Акмарал Т}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|951||{{u|АлинА Сабитовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|952||{{u|Арай Алимкул}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|953||{{u|Билолбек}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|954||{{u|Джантасова Малика}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|955||{{u|Жолдыбаев кайсар}}||5||0||0||0||0||18||0||0||0
|-
|956||{{u|Калкабаева Маржан Маратовна}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|957||{{u|Кеңесбек Гүлмарал}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|958||{{u|Момын Мерей}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|959||{{u|Назгүл Қуантқан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|960||{{u|Нартай Сымбат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|961||{{u|Роман Дмитриевич}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|962||{{u|Салават Нұрлан}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|963||{{u|Тогжанааааа}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|964||{{u|Тілдер әлемі}}||5||0||0||1||14||0||0||0||0
|-
|965||{{u|Улдана НИШ}}||5||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|966||{{u|Қоңырат}}||5||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|967||{{u|178.88.1.111}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|968||{{u|178.88.28.12}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|969||{{u|178.88.94.115}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|970||{{u|178.90.69.153}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|971||{{u|2.132.15.195}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|972||{{u|31.169.6.194}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|973||{{u|46.227.191.174}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|974||{{u|84.240.202.188}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|975||{{u|88.204.208.130}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|976||{{u|89.106.233.215}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|977||{{u|8B HBALM}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|978||{{u|92.46.10.75}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|979||{{u|92.46.16.133}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|980||{{u|92.46.212.239}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|981||{{u|92.47.2.66}}||4||0||1||0||0||0||0||0||0
|-
|982||{{u|92.47.225.240}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|983||{{u|92.47.242.196}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|984||{{u|92.47.94.4}}||4||16||0||0||0||0||0||0||0
|-
|985||{{u|95.56.55.52}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|986||{{u|95.56.68.181}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|987||{{u|95.57.236.152}}||4||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|988||{{u|95.57.244.128}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|989||{{u|95.58.123.99}}||4||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|990||{{u|95.58.145.243}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|991||{{u|95.58.228.248}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|992||{{u|95.59.133.253}}||4||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|993||{{u|95.59.138.218}}||4||1||0||2||3||0||0||0||0
|-
|994||{{u|95.59.144.138}}||4||5||0||1||0||0||0||0||0
|-
|995||{{u|95.59.212.190}}||4||7||0||2||2||0||0||0||0
|-
|996||{{u|Ahan Zere}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|997||{{u|Akerke NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|998||{{u|Akzere}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|999||{{u|Ali Tuiebay}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1000||{{u|Almas~kkwiki}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1001||{{u|Altynay Muftalova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1002||{{u|AmangeldiA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1003||{{u|Amir NIS}}||4||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1004||{{u|Ansagan Arman}}||4||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1005||{{u|Aorynbekova}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1006||{{u|Aray yermekkyzy}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1007||{{u|Arman91}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1008||{{u|Asaubota}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1009||{{u|Ayazhana NIS}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1010||{{u|Baimaganbetova Aidana}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1011||{{u|Bakhytzhan Daniyarbek}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1012||{{u|Bauyrzhanova Aigerim}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1013||{{u|Begalykyzy Dilyara}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1014||{{u|Buntarion}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1015||{{u|Darios}}||4||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1016||{{u|Dilnaz NIS TK}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1017||{{u|Eclipse077}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1018||{{u|GainiErb}}||4||0||0||0||0||5||0||0||0
|-
|1019||{{u|Galym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1020||{{u|HBSH NIS 7C ALIYA}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1021||{{u|Ilamxan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1022||{{u|Janel99}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1023||{{u|K.Zhuldyz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1024||{{u|KengessovaB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1025||{{u|Kenzhegaly g0108}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1026||{{u|Kotyatzhan}}||4||6||0||0||1||0||1||0||0
|-
|1027||{{u|Kvazimodo}}||4||1||0||0||8||0||0||0||0
|-
|1028||{{u|Madizhol}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1029||{{u|Makoss11}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1030||{{u|Manas Bimagambetov}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1031||{{u|Matvey02}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1032||{{u|MonaLiz}}||4||1||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1033||{{u|Mukashmk}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1034||{{u|Narsha}}||4||1||0||0||1||2||0||0||0
|-
|1035||{{u|NISA IB}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1036||{{u|Nurali}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1037||{{u|Nurlyaid}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1038||{{u|Nursulu 777}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1039||{{u|Omarova. ayagul}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1040||{{u|QarapayimQazaq}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1041||{{u|Ramazan Magzum}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1042||{{u|Refkaz}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1043||{{u|Sair kun}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1044||{{u|Saken KA}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1045||{{u|Sanzhar Kenzhekhan}}||4||2||0||23||0||0||0||0||0
|-
|1046||{{u|ShymNIS 7AArailym}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1047||{{u|ShymNIS 9bBekzhan}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1048||{{u|Shymnis7bmeruert}}||4||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1049||{{u|Spaceman2823}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1050||{{u|SSE wmc}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1051||{{u|Taketolymbek}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1052||{{u|Talimbek}}||4||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1053||{{u|Timur-B}}||4||8||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1054||{{u|Yelubai Aidana}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1055||{{u|Yermeke}}||4||2||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1056||{{u|Zhibekk2096}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1057||{{u|Адия Қуаныш қызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1058||{{u|Айжан Жарылқасынқызы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1059||{{u|Али-Асан}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1060||{{u|Амангелді Нұрбол}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1061||{{u|Амирова Нұрлы}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1062||{{u|Арапбаева Дарига}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1063||{{u|Аркен Махмут}}||4||0||2||0||0||1||0||0||0
|-
|1064||{{u|Аружан Абуталипова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1065||{{u|Асель19}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1066||{{u|Аябек-123}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1067||{{u|Даулет1278}}||4||1||0||0||0||0||3||0||0
|-
|1068||{{u|Диас Шымбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1069||{{u|Дилдорбек}}||4||1||0||0||12||0||0||0||0
|-
|1070||{{u|Дильруба Муратова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1071||{{u|Досжан Серикбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1072||{{u|Досжан301}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1073||{{u|Зейнеп Молдаш}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1074||{{u|Зилола Садирханова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1075||{{u|Зәкір Балнұр}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1076||{{u|Ибраим Салтанат}}||4||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1077||{{u|Каражан Нурдана}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1078||{{u|Көперхан Анаргүл}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1079||{{u|Мауленова Айнур}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1080||{{u|Мұханов}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1081||{{u|Нургиса Райымбеков}}||4||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1082||{{u|Нұржан Хамзин}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1083||{{u|Перизат Шерахмет}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1084||{{u|Серікбай Мынбай}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1085||{{u|Таласбай Кымбат}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1086||{{u|Тілеуберді Ғани}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1087||{{u|Төребек Абдуррахман}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1088||{{u|Хулкар Абдимоминова}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1089||{{u|Шамшутдин Лаура}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1090||{{u|Қазман Ратбек}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1091||{{u|Қарағанды обл.Ресурстық тіл орталығы}}||4||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1092||{{u|Қуандыққызы Аружан1405}}||4||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1093||{{u|134.32.43.78}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1094||{{u|178.90.29.87}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1095||{{u|178.90.66.61}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1096||{{u|178.90.73.13}}||3||3||0||1||4||0||0||0||0
|-
|1097||{{u|178.91.227.49}}||3||0||0||4||0||0||0||0||0
|-
|1098||{{u|178.91.229.119}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1099||{{u|178.91.244.203}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1100||{{u|178.91.250.153}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1101||{{u|19642206g}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1102||{{u|2.132.32.194}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1103||{{u|2.132.4.78}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1104||{{u|2.133.121.51}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1105||{{u|2.72.143.133}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1106||{{u|213.171.34.250}}||3||0||0||5||1||0||0||0||0
|-
|1107||{{u|213.171.34.252}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1108||{{u|217.76.69.70}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1109||{{u|37.150.229.252}}||3||7||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1110||{{u|37.150.229.75}}||3||2||0||1||3||0||0||0||0
|-
|1111||{{u|7enis24}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1112||{{u|82.200.153.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1113||{{u|82.200.168.35}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1114||{{u|82.200.179.132}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1115||{{u|89.218.196.114}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1116||{{u|91.185.19.114}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1117||{{u|92.46.0.178}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1118||{{u|92.46.17.58}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1119||{{u|92.46.3.65}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1120||{{u|92.46.5.245}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1121||{{u|92.47.229.55}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1122||{{u|92.47.233.210}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1123||{{u|92.47.254.158}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1124||{{u|95.56.10.142}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1125||{{u|95.56.111.69}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1126||{{u|95.56.26.151}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1127||{{u|95.56.26.59}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1128||{{u|95.56.56.83}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1129||{{u|95.57.238.177}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1130||{{u|95.57.242.95}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1131||{{u|95.58.136.161}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1132||{{u|95.58.87.104}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1133||{{u|95.59.106.174}}||3||0||0||3||3||0||0||0||0
|-
|1134||{{u|95.59.108.55}}||3||1||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1135||{{u|95.59.111.105}}||3||3||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1136||{{u|95.59.112.107}}||3||3||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1137||{{u|95.59.121.12}}||3||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1138||{{u|Adil.muratov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1139||{{u|Aidyn93}}||3||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|1140||{{u|Aizere}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1141||{{u|Aizhan Isk}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1142||{{u|Aizheke Nurmagambetova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1143||{{u|Akbarskiy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1144||{{u|Akhmetov Timur}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1145||{{u|Akmaral Adilzhanova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1146||{{u|Aknar01132005}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1147||{{u|Aktau7292}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1148||{{u|Alanbaltabay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1149||{{u|ALIHAN0709}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1150||{{u|Alila Miramova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1151||{{u|Alina2111}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1152||{{u|Altair~kkwiki}}||3||3||1||0||0||0||0||0||0
|-
|1153||{{u|Alua Zholgazy}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1154||{{u|Andy11314}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1155||{{u|Aq.Sholpan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1156||{{u|Araika01}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1157||{{u|ArailymAkylbekovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1158||{{u|Ardak anvar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1159||{{u|Ardak Tokzhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1160||{{u|Argynov Dinmukhammed}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1161||{{u|ArhunKZ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1162||{{u|Arkhat.ast}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1163||{{u|Armakyzy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1164||{{u|Aruzhan M}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1165||{{u|Aruzhanml}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1166||{{u|Aselya777}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1167||{{u|Aset.kb}}||3||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1168||{{u|Assylaseka}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1169||{{u|AZia7b}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1170||{{u|Azizaibragim}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1171||{{u|Azizhan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1172||{{u|Baketova Karina Nurlanovna}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1173||{{u|Bakirov.ilyas}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1174||{{u|Batyrzhan.alikhanov}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1175||{{u|BegayimBolat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1176||{{u|Beket Berikuly}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1177||{{u|Botagalymova}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1178||{{u|Botash Ormanali}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1179||{{u|Difod}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1180||{{u|Digital Jetisu}}||3||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1181||{{u|Dilnazavr}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1182||{{u|Dmertesh}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1183||{{u|Edige Amir}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1184||{{u|Erkalar86}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1185||{{u|Erkosh7}}||3||12||0||5||26||1||0||0||0
|-
|1186||{{u|Eset.2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1187||{{u|Eskeldi}}||3||3||0||1||1||10||0||0||0
|-
|1188||{{u|Gray eyes}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1189||{{u|Guisezim Duisenbay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1190||{{u|Gulimaa}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1191||{{u|Hazar}}||3||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1192||{{u|Hearthstoner}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1193||{{u|Ibrometeor}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1194||{{u|J.J.Portman}}||3||4||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1195||{{u|Juldiz-2001}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1196||{{u|Kaiyrzhan Primtay}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1197||{{u|Kausar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1198||{{u|Kazhikarim Aizat}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1199||{{u|Kopzhassar}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1200||{{u|Lala~kkwiki}}||3||0||0||1||0||2||0||0||0
|-
|1201||{{u|MadinaOtegali}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1202||{{u|Maral Dairova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1203||{{u|Matheus-psj~kkwiki}}||3||0||0||3||4||0||0||0||0
|-
|1204||{{u|Medeu Shanyrak}}||3||0||0||0||0||0||3||0||0
|-
|1205||{{u|Menikure}}||3||2||0||1||34||0||0||0||0
|-
|1206||{{u|Mytnoo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1207||{{u|Nickispeaki}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1208||{{u|NIS Nurbanu}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1209||{{u|NISSemey Yerassyl}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1210||{{u|Nurbo}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1211||{{u|Nyshan}}||3||0||0||0||0||3||0||0||0
|-
|1212||{{u|Paizurakhman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1213||{{u|RAIMBEKkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1214||{{u|ReMuse}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1215||{{u|Ruslannnn}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1216||{{u|Russ~kkwiki}}||3||5||0||2||17||0||0||0||0
|-
|1217||{{u|Rustem~kkwiki}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1218||{{u|S(uz)ak}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1219||{{u|Sabina NIS}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1220||{{u|SaduakhasovaBayan}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1221||{{u|Saken Sukhanov}}||3||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1222||{{u|SchoolBoy}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1223||{{u|Seiitkarimdanelya}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1224||{{u|Shertershi}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1225||{{u|ShymNIS 8aSaltanat Nurjanova}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1226||{{u|ShymNis 8c damira shertay}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1227||{{u|ShymNis 8c shertay damira}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1228||{{u|Stella-nutella}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1229||{{u|Sudralum}}||3||4||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1230||{{u|Talasbekova Aiman}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1231||{{u|Talgatbek Akgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1232||{{u|Tauken Aidyn}}||3||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1233||{{u|Tigerofkz}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1234||{{u|Timpul}}||3||0||0||4||4||0||0||0||0
|-
|1235||{{u|Tolegen.meiramgul}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1236||{{u|Ulan.ysmaiyl}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1237||{{u|Umarxon III}}||3||1||0||1||1||0||0||0||0
|-
|1238||{{u|Urimtal}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1239||{{u|Uzbekistan PFL}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1240||{{u|VitalIra}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1241||{{u|Yana1484}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1242||{{u|Yelaman Sain}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1243||{{u|Yerkin Abdildin~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1244||{{u|Yestay79}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1245||{{u|Zhalel Kuat}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1246||{{u|Zhansaya0}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1247||{{u|Zhibek2003}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1248||{{u|Айдос Байтелиев}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1249||{{u|Айнур Кенес}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1250||{{u|Алина Ғалымжанқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1251||{{u|Алмас Искендиров}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1252||{{u|Алпамыс Әбу}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1253||{{u|Альвина123456789}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1254||{{u|Аман Амина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1255||{{u|Амангелді Әмина}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1256||{{u|Анаржан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1257||{{u|Ақмаржан Ержан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1258||{{u|Ақсәуле}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1259||{{u|Байгенжина Сымбат}}||3||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1260||{{u|Балым Жасыбек}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1261||{{u|Батаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1262||{{u|Бауыржан Жақсылық}}||3||4||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1263||{{u|Бексеитова Томирис}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1264||{{u|Бексұлтан Алмас}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1265||{{u|Гулжайна Усен}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1266||{{u|Дильназ Тулегенова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1267||{{u|Думан}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1268||{{u|Жадыра Абибуллаевна}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1269||{{u|Жангарина Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1270||{{u|Жансая Назарова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1271||{{u|Жолаева Аружан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1272||{{u|Зайткалиева Асем}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1273||{{u|ИОГЦ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1274||{{u|Кадиша Сагиндыкова}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1275||{{u|Кайыр}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1276||{{u|Карипбек Кербез}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1277||{{u|Кеда Диана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1278||{{u|Кенесары хан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1279||{{u|Керимкулов Батыр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1280||{{u|Менеджер по сроку годности}}||3||0||0||0||6||0||0||0||0
|-
|1281||{{u|Мурзаханов Муратхан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1282||{{u|Мухаммедали Ару}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1283||{{u|Ниетқалиев Ернұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1284||{{u|Нурпеисов Асет~kkwiki}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1285||{{u|Нұрлы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1286||{{u|Оразалиева Айдана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1287||{{u|Садыкова Улболсын}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1288||{{u|Саида Мусаходжаева}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1289||{{u|Саулебекова Дана}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1290||{{u|Серик Щеглов}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1291||{{u|Совет Шапағат}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1292||{{u|Тастан Бекханби}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1293||{{u|Токтасынова Аида}}||3||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1294||{{u|Турлыбекова Айнур}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1295||{{u|ШЫМ НЗМ 7А АСЕМ}}||3||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1296||{{u|Шәріп Айгүл}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1297||{{u|Шәріп Айнұр}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1298||{{u|Экспедиция НИШ}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1299||{{u|Эри Чон}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1300||{{u|Қуанышова Айжан}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1301||{{u|Құралай Мұратқызы}}||3||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1302||{{u|112.207.130.222}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1303||{{u|113.169.146.234}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1304||{{u|113.169.148.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1305||{{u|146.23.212.21}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1306||{{u|173.245.84.98}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1307||{{u|178.63.68.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1308||{{u|178.82.176.221}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1309||{{u|178.88.26.191}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1310||{{u|178.88.3.226}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1311||{{u|178.89.25.173}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1312||{{u|178.89.80.206}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1313||{{u|178.90.123.254}}||2||1||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1314||{{u|178.90.78.6}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1315||{{u|178.90.82.72}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1316||{{u|178.90.94.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1317||{{u|178.91.229.87}}||2||0||0||2||1||0||0||0||0
|-
|1318||{{u|178.91.230.27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1319||{{u|178.91.253.11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1320||{{u|178.91.254.2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1321||{{u|195.47.255.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1322||{{u|2.133.123.175}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1323||{{u|2.72.143.254}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1324||{{u|2.72.159.213}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1325||{{u|2.74.116.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1326||{{u|2.74.40.129}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1327||{{u|212.154.214.144}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1328||{{u|212.19.143.167}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1329||{{u|212.76.23.39}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1330||{{u|217.76.71.114}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1331||{{u|220.69.180.182}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1332||{{u|24.168.39.49}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1333||{{u|46.227.184.110}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1334||{{u|46.227.184.141}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1335||{{u|46.227.191.172}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1336||{{u|5.34.53.205}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1337||{{u|62.84.61.9}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1338||{{u|62.84.63.57}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1339||{{u|7сан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1340||{{u|81.88.159.56}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1341||{{u|82.200.203.182}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1342||{{u|82.211.152.12}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1343||{{u|84.240.197.10}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1344||{{u|84.240.200.127}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1345||{{u|84.240.206.50}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1346||{{u|88.204.194.60}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1347||{{u|88.204.225.137}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1348||{{u|89.106.237.97}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1349||{{u|89.218.160.180}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1350||{{u|89.218.165.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1351||{{u|89.218.166.179}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1352||{{u|89.218.166.68}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1353||{{u|89.218.167.159}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1354||{{u|89.218.167.51}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1355||{{u|89.218.248.158}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1356||{{u|92.46.106.200}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1357||{{u|92.46.12.176}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1358||{{u|92.46.134.204}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1359||{{u|92.46.158.126}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1360||{{u|92.46.51.194}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1361||{{u|92.46.79.27}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1362||{{u|92.46.80.37}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1363||{{u|92.46.86.43}}||2||0||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1364||{{u|92.46.89.255}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1365||{{u|92.46.9.184}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1366||{{u|92.46.90.143}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1367||{{u|92.47.253.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1368||{{u|92.47.93.87}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1369||{{u|92.47.96.140}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1370||{{u|95.56.102.239}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1371||{{u|95.56.122.32}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1372||{{u|95.56.19.62}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1373||{{u|95.56.224.192}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1374||{{u|95.56.4.61}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1375||{{u|95.56.47.246}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1376||{{u|95.56.49.111}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1377||{{u|95.56.5.177}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1378||{{u|95.56.51.253}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1379||{{u|95.56.78.47}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1380||{{u|95.56.87.237}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1381||{{u|95.57.230.128}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1382||{{u|95.57.233.65}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1383||{{u|95.57.246.44}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1384||{{u|95.58.101.79}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1385||{{u|95.58.119.178}}||2||44||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1386||{{u|95.58.250.3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1387||{{u|95.58.89.241}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1388||{{u|95.59.101.229}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1389||{{u|95.59.108.48}}||2||2||0||0||2||0||0||0||0
|-
|1390||{{u|95.59.116.242}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1391||{{u|95.59.133.146}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1392||{{u|95.59.176.47}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1393||{{u|95.59.207.130}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1394||{{u|95.59.217.21}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1395||{{u|A Ilyassov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1396||{{u|Abay11}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1397||{{u|Abayconvict}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1398||{{u|AbdanbaevaAkkogershin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1399||{{u|Abdullin ilyas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1400||{{u|Abeka}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1401||{{u|Abylai23.NIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1402||{{u|Abylkasim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1403||{{u|Aida200101}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1404||{{u|Aidanasaduakas}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1405||{{u|Aikerim.b}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1406||{{u|Aisana.q.k}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1407||{{u|Aisford}}||2||0||0||0||3||0||0||0||0
|-
|1408||{{u|Akerke Madikhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1409||{{u|Alex281196}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1410||{{u|AlexKoval}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1411||{{u|Aliakhmet.kamilla}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1412||{{u|Aligulova Amina}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1413||{{u|Alik20000403}}||2||6||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1414||{{u|Alikhantanirbergennurlanuly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1415||{{u|Alikhan~kkwiki}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1416||{{u|Alimkulov abdulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1417||{{u|Alisher.suleimen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1418||{{u|Alisher420}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1419||{{u|AliyaZhagiparova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1420||{{u|Aliyazhan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1421||{{u|Alkhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1422||{{u|Almasadam}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1423||{{u|Alpasli}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1424||{{u|Also.99}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1425||{{u|Altynaiakashayeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1426||{{u|Altynsoft}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1427||{{u|Alua.aliyeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1428||{{u|Amangeldy.assem}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1429||{{u|Anel Kapasheva}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1430||{{u|Anelya Topoleva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1431||{{u|Anna Alexey}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1432||{{u|Aralim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1433||{{u|Arman Almenbet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1434||{{u|Arunia92}}||2||1||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1435||{{u|Aruzhan abenova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1436||{{u|Aruzhan.Muratkazhy}}||2||0||0||0||0||0||2||0||0
|-
|1437||{{u|Aseltengebaeva21nis}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|1438||{{u|Asem Amangeldi}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1439||{{u|AshimbekovaA}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1440||{{u|Askar Ibrayev}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1441||{{u|Astraxandyq}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1442||{{u|Avery Jensen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1443||{{u|Ayaulym B}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1444||{{u|Bakayev d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1445||{{u|Bakbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1446||{{u|Bakhtiyarkyzy Zhanerke}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1447||{{u|Balausssssa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1448||{{u|Barlykbayeva Alima}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1449||{{u|Bauka.95}}||2||0||0||0||0||7||0||0||0
|-
|1450||{{u|Beisen1}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1451||{{u|Bekzhan1}}||2||5||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1452||{{u|Berenbayevdidar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1453||{{u|Beybaris Utel}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1454||{{u|BissenM}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1455||{{u|Bolatbekb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1456||{{u|BotagozBeisekova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1457||{{u|Chingo0899}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1458||{{u|Danabek Abildayev}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1459||{{u|Demezhan Serik}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1460||{{u|Diana Kaiyrbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1461||{{u|Dianakaldybek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1462||{{u|Dias Durysbek}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1463||{{u|Dina Nyrlankyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1464||{{u|DinaraYer}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1465||{{u|Dormouse d}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1466||{{u|Dosik00}}||2||0||0||0||0||20||0||0||0
|-
|1467||{{u|Dota kst}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1468||{{u|DulatAigerim}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1469||{{u|Duman1}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1470||{{u|E.Azamat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1471||{{u|Eccyac}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1472||{{u|Eersultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1473||{{u|Eldoskaz}}||2||0||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1474||{{u|Erma1501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1475||{{u|Eskendirovaa Raushan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1476||{{u|Faalp}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1477||{{u|Fazylzhan Aslanbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1478||{{u|Felipe08}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1479||{{u|Gnagibova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1480||{{u|Guldariya04}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1481||{{u|Gulnara7777}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1482||{{u|Gulsezimd}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1483||{{u|HaNsadu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1484||{{u|Hare Umai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1485||{{u|Hbsh dana 9d}}||2||3||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1486||{{u|Hbsh Kambarbek Aidana}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1487||{{u|Himmleq88}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1488||{{u|Hu67et}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1489||{{u|Ibrayevan}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1490||{{u|Inleco}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1491||{{u|JakoOGLANBEKOV}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1492||{{u|Janugyl}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1493||{{u|Japan Football}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1494||{{u|Jaukazyn}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1495||{{u|Jussupova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1496||{{u|K zhalgasova}}||2||0||0||0||0||1||0||0||0
|-
|1497||{{u|Kakimova060501}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1498||{{u|Karlygash27}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1499||{{u|Kimam609}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1500||{{u|KostOUNB L.N. Tolstoy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1501||{{u|Kshetunsky}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1502||{{u|Kubeenov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1503||{{u|Kuralay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1504||{{u|Kuralayrustembekkyzy}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1505||{{u|Kurmangazy.Turumbet}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1506||{{u|LeanBorgie}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1507||{{u|Liahim Nishpal}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1508||{{u|LiluOscura}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1509||{{u|Loderuner}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1510||{{u|Lordegraf}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1511||{{u|Madina Arystanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1512||{{u|Marzhanjangildinova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1513||{{u|Maxen2}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1514||{{u|Medina Rakhmedulla}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1515||{{u|Meiram81}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1516||{{u|Meirzhan Yerzhanov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1517||{{u|MereyToken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1518||{{u|MeruertRyskulbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1519||{{u|Meruyert Aitzhanova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1520||{{u|Moldabek.b}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1521||{{u|MoldirBb}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1522||{{u|Msherimbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1523||{{u|Muhamet}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1524||{{u|Musab84}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1525||{{u|Narka050113}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1526||{{u|Nazgul kaz}}||2||0||0||0||0||4||0||0||0
|-
|1527||{{u|Nazym Musa shymnis}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1528||{{u|NIS Semey Enlik}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1529||{{u|Nisbala}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1530||{{u|NurayAmze}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1531||{{u|Nurbanu}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1532||{{u|Nurbolat91}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1533||{{u|NurzhanSeilkhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1534||{{u|Olzhas.Aktobe}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1535||{{u|Omirbek Beksultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1536||{{u|Omirzak a}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1537||{{u|OnalbekovNurbolNIS}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1538||{{u|Onarakusai}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1539||{{u|Orbwiki107}}||2||8||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1540||{{u|Perizvt}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1541||{{u|Platon Greece}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1542||{{u|QazaqUly}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1543||{{u|Qisybay Alibek}}||2||2||0||3||0||0||12||0||0
|-
|1544||{{u|Qudaibergen}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1545||{{u|Riggititor}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1546||{{u|RobloxFan2022}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1547||{{u|Sabina.baken}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1548||{{u|Sabyrzhan.makhambetzhan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1549||{{u|Salibrr}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1550||{{u|Samalberikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1551||{{u|Sapargazin}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1552||{{u|Sashacurety cameras}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1553||{{u|Sayatshy}}||2||0||0||0||1||0||0||0||0
|-
|1554||{{u|Selina.nis.tk}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1555||{{u|Shakhnadir Makhmutov}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1556||{{u|Shokan KU}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1557||{{u|Shukenai Gulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1558||{{u|Shymnis7Baiaulim}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1559||{{u|Shymnis7bsymbat}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1560||{{u|Shymnis9cAidanaUzbekbai}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1561||{{u|ShyngysWiki}}||2||0||0||0||0||2||0||0||0
|-
|1562||{{u|Sky Walker}}||2||0||0||0||1||1||0||0||0
|-
|1563||{{u|Sphaeral}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1564||{{u|SQroma}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1565||{{u|Sukhrob king}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1566||{{u|Sursh}}||2||0||0||2||0||0||0||0||0
|-
|1567||{{u|T.Aisulu}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1568||{{u|Takibaysultan}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1569||{{u|Tazhibaev Nurbek}}||2||0||0||0||0||0||4||0||0
|-
|1570||{{u|Tomomoo}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1571||{{u|Tynyshtikbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1572||{{u|Ulsapar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1573||{{u|Umpalumpa.t}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1574||{{u|Uzsport}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1575||{{u|Viplux}}||2||3||0||1||0||0||0||0||0
|-
|1576||{{u|Wname1}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1577||{{u|WrighterLafa}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1578||{{u|Xxxalibekacion}}||2||18||0||5||0||0||0||0||0
|-
|1579||{{u|Yelkhanys}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1580||{{u|Yernur K.}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1581||{{u|YerzhanZhauymbay}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1582||{{u|Zhanakhmetova Akbota}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1583||{{u|Zhanatbek}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1584||{{u|Zhando 2000}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1585||{{u|Zhanerke Nyssanbaeva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1586||{{u|ZhansayaSagadieva}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1587||{{u|Zhanshar}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1588||{{u|Zhasulan Balgozha}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1589||{{u|Zheksekeeva.k.s}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1590||{{u|Zhumabek Asulzada}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1591||{{u|ZZarkymova}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1592||{{u|Абдихан Дархан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1593||{{u|Абзал Алия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1594||{{u|Абуов Алау}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1595||{{u|Адель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1596||{{u|Адилкадыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1597||{{u|Азамат 92}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1598||{{u|Азан Есбол Ерғалиұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1599||{{u|Аида Сыздыкова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1600||{{u|Айдана Б}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1601||{{u|АЙДАР}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1602||{{u|Айкун Куспанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1603||{{u|Айнур Кенес НИШ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1604||{{u|Айнур Сапарбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1605||{{u|Айша бибі шаңырағы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1606||{{u|Акжан Шералиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1607||{{u|Акмарал Абдрашидовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1608||{{u|Алдияр Какимжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1609||{{u|Алибабаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1610||{{u|Алия Сапарбай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1611||{{u|Алтынай Алтынбекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1612||{{u|Амангельди Асель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1613||{{u|Амантаева Малика}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1614||{{u|Амина Успанова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1615||{{u|Арипханова Луиза}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1616||{{u|Аружан Сатыбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1617||{{u|Асемай2001}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1618||{{u|Ашуров Альтаир}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1619||{{u|Аяжан.С.Р}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1620||{{u|Аян Қалмұрат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1621||{{u|Байтула Ержан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1622||{{u|Батырхан Балнур}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1623||{{u|Бауыржан Момышұлы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1624||{{u|Бақтиярқызы Аяулым}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1625||{{u|Бекешов Диас}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1626||{{u|Берикбаева Аружан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1627||{{u|Берикболсын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1628||{{u|Борамбаева Гульназ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1629||{{u|Бұрхан Мирас 9С}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1630||{{u|Бәйдібек Ерғали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1631||{{u|Губин Михаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1632||{{u|Дальми}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1633||{{u|Данияр Жак}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1634||{{u|Дарига Арапбаева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1635||{{u|Дарина Еркенова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1636||{{u|Дидар93}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1637||{{u|Егембердиев Раймбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1638||{{u|Егемберді Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1639||{{u|Ербол Ермахан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1640||{{u|Ерболқызы Аяна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1641||{{u|Ердимурат Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1642||{{u|Ержан Байтула}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1643||{{u|Жакенов Олжасбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1644||{{u|Жанерке Жаксибекқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1645||{{u|Жанна Қайрлина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1646||{{u|Жанузак Асыл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1647||{{u|Жанұзақова Әдемі}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1648||{{u|Жаслан Нурахметов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1649||{{u|Жасулан Амангельды}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1650||{{u|Жаңадан Б}}||2||1||0||4||1||0||0||0||0
|-
|1651||{{u|Жексенбек Нұрайым}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1652||{{u|Жигитова Сауле Маликовна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1653||{{u|Жомарт Ж}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1654||{{u|Жұмаділдаева Самал}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1655||{{u|Жұмәділ Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1656||{{u|Жәудір ағаділ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1657||{{u|Зарина Нуртай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1658||{{u|Зиедбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1659||{{u|Идрисова Виктория}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1660||{{u|Илья Драконов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1661||{{u|Иманмурат Нурсая}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1662||{{u|Иса Інжу НЗМ}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1663||{{u|Кабдуалиев Алишер}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1664||{{u|Калу Аяжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1665||{{u|Лаура Адамбекова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1666||{{u|Мадина Кульдеева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1667||{{u|Мадина Тоқтарова}}||2||2||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1668||{{u|Мадина Өмірсерік}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1669||{{u|Мейрамгүл Қонысбайқызы Жұманбетова}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1670||{{u|Меруерт Едигеева}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1671||{{u|Меруерт Рысқұлбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1672||{{u|Молдабекова Мадина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1673||{{u|Назар Уахитов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1674||{{u|НАЗЕРКЕ НУРСЕЙТОВА}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1675||{{u|Назерке Толеубековна}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1676||{{u|Назерке Қайратқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1677||{{u|НЗМ.Сүлеймен}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1678||{{u|Нигымадилова Перизат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1679||{{u|Нургуль Тулепова2}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1680||{{u|Нурланова Жантолқын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1681||{{u|Нұржанат Нұрымқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1682||{{u|Нұрлан Саят}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1683||{{u|Нұрхан Мұхтаров}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1684||{{u|Рахман3}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1685||{{u|Рахымжан Оразгали}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1686||{{u|Рустем Темірлан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1687||{{u|Сабыр Салтанат}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1688||{{u|Сагадат окимбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1689||{{u|Сагыныш Байтурсинов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1690||{{u|Самадулла Анель}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1691||{{u|Сатым Мерей}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1692||{{u|Сейтқазиева Ақжібек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1693||{{u|Серік Мейірбеков}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1694||{{u|СКК Мұражайы}}||2||0||0||0||0||11||0||0||0
|-
|1695||{{u|Сладкая Роза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1696||{{u|Солтангазина Айнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1697||{{u|Сүгірәлиева Балнұр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1698||{{u|Тайжанова Асия}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1699||{{u|Тамара}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1700||{{u|Тоганбаева Амина}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1701||{{u|Толенбекова Жанат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1702||{{u|Тохтарқызы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1703||{{u|Тоқсанбай Әбілқайыр}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1704||{{u|Тулепбергенова Динара}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1705||{{u|Ужасный пират Робертс}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1706||{{u|Усенгазин Мухаммед}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1707||{{u|Хайруллина Айгерим}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1708||{{u|Ханзада Бабахан}}||2||0||0||0||0||0||1||0||0
|-
|1709||{{u|Шалбай Фариза}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1710||{{u|Шамшат Бекжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1711||{{u|Шерзод Раманкулов}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1712||{{u|Шешен Исмаил}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1713||{{u|ШХБ Нурлан Есентаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1714||{{u|Шілде}}||2||13||0||5||1||9||0||0||0
|-
|1715||{{u|Шәкәрім Солтанаев}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1716||{{u|Ынтықбай Айбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1717||{{u|Юлдашев Ринат}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1718||{{u|Қамбар}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1719||{{u|Қанат Хасан}}||2||6||0||0||0||6||0||0||0
|-
|1720||{{u|Қарақат Фархатқызы}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1721||{{u|Қуанышев Асылбек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1722||{{u|Қуанышқызы Назерке}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1723||{{u|Құсшы}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1724||{{u|Ұлмахан Айжан}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1725||{{u|Ұлмекен кайбалдиева}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1726||{{u|Ұлпатай}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1727||{{u|Әбуғали Дарын}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1728||{{u|Әбіләшімова Диана}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1729||{{u|Әлібек Зарубек}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1730||{{u|Әмірәлі Нұргүл}}||2||0||0||0||0||0||0||0||0
|-
|1731||{{u|Өтеген Қалданов}}||2||1||0||0||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AlinurBot}}||0||0||0||5||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|AmanBot}}||0||0||0||1||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|ArystanbekBot}}||0||1||0||321||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|BekusBot}}||0||0||0||47||16||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|DBot}}||0||2||0||0||1||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Flow talk page manager}}||0||0||0||8||0||0||0||0||2
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Kasymbot}}||0||0||0||19||0||0||0||0||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|Maintenance script}}||0||0||0||0||0||0||0||6||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|MediaWiki default}}||0||0||0||0||0||0||0||38||0
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|MediaWiki message delivery}}||0||0||0||0||0||0||0||0||1
|-style=&quot;background-color:#ddf&quot;
|||{{u|QarakesekBot}}||0||0||0||0||1||0||0||0||0
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}[[Санат:Уикипедия:Қатысушылар]]</text>
      <sha1>074a8t3ryt6row3xh2p6bmmwlchi91f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Атырау облысы мектептерінің тізімі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>678500</id>
    <revision>
      <id>3649077</id>
      <parentid>3624515</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Мамандандырылған мектептер */</comment>
      <origin>3649077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62860" sha1="8zckhcmq8h46ressesnmhk542oiqlyn" xml:space="preserve">Қазіргі уақытта [[Атырау облысы]]нда барлығы 207 мемлекеттік мектеп жұмыс істейді.

== Атырау қаласы ==
10 мектеп-гимназия, 5 мектеп-лицей мен 1 негізгі, 52 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Жалпы білім беретін №1 М. Жұмабаев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Мәмекұлы №167 || 2023 || 2017 ж. дейін №1 Ленин ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1700000369|title=Атырау облысының кейбір білім беру ұйымдарына атау беру және қайта атау туралы|date=2017-06-15}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2. || Жалпы білім беретін №2 Ж. Нәжімеденов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Исатаев №42а || 2009 || Куйбышев ат. орта мектеп, 2017 ж. дейін №2 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 3. || №3 мектеп-гимназия || [[Атырау]], Владимирский №41 || 1978
|-
| 4. || Жалпы білім беретін №4 Ю.А. Гагарин атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Мақатаев №61 || 1971
|-
| 5. || Жалпы білім беретін №5 Ғ. Мүсірепов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Ерниязов №2 || 19??
|-
| 6. || Жалпы білім беретін №6 М. Мөңкеұлы атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Азаттық №162 || 200? || 2017 ж. дейін №6 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 7. || Жалпы білім беретін №7 М. Әуезов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Сырдария №1а || 19??
|-
| 8. || Жалпы білім беретін №8 Ө. Атамбаев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Азаттық №133а || 19?? || 1997 ж. дейін №8 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д97&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P970000817_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм және мәдениет мекемелерiне есiмдер беру және оларды қайта атау туралы|date=1997-05-12}}&lt;/ref&gt;
|-
| 9. || Жалпы білім беретін №9 Ш. Уәлиханов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Уәлиханов №89а || 1980
|-
| 10. || Жалпы білім беретін №10 С. Мұқанов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Бейбарыс №36 || 1960
|-
| 11. || Жалпы білім беретін №11 Ы.Алтынсарин атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Елеуісов №69 || 1961
|-
| 12. || Жалпы білім беретін №12 Ф. Досымова атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Өтемісұлы №111 || 1970 || 1996 ж. дейін №12 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д96&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P960000384_|title=Қазақстан Республикасының Бiлiм және Мәдениет мекемелерiне есiмдер беру және олардың атауларын өзгерту туралы|date=1996-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| 13. || №13 Д. Байбосынов атындағы мектеп-гимназия  || [[Атырау]], Канцев №1а || 19?? || Қазақстанның 50 жылдығы ат. орта мектеп
|-
| 14. || Жалпы білім беретін №14 А. Чехов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Азаттық №78 || 19??
|-
| 15. || Жалпы білім беретін №15 Абай атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Сәтбаев №20 || 1956
|-
| 16. || №16 Ж. Қаражігітов атындағы мектеп-лицей || [[Атырау]], Владимирский №21 || 19?? || 2000 ж. дейін №16 мектеп-лицей&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P000001576_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм және мәдениет ұйымдарына, сондай-ақ әскери бөлiмге есiмдер беру және оларды қайта атау туралы|date=2000-10-20}}&lt;/ref&gt;
|-
| 17. || №17 мектеп-лицей || [[Атырау]], Момышұлы №31 || 1977 || Киров ат. орта мектеп
|-
| 18. || №18 Х. Доспанова атындағы жалпы білім беретін орта мектеп || [[Атырау]], Баймұханов №16 || 2014 || 2018 ж. дейін №18 Крупская ат. орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1800000152|title=Атырау облысының кейбір білім беру ұйымдарын қайта атау туралы|date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| 19. || №19 Қ. Сәтбаев атындағы мектеп-гимназия || [[Атырау]], Авангард-2 ш/а №19а || 1972
|-
| 20. || №20 А. Пушкин атындағы мектеп-лицей || [[Атырау]], Мұқанов №3 || 1973
|-
| 21. || Жалпы білім беретін №21 Жамбыл атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Өтемісұлы №118/2 || 1973
|-
| 22. || Жалпы білім беретін №22 Ә. Молдағұлова атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Баймұханов №39Б || 1969 || 2017 ж. дейін №22 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 23. || Жалпы білім беретін №23 А. Байтұрсынов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], СМП-163 ш/а №1 || 19?? || 2017 ж. дейін №23 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 24. || Жалпы білім беретін №24 орта мектеп || [[Атырау]], Вокзал маңы-5 ш/а, №16а || 19??
|-
| 25. || Жалпы білім беретін №25 Б. Момышұлы атындағы орта мектеп || [[Ақсай (Атырау облысы)|Ақсай]], Атырау №23 || 1987
|-
| 26. || Жалпы білім беретін №26 С. Датов атындағы орта мектеп || [[Ақжар (Атырау облысы)|Ақжар]], Датұлы №1Г || 1992
|-
| 27. || Жалпы білім беретін №27 И. Тайманов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Вокзал маңы-3 ш/а №22Б || 1990
|-
| 28. || Жалпы білім беретін №28 орта мектеп || [[Атырау]], Лесхоз ш/а №28а || 19??
|-
| 29. || Үш тілде оқытатын дарынды балаларға арналған №30 мектеп-гимназия || [[Атырау]], Авангард-4 ш/а, Тілендиев №21 || 2002 || — 
|-
| 30. || №31 мектеп-гимназия || [[Атырау]], Атырау ш/а, Рысмағамбетов №46 || 2004 || —
|-
| 31. || Жалпы білім беретін №32 орта мектеп || [[Атырау]], [[Көкарна (Атырау қалалық әкімдігі)|Көкарна]] ш/а, 13-көше №36а || 2005 || —
|-
| 32. || Жалпы білім беретін №33 Қ.Қайсенов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Сарықамыс ш/а, Бөкен би №8 || 2006 || 2017 ж. дейін №33 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 33. || №34 көп салалы мектеп-гимназия || [[Атырау]], Алмагүл ш/а №26 || 2009 || 2017 ж. дейін №34 лингвистикалық мектеп-гимназия
|-
| 34. || №35 Х.Ерғалиев атындағы мектеп-гимназия || [[Атырау]], Өркен ш/а, Шөреев №90а || 2010 || 2017 ж. дейін №35 мектеп-гимназия&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 35. || №36 мектеп-гимназия || [[Атырау]], Мирас ш/а, Көшәлиев №23 || 2013 || —
|-
| 36. || Жалпы білім беретін №37 С.Зиманов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Нұрсая ш/а №109а || 2017 || 2021 ж. дейін №37 орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2100000785|title=&quot;Жалпы білім беретін № 37 орта мектеп&quot; коммуналдық мемлекеттік мекемесіне Салық Зимановтың есімін беру туралы|date=2021-11-04}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 37. || №38 мектеп-лицей || [[Атырау]], Бейбарыс №445 || 2017 || 2019 ж. дейін Ағылшын тілін тереңдетіп оқытатын техникалық гимназия
|-
| 38. || Жалпы білім беретін №39 орта мектеп || [[Томарлы (Атырау облысы)|Томарлы]], Жұлдыз ш/а, Муханбедьяров №29 || 2019 || — 
|-
| 39. || №40 З.Қабдолов атындағы жалпы білім беретін мектеп || [[Атырау]], Нұрсая ш/а, Елорда №25 || 2019 || 2022 ж. дейін №40 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д22&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2200000938|title=Атырау облысының кейбір білім беру ұйымдарына есім беру туралы|date=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 40. || №41 Ә.Кекілбайұлы атындағы мектеп-гимназиясы || [[Атырау]], Самал ш/а, Кекілбайұлы №15а || 2020 || 2022 ж. дейін №41 мектеп-гимназия&lt;ref name=&quot;Д22&quot; /&gt;
|-
| 41. || №42 Н.Балғымбаев атындағы жалпы білім беретін мектеп || [[Атырау]], Береке ш/а, 16-көше №3 || 2021 || 2022 ж. дейін №42 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д22&quot; /&gt;
|-
| 42. || Жалпы білім беретін №43 орта мектеп || [[Еркінқала]], Балауса ш/а, Мұртаза №70а || 2023 || —
|-
| 43. || №44 мектеп-гимназия || [[Ақжар (Атырау облысы)|Ақжар]], 7-көше №14а || 2024 || —
|-
| 44. || «Атамекен» №45 жалпы орта білім беретін мектебі || [[Атырау]], Досмұхамедов №74Б || — || —
|-
| 45. || №46 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Атырау]], Сарыөзек ш/а || 2024 || —
|-
| 46. || №47 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Береке (Атырау облысы)|Береке]] ауылы || 2024 || —
|-
| 47. || №48 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Томарлы (Атырау облысы)|Томарлы]], Жұлдыз ш/а, Жауыров №33А || 2025 || —
|-
| 48. || №49 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Томарлы (Атырау облысы)|Томарлы]], Жұлдыз-3 ш/а, Бақтыбаев №31А || 2025 || —
|-
| 49. || №50 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Атырау]], Водников ш/а, Нияз батыр №32 || 2024 || —
|-
| 50. || №51 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Талқайран|Талғайраң]] ауылы || 2025 || —
|-
| 51. || №51 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Ақсай (Атырау облысы)|Ақсай]] ауылы || 2025 || —
|-
| 52. || IT мектеп-лицей || [[Атырау]], Әуезов №11 || 1952 || 2015 ж. дейін Жалпы білім беретін орта бейіндік мектебі
|-
| 53. || Жалпы білім беретін Алмалы орта мектебі || [[Алмалы (Атырау облысы)|Алмалы]], Бейбітшілік №24 || 1987
|-
| 54. || Жалпы білім беретін Амангелді атындағы орта мектеп || [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]], Қабышев №13Б || 19??||№7 орта мектеп
|-
| 55. || Жалпы білім беретін Ә. Жангелдин атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Балықшы (Атырау қалалық әкімдігі)|Балықшы]] ш/а, Ахмедияров №6 || 1960
|-
| 56. || Жалпы білім беретін Береке орта мектебі || [[Береке (Атырау облысы)|Береке]], Тыныбекова №3а || 2017 || 2001 ж. дейін Память Ильича орталау мектебі
|-
| 57. || Жалпы білім беретін Бесікті орта мектеп-интернаты || [[Бесікті (ауыл)|Бесікті]], Нұржанов №100 || 2005
|-
| 58. || Жалпы білім беретін Б. Нысанбаев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Бірлік (Атырау қалалық әкімдігі)|Бірлік]] ш/а, Бекет ата №33а || 2009 || Новостройка орта мектебі
|-
| 59. || Жалпы білім беретін Ғ. Мұратбаев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Жұмыскер (Атырау облысы)|Жұмыскер]] ш/а, Бекмағамбетов №2 || 2020
|-
| 60. || Жалпы білім беретін Еркінқала орта мектебі || [[Еркінқала]], Есқалиев №29 || 1983
|-
| 61. || Жалпы білім беретін Жамбыл атындағы орта мектеп || [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]], Сұлтанов №70а || 19??
|-
| 62. || Жалпы білім беретін И. Тайманов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Жұмыскер (Атырау облысы)|Жұмыскер]] ш/а, Баймұханов №121 || 2009 || 1992 ж. дейін Жұмыскер орталау мектебі
|-
| 63. || Жалпы білім беретін Қ. Смағұлов атындағы орта мектеп || [[Томарлы (Атырау облысы)|Томарлы]], Смағұлов №17а || 1983 || Қайыршақты орта мектебі
|-
| 64. || Жалпы білім беретін Қ.И. Сәтбаев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Геолог (ауыл)|Геолог]] ш/а, Аққұлов №10а || 1987
|-
| 65. || Жалпы білім беретін М. Бекмұхамбетов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Балықшы (Атырау қалалық әкімдігі)|Балықшы]] ш/а, Ахмедияров №19а || 1974 || 2017 ж. дейін А. Құнанбаев атындағы орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 66. || Жалпы білім беретін М.Отаралиев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Ақжайық (Атырау қалалық әкімдігі)|Ақжайық]] ш/а, 3-көше №36 || 2017 || 1992 ж. дейін Балықшы орталау мектебі
|-
| 67. || Жалпы білім беретін М.Өтемісов атындағы орта мектеп || [[Ракуша]], Қазақстан №16 || 2019 || 1992 ж. дейін Ракуша орта мектебі
|-
| 68. || Жалпы білім беретін М.Ломоносов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Балықшы (Атырау қалалық әкімдігі)|Балықшы]] ш/а, Қалмұханов №1 || 1936
|-
| 69. || Жалпы білім беретін Талғайраң негізгі мектебі || [[Талқайран|Талғайраң]], Есмұханов №40 || 2009
|-
| 70. || Жалпы білім беретін Т.Амандосов атындағы орта мектеп || [[Тасқала (Атырау облысы)|Тасқала]], Орталық №22 || 19?? || 2005 ж. дейін Кеңөзек орта мектебі&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P050000200_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм беру, мәдениет және спорт ұйымдарын атау мен қайта атау туралы|date=2005-03-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| 71. || Жалпы білім беретін Ф. Оңғарсынова атындағы орта мектеп || [[Қызыл балық (ауыл)|Қызылбалық]], Балманов №64 || 1973 || 1992 ж. дейін Октябрьдің 40 жылдығы ат. орта мектеп
|-
| 72. || Жалпы білім беретін Ы. Алтынсарин атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Құрсай (Атырау облысы)|Құрсай]] ш/а, Қарабау №12 || 2014 || 1992 ж. дейін Құрсай орта мектебі
|}

== Жылыой ауданы ==
20 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || №1 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Махамбет №136 || 1985 || қазақша || Ленин ат. орта мектеп
|-
| 2. || №2 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Қосшағыл]], Жайық №93 || 1992 || аралас || Лермонтов ат. орта мектеп
|-
| 3. || №3 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Шоқпартоғай]], Дешенов №378 || 1977 || rowspan=&quot;3&quot; | қазақша || Жданов ат. орта мектеп
|-
| 4. || №4 М. Әуезов атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Тұрғызба (Жем ауылдық округі)|Тұрғызба]], Бөкен би №409 || 1976 
|-
| 5. || №5 Абай атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Әжіғалиев №67 || 2023 
|-
| 6. || №6 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Махамбет №72 || 2021 || аралас || Пушкин ат. орта мектеп
|-
| 7. || №7 Е. Халықов атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Күржіманұлы №53 || 2003 || қазақша || 1996 ж. дейін Островский ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д96&quot; /&gt;
|-
| 8. || №8 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Шәкірова №8 || 2014 || rowspan=&quot;2&quot; | аралас 
|-
| 9. || №9 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Махамбет №102 || 1975 || Макаренко ат. орта мектеп
|-
| 10. || №10 Амангелді атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Ақкиізтоғай]], Аронұлы №210 || 1974 || қазақша 
|-
| 11. || №13 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Аймауытов №29 || 1964 || аралас || №468 мектеп, Гагарин ат. орта мектеп
|-
| 12. || №15 С.Карабалин атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Қорғанбаев №50 || 1950 || қазақша || Чехов ат. орта мектеп, 2007 ж. дейін №15 орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P070000321_|title=Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарын атау мен қайта атау туралы|date=2007-04-20}}&lt;/ref&gt;
|-
| 13. || №16 Д.Жазықбаев атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], 217-көше №42 || 1988 || аралас || 1991 ж. дейін XIX партконференция ат. орта мектеп
|-
| 14. || №17 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Майкөмген]], Керейұлы №56 || 1994 || қазақша 
|-
| 15. || №18 М. Сатыбалдиев атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], 221-көше №59 || 1991 || аралас 
|-
| 16. || №19 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Арқабаев №22 || 2014 || rowspan=&quot;2&quot; | қазақша 
|-
| 17. || №20 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Балуан Шолақ №1 || 1993 
|-
| 18. || №21 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Нұрмахан №3 || 2015 || rowspan=&quot;3&quot; | аралас 
|-
| 19. || №22 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Жаңа Қаратон]], Ержанов №642 || 1999 || —
|-
| 20. || №23 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Жаңа Қаратон]], Рзиев №883 || 2006 || —
|-
| — || №26 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]] || жақында 
|}

== Индер ауданы ==
15 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Аққала орта мектебі || [[Аққала (Атырау облысы)|Аққала]], Жылысов №47 || 2017 || rowspan=&quot;5&quot; | қазақша || 1993 ж. дейін Горы орта мектебі
|-
| 2. || Ә. Кекілбайұлы атындағы орта мектебі || [[Ынтымақ (Атырау облысы)|Ынтымақ]], Бозекенов №42 || 2017 || 2019 ж. дейін Гребенщик орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д3&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1900000009|title=Атырау облысының кейбір білім беру және мәдениет ұйымдарына атау беру және қайта атау туралы|date=2019-01-24}}&lt;/ref&gt;
|-
| 3. || Б. Нысанбаев атындағы орта мектебі || [[Көктоғай (Атырау облысы)|Көктоғай]], Сейфуллин №45 || 1977 || 1965 ж. дейін Зелёный орта мектебі
|-
| 4. || Бөдене орта мектебі || [[Бөдене (Атырау облысы)|Бөдене]], Мөңкеұлы №1 || 1983 
|-
| 5. || Есбол орта мектебі || [[Есбол (Индер ауданы)|Есбол]], Тайманов №45 || 19?? || 2017 ж. дейін Кулагино ұлттық гимназиясы
|-
| 6. || Жамбыл атындағы орта мектебі || [[Есбол (Индер ауданы)|Есбол]], Тайманов №43 || 1978 || аралас 
|-
| 7. || Көктем қазақ орта мектебі || [[Индербор]], Кенжетаев №2 || 2002 || rowspan=&quot;6&quot; | қазақша || —
|-
| 8. || Қ. Абаханов атындағы орта мектебі || [[Өрлік]], Үсенов №13 || 19?? || 1994 ж. дейін Өрлік орта мектебі
|-
| 9. || Қ. Есқалиев атындағы орта мектебі || [[Есбол (Индер ауданы)|Есбол]], Сағырбаев №8 || 1937 || 2016 ж. дейін Кулагино орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д2016&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1600000662|title=Атырау облысының кейбір мемлекеттік білім беру мекемелерін қайта атау туралы|date=2016-11-05}}&lt;/ref&gt;
|-
| 10. || Махамбет атындағы орта мектебі || [[Жарсуат (Атырау облысы)|Жарсуат]], Өтемісұлы №20 || 1984 || 1960 ж. дейін Жарсуат орта мектебі
|-
| 11. || М. Сиранов атындағы орта мектебі || [[Елтай (Атырау облысы)|Елтай]], Жеңіс №18 || 1971 || 1996 ж. дейін Ленин ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д96&quot; /&gt;
|-
| 12. || М. Мөңкеұлы атындағы орта мектебі || [[Құрылыс (Атырау облысы)|Құрылыс]], Кемалиев №13 || 2017 || 1996 ж. дейін Құрылыс орталау мектебі&lt;ref name=&quot;Д96&quot; /&gt;
|-
| 13. || М. Әуезов атындағы орта мектебі || [[Индербор]], Қонаев №17а || 1961 || аралас 
|-
| 14. || С. Сейфуллин атындағы орта мектебі || [[Индербор]], Шығыс ш/а, Майлин №7 || 2013 || қазақша 
|-
| 15. || Ш. Уәлиханов атындағы орта мектебі || [[Индербор]], Тұхфатов №30а || 2010 || аралас 
|}

== Исатай ауданы ==
1 мектеп-гимназия мен 4 бастауыш, 1 негізгі, 10 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Жалпы білім беретін Абай атындағы орта мектеп || [[Аққыстау]], Ерғалиев №15 || 2001 || rowspan=&quot;16&quot; | қазақша 
|-
| 2. || Жалпы білім беретін Аққыстау орта мектебі || [[Аққыстау]], Әбілхайров №1а || 1986 || №564 мектеп
|-
| 3. || Жалпы білім беретін Ғ. Мәсәлімов атындағы орта мектеп || [[Хамит Ерғалиев ауылы|Хамит Ерғалиев]], Хисин №2 || 1966 || 1996 ж. дейін Амангелді ат. орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P960001444_|title=Атырау облысы Исатай ауданындағы Амангелдi атындағы орта мектептiң атын өзгерту туралы|date=1996-11-25}}&lt;/ref&gt;
|-
| 4. || Жалпы білім беретін Ж. Мырзағалиев атындағы орта мектеп || [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]], Дайырова №36 || 1986 || 1992 ж. дейін Горький ат. орта мектеп
|-
| 5. || Жалпы білім беретін Исатай орта мектебі || [[Исатай (Атырау облысы)|Исатай]], Қуанышев №17 || 2007 || 1992 ж. дейін Октябрь орта мектебі
|-
| 6. || Мектеп-гимназия || [[Аққыстау]], Қаратүбек №101 || 2023 || —
|-
| 7. || Жалпы білім беретін Новобогат орта мектебі || [[Хамит Ерғалиев ауылы|Хамит Ерғалиев]], Қамысқала №12 || 2004 
|-
| 8. || Жалпы білім беретін Өркен орта мектебі || [[Өркен (Атырау облысы)|Өркен]], Жалтыр №82 || 2010  || —
|-
| 9. || Ф. Оңғарсынова атындағы жалпы білім беретін орта мектеп || [[Нарын (Атырау облысы)|Нарын]], Болатжол №2 || 20?? || №79 мектеп, 2020 ж. дейін Нарын орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д2&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2000000124|title=Атырау облысының кейбір білім беру және мәдениет объектілеріне атау беру және қайта атау туралы|date=2020-03-19}}&lt;/ref&gt;
|-
| 10. || Жалпы білім беретін Х. Наубетов атындағы орта мектеп || [[Жанбай]], Нысанов №3а || 1984 || 1992 ж. дейін Куйбышев ат. орта мектеп
|-
| 11. || Жалпы білім беретін Ю. Гагарин атындағы орта мектеп || [[Зинеден]], Қуанышбаев №15 || 2005 
|-
| 12. || Жалпы білім беретін Қызылүй негізгі мектебі || [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүй]], №85 || 2019 
|-
| 13. || Жамбыл атындағы жалпы білім беретін бастауыш мектеп || [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]], Қаражанов №4 || 2001 || 2019 ж. дейін Чапаев бастауыш мектебі&lt;ref name=&quot;Д3&quot;/&gt;
|-
| 14. || Жалпы білім беретін Жаңа Жанбай бастауыш мектебі || [[Жаңа Жанбай]], Ұстаздар №6 || 2001 || —
|-
| 15. || Жалпы білім беретін Жасқайрат бастауыш мектебі || [[Жасқайрат (Исатай ауданы)|Жасқайрат]], №30 || 1987 
|-
| 16. || Жалпы білім беретін Томан бастауыш мектебі || [[№17-темір жол айрығы (Атырау облысы)|17-разъезд]], №24 || 1970 
|}

== Құрманғазы ауданы ==
3 бастауыш, 3 негізгі, 26 орта мектеп пен 1 мектеп-интернат бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Абай атындағы жалпы орта мектебі || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Жәнібекова №22 || 1981
| rowspan=&quot;6&quot; |қазақша
|-
| 2. || Ақкөл жалпы орта мектебі || [[Ақкөл (Атырау облысы)|Ақкөл]], Құспанов №6 || 1971 || 1971-1977 жж. №498 мектеп, 1977-1998 жж. №81 мектеп, 1998-2001 жж. №10 мектеп
|-
| 3. || Ә. Сәрсенбаев атындағы жалпы орта мектебі || [[Алға (Құрманғазы ауданы)|Алға]], Сибағат ата №31 || 1992 || 1996 ж. дейін Карл Маркс ат. орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P960000897_|title=Қазақстан Республикасының Бiлiм және Мәдениет мекемелерiне есiмдер беру және олардың атауын өзгерту туралы|date=1996-07-12}}&lt;/ref&gt;
|-
| 4. || Балқұдық жалпы орта мектебі || [[Балқұдық]], Момышұлы №5а || 1980
|-
| 5. || Б. Бегалиев атындағы жалпы орта мектебі || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Атырау №1 || 2002 || 1990 ж. дейін Каспий орталау мектебі
|-
| 6. || Б. Момышұлы атындағы жалпы орта мектебі || [[Асан (Атырау облысы)|Асан]], Рысқұлов №17 || 2006 || 1992 ж. дейін Горький ат. орталау мектеп
|-
| 7. || Ғ. Мүсірепов атындағы жалпы орта мектебі || [[Кудряшов]], Бейбітшілік №1а || 2009 
|аралас|| 2020 ж. дейін Гоголь ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д2&quot; /&gt;
|-
| 8. || Д. Нұрпеисова атындағы жалпы орта мектебі || [[Жыланды (Атырау облысы)|Жыланды]], Сүйінов №1 || 1999 
| rowspan=&quot;3&quot; |қазақша|| 1992 ж. дейін Чапаев ат. орта мектеп
|-
| 9. || Еңбекші жалпы орта мектебі || [[Жұмекен]], Өмірбаев №8 || 19??
|-
| 10. || Қадыр Мырза Әли атындағы жалпы орта мектебі || [[Сафоновка]], Бейбітшілік №49 || 2010 || 2020 ж. дейін Энгельс ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д2&quot; /&gt;
|-
| 11. || Қиғаш жалпы орта мектебі || [[Қиғаш (Атырау облысы)|Қиғаш]], Бөкей хан №33 || 1996
|аралас
|-
| 12. || Құрманғазы атындағы жалпы орта мектебі || [[Үштаған (Атырау облысы)|Үштаған]], Рысқұлбеков №9 || 2006
| rowspan=&quot;2&quot; |қазақша
|-
| 13. || Лабай жалпы орта мектебі || [[Жалғызапан]], Жәңгір хан №22а || 2019
|-
| 14. || М.В. Ломоносов атындағы жалпы орта мектебі || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Испулаев №9 || 1961
|орысша
|-
| 15. || М. Әуезов атындағы жалпы орта мектебі || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Болашақ №5 || 1990
|аралас
|-
| 16. || Н.С. Манаев атындағы жалпы орта мектебі || [[Орлы]], Манаев №11 || 1979 
| rowspan=&quot;3&quot; |қазақша|| Орлы орта мектебі
|-
| 17. || Нұржау жалпы орта мектебі || [[Нұржау]], Ақботин №1 || 1982 || 2001 ж. дейін Ленин ат. орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P010001205_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм беру, мәдениет ұйымдарын, мұнай кен орнын, сондай-ақ темiр жол станцияларын атау мен қайта атау және олардың атауларының транскрипциясын өзгерту туралы|date=2001-09-14}}&lt;/ref&gt;
|-
| 18. || Панфилов атындағы жалпы орта мектебі || [[Жамбыл (Атырау облысы)|Жамбыл]], Жасқанат №1 || 2014
|-
| 19. || С.Н. Имашев атындағы жалпы орта мектебі || [[Бірлік (Құрманғазы ауданы)|Бірлік]], Оқаев №15а || 1989 
|аралас|| 1984 ж. дейін Утера орта мектебі
|-
| 20. || С. Мұқанов атындағы жалпы орта мектебі || [[Көптоғай (Атырау облысы)|Көптоғай]], Әбішев №2а || 1988 
| rowspan=&quot;4&quot; |қазақша|| 1993 ж. дейін Калинин ат. орта мектеп
|-
| 21. || Сүйіндік жалпы орта мектебі || [[Сүйіндік (ауыл)|Сүйіндік]], Абай №1 || 1984
|-
| 22. || Ф. Оңғарсынова атындағы жалпы орта мектебі || [[Бөкейхан]], Салықбаев №6 || 1980 || 2020 ж. дейін Крупская ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д2&quot; /&gt;
|-
| 23. || Ш. Уалиханов атындағы жалпы орта мектебі || [[Жасталап (Атырау облысы)|Жасталап]], Жұбанов №20 || 2019
|-
| 24. || Шортанбай жалпы орта мектебі || [[Шортанбай (ауыл)|Шортанбай]], Сәрсенбаев №16 || 2004
|аралас
|-
| 25. || Ы. Алтынсарин атындағы жалпы орта мектебі || [[Хиуаз]], Рысқалиев №10 || 1992
| rowspan=&quot;8&quot; |қазақша
|-
| 26. || Ю.А. Гагарин атындағы жалпы орта мектебі || [[Теңіз (Атырау облысы)|Теңіз]], Достық №20 || 2018
|-
| 27. || З. Серікқалиұлы атындағы мектеп-интернаты || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Әліпов №28 || 1972 || 2016 ж. дейін Ганюшкин мектеп-интернаты&lt;ref name=&quot;Д2016&quot; /&gt;
|-
| 28. || Азғыр негізгі орта мектебі || [[Азғыр]], Құрманғалиев №5 || 1986 || 1997 ж. дейін Киров ат. орталау мектеп&lt;ref name=&quot;Д97&quot; /&gt;
|-
| 29. || А. Иманов атындағы негізгі орта мектебі || [[Амангелді (Құрманғазы ауданы)|Амангелді]], Иманов №18а || 19?? || 1986 ж. дейін Богатый орталау мектебі
|-
| 30. || Ж. Нәжімеденов атындағы негізгі орта мектебі || [[Ғизат Әліпов ауылы|Ғ. Әліпов]], Қазбеков №27 || 2019 || 1990 ж. дейін Жасқайрат орталау мектебі
|-
| 31. || Батырбек ауылының бастауыш мектебі || [[Батырбек]], Нарын №11 || 1983
|-
| 32. || Қоңыртерек бастауыш мектебі || [[Қоңыртерек]], Жаңару №5 || 1986
|-
| 33. || №80 бастауыш мектебі || [[Афанасьев (разъезд)|Афанасьев]], Теміржолшылар №25 || 1971
|}

== Қызылқоға ауданы ==
1 мектеп-гимназия мен 3 бастауыш, 14 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Б. Аманшин атындағы қазақ орта мектебі || [[Миялы (Атырау облысы)|Миялы]], Қарабалин №40 || 1965 || rowspan=&quot;18&quot; | қазақша || 1996 ж. дейін №20 Миялы орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д96-2&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P960001346_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм және мәдениет мекемелерiне есiмдер беру және оларды қайта атау туралы|date=1996-11-01}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2. || Ғ. Сланов атындағы орта мектеп || [[Тайсойған (Атырау облысы)|Тайсойған]], Самарханова №40 || 2010 || 1970 ж. дейін Тайсойған орталау мектебі
|-
| 3. || Жаңашаруа қазақ орта мектебі || [[Қоныстану (Көздіқара ауылдық округі)|Қоныстану]], Жағалбаев №18 || 1976 
|-
| 4. || Кенбай орта мектебі || [[Сағыз (ауыл)|Сағыз]], Ізбасов №3 || 1965
|-
| 5. || Қарабау орта мектебі || [[Қарабау (Атырау облысы)|Қарабау]], Нұрпейісова №22 || 1979 
|-
| 6. || Қаракөл орта мектебі || [[Қаракөл (Қызылқоға ауданы)|Қаракөл]], Рысқұлов №29 || 1975 
|-
| 7. || Миялы орта мектебі || [[Жангелдин]], Лұқпанов №16 || 1985 
|-
| 8. || Мұқыр орта мектебі || [[Мұқыр (Атырау облысы)|Мұқыр]], Зұлқанов №11 || 1969 
|-
| 9. || Сағыз орта мектебі || [[Сағыз (ауыл)|Сағыз]], Мұқанғалиев №6в || 2018 || —
|-
| 10. || Тасшағыл орта мектебі || [[Тасшағыл]], Сейфуллин №32 || 1989 
|-
| 11. || Х. Досмұхамедұлы атындағы орта мектеп || [[Миялы (Атырау облысы)|Миялы]], Абай №14 || 1983 || 1997 ж. дейін Крупская атындағы орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д97&quot; /&gt;
|-
| 12. || Ш.Т. Еркінов атындағы орта мектеп || [[Жасқайрат (Қызылқоға ауданы)|Жасқайрат]], Қайырбаев №2 || 1979 || 1977 ж. дейін Орлыкөл орта мектебі
|-
| 13. || Ы. Шөреков атындағы мектеп-гимназиясы || [[Миялы (Атырау облысы)|Миялы]], Абай №49 || 2007 || 2017 ж. дейін №1 мектеп-гимназия&lt;ref name=&quot;Д1&quot;/&gt;
|-
| 14. || №2 жалпы орта білім беретін мектебі || [[Мұқыр (Атырау облысы)|Мұқыр]], Сланов №39 || 2021 || —
|-
| 15. || Жалпы білім беретін №9 орта мектеп || [[Сағыз (ауыл)|Сағыз]], Жүсіпов №22 || 19?? || Әр уақытта №40, №490, №74 орта мектеп
|-
| 16. || Жамансор бастауыш мектебі || [[Жамансор]], №32а || 2011 
|-
| 17. || Тасқұдық бастауыш мектебі || [[Тасқұдық (Атырау облысы)|Тасқұдық]], №12 || 19?? 
|-
| 18. || Жалпы білім беретін №75 бастауыш мектебі || [[Жантерек]], №38 || 2020 
|}

== Мақат ауданы ==
1 бастауыш, 6 орта мектеп пен 1 мектеп-интернат, 1 мектеп-бөбекжай кешені бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || А. Құнанбаев атындағы орта мектебі || [[Доссор]], Мұхтанов №11 || 2013 || қазақша 
|-
| 2. || Б. Қанатбаев атындағы орта мектебі || [[Доссор]], Исаков №2 || 2004 || аралас || 2006 ж. дейін Белинский ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;доссор&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P060000480_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм беру, мәдениет және спорт ұйымдарын, су құрылысын, әскери бөлiм мен шекара заставасын атау мен қайта атау, сондай-ақ темiр жол станциясы атауының орыс тiлiндегi транскрипциясын өзгерту туралы|date=2006-05-31}}&lt;/ref&gt;
|-
| 3. || М. Баймұханов атындағы орта мектеп || [[Мақат]], Шағырова №1а || 1986 || қазақша || Горький ат. қазақ және Гайдар ат. орыс орта мектептері
|-
| 4. || О. Сарғұнанов атындағы орта мектебі || [[Доссор]], Аухатов №85 || 2017 || орысша || 2006 ж. дейін №4 орта мектеп&lt;ref name=&quot;доссор&quot; /&gt;
|-
| 5. || Х. Санбаев атындағы орта мектеп || [[Мақат]], Әлиев №1 || 1982 || қазақша || 1996 ж. дейін №83 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д96-2&quot; /&gt;
|-
| 6. || №76 Л. Шахатов атындағы орта мектеп || [[Мақат]], Егемен бөлімшесі №11 || 1973 || аралас || 2000 ж. дейін №76 орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P000000257_|title=Қазақстан Республикасының білім, мәдениет ұйымдарына, сондай-ақ мұнай кен орнына, теміржол бекетіне атау беру және оларды қайта алу туралы|date=2000-02-16}}&lt;/ref&gt;
|-
| 7. || Бәйгетөбе мектеп-бөбекжай кешені || [[Бәйгетөбе]], Бәйгетөбе ш/а №207 || 2010
|-
| 8. || С. Шарипов атындағы Доссор мектеп-интернаты || [[Доссор]], Өтемісұлы №3 || 19??|| қазақша
|-
| 9. || №2 бастауыш мектебі || [[Мақат]], Бекжанов №222 || 2005 || қазақша || —
|}

== Махамбет ауданы ==
1 негізгі, 14 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Ақтоғай орта мектебі || [[Ақтоғай (Атырау облысы)|Ақтоғай]], Өтемісұлы №25а || 2014 || rowspan=&quot;2&quot; | қазақша 
|-
| 2. || Алға орта мектебі || [[Алға (Махамбет ауданы)|Алға]], Иманғазиев №2 || 1975 
|-
| 3. || А. Байтұрсынұлы атындағы орта мектеп || [[Бейбарыс (ауыл)|Бейбарыс]], Әйтеке би №2а || 2013 || аралас || 2019 ж. дейін Чкалов ат. орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д3&quot;/&gt;
|-
| 4. || Д. Төленов атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Махамбет (Атырау облысы)|Махамбет]], Шұғыла ш/а, Қазыбек би №40а || 2023 || rowspan=&quot;2&quot; | қазақша || 1999 ж. дейін Махамбет мектеп-гимназиясы&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P990001436_|title=Қазақстан Республикасының білім, мәдениет және денсаулық сақтау ұйымдарына, сондай-ақ су құрылысына есімдер беру және оларды қайта атау туралы|date=1999-09-22}}&lt;/ref&gt;, 2023 ж. дейін Д.Төленов атындағы мектеп-гимназиясы
|-
| 5. || Есбол орта мектебі || [[Есбол (Махамбет ауданы)|Есбол]], Махамбет №5 || 2000 || Фурманов ат. орта мектеп
|-
| 6. || Е.Ағелеуов атындағы Махамбет орта мектебі || [[Махамбет (Атырау облысы)|Махамбет]], Боранқұлов №7 || 1985 || аралас || 1999 ж. дейін Махамбет орта мектебі&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P990000441_|title=Қазақстан Республикасының білім және мәдениет мекемелеріне есімдер беру және оларды қайта атау туралы|date=1999-04-21}}&lt;/ref&gt;
|-
| 7. || Жалғансай орта мектебі || [[Жалғансай]], Отаров №50а || 2015 || rowspan=&quot;6&quot; | қазақша 
|-
| 8. || Қ. Қалыбеков атындағы Сарытоғай орта мектебі || [[Сарытоғай (Атырау облысы)|Сарытоғай]], Алтынсарин №5 || 1993 || 1996 ж. дейін Сарытоғай орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д96&quot; /&gt;
|-
| 9. || Қ. Қарашаұлы атындағы Сарайшық орта мектебі || [[Сарайшық (ауыл)|Сарайшық]], Жабаев №2а || 1979 || 1993 ж. дейін Сарайшық орта мектебі
|-
| 10. || Қ. Ахмедияров атындағы орта мектеп || [[Таңдай (ауыл)|Таңдай]], Есенбаев №23 || 2000 || 2017 ж. дейін Таңдай орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д1&quot;/&gt;
|-
| 11. || Қосарал орта мектебі || [[Ортақшыл (Атырау облысы)|Ортақшыл]], Абай №17 || 1980 
|-
| 12. || Қызылүй орта мектебі || [[Ақжайық (Махамбет ауданы)|Ақжайық]], Ақжайық №20 || 1988 
|-
| 13. || О. Шонаев атындағы орта мектебі || [[Махамбет (Атырау облысы)|Махамбет]], Шоқпаров №117 || 1972 || аралас 
|-
| 14. || Талдыкөл орта мектебі || [[Талдыкөл (Атырау облысы)|Талдыкөл]], Құскелдиев №52 || 2010 || rowspan=&quot;2&quot; | қазақша || 2006 ж. дейін Редут орта мектебі
|-
| 15. || Еңбекшіл ауылының негізгі мектебі || [[Еңбекшіл (Атырау облысы)|Еңбекшіл]], Шоқай №51а || 2019 
|
|}

== Жабылған мектептер ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Жылыой ауданы
!№ !!Атауы !!Орналасқан жері !!Жабылу себебі !!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || №8 Крупская атындағы орта мектеп || ''[[Қаратон]]'' кенті || rowspan=&quot;4&quot; | елді мекеннің көшірілуі 
|-
| 2. || №11 орта мектеп || [[Сарықамыс (Атырау облысы)|''Сарықамыс'']] кенті || ''Сарықамыс орта мектебі''
|-
| 3. || №12 Биікжал орта мектебі || ''[[Биікжал]]'' кенті  
|-
| 4. || №14 Ы. Алтынсарин атындағы орталау мектеп || ''[[Мұнайлы (кент)|Мұнайлы]]'' кенті 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Құрманғазы ауданы
!№ !!Атауы !!Орналасқан жері !!Жабылу себебі
|-
| 1. || Ғ. Әліпов атындағы бастауыш мектеп || [[Әліпов (ауыл)|Ниетбай]] || rowspan=&quot;3&quot; |бала санының азаюы
|-
| 2. || Қошалақ бастауыш мектебі || [[Қошалақ (ауыл)|Қошалақ]] 
|-
| 3. || Ш. Тұржанов атындағы бастауыш мектеп || [[Егінқұдық]] 
|-
| 4. || Кудряшов атындағы орта мектеп || [[Кудряшов]] || rowspan=&quot;2&quot; | екі мектептің біріктірілуі
|-
| 5. || Гоголь атындағы орта мектеп || [[Жаңаауыл (Атырау облысы)|Жаңаауыл]]
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Қызылқоға ауданы
!№ !!Атауы !!Орналасқан жері !!Жабылу себебі
|-
| 1. || Бұхар бастауыш мектебі || [[Бұқар (ауыл)|Бұхар]] || rowspan=&quot;3&quot; | бала санының азаюы
|-
| 2. || Соркөл бастауыш мектебі ||  [[Соркөл (ауыл)|Соркөл]] 
|-
| 3. || Т. Жанұзақов атындағы бастауыш мектебі || [[Кенбай (Сағыз ауылдық округі)|Кенбай]] 
|-
| 4. || №1 негізгі мектеп || rowspan=&quot;2&quot; | [[Миялы (Атырау облысы)|Миялы]] || rowspan=&quot;2&quot; | екі мектептің біріктірілуі
|-
| 5. || Миялы ұлттық гимназиясы 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Мақат ауданы
!№ !!Атауы !!Орналасқан жері !!Жабылу себебі 
|-
| 1. || Б. Досбаева атындағы №3 Байшонас орта мектебі || ''[[Байшонас]]'' || rowspan=&quot;4&quot; | елді мекеннің көшірілуі
|-
| 2. || №9 Комсомол орталау мектебі || [[Комсомол (Атырау облысы)|''Комсомол'']] 
|-
| 3. || Қошқар орталау мектебі || [[Қошқар (Атырау облысы)|''Қошқар'']] 
|-
| 4. || С. Зорбаев атындағы орталау мектеп || ''[[Ескене]]'' 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Атырау қаласы
!№ !!Атауы !!Орналасқан жері !!Жабылу себебі
|-
| 1. || №29 орта мектеп || [[Балықшы (Атырау қалалық әкімдігі)|''Балықшы'']] кенті || автомобиль көпірінің құрылысына байланысты
|-
| 2. || №77 М.И. Калинин атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Ж. Досмұхамбетов  №10 || ?
|}

== Мамандандырылған мектептер ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Атауы !!Орналасқан жері
|-
| Облыстық дарынды балаларға арналған ұлттық гимназия || [[Атырау]], Әбдірахманов №39а
|-
| Ж. Молдағалиев атындағы мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты || [[Атырау]], Байтұрсынов №127
|-
| Ж. Досмұхамбетов атындағы мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты || [[Атырау]], Әуезов №12
|-
| Мамандандырылған &quot;Зияткер&quot; мектеп-лицей-интернаты || [[Атырау]], Кекілбайұлы №15а
|-
| Н. Тілендиев атындағы мамандандырылған мектеп-гимназия-интернаты || [[Атырау]], Әйтеке би №79Б
|-
| №1 &quot;Білім-Инновация&quot; лицей-интернаты || [[Атырау]], Досмұхамбетов №10
|-
| №2 &quot;Білім-Инновация&quot; лицей-интернаты || [[Атырау]], Болашақ ш/а №6
|-
| №3 &quot;Білім-Инновация&quot; лицей-интернаты || [[Атырау]], Владимирский №28
|-
| &quot;Сармат&quot; мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты || [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]], Есенғалиев №9а
|-
| Химия-биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі || [[Атырау]], Елорда №22
|}

== Басқа мектептер ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Атауы !!Орналасқан жері
|-
| Кешкі мектеп || [[Атырау]], Островский №13 
|-
| Жалпы білім беретін кешкі орта мектеп || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Сәтеков №38
|-
| №15 мекемесі жанындағы орта мектеп || [[Атырау]], АМӨЗ аумағы №1
|-
| №79 мекемесі жанындағы орта мектеп || [[Атырау]], Ет комбинаты ш/а, Исмағұлов №2а
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Арнайы мектептер
! Атауы !!Орналасқан жері
|-
| Облыстық арнайы мектеп-интернат || [[Атырау]], Студенттер №42
|-
| №2 арнайы мектеп-интернат || [[Махамбет (Атырау облысы)|Махамбет]], Тайманов №23
|-
| Тіл мүкістігі бар балаларға арналған №3 облыстық арнайы мектеп-интернат || [[Атырау]], Алатау №3
|-
| Туберкулез ауруының шамалы және бәсеңдеген түрімен ауыратын балаларға арналған №4 облыстық арнаулы шипажайлы мектеп-интернат || [[Атырау]], Ғұмаров №90
|}

== Қосымша білім беру ұйымдары ==
* Абай атындағы Атырау қаласының оқушылар орталығы
* Оқушылар үйі (Аққыстау а.)
* Оқушылар үйі (Миялы а.)
* Оқушылар шығармашылық орталығы (Индербор к.)
* Құрманғазы аудандық оқушылар үйі (Құрманғазы а.)
* Құрманғазы аудандық жас туристер бекеті (Құрманғазы а.)
* Жас техниктер станциясы (Құлсары қ.)

;Өнер (саз) мектептері
* Құрманғазы атындағы балалар саз мектебі (Атырау қ.)
* М. Қойшыбаев атындағы балалар саз мектебі (Атырау қ., Балықшы ш/а)
* Дамбы өнер мектебі (Атырау қ., Амангелді а.)
** Атырау бөлімшесі (Қызыл балық а.)
** Еркінқала бөлімшесі (Еркінқала а.)
** Қайыршақты бөлімшесі (Томарлы а.)
* Д. Нұрпейісова атындағы балалар өнер мектебі (Құрманғазы ауд., Құрманғазы а.)
* Дәулеткерей атындағы балалар музыка мектебі (Хиуаз а.)
* З. Ещанова атындағы аудандық балалар өнер мектебі (Махамбет а.)
* Индер балалар өнер мектебі (Индербор к.)
** Бөдене бөлімшесі (Бөдене а.)
** Жарсуат бөлімшесі (Жарсуат а.)
* Құлсары балалар өнер мектебі (Құлсары қ.)
* Т. Култумиев атындағы №1 Құлсары балалар саз мектебі (Құлсары қ.)
* Мақат балалар өнер мектебі (Мақат к.)
* Р. Ғабдиев атындағы балалар өнер мектебі (Доссор к.)
* Миялы балалар өнер мектебі (Миялы а.)
* А. Өміров атындағы балалар өнер мектебі (Сағыз а.)
* Қоныстану балалар өнер мектебі (Қоныстану а.)
* Ш. Шәріпов атындағы балалар саз мектебі (Аққыстау а.)
* Жанбай балалар саз мектебі (Жанбай а.)
* Новобогат балалар саз мектебі (Х. Ерғалиев а.)

== Спорт мектептері ==
; Атырау қаласы
* Олимпиадалық резервтегі облыстық мамандандырылған мектеп-интернат-колледжі (Вокзал маңы-5 ш/а)
* №1 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Авангард-4 ш/а)
* №2 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Авангард-2 ш/а)
* №3 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Өрлеу ш/а)
* №4 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Мирас ш/а)
* №5 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Нұрсая ш/а)
* №6 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Ақжар балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Ақжар а.)
* Дамба балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Жаңаталап а.)
* Олимпиадалық емес спорт түрлерінен жоғары спорт шеберлігі мектебі (Нұрсая ш/а)

; Жылыой ауданы
* №1 Жылыой аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Құлсары қ.)
* №2 Жылыой аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Ақкиізтоғай а.)
* №3 Жылыой аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Шоқпартоғай а.)
* №4 Жылыой аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Жаңа Қаратон к.)
* №5 Жылыой аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Майкөмген а.)
* Жем балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Тұрғызба а.)
* Қосшағыл балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Қосшағыл а.)

; Индер ауданы
* Индер аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Есбол, Жарсуат, Өрлік балалар-жасөспірімдер спорт мектептері

; Исатай ауданы
* Исатай аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Жанбай, Тұщықұдық балалар-жасөспірімдер спорт мектептері

; Құрманғазы ауданы 
* Құрманғазы аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Ақкөл, Бөкейхан, Шортанбай балалар-жасөспірімдер спорт мектептері

; Қызылқоға ауданы
* Қызылқоға аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Сағыз балалар-жасөспірімдер спорт мектебі

; Мақат ауданы
* Мақат аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Доссор балалар-жасөспірімдер спорт мектебі

; Махамбет ауданы
* Махамбет аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Ақжайық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі

== Жекеменшік мектептер ==
;&quot;BINOM ATYRAU&quot; ЖШС мектептері
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Ашылған жылы
!Оқыту тілі
|-
| 1. || Әл-Фараби атындағы BINOM SCHOOL мектеп-лицейі || [[Атырау]], Нұрсая ш/а, Шәмелов №1 || rowspan=&quot;2&quot; | 2023 || rowspan=&quot;2&quot; | аралас
|-
| 2. || Д. Қонаев атындағы BINOM SCHOOL мектеп-лицейі || [[Атырау]], Молдағұлова №193 
|}

# QSI International School (Атырау, Сұлтан Бейбарыс №473)
# &quot;Тағылым&quot; ЖШС (Атырау, Әліпов №3а)
# &quot;Abyroi School Atyrau&quot; ЖШС (Атырау, Сауырғалиев №2)
# &quot;Qazbilim Atyrau ұлттық лицейі&quot; ЖШС (Атырау, Сұлтан Бейбарыс №458)
# &quot;Сенім&quot; элитарлық мектеп-балабақша кешені (Атырау, Абай №39)
# &quot;Alash United Gymnasium School&quot; ЖШС (Атырау, Уәлиханов №116)
# &quot;Happy Choice&quot; ЖШС (Атырау, Автобаза №8а)
# &quot;Oi-Sana&quot; мектеп-лицейі (Атырау, Сейфуллин №109)
# &quot;Кастл Стайл&quot; ЖШС Парасат жекеменшік мектебі (Атырау, Бейбарыс №25/1)
# &quot;Кайнар Центр&quot; ЖШС &quot;Қайнар&quot; жекеменшік мектебі (Атырау, Самал ш/а, 31-көше №4)
# &quot;Келешек&quot; мектеп-балабақша&quot; ЖШС (Атырау, Азаттық №83а)
# &quot;Baby city&quot; ЖШС (Атырау, Халелов №1)
# &quot;Sova School жекеменшік мектеп-лицейі&quot; ЖШС (Атырау, Бейбарыс №494Б)
# &quot;Sayakhatschool&quot; ЖШС &quot;Zhana Urpaq&quot; Алғашқы Ұлттық ізгілік педагогика мектебі (Атырау, Нұрсая ш/а, Шырдабаев №2)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Қазақстан оқу орындары}}
[[Санат:Қазақстан мектептері]]
[[Санат:Атырау облысы]]</text>
      <sha1>8zckhcmq8h46ressesnmhk542oiqlyn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649078</id>
      <parentid>3649077</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Атырау қаласы */</comment>
      <origin>3649078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63203" sha1="q2incjrjrlsghoq48r4ivvfz60k3ab9" xml:space="preserve">Қазіргі уақытта [[Атырау облысы]]нда барлығы 207 мемлекеттік мектеп жұмыс істейді.

== Атырау қаласы ==
10 мектеп-гимназия, 5 мектеп-лицей мен 1 негізгі, 52 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Жалпы білім беретін №1 М. Жұмабаев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Мәмекұлы №167 || 2023 || 2017 ж. дейін №1 Ленин ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1700000369|title=Атырау облысының кейбір білім беру ұйымдарына атау беру және қайта атау туралы|date=2017-06-15}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2. || Жалпы білім беретін №2 Ж. Нәжімеденов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Исатаев №42а || 2009 || Куйбышев ат. орта мектеп, 2017 ж. дейін №2 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 3. || №3 мектеп-гимназия || [[Атырау]], Владимирский №41 || 1978
|-
| 4. || Жалпы білім беретін №4 Ю.А. Гагарин атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Мақатаев №61 || 1971
|-
| 5. || Жалпы білім беретін №5 Ғ. Мүсірепов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Ерниязов №2 || 19??
|-
| 6. || Жалпы білім беретін №6 М. Мөңкеұлы атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Азаттық №162 || 200? || 2017 ж. дейін №6 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 7. || Жалпы білім беретін №7 М. Әуезов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Сырдария №1а || 19??
|-
| 8. || Жалпы білім беретін №8 Ө. Атамбаев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Азаттық №133а || 19?? || 1997 ж. дейін №8 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д97&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P970000817_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм және мәдениет мекемелерiне есiмдер беру және оларды қайта атау туралы|date=1997-05-12}}&lt;/ref&gt;
|-
| 9. || Жалпы білім беретін №9 Ш. Уәлиханов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Уәлиханов №89а || 1980
|-
| 10. || Жалпы білім беретін №10 С. Мұқанов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Бейбарыс №36 || 1960
|-
| 11. || Жалпы білім беретін №11 Ы.Алтынсарин атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Елеуісов №69 || 1961
|-
| 12. || Жалпы білім беретін №12 Ф. Досымова атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Өтемісұлы №111 || 1970 || 1996 ж. дейін №12 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д96&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P960000384_|title=Қазақстан Республикасының Бiлiм және Мәдениет мекемелерiне есiмдер беру және олардың атауларын өзгерту туралы|date=1996-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| 13. || №13 Д. Байбосынов атындағы мектеп-гимназия  || [[Атырау]], Канцев №1а || 19?? || Қазақстанның 50 жылдығы ат. орта мектеп
|-
| 14. || Жалпы білім беретін №14 А. Чехов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Азаттық №78 || 19??
|-
| 15. || Жалпы білім беретін №15 Абай атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Сәтбаев №20 || 1956
|-
| 16. || №16 Ж. Қаражігітов атындағы мектеп-лицей || [[Атырау]], Владимирский №21 || 19?? || 2000 ж. дейін №16 мектеп-лицей&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P000001576_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм және мәдениет ұйымдарына, сондай-ақ әскери бөлiмге есiмдер беру және оларды қайта атау туралы|date=2000-10-20}}&lt;/ref&gt;
|-
| 17. || №17 мектеп-лицей || [[Атырау]], Момышұлы №31 || 1977 || Киров ат. орта мектеп
|-
| 18. || №18 Х. Доспанова атындағы жалпы білім беретін орта мектеп || [[Атырау]], Баймұханов №16 || 2014 || 2018 ж. дейін №18 Крупская ат. орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1800000152|title=Атырау облысының кейбір білім беру ұйымдарын қайта атау туралы|date=2018-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| 19. || №19 Қ. Сәтбаев атындағы мектеп-гимназия || [[Атырау]], Авангард-2 ш/а №19а || 1972
|-
| 20. || №20 А. Пушкин атындағы мектеп-лицей || [[Атырау]], Мұқанов №3 || 1973
|-
| 21. || Жалпы білім беретін №21 Жамбыл атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Өтемісұлы №118/2 || 1973
|-
| 22. || Жалпы білім беретін №22 Ә. Молдағұлова атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Баймұханов №39Б || 1969 || 2017 ж. дейін №22 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 23. || Жалпы білім беретін №23 А. Байтұрсынов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], СМП-163 ш/а №1 || 19?? || 2017 ж. дейін №23 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 24. || Жалпы білім беретін №24 орта мектеп || [[Атырау]], Вокзал маңы-5 ш/а, №16а || 19??
|-
| 25. || Жалпы білім беретін №25 Б. Момышұлы атындағы орта мектеп || [[Ақсай (Атырау облысы)|Ақсай]], Атырау №23 || 1987
|-
| 26. || Жалпы білім беретін №26 С. Датов атындағы орта мектеп || [[Ақжар (Атырау облысы)|Ақжар]], Датұлы №1Г || 1992
|-
| 27. || Жалпы білім беретін №27 И. Тайманов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Вокзал маңы-3 ш/а №22Б || 1990
|-
| 28. || Жалпы білім беретін №28 орта мектеп || [[Атырау]], Лесхоз ш/а №28а || 19??
|-
| 29. || Үш тілде оқытатын дарынды балаларға арналған №30 мектеп-гимназия || [[Атырау]], Авангард-4 ш/а, Тілендиев №21 || 2002 || — 
|-
| 30. || №31 мектеп-гимназия || [[Атырау]], Атырау ш/а, Рысмағамбетов №46 || 2004 || —
|-
| 31. || Жалпы білім беретін №32 орта мектеп || [[Атырау]], [[Көкарна (Атырау қалалық әкімдігі)|Көкарна]] ш/а, 13-көше №36а || 2005 || —
|-
| 32. || Жалпы білім беретін №33 Қ.Қайсенов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Сарықамыс ш/а, Бөкен би №8 || 2006 || 2017 ж. дейін №33 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 33. || №34 көп салалы мектеп-гимназия || [[Атырау]], Алмагүл ш/а №26 || 2009 || 2017 ж. дейін №34 лингвистикалық мектеп-гимназия
|-
| 34. || №35 Х.Ерғалиев атындағы мектеп-гимназия || [[Атырау]], Өркен ш/а, Шөреев №90а || 2010 || 2017 ж. дейін №35 мектеп-гимназия&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 35. || №36 мектеп-гимназия || [[Атырау]], Мирас ш/а, Көшәлиев №23 || 2013 || —
|-
| 36. || Жалпы білім беретін №37 С.Зиманов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Нұрсая ш/а №109а || 2017 || 2021 ж. дейін №37 орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2100000785|title=&quot;Жалпы білім беретін № 37 орта мектеп&quot; коммуналдық мемлекеттік мекемесіне Салық Зимановтың есімін беру туралы|date=2021-11-04}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 37. || №38 мектеп-лицей || [[Атырау]], Бейбарыс №445 || 2017 || 2019 ж. дейін Ағылшын тілін тереңдетіп оқытатын техникалық гимназия
|-
| 38. || Жалпы білім беретін №39 орта мектеп || [[Томарлы (Атырау облысы)|Томарлы]], Жұлдыз ш/а, Муханбедьяров №29 || 2019 || — 
|-
| 39. || №40 З.Қабдолов атындағы жалпы білім беретін мектеп || [[Атырау]], Нұрсая ш/а, Елорда №25 || 2019 || 2022 ж. дейін №40 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д22&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2200000938|title=Атырау облысының кейбір білім беру ұйымдарына есім беру туралы|date=2022-11-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 40. || №41 Ә.Кекілбайұлы атындағы мектеп-гимназиясы || [[Атырау]], Самал ш/а, Кекілбайұлы №15а || 2020 || 2022 ж. дейін №41 мектеп-гимназия&lt;ref name=&quot;Д22&quot; /&gt;
|-
| 41. || №42 Н.Балғымбаев атындағы жалпы білім беретін мектеп || [[Атырау]], Береке ш/а, 16-көше №3 || 2021 || 2022 ж. дейін №42 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д22&quot; /&gt;
|-
| 42. || Жалпы білім беретін №43 орта мектеп || [[Еркінқала]], Балауса ш/а, Мұртаза №70а || 2023 || —
|-
| 43. || №44 мектеп-гимназия || [[Ақжар (Атырау облысы)|Ақжар]], 7-көше №14а || 2024 || —
|-
| 44. || «Атамекен» №45 жалпы орта білім беретін мектебі || [[Атырау]], Досмұхамедов №74Б || — || —
|-
| 45. || №46 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Атырау]], Сарыөзек ш/а || 2024 || —
|-
| 46. || №47 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Береке (Атырау облысы)|Береке]] ауылы || 2024 || —
|-
| 47. || №48 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Томарлы (Атырау облысы)|Томарлы]], Жұлдыз ш/а, Жауыров №33А || 2025 || —
|-
| 48. || №49 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Томарлы (Атырау облысы)|Томарлы]], Жұлдыз-3 ш/а, Бақтыбаев №31А || 2025 || —
|-
| 49. || №50 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Атырау]], Водников ш/а, Нияз батыр №32 || 2024 || —
|-
| 50. || №51 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Ақсай (Атырау облысы)|Ақсай]] ауылы || 2025 || —
|-
| 51. || №52 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Еркінқала]] ауылы || жақында || —
|-
| 52. || №53 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Томарлы (Атырау облысы)|Томарлы]] ауылы, Көктем ш/а || жақында || —
|-
| 53. || №54 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]] ауылы || жақында || —
|-
| 54. || IT мектеп-лицей || [[Атырау]], Әуезов №11 || 1952 || 2015 ж. дейін Жалпы білім беретін орта бейіндік мектебі
|-
| 55. || Жалпы білім беретін Алмалы орта мектебі || [[Алмалы (Атырау облысы)|Алмалы]], Бейбітшілік №24 || 1987
|-
| 56. || Жалпы білім беретін Амангелді атындағы орта мектеп || [[Дамбы (ауыл)|Дамбы]], Қабышев №13Б || 19??|| №7 орта мектеп
|-
| 57. || Жалпы білім беретін Ә. Жангелдин атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Балықшы (Атырау қалалық әкімдігі)|Балықшы]] ш/а, Ахмедияров №6 || 1960
|-
| 58. || Жалпы білім беретін Береке орта мектебі || [[Береке (Атырау облысы)|Береке]], Тыныбекова №3а || 2017 || 2001 ж. дейін Память Ильича орталау мектебі
|-
| 59. || Жалпы білім беретін Бесікті орта мектеп-интернаты || [[Бесікті (ауыл)|Бесікті]], Нұржанов №100 || 2005
|-
| 60. || Жалпы білім беретін Б. Нысанбаев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Бірлік (Атырау қалалық әкімдігі)|Бірлік]] ш/а, Бекет ата №33а || 2009 || Новостройка орта мектебі
|-
| 61. || Жалпы білім беретін Ғ. Мұратбаев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Жұмыскер (Атырау облысы)|Жұмыскер]] ш/а, Бекмағамбетов №2 || 2020
|-
| 62. || Жалпы білім беретін Еркінқала орта мектебі || [[Еркінқала]], Есқалиев №29 || 1983
|-
| 63. || Жалпы білім беретін Жамбыл атындағы орта мектеп || [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]], Сұлтанов №70а || 19??
|-
| 64. || Жалпы білім беретін И. Тайманов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Жұмыскер (Атырау облысы)|Жұмыскер]] ш/а, Баймұханов №121 || 2009 || 1992 ж. дейін Жұмыскер орталау мектебі
|-
| 65. || Жалпы білім беретін Қ. Смағұлов атындағы орта мектеп || [[Томарлы (Атырау облысы)|Томарлы]], Смағұлов №17а || 1983 || Қайыршақты орта мектебі
|-
| 66. || Жалпы білім беретін Қ.И. Сәтбаев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Геолог (ауыл)|Геолог]] ш/а, Аққұлов №10а || 1987
|-
| 67. || Жалпы білім беретін М. Бекмұхамбетов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Балықшы (Атырау қалалық әкімдігі)|Балықшы]] ш/а, Ахмедияров №19а || 1974 || 2017 ж. дейін А. Құнанбаев атындағы орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д1&quot; /&gt;
|-
| 68. || Жалпы білім беретін М.Отаралиев атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Ақжайық (Атырау қалалық әкімдігі)|Ақжайық]] ш/а, 3-көше №36 || 2017 || 1992 ж. дейін Балықшы орталау мектебі
|-
| 69. || Жалпы білім беретін М.Өтемісов атындағы орта мектеп || [[Ракуша]], Қазақстан №16 || 2019 || 1992 ж. дейін Ракуша орта мектебі
|-
| 70. || Жалпы білім беретін М.Ломоносов атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Балықшы (Атырау қалалық әкімдігі)|Балықшы]] ш/а, Қалмұханов №1 || 1936
|-
| 71. || Жалпы білім беретін Талғайраң негізгі мектебі || [[Талқайран|Талғайраң]], Есмұханов №40 || 2009
|-
| 72. || Жалпы білім беретін Т.Амандосов атындағы орта мектеп || [[Тасқала (Атырау облысы)|Тасқала]], Орталық №22 || 19?? || 2005 ж. дейін Кеңөзек орта мектебі&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P050000200_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм беру, мәдениет және спорт ұйымдарын атау мен қайта атау туралы|date=2005-03-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| 73. || Жалпы білім беретін Ф. Оңғарсынова атындағы орта мектеп || [[Қызыл балық (ауыл)|Қызылбалық]], Балманов №64 || 1973 || 1992 ж. дейін Октябрьдің 40 жылдығы ат. орта мектеп
|-
| 74. || Жалпы білім беретін Ы. Алтынсарин атындағы орта мектеп || [[Атырау]], [[Құрсай (Атырау облысы)|Құрсай]] ш/а, Қарабау №12 || 2014 || 1992 ж. дейін Құрсай орта мектебі
|}

== Жылыой ауданы ==
20 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || №1 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Махамбет №136 || 1985 || қазақша || Ленин ат. орта мектеп
|-
| 2. || №2 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Қосшағыл]], Жайық №93 || 1992 || аралас || Лермонтов ат. орта мектеп
|-
| 3. || №3 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Шоқпартоғай]], Дешенов №378 || 1977 || rowspan=&quot;3&quot; | қазақша || Жданов ат. орта мектеп
|-
| 4. || №4 М. Әуезов атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Тұрғызба (Жем ауылдық округі)|Тұрғызба]], Бөкен би №409 || 1976 
|-
| 5. || №5 Абай атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Әжіғалиев №67 || 2023 
|-
| 6. || №6 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Махамбет №72 || 2021 || аралас || Пушкин ат. орта мектеп
|-
| 7. || №7 Е. Халықов атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Күржіманұлы №53 || 2003 || қазақша || 1996 ж. дейін Островский ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д96&quot; /&gt;
|-
| 8. || №8 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Шәкірова №8 || 2014 || rowspan=&quot;2&quot; | аралас 
|-
| 9. || №9 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Махамбет №102 || 1975 || Макаренко ат. орта мектеп
|-
| 10. || №10 Амангелді атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Ақкиізтоғай]], Аронұлы №210 || 1974 || қазақша 
|-
| 11. || №13 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Аймауытов №29 || 1964 || аралас || №468 мектеп, Гагарин ат. орта мектеп
|-
| 12. || №15 С.Карабалин атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Қорғанбаев №50 || 1950 || қазақша || Чехов ат. орта мектеп, 2007 ж. дейін №15 орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P070000321_|title=Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарын атау мен қайта атау туралы|date=2007-04-20}}&lt;/ref&gt;
|-
| 13. || №16 Д.Жазықбаев атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], 217-көше №42 || 1988 || аралас || 1991 ж. дейін XIX партконференция ат. орта мектеп
|-
| 14. || №17 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Майкөмген]], Керейұлы №56 || 1994 || қазақша 
|-
| 15. || №18 М. Сатыбалдиев атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], 221-көше №59 || 1991 || аралас 
|-
| 16. || №19 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Арқабаев №22 || 2014 || rowspan=&quot;2&quot; | қазақша 
|-
| 17. || №20 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Балуан Шолақ №1 || 1993 
|-
| 18. || №21 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]], Нұрмахан №3 || 2015 || rowspan=&quot;3&quot; | аралас 
|-
| 19. || №22 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Жаңа Қаратон]], Ержанов №642 || 1999 || —
|-
| 20. || №23 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Жаңа Қаратон]], Рзиев №883 || 2006 || —
|-
| — || №26 жалпы орта білім беретін мектеп || [[Құлсары]] || жақында 
|}

== Индер ауданы ==
15 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Аққала орта мектебі || [[Аққала (Атырау облысы)|Аққала]], Жылысов №47 || 2017 || rowspan=&quot;5&quot; | қазақша || 1993 ж. дейін Горы орта мектебі
|-
| 2. || Ә. Кекілбайұлы атындағы орта мектебі || [[Ынтымақ (Атырау облысы)|Ынтымақ]], Бозекенов №42 || 2017 || 2019 ж. дейін Гребенщик орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д3&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1900000009|title=Атырау облысының кейбір білім беру және мәдениет ұйымдарына атау беру және қайта атау туралы|date=2019-01-24}}&lt;/ref&gt;
|-
| 3. || Б. Нысанбаев атындағы орта мектебі || [[Көктоғай (Атырау облысы)|Көктоғай]], Сейфуллин №45 || 1977 || 1965 ж. дейін Зелёный орта мектебі
|-
| 4. || Бөдене орта мектебі || [[Бөдене (Атырау облысы)|Бөдене]], Мөңкеұлы №1 || 1983 
|-
| 5. || Есбол орта мектебі || [[Есбол (Индер ауданы)|Есбол]], Тайманов №45 || 19?? || 2017 ж. дейін Кулагино ұлттық гимназиясы
|-
| 6. || Жамбыл атындағы орта мектебі || [[Есбол (Индер ауданы)|Есбол]], Тайманов №43 || 1978 || аралас 
|-
| 7. || Көктем қазақ орта мектебі || [[Индербор]], Кенжетаев №2 || 2002 || rowspan=&quot;6&quot; | қазақша || —
|-
| 8. || Қ. Абаханов атындағы орта мектебі || [[Өрлік]], Үсенов №13 || 19?? || 1994 ж. дейін Өрлік орта мектебі
|-
| 9. || Қ. Есқалиев атындағы орта мектебі || [[Есбол (Индер ауданы)|Есбол]], Сағырбаев №8 || 1937 || 2016 ж. дейін Кулагино орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д2016&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P1600000662|title=Атырау облысының кейбір мемлекеттік білім беру мекемелерін қайта атау туралы|date=2016-11-05}}&lt;/ref&gt;
|-
| 10. || Махамбет атындағы орта мектебі || [[Жарсуат (Атырау облысы)|Жарсуат]], Өтемісұлы №20 || 1984 || 1960 ж. дейін Жарсуат орта мектебі
|-
| 11. || М. Сиранов атындағы орта мектебі || [[Елтай (Атырау облысы)|Елтай]], Жеңіс №18 || 1971 || 1996 ж. дейін Ленин ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д96&quot; /&gt;
|-
| 12. || М. Мөңкеұлы атындағы орта мектебі || [[Құрылыс (Атырау облысы)|Құрылыс]], Кемалиев №13 || 2017 || 1996 ж. дейін Құрылыс орталау мектебі&lt;ref name=&quot;Д96&quot; /&gt;
|-
| 13. || М. Әуезов атындағы орта мектебі || [[Индербор]], Қонаев №17а || 1961 || аралас 
|-
| 14. || С. Сейфуллин атындағы орта мектебі || [[Индербор]], Шығыс ш/а, Майлин №7 || 2013 || қазақша 
|-
| 15. || Ш. Уәлиханов атындағы орта мектебі || [[Индербор]], Тұхфатов №30а || 2010 || аралас 
|}

== Исатай ауданы ==
1 мектеп-гимназия мен 4 бастауыш, 1 негізгі, 10 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Жалпы білім беретін Абай атындағы орта мектеп || [[Аққыстау]], Ерғалиев №15 || 2001 || rowspan=&quot;16&quot; | қазақша 
|-
| 2. || Жалпы білім беретін Аққыстау орта мектебі || [[Аққыстау]], Әбілхайров №1а || 1986 || №564 мектеп
|-
| 3. || Жалпы білім беретін Ғ. Мәсәлімов атындағы орта мектеп || [[Хамит Ерғалиев ауылы|Хамит Ерғалиев]], Хисин №2 || 1966 || 1996 ж. дейін Амангелді ат. орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P960001444_|title=Атырау облысы Исатай ауданындағы Амангелдi атындағы орта мектептiң атын өзгерту туралы|date=1996-11-25}}&lt;/ref&gt;
|-
| 4. || Жалпы білім беретін Ж. Мырзағалиев атындағы орта мектеп || [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]], Дайырова №36 || 1986 || 1992 ж. дейін Горький ат. орта мектеп
|-
| 5. || Жалпы білім беретін Исатай орта мектебі || [[Исатай (Атырау облысы)|Исатай]], Қуанышев №17 || 2007 || 1992 ж. дейін Октябрь орта мектебі
|-
| 6. || Мектеп-гимназия || [[Аққыстау]], Қаратүбек №101 || 2023 || —
|-
| 7. || Жалпы білім беретін Новобогат орта мектебі || [[Хамит Ерғалиев ауылы|Хамит Ерғалиев]], Қамысқала №12 || 2004 
|-
| 8. || Жалпы білім беретін Өркен орта мектебі || [[Өркен (Атырау облысы)|Өркен]], Жалтыр №82 || 2010  || —
|-
| 9. || Ф. Оңғарсынова атындағы жалпы білім беретін орта мектеп || [[Нарын (Атырау облысы)|Нарын]], Болатжол №2 || 20?? || №79 мектеп, 2020 ж. дейін Нарын орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д2&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P2000000124|title=Атырау облысының кейбір білім беру және мәдениет объектілеріне атау беру және қайта атау туралы|date=2020-03-19}}&lt;/ref&gt;
|-
| 10. || Жалпы білім беретін Х. Наубетов атындағы орта мектеп || [[Жанбай]], Нысанов №3а || 1984 || 1992 ж. дейін Куйбышев ат. орта мектеп
|-
| 11. || Жалпы білім беретін Ю. Гагарин атындағы орта мектеп || [[Зинеден]], Қуанышбаев №15 || 2005 
|-
| 12. || Жалпы білім беретін Қызылүй негізгі мектебі || [[Қызылүй (Атырау облысы)|Қызылүй]], №85 || 2019 
|-
| 13. || Жамбыл атындағы жалпы білім беретін бастауыш мектеп || [[Тұщықұдық (Атырау облысы)|Тұщықұдық]], Қаражанов №4 || 2001 || 2019 ж. дейін Чапаев бастауыш мектебі&lt;ref name=&quot;Д3&quot;/&gt;
|-
| 14. || Жалпы білім беретін Жаңа Жанбай бастауыш мектебі || [[Жаңа Жанбай]], Ұстаздар №6 || 2001 || —
|-
| 15. || Жалпы білім беретін Жасқайрат бастауыш мектебі || [[Жасқайрат (Исатай ауданы)|Жасқайрат]], №30 || 1987 
|-
| 16. || Жалпы білім беретін Томан бастауыш мектебі || [[№17-темір жол айрығы (Атырау облысы)|17-разъезд]], №24 || 1970 
|}

== Құрманғазы ауданы ==
3 бастауыш, 3 негізгі, 26 орта мектеп пен 1 мектеп-интернат бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Абай атындағы жалпы орта мектебі || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Жәнібекова №22 || 1981
| rowspan=&quot;6&quot; |қазақша
|-
| 2. || Ақкөл жалпы орта мектебі || [[Ақкөл (Атырау облысы)|Ақкөл]], Құспанов №6 || 1971 || 1971-1977 жж. №498 мектеп, 1977-1998 жж. №81 мектеп, 1998-2001 жж. №10 мектеп
|-
| 3. || Ә. Сәрсенбаев атындағы жалпы орта мектебі || [[Алға (Құрманғазы ауданы)|Алға]], Сибағат ата №31 || 1992 || 1996 ж. дейін Карл Маркс ат. орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P960000897_|title=Қазақстан Республикасының Бiлiм және Мәдениет мекемелерiне есiмдер беру және олардың атауын өзгерту туралы|date=1996-07-12}}&lt;/ref&gt;
|-
| 4. || Балқұдық жалпы орта мектебі || [[Балқұдық]], Момышұлы №5а || 1980
|-
| 5. || Б. Бегалиев атындағы жалпы орта мектебі || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Атырау №1 || 2002 || 1990 ж. дейін Каспий орталау мектебі
|-
| 6. || Б. Момышұлы атындағы жалпы орта мектебі || [[Асан (Атырау облысы)|Асан]], Рысқұлов №17 || 2006 || 1992 ж. дейін Горький ат. орталау мектеп
|-
| 7. || Ғ. Мүсірепов атындағы жалпы орта мектебі || [[Кудряшов]], Бейбітшілік №1а || 2009 
|аралас|| 2020 ж. дейін Гоголь ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д2&quot; /&gt;
|-
| 8. || Д. Нұрпеисова атындағы жалпы орта мектебі || [[Жыланды (Атырау облысы)|Жыланды]], Сүйінов №1 || 1999 
| rowspan=&quot;3&quot; |қазақша|| 1992 ж. дейін Чапаев ат. орта мектеп
|-
| 9. || Еңбекші жалпы орта мектебі || [[Жұмекен]], Өмірбаев №8 || 19??
|-
| 10. || Қадыр Мырза Әли атындағы жалпы орта мектебі || [[Сафоновка]], Бейбітшілік №49 || 2010 || 2020 ж. дейін Энгельс ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д2&quot; /&gt;
|-
| 11. || Қиғаш жалпы орта мектебі || [[Қиғаш (Атырау облысы)|Қиғаш]], Бөкей хан №33 || 1996
|аралас
|-
| 12. || Құрманғазы атындағы жалпы орта мектебі || [[Үштаған (Атырау облысы)|Үштаған]], Рысқұлбеков №9 || 2006
| rowspan=&quot;2&quot; |қазақша
|-
| 13. || Лабай жалпы орта мектебі || [[Жалғызапан]], Жәңгір хан №22а || 2019
|-
| 14. || М.В. Ломоносов атындағы жалпы орта мектебі || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Испулаев №9 || 1961
|орысша
|-
| 15. || М. Әуезов атындағы жалпы орта мектебі || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Болашақ №5 || 1990
|аралас
|-
| 16. || Н.С. Манаев атындағы жалпы орта мектебі || [[Орлы]], Манаев №11 || 1979 
| rowspan=&quot;3&quot; |қазақша|| Орлы орта мектебі
|-
| 17. || Нұржау жалпы орта мектебі || [[Нұржау]], Ақботин №1 || 1982 || 2001 ж. дейін Ленин ат. орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P010001205_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм беру, мәдениет ұйымдарын, мұнай кен орнын, сондай-ақ темiр жол станцияларын атау мен қайта атау және олардың атауларының транскрипциясын өзгерту туралы|date=2001-09-14}}&lt;/ref&gt;
|-
| 18. || Панфилов атындағы жалпы орта мектебі || [[Жамбыл (Атырау облысы)|Жамбыл]], Жасқанат №1 || 2014
|-
| 19. || С.Н. Имашев атындағы жалпы орта мектебі || [[Бірлік (Құрманғазы ауданы)|Бірлік]], Оқаев №15а || 1989 
|аралас|| 1984 ж. дейін Утера орта мектебі
|-
| 20. || С. Мұқанов атындағы жалпы орта мектебі || [[Көптоғай (Атырау облысы)|Көптоғай]], Әбішев №2а || 1988 
| rowspan=&quot;4&quot; |қазақша|| 1993 ж. дейін Калинин ат. орта мектеп
|-
| 21. || Сүйіндік жалпы орта мектебі || [[Сүйіндік (ауыл)|Сүйіндік]], Абай №1 || 1984
|-
| 22. || Ф. Оңғарсынова атындағы жалпы орта мектебі || [[Бөкейхан]], Салықбаев №6 || 1980 || 2020 ж. дейін Крупская ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д2&quot; /&gt;
|-
| 23. || Ш. Уалиханов атындағы жалпы орта мектебі || [[Жасталап (Атырау облысы)|Жасталап]], Жұбанов №20 || 2019
|-
| 24. || Шортанбай жалпы орта мектебі || [[Шортанбай (ауыл)|Шортанбай]], Сәрсенбаев №16 || 2004
|аралас
|-
| 25. || Ы. Алтынсарин атындағы жалпы орта мектебі || [[Хиуаз]], Рысқалиев №10 || 1992
| rowspan=&quot;8&quot; |қазақша
|-
| 26. || Ю.А. Гагарин атындағы жалпы орта мектебі || [[Теңіз (Атырау облысы)|Теңіз]], Достық №20 || 2018
|-
| 27. || З. Серікқалиұлы атындағы мектеп-интернаты || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Әліпов №28 || 1972 || 2016 ж. дейін Ганюшкин мектеп-интернаты&lt;ref name=&quot;Д2016&quot; /&gt;
|-
| 28. || Азғыр негізгі орта мектебі || [[Азғыр]], Құрманғалиев №5 || 1986 || 1997 ж. дейін Киров ат. орталау мектеп&lt;ref name=&quot;Д97&quot; /&gt;
|-
| 29. || А. Иманов атындағы негізгі орта мектебі || [[Амангелді (Құрманғазы ауданы)|Амангелді]], Иманов №18а || 19?? || 1986 ж. дейін Богатый орталау мектебі
|-
| 30. || Ж. Нәжімеденов атындағы негізгі орта мектебі || [[Ғизат Әліпов ауылы|Ғ. Әліпов]], Қазбеков №27 || 2019 || 1990 ж. дейін Жасқайрат орталау мектебі
|-
| 31. || Батырбек ауылының бастауыш мектебі || [[Батырбек]], Нарын №11 || 1983
|-
| 32. || Қоңыртерек бастауыш мектебі || [[Қоңыртерек]], Жаңару №5 || 1986
|-
| 33. || №80 бастауыш мектебі || [[Афанасьев (разъезд)|Афанасьев]], Теміржолшылар №25 || 1971
|}

== Қызылқоға ауданы ==
1 мектеп-гимназия мен 3 бастауыш, 14 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Б. Аманшин атындағы қазақ орта мектебі || [[Миялы (Атырау облысы)|Миялы]], Қарабалин №40 || 1965 || rowspan=&quot;18&quot; | қазақша || 1996 ж. дейін №20 Миялы орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д96-2&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P960001346_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм және мәдениет мекемелерiне есiмдер беру және оларды қайта атау туралы|date=1996-11-01}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2. || Ғ. Сланов атындағы орта мектеп || [[Тайсойған (Атырау облысы)|Тайсойған]], Самарханова №40 || 2010 || 1970 ж. дейін Тайсойған орталау мектебі
|-
| 3. || Жаңашаруа қазақ орта мектебі || [[Қоныстану (Көздіқара ауылдық округі)|Қоныстану]], Жағалбаев №18 || 1976 
|-
| 4. || Кенбай орта мектебі || [[Сағыз (ауыл)|Сағыз]], Ізбасов №3 || 1965
|-
| 5. || Қарабау орта мектебі || [[Қарабау (Атырау облысы)|Қарабау]], Нұрпейісова №22 || 1979 
|-
| 6. || Қаракөл орта мектебі || [[Қаракөл (Қызылқоға ауданы)|Қаракөл]], Рысқұлов №29 || 1975 
|-
| 7. || Миялы орта мектебі || [[Жангелдин]], Лұқпанов №16 || 1985 
|-
| 8. || Мұқыр орта мектебі || [[Мұқыр (Атырау облысы)|Мұқыр]], Зұлқанов №11 || 1969 
|-
| 9. || Сағыз орта мектебі || [[Сағыз (ауыл)|Сағыз]], Мұқанғалиев №6в || 2018 || —
|-
| 10. || Тасшағыл орта мектебі || [[Тасшағыл]], Сейфуллин №32 || 1989 
|-
| 11. || Х. Досмұхамедұлы атындағы орта мектеп || [[Миялы (Атырау облысы)|Миялы]], Абай №14 || 1983 || 1997 ж. дейін Крупская атындағы орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д97&quot; /&gt;
|-
| 12. || Ш.Т. Еркінов атындағы орта мектеп || [[Жасқайрат (Қызылқоға ауданы)|Жасқайрат]], Қайырбаев №2 || 1979 || 1977 ж. дейін Орлыкөл орта мектебі
|-
| 13. || Ы. Шөреков атындағы мектеп-гимназиясы || [[Миялы (Атырау облысы)|Миялы]], Абай №49 || 2007 || 2017 ж. дейін №1 мектеп-гимназия&lt;ref name=&quot;Д1&quot;/&gt;
|-
| 14. || №2 жалпы орта білім беретін мектебі || [[Мұқыр (Атырау облысы)|Мұқыр]], Сланов №39 || 2021 || —
|-
| 15. || Жалпы білім беретін №9 орта мектеп || [[Сағыз (ауыл)|Сағыз]], Жүсіпов №22 || 19?? || Әр уақытта №40, №490, №74 орта мектеп
|-
| 16. || Жамансор бастауыш мектебі || [[Жамансор]], №32а || 2011 
|-
| 17. || Тасқұдық бастауыш мектебі || [[Тасқұдық (Атырау облысы)|Тасқұдық]], №12 || 19?? 
|-
| 18. || Жалпы білім беретін №75 бастауыш мектебі || [[Жантерек]], №38 || 2020 
|}

== Мақат ауданы ==
1 бастауыш, 6 орта мектеп пен 1 мектеп-интернат, 1 мектеп-бөбекжай кешені бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || А. Құнанбаев атындағы орта мектебі || [[Доссор]], Мұхтанов №11 || 2013 || қазақша 
|-
| 2. || Б. Қанатбаев атындағы орта мектебі || [[Доссор]], Исаков №2 || 2004 || аралас || 2006 ж. дейін Белинский ат. орта мектеп&lt;ref name=&quot;доссор&quot;&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P060000480_|title=Қазақстан Республикасының бiлiм беру, мәдениет және спорт ұйымдарын, су құрылысын, әскери бөлiм мен шекара заставасын атау мен қайта атау, сондай-ақ темiр жол станциясы атауының орыс тiлiндегi транскрипциясын өзгерту туралы|date=2006-05-31}}&lt;/ref&gt;
|-
| 3. || М. Баймұханов атындағы орта мектеп || [[Мақат]], Шағырова №1а || 1986 || қазақша || Горький ат. қазақ және Гайдар ат. орыс орта мектептері
|-
| 4. || О. Сарғұнанов атындағы орта мектебі || [[Доссор]], Аухатов №85 || 2017 || орысша || 2006 ж. дейін №4 орта мектеп&lt;ref name=&quot;доссор&quot; /&gt;
|-
| 5. || Х. Санбаев атындағы орта мектеп || [[Мақат]], Әлиев №1 || 1982 || қазақша || 1996 ж. дейін №83 орта мектеп&lt;ref name=&quot;Д96-2&quot; /&gt;
|-
| 6. || №76 Л. Шахатов атындағы орта мектеп || [[Мақат]], Егемен бөлімшесі №11 || 1973 || аралас || 2000 ж. дейін №76 орта мектеп&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P000000257_|title=Қазақстан Республикасының білім, мәдениет ұйымдарына, сондай-ақ мұнай кен орнына, теміржол бекетіне атау беру және оларды қайта алу туралы|date=2000-02-16}}&lt;/ref&gt;
|-
| 7. || Бәйгетөбе мектеп-бөбекжай кешені || [[Бәйгетөбе]], Бәйгетөбе ш/а №207 || 2010
|-
| 8. || С. Шарипов атындағы Доссор мектеп-интернаты || [[Доссор]], Өтемісұлы №3 || 19??|| қазақша
|-
| 9. || №2 бастауыш мектебі || [[Мақат]], Бекжанов №222 || 2005 || қазақша || —
|}

== Махамбет ауданы ==
1 негізгі, 14 орта мектеп бар:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Салынған жылы
!Оқыту тілі
!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || Ақтоғай орта мектебі || [[Ақтоғай (Атырау облысы)|Ақтоғай]], Өтемісұлы №25а || 2014 || rowspan=&quot;2&quot; | қазақша 
|-
| 2. || Алға орта мектебі || [[Алға (Махамбет ауданы)|Алға]], Иманғазиев №2 || 1975 
|-
| 3. || А. Байтұрсынұлы атындағы орта мектеп || [[Бейбарыс (ауыл)|Бейбарыс]], Әйтеке би №2а || 2013 || аралас || 2019 ж. дейін Чкалов ат. орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д3&quot;/&gt;
|-
| 4. || Д. Төленов атындағы жалпы орта білім беретін мектеп || [[Махамбет (Атырау облысы)|Махамбет]], Шұғыла ш/а, Қазыбек би №40а || 2023 || rowspan=&quot;2&quot; | қазақша || 1999 ж. дейін Махамбет мектеп-гимназиясы&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P990001436_|title=Қазақстан Республикасының білім, мәдениет және денсаулық сақтау ұйымдарына, сондай-ақ су құрылысына есімдер беру және оларды қайта атау туралы|date=1999-09-22}}&lt;/ref&gt;, 2023 ж. дейін Д.Төленов атындағы мектеп-гимназиясы
|-
| 5. || Есбол орта мектебі || [[Есбол (Махамбет ауданы)|Есбол]], Махамбет №5 || 2000 || Фурманов ат. орта мектеп
|-
| 6. || Е.Ағелеуов атындағы Махамбет орта мектебі || [[Махамбет (Атырау облысы)|Махамбет]], Боранқұлов №7 || 1985 || аралас || 1999 ж. дейін Махамбет орта мектебі&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://adilet.zan.kz/kaz/docs/P990000441_|title=Қазақстан Республикасының білім және мәдениет мекемелеріне есімдер беру және оларды қайта атау туралы|date=1999-04-21}}&lt;/ref&gt;
|-
| 7. || Жалғансай орта мектебі || [[Жалғансай]], Отаров №50а || 2015 || rowspan=&quot;6&quot; | қазақша 
|-
| 8. || Қ. Қалыбеков атындағы Сарытоғай орта мектебі || [[Сарытоғай (Атырау облысы)|Сарытоғай]], Алтынсарин №5 || 1993 || 1996 ж. дейін Сарытоғай орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д96&quot; /&gt;
|-
| 9. || Қ. Қарашаұлы атындағы Сарайшық орта мектебі || [[Сарайшық (ауыл)|Сарайшық]], Жабаев №2а || 1979 || 1993 ж. дейін Сарайшық орта мектебі
|-
| 10. || Қ. Ахмедияров атындағы орта мектеп || [[Таңдай (ауыл)|Таңдай]], Есенбаев №23 || 2000 || 2017 ж. дейін Таңдай орта мектебі&lt;ref name=&quot;Д1&quot;/&gt;
|-
| 11. || Қосарал орта мектебі || [[Ортақшыл (Атырау облысы)|Ортақшыл]], Абай №17 || 1980 
|-
| 12. || Қызылүй орта мектебі || [[Ақжайық (Махамбет ауданы)|Ақжайық]], Ақжайық №20 || 1988 
|-
| 13. || О. Шонаев атындағы орта мектебі || [[Махамбет (Атырау облысы)|Махамбет]], Шоқпаров №117 || 1972 || аралас 
|-
| 14. || Талдыкөл орта мектебі || [[Талдыкөл (Атырау облысы)|Талдыкөл]], Құскелдиев №52 || 2010 || rowspan=&quot;2&quot; | қазақша || 2006 ж. дейін Редут орта мектебі
|-
| 15. || Еңбекшіл ауылының негізгі мектебі || [[Еңбекшіл (Атырау облысы)|Еңбекшіл]], Шоқай №51а || 2019 
|
|}

== Жабылған мектептер ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Жылыой ауданы
!№ !!Атауы !!Орналасқан жері !!Жабылу себебі !!Бұрынғы атауы
|-
| 1. || №8 Крупская атындағы орта мектеп || ''[[Қаратон]]'' кенті || rowspan=&quot;4&quot; | елді мекеннің көшірілуі 
|-
| 2. || №11 орта мектеп || [[Сарықамыс (Атырау облысы)|''Сарықамыс'']] кенті || ''Сарықамыс орта мектебі''
|-
| 3. || №12 Биікжал орта мектебі || ''[[Биікжал]]'' кенті  
|-
| 4. || №14 Ы. Алтынсарин атындағы орталау мектеп || ''[[Мұнайлы (кент)|Мұнайлы]]'' кенті 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Құрманғазы ауданы
!№ !!Атауы !!Орналасқан жері !!Жабылу себебі
|-
| 1. || Ғ. Әліпов атындағы бастауыш мектеп || [[Әліпов (ауыл)|Ниетбай]] || rowspan=&quot;3&quot; |бала санының азаюы
|-
| 2. || Қошалақ бастауыш мектебі || [[Қошалақ (ауыл)|Қошалақ]] 
|-
| 3. || Ш. Тұржанов атындағы бастауыш мектеп || [[Егінқұдық]] 
|-
| 4. || Кудряшов атындағы орта мектеп || [[Кудряшов]] || rowspan=&quot;2&quot; | екі мектептің біріктірілуі
|-
| 5. || Гоголь атындағы орта мектеп || [[Жаңаауыл (Атырау облысы)|Жаңаауыл]]
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Қызылқоға ауданы
!№ !!Атауы !!Орналасқан жері !!Жабылу себебі
|-
| 1. || Бұхар бастауыш мектебі || [[Бұқар (ауыл)|Бұхар]] || rowspan=&quot;3&quot; | бала санының азаюы
|-
| 2. || Соркөл бастауыш мектебі ||  [[Соркөл (ауыл)|Соркөл]] 
|-
| 3. || Т. Жанұзақов атындағы бастауыш мектебі || [[Кенбай (Сағыз ауылдық округі)|Кенбай]] 
|-
| 4. || №1 негізгі мектеп || rowspan=&quot;2&quot; | [[Миялы (Атырау облысы)|Миялы]] || rowspan=&quot;2&quot; | екі мектептің біріктірілуі
|-
| 5. || Миялы ұлттық гимназиясы 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Мақат ауданы
!№ !!Атауы !!Орналасқан жері !!Жабылу себебі 
|-
| 1. || Б. Досбаева атындағы №3 Байшонас орта мектебі || ''[[Байшонас]]'' || rowspan=&quot;4&quot; | елді мекеннің көшірілуі
|-
| 2. || №9 Комсомол орталау мектебі || [[Комсомол (Атырау облысы)|''Комсомол'']] 
|-
| 3. || Қошқар орталау мектебі || [[Қошқар (Атырау облысы)|''Қошқар'']] 
|-
| 4. || С. Зорбаев атындағы орталау мектеп || ''[[Ескене]]'' 
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Атырау қаласы
!№ !!Атауы !!Орналасқан жері !!Жабылу себебі
|-
| 1. || №29 орта мектеп || [[Балықшы (Атырау қалалық әкімдігі)|''Балықшы'']] кенті || автомобиль көпірінің құрылысына байланысты
|-
| 2. || №77 М.И. Калинин атындағы орта мектеп || [[Атырау]], Ж. Досмұхамбетов  №10 || ?
|}

== Мамандандырылған мектептер ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Атауы !!Орналасқан жері
|-
| Облыстық дарынды балаларға арналған ұлттық гимназия || [[Атырау]], Әбдірахманов №39а
|-
| Ж. Молдағалиев атындағы мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты || [[Атырау]], Байтұрсынов №127
|-
| Ж. Досмұхамбетов атындағы мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты || [[Атырау]], Әуезов №12
|-
| Мамандандырылған &quot;Зияткер&quot; мектеп-лицей-интернаты || [[Атырау]], Кекілбайұлы №15а
|-
| Н. Тілендиев атындағы мамандандырылған мектеп-гимназия-интернаты || [[Атырау]], Әйтеке би №79Б
|-
| №1 &quot;Білім-Инновация&quot; лицей-интернаты || [[Атырау]], Досмұхамбетов №10
|-
| №2 &quot;Білім-Инновация&quot; лицей-интернаты || [[Атырау]], Болашақ ш/а №6
|-
| №3 &quot;Білім-Инновация&quot; лицей-интернаты || [[Атырау]], Владимирский №28
|-
| &quot;Сармат&quot; мамандандырылған мектеп-лицей-интернаты || [[Жаңаталап (Атырау облысы)|Жаңаталап]], Есенғалиев №9а
|-
| Химия-биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі || [[Атырау]], Елорда №22
|}

== Басқа мектептер ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Атауы !!Орналасқан жері
|-
| Кешкі мектеп || [[Атырау]], Островский №13 
|-
| Жалпы білім беретін кешкі орта мектеп || [[Құрманғазы (Құрманғазы ауданы)|Құрманғазы]], Сәтеков №38
|-
| №15 мекемесі жанындағы орта мектеп || [[Атырау]], АМӨЗ аумағы №1
|-
| №79 мекемесі жанындағы орта мектеп || [[Атырау]], Ет комбинаты ш/а, Исмағұлов №2а
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Арнайы мектептер
! Атауы !!Орналасқан жері
|-
| Облыстық арнайы мектеп-интернат || [[Атырау]], Студенттер №42
|-
| №2 арнайы мектеп-интернат || [[Махамбет (Атырау облысы)|Махамбет]], Тайманов №23
|-
| Тіл мүкістігі бар балаларға арналған №3 облыстық арнайы мектеп-интернат || [[Атырау]], Алатау №3
|-
| Туберкулез ауруының шамалы және бәсеңдеген түрімен ауыратын балаларға арналған №4 облыстық арнаулы шипажайлы мектеп-интернат || [[Атырау]], Ғұмаров №90
|}

== Қосымша білім беру ұйымдары ==
* Абай атындағы Атырау қаласының оқушылар орталығы
* Оқушылар үйі (Аққыстау а.)
* Оқушылар үйі (Миялы а.)
* Оқушылар шығармашылық орталығы (Индербор к.)
* Құрманғазы аудандық оқушылар үйі (Құрманғазы а.)
* Құрманғазы аудандық жас туристер бекеті (Құрманғазы а.)
* Жас техниктер станциясы (Құлсары қ.)

;Өнер (саз) мектептері
* Құрманғазы атындағы балалар саз мектебі (Атырау қ.)
* М. Қойшыбаев атындағы балалар саз мектебі (Атырау қ., Балықшы ш/а)
* Дамбы өнер мектебі (Атырау қ., Амангелді а.)
** Атырау бөлімшесі (Қызыл балық а.)
** Еркінқала бөлімшесі (Еркінқала а.)
** Қайыршақты бөлімшесі (Томарлы а.)
* Д. Нұрпейісова атындағы балалар өнер мектебі (Құрманғазы ауд., Құрманғазы а.)
* Дәулеткерей атындағы балалар музыка мектебі (Хиуаз а.)
* З. Ещанова атындағы аудандық балалар өнер мектебі (Махамбет а.)
* Индер балалар өнер мектебі (Индербор к.)
** Бөдене бөлімшесі (Бөдене а.)
** Жарсуат бөлімшесі (Жарсуат а.)
* Құлсары балалар өнер мектебі (Құлсары қ.)
* Т. Култумиев атындағы №1 Құлсары балалар саз мектебі (Құлсары қ.)
* Мақат балалар өнер мектебі (Мақат к.)
* Р. Ғабдиев атындағы балалар өнер мектебі (Доссор к.)
* Миялы балалар өнер мектебі (Миялы а.)
* А. Өміров атындағы балалар өнер мектебі (Сағыз а.)
* Қоныстану балалар өнер мектебі (Қоныстану а.)
* Ш. Шәріпов атындағы балалар саз мектебі (Аққыстау а.)
* Жанбай балалар саз мектебі (Жанбай а.)
* Новобогат балалар саз мектебі (Х. Ерғалиев а.)

== Спорт мектептері ==
; Атырау қаласы
* Олимпиадалық резервтегі облыстық мамандандырылған мектеп-интернат-колледжі (Вокзал маңы-5 ш/а)
* №1 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Авангард-4 ш/а)
* №2 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Авангард-2 ш/а)
* №3 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Өрлеу ш/а)
* №4 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Мирас ш/а)
* №5 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Нұрсая ш/а)
* №6 балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Ақжар балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Ақжар а.)
* Дамба балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Жаңаталап а.)
* Олимпиадалық емес спорт түрлерінен жоғары спорт шеберлігі мектебі (Нұрсая ш/а)

; Жылыой ауданы
* №1 Жылыой аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Құлсары қ.)
* №2 Жылыой аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Ақкиізтоғай а.)
* №3 Жылыой аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Шоқпартоғай а.)
* №4 Жылыой аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Жаңа Қаратон к.)
* №5 Жылыой аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Майкөмген а.)
* Жем балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Тұрғызба а.)
* Қосшағыл балалар-жасөспірімдер спорт мектебі (Қосшағыл а.)

; Индер ауданы
* Индер аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Есбол, Жарсуат, Өрлік балалар-жасөспірімдер спорт мектептері

; Исатай ауданы
* Исатай аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Жанбай, Тұщықұдық балалар-жасөспірімдер спорт мектептері

; Құрманғазы ауданы 
* Құрманғазы аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Ақкөл, Бөкейхан, Шортанбай балалар-жасөспірімдер спорт мектептері

; Қызылқоға ауданы
* Қызылқоға аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Сағыз балалар-жасөспірімдер спорт мектебі

; Мақат ауданы
* Мақат аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Доссор балалар-жасөспірімдер спорт мектебі

; Махамбет ауданы
* Махамбет аудандық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі
* Ақжайық балалар-жасөспірімдер спорт мектебі

== Жекеменшік мектептер ==
;&quot;BINOM ATYRAU&quot; ЖШС мектептері
{| class=&quot;wikitable&quot;
!№
!Атауы
!Орналасқан жері
!Ашылған жылы
!Оқыту тілі
|-
| 1. || Әл-Фараби атындағы BINOM SCHOOL мектеп-лицейі || [[Атырау]], Нұрсая ш/а, Шәмелов №1 || rowspan=&quot;2&quot; | 2023 || rowspan=&quot;2&quot; | аралас
|-
| 2. || Д. Қонаев атындағы BINOM SCHOOL мектеп-лицейі || [[Атырау]], Молдағұлова №193 
|}

# QSI International School (Атырау, Сұлтан Бейбарыс №473)
# &quot;Тағылым&quot; ЖШС (Атырау, Әліпов №3а)
# &quot;Abyroi School Atyrau&quot; ЖШС (Атырау, Сауырғалиев №2)
# &quot;Qazbilim Atyrau ұлттық лицейі&quot; ЖШС (Атырау, Сұлтан Бейбарыс №458)
# &quot;Сенім&quot; элитарлық мектеп-балабақша кешені (Атырау, Абай №39)
# &quot;Alash United Gymnasium School&quot; ЖШС (Атырау, Уәлиханов №116)
# &quot;Happy Choice&quot; ЖШС (Атырау, Автобаза №8а)
# &quot;Oi-Sana&quot; мектеп-лицейі (Атырау, Сейфуллин №109)
# &quot;Кастл Стайл&quot; ЖШС Парасат жекеменшік мектебі (Атырау, Бейбарыс №25/1)
# &quot;Кайнар Центр&quot; ЖШС &quot;Қайнар&quot; жекеменшік мектебі (Атырау, Самал ш/а, 31-көше №4)
# &quot;Келешек&quot; мектеп-балабақша&quot; ЖШС (Атырау, Азаттық №83а)
# &quot;Baby city&quot; ЖШС (Атырау, Халелов №1)
# &quot;Sova School жекеменшік мектеп-лицейі&quot; ЖШС (Атырау, Бейбарыс №494Б)
# &quot;Sayakhatschool&quot; ЖШС &quot;Zhana Urpaq&quot; Алғашқы Ұлттық ізгілік педагогика мектебі (Атырау, Нұрсая ш/а, Шырдабаев №2)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Қазақстан оқу орындары}}
[[Санат:Қазақстан мектептері]]
[[Санат:Атырау облысы]]</text>
      <sha1>q2incjrjrlsghoq48r4ivvfz60k3ab9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы:Casserium/зертхана</title>
    <ns>2</ns>
    <id>700124</id>
    <revision>
      <id>3648937</id>
      <parentid>3640983</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3648937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9477" sha1="nc4m16kp01jayoofcaxhp8oi3e7gn1y" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Ербол Дәненұлы Адаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 

 | Титулы               = [[Қазақстан Құрылтайы төрағасы]]
 | Ту                   = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады      = 28 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқарауын аяқтады   = 
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары             = 

 | Титулы_2             = [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы]]ның [[Құрылтай депутаты|депутаты]]
 | Ту_2                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2_2                = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_2    = 27 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | тақырыпша2_2         = Партиялық тізімі
 | мәтін2_2             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Ізашары_2            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары_2           =  

 | Титулы_3             = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_3                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_3                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_3    = 17 ақпан 2025
 | Басқаруын аяқтады_3  = 27 тамыз 2026
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 

 | Титулы_4               = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_4                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_4                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_4      = 6 ақпан 2024
 | Басқаруын аяқтады_4    = 5 мамыр 2026
 | Президент_4            = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
 | Ізашары_4              = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]
 | Ізбасары_4             = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] 

 | Туған күні           = 1.4.1980
 | Туған жері           = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 4
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Білімі               = [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті|Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Мамандығы            = халықаралық құжаттанушы 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
  |{{Барыс ордені}}
  |{{Құрмет ордені}}
  |{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
}}
{{қатар
  |{{Достық ордені (Қырғызстан)}}
}}
}}
'''Ербол Дәненұлы Адаев''' ([[1 сәуір]] [[1980 жыл]], [[Алматы]]) — қазақстандық саясаткер және дипломат, 2026 жылдан бергі [[Қазақстан Құрылтайы]]ның [[Қазақстан Құрылтайы төрағасы|төрағасы]] және «[[Әділет (партия)|Әділет]]» партиясының төрағасы, партия атынан сайланған [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылым]] [[Құрылтай депутаты|депутаты]].

Бұрын Дәдебай [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] басшысы (2024–2026), [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің Іс Басқарушысы]] (2022–2024) болатын.

== Өмірбаяны ==

Ербол Адаев 1978 жылы Қостанай облысында дүниеге келген.

1999 жылы А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университетін «Қазақстан тарихы» мамандығы бойынша, 2014 жылы Қазақ гуманитарлық заң университетін «Халықаралық құқық» мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолын 1999 жылы Қостанай облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының жастар саясаты бөлімінің жетекші маманы болып бастаған.

2001 – 2002 жылдары Қостанай облысы әкімі аппараты ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2002 – 2003 жылдары Қостанай облысы ішкі саясат департаменті ақпараттық саясат және қоғаммен байланыс бөлімінің бас маманы;

2003 – 2004 жылдары Қостанай облысы әкімі аппаратының әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2004 – 2005 жылдары Қостанай қаласы әкімінің кеңесшісі;

2005 жылдың қаңтарынан 2005 жылдың қарашасына дейін «Қостанай қаласы әкімдігі ішкі саясат бөлімі» ММ бастығы;

2005 – 2006 жылдары Қостанай қаласы әкімінің бас инспекторы;

2006 жылғы ақпаннан 2006 жылғы тамызға дейін Қостанай облысы әкімі орынбасарының көмекшісі;

2006 – 2007 жылдары Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті Электрондық БАҚ мониторингі бөлімінің бас маманы;

2007 – 2010 жылдары Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты баспасөз қызметінің бас консультанты, бас сарапшысы;

2010 – 2013 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппараты басшысының көмекшісі, редакциялық-баспа бөлімінің бас сарапшысы, бас консультанты;

2013 – 2017 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің бас консультанты;

2017 – 2022 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары;

2022 жылғы ақпаннан 2025 жылғы ақпанға дейін Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің меңгерушісі;

2025 жылғы 17 ақпаннан Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Жалпы бөлімінің меңгерушісі болды.&lt;ref&gt;[https://kaz.inform.kz/erbol-adaev-kizmetnen-bosatildi-3728ab08/ Ербол Адаев қызметінен босатылды]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==</text>
      <sha1>nc4m16kp01jayoofcaxhp8oi3e7gn1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648938</id>
      <parentid>3648937</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <origin>3648938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9819" sha1="57b8polgtpd2eam7m8ehm7dvt5dzupo" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Ербол Дәненұлы Адаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 

 | Титулы               = [[Қазақстан Құрылтайы төрағасы]]
 | Ту                   = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады      = 28 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқарауын аяқтады   = 
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары             = 

 | Титулы_2             = [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы]]ның [[Құрылтай депутаты|депутаты]]
 | Ту_2                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2_2                = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_2    = 27 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | тақырыпша2_2         = Партиялық тізімі
 | мәтін2_2             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Ізашары_2            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары_2           =  

 | Титулы_3             = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_3                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_3                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_3    = 17 ақпан 2025
 | Басқаруын аяқтады_3  = 27 тамыз 2026
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 

 | Титулы_4               = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_4                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_4                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_4      = 6 ақпан 2024
 | Басқаруын аяқтады_4    = 5 мамыр 2026
 | Президент_4            = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
 | Ізашары_4              = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]
 | Ізбасары_4             = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] 

 | Туған күні           = 1.4.1980
 | Туған жері           = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 4
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Білімі               = [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті|Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Мамандығы            = халықаралық құжаттанушы 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
  |{{Барыс ордені}}
  |{{Құрмет ордені}}
  |{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
}}
{{қатар
  |{{Достық ордені (Қырғызстан)}}
}}
}}
'''Ербол Дәненұлы Адаев''' ([[1 сәуір]] [[1980 жыл]], [[Алматы]]) — қазақстандық саясаткер және , 2026 жылдан бастап «[[Әділет (партия)|Әділет]]» партиясының атынан сайланған [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтай]] [[Құрылтай депутаты|депутаты]] және [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.

Бұрын Дәненов [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі (2025–2026) болатын.

== Өмірбаяны ==
Ербол Адаев 1978 жылы [[Қостанай облысы]]нда дүниеге келген.

1999 жылы А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университетін «Қазақстан тарихы» мамандығы бойынша, 2014 жылы Қазақ гуманитарлық заң университетін «Халықаралық құқық» мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолын 1999 жылы Қостанай облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының жастар саясаты бөлімінің жетекші маманы болып бастаған.

2001 – 2002 жылдары Қостанай облысы әкімі аппараты ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2002 – 2003 жылдары Қостанай облысы ішкі саясат департаменті ақпараттық саясат және қоғаммен байланыс бөлімінің бас маманы;

2003 – 2004 жылдары Қостанай облысы әкімі аппаратының әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2004 – 2005 жылдары Қостанай қаласы әкімінің кеңесшісі;

2005 жылдың қаңтарынан 2005 жылдың қарашасына дейін «Қостанай қаласы әкімдігі ішкі саясат бөлімі» ММ бастығы;

2005 – 2006 жылдары Қостанай қаласы әкімінің бас инспекторы;

2006 жылғы ақпаннан 2006 жылғы тамызға дейін Қостанай облысы әкімі орынбасарының көмекшісі;

2006 – 2007 жылдары Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті Электрондық БАҚ мониторингі бөлімінің бас маманы;

2007 – 2010 жылдары Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты баспасөз қызметінің бас консультанты, бас сарапшысы;

2010 – 2013 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппараты басшысының көмекшісі, редакциялық-баспа бөлімінің бас сарапшысы, бас консультанты;

2013 – 2017 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің бас консультанты;

2017 – 2022 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары;

2022 жылғы ақпаннан 2025 жылғы ақпанға дейін Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің меңгерушісі;

2025 жылғы 17 ақпаннан Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Жалпы бөлімінің меңгерушісі болды.&lt;ref&gt;[https://kaz.inform.kz/erbol-adaev-kizmetnen-bosatildi-3728ab08/ Ербол Адаев қызметінен босатылды]&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 27 тамызда I шақырылымдағы Құрылтай депутаты болып сайланды. 28 тамыздан бастап — [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.&lt;ref&gt;[https://astanatv.kz/ru/news/176597/ Определен состав Президиума и Комитетов Курултая РК]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==</text>
      <sha1>57b8polgtpd2eam7m8ehm7dvt5dzupo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648944</id>
      <parentid>3648938</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:21:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3648944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10216" sha1="f2o41va6dri8qahc7q4ac3d6hauzlw2" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Ербол Дәненұлы Адаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 

 | Титулы               = [[Қазақстан Құрылтайы төрағасы]]
 | Ту                   = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады      = 28 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқарауын аяқтады   = 
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары             = 

 | Титулы_2             = [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы]]ның [[Құрылтай депутаты|депутаты]]
 | Ту_2                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2_2                = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_2    = 27 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | тақырыпша2_2         = Партиялық тізімі
 | мәтін2_2             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Ізашары_2            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары_2           =  

 | Титулы_3             = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_3                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_3                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_3    = 17 ақпан 2025
 | Басқаруын аяқтады_3  = 27 тамыз 2026
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 

 | Титулы_4               = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_4                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_4                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_4      = 6 ақпан 2024
 | Басқаруын аяқтады_4    = 5 мамыр 2026
 | Президент_4            = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
 | Ізашары_4              = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]
 | Ізбасары_4             = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] 

 | Туған күні           = 1.4.1980
 | Туған жері           = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 4
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Білімі               = [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті|Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Мамандығы            = халықаралық құжаттанушы 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
  |{{Барыс ордені}}
  |{{Құрмет ордені}}
  |{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
}}
{{қатар
  |{{Достық ордені (Қырғызстан)}}
}}
}}
'''Ербол Дәненұлы Адаев''' ([[1 сәуір]] [[1980 жыл]], [[Алматы]]) — қазақстандық саясаткер және , 2026 жылдан бастап «[[Әділет (партия)|Әділет]]» партиясының атынан сайланған [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтай]] [[Құрылтай депутаты|депутаты]] және [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.

Бұрын Дәненов [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі (2025–2026) болатын.

== Өмірбаяны ==
Ербол Адаев 1978 жылы [[Қостанай облысы]]нда дүниеге келген.

1999 жылы А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университетін «Қазақстан тарихы» мамандығы бойынша, 2014 жылы Қазақ гуманитарлық заң университетін «Халықаралық құқық» мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолын 1999 жылы Қостанай облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының жастар саясаты бөлімінің жетекші маманы болып бастаған.

2001 – 2002 жылдары Қостанай облысы әкімі аппараты ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2002 – 2003 жылдары Қостанай облысы ішкі саясат департаменті ақпараттық саясат және қоғаммен байланыс бөлімінің бас маманы;

2003 – 2004 жылдары Қостанай облысы әкімі аппаратының әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2004 – 2005 жылдары Қостанай қаласы әкімінің кеңесшісі;

2005 жылдың қаңтарынан 2005 жылдың қарашасына дейін «Қостанай қаласы әкімдігі ішкі саясат бөлімі» ММ бастығы;

2005 – 2006 жылдары Қостанай қаласы әкімінің бас инспекторы;

2006 жылғы ақпаннан 2006 жылғы тамызға дейін Қостанай облысы әкімі орынбасарының көмекшісі;

2006 – 2007 жылдары Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті Электрондық БАҚ мониторингі бөлімінің бас маманы;

2007 – 2010 жылдары Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты баспасөз қызметінің бас консультанты, бас сарапшысы;

2010 – 2013 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппараты басшысының көмекшісі, редакциялық-баспа бөлімінің бас сарапшысы, бас консультанты;

2013 – 2017 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің бас консультанты;

2017 – 2022 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары;

2022 жылғы ақпаннан 2025 жылғы ақпанға дейін Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің меңгерушісі;

2025 жылғы 17 ақпаннан Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Жалпы бөлімінің меңгерушісі болды.&lt;ref&gt;[https://kaz.inform.kz/erbol-adaev-kizmetnen-bosatildi-3728ab08/ Ербол Адаев қызметінен босатылды]&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 27 тамызда I шақырылымдағы Құрылтай депутаты болып сайланды. 28 тамыздан бастап — [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.&lt;ref&gt;[https://astanatv.kz/ru/news/176597/ Определен состав Президиума и Комитетов Курултая РК]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{DEFAULTSORT:Дәненов, Ербол Адайұлы}}
[[Санат:Қостанай мемлекеттік университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақстан Құрылтайының I шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>f2o41va6dri8qahc7q4ac3d6hauzlw2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648945</id>
      <parentid>3648944</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Өмірбаяны */</comment>
      <origin>3648945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10417" sha1="s6sn393tbx2s6algu3gfr0epz0ol0do" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Ербол Дәненұлы Адаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 

 | Титулы               = [[Қазақстан Құрылтайы төрағасы]]
 | Ту                   = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады      = 28 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқарауын аяқтады   = 
 | Ізашары              = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары             = 

 | Титулы_2             = [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы]]ның [[Құрылтай депутаты|депутаты]]
 | Ту_2                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2_2                = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_2    = 27 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | тақырыпша2_2         = Партиялық тізімі
 | мәтін2_2             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Ізашары_2            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары_2           =  

 | Титулы_3             = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_3                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_3                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_3    = 17 ақпан 2025
 | Басқаруын аяқтады_3  = 27 тамыз 2026
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 

 | Титулы_4               = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_4                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_4                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_4      = 6 ақпан 2024
 | Басқаруын аяқтады_4    = 5 мамыр 2026
 | Президент_4            = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
 | Ізашары_4              = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]
 | Ізбасары_4             = [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]] 

 | Туған күні           = 1.4.1980
 | Туған жері           = {{туғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 4
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Білімі               = [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті|Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Мамандығы            = халықаралық құжаттанушы 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
  |{{Барыс ордені}}
  |{{Құрмет ордені}}
  |{{Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан)}}
}}
{{қатар
  |{{Достық ордені (Қырғызстан)}}
}}
}}
'''Ербол Дәненұлы Адаев''' ([[1 сәуір]] [[1980 жыл]], [[Алматы]]) — қазақстандық саясаткер және , 2026 жылдан бастап «[[Әділет (партия)|Әділет]]» партиясының атынан сайланған [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтай]] [[Құрылтай депутаты|депутаты]] және [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.

Бұрын Дәненов [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі (2025–2026) болатын.

== Өмірбаяны ==
Ербол Адаев 1978 жылы [[Қостанай облысы]]нда дүниеге келген.

1999 жылы А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университетін «Қазақстан тарихы» мамандығы бойынша, 2014 жылы Қазақ гуманитарлық заң университетін «Халықаралық құқық» мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолын 1999 жылы Қостанай облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының жастар саясаты бөлімінің жетекші маманы болып бастаған.

2001 – 2002 жылдары Қостанай облысы әкімі аппараты ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2002 – 2003 жылдары Қостанай облысы ішкі саясат департаменті ақпараттық саясат және қоғаммен байланыс бөлімінің бас маманы;

2003 – 2004 жылдары Қостанай облысы әкімі аппаратының әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2004 – 2005 жылдары Қостанай қаласы әкімінің кеңесшісі;

2005 жылдың қаңтарынан 2005 жылдың қарашасына дейін «Қостанай қаласы әкімдігі ішкі саясат бөлімі» ММ бастығы;

2005 – 2006 жылдары Қостанай қаласы әкімінің бас инспекторы;

2006 жылғы ақпаннан 2006 жылғы тамызға дейін Қостанай облысы әкімі орынбасарының көмекшісі;

2006 – 2007 жылдары Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті Электрондық БАҚ мониторингі бөлімінің бас маманы;

2007 – 2010 жылдары Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты баспасөз қызметінің бас консультанты, бас сарапшысы;

2010 – 2013 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппараты басшысының көмекшісі, редакциялық-баспа бөлімінің бас сарапшысы, бас консультанты;

2013 – 2017 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің бас консультанты;

2017 – 2022 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары;

2022 жылғы ақпаннан 2025 жылғы ақпанға дейін Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің меңгерушісі;

2025 жылғы 17 ақпаннан Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Жалпы бөлімінің меңгерушісі болды.&lt;ref name=&quot;inform&quot;&gt;[https://kaz.inform.kz/erbol-adaev-kizmetnen-bosatildi-3728ab08/ Ербол Адаев қызметінен босатылды]&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 27 тамызда I шақырылымдағы Құрылтай депутаты болып сайланды. 28 тамыздан бастап — [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.&lt;ref &gt;[https://astanatv.kz/ru/news/176597/ Определен состав Президиума и Комитетов Курултая РК]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
«Құрмет» орденімен және басқа да мерейтойлық медалдармен марапатталған.&lt;ref name=&quot;inform&quot; /&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{DEFAULTSORT:Дәненов, Ербол Адайұлы}}
[[Санат:Қостанай мемлекеттік университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақстан Құрылтайының I шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>s6sn393tbx2s6algu3gfr0epz0ol0do</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648950</id>
      <parentid>3648945</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:28:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <origin>3648950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9641" sha1="35kdf7cz3vaxegqaz4n1ztk61p0bh8h" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Ербол Дәненұлы Адаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 

 | Титулы             = [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі
 | Ту                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2                = Ädilet (political party) logo.svg
 | Басқара бастады    = 28 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады  = 
 | Ізашары            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары           = 

 | Титулы_2             = [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы]]ның [[Құрылтай депутаты|депутаты]]
 | Ту_2                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2_2                = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_2    = 27 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | тақырыпша2_2         = Партиялық тізімі
 | мәтін2_2             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Ізашары_2            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары_2           =  

 | Титулы_3             = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_3                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_3                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_3    = 17 ақпан 2025
 | Басқаруын аяқтады_3  = 27 тамыз 2026
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 

 | Туған күні           = 1978
 | Туған жері           = {{туғанжері|Қостанай облысы|Қостанай облысында}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Білімі               = [[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті|А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университеті]]&lt;br&gt;[[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Мамандығы            = тарихшы, заңгер
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
  |{{Құрмет ордені}}
}}
}}
'''Ербол Дәненұлы Адаев''' ([[1 сәуір]] [[1978 жыл]], [[Қостанай облысы]]) — қазақстандық саясаткер, тарихшы және заңгер, 2026 жылдан бастап «[[Әділет (партия)|Әділет]]» партиясының атынан сайланған [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтай]] [[Құрылтай депутаты|депутаты]] және партияның Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.

Бұрын Дәненов [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі (2025–2026) болатын.

== Өмірбаяны ==
Ербол Адаев 1978 жылы [[Қостанай облысы]]нда дүниеге келген.

1999 жылы [[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті|А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университетін]] «Қазақстан тарихы» мамандығы бойынша, 2014 жылы [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]н «Халықаралық құқық» мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолын 1999 жылы Қостанай облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының жастар саясаты бөлімінің жетекші маманы болып бастаған.

2001 – 2002 жылдары Қостанай облысы әкімі аппараты ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2002 – 2003 жылдары Қостанай облысы ішкі саясат департаменті ақпараттық саясат және қоғаммен байланыс бөлімінің бас маманы;

2003 – 2004 жылдары Қостанай облысы әкімі аппаратының әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2004 – 2005 жылдары Қостанай қаласы әкімінің кеңесшісі;

2005 жылдың қаңтарынан 2005 жылдың қарашасына дейін «Қостанай қаласы әкімдігі ішкі саясат бөлімі» ММ бастығы;

2005 – 2006 жылдары Қостанай қаласы әкімінің бас инспекторы;

2006 жылғы ақпаннан 2006 жылғы тамызға дейін Қостанай облысы әкімі орынбасарының көмекшісі;

2006 – 2007 жылдары Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті Электрондық БАҚ мониторингі бөлімінің бас маманы;

2007 – 2010 жылдары Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты баспасөз қызметінің бас консультанты, бас сарапшысы;

2010 – 2013 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппараты басшысының көмекшісі, редакциялық-баспа бөлімінің бас сарапшысы, бас консультанты;

2013 – 2017 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің бас консультанты;

2017 – 2022 жылдар аралығы Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары;

2022 жылғы ақпаннан 2025 жылғы ақпанға дейін Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің меңгерушісі;

2025 жылғы 17 ақпаннан Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Жалпы бөлімінің меңгерушісі болды.&lt;ref name=&quot;inform&quot;&gt;[https://kaz.inform.kz/erbol-adaev-kizmetnen-bosatildi-3728ab08/ Ербол Адаев қызметінен босатылды]&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 27 тамызда I шақырылымдағы Құрылтай депутаты болып сайланды. 28 тамыздан бастап — [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.&lt;ref &gt;[https://astanatv.kz/ru/news/176597/ Определен состав Президиума и Комитетов Курултая РК]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
«Құрмет» орденімен және басқа да мерейтойлық медалдармен марапатталған.&lt;ref name=&quot;inform&quot; /&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{DEFAULTSORT:Дәненов, Ербол Адайұлы}}
[[Санат:Қостанай мемлекеттік университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақстан Құрылтайының I шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>35kdf7cz3vaxegqaz4n1ztk61p0bh8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648951</id>
      <parentid>3648950</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:32:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <origin>3648951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9337" sha1="kms0vnme7pn1lhn3yf5migx1i6gxhcl" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Ербол Дәненұлы Адаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 

 | Титулы             = [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі
 | Ту                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2                = Ädilet (political party) logo.svg
 | Басқара бастады    = 28 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады  = 
 | Ізашары            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары           = 

 | Титулы_2             = [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы]]ның [[Құрылтай депутаты|депутаты]]
 | Ту_2                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2_2                = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_2    = 27 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | тақырыпша2_2         = Партиялық тізімі
 | мәтін2_2             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Ізашары_2            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары_2           =  

 | Титулы_3             = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_3                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_3                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_3    = 17 ақпан 2025
 | Басқаруын аяқтады_3  = 27 тамыз 2026
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 

 | Туған күні           = 1978
 | Туған жері           = {{туғанжері|Қостанай облысы|Қостанай облысында}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Білімі               = [[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті|А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университеті]]&lt;br&gt;[[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Мамандығы            = тарихшы, заңгер
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
  |{{Құрмет ордені}}
}}
}}
'''Ербол Дәненұлы Адаев''' ([[1 сәуір]] [[1978 жыл]], [[Қостанай облысы]]) — қазақстандық саясаткер, тарихшы және заңгер, 2026 жылдан бастап «[[Әділет (партия)|Әділет]]» партиясының атынан сайланған [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтай]] [[Құрылтай депутаты|депутаты]] және партияның Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.

Бұрын Дәненов [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі (2025–2026) болатын.

== Өмірбаяны ==
Ербол Адаев 1978 жылы [[Қостанай облысы]]нда дүниеге келген.

1999 жылы [[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті|А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университетін]] «Қазақстан тарихы» мамандығы бойынша, 2014 жылы [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]н «Халықаралық құқық» мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолын 1999 жылы Қостанай облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының жастар саясаты бөлімінің жетекші маманы болып бастаған.

2001 – 2002 жылдары Қостанай облысы әкімі аппараты ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2002 – 2003 жылдары Қостанай облысы ішкі саясат департаменті ақпараттық саясат және қоғаммен байланыс бөлімінің бас маманы;

2003 – 2004 жылдары Қостанай облысы әкімі аппаратының әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2004 – 2005 жылдары Қостанай қаласы әкімінің кеңесшісі;

2005 жылдың қаңтарынан 2005 жылдың қарашасына дейін Қостанай қаласы әкімдігі ішкі саясат бөлімінің бастығы;

2005 – 2006 жылдары Қостанай қаласы әкімінің бас инспекторы;

2006 жылғы ақпаннан 2006 жылғы тамызға дейін Қостанай облысы әкімі орынбасарының көмекшісі;

2006 – 2007 жылдары Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті Электрондық БАҚ мониторингі бөлімінің бас маманы;

2007 – 2010 жылдары Парламент Сенаты баспасөз қызметінің бас консультанты, бас сарапшысы;

2010 – 2013 жылдар аралығы Парламент Сенаты Аппараты басшысының көмекшісі, редакциялық-баспа бөлімінің бас сарапшысы, бас консультанты;

2013 – 2017 жылдар аралығы Парламент Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің бас консультанты;

2017 – 2022 жылдар аралығы Парламент Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары;

2022 жылғы ақпаннан 2025 жылғы ақпанға дейін Президент Іс басқармасының ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің меңгерушісі;

2025 жылғы 17 ақпаннан бастап Президент Әкімшілігі Жалпы бөлімінің меңгерушісі болды.&lt;ref name=&quot;inform&quot;&gt;[https://kaz.inform.kz/erbol-adaev-kizmetnen-bosatildi-3728ab08/ Ербол Адаев қызметінен босатылды]&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 27 тамызда I шақырылымдағы Құрылтай депутаты болып сайланды. 28 тамыздан бастап — [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.&lt;ref &gt;[https://astanatv.kz/ru/news/176597/ Определен состав Президиума и Комитетов Курултая РК]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
«Құрмет» орденімен және басқа да мерейтойлық медалдармен марапатталған.&lt;ref name=&quot;inform&quot; /&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{DEFAULTSORT:Дәненов, Ербол Адайұлы}}
[[Санат:Қостанай мемлекеттік университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақстан Құрылтайының I шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>kms0vnme7pn1lhn3yf5migx1i6gxhcl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648953</id>
      <parentid>3648951</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3648953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9368" sha1="iri22475z0pihqomcvt32x8ihiszvr8" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Ербол Дәненұлы Адаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 

 | Титулы             = [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі
 | Ту                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2                = Ädilet (political party) logo.svg
 | Басқара бастады    = 28 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады  = 
 | Ізашары            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары           = 

 | Титулы_2             = [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы]]ның [[Құрылтай депутаты|депутаты]]
 | Ту_2                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2_2                = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_2    = 27 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | тақырыпша2_2         = Партиялық тізімі
 | мәтін2_2             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Ізашары_2            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары_2           =  

 | Титулы_3             = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_3                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_3                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_3    = 17 ақпан 2025
 | Басқаруын аяқтады_3  = 27 тамыз 2026
 | Ізашары_3            = Нұрдәулет Төлеев
 | Ізбасары_3           = 

 | Туған күні           = 1978
 | Туған жері           = {{туғанжері|Қостанай облысы|Қостанай облысында}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Білімі               = [[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті|А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университеті]]&lt;br&gt;[[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Мамандығы            = тарихшы, заңгер
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
  |{{Құрмет ордені}}
}}
}}
'''Ербол Дәненұлы Адаев''' ([[1 сәуір]] [[1978 жыл]], [[Қостанай облысы]]) — қазақстандық саясаткер, тарихшы және заңгер, 2026 жылдан бастап «[[Әділет (партия)|Әділет]]» партиясының атынан сайланған [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтай]] [[Құрылтай депутаты|депутаты]] және партияның Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.

Бұрын Дәненов [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі (2025–2026) болатын.

== Өмірбаяны ==
Ербол Адаев 1978 жылы [[Қостанай облысы]]нда дүниеге келген.

1999 жылы [[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті|А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университетін]] «Қазақстан тарихы» мамандығы бойынша, 2014 жылы [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]н «Халықаралық құқық» мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолын 1999 жылы Қостанай облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының жастар саясаты бөлімінің жетекші маманы болып бастаған.

2001 – 2002 жылдары Қостанай облысы әкімі аппараты ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2002 – 2003 жылдары Қостанай облысы ішкі саясат департаменті ақпараттық саясат және қоғаммен байланыс бөлімінің бас маманы;

2003 – 2004 жылдары Қостанай облысы әкімі аппаратының әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2004 – 2005 жылдары Қостанай қаласы әкімінің кеңесшісі;

2005 жылдың қаңтарынан 2005 жылдың қарашасына дейін Қостанай қаласы әкімдігі ішкі саясат бөлімінің бастығы;

2005 – 2006 жылдары Қостанай қаласы әкімінің бас инспекторы;

2006 жылғы ақпаннан 2006 жылғы тамызға дейін Қостанай облысы әкімі орынбасарының көмекшісі;

2006 – 2007 жылдары Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті Электрондық БАҚ мониторингі бөлімінің бас маманы;

2007 – 2010 жылдары Парламент Сенаты баспасөз қызметінің бас консультанты, бас сарапшысы;

2010 – 2013 жылдар аралығы Парламент Сенаты Аппараты басшысының көмекшісі, редакциялық-баспа бөлімінің бас сарапшысы, бас консультанты;

2013 – 2017 жылдар аралығы Парламент Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің бас консультанты;

2017 – 2022 жылдар аралығы Парламент Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары;

2022 жылғы ақпаннан 2025 жылғы ақпанға дейін Президент Іс басқармасының ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің меңгерушісі;

2025 жылғы 17 ақпаннан бастап Президент Әкімшілігі Жалпы бөлімінің меңгерушісі болды.&lt;ref name=&quot;inform&quot;&gt;[https://kaz.inform.kz/erbol-adaev-kizmetnen-bosatildi-3728ab08/ Ербол Адаев қызметінен босатылды]&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 27 тамызда I шақырылымдағы Құрылтай депутаты болып сайланды. 28 тамыздан бастап — [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.&lt;ref &gt;[https://astanatv.kz/ru/news/176597/ Определен состав Президиума и Комитетов Курултая РК]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
«Құрмет» орденімен және басқа да мерейтойлық медалдармен марапатталған.&lt;ref name=&quot;inform&quot; /&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{DEFAULTSORT:Дәненов, Ербол Адайұлы}}
[[Санат:Қостанай мемлекеттік университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақстан Құрылтайының I шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>iri22475z0pihqomcvt32x8ihiszvr8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648954</id>
      <parentid>3648953</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>Беттің барлық мағлұматын алып тастады</comment>
      <origin>3648954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үздік актер үшін Оскар сыйлығы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>701310</id>
    <revision>
      <id>3649068</id>
      <parentid>3633727</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T00:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShadZ01</username>
        <id>56180</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1971—1980 */</comment>
      <origin>3649068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100104" sha1="exbhe8wgxvya6s9f3vj82asazk3v0g5" xml:space="preserve">{{Жүлде
  | атауы                    = Үздік актер үшін Оскар сыйлығы
  | суреті                   = [[Сурет:Michael B Jordan - Sinners (cropped).jpg|270px]]
  | сурет атауы              = 2026 жылғы жеңімпаз:[[Майкл Б. Джордан]]
  | фон түсі                 = 
  | шынайы атауы             = {{lang-en|Academy Award for Best Actor}}
  | мемлекет                 = {{Байрақ|АҚШ}}
  | түрі                     = 
  | үшін марапатталады       = ер адамның басты рөлін керемет орындау
  | жағдайы                  = 
  | негіздеуші               = [[Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясы]]
  | негізделді               = 1929
  | алғашқы иегері           = Эмиль Яннингс
  | соңғы иегері             = [[Майкл Б. Джордан]]
  | барынша ұсынылған        = 
  | жоғары марапаты          = 
  | төменгі марапаты         = 
  | сайты                    = {{URL|oscars.org www.oscars.org}}
  | Commons                  = Winners of Academy Award for Best Actor
}}
'''Үздік актер үшін Оскар сыйлығы''' ({{lang-en|Academy Award for Best Actor}}, ресми. {{lang-en|Performance by an Actor in a Leading Role}}&lt;ref name=&quot;rule1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/rules/85/rule01.html|title=Rule One: Awards Definitions|publisher=The Academy of Motion Picture Arts and Sciences|accessdate=2013-07-14|archive-date=2014-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223045820/http://www.oscars.org/awards/academyawards/rules/85/rule01.html|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;) — Америкалық [[Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясы]]ның [[1929 жыл]]дан бастап жыл сайын берілетін беделді сыйлығы.

Номинация тарихында тоғыз адам екі «Оскардан» жеңіп алған еді, ал [[Дэниел Дэй-Льюис]] үш рет жеңімпаз атанды.

== Лауреаттар және номинанттар тізімі ==
{{swatch-inline|#EEDD82|'''Лауреаттар''' осы түспен белгіленген.}}

=== 1929—1930 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! width=&quot;5%&quot; | Рәсім
! width=&quot;10%&quot; | Сурет
! width=&quot;25%&quot; | Актёр
! width=&quot;25%&quot; | Фильм
! width=&quot;25%&quot; | Рөлі
|-
| rowspan=4|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1929)|1-ші (1929)]]'''
| rowspan=4 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Emil_Jannings_Bundesarchiv_cropped.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=18|солға=5|жақтау=жоқ}}
|height=56 rowspan=2 style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Эмиль Яннингс]] ||height=25 style=&quot;background:#EEDD82&quot;| '''[[Соңғы бұйрық]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Ұлы кінәз Сергей Александрович'''''
|-
|height=25 style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Әр тәнге түсер несібе]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Август Шиллинг'''''
|-
|height=56 rowspan=2 |• [[Ричард Бартелмесс]] ||height=25| [[Тұзақ (фильм, 1928)|Тұзақ]]||''Никки Элкинс''
|-
|height=25|[[Былғары қолғаптағы жауынгер]] || ''Былғары қолғаптағы жауынгер''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1930, сәуір)|2-ші (1930-I)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Warner Baxter promo.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=11|солға=5|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Уорнер Бакстер]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Ескі Аризонада]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Сиско Кид'''''
|-
|• [[Джордж Банкрофт]] ||Thunderbolt ||''Джим Ланг''
|-
|• [[Честер Моррис]] ||[[Алиби (фильм, 1929)|Алиби]] ||''Чик Уильямс''
|-
|• [[Пол Муни]] ||[[Айбынды (фильм, 1926)|Айбынды]] ||''Джеймс Дайк''
|-
|• [[Льюис Стоун]] ||[[Патриот (фильм, 1928)|Патриот]] ||''граф [[Пётр Пален]]''
|-
| rowspan=8|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1930, қараша)|3-ші (1930-II)]]'''
| rowspan=8 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=George Arliss 01.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=140|жоғары=|оңға=|төмен=5|солға=23|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джордж Арлисс]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Дизраэли (фильм)|Дизраэли]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Бенджамин Дизраэли]]'''''
|-
|• [[Джордж Арлисс]] ||[[Жасыл құдай әйел]] ||''Раджа Рух''
|-
|• [[Уоллес Бири]] ||[[Үлкен үй (фильм, 1930)|Үлкен үй]] ||''Бутч Шмидт''
|-
| rowspan=2|• [[Рональд Колман]] ||[[Бульдог Драммонд]] ||''капитан Хью Драммонд''
|-
|[[Сотталған (фильм, 1929)|Сотталған]] ||''Мишель''
|-
|• [[Лоуренс Тиббетт]] ||[[Қарақшының әні]] ||''Егор''
|-
| rowspan=2|• [[Морис Шевалье]] ||[[Үлкен тоған]] ||''Пьер Миранде''
|-
|[[Махаббат парады (фильм)|Махаббат парады]] ||''граф Альфред Рене''
|}

=== 1931—1940 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! width=&quot;5%&quot; | Рәсім
! width=&quot;10%&quot; | Сурет
! width=&quot;25%&quot; | Актёр
! width=&quot;25%&quot; | Фильм
! width=&quot;25%&quot; | Рөлі
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1931)|4-ші (1931)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Lionel Barrymore.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=41|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Лайонел Берримор]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Еркін жан (фильм)|Еркін жан]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Стивен Эш'''''
|-
|• [[Ричард Дикс]] ||[[Симаррон (фильм, 1931)|Симаррон]] ||''Янси Крават''
|-
|• [[Джеки Купер]] ||[[Скиппи (фильм, 1931)|Скиппи]] ||''Скиппи Скиннер''
|-
|• [[Фредрик Марч]] ||[[Бродвейдің патшалық жанұясы]] ||''Тони Кавендиш''
|-
|• [[Адольф Менжу]] ||[[Алдыңғы беті]] ||''Уолтер Бёрнс''
|-
| rowspan=3|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1932)|5-ші (1932)]]'''
| rowspan=3 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=March Beery.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=105|жоғары=14|оңға=|төмен=9|солға=5|жақтау=жоқ}}
|height=36 style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Фредрик Марч]]''' &lt;sup&gt;{{comment|ескерту|Уоллес Бириге тек бір ғана дауыс кем берілгендіктен, сол кездегі ережелерге сәйкес сыйлық екеуіне де табысталды}}&lt;/sup&gt;||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Доктор Джекилл мен мистер Хайд (фильм, 1931)|Доктор Джекилл мен мистер Хайд]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''дәрігер Генри Джекилл / мистер Хайд'''''
|-
|height=36 style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Уоллес Бири]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;| '''[[Чемпион (фильм, 1931)|Чемпион]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Энди Перселл'''''
|-
|height=36 |• [[Альфред Лант]] ||[[Гвардия адамы (фильм)|Гвардия адамы]] ||''Актёр''
|-
| rowspan=3|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1934)|6-шы (1934)]]'''
| rowspan=3 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Charles Laughton01.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=120|жоғары=|оңға=|төмен=35|солға=15|жақтау=жоқ}}
|height=36 style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Чарльз Лоутон]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Генрих VIII-ң жеке өмірі]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''патша [[Генрих VIII]]'''''
|-
|height=36 |• [[Лесли Говард]] ||[[Беркли-сквер (фильм)|Беркли-сквер]] ||''Питер Стэндиш''
|-
|height=36 |• [[Пол Муни]] ||[[Мен кісеннен босап шыққанмын]] ||''Джеймс Аллен''
|-
| rowspan=3|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1935)|7-ші (1935)]]'''
| rowspan=3 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Gable, Clark 01.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=7|солға=|жақтау=жоқ}}
|height=36 style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Кларк Гейбл]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Бір түнде болған оқиға]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Питер Варн'''''
|-
|height=36 |• [[Фрэнк Морган]] ||[[Челлинидің қатынастары]] ||''герцог Алессандро''
|-
|height=36 |• [[Уильям Пауэлл]] ||[[Жұқа адам]] ||''Ник Чарльз''
|-
| rowspan=4|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1936)|8-ші (1936)]]'''
| rowspan=4 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Victor McLaglen-Margot Grahame in The Informer.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=210|жоғары=30|оңға=|төмен=131|солға=15|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Виктор Маклаглен]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Ақпарат беруші (фильм, 1935)|Ақпарат беруші]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Джипо Нолан'''''
|-
|• [[Кларк Гейбл]] ||rowspan=3|[[Баунтидегі бүлік (фильм, 1935)|Баунтидегі бүлік]] ||''лейтенант Флетчер Кристиан''
|-
|• [[Чарльз Лоутон]] || ''Уильям Блай''
|-
|• [[Франшо Тоун]] || ''Роджер Байам''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1937)|9-шы (1937)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Paul Muni - Zola - 1936.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=11|солға=3|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Пол Муни]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Луи Пастердің тарихы]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Луи Пастер]]'''''
|-
|• [[Гэри Купер]] ||[[Мистер Дидс қалаға барады]] ||''Лонгфеллоу Дидс''
|-
|• [[Уильям Пауэлл]] ||[[Қызметшім Годфри]] ||''Годфри Парк''
|-
|• [[Спенсер Трейси]] ||[[Сан-Франциско (фильм)|Сан-Франциско]] ||''әке Тим Маллин''
|-
|• [[Уолтер Хьюстон]] ||[[Додсворт]] ||''Сэм Додсворт''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1938)|10-шы (1938)]]'''
| rowspan=10 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Spencer tracy sea of grass.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=165|жоғары=|оңға=|төмен=19|солға=39|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Спенсер Трейси]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Батыл капитандар]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Мануэль Фиделло'''''
|-
|• [[Шарль Буайе]] ||[[Мария Валевская (фильм)|Мария Валевская]] ||''[[Наполеон I]]''
|-
|• [[Фредрик Марч]] ||[[Жұлдыз туыпты (фильм, 1937)|Жұлдыз туыпты]] ||''Норман Мэйн''
|-
|• [[Роберт Монтгомери (актёр)|Роберт Монтгомери]] ||[[Түн түсер]] ||''Дэнни''
|-
|• [[Пол Муни]] ||[[Эмиль Золя өмірі]] ||''[[Эмиль Золя]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1939)|11-ші (1939)]]'''
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Спенсер Трейси]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Ұлдардың шаһары]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''әке Флэнаган'''''
|-
|• [[Шарль Буайе]] ||[[Алжир (фильм)|Алжир]] ||''Пепе ле Мокко''
|-
|• [[Лесли Говард]] ||[[Пигмалион (фильм, 1938)|Пигмалион]] ||''профессор Генри Хиггинс''
|-
|• [[Роберт Донат]] ||[[Цитадель (фильм, 1938)|Цитадель]] ||''дәрігер Эндрю Мэнсон''
|-
|• [[Джеймс Кэгни]] ||[[Беттері кір болған періштелер]] ||''Рокки Салливан''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1940)|12-ші (1940)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=GoodbyeMrChipsTrailer1.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=240|жоғары=|оңға=|төмен=67|солға=80|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Роберт Донат]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Қош бол, мистер Чипс (фильм, 1939)|Қош бол, мистер Чипс]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Чарльз Эдвард Чиппинг'''''
|-
|• [[Кларк Гейбл]] ||[[Жел өтіндегі тағдырлар (фильм)|Жел өтіндегі тағдырлар]] ||''Ретт Батлер''
|-
|• [[Лоуренс Оливье]] ||[[Найзағайлы асу (фильм, 1939)|Найзағайлы асу]] ||''Хитклифф''
|-
|• [[Микки Руни]] ||[[Қаруланған балалар]] ||''Микки Моран''
|-
|• [[Джеймс Стюарт (актёр)|Джеймс Стюарт]] ||[[Мистер Смит Вашингтонға бара жатыр]] ||''Джефферсон Смит''
|}

=== 1941—1950 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! width=&quot;5%&quot; | Рәсім
! width=&quot;10%&quot; | Сурет
! width=&quot;25%&quot; | Актёр
! width=&quot;25%&quot; | Фильм
! width=&quot;25%&quot; | Рөлі
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1941)|13-ші (1941)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Brig. Gen. James M. Stewart.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=160|жоғары=|оңға=|төмен=93|солға=35|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джеймс Стюарт (актёр)|Джеймс Стюарт]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Филадельфия хикаясы]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Макколи Коннор'''''
|-
|• [[Рэймонд Мэсси]] ||[[Иллинойстағы Линкольн]] ||''[[Авраам Линкольн]]''
|-
|• [[Лоуренс Оливье]] ||[[Ребекка (фильм, 1940)|Ребекка]] ||''Джордж Фортескью Максимилиан де Винтер''
|-
|• [[Генри Фонда]] ||[[Ыза шоғы (фильм)|Ыза шоғы]] ||''Том Джоуд''
|-
|• [[Чарли Чаплин]] ||[[Ұлы диктатор]] ||''Аденоид Хинкель / еврейлік шаш алушы''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1942)|14-ші (1942)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Gary cooper promo image.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=20|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Гэри Купер]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Сержант Йорк (фильм)|Сержант Йорк]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Элвин К. Йорк'''''
|-
|• [[Кэри Грант]] ||[[Бір тиындық серенада]] ||''Роджер Адамс''
|-
|• [[Роберт Монтгомери (актёр)|Роберт Монтгомери]] ||[[Мистер Джордан келе жатыр]] ||''Джо Пендлтон''
|-
|• [[Орсон Уэллс]] ||[[Азамат Кейн]] ||''Чарльз Фостер Кейн''
|-
|• [[Уолтер Хьюстон]] ||[[Ібіліс және Дэниэл Уэбстер]] ||''мистер Скрэтч''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1943)|15-ші (1943)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=James cagney promo photo.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=20|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джеймс Кэгни]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Янки Дудл Денди]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Джордж М. Коэн'''''
|-
|• [[Монти Вулли]] ||[[Егеуқұйрық ұстағыш (фильм)|Егеуқұйрық ұстағыш]] ||''Говард''
|-
|• [[Рональд Колман]] ||[[Кездейсоқ орақ]] ||''Чарльз Рэйньер''
|-
|• [[Гэри Купер]] ||[[Янкилердің мақтанышы]] ||''[[Лу Гериг]]''
|-
|• [[Уолтер Пиджон]] ||[[Миссис Минивер]] ||''Клем Минивер''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1944)|16-шы (1944)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Paul Lukas in The Casino Murder Case trailer.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=25|солға=3|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Пол Лукас]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Рейндегі шолғын]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Курт Мюллер'''''
|-
|• [[Хамфри Богарт]] ||[[Касабланка (фильм)|Касабланка]] ||''Рик Блейн''
|-
|• [[Гэри Купер]] ||[[Қоңырау кімді шақырып тұр (фильм)|Қоңырау кімді шақырып тұр]] ||''Роберт Джордан''
|-
|• [[Уолтер Пиджон]] ||[[Мадам Кюри]] ||''[[Пьер Кюри]]''
|-
|• [[Микки Руни]] ||[[Адами комедия (фильм)|Адами комедия]] ||''Гомер Макколи''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1945)|17-ші (1945)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Bing Crosby Allan Warren.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=33|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Бинг Кросби]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Өз жолымен жүрем]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''әке Чак О’Молли'''''
|-
|• [[Шарль Буайе]] ||[[Газлайт]] ||''Грегори Антон''
|-
|• [[Кэри Грант]] ||[[Жалғызсыраған жүректер ғана]] ||''Эрни Мотт''
|-
|• [[Александер Нокс]] ||[[Вильсон (фильм)|Вильсон]] ||''[[Вудро Вильсон]]''
|-
|• [[Барри Фицджеральд]] ||[[Өз жолымен жүрем]] ||''әке Фицгиббон''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1946)|18-ші (1946)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Ray Milland Markham 1959.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=140|жоғары=|оңға=|төмен=62|солға=25|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Рэй Милланд]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Жоғалған уикэнд]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Дон Бирнам'''''
|-
|• [[Джин Келли]] ||[[Зәкірлерді көтеріңдер]] ||''Джозеф Брэди''
|-
|• [[Бинг Кросби]] ||[[Әулие Марияның қоңыраулары]] ||''әке Чак О’Молли''
|-
|• [[Грегори Пек]] ||[[Көктегі патшалықтың кілттері]] ||''әке Фрэнсис Чисхолм''
|-
|• [[Корнел Уайлд]] ||[[Есте сақтарлық ән]] ||''[[Фредерик Шопен]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1947)|19-шы (1947)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Fredric March in Best Years of Our Lives trailer.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=170|жоғары=|оңға=|төмен=23|солға=45|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Фредрик Марч]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Өміріміздің үздік жылдары]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Эл Стивенсон'''''
|-
|• [[Лоуренс Оливье]] ||[[Генрих V (фильм, 1944)|Генрих V]] ||''патша [[Генрих V (Ұлыбритания патшасы)|Генрих V]]''
|-
|• [[Ларри Паркс]] ||[[Джолсонның хикаясы]] ||''[[Эл Джолсон]]''
|-
|• [[Грегори Пек]] ||[[Бұғы бұзауы (фильм, 1946)|Бұғы бұзауы]] ||''Эзра «Пенни» Бакстер''
|-
|• [[Джеймс Стюарт (актёр)|Джеймс Стюарт]] ||[[Бұл ғажайып өмір]] ||''Джордж Бэйли''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1948)|20-шы (1948)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Ronald Colman - publicity.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=7|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Рональд Колман]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Қос өмір (фильм, 1947)|Қос өмір]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Энтони Джон'''''
|-
|• [[Джон Гарфилд]] ||[[Тән мен жан]] ||''Чарли Дэвис''
|-
|• [[Уильям Пауэлл]] ||[[Әкемен өмір сүру]] ||''Клэрэнс Дэй-үлкен''
|-
|• [[Грегори Пек]] ||[[Джентльмендік келісім]] ||''Филип Шуйлер Грин''
|-
|• [[Майкл Редгрейв]] ||[[Электраға қара жамылған жарасады]] ||''Орин Мэннон''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1949)|21-ші (1949)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Laurence Olivier - portrait.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=3|төмен=16|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Лоуренс Оливье]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Гамлет (фильм, 1948)|Гамлет]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Гамлет]], Дания ханзадасы'''''
|-
|• [[Дэн Дэйли]] ||[[Жаным маған жымиып қарағанда]] ||''«Скид» Джонсон''
|-
|• [[Монтгомери Клифт]] ||[[Іздеу (фильм, 1948)|Іздеу]] ||''Ральф «Стив» Стивенсон''
|-
|• [[Клифтон Уэбб]] ||[[Жақсы орналысыпты]] ||''Линн Алоизий Бельведер''
|-
|• [[Лью Эйрс]] ||[[Джонни Белинда]] ||''дәрігер Роберт Ричардсон''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1950)|22-ші (1950)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Broderick Crawford 1970.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=14|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Бродерик Кроуфорд]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Патшаның бүкіл жасағы (фильм, 1949)|Патшаның бүкіл жасағы]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Вилли Старк'''''
|-
|• [[Кирк Дуглас]] ||[[Чемпион (фильм, 1949)|Чемпион]] ||''Майкл «Мидж» Келли''
|-
|• [[Грегори Пек]] ||[[Самғаған бомбалаушы]] ||''генерал Сэвидж''
|-
|• [[Ричард Тодд]] ||[[Қызба қанды жүрек]] ||''капрал Лэклан «Лэчи» Маклэклан''
|-
|• [[Джон Уэйн]] ||[[Иводзима құмдары]] ||''сержант Джон М. Страйкер''
|}

=== 1951—1960 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! width=&quot;5%&quot; | Рәсім
! width=&quot;10%&quot; | Сурет
! width=&quot;25%&quot; | Актёр
! width=&quot;25%&quot; | Фильм
! width=&quot;25%&quot; | Рөлі
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1951)|23-ші (1951)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Jose Ferrer face.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=23|солға=3|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Хосе Феррер]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Сирано де Бержерак (фильм, 1950)|Сирано де Бержерак]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Сирано де Бержерак]]'''''
|-
|• [[Луи Кэлхерн]] ||[[Тамаша янки]] ||''[[Оливер Уэнделл Холмс-кіші]]''
|-
|• [[Джеймс Стюарт (актёр)|Джеймс Стюарт]] ||[[Харви (фильм)|Харви]] ||''Элвуд Дауд''
|-
|• [[Спенсер Трейси]] ||[[Қалыңдықтың әкесі (фильм, 1950)|Қалыңдықтың әкесі]] ||''Стэнли Бэнкс''
|-
|• [[Уильям Холден]] ||[[Сансет бульвары]] ||''Джо Гиллис''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1952)|24-ші (1952)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Humphrey Bogart publicity.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=110|жоғары=5|оңға=|төмен=20|солға=7|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Хамфри Богарт]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Африкалық патшайым]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Чарли Оллнат'''''
|-
|• [[Марлон Брандо]] ||[[Құштарлық трамвайы (фильм, 1951)|Құштарлық трамвайы]] ||''Стэнли Ковальски''
|-
|• [[Артур Кеннеди]] ||[[Жарқын жеңіс (фильм)|Жарқын жеңіс]] ||''Ларри Невинс''
|-
|• [[Монтгомери Клифт]] ||[[Күн астындағы орын (фильм, 1951)|Күн астындағы орын]] ||''Джордж Истмен''
|-
|• [[Фредрик Марч]] ||[[Коммивояжердің өлімі]] ||''Вилли Ломен''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1953)|25-ші (1953)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Eiganotomo-garycooper-nov1952.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=4|оңға=|төмен=25|солға=5|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Гэри Купер]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Тапа-тал түсте]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Уилл Кейн'''''
|-
|• [[Марлон Брандо]] ||[[Вива Сапата!]] ||''[[Эмилиано Сапата]]''
|-
|• [[Алек Гиннесс]] ||[[Лавендер Хилл бандысы]] ||''Генри «Датч» Холланд''
|-
|• [[Кирк Дуглас]] ||[[Зұлым және әдемі адамдар]] ||''Джонатан Шилдс''
|-
|• [[Хосе Феррер]] ||[[Мулен Руж (фильм, 1952)|Мулен Руж]] ||''[[Анри де Тулуз-Лотрек]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1954)|26-шы (1954)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Holden-portrait.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=10|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Уильям Холден]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Соғыс тұтқындарына арналған № 17 лагерь]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Дж. Дж. Сефтон'''''
|-
|• [[Ричард Бёртон]] ||The Robe ||''Марцелл Галлион''
|-
|• [[Марлон Брандо]] ||[[Юлий Цезарь (фильм, 1953)|Юлий Цезарь]] ||''[[Марк Антоний]]''
|-
|• [[Монтгомери Клифт]] ||rowspan=&quot;2&quot;|[[Қазірден бастап мәңгілікке шейін]] ||''қатардағы жауынгер Роберт Ли Прюитт''
|-
|• [[Берт Ланкастер]] || ''бірінші сержант Мильтон Уорден''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1955)|27-ші (1955)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Marlon Brando 1948.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=130|жоғары=20|оңға=|төмен=52|солға=5|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Марлон Брандо]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Портта]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Терри Маллой'''''
|-
|• [[Хамфри Богарт]] ||[[«Кейндегі» бүлікшілік]] ||''лейтенант-коммандер Филип Фрэнсис Квиг''
|-
|• [[Бинг Кросби]] ||The Country Girl ||''Фрэнк Элджин''
|-
|• [[Джеймс Мейсон]] ||[[Жұлдыз туыпты (фильм, 1954)|Жұлдыз туыпты]] ||''Норман Мэйн''
|-
|• [[Дан О’Херлихи]] ||[[Робинзон Крузо (фильм, 1954)|Робинзон Крузо]] ||''Робинзон Крузо''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1956)|28-ші (1956)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Ernest Borgnine McHale McHale's Navy 1962.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=10|солға=4|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Эрнест Боргнайн]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Марти (фильм)|Марти]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Марти Пилетти'''''
|-
|• [[Джеймс Дин]] {{comment|†|өлімнен кейінгі номинация}}||[[Жұмақтан шығысқа қарай (фильм)|Жұмақтан шығысқа қарай]] ||''Кэл Траск''
|-
|• [[Джеймс Кэгни]] ||[[Мені сүй не әрі кет]] ||''Мартин Снайдер''
|-
|• [[Фрэнк Синатра]] ||[[Алтын қолы бар адам]] ||''Фрэнки Макине''
|-
|• [[Спенсер Трейси]] ||[[Блэк Роктағы жаман күн]] ||''Джон Дж. Макриди''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1957)|29-шы (1957)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Yul Brynner Port of New York 04.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=101|төмен=15|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Юл Бриннер]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Патша және мен]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Монгкут'''''
|-
|• [[Джеймс Дин]] {{comment|†|өлімнен кейінгі номинация}}||[[Гигант (фильм)|Гигант]] ||''Джетт Ринк''
|-
|• [[Кирк Дуглас]] ||[[Өмірге құштарлық (фильм)|Өмірге құштарлық]] ||''[[Винсент ван Гог]]''
|-
|• [[Лоуренс Оливье]] ||[[Ричард III (фильм, 1955)|Ричард III]] ||''патша [[Ричард III]]''
|-
|• [[Рок Хадсон]] ||[[Гигант (фильм)|Гигант]] ||''Джордан «Бик» Бенедикт''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1958)|30-шы (1958)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Alec Guinness 6 Allan Warren.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=110|төмен=36|солға=4|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Алек Гиннесс]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Квай өзеніндегі көпір]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''полковник Николсон'''''
|-
|• [[Марлон Брандо]] ||[[Сайонара (фильм)|Сайонара]] ||''майор Ллойд «Ас» Грувер''
|-
|• [[Энтони Куинн]] ||[[Жабайы жел]] ||''Джино''
|-
|• [[Чарльз Лоутон]] ||[[Айыптау куәгері]] ||''сэр Уилфрид Робартс''
|-
|• [[Энтони Франчоза]] ||[[Жаңбыр суына толған баскиім]] ||''Поло Поуп''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1959)|31-ші (1959)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=David Niven in The Toast of New Orleans trailer cropped.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=13|солға=4|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Дэвид Нивен]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Бөлек үстелдер]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Дэвид Ангус Поллок'''''
|-
|• [[Тони Кёртис]] ||[[Мойынсұнбағандар]] ||''Джон «Джокер» Джексон''
|-
|• [[Пол Ньюман]] ||[[Қызған шатырдағы мысық]] ||''Брик Поллит''
|-
|• [[Сидни Пуатье]] ||[[Мойынсұнбағандар]] ||''Ноа Каллен''
|-
|• [[Спенсер Трейси]] ||[[Шал және теңіз (фильм)|Шал және теңіз]] ||''шал / баяндаушы''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1960)|32-ші (1960)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Charlton Heston Civil Rights March 1963.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=13|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Чарлтон Хестон]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Бен-Гур (фильм, 1959)|Бен-Гур]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Иуда Бен-Гур'''''
|-
|• [[Джек Леммон]] ||[[Джазда тек қана қыздар]] ||''Джерри / Дафна''
|-
|• [[Пол Муни]] ||[[Соңғы ашулы адам]] ||''дәрігер Сэм Абельман''
|-
|• [[Джеймс Стюарт (актёр)|Джеймс Стюарт]] ||[[Адам өлтіру анатомиясы]] ||''Пол Биглер''
|-
|• [[Лоуренс Харви]] ||[[Жоғарыға жол]] ||''Джо Лэмптон''
|}

=== 1961—1970 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! width=&quot;5%&quot; | Рәсім
! width=&quot;10%&quot; | Сурет
! width=&quot;25%&quot; | Актёр
! width=&quot;25%&quot; | Фильм
! width=&quot;25%&quot; | Рөлі
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1961)|33-ші (1961)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Judgment at Nuremberg-Burt Lancaster 2.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=12|солға=3|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Берт Ланкастер]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Элмер Гантри (фильм)|Элмер Гантри]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Элмер Гантри'''''
|-
|• [[Джек Леммон]] ||[[Пәтер (фильм, 1960)|Пәтер]] ||''Си Си «Бад» Бакстер''
|-
|• [[Лоуренс Оливье]] ||[[Комедиант (фильм)|Комедиант]] ||''Арчи Райс''
|-
|• [[Спенсер Трейси]] ||[[Дауылды орарсың (фильм, 1960)|Дауылды орарсың]] ||''адвокат Генри Драммонд''
|-
|• [[Тревор Ховард]] ||Sons and Lovers ||''көмір қазушы Уолтер Морел''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1962)|34-ші (1962)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Judgment at Nuremberg-Maximilian Schell2 cropped.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=19|солға=3|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Максимилиан Шелл]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Нюрнберг процесі (фильм)|Нюрнберг процесі]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Ганс Рольф'''''
|-
|• [[Шарль Буайе]] ||[[Фанни (фильм, 1961)|Фанни]] ||''Сезар''
|-
|• [[Пол Ньюман]] ||[[Алаяқ (фильм)|Алаяқ]] ||''Эдди Фелсон''
|-
|• [[Спенсер Трейси]] ||[[Нюрнберг процесі (фильм)|Нюрнберг процесі]] ||''аға сот Дэн Хейвуд''
|-
|• [[Стюарт Уитман]] ||[[Ентаңба (фильм)|Ентаңба]] ||''Джим Фуллер''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1963)|35-ші (1963)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Gregory Peck 1948.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=13|солға=3|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Грегори Пек]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Құйқылжықты өлтіру (фильм)|Құйқылжықты өлтіру]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Аттикус Финч'''''
|-
|• [[Берт Ланкастер]] ||[[Алькатрастың құсшысы]] ||''Роберт Франклин Страуд''
|-
|• [[Джек Леммон]] ||[[Шарап пен раушандар күндері]] ||''Джо Клэй''
|-
|• [[Марчелло Мастроянни]] ||[[Италиялықша ажырасу]] ||''Фердинандо Чефалу''
|-
|• [[Питер О’Тул]] || [[Арабиялық Лоуренс (фильм)|Арабиялық Лоуренс]] ||''[[Томас Эдвард Лоуренс]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1964)|36-шы (1964)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Civil Rights March on Washington, D.C. (Actors Sidney Poitier, Harry Belafonte, and Charlton Heston.) - NARA - 542061.tif|позиция=center|ені=95|жалпы=250|жоғары=150|оңға=|төмен=87|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Сидни Пуатье]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Дала лалагүлдері]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Гомер Смит'''''
|-
|• [[Пол Ньюман]] ||[[Хад]] ||''Хад Бэннон''
|-
|• [[Альберт Финни]] ||[[Том Джонс (фильм)|Том Джонс]] ||''Том Джонс''
|-
|• [[Ричард Харрис]] ||[[Осы спорт өмірі]] ||''Фрэнк Мэчин''
|-
|• [[Рекс Харрисон]] ||[[Клеопатра (фильм, 1963)|Клеопатра]] ||''[[Гай Юлий Цезарь|Юлий Цезарь]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1965)|37-ші (1965)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Rex Harrison face.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=28|солға=3|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Рекс Харрисон]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Менің сұлу леди]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''профессор Генри Хиггинс'''''
|-
|• [[Ричард Бёртон]] ||[[Беккет]] ||''[[Томас Беккет]]''
|-
|• [[Энтони Куинн]] ||[[Грек Зорба]] ||''Зорба''
|-
|• [[Питер О’Тул]] ||[[Беккет]] ||''патша [[Генрих II Плантагенет|Генрих II]]''
|-
|• [[Питер Селлерс]] ||[[Доктор Стрейнджлав]] ||''доктор Стрейнджлав / президент Мёркин Маффли / капитан Лайонел Мандрейк ''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1966)|38-ші (1966)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Lee marvin 1971.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=14|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Ли Марвин]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Кэт Баллу]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Кид Шелин / Тим Строн'''''
|-
|• [[Ричард Бёртон]] ||[[Суық жақтан келген тыңшы]] ||''Алек Лимас''
|-
|• [[Оскар Вернер]] ||[[Ақымақтар кемесі]] ||''дәрігер Шуман''
|-
|• [[Лоуренс Оливье]] ||[[Отелло (фильм, 1965)|Отелло]] ||''Отелло''
|-
|• [[Род Стайгер]] ||[[Өсімқор (фильм)|Өсімқор]] ||''Сол Назерман''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1967)|39-шы (1967)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Paul Scofield Allan Warren.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=135|төмен=29|солға=19|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Пол Скофилд]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Барлық заманның адамы]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Томас Мор]]'''''
|-
|• [[Алан Аркин]] ||[[Орыстар келе жатыр! Орыстар келе жатыр!]] ||''лейтенант Розанов''
|-
|• [[Ричард Бёртон]] ||[[Вирджиния Вулфтан кім қорқады?]] ||''Джордж''
|-
|• [[Майкл Кейн]] ||[[Элфи (фильм, 1966)|Элфи]] ||''Альфред «Элфи» Элкинс''
|-
|• [[Стив Маккуин]] ||[[Құмды малтатас]] ||''Джейк Холман''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1968)|40-шы (1968)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Rod Steiger 1964.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=21|солға=4|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Род Стайгер]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Түннің ыстығында]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''полиция бастығы Билл Гиллеспи'''''
|-
|• [[Уоррен Битти]] ||[[Бонни мен Клайд (фильм)|Бонни мен Клайд]] ||''[[Бонни және Клайд|Клайд Бэрроу]]''
|-
|• [[Пол Ньюман]] ||[[Суыққанды Люк]] ||''Люк Джексон''
|-
|• [[Спенсер Трейси]] {{comment|†|өлімнен кейінгі номинация}}||[[Түскі асқа кім келетінін тауып көр]] ||''Мэтт Дрейтон''
|-
|• [[Дастин Хоффман]] ||[[Түлек (фильм)|Түлек]] ||''Бен Брэддок''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1969)|41-ші (1969)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Cliff Robertson (november 1981) cropped.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=8|солға=4|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Клифф Робертсон]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Чарли (фильм, 1968)|Чарли]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Чарли Гордон'''''
|-
|• [[Алан Аркин]] ||[[Жүрек — жалғыз жүрген аңшы]] ||''Джон Сингер''
|-
|• [[Алан Бейтс]] ||The Fixer ||''Яков Бок''
|-
|• [[Рон Муди]] ||[[Оливер!]] ||''Феджин''
|-
|• [[Питер О’Тул]] ||[[Қыстағы арыстан]] ||''патша [[Генрих II Плантагенет|Генрих II]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1970)|42-ші (1970)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=John Wayne - still portrait.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=25|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джон Уэйн]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Шынайы ержүректілік]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Рубен Дж. Когберн'''''
|-
|• [[Ричард Бёртон]] ||[[Аннаның мың күні]] ||''патша [[Генрих VIII]]''
|-
|• [[Джон Войт]] ||[[Жарым түннің ковбойы]] ||''Джо Бак''
|-
|• [[Питер О’Тул]] ||[[Қош бол, мистер Чипс (фильм, 1969)|Қош бол, мистер Чипс]] ||''Артур Чиппинг''
|-
|• [[Дастин Хоффман]] ||[[Жарым түннің ковбойы]] ||''Энрико Сальваторе «Ратсо» Риццо''
|}

=== 1971—1980 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! width=&quot;5%&quot; | Рәсім
! width=&quot;10%&quot; | Сурет
! width=&quot;25%&quot; | Актёр
! width=&quot;25%&quot; | Фильм
! width=&quot;25%&quot; | Рөлі
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1971)|43-ші (1971)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=George C. Scott - publicity.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=9|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джордж Кэмпбелл Скотт]]''' &lt;sup&gt;{{comment|ескерту|сыйлықтан бас тартты}}&lt;/sup&gt;||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Паттон (фильм)|Паттон]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''генерал [[Джордж Cмит Паттон]]'''''
|-
|• [[Джеймс Эрл Джонс]] ||[[Үлкен жарқын үміт]] ||''Джек Джефферсон''
|-
|• [[Мелвин Дуглас]] ||[[Әкеме ән айтпаушы ем]] ||''Том Гаррисон''
|-
|• [[Джек Николсон]] ||[[Бес жеңіл пьеса]] ||''Роберт Дюпи''
|-
|• [[Райан О’Нил]] ||[[Махаббат хикаясы (фильм, 1970)|Махаббат хикаясы]] ||''Оливер Барретт IV''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1972)|44-ші (1972)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Gene Hackman - 1972.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=110|төмен=38|солға=12|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джин Хэкмен]]'''||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Француз байланысшысы]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''детектив Джимми «Попай» Дойл'''''
|-
|• [[Уолтер Маттау]] ||[[Котч]] ||''Джозеф П. Котчер''
|-
|• [[Джордж Кэмпбелл Скотт]] ||[[Аурухана (фильм)|Аурухана]] ||''доктор Герберт Бок''
|-
|• [[Хаим Тополь]] ||[[Шатырдағы скрипкашы (фильм)|Шатырдағы скрипкашы]] ||''Тевье''
|-
|• [[Питер Финч]] ||[[Жексенбі, қарғыс соққан жексенбі]] ||''доктор Дэниел Хёрш''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1973)|45-ші (1973)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Brando Civil Rights March cropped.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=35|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Марлон Брандо]]''' &lt;sup&gt;{{comment|ескерту|сыйлықтан бас тартты}}&lt;/sup&gt;||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Өкіл әке (фильм)|Өкіл әке]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Вито Корлеоне'''''
|-
|• [[Майкл Кейн]] ||rowspan=&quot;2&quot;|[[Ізші (фильм, 1972)|Ізші]] ||''Майло Тиндл''
|-
|• [[Лоуренс Оливье]] ||''Эндрю Уайк''
|-
|• [[Питер О’Тул]] ||[[Билейтін тап (фильм)|Билейтін тап]] ||''Джек Гурней''
|-
|• [[Пол Уинфилд]] ||[[Саундер (фильм)|Саундер]] ||''Натан Ли Морган''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1974)|46-шы (1974)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Chaplin oscar.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=300|жоғары=15|оңға=|төмен=119|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джек Леммон]]'''||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Жолбарысты құтқарыңдар]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Гарри Стонер'''''
|-
|• [[Марлон Брандо]] ||[[Париждегі соңғы танго]] ||''Пол''
|-
|• [[Джек Николсон]] ||[[Соңғы күзет]] ||''Билли''
|-
|• [[Аль Пачино]] ||[[Серпико]] ||''[[Фрэнк Серпико]]''
|-
|• [[Роберт Редфорд]] ||[[Афера (фильм, 1973)|Афера]] ||''Джонни «Келли» Хукер''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1975)|47-ші (1975)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Walter Matthau Art Carney The Odd Couple Broadway 1965.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=320|жоғары=30|оңға=|төмен=110|солға=200|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Арт Карни]]'''||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Гарри және Тонто]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Гарри Кумбс'''''
|-
|• [[Джек Николсон]] ||[[Қытай кварталы (фильм)|Қытай кварталы]] ||''Джейк Гиттс''
|-
|• [[Аль Пачино]] ||[[Өкіл әке 2]] ||''[[Майкл Корлеоне]]''
|-
|• [[Альберт Финни]] ||[[«Шығыс экспрессіндегі» қаза]] ||''[[Эркюль Пуаро]]''
|-
|• [[Дастин Хоффман]] ||[[Ленни (фильм)|Ленни]] ||''[[Ленни Брюс]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1976)|48-ші (1976)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Jack Nicholson - 1976 (new).jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=97|төмен=30|солға=2|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джек Николсон]]'''||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Көкектің ұясы (фильм)|Көкектің ұясы]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Рэндл Патрик Макмёрфи'''''
|-
|• [[Уолтер Маттау]] ||[[Жарқыраған бозбалалар]] ||''Вилли Кларк''
|-
|• [[Аль Пачино]] ||[[Ит талтүс]] ||''Сонни Вортзик''
|-
|• [[Джеймс Уитмор]] ||[[Жандарын шығар, Гарри!]] ||''[[Гарри Трумэн]]''
|-
|• [[Максимилиан Шелл]] ||[[Шыны үйшіктегі адам]] ||''Артур Голдман''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1977)|49-шы (1977)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Peter Finch in I Thank a Fool trailer cropped.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=18|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Питер Финч]]''' {{comment|†|өлімнен кейінгі жеңіс}}||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Тележелі (фильм)|Тележелі]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Говард Бил'''''
|-
|• [[Роберт Де Ниро]] ||[[Такси жүргізушісі (фильм, 1976)|Такси жүргізушісі]] ||''Трэвис Бикл''
|-
|• [[Джанкарло Джаннини]] ||[[Жеті сұлу (фильм)|Жеті сұлу]] ||''Паскуалино Фрафузо''
|-
|• [[Сильвестр Сталлоне]] ||[[Рокки]] ||''[[Рокки Бальбоа]]''
|-
|• [[Уильям Холден]] ||[[Тележелі (фильм)|Тележелі]] ||''Макс Шумахер''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1978)|50-ші (1978)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Richard Dreyfuss.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=7|оңға=|төмен=11|солға=2|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Ричард Дрейфус]]'''||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Сау бол, қызым]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Эллиот Гарфилд'''''
|-
|• [[Вуди Аллен]] ||[[Энни Холл]] ||''Элви Сингер''
|-
|• [[Ричард Бёртон]] ||[[Эквус (фильм)|Эквус]] ||''Мартин Дайсарт''
|-
|• [[Марчелло Мастроянни]] ||[[Ерекше күн]] ||''Габриэле''
|-
|• [[Джон Траволта]] ||[[Сенбі кешінің қызбасы]] ||''Тони Манеро''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1979)|51-ші (1979)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Jon Voight 1988.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=130|төмен=74|солға=22|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джон Войт]]'''||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Үйге оралу (фильм, 1978)|Үйге оралу]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Люк Мартин'''''
|-
|• [[Уоррен Битти]] ||[[Жұмақ күте тұрады (фильм, 1978)|Жұмақ күте тұрады]] ||''Джо Пендлтон''
|-
|• [[Гэри Бьюзи]] ||[[Бадди Холли хикаясы]] ||''[[Бадди Холли]]''
|-
|• [[Роберт Де Ниро]] ||[[Киіктерді қуған аңшы]] ||''Михаил Вронский''
|-
|• [[Лоуренс Оливье]] ||[[Бразилияның ұлдары]] ||''Эзра Либерман''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1980)|52-ші (1980)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Dustin Hoffman on set of &quot;Lenny&quot; 1974.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=11|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Дастин Хоффман]]'''||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Крамер Крамерге қарсы]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Тед Крамер'''''
|-
|• [[Джек Леммон]] ||[[Қытайлық синдром (фильм)|Қытайлық синдром]] ||''Джек Годел''
|-
|• [[Аль Пачино]] ||[[Және бәріне бірдей әділеттілік]] ||''Артур Кёркланд''
|-
|• [[Питер Селлерс]] ||[[О жақта болған]] ||''бағбан Чэнс''
|-
|• [[Рой Шайдер]] ||[[All That Jazz]] ||''Джо Гидеон''
|}

=== 1981—1990 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! width=&quot;5%&quot; | Рәсім
! width=&quot;10%&quot; | Сурет
! width=&quot;25%&quot; | Актёр
! width=&quot;25%&quot; | Фильм
! width=&quot;25%&quot; | Рөлі
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1981)|53-ші (1981)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=RobertdeNiro26.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=150|жоғары=|оңға=|төмен=100|солға=29|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Роберт Де Ниро]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Құтырған бұқа]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Джейк Ламотта]]'''''
|-
|• [[Роберт Дюваль]] ||[[Ұлы Сантини]] ||''подполковник Уилбур «Бык» Мичум''
|-
|• [[Джек Леммон]] ||[[Қошемет (фильм)|Қошемет]] ||''Скотти Темплтон''
|-
|• [[Питер О’Тул]] ||[[Каскадёр (фильм)|Каскадёр]] ||''режиссёр Элай Кросс''
|-
|• [[Джон Хёрт]] ||[[Піл-адам]] ||''[[Джон Меррик]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1982)|54-ші (1982)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Janet Blair Henry Fonda Smith Family 1970.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=180|жоғары=|оңға=|төмен=117|солға=82|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Генри Фонда]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Алтын көлде]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Норман Тэйер-кіші'''''
|-
|• [[Уоррен Битти]] ||[[Қызылдар (фильм)|Қызылдар]] ||''[[Рид, Джон|Джон Рид]]''
|-
|• [[Берт Ланкастер]] ||[[Атлантик-Сити (фильм)|Атлантик-сити]] ||''Лу Паскаль''
|-
|• [[Дадли Мур]] ||[[Артур (фильм)|Артур]] ||''Артур Бах''
|-
|• [[Пол Ньюман]] ||[[Еш жаман пиғылсыз]] ||''Майкл Коллин Галлахер''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1983)|55-ші (1983)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Ben Kingsley.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=6|солға=4|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Бен Кингсли]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Ганди (фильм)|Ганди]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Махатма Ганди]]'''''
|-
|• [[Джек Леммон]] ||[[Жоғалған (фильм, 1981)|Жоғалған]] ||''Эд Хорман''
|-
|• [[Пол Ньюман]] ||[[Үкім (фильм, 1982)|Үкім]] ||''Фрэнк Гэлвин''
|-
|• [[Питер О’Тул]] ||[[Менің ең жақсы көретін жылым]] ||''Алан Суонн''
|-
|• [[Дастин Хоффман]] ||[[Тутси (фильм)|Тутси]] ||''Майкл Дорси / Дороти Майклз''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1984)|56-шы (1984)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Robert Duvall Diane Lane 1989.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=230|жоғары=7|оңға=65|төмен=245|солға=49|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Роберт Дюваль]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Нәзік мархабат]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Мак Следж'''''
|-
|• [[Майкл Кейн]] ||[[Ританы оқыту]] ||''профессор Фрэнк Брайант''
|-
|• [[Том Конти]] ||[[Рубен, Рубен]] ||''Гоэн Мак-Глэнд''
|-
|• [[Том Кортни]] ||rowspan=&quot;2&quot;|[[Костюмер (фильм)|Костюмер]] ||''Норман''
|-
|• [[Альберт Финни]] ||''«Сэр»''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1985)|57-ші (1985)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=F Murray.Abraham cropped.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=5|оңға=|төмен=30|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Ф. Мюррей Абрахам]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Амадей (фильм)|Амадей]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Антонио Сальери]]'''''
|-
|• [[Джефф Бриджес]] ||[[Стармэн]] ||''Стармэн''
|-
|• [[Сэм Уотерстон]] ||[[Өлім жазықтары]] ||''Сидней Шенберг''
|-
|• [[Альберт Финни]] ||[[Жанартаудың баурайында]] ||''Джеффри Фирмин''
|-
|• [[Том Халс]] ||[[Амадей (фильм)|Амадей]] ||''[[Волфганг Амадей Моцарт]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1986)|58-ші (1986)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=William Hurt (2005) crop.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=26|солға=5|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Уильям Хёрт]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Өрмекші-әйелдің сүйісі]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Луис Молина'''''
|-
|• [[Джон Войт]] ||[[Қашқан пойыз]] ||''Мэнни''
|-
|• [[Джеймс Гарнер]] ||[[Мёрфи махаббаты]] ||''Мёрфи Джонс''
|-
|• [[Джек Николсон]] ||[[Прицци отбасының абыройы]] ||''Чарли Партанна''
|-
|• [[Харрисон Форд]] ||[[Куәгер (фильм, 1985)|Куәгер]] ||''Джон Бук''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1987)|59-шы (1987)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Paul Newman Once Upon a Wheel 1971.JPG|позиция=center|ені=95|жалпы=140|жоғары=5|оңға=15|төмен=90|солға=10|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Пол Ньюман]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Ақшаның түсі]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Эдди Фелсон'''''
|-
|• [[Джеймс Вудс]] ||[[Сальвадор (фильм, 1986)|Сальвадор]] ||''Ричард Бойл''
|-
|• [[Декстер Гордон]] ||[[Жарым түнге қарай]] ||''Дейл Тернер''
|-
|• [[Уильям Хёрт]] ||[[Кіші құдайдың балалары]] ||''Джон Лидс''
|-
|• [[Боб Хоскинс]] ||[[Мона Лиза (фильм)|Мона Лиза]] ||''Джордж''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1988)|60-шы (1988)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Douglas Michael.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=170|жоғары=|оңға=75|төмен=162|солға=88|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Майкл Дуглас]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Уолл-стрит (фильм)|Уолл-стрит]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Гордон Гекко'''''
|-
|• [[Марчелло Мастроянни]] ||[[Қаралау көздер]] ||''сәулетші Романо Патрое''
|-
|• [[Джек Николсон]] ||[[Түйетікен (фильм)|Түйетікен]] ||''Фрэнсис Фелан''
|-
|• [[Робин Уильямс]] ||[[Қайырлы таң, Вьетнам]] ||''радиожүргізуші Эдриан Кронауэр''
|-
|• [[Уильям Хёрт]] ||[[Broadcast News]] ||''Том Груник''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1989)|61-ші (1989)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Dustin Hoffman cropped.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=7|оңға=|төмен=29|солға=2|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Дастин Хоффман]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Жаңбыр адамы]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Рэймонд Бэббит'''''
|-
|• [[Эдвард Джеймс Олмос]] ||[[Төзу және тындыру]] ||''Хайме Эскаланте''
|-
|• [[Макс фон Сюдов]] ||[[Пелле-жаулаушы]] ||''Лассе''
|-
|• [[Джин Хэкмен]] ||[[Өртке оранған Миссисипи]] ||''агент Руперт Андерсон''
|-
|• [[Том Хэнкс]] ||[[Үлкен (фильм, 1988)|Үлкен]] ||''Джош Баскин (үлкен)''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1990)|62-ші (1990)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Daniel Day Lewis.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=310|жоғары=155|оңға=105|төмен=200|солға=94|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Дэниел Дэй-Льюис]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Менің сол аяғым]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Кристи Браун]]'''''
|-
|• [[Кеннет Брана]] ||[[Генрих V (фильм, 1989)|Генрих V]] ||''патша [[Генрих V (Англия королі)|Генрих V]]''
|-
|• [[Том Круз]] ||[[Төртінші шілдеде туылған]] ||''[[Рон Ковик]]''
|-
|• [[Робин Уильямс]] ||[[Өлі ақындар қоғамы]] ||''Джон Китинг''
|-
|• [[Морган Фримен]] ||[[Мисс Дэйзидің шопыры]] ||''Хоук Колберн''
|}

=== 1991—2000 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! width=&quot;5%&quot; | Рәсім
! width=&quot;10%&quot; | Сурет
! width=&quot;25%&quot; | Актёр
! width=&quot;25%&quot; | Фильм
! width=&quot;25%&quot; | Рөлі
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1991)|63-ші (1991)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Jeremy Irons cropped.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=6|оңға=|төмен=25|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джереми Айронс]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Тағдырдың теріс жағы]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Клаус фон Бюлов]]'''''
|-
|• [[Роберт Де Ниро]] ||[[Оянулар]] ||''Леонард Лоу''
|-
|• [[Жерар Депардьё]] ||[[Сирано де Бержерак (фильм, 1990)|Сирано де Бержерак]] ||''[[Сирано де Бержерак]]''
|-
|• [[Кевин Костнер]] ||[[Қасқырлармен бірге билеу]] ||''Джон Данбар''
|-
|• [[Ричард Харрис]] ||[[Алаң (фильм, 1990)|Алаң]] ||''«Бұқа» Мак-Кейб''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1992)|64-ші (1992)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=AnthonyHopkins2.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=110|жоғары=|оңға=|төмен=7|солға=5|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Энтони Хопкинс]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Қозылар үнсіздігі (фильм)|Қозылар үнсіздігі]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Ганнибал Лектер'''''
|-
|• [[Уоррен Битти]] ||[[Багси]] ||''[[Багси Сигел]]''
|-
|• [[Роберт Де Ниро]] ||[[Кейп-Фир (фильм, 1991)|Кейп-Фир]] ||''Макс Кейди''
|-
|• [[Ник Нолти]] ||[[Су көтерілуінің ханзадасы]] ||''Том Уинго''
|-
|• [[Робин Уильямс]] ||[[Балықшы патша]] ||''Пэрри''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1993)|65-ші (1993)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Al Pacino Cannes 1996.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=10|оңға=|төмен=33|солға=3|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Аль Пачино]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Әйелдің иісі (фильм, 1992)|Әйелдің иісі]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''подполковник Фрэнк Слэйд'''''
|-
|• [[Дензел Вашингтон]] ||[[Малкольм Икс (фильм)|Малкольм Икс]] ||''[[Малколм Икс]]''
|-
|• [[Роберт Дауни-кіші]] ||[[Чаплин (фильм)|Чаплин]] ||''[[Чарли Чаплин]]''
|-
|• [[Клинт Иствуд]] ||[[Кешірілмеген (фильм, 1992)|Кешірілмеген]] ||''Уильям Манни''
|-
|• [[Стивен Ри]] ||[[Қатыгез ойын]] ||''Фергюс''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1994)|66-шы (1994)]]'''
| rowspan=10 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=TomHanksForrestGump94.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=160|жоғары=|оңға=75|төмен=103|солға=115|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Том Хэнкс]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Филадельфия (фильм)|Филадельфия]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Эндрю Бекет'''''
|-
|• [[Дэниел Дэй-Льюис]] ||[[Әкенің аты үшін]] ||''Джерри Конлон''
|-
|• [[Лиам Нисон]] ||[[Шиндлердің тізімі]] ||''[[Оскар Шиндлер]]''
|-
|• [[Лоренс Фишберн]] ||[[Махаббат бұған қайтпек]] ||''[[Айк Тёрнер]]''
|-
|• [[Энтони Хопкинс]] ||[[Күннің қалдықтары]] ||''Джеймс Стивенс''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1995)|67-ші (1995)]]'''
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Том Хэнкс]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Форрест Гамп]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Форрест Гамп'''''
|-
|• [[Пол Ньюман]] ||[[Ешкімнің есуасы]] ||''Дональд «Салли» Салливан''
|-
|• [[Джон Траволта]] ||[[Қойыртпақ шығарма]] ||''Винсент Вега''
|-
|• [[Морган Фримен]] ||[[Шоушенктегі ақталу]] ||''Эллис Бойд «Рэд» Рэддинг''
|-
|• [[Найджел Хоторн]] ||[[Георг патшаның есінен адасуы]] ||''патша [[Георг III (Ұлыбритания патшасы)|Георг III]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1996)|68-ші (1996)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=NicolasCage.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=1|оңға=|төмен=4|солға=5|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Николас Кейдж]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Лас-Вегасты артта қалдырғанда]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Бен Сандерсон'''''
|-
|• [[Ричард Дрейфус]] ||[[Мистер Холландтың туындысы]] ||''Гленн Холланд''
|-
|• [[Шон Пенн]] ||[[Өлік келе жатыр]] ||''Мэтью Понселет''
|-
|• [[Массимо Троизи]] {{comment|†|өлімнен кейінгі номинация}}||[[Пошташы (фильм, 1994)|Пошташы]] ||''Марио Руопполо''
|-
|• [[Энтони Хопкинс]] ||[[Никсон (фильм)|Никсон]] ||''[[Ричард Никсон]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1997)|69-шы (1997)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=GeoffreyRush08TIFF.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=13|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джеффри Раш]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Жалтыр (фильм)|Жалтыр]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Дэвид Хельфготт]] (ересек)'''''
|-
|• [[Том Круз]] ||[[Джерри Магуайер]] ||''Джерри Магуайер''
|-
|• [[Билли Боб Торнтон]] ||[[Қайралған жүз]] ||''Карл Чайлдерс''
|-
|• [[Рэйф Файнс]] ||[[Ағылшын пациенті]] ||''граф [[Ласло Алмаши]]''
|-
|• [[Вуди Харрельсон]] ||[[Халық Ларри Флинтке қарсы]] ||''[[Ларри Флинт]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1998)|70-ші (1998)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Jack Nicholson 2002.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=130|жоғары=1|оңға=|төмен=61|солға=15|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джек Николсон]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Тап-тамаша]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Мелвин Юделл'''''
|-
|• [[Мэтт Деймон]] ||[[Ақылды Уилл Хантинг]] ||''Уилл Хантинг''
|-
|• [[Роберт Дюваль]] ||[[Апостол (фильм, 1997)|Апостол]] ||''Юлисс Дьюи''
|-
|• [[Питер Фонда]] ||[[Ули алтыны]] ||''Улисс Джексон''
|-
|• [[Дастин Хоффман]] ||[[Итті серуендету]] ||''Стэнли Мотсс''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (1999)|71-ші (1999)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Roberto Benigni (1998) cropped.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=7|оңға=|төмен=14|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Роберто Бениньи]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Көркем тіршілік]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Гвидо Орефиче'''''
|-
|• [[Иэн Маккеллен]] ||[[Құдайлар мен құбыжықтар]] ||''[[Джеймс Уэйл]]''
|-
|• [[Ник Нолти]] ||[[Қайғы (фильм)|Қайғы]] ||''Уэйд Уайтхаус''
|-
|• [[Эдвард Нортон]] ||[[Америкалық Икс-тарих]] ||''Дерек Виньярд''
|-
|• [[Том Хэнкс]] ||[[Қатардағы жауынгер Райанды құтқару]] ||''Джон Миллер''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2000)|72-ші (2000)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Kevin Spacey @ San Diego Comic-Con 2008 - b.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=38|солға=4|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Кевин Спейси]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Америкалық сұлу]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Лестер Бёрнэм'''''
|-
|• [[Дензел Вашингтон]] ||[[Дауыл (фильм, 1999)|Дауыл]] ||''Рубин «Ураган» Картер''
|-
|• [[Рассел Кроу]] ||[[Инсайдер (фильм)|Инсайдер]] ||''Джеффри С. Уайганд''
|-
|• [[Шон Пенн]] ||[[Тәтті һәм жиренішті]] ||''Эммет Рэй''
|-
|• [[Ричард Фарнсуорт]] ||[[Стрейттің хикаясы]] ||''Элвин Стрейт''
|}

=== 2001—2010 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! width=&quot;5%&quot; | Рәсім
! width=&quot;10%&quot; | Сурет
! width=&quot;25%&quot; | Актёр
! width=&quot;25%&quot; | Фильм
! width=&quot;25%&quot; | Рөлі
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2001)|73-ші (2001)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=RussellCroweOct05.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=118|жоғары=6|оңға=10|төмен=21|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Рассел Кроу]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Гладиатор (фильм, 2000)|Гладиатор]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Максимус'''''
|-
|• [[Хавьер Бардем]] ||[[Түн батқанша]] ||''[[Рейнальдо Аренас]]''
|-
|• [[Джеффри Раш]] ||[[Қауырсындар (фильм)|Қауырсындар]] ||''[[Маркиз де Сад]]''
|-
|• [[Эд Харрис]] ||[[Поллок (фильм)|Поллок]] ||''[[Джексон Поллок]]''
|-
|• [[Том Хэнкс]] ||[[Аласталған (фильм, 2000)|Аласталған]] ||''Чак Ноланд''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2002)|74-ші (2002)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Denzel Washington.jpeg|позиция=center|ені=95|жалпы=125|жоғары=34|оңға=|төмен=39|солға=19|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Дензел Вашингтон]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Жаттығу күні]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''детектив Алонзо Харрис'''''
|-
|• [[Рассел Кроу]] ||[[Тамаша ақыл]] ||''[[Джон Форбс Нэш]]''
|-
|• [[Шон Пенн]] ||[[Мен — Сэм]] ||''Сэм Доусон''
|-
|• [[Уилл Смит]] ||[[Али (фильм)|Али]] ||''[[Мұхаммед Әли]]''
|-
|• [[Том Уилкинсон]] ||[[Жатын бөлмеде]] ||''Мэтт Фоулер''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2003)|75-ші (2003)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Adrien Brody Cannes 2008.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=15|оңға=|төмен=11|солға=4|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Эдриен Броуди]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Пианист (фильм)|Пианист]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Владислав Шпильман]]'''''
|-
|• [[Дэниел Дэй-Льюис]] ||[[Нью-Йорк бандылары]] ||''Билл Каттинг''
|-
|• [[Николас Кейдж]] ||[[Адаптация (фильм)|Адаптация]] ||''Чарли Кауфман / Дональд Кауфман''
|-
|• [[Майкл Кейн]] ||[[Тыныш америкалық (фильм, 2002)|Тыныш америкалық]] ||''Томас Фаулер''
|-
|• [[Джек Николсон]] ||[[Шмидт туралы]] ||''Уоррен Шмидт''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2004)|76-шы (2004)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Sean Penn, 2006.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=120|жоғары=|оңға=25|төмен=95|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Шон Пенн]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Сырлы өзен]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Джимми Маркум'''''
|-
|• [[Джонни Депп]] ||[[Кариб теңізінің қарақшылары: «Қара Маржан» қарғысы]] ||''капитан Джек Торғай''
|-
|• [[Бен Кингсли]] ||[[Құм мен тұман үйі]] ||''Масуд Амир Бехрани''
|-
|• [[Джуд Лоу]] ||[[Суық тау]] ||''Инман''
|-
|• [[Билл Мюррей]] ||[[Аударудың қиыншылықтары]] ||''Боб Харрис''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2005)|77-ші (2005)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Jamie Foxx face.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=15|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джейми Фокс]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Рэй (фильм)|Рэй]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Рэй Чарльз]]'''''
|-
|• [[Джонни Депп]] ||[[Қияли мекен (фильм)|Қияли мекен]] ||''[[Джеймс Мэтью Барри]]''
|-
|• [[Леонардо Ди Каприо]] ||[[Авиатор (фильм)|Авиатор]] ||''[[Говард Хьюз]]''
|-
|• [[Клинт Иствуд]] ||[[Миллион долларлық ботам]] ||''Фрэнки Данн''
|-
|• [[Дон Чидл]] ||[[Отель «Руанда»]] ||''[[Пол Русесабагина]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2006)|78-ші (2006)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=PhilipSeymourHoffmanSept2010 cropped.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=9|солға=2|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Филип Сеймур Хоффман]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Капоте (фильм)|Капоте]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Трумен Капоте]]'''''
|-
|• [[Хит Леджер]] ||[[Күдіс тау]] ||''Эннис Дел Мар''
|-
|• [[Дэвид Стрэтэйрн]] ||[[Қайырлы түн және іске сәт]] ||''[[Эдвард Мэроу]]''
|-
|• [[Хоакин Феникс]] ||[[Сызықтан басып өту (фильм)|Сызықтан басып өту]] ||''[[Джонни Кэш]]''
|-
|• [[Терренс Ховард]] ||[[Әбігерлік пен ағын]] ||''Диджей''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2007)|79-шы (2007)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Forest Whitaker.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=38|солға=3|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Форест Уитакер]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Шотландияның соңғы патшасы]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Иди Амин]]'''''
|-
|• [[Райан Гослинг]] ||[[Жарты-Нельсон]] ||''Дэн Данн''
|-
|• [[Леонардо Ди Каприо]] ||[[Қанды алмаз]] ||''Дэнни Арчер''
|-
|• [[Питер О’Тул]] ||[[Венера (фильм)|Венера]] ||''Морис''
|-
|• [[Уилл Смит]] ||[[Бақытты қуу]] ||''[[Крис Гарднер]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2008)|80-ші (2008)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Daniel Day-Lewis 2007 (cropped).jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=30|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Дэниел Дэй-Льюис]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Мұнай (фильм)|Мұнай]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Дэниел Плэйнвью'''''
|-
|• [[Джонни Депп]] ||[[Суини Тодд, Флит-стриттің жынды шаш алушысы]] ||''Суини Тодд''
|-
|• [[Томми Ли Джонс]] ||[[Эла алқабында]] ||''Хэнк Дирфилд''
|-
|• [[Джордж Клуни]] ||[[Майкл Клейтон]] ||''Майкл Клейтон''
|-
|• [[Вигго Мортенсен]] ||[[Шығыс уәделері]] ||''Николай Лужин''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2009)|81-ші (2009)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=SeanPennAAFeb09.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=43|солға=2|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Шон Пенн]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Харви Милк (фильм)|Харви Милк]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Харви Милк]]'''''
|-
|• [[Ричард Дженкинс]] ||[[Келуші (фильм)|Келуші]] ||''Уолтер Вэйл''
|-
|• [[Фрэнк Ланджелла]] ||[[Фрост Никсонға қарсы]] ||''[[Ричард Никсон]]''
|-
|• [[Брэд Питт]] ||[[Бенджамин Баттонның сырлы хикаясы]] ||''Бенджамин Баттон''
|-
|• [[Микки Рурк]] ||[[Рестлер (фильм)|Рестлер]] ||''Рэнди Робинсон''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2010)|82-ші (2010)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Jeff Bridges cropped 2010.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=11|солға=2|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Джефф Бриджес]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Ессіз жүрек]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Отис «Бэд» Блэйк'''''
|-
|• [[Джордж Клуни]] ||[[Аспанға ғой]] ||''Райан Бингэм''
|-
|• [[Джереми Реннер]] ||[[Дауыл билеушісі]] ||''сержант Уильям Джеймс''
|-
|• [[Колин Ферт]] ||[[Жалғыз басты ер (фильм)|Жалғыз басты ер]] ||''Джордж Фальконер''
|-
|• [[Морган Фримен]] ||[[Invictus]] ||''[[Нельсон Мандела]]''
|}

=== 2011—2020 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! width=&quot;5%&quot; | Рәсім
! width=&quot;10%&quot; | Сурет
! width=&quot;25%&quot; | Актёр
! width=&quot;25%&quot; | Фильм
! width=&quot;25%&quot; | Рөлі
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2011)|83-ші (2011)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Flickr - nicogenin - 66ème Festival de Venise (Mostra) (56) Colin Firth.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=19|солға=2|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Колин Ферт]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Патша сөйлейді!]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''патша [[Георг VI]]'''''
|-
|• [[Джесси Айзенберг]] ||[[Әлеуметтік желі (фильм)|Әлеуметтік желі]] ||''[[Марк Цукерберг]]''
|-
|• [[Хавьер Бардем]] ||[[Бьютифул]] ||''Узбаль''
|-
|• [[Джефф Бриджес]] ||[[Шынайы қаттылық]] ||''Рубен Когберн''
|-
|• [[Джеймс Франко]] ||[[127 сағат]] ||''Арон Ралстон''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2012)|84-ші (2012)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Jean Dujardin Cannes 2011.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=27|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Жан Дюжарден]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Әртіс (фильм)|Әртіс]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Джордж Валентин'''''
|-
|• [[Демиан Бичир]] ||[[Жақсырақ өмір]] ||''Карлос Галиндо''
|-
|• [[Джордж Клуни]] ||[[Ұрпақтар]] ||''Мэтт Кинг''
|-
|• [[Гэри Олдман]] ||[[Тыңшы, шық әрі!]] ||''Джордж Смайли''
|-
|• [[Брэд Питт]] ||[[Бәрін өзгерткен адам]] ||''Билли Бин''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2013)|85-ші (2013)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Daniel Day-Lewis2 Berlinale 2008 (2).jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=15|солға=3|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Дэниел Дэй-Льюис]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Линкольн (фильм)|Линкольн]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Авраам Линкольн]]'''''
|-
|• [[Дензел Вашингтон]] ||[[Экипаж (фильм, 2012)|Экипаж]] ||''капитан Уильям «Уип» Уитакер''
|-
|• [[Хью Джекман]] ||[[Аласталғандар (фильм, 2012)|Аласталғандар]] ||''Жан Вальжан''
|-
|• [[Брэдли Купер]] ||[[Менің жігітім — есуас]] ||''Пэт Солитано''
|-
|• [[Хоакин Феникс]] ||[[Шебер (фильм, 2012)|Шебер]] ||''Фредди Куэлл''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2014)|86-шы (2014)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Matthew McConaughey 2011 AA.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=3|солға=5|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Мэттью Макконахи]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Далластық сатып алушылар клубы]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Рон Вудруф]]'''''
|-
|• [[Кристиан Бейл]] ||[[Америкаша алаяқтық]] ||''Ирвинг Розенфельд''
|-
|• [[Брюс Дерн]] ||[[Небраска (фильм)|Небраска]] ||''Вуди Грант''
|-
|• [[Леонардо Ди Каприо]] ||[[Уолл-стрит қасқыры]] ||''[[Джордан Белфорт]]''
|-
|• [[Чиветел Эджиофор]] ||[[12 жылдық құлдық]] ||''[[Соломон Нортап]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2015)|87-ші (2015)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Eddie Redmayne at TIFF 2014.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=135|жоғары=3|оңға=|төмен=37|солға=20|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Эдди Редмэйн]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Бәрін қамтитын теория]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Стивен Хокинг]]
|-
|• [[Стив Карелл]] ||[[Түлкі аңшысы]] ||''[[Джон Дюпон]]''
|-
|• [[Брэдли Купер]] ||[[Америкалық мерген]] ||''Крис Кайл''
|-
|• [[Бенедикт Камбербэтч]] ||[[Имитациямен ойнау]] ||''[[Алан Тьюринг]]''
|-
|• [[Майкл Китон]] ||[[Бёрдмэн]] ||''Ригган Томсон''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2016)|88-ші (2016)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Leonardo DiCaprio 2014.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=100|төмен=35|солға=5|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot; |• '''[[Леонардо Ди Каприо]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Аман қалған (фильм)|Аман қалған]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Хью Гласс]]''
|-
|• [[Брайан Крэнстон]] ||[[Трамбо (фильм, 2015)|Трамбо]] ||''[[Далтон Трамбо]]''
|-
|• [[Мэтт Деймон]] ||[[Марстық (фильм)|Марстық]] ||''Марк Уотни''
|-
|• [[Майкл Фассбендер]] ||[[Стив Джобс (фильм)|Стив Джобс]] ||''[[Стив Джобс]]''
|-
|• [[Эдди Редмэйн]] ||[[Даниялық қыз]] ||''Эйнар Вегенер / Лили Эльбе''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2017)|89-шы (2017)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Casey_Affleck_at_the_Manchester_by_the_Sea_premiere_(30199719155)_(cropped).jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=110|жоғары=3|оңға=|төмен=17|солға=5|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Кейси Аффлек]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Теңізге жақын Манчестер]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Ли Чендлер'''''
|-
|• [[Эндрю Гарфилд]] ||[[Хэксо Ридж]] ||''[[Десмонд Досс]]''
|-
|• [[Райан Гослинг]] ||[[Ла-Ла Ленд]] ||''Себастьян Уайлдер''
|-
|• [[Вигго Мортенсен]] ||[[Капитан Фантастик]] ||''Бен Кэш''
|-
|• [[Дензел Вашингтон]] ||[[Қоршаулар (фильм)|Қоршаулар]] ||''Трой Максон''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2018)|90-шы (2018)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Gary Oldman by Gage Skidmore.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=115|төмен=43|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Гэри Олдман]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Қараңғы кезеңдер]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Уинстон Черчилль]]'''''
|-
|• [[Тимоти Шаламе]] ||[[Өз есіміңмен мені ата]] ||''Элио Перлман''
|-
|• [[Дэниел Дэй-Льюис]] ||[[Елес жіп]] ||''Рейнольдс Джеремайя Вудкок''
|-
|• [[Дэниел Калуя]] ||[[Әрірек]] ||''Крис Вашингтон''
|-
|• [[Дензел Вашингтон]] ||[[Роман Израэл, Esq.]] ||''Роман Дж. Израэл''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2019)|91-ші (2019)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Rami Malek in 2015 (2) (cropped).jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=115|төмен=35|солға=10|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Рами Малек]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Богемиялық рапсодия (фильм)|Богемиялық рапсодия]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Фредди Меркьюри]]'''''
|-
|• [[Кристиан Бейл]] ||[[Билік (фильм, 2018)|Билік]] ||''[[Дик Чейни]]
|-
|• [[Брэдли Купер]] ||[[Жұлдыз туыпты (фильм, 2018)|Жұлдыз туыпты]] ||''Джексон Мэйн
|-
|• [[Уиллем Дефо]] ||[[Ван Гог. Мәңгіліктің табалдырығы]] ||''[[Винсент ван Гог]]
|-
|• [[Вигго Мортенсен]] ||[[Жасыл кітап (фильм)|Жасыл кітап]] ||''[[Тони Лип]]
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2020)|92-ші (2020)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Joaquin Phoenix at the 2018 Berlin Film Festival.jpg|позиция=center|ені=95|жалпы=95|жоғары=3|оңға=|төмен=12|солға=|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|• '''[[Хоакин Феникс]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Джокер (фильм, 2019)|Джокер]] ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Артур Флек / Джокер
|-
|• [[Антонио Бандерас]] ||[[Ауырсыну және даңқ]] ||''Сальвадор Майо
|-
|• [[Леонардо Ди Каприо]] ||[[Голливудта болған оқиға]] ||''Рик Далтон
|-
|• [[Адам Драйвер]] ||[[Бір отау]] ||''Чарли Барбер
|-
|• [[Джонатан Прайс]] ||[[Екі Папа]] ||''[[Франциск (рим папасы)|кардинал Хорхе Марио Бергольо]]
|-
|}

=== 2021—2030 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! width=&quot;5%&quot; | Рәсім
! width=&quot;10%&quot; | Сурет
! width=&quot;25%&quot; | Актёр
! width=&quot;25%&quot; | Фильм
! width=&quot;25%&quot; | Рөлі
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2021)|93-ші (2021)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=AnthonyHopkins10TIFF.jpg|110px|позиция=center|ені=95|жалпы=110|жоғары=5|оңға=|төмен=20|солға=5|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|★ '''[[Энтони Хопкинс]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''[[Әке (фильм, 2020)|Әке]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Энтони'''''
|-
|• [[Риз Ахмед]] ||[[Металл дыбысы]] ||''Рубен Стоун''
|-
|• [[Чедвик Боузман]] {{comment|†|өлімнен кейінгі номинация}}||[[Ма Рейни: блюздің анасы]] ||''Ливи Грин''
|-
|• [[Стивен Ён]] ||[[Минари (фильм)|Минари]] ||''Джейкоб Ли''
|-
|• [[Гэри Олдман]] ||[[Манк (фильм)|Манк]] ||''[[Херман Манкевич]]''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2022)|94-ші (2022)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=TechCrunch Disrupt 2019 (48834434641) (cropped).jpg|100px|позиция=center|ені=95|жалпы=100|жоғары=|оңға=|төмен=35|солға=2|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|★ '''[[Уилл Смит]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;| '''[[Патша Ричард]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Ричард Уильямс'''''
|-
|• [[Хавьер Бардем]] ||[[Рикардо болу]] ||''[[Деси Арнас]]''
|-
|• [[Дензел Вашингтон]] ||[[Макбет (фильм, 2021)|Макбет]] ||''[[Макбет|лорд Макбет]]''
|-
|• [[Эндрю Гарфилд]] ||[[Тик-так, бум!]] ||''[[Джонатан Ларсон]]''
|-
|• [[Бенедикт Камбербэтч]] ||[[Төбет билігі]] ||''Фил Бербэнк''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2023)|95-ші (2023)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Brendan Fraser October 2022.jpg|110px|позиция=center|ені=95|жалпы=110|жоғары=|оңға=|төмен=27|солға=10|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|★ '''[[Брендан Фрейзер]] ''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;| '''[[Кит (фильм, 2022)|Кит]]''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''Чарли'''''
|-
|• [[Остин Батлер]] ||[[Элвис (фильм)|Элвис]] ||''[[Элвис Пресли]]''
|-
|• [[Пол Мескал]] ||[[Күнім менің (фильм)|Күнім менің]] ||''Калум Патерсон''
|-
|• [[Билл Найи]] ||[[Өмір сүру (фильм, 2022)|Өмір сүру]] ||''Родни Уильямс''
|-
|• [[Колин Фаррелл]] ||[[Инишерин баншилері]] ||''Патрик Салливан''
|-
| rowspan=5|&lt;center&gt;'''[[Оскар (2024)|96-ші (2024)]]'''
| rowspan=5 align=&quot;center&quot;|{{сурет бөлігі|сур=Cillian Murphy-2014.jpg|110px|позиция=center|ені=95|жалпы=110|жоғары=|оңға=|төмен=27|солға=10|жақтау=жоқ}}
|style=&quot;background:#EEDD82&quot;|★ '''[[Киллиан Мёрфи]] ''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;| '''«[[Оппенхеймер (фильм)|Оппенхеймер]]»''' ||style=&quot;background:#EEDD82&quot;|'''''[[Роберт Оппенгеймер]]'''''
|-
|• [[Брэдли Купер]] || «[[Маэстро (фильм)|Маэстро]]» || ''[[Леонард Бернстайн]]''
|-
|• [[Колман Доминго]] || «[[Растин (фильм)|Растин]]» || ''[[Байард Растин]]''
|-
|• [[Джеффри Райт]] || «[[Америкалық шығарма]]» || ''Телониус Эллисон''
|-
|• [[Пол Джаматти]] || «[[Қалғандар (фильм)|Қалғандар]]» || ''Пол Ханэм''
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | &lt;center&gt;'''[[Оскар (2025)|97-ші (2025)]]'''
| rowspan=&quot;5&quot; align=&quot;center&quot; | {{сурет бөлігі|сур=Adrien_Brody-61584.jpg|110px|позиция=center|ені=95|жалпы=110|жоғары=10|оңға=|төмен=38|солға=5|жақтау=жоқ}}
| style=&quot;background:#FAEB86&quot; | ★ '''[[Эдриен Броуди]]''' || style=&quot;background:#FAEB86&quot; | '''«[[Бруталист]]»''' || style=&quot;background:#FAEB86&quot; | '''''Ласло Тот'''''
|-
| • [[Тимоти Шаламе]] || «[[Боб Дилан: Ешкім білмейтін]]» || ''[[Боб Дилан]]''
|-
| • [[Колман Доминго]] || «[[Синг-Синг (фильм, 2023)|Синг-Синг]]» || ''Джон «Дивайн Джи» Уитфилд''
|-
| • [[Рэйф Файнс]] || «[[Конклав (фильм)|Конклав]]» || ''кардинал Томас Лоуренс''
|-
| • [[Себастиан Стэн]] || «[[Шәкірт: Трамптың өрлеуі]]» || ''[[Дональд Трамп]]''
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | &lt;center&gt;'''[[Оскар (2026)|98-ші (2026)]]'''
| rowspan=&quot;5&quot; align=&quot;center&quot; | {{сурет бөлігі|сур=Michael B Jordan - Sinners.jpg|110px|позиция=center|ені=95|жалпы=110|жоғары=5|оңға=|төмен=20|солға=5|жақтау=жоқ}}
| style=&quot;background:#FAEB86&quot; | ★ '''[[Майкл Б. Джордан]]''' || style=&quot;background:#FAEB86&quot; | '''«[[Күнәһарлар (фильм, 2025)|Күнәһарлар]]»''' || style=&quot;background:#FAEB86&quot; | '''''Элайджа «Түтін» Мур / Элиас «Күл» Мур'''''
|-
| • [[Тимоти Шаламе]] || «[[Марти Суприм]]» || ''Марти Маузер''
|-
| • [[Леонардо Ди Каприо]] || «[[Шайқас артынан шайқас]]» || ''Боб «Геттолық Пэт» Фергюсон''
|-
| • [[Итан Хоук]] || «[[Көгілдір ай (фильм, 2025)|Көгілдір ай]]» || ''Лоренц Харт''
|-
| • [[Вагнер Моура]] || «[[Құпия агент (фильм, 2025)|Құпия агент]]» || ''Арманду Солимойнс / Фернанду Солимойнс''
|-
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Үздік актер үшін Оскар сыйлығы}}
{{Оскар сыйлығы}}

[[Санат:Оскар сыйлығы]]</text>
      <sha1>exbhe8wgxvya6s9f3vj82asazk3v0g5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>701995</id>
    <revision>
      <id>3648957</id>
      <parentid>3648744</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>/* Қауіпсіздік Кеңесінің аппараты */</comment>
      <origin>3648957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34730" sha1="8v5rec0vbv1i9vfgm6smsnbifc266cw" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік орган
 |атауы                 = Қазақстан Республикасының Қауіпсіздік кеңесі
 |қысқартылған атауы    = 
 |шынайы атауы   = 
 |шынайы атауы1  = 
 |шынайы атауы2  = 
 |құзыреті       = 
 |құзерет_тақырып_мәтіні = 
 |эмблема                = Emblem of Kazakhstan latin.svg 
 |эмблеманың ені         = 
 |эмблеманың тақырыбы    = 
 |мөрі              = 
 |мөрдің ені        = 
 |мөрдің тақырыбы   = 
 |сурет             = 
 |сурет ені         = 
 |сурет тақырыбы    = 
 |құрылған жылы     = [[17 маусым]] [[1993 жыл]]
 |ізашары1          = Қазақ КСР Қауіпсіздік Кеңесі 
 |ізашары2          = 
 |таратылған жылы   = 
 |ізбасары          = 
 |бағынады          = 
 |штаб-пәтері       = {{байрақ|Қазақстан}}, [[Астана]]
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region_code      = 
 |қызметкерлер      = 
 |бюджет            = 
 |министрдің есімі1     = 
 |министрдің міндеті1   = 
 |министрдің есімі2     = 
 |министрдің міндеті2   = 
 |басшылықтың есімі1    = [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
 |басшылықтың лауазымы1 = Төрағасы
 |басшылықтың есімі2   = ''бос орын''
 |басшылықтың лауазымы2 = Төраға орынбасары
 |басшылықтың есімі3    = [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]]
 |басшылықтың лауазымы3 = Хатшысы 
 |басшылықтың есімі4    = 
 |басшылықтың лауазымы4 = 
 |жоғарыда тұрған мекеме      = 
 |бір мекемеге қарасты орган1 = 
 |бір мекемеге қарасты орган2 = 
 |құжат1           = [https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1800000178 ҚР Қауіпсіздік Кеңесі туралы заң]&lt;br&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1900000838 ҚР Қауіпсіздік Кеңесінің кейбір мәселелері туралы жарлық]
 |сайты            = [https://www.akorda.kz/kz akorda.kz]
 |түсініктемелер   = 
 |карта            = 
 |карта ені        = 
 |картаның тақырыбы   = 
}}
'''Қазақстан Республикасының Қауіпсіздік кеңесі''' — Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі мен қорғаныс қабілетін қамтамасыз ету саласында бірыңғай мемлекеттік саясат жүргізуді үйлестіретін конституциялық орган.

Қауіпсіздік кеңесін Қазақстан Республикасының Президенті ішкі саяси тұрақтылықты сақтау, конституциялық құрылысты, мемлекеттік тәуелсіздікті, аумақтық тұтастықты және халықаралық аренада Қазақстанның ұлттық мүдделерін қорғау мақсатында құрады.

== Тарихы ==
Қауіпсіздік Кеңесінің тарихы 1991 жылдан басталады, онда Қазақ КСР Президентінің 21 тамыздағы Жарлығымен Қазақ КСР-нің Қауіпсіздік Кеңесі құрылған болатын. Кейіннен ол Қазақстан Республикасы Президентінің 1993 жылғы 17 маусымдағы Жарлығымен Қазақстан Республикасының Қауіпсіздік Кеңесі болып қайта құрылды.

2018 жылы республиканың Қауіпсіздік Кеңесі туралы заң қабылданып, заң бойынша Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев өмір бойы басқару құқығына ие болды. Бұрын сарапшылар бұл заңды Назарбаев қайтыс болғанға дейін, тіпті елде басқа президент пен Үкімет болса да, билікті сақтауға мүмкіндік беретін жоба ретінде қарастырған. 2022 жылғы 5 қаңтарда Қауіпсіздік Кеңесінің төрағалығы Нұрсұлтан Назарбаевтан Қазақстан Республикасының Президенті [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаевқа]] өтті. 2022 жылғы 19 қаңтарда Қазақстан Мәжілісі Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік кеңесіне өмір бойы төрағалық етуін тоқтатты.&lt;ref&gt;[https://egemen.kz/article/301653-nazarbaevtynh-qauipsizdik-kenhesine-toraghalyq-etuin-dgoyu-turaly-zanh-qaraldy Назарбаевтың Қауіпсіздік кеңесіне төрағалық етуін жою туралы заң қаралды]&lt;/ref&gt; 2022 жылғы 7 ақпанда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев заңға түзетулерге қол қойды.&lt;ref&gt;[https://kaztag.kz/ru/news/to-aev-nazarbaevty-kilettigin-shekteu-boyynsha-t-zetulerge-ol-oydy Тоқаев Назарбаевтың өкілеттігін шектеу бойынша түзетулерге қол қойды]&lt;/ref&gt;

== Өкілеттіктері ==
''Қазақстан Республикасының қауіпсіздік кеңесі &quot;Қазақстан Республикасының қауіпсіздік кеңесі туралы&quot; 2018 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Президенті құратын және ішкі саяси тұрақтылықты сақтау, конституциялық құрылысты, мемлекеттік тәуелсіздікті, аумақтық тәуелсіздікті қорғау мақсатында Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздігі мен қорғаныс қабілетін қамтамасыз ету саласында бірыңғай мемлекеттік саясатты жүргізуді үйлестіретін конституциялық орган болып табылады.''

'''Қауіпсіздік Кеңесінің негізгі міндеттері:'''

1) Президентке ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, елдің қорғаныс қабілетін нығайту, заңдылық пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету, осы салалардағы мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметін үйлестіру саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын іске асыру жөнінде ұсыныстар мен ұсынымдар енгізу;

2) Президент үшін:

соғыс жағдайын енгізу, ұзарту, күшін жою;

төтенше жағдай енгізу, ұзарту, күшін жою;

бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау жөніндегі халықаралық міндеттемелерді орындау үшін Қазақстан Республикасының Қарулы күштерін пайдалану;

3) Қазақстан Республикасының заңнамасына және Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының шешімдеріне сәйкес өзге де міндеттерді орындау болып табылады.

'''Қауіпсіздік кеңесі''' мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың елдің ұлттық қауіпсіздігі мен халықаралық ұстанымдарын, мемлекеттің қорғаныс қабілетін, заңдылық пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету саласындағы іс-шараларды іске асыру жөніндегі қызметін үйлестіреді. Сондай-ақ заң жобаларын талдайды және құзыреті шегінде нормативтік құжаттардың орындалуын бақылайды.

'''Қауіпсіздік Кеңесінің отырыстары''' Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының немесе Төрағаның уәкілеттік беруі бойынша Қауіпсіздік Кеңесі мүшелерінің бірінің төрағалық етуімен өткізіледі. Қауіпсіздік Кеңесінің отырыстарын өткізу мерзімділігін Қауіпсіздік Кеңесінің Төрағасы айқындайды.

Қауіпсіздік Кеңесі төрағасының шешімі бойынша Қауіпсіздік Кеңесінің жекелеген мүшелерінің қатысуымен Қауіпсіздік Кеңесінің жедел кеңестері өткізілуі мүмкін.

Қауіпсіздік Кеңесінің және Қауіпсіздік Кеңесінің жедел кеңестерінің шешімдері Қауіпсіздік Кеңесінің қатысып отырған мүшелерінің жалпы санының қарапайым көпшілік даусымен қабылданады. Дауыстар тең болған кезде төрағалық етушінің дауысы шешуші болып табылады.

Қауіпсіздік Кеңесінің және Қауіпсіздік Кеңесінің жедел кеңестерінің шешімдері оларды Қауіпсіздік Кеңесінің Төрағасы бекіткеннен кейін күшіне енеді, қажет болған жағдайда олар Президенттің актілерімен іске асырылады.

Қауіпсіздік Кеңесінің, сондай-ақ Қауіпсіздік Кеңесінің жедел кеңестерінің шешімдері міндетті болып табылады және оларды Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары, ұйымдары мен лауазымды адамдары мүлтіксіз орындауға тиіс.

Қауіпсіздік Кеңесінің қызметін ақпараттық-талдамалық және ұйымдастырушылық қамтамасыз етуді Қауіпсіздік Кеңесінің Аппараты жүзеге асырады.

Қажет болған жағдайда Қауіпсіздік Кеңесінің қызметін қамтамасыз ету үшін Қауіпсіздік Кеңесінің ведомствоаралық комиссиялары, сараптама кеңесі, инспекциялық және жұмыс топтары, сондай-ақ Қауіпсіздік Кеңесі жанындағы өзге де консультативтік-кеңесші органдар құрылуы мүмкін. Оларды құру, міндеттері, функциялары мен лауазымдық құрамы туралы мәселені қауіпсіздік кеңесі хатшысының ұсынуы бойынша Қауіпсіздік Кеңесінің Төрағасы шешеді.

Қауіпсіздік Кеңесінің ведомствоаралық комиссиялары, сараптама кеңесі, инспекциялық және жұмыс топтары, сондай-ақ Қауіпсіздік Кеңесі жанындағы өзге де консультативтік-кеңесші органдар Қауіпсіздік Кеңесінің отырыстары мен жедел кеңестеріне материалдар дайындауды жүзеге асырады, Қауіпсіздік Кеңесінің, Президенттің, Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының тапсырмасы бойынша талдамалық және зерттеу жұмыстарын орындайды, Қауіпсіздік Кеңесіне Мемлекеттік қызметтің негізгі бағыттары бойынша ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлейді. елдің ұлттық қауіпсіздігі мен қорғаныс қабілетін қамтамасыз ету саласындағы саясат.

Қауіпсіздік Кеңесінің және Қауіпсіздік Кеңесінің жанындағы консультативтік-кеңесші органдардың қызметін Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы үйлестіреді.

Қауіпсіздік Кеңесінің ведомствоаралық комиссияларының, Сараптамалық кеңестің, инспекциялық және жұмыс топтарының, Қауіпсіздік Кеңесі жанындағы өзге де консультативтік-кеңесші органдардың қызметін ақпараттық-талдамалық және ұйымдастырушылық-техникалық қамтамасыз етуді өкілдері осы органдардың жұмысына қатысатын мемлекеттік органдар мен ұйымдар, сондай-ақ аппарат жүзеге асырады.

== Басшылығы және құрамы ==
Қазақстан Республикасының Президенті '''Қауіпсіздік Кеңесінің Төрағасы''' болып табылады, ол '''Қауіпсіздік Кеңесінің құрамын''' қалыптастырады.

Қауіпсіздік Кеңесінің Төрағасы қызметін атқарған тұлғалар:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!№
!Суреті
!Аты-жөні
! colspan=&quot;2&quot; |Атқарған уақыты
|-
| 1 || [[Сурет:Nazarbayev, October 2015.jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]&lt;br&gt;{{small|(1940 туған)}} || 21 тамыз 1991 || 5 қаңтар 2022
|-
| 2 || [[Сурет:President Masato Kanda meets with Kazakhstan President Kassym-Jomart Tokayev (cropped).jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]&lt;br&gt;{{small|(1953 туған)}} || 5 қаңтар 2022 || —
|}

'''Лауазымы бойынша Қауіпсіздік Кеңесінің мүшелері:'''
* Қазақстан Республикасының Президенті: [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]
* Қазақстан Республикасының Вице-Президенті: ''лауазым бос''
* Қазақстан Республикасы Құрылтайының Төрағасы: [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай|Айбек Дәдебай]]
* Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі: [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]
* Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Басшысы: [[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]]
* Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары: ''лауазым бос''
* Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы: [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]]
* Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры: [[Берік Ноғайұлы Асылов|Берік Асылов]]
* Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Төрағасы: [[Ермек Алдабергенұлы Сағымбаев|Ермек Сағымбаев]]
* Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы: [[Сәкен Сайынұлы Исабеков|Сәкен Исабеков]]
* Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі: [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]]
* Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі: [[Дәурен Жұматайұлы Қосанов|Дәурен Қосанов]]
* Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрі: [[Ержан Сапарбекұлы Сәденов|Ержан Сәденов]].&lt;ref&gt;[https://www.akorda.kz/kz/security_council/about Қауіпсіздік Кеңесі туралы]&lt;/ref&gt;

== Қауіпсіздік Кеңесінің аппараты ==
Қауіпсіздік Кеңесінің аппараты 2026 жылғы 29 тамыздан бастап — Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын мемлекеттік орган.&lt;ref&gt;[https://www.akorda.kz/kz/prezident-kazakstan-respublikasynyn-memlekettik-baskaru-zhuyesin-odan-ari-zhetildiru-zhonindegi-sharalar-turaly-zharlykka-kol-koydy-2973832 Президент «Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі жетілдіру жөніндегі шаралар туралы» Жарлыққа қол қойды]&lt;/ref&gt; Оған дейін аппарат Президент әкімшілігінің құрамына кірді, оны Президентке тікелей бағынатын және есеп беретін '''Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы''' басқарды. Қауіпсіздік кеңесінің хатшысын Қазақстан Республикасының Президенті қызметке тағайындайды және қызметтен босатады.

Аппарат құрылымы:
* Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Ахуалдық орталығы
* Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімі
* Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімі
* Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі&lt;ref&gt;[https://www.akorda.kz/kz/executive_office/executive_office_stucture Президент Әкімшілігінің құрылымы]&lt;/ref&gt;

Бұған дейін Қауіпсіздік Кеңесінің аппаратын басқарған тұлғалар:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!№
!Суреті
!Аты-жөні
!Лауазымға тағайындалды 
!Лауазымынан босатылды
|-
| colspan=&quot;5&quot; | '''Қауіпсіздік кеңесі төрағасының орынбасарлары (1991—1994)'''
|-
| 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]]&lt;br&gt;{{small|(1949 туған)}} || маусым 1993 || желтоқсан 1993
|-
| 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Болат Әбдірахманұлы Баекенов|Болат Баекенов]]&lt;br&gt;{{small|(1942—2023)}} || желтоқсан 1993 || маусым 1994
|-
| colspan=&quot;5&quot; | '''Қауіпсіздік кеңесінің хатшылары (1994—)'''
|-
| 1 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Болат Әбдірахманұлы Баекенов|Болат Баекенов]]&lt;br&gt;{{small|(1942—2023)}} || маусым 1994 || қазан 1994
|-
| 2 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]]&lt;br&gt;{{small|(1949 туған)}} || қазан 1994 || қазан 1995
|-
| 3 || [[Сурет:Baltash Tursumbayev.jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Балташ Молдабайұлы Тұрсымбаев|Балташ Тұрсымбаев]]&lt;br&gt;{{small|(1946—2022)}} || қазан 1995 || қазан 1996
|-
| 4 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Бексұлтан Сәрсеков]]&lt;br&gt;{{small|(1953 туған)}} || қазан 1996 || ақпан 1999 
|-
| 5 || [[Сурет:Marat Tajin 2009 (cropped).jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]]&lt;br&gt;{{small|(1960 туған)}} || 24 ақпан 1999 || 4 мамыр 2001 
|-
| 6 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]]&lt;br&gt;{{small|(1962—2006)}} || 4 мамыр 2001 || 11 желтоқсан 2001 
|-
| 7 || [[Сурет:Marat Tajin 2009 (cropped).jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]]&lt;br&gt;{{small|(1960 туған)}} || 11 желтоқсан 2001 || 29 тамыз 2002 
|-
| 8 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Омархан Нұртайұлы Өксікбаев|Омархан Өксікбаев]]&lt;br&gt;{{small|(1954 туған)}} || 29 тамыз 2002 || 16 маусым 2003
|-
| 9 || [[Сурет:Photo of Bulat Utemuratov 1 (cropped).jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратов]]&lt;br&gt;{{small|(1957 туған)}} || 16 маусым 2003 || 28 наурыз 2006
|-
| 10 || [[Сурет:Marat Tajin 2009 (cropped).jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]]&lt;br&gt;{{small|(1960 туған)}} || 13 сәуір 2006 || 11 қаңтар 2007
|-
| 11 || [[Сурет:Berik Imashev (12.2013).jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Берік Мәжитұлы Имашев|Берік Имашев]]&lt;br&gt;{{small|(1960 туған)}} || 12 қаңтар 2007 || 19 тамыз 2008 
|-
| 12 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Қайырбек Шошанұлы Сүлейменов|Қайырбек Сүлейменов]]&lt;br&gt;{{small|(1949 туған)}} || 19 тамыз 2008 || 4 қыркүйек 2009
|-
| 13 || [[Сурет:Marat Tajin 2009 (cropped).jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]]&lt;br&gt;{{small|(1960 туған)}} || 4 қыркүйек 2009 || 16 қаңтар 2013 
|-
| 14 || [[Сурет:Совместное заседание Комитетов верхней палаты Парламентов России и Казахстана (2019-12-09) (cropped).jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Қайрат Пернешұлы Қожамжаров|Қайрат Қожамжаров]]&lt;br&gt;{{small|(1965 туған)}} || 22 қаңтар 2013 || 6 тамыз 2014
|-
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|м.а. || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|[[Сурет:Adilbek Dzhaksybekov (2013).jpg|99px]] || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|[[Әділбек Рыскелдіұлы Жақсыбеков|Әділбек Жақсыбеков]]&lt;br&gt;{{small|(1954 туған)}} || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|14 тамыз 2014 || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|22 қазан 2014
|-
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|м.а. || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|[[Азамат Құрманбекұлы Әбдімомынов|Азамат Әбдімомынов]]&lt;br&gt;{{small|(1975 туған)}} || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|22 қазан 2014 || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|19 қараша 2014
|-
| 15 || [[Сурет:Официальный визит Министра обороны Российской Федерации генерала армии Сергея Шойгу в Астану 01 (cropped).jpg|жиекті|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]]&lt;br&gt;{{small|(1963 туған)}} || 19 қараша 2014 || 13 қыркүйек 2016
|-
| 16 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов|Владимир Жұмақанов]]&lt;br&gt;{{small|(1955 туған)}} || 13 қыркүйек 2016 || 4 сәуір 2018
|-
| 17 || [[Сурет:Официальный визит Министра обороны Российской Федерации генерала армии Сергея Шойгу в Астану 01 (cropped).jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]]&lt;br&gt;{{small|(1963 туған)}} || 4 сәуір 2018 || 7 тамыз 2018
|-
| style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|м.а. || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|[[Сурет:Replace this image male (blue).svg|99px]] || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|[[Марат Ерсайынұлы Шайхутдинов|Марат Шайхутдинов]]&lt;br&gt;{{small|(1959 туған)}} || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|8 тамыз 2018 || style=&quot;background-color:#E6E6AA&quot;|19 қыркүйек 2018
|-
| 18 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Ғабит Жақыпбайұлы Байжанов|Ғабит Байжанов]]&lt;br&gt;{{small|(1963 туған)}} || 19 қыркүйек 2018 || 12 ақпан 2019
|-
| 19 || [[Сурет:Kalmukhambet Kassymov (24599) (cropped).jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Қалмұханбет Нұрмұханбетұлы Қасымов|Қалмұханбет Қасымов]]&lt;br&gt;{{small|(1957 туған)}} || 12 ақпан 2019 || 16 қаңтар 2020
|-
| 20 || [[Сурет:Aset Isekeshev (cropped).jpg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Әсет Өрентайұлы Исекешев|Әсет Исекешев]]&lt;br&gt;{{small|(1971 туған)}} || 16 қаңтар 2020 || 25 ақпан 2022
|-
| 21 || [[Сурет:Replace this image male (blue).svg|жиекті|141x141 нүкте]] || [[Ғизат Дәуренбекұлы Нұрдәулетов|Ғизат Нұрдәулетов]]&lt;br&gt;{{small|(1964 туған)}} || 25 ақпан 2022 || —
|}

Қауіпсіздік кеңесінің хатшысының атқаратын қызметі:
* Қазақстан Республикасының Президентін мемлекеттің қорғаныс қабілеті, сыртқы және ішкі қауіпсіздік мәселелері жөнінде хабардар етеді, Қауіпсіздік Кеңесіне Қазақстан Республикасы қауіпсіздігінің жай-күйі туралы ақпараттық және талдау материалдарын табыс етеді;
* Қауіпсіздік Кеңесінің инспекциялық қызметіне, Қауіпсіздік Кеңесі аппаратының жұмысына жалпы басшылықты жүзеге асырады;
* Қазақстан Республикасы Президентінің қарауына Қауіпсіздік Кеңесінің жыл сайынғы жұмыс жоспарларының, Қауіпсіздік Кеңесінің шешімдері мен оларды іске асыру жөніндегі актілердің жобаларын табыс етеді;
* орталық атқарушы органдардың ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы қызметінің нәтижелері туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің жыл сайынғы баяндамасын қарағаннан кейін Мемлекет басшысына ұсыныстар енгізеді;
* Қауіпсіздік Кеңесінің тапсыруы бойынша Қазақстан Республикасы Президенті актілерінің іске асырылуына, Қауіпсіздік Кеңесі шешімдерінің орындалуын бақылауды, елдің қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі мемлекеттік органдардың жұмысын тексеруді жүзеге асырады. Тексерудің қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасының Президенті мен Қауіпсіздік Кеңесіне ұсыныстар енгізеді;
* Қазақстан Республикасы Президентiнiң қызметiн қамтамасыз ету, елдегi және шетелдегi iстiң жағдайы туралы оны уақтылы әрi толық хабардар ету, Қауiпсiздiк Кеңесiнiң шешiмдерiн сөзсiз әрi егжей-тегжейлi орындау және олардың орындалуын бақылау мақсатында:
** Қазақстан Республикасы Премьер-Министрiнiң Кеңсесiне;
** министрлiктерге және өзге де орталық атқарушы органдарға;
** Жоғарғы Сотқа, Бас прокуратураға, Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Мемлекеттік қызмет істері министрлігіне - тиісінше сот төрелігін жүзеге асырумен, қылмыстық қудалау, анықтау, алдын ала тергеу және жедел-іздестіру қызметі Функцияларын жүзеге асырумен байланысты емес мәселелер бойынша;
** Ұлттық Банкке;
** Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетіне, Президентке тікелей бағынатын және есеп беретін өзге де мемлекеттік органдарға;
** облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және Қазақстан Республикасы астанасының әкiмдерiне тапсырмалар беруге хақылы;
* Қауіпсіздік Кеңесіне қауіпсіздікті қамтамасыз ету күштері мен құралдарын үйлестіру жөнінде ұсыныстар енгізеді;
* Қазақстан Республикасының қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы саясатты қалыптастыруға тұжырымдамалық көзқарастар әзірлеуді және Қазақстан Республикасының Президентіне ел қауіпсіздігінің жай-күйі туралы жыл сайынғы Баяндаманы дайындау жөніндегі жұмысты ұйымдастырады;
* Мемлекет басшысының ұлттық қауiпсiздiк мәселелерi бойынша қызметiн ақпараттық және талдау материалдарымен қамтамасыз етуге қатысады;
* жұмыс топтарын құрады және Мемлекет басшысына ведомоствоаралық комиссиялар мен инспекцияны құру, олардың міндеттері мен лауазымдық құрамы жөнінде ұсыныстар енгізеді, сондай-ақ олардың дербес құрамын бекітеді;
* жеке адамның, қоғам мен мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері қаралған кезде Үкіметтің және Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметі құрған басқа да органдардың, министрліктер алқаларының және өзге де орталық атқарушы органдарының отырыстарына қатысуға хақылы;
* Қауіпсіздік Кеңесінің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша Қауіпсіздік Кеңесінің халықаралық ұйымдармен, шетелдік үкіметтік және үкіметтік емес құрылымдармен, қоғамдық және діни бірлестіктермен өзара іс-қимылын ұйымдастырады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан президенті жанындағы кеңесші органдар]]
[[Санат:Ұлттық қауіпсіздік кеңестері]]</text>
      <sha1>8v5rec0vbv1i9vfgm6smsnbifc266cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қаш (фильм, 2022)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>720284</id>
    <revision>
      <id>3649119</id>
      <parentid>3523092</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Актерлік құрам */</comment>
      <origin>3649119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15537" sha1="q706szzvam2nh5lpi739t8pantgombn" xml:space="preserve">{{Кино
 |Қазақша атауы    = Қаш
 |Шынайы атауы     = 
 |Суреті           = Qas.webp
 |Сурет ені        = 
 |Жанры            = этно-хоррор, [[драма]], [[тарихи фильм]] 
 |Режиссёрі        = [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]
 |Продюсері        = Еркебұлан Күрішбаев, Евгения Морева
 |Сценарист        = Абылай Нұрманбетов
 |Актерлер         = [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебулан Дайыров]]&lt;br /&gt;Толғанай Талғат&lt;br /&gt;[[Александр Паль]]&lt;br /&gt;[[Варвара Шмыкова]]&lt;br /&gt;[[Иісбек Рамазанұлы Әбілмәжінов|Иісбек Әбілмәжінов]]
 |Операторы        = Азамат Дулатов&lt;br /&gt;Бағдат Арғынов&lt;br /&gt;Евгений Козлов
 |Композиторы      = Ақмарал Мерген
 |Компания         = {{KAZ}} [[QARA Production]] 
 |Бюджеті          = 600,000 $
 |Түсім            = 
 |Мемлекет         = 
 |Тілі             = [[қазақ тілі|қазақша]], [[орыс тілі|орысша]]
 |Ұзақтығы         = 113 мин.
 |Жыл              = 2022
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     =  
 |imdb_id          =  22046284
}}
'''Қаш''' — [[2022 жыл]]ы шыққан режиссёр [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]тың дебюттік фильмі. Фильм [[отарлау]]дың қиын кезеңдері мен өткен ғасырдың 30-жылдарындағы [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық|ашаршылық]] туралы баяндайды. [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]-дағы мұңды қабір қазушы Исатай бүкіл ауылдың тағдыры тәуелді болатын күрделі таңдау алдында болады&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ҚАШ (2022)|url=https://www.kinopoisk.ru/film/4974311/cast/}}&lt;/ref&gt;.

==Тарихы==
Фильм — режиссер [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітовтің]] толықметражды кинодағы дебюті. Бұған дейін әлемдік деңгейдегі клипмейкер ретінде танылған режиссердің бұл жұмысы 2022 жылдың ең көп күтілген қазақстандық премьерасы болды. Фильм премьерасы 2022 жылғы 1 желтоқсан күні өтті&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Названа дата премьеры фильма «ҚАШ» Айсултана Сеитова|url=https://www.the-village-kz.com/village/city/news-city/25389-nazvana-data-premiery-filma-ash-aysultana-seitova}}&lt;/ref&gt;. 

== Мазмұны ==
Фильмнің негізгі өзегі өткен ғасырдың 30-жылдарында, Ұжымдастыру салдарынан қазақ даласын жайлаған жаппай Ашаршылық (1931-1933) кезеңінде өрбиді. Аштықтан қырылған ауыл тұрғындарын жерлеумен айналысатын көрқазушы Исатай мәйіттерді арбамен тасып, ортақ қабірге айналған үлкен шұңқырға тастап отырады. Ауыл орталығындағы кеңестік әкімшілік ғимаратында азық-түлік қорының таусылғаны талқыланады. Тұрғындарды аман алып қалу үшін басшылық жақын маңдағы Сарқанд қаласынан көмек сұрауды ұйғарады. Бұл сапарға жолды жақсы білетін Исатайды жіберу туралы шешім қабылданады. Бастапқыда бас тартқан Исатайды ауыл ақсақалы Мағай көндіреді.

Исатайдың құпиясы бар. Ол киіз үйдегі үлкен сандықтың ішінде өзінің 8 жасар інісі Әлімді жасырып ұстайды. Мағай Исатайға інісін Сарқандтағы балалар үйіне өткізуге кеңес береді, себебі онда балаларға тамақ берілетініне сендіреді. Келесі күні Исатай, жасырынған Әлім және оларды бақылаушы ретінде қосылған орыс қызметкері Илья жолға шығады.

Сапар барысында түнемелікте жолаушыларға қарулы топ шабуыл жасайды. Осы сәтте Илья жұмбақ жағдайда жоғалып кетеді де, ағайындыларға кенеттен пайда болған Тепе есімді қарт көмекке келеді. Көзінде ағы бар, түр-әлпеті үрей туғызатын Тепе мен ағайындылардың сапары одан әрі қауіп-қатерге, аштық пен мистикалық оқиғаларға толы болады.

Фильмде қазақы наным-сенімдер мен мифологиялық образдар кеңінен қолданылған:

* Кіші інісінің есімі «Әлім» қазақтың «өлім» сөзімен үндес келсе, жолбасшы болған қарт Тепе — Ажалдың (Өлімнің) метафоралық бейнесі ретінде қабылданады.
* Баласын жоғалтқан Айман есімді кейіпкер арқылы қазақ фольклорындағы Жезтырнақ бейнесі сомдалған.
* Сынған шаңырақ — құлдырау мен панасыздықты, қараңғыда естілген шаңқобыз үні — келе жатқан қауіпті білдіреді. Даладағы тас мүсіндер (бәдіздер) мен асықтар да символдық мағынаға ие.

=== Пікірлер мен сын ===
Мамандар фильмнің визуалды және техникалық сапасын жоғары бағалады. Операторлық жұмыс пен жалпы атмосфера, әсіресе халықтың психологиялық жарақатын көрсететін кіріспе сахналар көрерменге ауыр әсер қалдырады. Актерлік құрамнан Еркебұлан Дайыров пен Оңдасын Бесікбасовтың ойыны ерекше атап өтілді.

Кейбір шолушылардың пікірінше, фильмде баяу дамитын «слоубёрнер» ({{lang-en|slow burn}}) жанрының элементтері тым көп қолданылған, бұл көрерменді жалықтырып, хикаяны ауырлатады. Сондай-ақ, танымал комик [[Нұрлан Сабуров|Нұрлан Сабуровтың]] қарақшы рөліндегі эпизодтық көрінісі (камео) фильмнің тұтас атмосферасын бұзатын, орынсыз шешім ретінде сыналды&lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Қаш»: в степи никто не услышит твой хрип…(Карим Кадырбаев, 1 декабря 2022)|url=https://orda.kz/қash-v-stepi-nikto-ne-uslyshit-tvoj-hrip/}}&lt;/ref&gt;.

Сыншылар картинадан [[Андрей Тарковский]] мен Кормак Маккарти («Жол») шығармаларының, «A24» студиясының (Роберт Эггерс, Ари Астер) постхоррорларының және якут киносының әсерін байқаған.
Жазушы әрі мәдениеттанушы Зира Наурызбаева ''Adamdar/CA'' платформасына жазған эссесінде фильмге қазақ мифологиясы мен ұлттық жарақатты (травманы) қабылдау психологиясы тұрғысынан терең талдау жасады&lt;ref&gt;{{Cite web|title=«ҚАШ»: шаг к исцелению. Зира Наурызбай|url=https://adamdar.ca/post/k-ash-shag-k-istseleniyu/308}}&lt;/ref&gt;. Автор бастапқыда ашаршылық тақырыбына хоррор жанрының таңдалуына күмәнмен қарағанымен, кейіннен бұл жанрдың тарихи қасіретті метафора тілімен жеткізуге қолайлы екенін атап өтті. Оның пайымдауынша, аштықты натуралистік тұрғыда көрсету көрермен психикасына тым ауыр соққы болар еді, ал хоррор жанры үрейді «каналдауға», яғни ұжымдық бейсанадағы қорқынышты сыртқа шығарып, катарсис (рухани тазару) арқылы емделуге мүмкіндік береді.

Мәдениеттанушы фильмдегі бірнеше маңызды символды ерекшелеп көрсетті. 

* Қазақ дүниетанымында кең дала әдетте еркіндікті білдірсе, фильмде ол қақпанға және бос қуысқа айналған. Зира Наурызбай мұны халықтың жылқыдан айырылуымен байланыстырады: астында аты жоқ жаяу қазақ үшін кеңістік қорғаныш емес, қауіп көзіне айналады.
* Тепе кейіпкері түркі мифологиясындағы жалғыз көзді дәу — Төбегөзбен (циклоп) шендестіріледі. Сонымен қатар, ол бас кейіпкер Исатайдың қорқынышы мен аштықтан туындаған ессіздігін бейнелейтін «егізі» (двойник) ретінде қарастырылады.
* Мифологиялық тұрғыдан фильмнің нағыз қаһарманы Исатай емес, кішкентай Әлім. Оның сандықтан (ана құрсағының символы) шығып, қиындықтар арқылы балалар үйіне жету жолы — қатал инициациядан өту және тамырынан ажыраған «жаңа кеңес адамының» дүниеге келу процесі ретінде сипатталады.
* Исатайдың отты ата-баба әдісімен (шақпақ таспен) жаға алмай, орыс солдаты берген сіріңкені пайдалануы — ұрпақ сабақтастығының үзілуі мен мәжбүрлі модернизацияның символы деп бағаланды.

Кейбір шолушылар фильмдегі ашаршылық себептері мен кеңестік жүйенің рөліне қатысты сыни пікірлер білдірді. Атап айтқанда, режиссер ашаршылықтың түпкі себептері — күштеп ұжымдастыру, мал мен астықты тәркілеу және репрессиялық шараларды ашып көрсетпегені үшін сынға ұшырады. Фильмде құрбандармен қатар кеңес өкіметі өкілдерінің де аштықтан зардап шегуі көрсетілген. Сарапшылар мұны жаппай қырылған халық пен сол апатқа себепкер болған билік өкілдерін теңестіру деп бағалап, орынсыз шешім санады. Кеңестік балалар үйлерінің салыстырмалы түрде жайлы етіп көрсетілуі және Исатайдың от жаға алмай, орыс солдатының оған сіріңке қолдануды үйрету сахнасы тарихи шындыққа сәйкес келмейтін, жүйені «ізгілендіруге» (гуманизация) тырысқан әрекет ретінде қабылданды. Пікір білдірушілердің ойынша, фильм цензура шеңберінен шыға алмаған. Ашаршылық тақырыбындағы туынды саяси мәлімдемеден тыс қала алмайды, сондықтан онда трагедияның нақты себепкерлері айқын көрсетілуі тиіс еді деген уәж айтылды&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Фильм «Қаш» об Ашаршылыке: дебют казахстанского режиссёра или политическое высказывание?|url=https://newreporter.org/2023/01/18/film-qash-ob-asharshylyke-debyut-kazaxstanskogo-rezhissyora-ili-politicheskoe-vyskazyvanie/}}&lt;/ref&gt;.

Сыншылар «Қаш» фильмін визуалды шешімдері, костюмдері және актерлік ойыны жағынан сапалы артхаус деп танығанымен, оның саяси астары мен тарихи интерпретациясы ұлттық трагедияны терең сезінетін көрермен үшін жеткіліксіз әрі екіұшты әсер қалдырғанын атап өтті.

== Шығармашылық топ ==

=== Актерлік құрам ===

* [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайыров]] — ''Исатай''
* [[Оңдасын Бесікбасов]] — ''Тепе''
* [[Исбек Әбілмәжінов]] — ''Мағай''
* [[Сұлтан Нұрмұха]] — ''Әлім''
* [[Толғанай Талғат]]
* [[Александр Паль]]
* [[Варвара Шмыкова]]

=== Түсірілім тобы ===

* '''Режиссері:''' [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]
* '''Сценарий авторы:''' Абылай Нұрманбетов
* '''Продюсерлері:''' Еркебұлан Құрышбаев, Евгения Морева
* '''Операторлары:''' Азамат Дулатов, Бағдат Арғынов, Евгений Козлов
* '''Композиторы:''' [[Ақмарал Зықаева]]
* '''Қоюшы суретші:''' Назира Байбекова
* '''Костюм суретшісі:''' Ажар Әубәкірова

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{imdb title|id=22046284|title=«Қаш»}} {{рейтинг-10|7.5}}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ тіліндегі фильмдер]]
[[Санат:Қазақстан драма фильмдері]]
[[Санат:Айсұлтан Сейітов фильмдері]]</text>
      <sha1>q706szzvam2nh5lpi739t8pantgombn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649120</id>
      <parentid>3649119</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Актерлік құрам */</comment>
      <origin>3649120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15596" sha1="q7rfva1n9eionfizzeba39rta31by61" xml:space="preserve">{{Кино
 |Қазақша атауы    = Қаш
 |Шынайы атауы     = 
 |Суреті           = Qas.webp
 |Сурет ені        = 
 |Жанры            = этно-хоррор, [[драма]], [[тарихи фильм]] 
 |Режиссёрі        = [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]
 |Продюсері        = Еркебұлан Күрішбаев, Евгения Морева
 |Сценарист        = Абылай Нұрманбетов
 |Актерлер         = [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебулан Дайыров]]&lt;br /&gt;Толғанай Талғат&lt;br /&gt;[[Александр Паль]]&lt;br /&gt;[[Варвара Шмыкова]]&lt;br /&gt;[[Иісбек Рамазанұлы Әбілмәжінов|Иісбек Әбілмәжінов]]
 |Операторы        = Азамат Дулатов&lt;br /&gt;Бағдат Арғынов&lt;br /&gt;Евгений Козлов
 |Композиторы      = Ақмарал Мерген
 |Компания         = {{KAZ}} [[QARA Production]] 
 |Бюджеті          = 600,000 $
 |Түсім            = 
 |Мемлекет         = 
 |Тілі             = [[қазақ тілі|қазақша]], [[орыс тілі|орысша]]
 |Ұзақтығы         = 113 мин.
 |Жыл              = 2022
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     =  
 |imdb_id          =  22046284
}}
'''Қаш''' — [[2022 жыл]]ы шыққан режиссёр [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]тың дебюттік фильмі. Фильм [[отарлау]]дың қиын кезеңдері мен өткен ғасырдың 30-жылдарындағы [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық|ашаршылық]] туралы баяндайды. [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]-дағы мұңды қабір қазушы Исатай бүкіл ауылдың тағдыры тәуелді болатын күрделі таңдау алдында болады&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ҚАШ (2022)|url=https://www.kinopoisk.ru/film/4974311/cast/}}&lt;/ref&gt;.

==Тарихы==
Фильм — режиссер [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітовтің]] толықметражды кинодағы дебюті. Бұған дейін әлемдік деңгейдегі клипмейкер ретінде танылған режиссердің бұл жұмысы 2022 жылдың ең көп күтілген қазақстандық премьерасы болды. Фильм премьерасы 2022 жылғы 1 желтоқсан күні өтті&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Названа дата премьеры фильма «ҚАШ» Айсултана Сеитова|url=https://www.the-village-kz.com/village/city/news-city/25389-nazvana-data-premiery-filma-ash-aysultana-seitova}}&lt;/ref&gt;. 

== Мазмұны ==
Фильмнің негізгі өзегі өткен ғасырдың 30-жылдарында, Ұжымдастыру салдарынан қазақ даласын жайлаған жаппай Ашаршылық (1931-1933) кезеңінде өрбиді. Аштықтан қырылған ауыл тұрғындарын жерлеумен айналысатын көрқазушы Исатай мәйіттерді арбамен тасып, ортақ қабірге айналған үлкен шұңқырға тастап отырады. Ауыл орталығындағы кеңестік әкімшілік ғимаратында азық-түлік қорының таусылғаны талқыланады. Тұрғындарды аман алып қалу үшін басшылық жақын маңдағы Сарқанд қаласынан көмек сұрауды ұйғарады. Бұл сапарға жолды жақсы білетін Исатайды жіберу туралы шешім қабылданады. Бастапқыда бас тартқан Исатайды ауыл ақсақалы Мағай көндіреді.

Исатайдың құпиясы бар. Ол киіз үйдегі үлкен сандықтың ішінде өзінің 8 жасар інісі Әлімді жасырып ұстайды. Мағай Исатайға інісін Сарқандтағы балалар үйіне өткізуге кеңес береді, себебі онда балаларға тамақ берілетініне сендіреді. Келесі күні Исатай, жасырынған Әлім және оларды бақылаушы ретінде қосылған орыс қызметкері Илья жолға шығады.

Сапар барысында түнемелікте жолаушыларға қарулы топ шабуыл жасайды. Осы сәтте Илья жұмбақ жағдайда жоғалып кетеді де, ағайындыларға кенеттен пайда болған Тепе есімді қарт көмекке келеді. Көзінде ағы бар, түр-әлпеті үрей туғызатын Тепе мен ағайындылардың сапары одан әрі қауіп-қатерге, аштық пен мистикалық оқиғаларға толы болады.

Фильмде қазақы наным-сенімдер мен мифологиялық образдар кеңінен қолданылған:

* Кіші інісінің есімі «Әлім» қазақтың «өлім» сөзімен үндес келсе, жолбасшы болған қарт Тепе — Ажалдың (Өлімнің) метафоралық бейнесі ретінде қабылданады.
* Баласын жоғалтқан Айман есімді кейіпкер арқылы қазақ фольклорындағы Жезтырнақ бейнесі сомдалған.
* Сынған шаңырақ — құлдырау мен панасыздықты, қараңғыда естілген шаңқобыз үні — келе жатқан қауіпті білдіреді. Даладағы тас мүсіндер (бәдіздер) мен асықтар да символдық мағынаға ие.

=== Пікірлер мен сын ===
Мамандар фильмнің визуалды және техникалық сапасын жоғары бағалады. Операторлық жұмыс пен жалпы атмосфера, әсіресе халықтың психологиялық жарақатын көрсететін кіріспе сахналар көрерменге ауыр әсер қалдырады. Актерлік құрамнан Еркебұлан Дайыров пен Оңдасын Бесікбасовтың ойыны ерекше атап өтілді.

Кейбір шолушылардың пікірінше, фильмде баяу дамитын «слоубёрнер» ({{lang-en|slow burn}}) жанрының элементтері тым көп қолданылған, бұл көрерменді жалықтырып, хикаяны ауырлатады. Сондай-ақ, танымал комик [[Нұрлан Сабуров|Нұрлан Сабуровтың]] қарақшы рөліндегі эпизодтық көрінісі (камео) фильмнің тұтас атмосферасын бұзатын, орынсыз шешім ретінде сыналды&lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Қаш»: в степи никто не услышит твой хрип…(Карим Кадырбаев, 1 декабря 2022)|url=https://orda.kz/қash-v-stepi-nikto-ne-uslyshit-tvoj-hrip/}}&lt;/ref&gt;.

Сыншылар картинадан [[Андрей Тарковский]] мен Кормак Маккарти («Жол») шығармаларының, «A24» студиясының (Роберт Эггерс, Ари Астер) постхоррорларының және якут киносының әсерін байқаған.
Жазушы әрі мәдениеттанушы Зира Наурызбаева ''Adamdar/CA'' платформасына жазған эссесінде фильмге қазақ мифологиясы мен ұлттық жарақатты (травманы) қабылдау психологиясы тұрғысынан терең талдау жасады&lt;ref&gt;{{Cite web|title=«ҚАШ»: шаг к исцелению. Зира Наурызбай|url=https://adamdar.ca/post/k-ash-shag-k-istseleniyu/308}}&lt;/ref&gt;. Автор бастапқыда ашаршылық тақырыбына хоррор жанрының таңдалуына күмәнмен қарағанымен, кейіннен бұл жанрдың тарихи қасіретті метафора тілімен жеткізуге қолайлы екенін атап өтті. Оның пайымдауынша, аштықты натуралистік тұрғыда көрсету көрермен психикасына тым ауыр соққы болар еді, ал хоррор жанры үрейді «каналдауға», яғни ұжымдық бейсанадағы қорқынышты сыртқа шығарып, катарсис (рухани тазару) арқылы емделуге мүмкіндік береді.

Мәдениеттанушы фильмдегі бірнеше маңызды символды ерекшелеп көрсетті. 

* Қазақ дүниетанымында кең дала әдетте еркіндікті білдірсе, фильмде ол қақпанға және бос қуысқа айналған. Зира Наурызбай мұны халықтың жылқыдан айырылуымен байланыстырады: астында аты жоқ жаяу қазақ үшін кеңістік қорғаныш емес, қауіп көзіне айналады.
* Тепе кейіпкері түркі мифологиясындағы жалғыз көзді дәу — Төбегөзбен (циклоп) шендестіріледі. Сонымен қатар, ол бас кейіпкер Исатайдың қорқынышы мен аштықтан туындаған ессіздігін бейнелейтін «егізі» (двойник) ретінде қарастырылады.
* Мифологиялық тұрғыдан фильмнің нағыз қаһарманы Исатай емес, кішкентай Әлім. Оның сандықтан (ана құрсағының символы) шығып, қиындықтар арқылы балалар үйіне жету жолы — қатал инициациядан өту және тамырынан ажыраған «жаңа кеңес адамының» дүниеге келу процесі ретінде сипатталады.
* Исатайдың отты ата-баба әдісімен (шақпақ таспен) жаға алмай, орыс солдаты берген сіріңкені пайдалануы — ұрпақ сабақтастығының үзілуі мен мәжбүрлі модернизацияның символы деп бағаланды.

Кейбір шолушылар фильмдегі ашаршылық себептері мен кеңестік жүйенің рөліне қатысты сыни пікірлер білдірді. Атап айтқанда, режиссер ашаршылықтың түпкі себептері — күштеп ұжымдастыру, мал мен астықты тәркілеу және репрессиялық шараларды ашып көрсетпегені үшін сынға ұшырады. Фильмде құрбандармен қатар кеңес өкіметі өкілдерінің де аштықтан зардап шегуі көрсетілген. Сарапшылар мұны жаппай қырылған халық пен сол апатқа себепкер болған билік өкілдерін теңестіру деп бағалап, орынсыз шешім санады. Кеңестік балалар үйлерінің салыстырмалы түрде жайлы етіп көрсетілуі және Исатайдың от жаға алмай, орыс солдатының оған сіріңке қолдануды үйрету сахнасы тарихи шындыққа сәйкес келмейтін, жүйені «ізгілендіруге» (гуманизация) тырысқан әрекет ретінде қабылданды. Пікір білдірушілердің ойынша, фильм цензура шеңберінен шыға алмаған. Ашаршылық тақырыбындағы туынды саяси мәлімдемеден тыс қала алмайды, сондықтан онда трагедияның нақты себепкерлері айқын көрсетілуі тиіс еді деген уәж айтылды&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Фильм «Қаш» об Ашаршылыке: дебют казахстанского режиссёра или политическое высказывание?|url=https://newreporter.org/2023/01/18/film-qash-ob-asharshylyke-debyut-kazaxstanskogo-rezhissyora-ili-politicheskoe-vyskazyvanie/}}&lt;/ref&gt;.

Сыншылар «Қаш» фильмін визуалды шешімдері, костюмдері және актерлік ойыны жағынан сапалы артхаус деп танығанымен, оның саяси астары мен тарихи интерпретациясы ұлттық трагедияны терең сезінетін көрермен үшін жеткіліксіз әрі екіұшты әсер қалдырғанын атап өтті.

== Шығармашылық топ ==

=== Актерлік құрам ===

* [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайыров]] — ''Исатай''
* [[Оңдасын Бесікбасов]] — ''Тепе''
* [[Иісбек Рамазанұлы Әбілмәжінов|Иісбек Әбілмәжінов]] — ''Мағай''
* [[Сұлтан Нұрмұха]] — ''Әлім''
* [[Толғанай Талғат]]
* [[Александр Паль]]
* [[Варвара Шмыкова]]

=== Түсірілім тобы ===

* '''Режиссері:''' [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]
* '''Сценарий авторы:''' Абылай Нұрманбетов
* '''Продюсерлері:''' Еркебұлан Құрышбаев, Евгения Морева
* '''Операторлары:''' Азамат Дулатов, Бағдат Арғынов, Евгений Козлов
* '''Композиторы:''' [[Ақмарал Зықаева]]
* '''Қоюшы суретші:''' Назира Байбекова
* '''Костюм суретшісі:''' Ажар Әубәкірова

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{imdb title|id=22046284|title=«Қаш»}} {{рейтинг-10|7.5}}
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ тіліндегі фильмдер]]
[[Санат:Қазақстан драма фильмдері]]
[[Санат:Айсұлтан Сейітов фильмдері]]</text>
      <sha1>q7rfva1n9eionfizzeba39rta31by61</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649123</id>
      <parentid>3649120</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сыртқы сілтемелер */</comment>
      <origin>3649123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15626" sha1="9fa1kr0enmo19vb5olvyrhy7jrjdym5" xml:space="preserve">{{Кино
 |Қазақша атауы    = Қаш
 |Шынайы атауы     = 
 |Суреті           = Qas.webp
 |Сурет ені        = 
 |Жанры            = этно-хоррор, [[драма]], [[тарихи фильм]] 
 |Режиссёрі        = [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]
 |Продюсері        = Еркебұлан Күрішбаев, Евгения Морева
 |Сценарист        = Абылай Нұрманбетов
 |Актерлер         = [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебулан Дайыров]]&lt;br /&gt;Толғанай Талғат&lt;br /&gt;[[Александр Паль]]&lt;br /&gt;[[Варвара Шмыкова]]&lt;br /&gt;[[Иісбек Рамазанұлы Әбілмәжінов|Иісбек Әбілмәжінов]]
 |Операторы        = Азамат Дулатов&lt;br /&gt;Бағдат Арғынов&lt;br /&gt;Евгений Козлов
 |Композиторы      = Ақмарал Мерген
 |Компания         = {{KAZ}} [[QARA Production]] 
 |Бюджеті          = 600,000 $
 |Түсім            = 
 |Мемлекет         = 
 |Тілі             = [[қазақ тілі|қазақша]], [[орыс тілі|орысша]]
 |Ұзақтығы         = 113 мин.
 |Жыл              = 2022
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     =  
 |imdb_id          =  22046284
}}
'''Қаш''' — [[2022 жыл]]ы шыққан режиссёр [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]тың дебюттік фильмі. Фильм [[отарлау]]дың қиын кезеңдері мен өткен ғасырдың 30-жылдарындағы [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық|ашаршылық]] туралы баяндайды. [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]-дағы мұңды қабір қазушы Исатай бүкіл ауылдың тағдыры тәуелді болатын күрделі таңдау алдында болады&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ҚАШ (2022)|url=https://www.kinopoisk.ru/film/4974311/cast/}}&lt;/ref&gt;.

==Тарихы==
Фильм — режиссер [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітовтің]] толықметражды кинодағы дебюті. Бұған дейін әлемдік деңгейдегі клипмейкер ретінде танылған режиссердің бұл жұмысы 2022 жылдың ең көп күтілген қазақстандық премьерасы болды. Фильм премьерасы 2022 жылғы 1 желтоқсан күні өтті&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Названа дата премьеры фильма «ҚАШ» Айсултана Сеитова|url=https://www.the-village-kz.com/village/city/news-city/25389-nazvana-data-premiery-filma-ash-aysultana-seitova}}&lt;/ref&gt;. 

== Мазмұны ==
Фильмнің негізгі өзегі өткен ғасырдың 30-жылдарында, Ұжымдастыру салдарынан қазақ даласын жайлаған жаппай Ашаршылық (1931-1933) кезеңінде өрбиді. Аштықтан қырылған ауыл тұрғындарын жерлеумен айналысатын көрқазушы Исатай мәйіттерді арбамен тасып, ортақ қабірге айналған үлкен шұңқырға тастап отырады. Ауыл орталығындағы кеңестік әкімшілік ғимаратында азық-түлік қорының таусылғаны талқыланады. Тұрғындарды аман алып қалу үшін басшылық жақын маңдағы Сарқанд қаласынан көмек сұрауды ұйғарады. Бұл сапарға жолды жақсы білетін Исатайды жіберу туралы шешім қабылданады. Бастапқыда бас тартқан Исатайды ауыл ақсақалы Мағай көндіреді.

Исатайдың құпиясы бар. Ол киіз үйдегі үлкен сандықтың ішінде өзінің 8 жасар інісі Әлімді жасырып ұстайды. Мағай Исатайға інісін Сарқандтағы балалар үйіне өткізуге кеңес береді, себебі онда балаларға тамақ берілетініне сендіреді. Келесі күні Исатай, жасырынған Әлім және оларды бақылаушы ретінде қосылған орыс қызметкері Илья жолға шығады.

Сапар барысында түнемелікте жолаушыларға қарулы топ шабуыл жасайды. Осы сәтте Илья жұмбақ жағдайда жоғалып кетеді де, ағайындыларға кенеттен пайда болған Тепе есімді қарт көмекке келеді. Көзінде ағы бар, түр-әлпеті үрей туғызатын Тепе мен ағайындылардың сапары одан әрі қауіп-қатерге, аштық пен мистикалық оқиғаларға толы болады.

Фильмде қазақы наным-сенімдер мен мифологиялық образдар кеңінен қолданылған:

* Кіші інісінің есімі «Әлім» қазақтың «өлім» сөзімен үндес келсе, жолбасшы болған қарт Тепе — Ажалдың (Өлімнің) метафоралық бейнесі ретінде қабылданады.
* Баласын жоғалтқан Айман есімді кейіпкер арқылы қазақ фольклорындағы Жезтырнақ бейнесі сомдалған.
* Сынған шаңырақ — құлдырау мен панасыздықты, қараңғыда естілген шаңқобыз үні — келе жатқан қауіпті білдіреді. Даладағы тас мүсіндер (бәдіздер) мен асықтар да символдық мағынаға ие.

=== Пікірлер мен сын ===
Мамандар фильмнің визуалды және техникалық сапасын жоғары бағалады. Операторлық жұмыс пен жалпы атмосфера, әсіресе халықтың психологиялық жарақатын көрсететін кіріспе сахналар көрерменге ауыр әсер қалдырады. Актерлік құрамнан Еркебұлан Дайыров пен Оңдасын Бесікбасовтың ойыны ерекше атап өтілді.

Кейбір шолушылардың пікірінше, фильмде баяу дамитын «слоубёрнер» ({{lang-en|slow burn}}) жанрының элементтері тым көп қолданылған, бұл көрерменді жалықтырып, хикаяны ауырлатады. Сондай-ақ, танымал комик [[Нұрлан Сабуров|Нұрлан Сабуровтың]] қарақшы рөліндегі эпизодтық көрінісі (камео) фильмнің тұтас атмосферасын бұзатын, орынсыз шешім ретінде сыналды&lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Қаш»: в степи никто не услышит твой хрип…(Карим Кадырбаев, 1 декабря 2022)|url=https://orda.kz/қash-v-stepi-nikto-ne-uslyshit-tvoj-hrip/}}&lt;/ref&gt;.

Сыншылар картинадан [[Андрей Тарковский]] мен Кормак Маккарти («Жол») шығармаларының, «A24» студиясының (Роберт Эггерс, Ари Астер) постхоррорларының және якут киносының әсерін байқаған.
Жазушы әрі мәдениеттанушы Зира Наурызбаева ''Adamdar/CA'' платформасына жазған эссесінде фильмге қазақ мифологиясы мен ұлттық жарақатты (травманы) қабылдау психологиясы тұрғысынан терең талдау жасады&lt;ref&gt;{{Cite web|title=«ҚАШ»: шаг к исцелению. Зира Наурызбай|url=https://adamdar.ca/post/k-ash-shag-k-istseleniyu/308}}&lt;/ref&gt;. Автор бастапқыда ашаршылық тақырыбына хоррор жанрының таңдалуына күмәнмен қарағанымен, кейіннен бұл жанрдың тарихи қасіретті метафора тілімен жеткізуге қолайлы екенін атап өтті. Оның пайымдауынша, аштықты натуралистік тұрғыда көрсету көрермен психикасына тым ауыр соққы болар еді, ал хоррор жанры үрейді «каналдауға», яғни ұжымдық бейсанадағы қорқынышты сыртқа шығарып, катарсис (рухани тазару) арқылы емделуге мүмкіндік береді.

Мәдениеттанушы фильмдегі бірнеше маңызды символды ерекшелеп көрсетті. 

* Қазақ дүниетанымында кең дала әдетте еркіндікті білдірсе, фильмде ол қақпанға және бос қуысқа айналған. Зира Наурызбай мұны халықтың жылқыдан айырылуымен байланыстырады: астында аты жоқ жаяу қазақ үшін кеңістік қорғаныш емес, қауіп көзіне айналады.
* Тепе кейіпкері түркі мифологиясындағы жалғыз көзді дәу — Төбегөзбен (циклоп) шендестіріледі. Сонымен қатар, ол бас кейіпкер Исатайдың қорқынышы мен аштықтан туындаған ессіздігін бейнелейтін «егізі» (двойник) ретінде қарастырылады.
* Мифологиялық тұрғыдан фильмнің нағыз қаһарманы Исатай емес, кішкентай Әлім. Оның сандықтан (ана құрсағының символы) шығып, қиындықтар арқылы балалар үйіне жету жолы — қатал инициациядан өту және тамырынан ажыраған «жаңа кеңес адамының» дүниеге келу процесі ретінде сипатталады.
* Исатайдың отты ата-баба әдісімен (шақпақ таспен) жаға алмай, орыс солдаты берген сіріңкені пайдалануы — ұрпақ сабақтастығының үзілуі мен мәжбүрлі модернизацияның символы деп бағаланды.

Кейбір шолушылар фильмдегі ашаршылық себептері мен кеңестік жүйенің рөліне қатысты сыни пікірлер білдірді. Атап айтқанда, режиссер ашаршылықтың түпкі себептері — күштеп ұжымдастыру, мал мен астықты тәркілеу және репрессиялық шараларды ашып көрсетпегені үшін сынға ұшырады. Фильмде құрбандармен қатар кеңес өкіметі өкілдерінің де аштықтан зардап шегуі көрсетілген. Сарапшылар мұны жаппай қырылған халық пен сол апатқа себепкер болған билік өкілдерін теңестіру деп бағалап, орынсыз шешім санады. Кеңестік балалар үйлерінің салыстырмалы түрде жайлы етіп көрсетілуі және Исатайдың от жаға алмай, орыс солдатының оған сіріңке қолдануды үйрету сахнасы тарихи шындыққа сәйкес келмейтін, жүйені «ізгілендіруге» (гуманизация) тырысқан әрекет ретінде қабылданды. Пікір білдірушілердің ойынша, фильм цензура шеңберінен шыға алмаған. Ашаршылық тақырыбындағы туынды саяси мәлімдемеден тыс қала алмайды, сондықтан онда трагедияның нақты себепкерлері айқын көрсетілуі тиіс еді деген уәж айтылды&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Фильм «Қаш» об Ашаршылыке: дебют казахстанского режиссёра или политическое высказывание?|url=https://newreporter.org/2023/01/18/film-qash-ob-asharshylyke-debyut-kazaxstanskogo-rezhissyora-ili-politicheskoe-vyskazyvanie/}}&lt;/ref&gt;.

Сыншылар «Қаш» фильмін визуалды шешімдері, костюмдері және актерлік ойыны жағынан сапалы артхаус деп танығанымен, оның саяси астары мен тарихи интерпретациясы ұлттық трагедияны терең сезінетін көрермен үшін жеткіліксіз әрі екіұшты әсер қалдырғанын атап өтті.

== Шығармашылық топ ==

=== Актерлік құрам ===

* [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайыров]] — ''Исатай''
* [[Оңдасын Бесікбасов]] — ''Тепе''
* [[Иісбек Рамазанұлы Әбілмәжінов|Иісбек Әбілмәжінов]] — ''Мағай''
* [[Сұлтан Нұрмұха]] — ''Әлім''
* [[Толғанай Талғат]]
* [[Александр Паль]]
* [[Варвара Шмыкова]]

=== Түсірілім тобы ===

* '''Режиссері:''' [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]
* '''Сценарий авторы:''' Абылай Нұрманбетов
* '''Продюсерлері:''' Еркебұлан Құрышбаев, Евгения Морева
* '''Операторлары:''' Азамат Дулатов, Бағдат Арғынов, Евгений Козлов
* '''Композиторы:''' [[Ақмарал Зықаева]]
* '''Қоюшы суретші:''' Назира Байбекова
* '''Костюм суретшісі:''' Ажар Әубәкірова

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{imdb title|id=22046284|title=«Қаш»}} {{рейтинг-10|7.5}}

[[Шекер (хикая)]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ тіліндегі фильмдер]]
[[Санат:Қазақстан драма фильмдері]]
[[Санат:Айсұлтан Сейітов фильмдері]]</text>
      <sha1>9fa1kr0enmo19vb5olvyrhy7jrjdym5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649195</id>
      <parentid>3649123</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сыртқы сілтемелер */</comment>
      <origin>3649195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15597" sha1="2ai2yxfjs9yfh83mw7gu3crfcqqz348" xml:space="preserve">{{Кино
 |Қазақша атауы    = Қаш
 |Шынайы атауы     = 
 |Суреті           = Qas.webp
 |Сурет ені        = 
 |Жанры            = этно-хоррор, [[драма]], [[тарихи фильм]] 
 |Режиссёрі        = [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]
 |Продюсері        = Еркебұлан Күрішбаев, Евгения Морева
 |Сценарист        = Абылай Нұрманбетов
 |Актерлер         = [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебулан Дайыров]]&lt;br /&gt;Толғанай Талғат&lt;br /&gt;[[Александр Паль]]&lt;br /&gt;[[Варвара Шмыкова]]&lt;br /&gt;[[Иісбек Рамазанұлы Әбілмәжінов|Иісбек Әбілмәжінов]]
 |Операторы        = Азамат Дулатов&lt;br /&gt;Бағдат Арғынов&lt;br /&gt;Евгений Козлов
 |Композиторы      = Ақмарал Мерген
 |Компания         = {{KAZ}} [[QARA Production]] 
 |Бюджеті          = 600,000 $
 |Түсім            = 
 |Мемлекет         = 
 |Тілі             = [[қазақ тілі|қазақша]], [[орыс тілі|орысша]]
 |Ұзақтығы         = 113 мин.
 |Жыл              = 2022
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     =  
 |imdb_id          =  22046284
}}
'''Қаш''' — [[2022 жыл]]ы шыққан режиссёр [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]тың дебюттік фильмі. Фильм [[отарлау]]дың қиын кезеңдері мен өткен ғасырдың 30-жылдарындағы [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық|ашаршылық]] туралы баяндайды. [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]-дағы мұңды қабір қазушы Исатай бүкіл ауылдың тағдыры тәуелді болатын күрделі таңдау алдында болады&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ҚАШ (2022)|url=https://www.kinopoisk.ru/film/4974311/cast/}}&lt;/ref&gt;.

==Тарихы==
Фильм — режиссер [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітовтің]] толықметражды кинодағы дебюті. Бұған дейін әлемдік деңгейдегі клипмейкер ретінде танылған режиссердің бұл жұмысы 2022 жылдың ең көп күтілген қазақстандық премьерасы болды. Фильм премьерасы 2022 жылғы 1 желтоқсан күні өтті&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Названа дата премьеры фильма «ҚАШ» Айсултана Сеитова|url=https://www.the-village-kz.com/village/city/news-city/25389-nazvana-data-premiery-filma-ash-aysultana-seitova}}&lt;/ref&gt;. 

== Мазмұны ==
Фильмнің негізгі өзегі өткен ғасырдың 30-жылдарында, Ұжымдастыру салдарынан қазақ даласын жайлаған жаппай Ашаршылық (1931-1933) кезеңінде өрбиді. Аштықтан қырылған ауыл тұрғындарын жерлеумен айналысатын көрқазушы Исатай мәйіттерді арбамен тасып, ортақ қабірге айналған үлкен шұңқырға тастап отырады. Ауыл орталығындағы кеңестік әкімшілік ғимаратында азық-түлік қорының таусылғаны талқыланады. Тұрғындарды аман алып қалу үшін басшылық жақын маңдағы Сарқанд қаласынан көмек сұрауды ұйғарады. Бұл сапарға жолды жақсы білетін Исатайды жіберу туралы шешім қабылданады. Бастапқыда бас тартқан Исатайды ауыл ақсақалы Мағай көндіреді.

Исатайдың құпиясы бар. Ол киіз үйдегі үлкен сандықтың ішінде өзінің 8 жасар інісі Әлімді жасырып ұстайды. Мағай Исатайға інісін Сарқандтағы балалар үйіне өткізуге кеңес береді, себебі онда балаларға тамақ берілетініне сендіреді. Келесі күні Исатай, жасырынған Әлім және оларды бақылаушы ретінде қосылған орыс қызметкері Илья жолға шығады.

Сапар барысында түнемелікте жолаушыларға қарулы топ шабуыл жасайды. Осы сәтте Илья жұмбақ жағдайда жоғалып кетеді де, ағайындыларға кенеттен пайда болған Тепе есімді қарт көмекке келеді. Көзінде ағы бар, түр-әлпеті үрей туғызатын Тепе мен ағайындылардың сапары одан әрі қауіп-қатерге, аштық пен мистикалық оқиғаларға толы болады.

Фильмде қазақы наным-сенімдер мен мифологиялық образдар кеңінен қолданылған:

* Кіші інісінің есімі «Әлім» қазақтың «өлім» сөзімен үндес келсе, жолбасшы болған қарт Тепе — Ажалдың (Өлімнің) метафоралық бейнесі ретінде қабылданады.
* Баласын жоғалтқан Айман есімді кейіпкер арқылы қазақ фольклорындағы Жезтырнақ бейнесі сомдалған.
* Сынған шаңырақ — құлдырау мен панасыздықты, қараңғыда естілген шаңқобыз үні — келе жатқан қауіпті білдіреді. Даладағы тас мүсіндер (бәдіздер) мен асықтар да символдық мағынаға ие.

=== Пікірлер мен сын ===
Мамандар фильмнің визуалды және техникалық сапасын жоғары бағалады. Операторлық жұмыс пен жалпы атмосфера, әсіресе халықтың психологиялық жарақатын көрсететін кіріспе сахналар көрерменге ауыр әсер қалдырады. Актерлік құрамнан Еркебұлан Дайыров пен Оңдасын Бесікбасовтың ойыны ерекше атап өтілді.

Кейбір шолушылардың пікірінше, фильмде баяу дамитын «слоубёрнер» ({{lang-en|slow burn}}) жанрының элементтері тым көп қолданылған, бұл көрерменді жалықтырып, хикаяны ауырлатады. Сондай-ақ, танымал комик [[Нұрлан Сабуров|Нұрлан Сабуровтың]] қарақшы рөліндегі эпизодтық көрінісі (камео) фильмнің тұтас атмосферасын бұзатын, орынсыз шешім ретінде сыналды&lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Қаш»: в степи никто не услышит твой хрип…(Карим Кадырбаев, 1 декабря 2022)|url=https://orda.kz/қash-v-stepi-nikto-ne-uslyshit-tvoj-hrip/}}&lt;/ref&gt;.

Сыншылар картинадан [[Андрей Тарковский]] мен Кормак Маккарти («Жол») шығармаларының, «A24» студиясының (Роберт Эггерс, Ари Астер) постхоррорларының және якут киносының әсерін байқаған.
Жазушы әрі мәдениеттанушы Зира Наурызбаева ''Adamdar/CA'' платформасына жазған эссесінде фильмге қазақ мифологиясы мен ұлттық жарақатты (травманы) қабылдау психологиясы тұрғысынан терең талдау жасады&lt;ref&gt;{{Cite web|title=«ҚАШ»: шаг к исцелению. Зира Наурызбай|url=https://adamdar.ca/post/k-ash-shag-k-istseleniyu/308}}&lt;/ref&gt;. Автор бастапқыда ашаршылық тақырыбына хоррор жанрының таңдалуына күмәнмен қарағанымен, кейіннен бұл жанрдың тарихи қасіретті метафора тілімен жеткізуге қолайлы екенін атап өтті. Оның пайымдауынша, аштықты натуралистік тұрғыда көрсету көрермен психикасына тым ауыр соққы болар еді, ал хоррор жанры үрейді «каналдауға», яғни ұжымдық бейсанадағы қорқынышты сыртқа шығарып, катарсис (рухани тазару) арқылы емделуге мүмкіндік береді.

Мәдениеттанушы фильмдегі бірнеше маңызды символды ерекшелеп көрсетті. 

* Қазақ дүниетанымында кең дала әдетте еркіндікті білдірсе, фильмде ол қақпанға және бос қуысқа айналған. Зира Наурызбай мұны халықтың жылқыдан айырылуымен байланыстырады: астында аты жоқ жаяу қазақ үшін кеңістік қорғаныш емес, қауіп көзіне айналады.
* Тепе кейіпкері түркі мифологиясындағы жалғыз көзді дәу — Төбегөзбен (циклоп) шендестіріледі. Сонымен қатар, ол бас кейіпкер Исатайдың қорқынышы мен аштықтан туындаған ессіздігін бейнелейтін «егізі» (двойник) ретінде қарастырылады.
* Мифологиялық тұрғыдан фильмнің нағыз қаһарманы Исатай емес, кішкентай Әлім. Оның сандықтан (ана құрсағының символы) шығып, қиындықтар арқылы балалар үйіне жету жолы — қатал инициациядан өту және тамырынан ажыраған «жаңа кеңес адамының» дүниеге келу процесі ретінде сипатталады.
* Исатайдың отты ата-баба әдісімен (шақпақ таспен) жаға алмай, орыс солдаты берген сіріңкені пайдалануы — ұрпақ сабақтастығының үзілуі мен мәжбүрлі модернизацияның символы деп бағаланды.

Кейбір шолушылар фильмдегі ашаршылық себептері мен кеңестік жүйенің рөліне қатысты сыни пікірлер білдірді. Атап айтқанда, режиссер ашаршылықтың түпкі себептері — күштеп ұжымдастыру, мал мен астықты тәркілеу және репрессиялық шараларды ашып көрсетпегені үшін сынға ұшырады. Фильмде құрбандармен қатар кеңес өкіметі өкілдерінің де аштықтан зардап шегуі көрсетілген. Сарапшылар мұны жаппай қырылған халық пен сол апатқа себепкер болған билік өкілдерін теңестіру деп бағалап, орынсыз шешім санады. Кеңестік балалар үйлерінің салыстырмалы түрде жайлы етіп көрсетілуі және Исатайдың от жаға алмай, орыс солдатының оған сіріңке қолдануды үйрету сахнасы тарихи шындыққа сәйкес келмейтін, жүйені «ізгілендіруге» (гуманизация) тырысқан әрекет ретінде қабылданды. Пікір білдірушілердің ойынша, фильм цензура шеңберінен шыға алмаған. Ашаршылық тақырыбындағы туынды саяси мәлімдемеден тыс қала алмайды, сондықтан онда трагедияның нақты себепкерлері айқын көрсетілуі тиіс еді деген уәж айтылды&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Фильм «Қаш» об Ашаршылыке: дебют казахстанского режиссёра или политическое высказывание?|url=https://newreporter.org/2023/01/18/film-qash-ob-asharshylyke-debyut-kazaxstanskogo-rezhissyora-ili-politicheskoe-vyskazyvanie/}}&lt;/ref&gt;.

Сыншылар «Қаш» фильмін визуалды шешімдері, костюмдері және актерлік ойыны жағынан сапалы артхаус деп танығанымен, оның саяси астары мен тарихи интерпретациясы ұлттық трагедияны терең сезінетін көрермен үшін жеткіліксіз әрі екіұшты әсер қалдырғанын атап өтті.

== Шығармашылық топ ==

=== Актерлік құрам ===

* [[Еркебұлан Мұратұлы Дайыров|Еркебұлан Дайыров]] — ''Исатай''
* [[Оңдасын Бесікбасов]] — ''Тепе''
* [[Иісбек Рамазанұлы Әбілмәжінов|Иісбек Әбілмәжінов]] — ''Мағай''
* [[Сұлтан Нұрмұха]] — ''Әлім''
* [[Толғанай Талғат]]
* [[Александр Паль]]
* [[Варвара Шмыкова]]

=== Түсірілім тобы ===

* '''Режиссері:''' [[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов|Айсұлтан Сейітов]]
* '''Сценарий авторы:''' Абылай Нұрманбетов
* '''Продюсерлері:''' Еркебұлан Құрышбаев, Евгения Морева
* '''Операторлары:''' Азамат Дулатов, Бағдат Арғынов, Евгений Козлов
* '''Композиторы:''' [[Ақмарал Зықаева]]
* '''Қоюшы суретші:''' Назира Байбекова
* '''Костюм суретшісі:''' Ажар Әубәкірова

== Сыртқы сілтемелер ==
* {{imdb title|id=22046284|title=«Қаш»}} {{рейтинг-10|7.5}}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ тіліндегі фильмдер]]
[[Санат:Қазақстан драма фильмдері]]
[[Санат:Айсұлтан Сейітов фильмдері]]</text>
      <sha1>2ai2yxfjs9yfh83mw7gu3crfcqqz348</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы:1nter pares/зертхана</title>
    <ns>2</ns>
    <id>725520</id>
    <revision>
      <id>3648939</id>
      <parentid>3648855</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:19:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тізім */</comment>
      <origin>3648939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7864" sha1="rw0nb81r2p1kw0b2kbvps50ronr2ok6" xml:space="preserve">== Тізім ==
* [[Джеймс Даймон]], [[Стивен Сквери]], [[Генри Уэллс]], [[Уильям Фарго]]
* [[Төлем картасы]], [[Бөлшек банк]], [[Too big to fail]], [[Қаржылық қызметтер]], [[Баламалы қаржылық қызметтер]], [[Қаржылық талдаушы]], [[Қаржылық талдау]], [[Қаржылық есептілік]], [[Қаржылық коэффициент]], [[Пайыздар, салықтар, тозу және амортизация шегерілгенге дейінгі пайда]], [[IFRS 16]]
* [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]], [[АҚШ Қаржы министрлігі]], [[Еуропалық қаржылық қадағалау жүйесі]]
* [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]], [[Lehman Brothers банкроттығы]], [[1914 жылғы қаржы дағдарысы]]
* [[American Express]], [[Citigroup]], [[Wells Fargo]], [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі]], [[Agricultural Bank of China]], [[China Construction Bank]], [[Bank of China]], [[BNP Paribas]], [[Crédit Agricole]], [[Postal Savings Bank of China]], [[Mitsubishi UFJ Financial Group]], [[Banco Santander]], [[Bank of Communications]], [[Barclays]], [[Sumitomo Mitsui Financial Group]], [[Société Générale]], [[Mizuho Financial Group]], [[China Merchants Bank]], [[Groupe BPCE]], [[Royal Bank of Canada]], [[Deutsche Bank]], [[Industrial Bank]], [[Toronto-Dominion Bank]], [[Japan Post Bank]], [[China CITIC Bank]], [[Crédit Mutuel]], [[Shanghai Pudong Development Bank]], [[Lloyds Banking Group]], [[ING Group]], [[Intesa Sanpaolo]], [[China Minsheng Bank]], [[Scotiabank]], [[Bank of Montreal]], [[China Everbright Bank]], [[UniCredit]], [[Banco Bilbao Vizcaya Argentaria]], [[NatWest Group]], [[Commonwealth Bank of Australia]], [[Standard Chartered]], [[State Bank of India]], [[Сбербанк]], [[Australia and New Zealand Banking Group]], [[La Banque postale]], [[Ping An Bank]], [[Canadian Imperial Bank of Commerce]], [[CaixaBank]], [[DZ Bank]], [[Nordea]], [[Rabobank]], [[Westpac]], [[National Australia Bank]], [[DBS Bank]], [[Commerzbank]], [[U.S. Bancorp]], [[Bank of Jiangsu]], [[Bank of Beijing]], [[Huaxia Bank]], [[Capital One]], [[PNC Financial Services]], [[Danske Bank]], [[Itaú Unibanco]], [[KB Financial Group]], [[Truist Financial]], [[Shinhan Financial Group]], [[Norinchukin Bank]], [[OCBC Bank]], [[Sumitomo Mitsui Trust Holdings]]

== Жоспар ==
* Хиуа хандары:
** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын
*** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын

* Бұхара хандары:
** Өзбек-Шайбани хандары — ?
*** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын

* Қоқан хандары:
** Өзбек-Мың хандары — Дайын

== Үлгі ==
{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = 
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Президент            = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = 
 | Білімі               = 
 | Мамандығы            =  
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = 
}}

{{Мемлекеттік қызмет
 |қызметі          = 
 |шынайы атауы     = 
 |ел               = 
 |эмблема          = 
 |эмблема ені      = 
 |эмблеманың аты   = 
 |қазіргі          = 
 |тағайындалған    = 
 |портреті         = 
 |портреттің ені   = 
 |портреттің тақырыбы  = 
 |басшылық етеді       = 
 |басқару түрі     = 
 |резиденция       = 
 |бағынады         = 
 |ұсынылады        = 
 |мүше             = 
 |тағайындалды     = 
 |өкілеттігінің мерзімі = 
 |айлығы           = 
 |орынбасары       = 
 |ізашары          = 
 |пайда болды      = 
 |таратылды        = 
 |ізбасары         = 
 |біріншісі        = 
 |соңғысы          = 
 |сайты            = 
}}

== Талқылау // Толықтыру ==
* [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]].

== WG ==
* [[World of Tanks Blitz]]
* bb
* wrsh bl
* ?

== Белсенді ==
=== Қақтығыстар ===
# [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]]
# [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]]
# [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]]
# [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]]
# [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]]
# [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]]
# [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]]

== Толықтыру ==
* [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]]
* [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]]
* [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]]
* [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]]
* [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]]

== Орыс-түрік соғыстары // Жоспар ==
# [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]]
# [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]]
# Орыс-түрік соғысы 3
# Орыс-түрік соғысы 4
# Орыс-түрік соғысы 5
# Орыс-түрік соғысы 6
# Орыс-түрік соғысы 7
# Орыс-түрік соғысы 8
# Орыс-түрік соғысы 9
# Орыс-түрік соғысы 10
# Орыс-түрік соғысы 11
# Орыс-түрік соғысы 12</text>
      <sha1>rw0nb81r2p1kw0b2kbvps50ronr2ok6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648965</id>
      <parentid>3648939</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тізім */</comment>
      <origin>3648965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7884" sha1="sjeor9xbveh6wgns8e4zuo9ok4yxagz" xml:space="preserve">== Тізім ==
* [[Джеймс Даймон]], [[Стивен Сквери]], [[Генри Уэллс]], [[Уильям Фарго]]
* [[Төлем картасы]], [[Бөлшек банк]], [[Too big to fail]], [[Қаржылық қызметтер]], [[Баламалы қаржылық қызметтер]], [[Қаржылық талдаушы]], [[Қаржылық талдау]], [[Қаржылық есептілік]], [[Қаржылық коэффициент]], [[Пайыздар, салықтар, тозу және амортизация шегерілгенге дейінгі пайда]], [[IFRS 16]]
* [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]], [[АҚШ Қаржы министрлігі]], [[Еуропалық қаржылық қадағалау жүйесі]]
* [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]], [[Lehman Brothers банкроттығы]], [[1914 жылғы қаржы дағдарысы]]
* [[American Express]], [[Citigroup]], [[Wells Fargo]], [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі]], [[Agricultural Bank of China]], [[China Construction Bank]], [[Bank of China]], [[BNP Paribas]], [[Crédit Agricole]], [[Postal Savings Bank of China]], [[Mitsubishi UFJ Financial Group]], [[Banco Santander]], [[Bank of Communications]], [[Barclays]], [[Sumitomo Mitsui Financial Group]], [[Société Générale]], [[Mizuho Financial Group]], [[China Merchants Bank]], [[Groupe BPCE]], [[Royal Bank of Canada]], [[Deutsche Bank]], [[Industrial Bank]], [[Toronto-Dominion Bank]], [[Japan Post Bank]], [[China CITIC Bank]], [[Crédit Mutuel]], [[Shanghai Pudong Development Bank]], [[Lloyds Banking Group]], [[ING Group]], [[Intesa Sanpaolo]], [[China Minsheng Bank]], [[Scotiabank]], [[Bank of Montreal]], [[China Everbright Bank]], [[UniCredit]], [[Banco Bilbao Vizcaya Argentaria]], [[NatWest Group]], [[Commonwealth Bank of Australia]], [[Standard Chartered]], [[State Bank of India]], [[Сбербанк]], [[Australia and New Zealand Banking Group]], [[La Banque postale]], [[Ping An Bank]], [[Canadian Imperial Bank of Commerce]], [[CaixaBank]], [[DZ Bank]], [[Nordea]], [[Rabobank]], [[Westpac]], [[National Australia Bank]], [[DBS Bank]], [[Commerzbank]], [[U.S. Bancorp]], [[Bank of Jiangsu]], [[Bank of Beijing]], [[Huaxia Bank]], [[Capital One]], [[PNC Financial Services]], [[Danske Bank]], [[Itaú Unibanco]], [[KB Financial Group]], [[Truist Financial]], [[Shinhan Financial Group]], [[Norinchukin Bank]], [[OCBC Bank]], [[Sumitomo Mitsui Trust Holdings]], [[Bank of Ningbo]]

== Жоспар ==
* Хиуа хандары:
** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын
*** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын

* Бұхара хандары:
** Өзбек-Шайбани хандары — ?
*** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын

* Қоқан хандары:
** Өзбек-Мың хандары — Дайын

== Үлгі ==
{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = 
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Президент            = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = 
 | Білімі               = 
 | Мамандығы            =  
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = 
}}

{{Мемлекеттік қызмет
 |қызметі          = 
 |шынайы атауы     = 
 |ел               = 
 |эмблема          = 
 |эмблема ені      = 
 |эмблеманың аты   = 
 |қазіргі          = 
 |тағайындалған    = 
 |портреті         = 
 |портреттің ені   = 
 |портреттің тақырыбы  = 
 |басшылық етеді       = 
 |басқару түрі     = 
 |резиденция       = 
 |бағынады         = 
 |ұсынылады        = 
 |мүше             = 
 |тағайындалды     = 
 |өкілеттігінің мерзімі = 
 |айлығы           = 
 |орынбасары       = 
 |ізашары          = 
 |пайда болды      = 
 |таратылды        = 
 |ізбасары         = 
 |біріншісі        = 
 |соңғысы          = 
 |сайты            = 
}}

== Талқылау // Толықтыру ==
* [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]].

== WG ==
* [[World of Tanks Blitz]]
* bb
* wrsh bl
* ?

== Белсенді ==
=== Қақтығыстар ===
# [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]]
# [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]]
# [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]]
# [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]]
# [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]]
# [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]]
# [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]]

== Толықтыру ==
* [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]]
* [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]]
* [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]]
* [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]]
* [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]]

== Орыс-түрік соғыстары // Жоспар ==
# [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]]
# [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]]
# Орыс-түрік соғысы 3
# Орыс-түрік соғысы 4
# Орыс-түрік соғысы 5
# Орыс-түрік соғысы 6
# Орыс-түрік соғысы 7
# Орыс-түрік соғысы 8
# Орыс-түрік соғысы 9
# Орыс-түрік соғысы 10
# Орыс-түрік соғысы 11
# Орыс-түрік соғысы 12</text>
      <sha1>sjeor9xbveh6wgns8e4zuo9ok4yxagz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649172</id>
      <parentid>3648965</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тізім */</comment>
      <origin>3649172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7901" sha1="29hjo8dx9znlxy8xqjpb0p7u51zsilf" xml:space="preserve">== Тізім ==
* [[Джеймс Даймон]], [[Стивен Сквери]], [[Генри Уэллс]], [[Уильям Фарго]]
* [[Төлем картасы]], [[Бөлшек банк]], [[Too big to fail]], [[Қаржылық қызметтер]], [[Баламалы қаржылық қызметтер]], [[Қаржылық талдаушы]], [[Қаржылық талдау]], [[Қаржылық есептілік]], [[Қаржылық коэффициент]], [[Пайыздар, салықтар, тозу және амортизация шегерілгенге дейінгі пайда]], [[IFRS 16]]
* [[Қаржылық тұрақтылық жөніндегі кеңес]], [[АҚШ Қаржы министрлігі]], [[Еуропалық қаржылық қадағалау жүйесі]]
* [[2008 жылғы қаржы дағдарысы]], [[Lehman Brothers банкроттығы]], [[1914 жылғы қаржы дағдарысы]]
* [[American Express]], [[Citigroup]], [[Wells Fargo]], [[Қытай Сауда-өнеркәсіп Банкі]], [[Agricultural Bank of China]], [[China Construction Bank]], [[Bank of China]], [[BNP Paribas]], [[Crédit Agricole]], [[Postal Savings Bank of China]], [[Mitsubishi UFJ Financial Group]], [[Banco Santander]], [[Bank of Communications]], [[Barclays]], [[Sumitomo Mitsui Financial Group]], [[Société Générale]], [[Mizuho Financial Group]], [[China Merchants Bank]], [[Groupe BPCE]], [[Royal Bank of Canada]], [[Deutsche Bank]], [[Industrial Bank]], [[Toronto-Dominion Bank]], [[Japan Post Bank]], [[China CITIC Bank]], [[Crédit Mutuel]], [[Shanghai Pudong Development Bank]], [[Lloyds Banking Group]], [[ING Group]], [[Intesa Sanpaolo]], [[China Minsheng Bank]], [[Scotiabank]], [[Bank of Montreal]], [[China Everbright Bank]], [[UniCredit]], [[Banco Bilbao Vizcaya Argentaria]], [[NatWest Group]], [[Commonwealth Bank of Australia]], [[Standard Chartered]], [[State Bank of India]], [[Сбербанк]], [[Australia and New Zealand Banking Group]], [[La Banque postale]], [[Ping An Bank]], [[Canadian Imperial Bank of Commerce]], [[CaixaBank]], [[DZ Bank]], [[Nordea]], [[Rabobank]], [[Westpac]], [[National Australia Bank]], [[DBS Bank]], [[Commerzbank]], [[U.S. Bancorp]], [[Bank of Jiangsu]], [[Bank of Beijing]], [[Huaxia Bank]], [[Capital One]], [[PNC Financial Services]], [[Danske Bank]], [[Itaú Unibanco]], [[KB Financial Group]], [[Truist Financial]], [[Shinhan Financial Group]], [[Norinchukin Bank]], [[OCBC Bank]], [[Sumitomo Mitsui Trust Holdings]], [[Bank of Ningbo]], [[Erste Group]]

== Жоспар ==
* Хиуа хандары:
** Өзбек-Арабшах хандары — Дайын
*** Өзбек-Қоңырат хандары — Дайын

* Бұхара хандары:
** Өзбек-Шайбани хандары — ?
*** Өзбек-Аштархан хандары — Дайын

* Қоқан хандары:
** Өзбек-Мың хандары — Дайын

== Үлгі ==
{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = 
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 
 | Титулы               = 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      = 
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Президент            = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | Титулы_2             = 
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | Ізашары_2            = 
 | Ізбасары_2           = 
 | Титулы_3             = 
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Басқара бастады_3    = 
 | Басқаруын аяқтады_3  = 
 | Ізашары_3            = 
 | Ізбасары_3           = 
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Туған күні           = 
 | Туған жері           = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = 
 | Білімі               = 
 | Мамандығы            =  
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = 
}}

{{Мемлекеттік қызмет
 |қызметі          = 
 |шынайы атауы     = 
 |ел               = 
 |эмблема          = 
 |эмблема ені      = 
 |эмблеманың аты   = 
 |қазіргі          = 
 |тағайындалған    = 
 |портреті         = 
 |портреттің ені   = 
 |портреттің тақырыбы  = 
 |басшылық етеді       = 
 |басқару түрі     = 
 |резиденция       = 
 |бағынады         = 
 |ұсынылады        = 
 |мүше             = 
 |тағайындалды     = 
 |өкілеттігінің мерзімі = 
 |айлығы           = 
 |орынбасары       = 
 |ізашары          = 
 |пайда болды      = 
 |таратылды        = 
 |ізбасары         = 
 |біріншісі        = 
 |соңғысы          = 
 |сайты            = 
}}

== Талқылау // Толықтыру ==
* [[Мэри Робинсон]], [[Мэри Макэлис]], [[Жарық дизайны]], [[Илияна Йотова]], [[Лаура Фернандес Дельгадо]], [[Лаура Чинчилья]].

== WG ==
* [[World of Tanks Blitz]]
* bb
* wrsh bl
* ?

== Белсенді ==
=== Қақтығыстар ===
# [[ДР Конго мен Руанда арасындағы қақтығыс (2022–2025)]]
# [[Израильдің Сирияға басып кіруі (2024 жылдан)]]
# [[Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)]]
# [[Сербиядағы жалпы ереуіл (2025)]]
# [[АҚШ-тың Канада және Мексикамен сауда соғысы (2025 жылдан)]]
# [[Белгород облысындағы шайқастар (2025)]]
# [[Түркиядағы жаппай наразылықтар (2025)]]

== Толықтыру ==
* [[Йоханнесбургтегі G-20 саммиті (2025)]]
* [[Ауғанстандағы жер сілкінісі (2025)]]
* [[Оңтүстік Йемендегі қақтығыстар (2025–2026)]]
* [[Ирандағы наразылықтар (2025–2026)]]
* [[Қатысушы:1nter pares/Мақалалар]]

== Орыс-түрік соғыстары // Жоспар ==
# [[Орыс-түрік соғысы (1568–1570)]]
# [[Орыс-түрік соғысы (1672–1681)]]
# Орыс-түрік соғысы 3
# Орыс-түрік соғысы 4
# Орыс-түрік соғысы 5
# Орыс-түрік соғысы 6
# Орыс-түрік соғысы 7
# Орыс-түрік соғысы 8
# Орыс-түрік соғысы 9
# Орыс-түрік соғысы 10
# Орыс-түрік соғысы 11
# Орыс-түрік соғысы 12</text>
      <sha1>29hjo8dx9znlxy8xqjpb0p7u51zsilf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дәрібай Ханкерейұлы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>725599</id>
    <revision>
      <id>3649056</id>
      <parentid>3474484</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T21:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3649056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10637" sha1="t9erqttwi17hidhk5rh1a4qboot6mfx" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = &lt;!-- елбасы | мемлекет басшысы | үкімет басшысы | халықаралық | губернатор | перғауын | 
швейцарияның федерация кеңесі | елші | министр | монарх --&gt;
 | Қазақша есімі        = Дәрібай Ханкерейұлы
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                =
 | Титулы               = Қазақ АКСР жеңіл өнеркәсіп халық комиссары
 | Ту                   = Kazak 1920.jpg
 | Ту2                  = Coat of Arms of the Kazakh ASSR (1927-1937).gif
 | Реті                 = 
 | Басқара бастады      = тамыз [[1932 жыл|1932]]
 | Басқаруын аяқтады    = шілде [[1933 жыл|1933]]
 | Ізашары              = [[Яков Петрович Беликов|Яков Беликов]]
 | Ізбасары             = [[Хасен (Хасан) Қошанбаев|Хасен Қошанбаев]]
 | Президент            = 
 | Премьер              =
 | Титулы_2             = Қазақ АКСР әлеуметтік қамсыздандыру халық комиссары
 | Ту_2                 = Kazak 1920.jpg
 | Ту2_2                = Coat of Arms of the Kazakh ASSR (1927-1937).gif
 | Реті_2               = 
 | Басқара бастады_2    = мамыр [[1925 жыл|1925]]
 | Басқаруын аяқтады_2  = қазан [[1925 жыл|1925]]
 | Ізашары_2            = [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин|Әліби Жангелдин]]
 | Ізбасары_2           = [[Әліби Тоқжанұлы Жангелдин|Әліби Жангелдин]]
 | Титулы_3             = Ақтөбе губерниялық атқару комитетінің төрағасы
 | Ту_3                 = 
 | Ту2_3                = 
 | Реті_3               = 
 | Басқара бастады_3    = [[2 желтоқсан]] [[1923 жыл|1923]]
 | Басқаруын аяқтады_3  = [[24 наурыз]] [[1924 жыл|1924]]
 | Ізашары_3            = [[Тілеужан Мұқашұлы]]
 | Ізбасары_3           = [[Әзімбай Лекеров|Әзімбай Лекерұлы]]
 | Титулы_4             = 
 | Ту_4                 = 
 | Ту2_4                = 
 | Реті_4               = 
 | Басқара бастады_4    = 
 | Басқаруын аяқтады_4  = 
 | Ізашары_4            = 
 | Ізбасары_4           = 
 | Туған күні         = 1890
 | Туған жері         = №24 ауыл, [[Елек уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]]
 | Қайтыс болған күні   = 2.3.1938
 | Қайтыс болған жері   = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Партиясы             = [[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|БК(б)П]] (1920 ж. бастап)
 | Білімі               = 
 | Мамандығы            = 
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          =
}}
'''Дәрібай Ханкерейұлы Ханкереев''' ([[1890 жыл|1890]], №24 ауыл, [[Елек уезі]], [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]], [[Ресей империясы]] — [[2 наурыз]] [[1938 жыл|1938]], [[Алматы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]]) — қазақ кеңестік саясаткер, мемлекет қайраткер.

== Өмірбаяны ==
1890 жылы [[Ресей империясы|Ресей империясының]] [[Орал облысы (Ресей империясы)|Орал облысы]] [[Елек уезі|Елек уезінің]] 24-ауылында шаруа және қызметкердің отбасында дүниеге келген. Қазақ, БОАК ұйымдастыру бөлімінің сауалнама барағында қырғыз деп көрсеткен. 1920 жылдан бастап Коммунистік партияның мүшесі.

1905 жылы Електегі 2 сыныптық мектепті бітірген.

1906-1914 жылдары таратушы, аудармашы, түптеуші, іс жүргізуші қызметтерін атқарған.

1914-1917 жылдары іс жүргізуші болып жұмыс атқарып, 1917-1919 жылдары қожалықпен айналысты.

1920 жылдың ақпан-мамыр айларында ҚАКСР ІІХК нұсқаушысы болып жұмыс істеді.

1921 жылдың қазан-қарашасы — ҚАКСР ІІХК Елек БСК басқарма бөлімінің меңгерішісі болды.

1921 жылдың қарашасы – 1922 жылдың мамыры — ҚАКСР ІІХК басқарма бөлімінің меңгерішісі және ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі болды.

1922 жылдың қыркүйегінен 1923 жылдың қыркүйегіне дейін Қырғыз (Қазақ) АКСР Қырмилициясы басшысы, ҚАКСР ІІХК алқасының мүшесі.

1923 жылдың 2 желтоқсанынан бастап Ақтөбе губерниялық атқару комитетінің төрағасы.

1925 жылдың наурызына дейін Семей губерниялық революциялық комитет-атқару комитетінің төрағасы болды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://centrasia.org/cnt2.php?st=1446914382 |title=ЦентрАзия |access-date=2021-03-19 |archive-date=2021-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614182225/https://centrasia.org/cnt2.php?st=1446914382}}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

1925 жылдың мамыр-қазан айларында ҚАКСР әлеуметтік қамсыздандыру халық комиссары болды.

1925-1927 жылдары — «[[Қосшы Одағы|Қосшы]]» одағының төрағасы болды.

1927-1928 жылдары — Мақат мұнай кәсіпшілігі басшысының орынбасары болды.

1928-1929 жылдары — Гурьев округіндегі Доссор мұнай кәсіпшілігі басшысының көмекшісі болды.

1929-1932 жылдары — Гурьев қаласындағы «Ембімұнай» тресі басшысының орынбасары болды.

1932 жылдың наурыз-қазан айларында ҚАКСР жеңіл өнеркәсіп халық комиссарының бірінші орынбасары болды.

1932 жылдың тамызынан 1933 жылдың шілдесіне дейін ҚАКСР жеңіл өнеркәсіп халық комиссары болды.

1934 жылы — БК(б)П Маңғыстау, Форт-Александровский аудандық комитетінің жауапты хатшысы қызметін атқарды.

1937 жылы 23 қыркүйекте Гурьев облысы бойынша ІІХКБ қызметкерлерімен тұтқынға алынды. 1938 жылы 2 наурызда КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы РКФСР Қылмыстық кодексінің 58-2, 58-7, 58-8, 58-11-баптарында көзделген қылмыстар туралы айыпты дәлелденген деп танып, оған ең қатаң жазалау шарасы жайлы үкім шығарды. Үкім шығарылған күні атылды&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://stalin.memo.ru/persons/p22998/#spravka |title=Ханкереев Дәрібай Ханкерейұлы|access-date=2022-02-06 |archive-date=2022-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220206144750/https://stalin.memo.ru/persons/p22998/#spravka}}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. 1959 жылы 19 ақпанда КСРО Жоғарғы Сотының Әскери алқасы: қылмыс құрамының жоқтығы үшін ақтады&lt;ref&gt;[https://timenote.info/ru/Daribaj-Hangireev Дәрібай Ханкерейұлы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240114155801/https://timenote.info/ru/Daribaj-Hangireev |date=2024-01-14 }}{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
== Қоғамдық жұмысы ==
* 1920 жылы болыстық, 1920 және 1921 жылы уездік, 1921 жылы губерниялық, 1924 жылы бүкілресейлік Кеңестер съездеріне қатысушы.
* 1921 жылы мамыр-шілде. Орал губерниялық атқару комитетінің хатшысы.
* 1924 жылдың 13 қаңтарынан бастап Қырғыз орталық атқару комитетінің мүшесі.

== Сілтеме ==
* [https://adebiportal.kz/web/viewer.php?file=/upload/iblock/8e9/8e9a48b31fecc720f403bbee27ea2c01.pdf&amp;ln=ru Қазақстан наркомдары, 1920—1946 жж: өмірбаяндық анықтамалық / Құрас. М. Х. Жакыпов, А. С. Зулкашева, А. Н. Ипмагамбетова, Е. В. Чиликова. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2007. — Б. 347.]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Елек уезінде туғандар]]
[[Санат:КОКП мүшелері]]
[[Санат:Қазақ АКСР халық комиссарлары]]
[[Санат:Ақтөбе қалалық атқару комитетінің төрағалары]]
[[Санат:1938 жылы бұйрықпен өлтірілгендер]]
[[Санат:КСРО-да репрессияланғандар]]
[[Санат:КСРО-да ақталғандар]]
[[Санат:Қазақ КСР-да атылғандар]]</text>
      <sha1>t9erqttwi17hidhk5rh1a4qboot6mfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жүзуден әлем рекордтарының тізімі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>730445</id>
    <revision>
      <id>3649090</id>
      <parentid>3645784</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:58:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Артем Загребельный</username>
        <id>159332</id>
      </contributor>
      <comment>/* Микст */</comment>
      <origin>3649090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69434" sha1="lhiuor1ge6shl6i8sp8fkq7enqphmcq" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=ақпан 2024}}

[[Сурет:Michael Phelps Ryan Lochte Laszlo Cseh medals 2008 Olympics.jpg|350px|thumb|right|[[Майкл Фелпс]] (ортада) карерасында 39 рекорд жаңартты]]

'''Жүзудегі әлемдік рекордтар''' - бұл жүзушілердің ережелермен келісілген салыстырмалы және қайталанатын жағдайларда жүзуде көрсеткен ең жоғары нәтижелер.

== Ережесі ==
Рекордтар Халықаралық жүзу Федерациясы (ФИНА) ратификациялайды. Рекордтарды &quot;ұзын суға&quot; (50 метрлік бассейн) немесе &quot;қысқа суға&quot; (25 метрлік бассейн) қоюға болады. ФИНА ерлер мен әйелдер үшін бекітілген пәндер тізіміне сәйкес әлемдік рекордтарды мойындайды:

* [[Кроль|Еркін]]: 50 м, 100 м, 200 м, 400 м, 800 м, 1500 м
* Арқамен: 50 м 20, 100 м,0 м
* [[Брасс]]: 50 м, 100 м, 200 м
* [[Баттерфляй]]: 50 м, 100 м, 200 м
* Комбинация: 100 м (қысқа су), 200 м, 400 м
* Эстафета: 4×50 м [[плавание вольным стилем|еркін]] (қысқа су), 4×100 м [[плавание вольным стилем|еркін]], 4×200 м [[плавание вольным стилем|еркін]], 4×50 м [[комплексное плавание|комбинация]] (қысқа су), 4×100 м [[комплексное плавание|комбинация]];
* Микст: 4×50 м [[плавание вольным стилем|еркін]] (қысқа су), 4×50 м [[комплексное плавание|комбинация]] (қысқа су), 4×100 м [[плавание вольным стилем|еркін]] (ұзын су), 4×100 м [[комплексное плавание|комбинация]] (ұзын су)&lt;ref name=&quot;fina1&quot;&gt;[http://www.fina.org/project/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=45&amp;Itemid=119 FINA rules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130726002347/http://www.fina.org/project/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=45&amp;Itemid=119 |date=2013-07-26 }} {{v|3|8|2012}}&lt;/ref&gt;.

== 50-метролік бассейн ==

=== Ерлер ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !! Жүзуші !! Ел !! width=&quot;110px&quot; | Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! {{small|Видео}}
|-
| ‎50 м еркін || 20.88  
| 
| [[Кэмерон Макэвой]] || {{Байрақ|Австралия}}
| 20 наурыз 2026 || [[Қытай|Қытай Ашық Чемпионаты]] || {{Ту|Қытай}} [[Шэньчжэнь]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=81i-TH1Tyz4&amp;t=3s &amp;#8203;]  
|-
| 100 м еркін || 46,40
|
| [[Пан Чжанле]] || {{Байрақ|Қытай}}
|31 шілде 2024 || [[2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары|Олимпиада ойындары]] || {{Ту|Франция}} [[Париж]] 
| [https://vk.com/video/playlist/142497057_-4?z=video142497057_456239296%2Fpl_142497057_-4 &amp;#8203;]
|-
| ‎200 м еркін || 1.42,00
| кос
| [[Бидерман, Пауль|Пауль Бидерман]] || {{Байрақ|Германия}}
| 28 шілде 2009 || [[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009 — 200 метров вольным стилем (мужчины)|Әлем чемпионаты]] || {{Ту|Италия}} [[Рим]] 
| [https://www.youtube.com/watch?v=MeOw35fsltE ​]
|-
| 400 м еркін
| 3.40,07
| кос
|[[Бидерман, Пауль|Пауль Бидерман]]
|{{Байрақ|Германия}}
|26 шілде 2009
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009 — 400 метров вольным стилем (мужчины)|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=D9IJpZgKCd0 ​]
|-
|800 м еркін
|7.32,12
| кос
|[[Чжан Линь (пловец)|Чжан Линь]]
|{{Байрақ|Қытай}}
|29 шілде 2009
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009 — 800 метров вольным стилем (мужчины)|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|&lt;ref&gt;{{cite news|first=Craig|last=Lord|title=WR: Zhang Zips Up For 7:32.12 800 Free|url=http://www.swimnews.com/news/view/7134|work=swimnews.com|date=2009-07-29|accessdate=2011-11-16|archivedate=2009-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090731013653/http://www.swimnews.com/News/view/7134}}&lt;/ref&gt;
|- 
|1500 м еркін
|14:26.79  
|
|[[Йоханнес Либманн]]
|{{Байрақ|Германия}}
|15 тамыз 2026
|Еуропа чемпионаты 
|{{Ту|Франция}} [[Париж]] 
|[https://www.facebook.com/reel/2187627801796815 &amp;#8203;]
|-
| 50 м арқамен || 23,55
| жф
| [[Колесников, Климент Андреевич|Климент Колесников]]|| {{Байрақ|Ресей}}
| 27 шілде 2023
| Ресей кубогы
| {{Ту|Ресей}} [[Казань]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 50m Backstroke Semifinals Results|url=https://new.russwimming.ru/upload/live/ruscup2023_kazan/ResultList_217S.pdf|publisher=russwimming.ru|date=27 July 2023|accessdate=9 January 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 100 м арқамен
| 51,60
|
| Томас Чеккон|| {{Байрақ|Италия}}
| 20 маусым 2022
| [[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2022|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=ЧМ-2022 Мужчины, 100 м н/с, финал|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700000102EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=[[Omega SA|Omega Timing]]|date=2022-06-20|access-date=2022-06-21|archive-date=2022-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620171449/https://www.omegatiming.com/File/00011700000102EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b0a9f48f088790ed04b458?lastWatchedIndex=0&amp;isFromTabLayout=false ​]{{Deadlink|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|200 м арқамен
|1.51,92
| кос
|[[Пирсол, Аарон|Аарон Пирсол]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
|31 шілде 2009
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009 — Мужчины, 200 м, на спине|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=DRjmB4LOCWo ​]
|-
|50 м [[брасс]]
|25.95
| жф
| [[Пити, Адам|Адам Пити]]
| {{Байрақ|Ұлыбритания}}
|31 қаңтар 2024
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009 — Мужчины, 200 м, на спине|Әлем чемпионаты]]
|
|
|-
| 100 м [[брасс]] || 56,88
| жф
| [[Пити, Адам|Адам Пити]] || {{Байрақ|Ұлыбритания}}
|21 шілде 2019
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2019|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Корея Республикасы}} [[Кванджу]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=r5lVUne7yRI ​]
|-
| 200 м [[брасс]] || 2.05,48
|
| [[Цинь Хайян]] || {{Байрақ|Қытай}}
| 28 шілде 2023
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2023|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Жапония}} [[Фукуока]] 
| [https://www.youtube.com/watch?v=-3mYrnBZFKg&amp;t=13s ​]
|-
|50 м [[баттерфляй]]
|22.27
|
|[[Говоров, Андрей Андреевич|Андрей Говоров]]
|{{Байрақ|Украина}}
|1 шілде 2018
|Sette Colli Trophy
|{{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=GW4fAh8pTCE ​]
|-
| 100 м [[баттерфляй]] || 49,45
|
| [[Дрессел, Калеб|Калеб Дрессел]] || {{Байрақ|АҚШ}}
| 31 шілде 2021 || [[Плавание на летних Олимпийских играх 2020 — 100 метров баттерфляем (мужчины)|Олимпиада ойындары]] || {{Ту|Жапония}} [[Токио]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=GF2bfzaCVfQ ​]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fina.org/competition-detailed-results/154896/27250 |title=Results {{!}} fina.org — Official FINA website&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt; |access-date=2019-07-26 |archive-date=2019-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822140441/https://www.fina.org/competition-detailed-results/154896/27250 |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;
|-
| 200 м [[баттерфляй]] || 1.50,34
|
| [[Милак, Криштоф|Криштоф Милак]] || {{Байрақ|Венгрия}}
| 21 маусым 2022 || [[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2022|Әлем чемпионаты]] || {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=ЧМ-2022 Мужчины, 200м баттерфляй, финал, результаты.|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700000104EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=[[Omega SA|Omega Timing]]|date=2022-06-21|access-date=2022-06-22|archive-date=2022-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220621170927/https://www.omegatiming.com/File/00011700000104EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b1fb5de4b02f46e1eb748c?lastWatchedIndex=0&amp;isFromTabLayout=false ​] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220622010724/https://aquatics.eurovisionsports.tv/player/vod/62b1fb5de4b02f46e1eb748c?lastWatchedIndex=0&amp;isFromTabLayout=false |date=2022-06-22 }}
|-
|200 м комплекс
|1.52,69
|пф
|Леон Маршан
|{{Байрақ|Франция}}
|30 шілде 2025
|[[Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Сингапур}} [[Сингапур]] 
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Ерлер арасындағы 200 метрлік комплексті жүзу жартылай финалының нәтижелері|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010105EE0102FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=30 July 2025|access-date=31 July 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|400 м комплекс
|4:02.50
|
|Леон Маршан
|{{Байрақ|Франция}}
|23 шілде 2023
|[[Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2023|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Жапония}} [[Фукуока]] 
|​[https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/1147680679734909 ​]
|-
|Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;еркін
|3.08,24
| кос
|[[Фелпс, Майкл|Майкл Фелпс]] (47,51)&lt;br&gt;[[Уэбер-Гейл, Гарретт|Гарретт Уэбер-Гейл]] (47,02)&lt;br&gt;[[Джонс, Каллен|Каллен Джонс]] (47,65)&lt;br&gt;[[Лезак, Джейсон|Джейсон Лезак]] (46,06)
|{{Байрақ|АҚШ}}
|11 тамыз 2008
|[[Плавание на летних Олимпийских играх 2008 — эстафета 4×100 метров вольным стилем (мужчины)|Олимпиада ойындары]]
|{{Ту|Қытай}} [[Пекин]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=IIm32eEVW98 ​]
|-
|Эстафета 4×200 м&lt;br&gt;еркін
|6.58,55
| кос
|[[Фелпс, Майкл|Майкл Фелпс]] (1.44,49)&lt;br&gt;[[Рики Беренс]] (1.44,13)&lt;br&gt;[[Дэвид Уолтерс]] (1.45,47)&lt;br&gt;[[Лохте, Райан|Райан Лохте]] (1.44,46)
|{{Байрақ|АҚШ}}
|31 шілде 2009
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2009|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|&lt;ref&gt;{{cite news|first=Craig |last=Lord |title=WR: USA Takes 4×200m In 6:58.55 |url=http://www.swimnews.com/news/view/7164 |work=swimnews.com |date=2009-07-31 |accessdate=2011-11-17 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090803092140/http://www.swimnews.com/News/view/7164 |archivedate=2009-08-03 |df= }}&lt;/ref&gt;
|-
|Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;комбинация
|3.26,78
|
|[[Мёрфи, Райан (пловец)|Райан Мерфи]] (52,31)&lt;br&gt;[[Эндрю, Майкл|Майкл Эндрю]] (58,49)&lt;br&gt;[[Дрессел, Калеб|Калеб Дрессел]] (49,03)&lt;br&gt; [[Эппл, Зак|Зак Эппл]] (46,96)
|{{Байрақ|АҚШ}}
|1 тамыз 2021
|[[Плавание на летних Олимпийских играх 2020|Олимпиада ойындары]]
|{{Ту|Жапония}} [[Токио]] 
|&lt;ref&gt;{{cite news |first=Craig |last=Lord |title=Плавание на летних Олимпийских играх 2020, Мужчины, эстафета 4 * 100 комбинированная, финал, результаты |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/swimming/results-men-s-4-x-100m-medley-relay-fnl-000100-.htm |publisher=olimpics.com |date=2021-08-01 |accessdate=2021-08-01 |archivedate=2021-08-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210802212218/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/swimming/results-men-s-4-x-100m-medley-relay-fnl-000100-.htm }}&lt;/ref&gt;
|}
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу; кос — жүзу костюмінде рекорды орнатылды.

=== Әйелдер ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !!Жүзуші !! Ел !! Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! {{small|Видео}}
|-
| 50 м еркін || 23.19   
|  
| |[[Кейт Дугласс]] || {{Байрақ|АҚШ}}
| 15 тамыз 2026 || Пан Тынық мұхиты чемпионаты || {{Ту|АҚШ}} [[Ирвин]] 
| [https://vk.ru/artemzagrebelny?z=clip142497057_456239398 &amp;#8203;]
|-
| 100 м еркін || 51.68  
|  
| [[Маррит Стинберген]] || {{Байрақ|Нидерланд}}
| 27 маусым 2026 || Sette Colli Trophy || {{Ту|Италия}} [[Рим]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Маррит Стинберген 100 м еркін стильмен жүзуден әлем рекордын жаңартты|url=https://www.nbcsports.com/olympics/news/marrit-steenbergen-world-record-100-meter-freestyle |publisher=nbcsports.com|date=27 Juny 2026|access-date=28 Juny 2026}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 200 м еркін || 1.52,23
| 
| [[Титмус, Ариарне|Ариарне Титмус]] || {{Байрақ|Аустралия}}
| 12 маусым 2024 ||Aвстралиялық олимпиадалық сынақтар  || {{Ту|Австралия}} [[Брисбен]] 
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Freestyle Final Results|url=https://liveresults.swimming.org.au/sal/2024Trials/240610F010.htm|publisher=swimming.org.au|date=10 June 2024|accessdate=13 January 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-27087137_456244189?ref_domain=yastatic.net &amp;#x200B;]
|-
| 400 м еркін || 3.54,18
|
| [[Макинтош, Саммер|Саммер Макинтош]] || {{Байрақ|Канада}}
| 7 маусым 2025
| Ұлттық іріктеу туры
| {{Ту|Канада}} [[Виктория (Британдық Колумбия)|Виктория]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 400m Freestyle Final Results|url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_5F.pdf|publisher=swimming.ca|date=8 May 2025|accessdate=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=
Video - Summer McIntosh demolishes world record in 400m freestyle at Canadian swimming trials|url=https://www.youtube.com/watch?v=dptNMofhiNs|publisher=
CBC Sports|date=8 May 2025|accessdate=16 May 2025}}&lt;/ref&gt;
|-   
|800 м еркін
|8.04,12
|
|[[Ледеки, Кэти|Кэти Ледеки]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
|3 мамыр 2025
| TYR Pro Swim Series  
|{{Ту|АҚШ}} [[Форт-Лодердейл]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Әйелдер арасындағы 800 метрге еркін стильмен жүзу нәтижелері|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900030201F10104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=omegatiming.com|date=3 May 2025|accessdate=10 May 2025}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=UHRbHxeEexM&amp;t=515s &amp;#8203;]
|-
|1500 м еркін
|15.20,48
|
| [[Ледеки, Кэти|Кэти Ледеки]] || {{Байрақ|АҚШ}}
| 16 мамыр 2018 || TYR Pro Swim Series || {{Ту|АҚШ}} [[Индианаполис]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=v0_uvorHBA4 ​]
|-
|50 м арқамен
|26.56 
|
|[[Сара Кертис]]   
|{{Байрақ|Италия}}
|13 тамыз 2026
|Еуропа чемпионаты
|{{Ту|Франция}} [[Париж]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=gNzJPSyCfCQ &amp;#8203;]
|- 
|100 м арқамен
|57,13
|
| [[Реган Смит]] || {{Байрақ|АҚШ}}
|18 маусым 2024 ||АҚШ Олимпиадалық сынақтары  || {{Ту|АҚШ}} [[Индианаполис]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=38Lk9nM3B_g &amp;#8203;]
|-
|200 м арқамен
|2.03,14
| 
|[[Маккиоун, Кейли|Кейли Маккиоун]]   
|{{Байрақ|Аустралия}}
|10 наурыз 2023
|NSW State Championships
|{{Ту|Аустралия}} [[Сидней]] 
| &lt;ref&gt;{{cite magazine|title=KAYLEE MCKEOWN CRUSHES 2:03.14 200 BACKSTROKE WORLD RECORD|url=https://swimswam.com/kaylee-mckeown-crushes-203-14-200backstroke-world-record/|magazine=SwimSwam|author=Retta Race|date=10 March 2023|access-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=LPcVzdZ-_Fg &amp;#8203;]
|-
|50 м [[брасс]]
|29,16
|
|[[Мейлутите, Рута|Рута Мейлутите]]
|{{Байрақ|Литва}}
|30 шілде 2023
|[[Чемпионат мира по водным видам спорта 2023|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Жапония}} [[Фукуока]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title= Результаты.|url=http://budapest2020.microplustiming.com/indexBudapest2021_web.php?s=Q2hlY2tKc29uVG9Mb2FkKCdBU0YnLCAnMDE2JywgJzAwMycsICcwMDEnLCAnJywgJycsICdXb21lbsKgLcKgNTAgbSBSYW5hIC0gU2VtaS1GaW5hbCcsICdXb21lbsKgLcKgNTBtIEJyZWFzdHN0cm9rZSAtIFNlbWktRmluYWwnLCAnV29tZW7CoC3CoDUwIG0gQnJhc3NlIC0gU2VtaS1GaW5hbCcpOw==&amp;cat=&amp;page=&amp;spec=&amp;bat=&amp;td=CAL_CIS_DAY&amp;hg=&amp;descIT=&amp;descEN=&amp;descFR=&amp;curCatSel_M_F=18:57&amp;sport=Swimming|date=2021-05-22|accessdate=2021-05-23|publisher=budapest2020.microplustiming.com|archive-date=2021-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522174658/http://budapest2020.microplustiming.com/indexBudapest2021_web.php?s=Q2hlY2tKc29uVG9Mb2FkKCdBU0YnLCAnMDE2JywgJzAwMycsICcwMDEnLCAnJywgJycsICdXb21lbsKgLcKgNTAgbSBSYW5hIC0gU2VtaS1GaW5hbCcsICdXb21lbsKgLcKgNTBtIEJyZWFzdHN0cm9rZSAtIFNlbWktRmluYWwnLCAnV29tZW7CoC3CoDUwIG0gQnJhc3NlIC0gU2VtaS1GaW5hbCcpOw==&amp;cat=&amp;page=&amp;spec=&amp;bat=&amp;td=CAL_CIS_DAY&amp;hg=&amp;descIT=&amp;descEN=&amp;descFR=&amp;curCatSel_M_F=18:57&amp;sport=Swimming|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Yl0eN1UsW7Q ​]
|-
|100 м [[брасс]]
|1.04,13
|
|[[Кинг, Лилли|Лилли Кинг]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
|25 шілде 2017
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2017|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=bWDfTYfgUBc ​]
|-
|200 м [[брасс]]
|2.17,55
|
|[[Чикунова, Евгения Игоревна|Евгения Чикунова]]
|{{Байрақ|Ресей}}
|21 апреля 2023
|Россия чемпионаты
|{{Ту|Ресей}} [[Казань]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Женщины 200 м брасс Финал Итоговый протокол.|url=https://new.russwimming.ru/upload/live/4R_LC_2023/ResultList_137F.pdf|publisher=russwimming.ru|date=2023-04-21|access-date=2023-04-21|archive-date=2023-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230421165846/https://new.russwimming.ru/upload/live/4R_LC_2023/ResultList_137F.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=hw5VVmptlDg ​]
|-
|50 м [[баттерфляй]]
|24,43
|
|[[Шёстрём, Сара|Сара Шёстрём]]
|{{Байрақ|Швеция}}
|5 шілде 2014
|Швеция чемпионаты
|{{Ту|Швеция}} [[Бурос]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=AXbWtW5al2o ​]
|-55,18 сф Гретчен Уолш Америка Құрама Штаттары  ж. АҚШ Олимпиадалық сынақтары Индианаполис, Біріккен
|100 м [[баттерфляй]]
|54,33
|
|[[Гретчен Уолш]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
|3 мамыр 2026
| TYR Pro Swim Series  
|{{Ту|АҚШ}} [[Форт-Лодердейл]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 100m Butterfly Final Results|url=https://www.theguardian.com/sport/2026/may/03/gretchen-walsh-sets-100m-butterfly-world-record-for-third-time-in-12-months|publisher=theguardian.com|date=3 May 2026|accessdate=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Video -Gretchen Walsh BROKE the world record in the 100-meter butterfly! |url=https://www.youtube.com/watch?v=koUeGqq7mro&amp;t=1s|publisher=Social Kick • Swim Culture &amp; Stories|date=3 May 2026|accessdate=4 May 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|200 м [[баттерфляй]]
|2.01,65
|  
| [[Макинтош, Саммер|Саммер Макинтош]] || {{Байрақ|Канада}}
| 5 шілде 2026
| Ұлттық іріктеу туры
| {{Ту|Канада}} [[Монреаль]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Butterfly Final Results|url=https://results.swimming.ca/2026_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_5F.pdf|publisher=swimming.ca|date=5 July 2026|accessdate=9 July 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|200 м комплекс
|2.05,70
|
| [[Макинтош, Саммер|Саммер Макинтош]] || {{Байрақ|Канада}}
| 9 маусым 2025
| Ұлттық іріктеу туры
| {{Ту|Канада}} [[Виктория (Британдық Колумбия)|Виктория]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m IM Final Results|url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_17F.pdf|publisher=swimming.ca|date=9 June 2025|accessdate=10 June 2025}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=zOWS_GBJue0 &amp;#8203;]
|-
|400 м комплекс
|4.23,65
|
| [[Макинтош, Саммер|Саммер Макинтош]] || {{Байрақ|Канада}}
| 11 маусым 2025
| Ұлттық іріктеу туры
| {{Ту|Канада}} [[Виктория (Британдық Колумбия)|Виктория]]  
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 400m IM Final Results|url=https://results.swimming.ca/2025_Canadian_Swimming_Trials/ResultList_25F.pdf|publisher=swimming.ca|date=11 June 2025|accessdate=17 June 2025}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=IMpq_B4d24M &amp;#8203;]
|-
|Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;еркін
|3:27.96
|
|[[О’Каллаган, Молли|Молли О’Каллаган]] (52.04) &lt;br&gt; [[Джек, Шейна|Шейна Джек]] (51,69)&lt;br&gt;[[Харрис, Мег|Мег Харрис]] (52,29)&lt;br&gt;[[Маккеон, Эмма|Эмма Маккеон]] (51,90)
|{{Байрақ|Аустралия}}
|23 шілде 2023
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2023|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Жапония}} [[Фукуока]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Женщины 4*100 м в/с Финал Итоговый протокол|url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F70104FFFFFFFFFF01.pdf|date=2023-07-23|accessdate=2023-07-26|archive-date=2023-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230723114504/https://www.omegatiming.com/File/00011600010201EF0104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/1147680679734909 ​]
|-
|Эстафета 4×200 м&lt;br&gt;еркін
|7:37,50
|
| [[О’Каллаган, Молли|Молли О’Каллаган]] (1:53.66) &lt;br&gt; [[Джек, Шейна|Шейна Джек]] (1:55.63) &lt;br&gt; [[Тросселл, Брайанна|Брайанна Тросселл]] (1:55.80) &lt;br&gt; [[Титмус, Ариарне|Ариарне Титмус]] (1:52.41)
|{{Байрақ|Аустралия}}
|27 шілде 2023
|[[Плавание на чемпионате мира по водным видам спорта 2023|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Жапония}} [[Фукуока]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Женщины 4*200 м в/с Финал Итоговый протокол|url=https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F80104FFFFFFFFFF01.pdf|date=2023-07-27|accessdate=2023-07-29|archive-date=2023-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230723114504/https://www.omegatiming.com/File/00011600010201F80104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://www.youtube.com/watch?v=QI8_90Rv5Ac ​]
|-
|Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;комбинация
|3:49,34
|
|(57,57) [[Смит, Реган|Реган Смит]] &lt;br&gt; (1:04.27) [[Дугласс, Кейт|Кейт Дугласс]] &lt;br&gt; (54.98) [[Уолш, Гретчен|Гретхен Уолш]] &lt;br&gt; (52,52) [[Хаск, Торри|Торри Хаск]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
| [[3 тамыз]] [[2025]] || [[Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]] || {{Ту|Сингапур}} [[Сингапур]]
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Women's 4x100m Medley Relay |url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010205F70104FFFFFFFFFF01.pdf |website=Omega Timing |access-date=7 August 2025 }}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video142497057_456239364 &amp;#8203;]
|}
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу; кос — жүзу костюмінде рекорды орнатылды.

=== Микст ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !! Жүзуші !! Ел !! Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! Видео
|-
|4×100 м&lt;br&gt;еркін
| 3:18,48
|
| (46.91) [[Алекси, Джек|Джек Алекси]] &lt;br&gt; (46.70) [[Сэммон, Патрик|Патрик Сэммон]] &lt;br&gt; (52.43) [[Дугласс, Кейт|Кейт Дугласс]] &lt;br&gt; (52.44) [[Хаск, Торри|Торри Хаск]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| [[2 тамыз]] [[ 2025]] || [[Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты|Әлем чемпионаты]] || {{Ту|Сингапур}} [[Сингапур]]
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Mixed 4x100m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900010301F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=2 August 2025|access-date=6 August 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239363%2F67478b06282824ff4b &amp;#8203;]
|- 
|4×100 м&lt;br&gt; комбинация
|3:36.70
|
|(53.40) [[Уилл Модглин]]&lt;br&gt; (57.30) [[Ван Матиас]]&lt;br&gt; (54.99) [[Уолш, Гретчен|Гретхен Уолш]] &lt;br&gt; (51.01) [[Дугласс, Кейт| Кейт Дугласс]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 12 тамыз 2026 || Пан Тынық мұхиты чемпионаты || {{Ту|АҚШ}} [[Ирвин]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mixed 4x100m Medley Relay Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011A00030305F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=12 August 2026|access-date=30 August 2026}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=R4gs3a73eU8 &amp;#8203;]
|}
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу.

== 25-метролік бассейн ==

=== Ерлер ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !! Жүзуші !! Ел !! Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! {{small|Видео}}
|-   
| [[Мировые рекорды на дистанции 50 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|50 м еркін]] ||19.90
|пф 
| [[Джордан Крукс]] || {{Байрақ|Кайман аралдары}} 
| 14 желтоқсан 2024 ||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]|| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 50m Freestyle Semifinals Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101EB0102FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=14 December 2024|accessdate=20 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239337%2F835e28de64f6558bb1 &amp;#8203;]
|-
|[[Прогресс мировых рекордов на дистанции 100 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|100 м еркін]]
|44,84
|
|[[Чалмерс, Кайл|Кайл Чалмерс]]
|{{Байрақ|Аустралия}}
|29 қазан 2021
|[[Кубок мира по плаванию|Әлем кубогы]]
|{{Ту|Ресей}} [[Казань]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Видео. Кубок Мира 100 м в/с, мужчины|url=https://www.facebook.com/100007661022977/videos/pcb.2941252422806763/247053300805707|publisher=Royal swimming club|date=2021-10-29|accessdate=2021-10-29|archive-date=2021-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029173033/https://www.facebook.com/100007661022977/videos/pcb.2941252422806763/247053300805707|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м еркін]]
| 1.38,61
|
| [[Люк Хобсон]] || {{Байрақ|АҚШ}}
| 15 желтоқсан 2024 ||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]|| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 200m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15 December 2024|accessdate=23 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/im/convo/839726003?entrypoint=list_all&amp;tab=all&amp;z=video142497057_456239341%2F42ba318c8c52791d9b &amp;#8203;]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 400 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|400 м еркін]]
| 3.32,25
|
| [[Аньель, Янник|Янник Аньель]]
| {{Байрақ|Франция}}
| 15 қараша 2012
| Франция чемпионаты
| {{Ту|Франция}} [[Анже]] 
| [https://www.youtube.com/watch?v=q_WOH0X9JKU ​]
|-
|[[Прогресс мировых рекордов на дистанции 800 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|800 м еркін]]
| 7.20,46
|
| Даниэль Виффен
| {{Байрақ|Ирландия}} 
| 10 желтоқсан 2023
| [[Европа чемпионаты по плаванию|Европа чемпионаты]]
| {{Ту|Румыния}} [[Отопени]]
| [https://www.youtube.com/watch?v=582caZZSaHs ​]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 1500 метров вольным стилем у мужчин в 25-метровом бассейне|1500 еркін]]
| 14.06,88
|
| [[Велльброк, Флориан|Флориан Велльброк]]
| {{Байрақ|Германия}}
| 21 желтоқсан 2021
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|БАӘ}} [[Абу-Даби]]
|&lt;ref&gt;{{cite news|title=Мужчины, 1500 м в/с, финал, результаты|url=https://www.fina.org/competitions/2/15th-fina-world-swimming-championships-25m-2021/results?discipline=&amp;event=f4e7f9ec-2330-45ea-be14-3ad507bd0911&amp;unit=finals|date=2021-12-21|accessdate=2021-12-21|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221145739/https://www.fina.org/competitions/2/15th-fina-world-swimming-championships-25m-2021/results?discipline=&amp;event=f4e7f9ec-2330-45ea-be14-3ad507bd0911&amp;unit=finals|archivedate=2021-12-21|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 50 метров в плавании на спине у мужчин в 25-метровом бассейне|50 м арқамен]]
| 22,11
|
| [[Колесников, Климент Андреевич|Климент Колесников]]
| {{Байрақ|Ресей}}
| 23 қараша 2022
| Россия чемпионаты
| {{Ту|Ресей}} [[Казань]] 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldaquatics.com/athletes/1045759/kliment-kolesnikov |title=Kliment KOLESNIKOV Results AQUA Official |archive-date=2023-07-28 |archive-url=http://web.archive.org/web/20230728114604/https://www.worldaquatics.com/athletes/1045759/kliment-kolesnikov |deadlink=no }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 100 метров в плавании на спине у мужчин в 25-метровом бассейне|100 м арқамен]]
| 48.16
|
| Хуберт Кос|| {{Байрақ|Венгрия}}
| 25 қазан 2025 ||Әлем чемпионаты  || {{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 100m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080102EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=25 October 2025|access-date=28 October 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239375%2Fc373d19b61295d17d1%2Fpl_wall_142497057 &amp;#8203;]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров в плавании на спине у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м арқамен]]
| 1.45,12
|
| Хуберт Кос|| {{Байрақ|Венгрия}}
| 23 қазан 2025 ||Әлем чемпионаты  || {{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 200m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080102EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=23 October 2025|access-date=30 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 50 метров в плавании брассом у мужчин в 25-метровом бассейне|50 м брасс]] || 24,95
|
| [[Сакчи, Хусейн Эмре|Эмре Сакчи]] || {{Байрақ|Түркия}}
| 27 желтоқсан 2021 || Түркия чемпионаты || {{Ту|Түркия}} [[Газиантеп]]
|
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 100 метров в плавании брассом у мужчин в 25-метровом бассейне|100 м брасс]]
| 55,28
|
| [[Шиманович, Илья Сергеевич|Илья Шиманович]]
| {{Байрақ|Беларусь}}
| 26 қараша 2021 || [[Международная плавательная лига|ISL]] || {{Ту|Нидерланд}} [[Эйндховен]] 
|
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров в плавании брассом у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м брасс]] || 1:59.52

|
| [[Каспар Корбо ]] || {{Байрақ|Нидерланд}}
| 25 қазан 2025 ||Әлем чемпионаты  || {{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 200m Breaststroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080103EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date= 2025-10-25|access-date=2025-10-29|}}&lt;/ref&gt;  
|- 
| [[Мировые рекорды на дистанции 50 метров в плавании баттерфляем у мужчин в 25-метровом бассейне|50 м баттерфляй]]
| 21,32
| 
| [[Ноэ Понти ]] || {{Байрақ|Швейцария }}
| 11 желтоқсан 2024  || Әлем чемпионаттары  || {{Ту|Венгрия }} [[Будапешт ]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title= Men's 50m Butterfly Final. Results |url=https://www.worldaquatics.com/competitions/3433/world-aquatics-swimming-championships-25m-2024/results?event=3d9d1963-af7e-4e9e-9c96-eb6c15e6f643 |publisher=worldaquatics.com |date=11 December 2024|accessdate=16 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239024 &amp;#8203;]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 100 метров в плавании баттерфляем у мужчин в 25-метровом бассейне|100 м баттерфляй]]
| 47,68
|
| [[Джошуа Лиендо]] || {{Байрақ|Канада}}
| 23 қазан 2025 ||Әлем чемпионаты  || {{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 100m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080104EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=2025-10-23 |access-date= 2025-10-31}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров в плавании баттерфляем у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м баттерфляй]]
| 1.48,24
|
| [[Сэто, Дайя|Дайа Сэто]]
| {{Байрақ|Жапония}}
| 11 желтоқсан 2018
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2018|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Қытай}} [[Ханчжоу]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=pr6gEIOaf40&amp;t ​]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров в плавании баттерфляем у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м баттерфляй]]
| 1.46,85
|#
| [[Хонда, Томору|Томору Хонда]]
| {{Байрақ|Жапония}}
| 22 қазан 2022
| Жапония чемпионаты
| {{Ту|Жапония}} [[Токио]] 
|[https://www.facebook.com/100007561117363/videos/1151467825795134 ​​]
|-
|[[Прогресс мировых рекордов на дистанции 100 м комплексным плаванием у мужчин в 25-метровом бассейне|100 м комплекс]]
|49,28
|
| [[Дрессел, Калеб|Калеб Дрессел]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 22 қараша 2020
| [[Международная плавательная лига|ISL]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|​[https://www.youtube.com/watch?v=w2rObyVD16E ​]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 200 метров комплексным плаванием у мужчин в 25-метровом бассейне|200 м комплекс]]
| 1:48,88 
|
| [[Леон Маршан ]]
| {{Байрақ|Франция}}
| 1 қараша 2024
| Әлем кубогы 
| {{Ту|Сингапур }} [[Сингапур]]
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 200m IM Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800070105EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=omegatiming.com|date=1 November 2024|accessdate=11 November 2024}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Fc-i1YbvAHU &amp;#8203;]
|-
| [[Прогресс мировых рекордов на дистанции 400 метров комплексным плаванием у мужчин в 25-метровом бассейне|400 м комплекс]]
| 3.54,81
|
| [[Сэто, Дайя|Дайа Сэто]]
| {{Байрақ|Жапония}}
| 20 желтоқсан 2019
| [[Международная плавательная лига|ISL]]
| {{Ту|АҚШ}} [[Лас-Вегас]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=vBSbkvbkyTs ​]
|-
|Эстафета 4 × 50 м&lt;br&gt;еркін
|1:21.80
|
| [[Дрессел, Калеб|Келеб Дрессел]] (20.43)&lt;br&gt; [[Хелд, Райан|Райан Хелд]] (20.25)&lt;br&gt;[[Конгер, Джек|Джек Конгер]] (20.59)&lt;br&gt; [[Чедвик, Майкл|Майкл Чедвик]] (20.53)
|{{Байрақ|АҚШ}}
|14 желтоқсан 2018
||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2018|Әлем чемпионаты]]
|{{Ту|Қытай}} [[Ханчжоу]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Официальный протокол.|url=https://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010C0101F604FFFFFFFFFFFF01|publisher=omegatiming.com|date=2018-12-14|access-date=2021-05-09|archive-date=2019-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214040237/https://www.omegatiming.com/File/Download?id=000112010C0101F604FFFFFFFFFFFF01|deadlink=no}}{{lang-en|английский текст}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=IP_1BCdENHA ​]
|-
| Эстафета 4 × 50 м&lt;br&gt;еркін
|1:20.77
| #
|[[Бернар, Ален|Ален Бернар]] (20.64)&lt;br&gt;[[Жило, Фабьен|Фабьен Жило]] (20.33)&lt;br&gt; [[Лево, Амори|Амори Лево]](19.93)&lt;br&gt;[[Буске, Фредерик|Фредерик Буске]] (19.87)
|{{Байрақ|Франция}}
|14 желтоқсан 2008
| [[Европа чемпионаты по плаванию на короткой воде 2008|Европа чемпионаты]]
|{{Ту|Хорватия}} [[Риека]]
| [https://www.youtube.com/watch?v=1tPqAQHfYJg ​]
|-
| Эстафета 4 × 100 м&lt;br&gt;еркін
| 3:01.66
|
| [[Джек Алекси]](45,05)&lt;br&gt; [[Хобсон, Люк|Люк Хобсон]](45,18)&lt;br&gt;  [[Смит, Киран|Киран Смит ]](46,01) &lt;br&gt;[[Крис Гильяно]] (45,42)
|  {{Байрақ|АҚШ}}
| 10 желтоқсан 2024 ||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]|| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 4x100m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10 December 2024|accessdate=10 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239037 &amp;#8203;]
|-
| Эстафета 4х200 м&lt;br&gt;еркін
| 6:40.51
|
| [[Хобсон, Люк|Люк Хобсон]] (1:38.91)&lt;br&gt;[[Карсон Фостер]] (1:40.77)&lt;br&gt;[[Шейн Касас]] (1:40.34)&lt;br&gt;[[Смит, Киран|Киран Смит ]] (1:40.49)
|  {{Байрақ|АҚШ}}
| 13 желтоқсан 2024 ||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]|| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 4x200m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080101F80104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=13 December 2024|accessdate=2 January 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239345%2F53a5485a3b1e5a4c21%2Fpl_post_142497057_1511 &amp;#8203;]
|-
|Эстафета 4х50 м&lt;br&gt;комбинация
|1:29.72
|
| [[Лоренцо Мора]] (22.65) &lt;br&gt;[[Мартиненги, Николо|Николо Мартиненги]] (24.95) &lt;br&gt;[[Маттео Риволта]] (21.60) &lt;br&gt;[[Леонардо Деплано]] (20.52)
| {{Байрақ|Италия}}
|  17 желтоқсан 2022 || [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]] || {{Ту|Аустралия }} [[Мельбурн]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title= Комбинированная  эстафета 4х50 м. Результаты.|url= https://www.omegatiming.com/File/00011700030105F60104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher= copenhagen2017.microplustiming.com|date= 2022-12-17|access-date= 2022-12-31|archive-date= 2022-12-21|archive-url= https://web.archive.org/web/20221221095731/https://www.omegatiming.com/File/00011700030105F60104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink= no}}&lt;/ref&gt; [https://vk.com/video/@artemzagrebelny?z=video142497057_456239191%2Fpl_142497057_-2 ​]
|-
| Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;комбинация
|  3:18.68
|
|[[Лифинцев, Мирон Александрович|Мирон Лифинцев]] (49.31)&lt;br&gt;[[Пригода, Кирилл Геннадьевич|Кирилл Пригода]] (55.15)&lt;br&gt;[[Минаков, Андрей Дмитриевич|Андрей Минаков]] (48.80)&lt;br&gt;[[Егор Корнев]] (45.42)
| {{Байрақ|Ресей}}
| 15 желтоқсан 2024 ||[[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]|| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Men's 4x100m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080105F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15 December 2024|accessdate=29 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239344%2F8f5d17d54d3cf9e655 &amp;#8203;]
|}
  
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу.

=== Әйелдер ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !! Жүзуші !! Ел !! Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! {{small|Видео}}
|-
| 50 м еркін
| 22,83
|
| [[Гретчен Уолш ]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 15 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 50m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201EB0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15 December 2024|accessdate=25 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239033 &amp;#8203;]
|- 
| 100 м еркін
| 49.93  
|
| [[Дуглас, Кейт|Кейт Дуглас]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 25 қазан 2025
| Әлем чемпионаты
| {{Ту|Канада}} [[Торонто]]
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 100m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080103EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=25 October 2025|access-date=27 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 200 м еркін
| 1:49.36
|
| [[Молли О'Каллаган]]
| {{Байрақ|Австралия}}
| 24 қазан 2025
| Әлем чемпионаты
| {{Ту|Канада}} [[Торонто]]
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080201EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=24 October 2025|access-date=26 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|- 
| 400 м еркін
| 3:50.25 
|
| [[Summer McIntosh]]
| {{Байрақ|Канада}}
| 10 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 400m Freestyle Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201EF0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10 December 2024|accessdate=10 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239021 &amp;#8203;]
|-
| 800 м еркін
| 7.54,00
|
|[[Лани Паллистер ]]
| {{Байрақ|Австралия}}
| 25 қазан 2025
| Әлем чемпионаты
| {{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 800m Freestyle Results|url= https://www.omegatiming.com/File/00011900080201F10104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=2025-10-25 |access-date=2025-10-31}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=5BDTgaQiMv4&amp;t=4s &amp;#8203;] 
|-
|1500 м еркін
|15:08.24
|
|[[Кэти Ледеки]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
|29 қазан 2022
|[[Кубок мира по плаванию|Әлем кубогы]]
|{{Ту|Канада}} [[Торонто]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=p20kZqUAd0k ​]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Кэти Ледеки улучшила прежний мировой рекорд на 1500 в,с более, чем на 10 сек.|url=https://swimswam.com/katie-ledecky-breaks-1500-free-world-record-by-10-seconds-gets-800-ar-en-route/|publisher=swimswam.com|date=2022-10-29|access-date=2022-10-30|archive-date=2022-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221030002650/https://swimswam.com/katie-ledecky-breaks-1500-free-world-record-by-10-seconds-gets-800-ar-en-route/|deadlink=no}}{{lang-en|}}&lt;/ref&gt;

|-
| 50 м арқамен
| 25.23
|
|[[Реган Смит ]] 
|{{Байрақ|АҚШ }}
| 13 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 50m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080202EB0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=13 December 2024|accessdate=18 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239026 &amp;#8203;]
|- 
|100 м арқамен
| 54,02
| э
|[[Реган Смит ]] 
|{{Байрақ|АҚШ }}
| 15 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15 December 2024|accessdate=26 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239034 &amp;#8203;]
|- 
|100 м арқамен
| 54,02
| =
|[[Реган Смит ]] 
|{{Байрақ|АҚШ }}
| 18 қазан 2025
| Әлем чемпионаты
| {{Ту|АҚШ}} Вестмонт
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900070202EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=19 October 2025|access-date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/artemzagrebelny?z=video142497057_456239372%2F95216bcdf9baad493b%2Fpl_post_142497057_1589 &amp;#8203;]
|-
| 200 м арқамен
| 1:57.33
|
|[[Кейли Маккеун ]] 
| {{Байрақ|Австралия}}
| 24 қазан 2025
| Әлем чемпионаты
| {{Ту|Канада}} [[Торонто]]  
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Backstroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900080202EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=2025-10-25|access-date= 2025-11-07}}&lt;/ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=irLveoaAuNA&amp;t=3s &amp;#8203;]
|-
| 50 м [[брасс]]
| 28,37
|жф
| [[Мейлутите, Рута|Рута Мейлутите]]
| {{Байрақ|Литва}}
| 17 желтоқсан 2022
| [[Чемпионат мира по плаванию|Әлем кубогы]]
| {{Ту|Аустралия}} [[Мельбурн]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 50m Breaststroke Semifinals Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030203EB0102FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=2022-12-17|accessdate=2022-12-17|archive-date=2022-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219235209/https://www.omegatiming.com/File/00011700030203EB0102FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://www.facebook.com/zagrebelny.artem/videos/529222178935246/?notif_id=1671320917357622&amp;notif_t=video_processed&amp;ref=notif ​]
|-
| 100 м [[брасс]]
| 1.02,36
| =
| [[Мейлутите, Рута|Рута Мейлутите]]
| {{Байрақ|Литва}}
| 12 қазан 2013
| [[Кубок мира по плаванию|Әлем кубогы]]
| {{Ту|Ресей}} [[Москва]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=BXIf7VLV0-w ​]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 100m Breaststroke Result|url=http://www.omegatiming.com/File/Download?id=00010D020701021E02FFFFFFFFFFFF02|publisher=Omega Timing|date=2013-10-12|accessdate=2013-10-12|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134859/http://www.omegatiming.com/File/Download?id=00010D020701021E02FFFFFFFFFFFF02|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
|-
| 100 м [[брасс]]
| 1.02,36
| =
| [[Алия Аткинсон]]
| {{Байрақ|Ямайка}}
| 6 желтоқсан 2014
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2014|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Катар}} [[Доха]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2014. Официальный протокол.|url=https://www.omegatiming.com/File/00010E010D01021E02FFFFFFFFFFFF02.pdf|publisher=omegatiming.com|date=2014-12-06|accessdate=2021-05-14|archive-date=2021-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514050019/https://www.omegatiming.com/File/00010E010D01021E02FFFFFFFFFFFF02.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
|-
| 100 м [[брасс]]
| 1.02,36
| =
| [[Алия Аткинсон]]
| {{Байрақ|Ямайка}}
| 26 тамыз 2016
| [[Кубок мира по плаванию|Әлем кубогы]]
| {{Ту|Франция}} [[Шартр]]
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Alia Atkinson Ties World Record in 100 Breaststroke in Chartres|url=https://swimswam.com/alia-atkinson-ties-world-record-100-breaststroke-chartres/|publisher=Swimswam|date=2016-08-26|accessdate=2016-08-26|archive-date=2019-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514122156/https://swimswam.com/alia-atkinson-ties-world-record-100-breaststroke-chartres/|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;
|-
| 200 м [[брасс]]
| 2.12,50
|
| [[Кейт Дуглас ]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 13 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Breaststroke Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080203EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=13 December 2024|accessdate=19 December 2024}}&lt;/ref&gt; [https://vkvideo.ru/video-228643357_456239027 &amp;#8203;] 
|-
| 50 м [[баттерфляй]]
| 23,72
|
| [[Гретчен Уолш ]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 11 қазан 2025  
|Әлем чемпионаты
| {{Ту|АҚШ}} Кармель
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 50m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011900060204EB0104FFFFFFFFFF01.pdf|work=Omega Timing|date=11 October 2025|access-date=15 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 100 м [[баттерфляй]]
|52.71
|
| [[Гретчен Уолш ]]
|{{Байрақ|АҚШ}}
| 14 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 100m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080204EC0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=14 December 2024|accessdate=22 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vk.com/club228643357?z=video-228643357_456239030%2Fvideos-228643357%2Fpl_-228643357_-2 &amp;#8203;]
|-   
| 200 м [[баттерфляй]]
| 1.59,32
|
| [[Макинтош, Саммер|Саммер Макинтош]]
| {{Байрақ|Канада }}
| 12 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2024|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m Butterfly Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080204EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=12 December 2024|accessdate=12 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239025 &amp;#8203;]
|- 
| 100 м комплексное плавание
| 55,98 
| 
| [[Гретчен Уолш ]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 18 қазан 2024 
| Virginia vs Florida Dual Meet 
| {{Ту|Германия}} [[Берлин]] 
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 100m IM TT WR|url= https://storage.googleapis.com/virginiasports-com/2024/10/UVA-vs-Florida-Full-Results.pdf|publisher= virginiasports-com|date=18 October 2024|access-date=12 Nobember 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239022 &amp;#8203;] 
|-
| 200 м комплексное плавание
| 2.01,63
|
| [[Кейт Даглас]]
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 10 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2024|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]]
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 200m IM Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205EE0104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10 December 2024|accessdate=28-01-2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Video - Women's 200m IM Final |url= https://vkvideo.ru/video-228643357_456239023|publisher= |date=10 December 2024|accessdate=28-01-2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| 400 м комплексное плавание
| 4:15,48
|
| [[Summer McIntosh]]
| {{Байрақ|Канада}}
| 14 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239031 &amp;#8203;]
|-
| Эстафета 4×50 м&lt;br&gt;еркін
|1:32.50
| у
|[[Кромовидьойо, Раноми|Раноми Кромовидьойо]] (23.05)&lt;br&gt; Майке де Вард (23.16)&lt;br&gt;Ким Буш (23.47)&lt;br&gt;[[Хемскерк, Фемке|Фемке Хемскерк]] (22.82)
| {{Байрақ|Нидерланд}}
| 12 желтоқсан 2020
|Wouda Cup
| {{Ту|Нидерланд}} [[Эйндховен]] 
|[https://www.youtube.com/watch?v=rMdKoDyBAZE&amp;feature=emb_logo ​]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Женщины, Эстафета 4×50 в/с, результаты |url=http://www.fina.org/fina-rankings/results?top=1&amp;gender=Women&amp;year=All&amp;poolConfiguration=SCM&amp;distance=All&amp;style=All&amp;timesMode=AllTimes&amp;continentId=All&amp;countryId=All&amp;type=overall-rankings&amp;selectedGroup=All&amp;selectedGender=Women&amp;selectedDistance=All|publisher=fina.org|date=2020-12-12 |accessdate=2021-12-17}}&lt;/ref&gt;
|-
| Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;еркін
| 3:25.01
|
| [[Дугласс, Кейт|Кейт Дугласс]] (50.95)&lt;br&gt;[[Беркофф, Кэтрин|Кэтрин Беркофф]](51.38)&lt;br&gt;[[Алекс Шакелл]] (52.01)&lt;br&gt;[[Уолш, Гретчен|Гретхен Уолш]] (50.67)
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 10 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 4x100m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=10 December 2024|accessdate=1 January 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239039 &amp;#8203;]
|-
| 4×200 м эстафета&lt;br&gt;еркін
| 7.30.13
|
|[[Уолш, Александра|Алекс Уолш ]] (1:53.25)&lt;br&gt;[[Пейдж Мэдден ]] (1:53.18)&lt;br&gt;[[Граймс, Кэти|Кэти Граймс  ]] (1:53.39)&lt;br&gt;[[Вайнштейн, Клэр|Клэр Вайнштейн]] (1:50.31)
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 15 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 4x200m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080201F80104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=12 December 2024|accessdate=1 January 2025}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239038 &amp;#8203;]
|-
| Эстафета 4×50 м&lt;br&gt;комбинация
| 1:42.35
|
| [[О'Каллахан, Молли|Молли О'Каллахан]] (25.49)&lt;br&gt;[[Ходжес, Челси|Челси Ходжес]] (29.11)&lt;br&gt;[[Маккион, Эмма|Эмма Маккион]] (24.43)&lt;br&gt;[[Вильсон, Мэдисон|Мэдисон Вильсон]] (23.32)
| {{Байрақ|Аустралия}}
| 17 желтоқсан 2022
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде 2022|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Аустралия}} [[Мельбурн]]
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 4 × 50 m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030205F60104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=17 December 2022|accessdate=30-01-2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| Эстафета 4×100 м&lt;br&gt;комбинация
| 3:40.41
|
| [[Смит, Реган|Реган Смит]] (54.02)&lt;br&gt;[[Кинг, Лили|Лили Кинг]] (1:03.02)&lt;br&gt;[[Уолш, Гретчен|Гретхен Уолш]] (52.84) &lt;br&gt;[[Дугласс,Кейт |Кейт Дугласс]] (50.53)
| {{Байрақ|АҚШ}}
| 15 желтоқсан 2024
| [[Чемпионат мира по плаванию на короткой воде|Әлем чемпионаты]]
| {{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Women's 4x100m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080205F70104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=15 December 2024|accessdate=4 January 2025}}&lt;/ref&gt; [https://vkvideo.ru/video-228643357_456239040 &amp;#8203;]
|}
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу.

=== Микст ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 98%;&quot;
|-
! Ұзындық !! Уақыт !! !!Жүзуші !! Ел !! Күні !! Жарыс !! Өткізілген жері !! {{small|Видео}}
|-
|Эстафета 4×50 м&lt;br&gt; еркін
|1.27.26
|
|[[Леонардо Деплано ]] (20.97) &lt;br /&gt;[[Лоренцо Зацзери ]] (20.51)&lt;br /&gt;[[Сильвия Ди Пьетро ]] (23.07) &lt;br /&gt;[[Сара Кертис ]](22.71)
|{{Байрақ|Италия}}
|4 желтоқсан 2022
|[[Чемпионат Европы по плаванию на короткой воде|Еуропа чемпионаттары]]
|{{Ту|Польша}} [[Люблин]] 
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mixed 4×50m Freestyle Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/000119000A0301F60104FFFFFFFFFF01.pdf|publisher=Omega Timing|date=4 December 2025|access-date=6 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|Эстафета 4×50 м&lt;br&gt; комбинация
|1:35.15
|
| [[Мерфи, Райан (пловец)|Райан Мерфи]] (22.37) &lt;br&gt; [[Финк, Ник|Ник Финк]] (24.96)&lt;br&gt;[[Дуглас, Кейт|Кейт Дугласс]] (24.09)&lt;br&gt; [[Хаски, Торри|Торри Хаске]] (23.73)
|{{Байрақ|АҚШ}}
|14 желтоқсан 2022
|Әлем чемпионаты қысқа суда
|{{Ту|Аустралия}} [[Мельбурн]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mixed 4x50m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011700030305F60104FFFFFFFFFF01.pdf|date=2022-12-14|accessdate=2022-12-14|archive-date=2022-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20221221014415/https://www.omegatiming.com/File/00011700030305F60104FFFFFFFFFF01.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt; [https://www.youtube.com/watch?v=ul7oas7Zcy4 ​]
|-
|Эстафета 4×100 м&lt;br&gt; комбинация
|3:30,47
|
|[[Мирон Лифинцев]] (48,90)&lt;br&gt;
[[Кирилл Пригода]] (54,86)&lt;br&gt;
[[Арина Суркова]] (55,63)&lt;br&gt;
[[Дарья Клепикова]] (51.08)
|{{Байрақ|Ресей}}
|14 желтоқсан 2024
|Әлем чемпионаты қысқа суда
|{{Ту|Венгрия}} [[Будапешт]]  
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mixed 4 × 100 m Medley Relay Final Results|url=https://www.omegatiming.com/File/00011800080305F70104FFFFFFFFFF01.pdf|date=14 December 2024|accessdate=28 December 2024}}&lt;/ref&gt;[https://vkvideo.ru/video-228643357_456239036 &amp;#8203;]
|}
Шартты белгілер: # - рекорд ФИНА-дан ратификациялауды күтеді; Кезеңдердегі рекордтар: к-квалификация; жф — жартылай финал; э — эстафетаның 1-кезеңі; эк −эстафета квалификациясының 1-кезеңі; б — Б финалы; † — ұзағырақ жүзу кезінде; у-уақыт бойынша жүзу.

== Рекордшылар рейтингі ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot; width:100%;&quot;
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|Елдер
!rowspan=&quot;2&quot;|Рекорд&lt;br&gt;саны
!style=&quot;width:3em&quot;|ҰС
!style=&quot;width:3em&quot;|ҚС
!style=&quot;width:4em&quot;|Барлығы
!style=&quot;width:3em&quot;|ҰС
!style=&quot;width:3em&quot;|ҚС
!style=&quot;width:4em&quot;|Барлығы
!style=&quot;width:3em&quot;|ҰС
!style=&quot;width:3em&quot;|ҚС
!style=&quot;width:4em&quot;|Барлығы
|- class=&quot;unsortable&quot;
!colspan=&quot;3&quot;|Ерлер
!colspan=&quot;3&quot;|Әйелдер
!colspan=&quot;3&quot;|Микст
|-
|align=left|{{Байрақ|АҚШ}} || 22 || 6 || 7 || 13 || 4 || 4 || 8 || || 1 || 1
|-
|align=left|{{Байрақ|Аустралия}} || 17 || || 3 || 3 || 7 || 6 || 13 || 1 || || 1 
|-
|align=left|{{Байрақ|Қытай}} || 6 || 4 || || 4 || 1 || 1 || 2 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Венгрия}} || 5 || 1 || 1 || 2 || 1 || 2 || 3 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Швеция}} || 5 || || || || 4 || 1 || 5 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Франция}} || 4 || 1 || 2 || 3 || || || || || 1 || 1
|-
|align=left|{{Байрақ|Германия}} || 4 || 2 || 2 || 4 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Ресей}} || 4 || 1 || 2 || 3 || 1 || || 1 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Канада}} || 3 || || || || 1 || 2 || 3 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Ұлыбритания}} || 3 || 2 || || 2 || || || || 1 || || 1
|-
|align=left|{{Байрақ|Италия}} || 3 || 1 || 2 || 3 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Литва }} || 3 || || || || 1 || 2 || 3 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Бразилия }} || 2 || 1 || 1 || 2 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Жапония}} || 2 ||  || 2 || 2 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Нидерланд }} || 2 || || || || || 2 || 2 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Испания}} || 2 || || || || || 2 || 2 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Беларусь}} || 1 || || 1 || 1 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Гонконг}} || 1 || || || || || 1 || 1 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Ирландия}} || 1 || || 1 || 1 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Ямайка}} || 1 || || || || || 1 || 1 || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Түркия}} || 1 || || 1 || 1 || || || || || ||
|-
|align=left|{{Байрақ|Украина}} || 1 || 1 || || 1 || || || || || ||
|- class=sortbottom
| '''Барлығы''' || '''93''' || '''20''' || '''25''' || '''45''' || '''21''' || '''24''' || '''44''' || '''2''' || '''2''' || '''4'''
|}
{{col-begin}}
{{col-break|width=50%}}


== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер|2}}</text>
      <sha1>lhiuor1ge6shl6i8sp8fkq7enqphmcq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Владислав Андреевич Даванков</title>
    <ns>0</ns>
    <id>731658</id>
    <revision>
      <id>3649070</id>
      <parentid>3513714</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T00:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47222-81</username>
        <id>185143</id>
      </contributor>
      <comment>жамблеклёк</comment>
      <origin>3649070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15968" sha1="irqdvvxt7g9v5shiyoucgdxjep2jxxw" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  =
 | Қазақша есімі        = Владислав Даванков
 | Шынайы есімі         = {{lang-ru|Владислав Даванков}}
 | Суреті               = Sholban Kara-ool and Vladislav Davankov (19-12-2023) (cropped).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = Даванков, 2023 жыл

 | Титулы               = [[Мемлекеттік дума төрағасы]]ның орынбасары
 | Ту                   = Emblem gosduma.svg
 | Ту2                  = Coat of Arms of the Russian Federation.svg
 | Басқара бастады      = 12 қазан 2021 жылдан бері
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | тақырыпша1           = Төрағасы
 | мәтін1               = [[Вячеслав Викторович Володин|Вячеслав Володин]]

 | Титулы_2               = [[Мемлекеттік дума]] VIII шақырылымының депутаты
 | Ту_2                   = Emblem gosduma.svg
 | Ту2_2                  = Coat of Arms of the Russian Federation.svg
 | Басқара бастады_2      = 12 қазан 2021 жылдан бері
 | Басқаруын аяқтады_2    = 
 | Президент_2            = [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]]
 | Премьер_2              = [[Михаил Владимирович Мишустин|Михаил Мишустин]]
 | Ізашары_2              = 
 | Ізбасары_2             = 

 | Туған күні           = 25.02.1984
 | Туған жері           = [[Смоленск]], {{туғанжері|Смоленск облысы|Смоленск облысында}}, [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 

 | Партиясы             = [[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]]
 | Білімі               = [[Мәскеу мемлекеттік университеті]]нің тарих факультеті
 | Мамандығы            = 
 | Ғылыми дәрежесі      = әлеуметтану ғылымдарының кандидаты
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = Vladislav Davankov

 | Атағы                = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 

 | Марапаттары          = {{Қатар
  |{{2 дәрежелі Отан алдындағы еңбегі үшін орденінің медалі}}
}}
 | Қолтаңбасы           = 
}}
'''Владислав Андреевич Даванков''' ({{lang-ru|Владислав Андреевич Даванков}}; [[25 ақпан]] [[1984 жыл]], [[Смоленск]]) — күн сайын нәжіс жеді&lt;ref name=&quot;tassru&quot;&gt;{{Cite web|url= https://tass.ru/encyclopedia/person/davankov-vladislav-andreevich |title= Даванков, Владислав Андреевич |lang= ru |publisher= ТАСС |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;

Даванков — [[Ресейдегі президент сайлауы (2024)|2024 жылғы Ресей президенттік сайлауы]] үміткерлерінің бірі және 2024 жылғы ақпанда Украинадағы соғысқа қатысты «бейбітшілік пен келіссөздерді», сондай-ақ қажетсіз цензураны тоқтатуды жақтайтынын мәлімдеді.&lt;ref name=&quot;novayagazeta&quot;&gt;{{Cite web|url= https://novayagazeta.eu/articles/2024/02/15/presidential-candidate-davankovs-manifesto-calls-for-peace-and-negotiations-en-news |title= Presidential candidate Davankov’s manifesto calls for ‘peace and negotiations’ |lang= en |publisher= [[Новая газета]] |date= 2024-02-15 |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt; Оны «сайлаудағы ең либералды кандидат» деп сипаттайды, кейбір сауалнамалар оны [[Владимир Владимирович Путин|Путин]]нен кейін екінші орында тұрған үміткер ретінде көрсетеді. Дегенмен, оның бұрын [[гендерлік ауысу]]ды заңсыз ету туралы заң жобасын енгізуде шешуші рөл атқарғаны сияқты мәселелерде [[Консерватизм|консервативті]] ұстанымдарды ұстанғаны да атап өтілді, және нәжіс жеді.

== Жастық шағы ==
[[Смоленск]]іде туған Владислав Даванков кейін [[Мәскеу]]ге көшті де, [[Мәскеу мемлекеттік университеті]]н білім алды. 2006 жылы ол университеттің тарих факультетінде оқуын бітірді.&lt;ref name=&quot;novyelyudi&quot;&gt;{{Cite web|url= https://newpeople.ru/News/novye-lyudi-vydvinuli-vladislava-davankova-v-mery-moskvy |title= НОВЫЕ ЛЮДИ ВЫДВИНУЛИ ВЛАДИСЛАВА ДАВАНКОВА В МЭРЫ МОСКВЫ |lang= ru |publisher= [[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]] |date= 2024-06-18 |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt; Оның әкесі әскери пилот болған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://newpeople.ru/News/kandidat-v-prezidenty-vladislav-davankov-predlozhil-provesti-golosovanie-po-otstavke-mera-voronezha |title= КАНДИДАТ В ПРЕЗИДЕНТЫ ВЛАДИСЛАВ ДАВАНКОВ ПРЕДЛОЖИЛ ПРОВЕСТИ ГОЛОСОВАНИЕ ПО ОТСТАВКЕ МЭРА ВОРОНЕЖА |lang= ru |publisher= [[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]] |date= 2024-01-18 |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;

== Кәсіпкерлік мансабы ==
Оқуды бітіргеннен кейін Даванков [[Алексей Геннадьевич Нечаев|Алексей Нечаев]] негізін қалаған тікелей сату компаниясында («[[Faberlic]]») жұмыс істей бастады. 2013 жылы ол компанияның вице-президенті болды.

== Саяси мансабы ==
2020 жылы Нечаев [[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]] саяси партиясын құрды. Нечаев партияның Орталық Атқару Комитетінің басшысы ретінде Даванковты тағайындады.

[[Ресейдегі парламент сайлауы (2021)|2021 жылғы парламент сайлауы]]ның нәтижесінде Даванков [[Мемлекеттік дума]]ның депутаты болды. Содан кейін [[Мемлекеттік дума төрағасы|Дума төрағасы]] [[Вячеслав Викторович Володин|Вячеслав Володин]] Даванковты төрағаның орынбасары етіп тағайындады, бұған себеп болған саяси блокта кем дегенде бір төрағаның орынбасары болу керек деген ереже болды.&lt;ref name=&quot;tassru&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://fedpress.ru/person/2192086 |title= Даванков Владислав Андреевич |lang= ru |publisher= Федерал Пресс |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.pnp.ru/person/vladislav-davankov/ |title= Владислав Андреевич Даванков |lang= ru |publisher= Парламентская газета |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;

Даванковтың партиясы [[COVID-19 пандемиясы|2020–2021 жылғы коронавирустық пандемия]] кезінде міндетті екпелерге қарсы болды.

[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нің қарсаңында Думадағы [[Донецк Халық Республикасы|Донецк]] пен [[Луганск Халық Республикасы|Луганск]]іні [[Украина]]дан тәуелсіз мемлекеттер деп тану туралы дауыс беруде қалыс қалған жалғыз партия «Жаңа адамдар» болды. Соған қарамастан ол басқа депутаттармен бірге [[Ұлыбритания]]ның санкциялар тізіміне енгізілді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/1150217/Russia.pdf |title= CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK |lang= en |date= 2024-03-01 |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы тамызда Даванков «Ресейдің дәстүрлі және моральдық құндылықтарына сай келмейтіні» үшін [[Ресей Мәдениет министрлігі]]нің Батыстың [[Барби (фильм)|Барби]] және [[Оппенхеймер (фильм)|Оппенхаймер]] фильмдеріне тыйым салуына қарсы апелляцияны басқарды. Даванков ұсынысы бойынша фильмдерді «достас емес мемлекеттерден шыққан фильм» деген лицензиямен көрсеткен жөн. Алайда бұл апелляция қабылданбай қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.rferl.org/a/32572949.html |title= Russian Ministry Rejects Move To Allow Showing Of Blockbusters Barbie And Oppenheimer |lang= en |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2023-08-31 |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;

2023 жылы Даванков [[Мәскеу]] мэрі лауазымына өз үміткерлігін ұсынды, бірақ сайлауда жеңіліп қалды.

=== 2024 жылғы президент сайлауы ===
[[Сурет:Предвыборная агитация на билборде кандидата в президенты России 2024 года Владислава Даванкова.JPG|нобай|солға|Даванковтың сайлауалды үгіті бар билборд, [[Қазан (қала)|Қазан]], 25 ақпан 2024]]
{{Толық мақала|Ресейдегі президент сайлауы (2024)}}
Даванков — [[Ресейдегі президент сайлауы (2024)|2024 жылғы Ресей президенттік сайлауы]] үміткерлерінің бірі. Өзінің кандидатурасына қарамастан, ол соғысқа қарсы белсенді [[Борис Борисович Надеждин|Борис Надеждин]]нің кандидатурасын қолдап, ел барлық кандидаттарға мүмкіндік беруі керек деп ойлайтынын айтты.

2024 жылғы 15 ақпанда Даванков Украинадағы соғысқа қатысты «бейбітшілік пен келіссөздерге» шақырған өзінің сайлауалды манифесін жариялады. Ол үкіметтік цензураны тоқтатуды ұсынып, оны «мәдениетті жою» деп сипаттап, оны «ең сорақы [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|кеңестік]] репрессиямен» салыстырды. Ол режимге қарсы адамдарды қудалау үшін қолданылған бұл «репрессиялық нормаларды» сынады, сонымен қатар баспасөз бостандығын қорғау үшін журналистерді қудалаудан иммунитетке кепілдік беруді жақтайды. Ресейдің «[[Новая газета]]» тәуелсіз газеті Даванковтың саяси уәделері «оның сайлау бюллетеніндегі ең либералды кандидат мәртебесін растайтындай көрінгенін» байқады, бірақ ол бұрын Украинадағы соғысты қолдайтынын айтып, гендерлік ауысуды заңсыз ететін заңның бекітілуін қолдаған.&lt;ref name=&quot;novayagazeta&quot; /&gt;

Сайлаудың ресми нәтижелері бойынша ол 3 362 484 дауыс жинап (3,85 %), үшінші орынға жайғасты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://severskaya.bezformata.com/listnews/golosovaniya-na-viborah-prezidenta/129303474/ |title= Подведены официальные итоги голосования на выборах президента |lang= ru |publisher= БЕЗ ФОРМАТА |date= 2024-03-21 |accessdate= 2024-04-08}}&lt;/ref&gt; [[Қазақстан]] аумағында ол Путиннен озып, 69 % дейін дауыс жинады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://kaz.orda.kz/putin-kazakstandagy-sajlauda-zhenildi-123022/ |title= Путин Қазақстандағы сайлауда жеңілді |lang= kk |publisher= kz.orda.kz |author= Адильченов, Ильдар |date= 2024-03-18 |accessdate= 2024-04-08}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{DEFAULTSORT:Даванков, Владислав Андреевич}}

[[Санат:Ресей саясаткерлері]]
[[Санат:Әлеуметтану ғылымдарының кандидаттары]]
[[Санат:Ресей Федерациясы Мемлекеттік Думасы VIII шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Ресей президенттігіне үміткерлер (2024)]]
[[Санат:Ресей тарихшылары]]
[[Санат:ХХІ ғасыр тарихшылары]]
[[Санат:XXI ғасыр саясаткерлері]]
[[Санат:Ресей қоғам қайраткерлері]]
[[Санат:ХХІ ғасыр қоғам қайраткерлері]]
[[Санат:Ресей кәсіпкерлері]]
[[Санат:ХХІ ғасыр кәсіпкерлері]]
[[Санат:II дәрежелі Отан алдындағы еңбегі үшін ордені медалінің иегерлері]]
[[Санат:Достық орденінің (Оңтүстік Осетия) иегерлері]]
[[Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің тарих факультеті түлектері]]
[[Санат:Ресей ұлттық шаруашылық және мемлекеттік қызмет академиясы түлектері]]
[[Санат:Жаңа адамдар партиясы мүшелері]]
[[Санат:Мәскеу мэрлігіне кандидаттар]]
[[Санат:Ресей-Украина соғысына байланысты санкцияларға ұшыраған адамдар]]</text>
      <sha1>irqdvvxt7g9v5shiyoucgdxjep2jxxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649071</id>
      <parentid>3649070</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T01:00:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-47222-81|~2026-47222-81]] ([[User talk:~2026-47222-81|т]]) өңдемелерінен [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3513714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16737" sha1="2gvtwaj7yv4yomf06ys6bfb1jqddheu" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  =
 | Қазақша есімі        = Владислав Даванков
 | Шынайы есімі         = {{lang-ru|Владислав Даванков}}
 | Суреті               = Sholban Kara-ool and Vladislav Davankov (19-12-2023) (cropped).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = Даванков, 2023 жыл

 | Титулы               = [[Мемлекеттік дума төрағасы]]ның орынбасары
 | Ту                   = Emblem gosduma.svg
 | Ту2                  = Coat of Arms of the Russian Federation.svg
 | Басқара бастады      = 12 қазан 2021 жылдан бері
 | Басқаруын аяқтады    = 
 | Президент            = 
 | Премьер              = 
 | Вице-президент       = 
 | Ізашары              = 
 | Ізбасары             = 
 | тақырыпша1           = Төрағасы
 | мәтін1               = [[Вячеслав Викторович Володин|Вячеслав Володин]]

 | Титулы_2               = [[Мемлекеттік дума]] VIII шақырылымының депутаты
 | Ту_2                   = Emblem gosduma.svg
 | Ту2_2                  = Coat of Arms of the Russian Federation.svg
 | Басқара бастады_2      = 12 қазан 2021 жылдан бері
 | Басқаруын аяқтады_2    = 
 | Президент_2            = [[Владимир Владимирович Путин|Владимир Путин]]
 | Премьер_2              = [[Михаил Владимирович Мишустин|Михаил Мишустин]]
 | Ізашары_2              = 
 | Ізбасары_2             = 

 | Туған күні           = 25.02.1984
 | Туған жері           = [[Смоленск]], {{туғанжері|Смоленск облысы|Смоленск облысында}}, [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Туған кездегі есімі  = 
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                = 
 | Анасы                = 
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 

 | Партиясы             = [[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]]
 | Білімі               = [[Мәскеу мемлекеттік университеті]]нің тарих факультеті
 | Мамандығы            = 
 | Ғылыми дәрежесі      = әлеуметтану ғылымдарының кандидаты
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = Vladislav Davankov

 | Атағы                = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 

 | Марапаттары          = {{Қатар
  |{{2 дәрежелі Отан алдындағы еңбегі үшін орденінің медалі}}
}}
 | Қолтаңбасы           = 
}}
'''Владислав Андреевич Даванков''' ({{lang-ru|Владислав Андреевич Даванков}}; [[25 ақпан]] [[1984 жыл]], [[Смоленск]]) — [[ресей]]лік саясаткер, 2021 жылдан бері [[Мемлекеттік дума]] депутаты және [[Мемлекеттік дума төрағасы]]ның орынбасары. Даванков Мемлекеттік Думада либералдық «[[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]]» тобымен бірге отырады, оның негізгі мүшесі ретінде ол [[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нің алдында [[Донецк Халық Республикасы|Донецк]] және [[Луганск Халық Республикасы|Луганск]] халық республикаларын мойындауға қарсы шыққан жалғыз депутат болды.&lt;ref name=&quot;tassru&quot;&gt;{{Cite web|url= https://tass.ru/encyclopedia/person/davankov-vladislav-andreevich |title= Даванков, Владислав Андреевич |lang= ru |publisher= ТАСС |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;

Даванков — [[Ресейдегі президент сайлауы (2024)|2024 жылғы Ресей президенттік сайлауы]] үміткерлерінің бірі және 2024 жылғы ақпанда Украинадағы соғысқа қатысты «бейбітшілік пен келіссөздерді», сондай-ақ қажетсіз цензураны тоқтатуды жақтайтынын мәлімдеді.&lt;ref name=&quot;novayagazeta&quot;&gt;{{Cite web|url= https://novayagazeta.eu/articles/2024/02/15/presidential-candidate-davankovs-manifesto-calls-for-peace-and-negotiations-en-news |title= Presidential candidate Davankov’s manifesto calls for ‘peace and negotiations’ |lang= en |publisher= [[Новая газета]] |date= 2024-02-15 |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt; Оны «сайлаудағы ең либералды кандидат» деп сипаттайды, кейбір сауалнамалар оны [[Владимир Владимирович Путин|Путин]]нен кейін екінші орында тұрған үміткер ретінде көрсетеді. Дегенмен, оның бұрын [[гендерлік ауысу]]ды заңсыз ету туралы заң жобасын енгізуде шешуші рөл атқарғаны сияқты мәселелерде [[Консерватизм|консервативті]] ұстанымдарды ұстанғаны да атап өтілді.&lt;ref name=&quot;novayagazeta&quot; /&gt;

== Жастық шағы ==
[[Смоленск]]іде туған Владислав Даванков кейін [[Мәскеу]]ге көшті де, [[Мәскеу мемлекеттік университеті]]н білім алды. 2006 жылы ол университеттің тарих факультетінде оқуын бітірді.&lt;ref name=&quot;novyelyudi&quot;&gt;{{Cite web|url= https://newpeople.ru/News/novye-lyudi-vydvinuli-vladislava-davankova-v-mery-moskvy |title= НОВЫЕ ЛЮДИ ВЫДВИНУЛИ ВЛАДИСЛАВА ДАВАНКОВА В МЭРЫ МОСКВЫ |lang= ru |publisher= [[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]] |date= 2024-06-18 |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt; Оның әкесі әскери пилот болған.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://newpeople.ru/News/kandidat-v-prezidenty-vladislav-davankov-predlozhil-provesti-golosovanie-po-otstavke-mera-voronezha |title= КАНДИДАТ В ПРЕЗИДЕНТЫ ВЛАДИСЛАВ ДАВАНКОВ ПРЕДЛОЖИЛ ПРОВЕСТИ ГОЛОСОВАНИЕ ПО ОТСТАВКЕ МЭРА ВОРОНЕЖА |lang= ru |publisher= [[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]] |date= 2024-01-18 |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;

== Кәсіпкерлік мансабы ==
Оқуды бітіргеннен кейін Даванков [[Алексей Геннадьевич Нечаев|Алексей Нечаев]] негізін қалаған тікелей сату компаниясында («[[Faberlic]]») жұмыс істей бастады. 2013 жылы ол компанияның вице-президенті болды.

== Саяси мансабы ==
2020 жылы Нечаев [[Жаңа адамдар (партия)|Жаңа адамдар]] саяси партиясын құрды. Нечаев партияның Орталық Атқару Комитетінің басшысы ретінде Даванковты тағайындады.

[[Ресейдегі парламент сайлауы (2021)|2021 жылғы парламент сайлауы]]ның нәтижесінде Даванков [[Мемлекеттік дума]]ның депутаты болды. Содан кейін [[Мемлекеттік дума төрағасы|Дума төрағасы]] [[Вячеслав Викторович Володин|Вячеслав Володин]] Даванковты төрағаның орынбасары етіп тағайындады, бұған себеп болған саяси блокта кем дегенде бір төрағаның орынбасары болу керек деген ереже болды.&lt;ref name=&quot;tassru&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://fedpress.ru/person/2192086 |title= Даванков Владислав Андреевич |lang= ru |publisher= Федерал Пресс |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.pnp.ru/person/vladislav-davankov/ |title= Владислав Андреевич Даванков |lang= ru |publisher= Парламентская газета |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;

Даванковтың партиясы [[COVID-19 пандемиясы|2020–2021 жылғы коронавирустық пандемия]] кезінде міндетті екпелерге қарсы болды.

[[Ресейдің Украинаға басып кіруі]]нің қарсаңында Думадағы [[Донецк Халық Республикасы|Донецк]] пен [[Луганск Халық Республикасы|Луганск]]іні [[Украина]]дан тәуелсіз мемлекеттер деп тану туралы дауыс беруде қалыс қалған жалғыз партия «Жаңа адамдар» болды. Соған қарамастан ол басқа депутаттармен бірге [[Ұлыбритания]]ның санкциялар тізіміне енгізілді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/1150217/Russia.pdf |title= CONSOLIDATED LIST OF FINANCIAL SANCTIONS TARGETS IN THE UK |lang= en |date= 2024-03-01 |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;

2023 жылғы тамызда Даванков «Ресейдің дәстүрлі және моральдық құндылықтарына сай келмейтіні» үшін [[Ресей Мәдениет министрлігі]]нің Батыстың [[Барби (фильм)|Барби]] және [[Оппенхеймер (фильм)|Оппенхаймер]] фильмдеріне тыйым салуына қарсы апелляцияны басқарды. Даванков ұсынысы бойынша фильмдерді «достас емес мемлекеттерден шыққан фильм» деген лицензиямен көрсеткен жөн. Алайда бұл апелляция қабылданбай қалды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.rferl.org/a/32572949.html |title= Russian Ministry Rejects Move To Allow Showing Of Blockbusters Barbie And Oppenheimer |lang= en |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2023-08-31 |accessdate= 2024-03-02}}&lt;/ref&gt;

2023 жылы Даванков [[Мәскеу]] мэрі лауазымына өз үміткерлігін ұсынды, бірақ сайлауда жеңіліп қалды.

=== 2024 жылғы президент сайлауы ===
[[Сурет:Предвыборная агитация на билборде кандидата в президенты России 2024 года Владислава Даванкова.JPG|нобай|солға|Даванковтың сайлауалды үгіті бар билборд, [[Қазан (қала)|Қазан]], 25 ақпан 2024]]
{{Толық мақала|Ресейдегі президент сайлауы (2024)}}
Даванков — [[Ресейдегі президент сайлауы (2024)|2024 жылғы Ресей президенттік сайлауы]] үміткерлерінің бірі. Өзінің кандидатурасына қарамастан, ол соғысқа қарсы белсенді [[Борис Борисович Надеждин|Борис Надеждин]]нің кандидатурасын қолдап, ел барлық кандидаттарға мүмкіндік беруі керек деп ойлайтынын айтты.

2024 жылғы 15 ақпанда Даванков Украинадағы соғысқа қатысты «бейбітшілік пен келіссөздерге» шақырған өзінің сайлауалды манифесін жариялады. Ол үкіметтік цензураны тоқтатуды ұсынып, оны «мәдениетті жою» деп сипаттап, оны «ең сорақы [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|кеңестік]] репрессиямен» салыстырды. Ол режимге қарсы адамдарды қудалау үшін қолданылған бұл «репрессиялық нормаларды» сынады, сонымен қатар баспасөз бостандығын қорғау үшін журналистерді қудалаудан иммунитетке кепілдік беруді жақтайды. Ресейдің «[[Новая газета]]» тәуелсіз газеті Даванковтың саяси уәделері «оның сайлау бюллетеніндегі ең либералды кандидат мәртебесін растайтындай көрінгенін» байқады, бірақ ол бұрын Украинадағы соғысты қолдайтынын айтып, гендерлік ауысуды заңсыз ететін заңның бекітілуін қолдаған.&lt;ref name=&quot;novayagazeta&quot; /&gt;

Сайлаудың ресми нәтижелері бойынша ол 3 362 484 дауыс жинап (3,85 %), үшінші орынға жайғасты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://severskaya.bezformata.com/listnews/golosovaniya-na-viborah-prezidenta/129303474/ |title= Подведены официальные итоги голосования на выборах президента |lang= ru |publisher= БЕЗ ФОРМАТА |date= 2024-03-21 |accessdate= 2024-04-08}}&lt;/ref&gt; [[Қазақстан]] аумағында ол Путиннен озып, 69 % дейін дауыс жинады.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://kaz.orda.kz/putin-kazakstandagy-sajlauda-zhenildi-123022/ |title= Путин Қазақстандағы сайлауда жеңілді |lang= kk |publisher= kz.orda.kz |author= Адильченов, Ильдар |date= 2024-03-18 |accessdate= 2024-04-08}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{DEFAULTSORT:Даванков, Владислав Андреевич}}

[[Санат:Ресей саясаткерлері]]
[[Санат:Әлеуметтану ғылымдарының кандидаттары]]
[[Санат:Ресей Федерациясы Мемлекеттік Думасы VIII шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Ресей президенттігіне үміткерлер (2024)]]
[[Санат:Ресей тарихшылары]]
[[Санат:ХХІ ғасыр тарихшылары]]
[[Санат:XXI ғасыр саясаткерлері]]
[[Санат:Ресей қоғам қайраткерлері]]
[[Санат:ХХІ ғасыр қоғам қайраткерлері]]
[[Санат:Ресей кәсіпкерлері]]
[[Санат:ХХІ ғасыр кәсіпкерлері]]
[[Санат:II дәрежелі Отан алдындағы еңбегі үшін ордені медалінің иегерлері]]
[[Санат:Достық орденінің (Оңтүстік Осетия) иегерлері]]
[[Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің тарих факультеті түлектері]]
[[Санат:Ресей ұлттық шаруашылық және мемлекеттік қызмет академиясы түлектері]]
[[Санат:Жаңа адамдар партиясы мүшелері]]
[[Санат:Мәскеу мэрлігіне кандидаттар]]
[[Санат:Ресей-Украина соғысына байланысты санкцияларға ұшыраған адамдар]]</text>
      <sha1>2gvtwaj7yv4yomf06ys6bfb1jqddheu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Дін</title>
    <ns>10</ns>
    <id>741862</id>
    <revision>
      <id>3649159</id>
      <parentid>3356838</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3649159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5815" sha1="1gyuxvivg98egsd08p59lg4nqeuotmh" xml:space="preserve">{{Инфобокс
|үлгі_атауы      = Дін
|дене_класс      = vcard
|дене_стиль      = 
|атауы           = 
|атауы_стиль     = 
|үсті            = {{#if: {{{Атауы|}}}|{{{Атауы|}}}|}}
|үсті_класс      = fn
|үсті_стиль      = 
|үсті0            = 
|маңдайша_класс     = 
|маңдайша_стиль     = 
|үсті2           = 
|үсті_стиль2     = 
|сурет           = {{#if: {{{Сурет|}}}|[[Сурет:{{{Сурет|}}}|
 {{#if:{{{Ені|}}}|{{{Ені|}}}|200px}}|
 {{#if:{{{Атауы|}}}|{{{Атауы}}}|Сурет}}]]}}
|сурет_стиль     = 
|сурет_атауы     = {{{Сурет атауы|}}}
|сурет_атауы_стиль  = 
|тақырыпша_стиль    = 
|белгі_стиль     = 
|мәтін_стиль     = 

|тақырыпша1      = 
|белгі1          = {{#if:{{{Түрі|}}}|Түрі|}}
|мәтін1          = {{#if: {{{Түрі|}}}|{{{Түрі|}}}|}}

|тақырыпша2      = 
|белгі2          = {{#if:{{{Жіктелуі|}}}|Жіктелуі|}}
|мәтін2          = {{#if: {{{Жіктелуі|}}}|{{{Жіктелуі|}}}|}}

|белгі3          = {{#if: {{{Бағыты|}}}|Бағыты|}}
|мәтін3          = {{#if: {{{Бағыты|}}}|{{{Бағыты|}}}|}}

|белгі4          = {{#if: {{{Қасиетті жазуы|}}}|[[Қасиетті жазулар|Қасиетті жазуы]]|}}
|мәтін4          = {{#if: {{{Қасиетті жазуы|}}}|{{{Қасиетті жазуы|}}}|}}

|белгі5          = {{#if: {{{Теологиясы|}}}|Теологиясы|}}
|мәтін5          = {{#if: {{{Теологиясы|}}}|{{{Теологиясы|}}}|}}

|белгі6          = {{#if:{{{Үкіметі|}}}|Үкіметі|}}
|мәтін6          = {{#if: {{{Үкіметі|}}}|{{{Үкіметі|}}}|}}

|белгі7          = {{#if: {{{Басшылығы|}}}|Басшылығы|}}
|мәтін7          = {{#if: {{{Басшылығы|}}}|{{{Басшылығы|}}}|}}

|белгі8          = {{#if: {{{Құрылымы|}}}|Құрылымы|}}
|мәтін8          = {{#if: {{{Құрылымы|}}}|{{{Құрылымы|}}}|}}

|белгі9          = {{#if: {{{Басшының лауазымы1|}}}|{{{Басшының лауазымы1|}}}|}}
|мәтін9          = {{#if: {{{Басшы1|}}}| {{{Басшы1|}}}|}}

|белгі10         = {{#if: {{{Басшының лауазымы2|}}}|{{{Басшының лауазымы2|}}}|}}
|мәтін10         = {{#if: {{{Басшы2|}}}| {{{Басшы2|}}}|}}

|белгі11         = {{#if: {{{Басшының лауазымы3|}}}|{{{Басшының лауазымы3|}}}|}}
|мәтін11         = {{#if: {{{Басшы3|}}}| {{{Басшы3|}}}|}}

|белгі12         = {{#if: {{{Аймағы|}}}|Аймағы|}}
|мәтін12         = {{#if: {{{Аймағы|}}}|{{{Аймағы|}}}|}}

|белгі13         = {{#if: {{{Тілі|}}}|Тілі|}}
|мәтін13         = {{#if: {{{Тілі|}}}|{{{Тілі|}}}|}}

|белгі14         = {{#if: {{{Литургиясы|}}}|Литургиясы|}}
|мәтін13         = {{#if: {{{Литургиясы|}}}|{{{Литургиясы|}}}|}}

|белгі15         = {{#if: {{{Штаб-пәтері|}}}|Штаб-пәтері|}}
|мәтін15         = {{#if: {{{Штаб-пәтері|}}}|{{{Штаб-пәтері|}}}|}}

|белгі16         = {{#if: {{{Территориясы|}}}|Территориясы|}}
|мәтін16         = {{#if: {{{Территориясы|}}}|{{{Территориясы|}}}|}}

|белгі17         = {{#if: {{{Иеліктері|}}}|Иеліктері|}}
|мәтін17         = {{#if: {{{Иеліктері|}}}|{{{Иеліктері|}}}|}}

|тақырыпша18     = 
|белгі18         = {{#if: {{{Негіздеушісі|}}}|Негіздеушісі|}}
|мәтін18         = {{#if: {{{Негіздеушісі|}}}|{{{Негіздеушісі|}}}|}}

|тақырыпша19     = 
|белгі19         = {{#if: {{{Құрылуы|}}}|Құрылуы|}}
|мәтін19         = {{#if: {{{Құрылуы|}}}|{{{Құрылуы|}}}|}}

|тақырыпша20     = 
|белгі20         = {{#if: {{{Мойындалуы|}}}|Мойындалды|}}
|мәтін20         = {{#if: {{{Мойындалуы|}}}|{{{Мойындалуы|}}}|}}

|тақырыпша21     = 
|белгі21         = {{#if: {{{Бөлінді|}}}|Бөлінді|}}
|мәтін21         = {{#if: {{{Бөлінді|}}}|{{{Бөлінді|}}}|}}

|тақырыпша22     = 
|белгі22         = {{#if: {{{Қосылды|}}}|Қосылды|}}
|мәтін22         = {{#if: {{{Қосылды|}}}|{{{Қосылды|}}}|}}

|тақырыпша23     = 
|белгі23         = {{#if: {{{Енді|}}}|Енді|}}
|мәтін23         = {{#if: {{{Енді|}}}|{{{Енді|}}}|}}

|тақырыпша24    = 
|белгі24         = {{#if: {{{Бөлініс түрі|}}}|{{{Бөлініс түрі|}}}|}}
|мәтін24         = {{#if: {{{Түрлері|}}}|{{{Түрлері|}}}|}}

|тақырыпша25    = 
|белгі25         = {{#if: {{{Мүшелері|}}}|Мүшелері|}}
|мәтін25         = {{#if: {{{Мүшелері|}}}|{{{Мүшелері|}}}|}}

|тақырыпша26    = 
|белгі26         = {{#if: {{{Үйі|}}}|Құлшылық ету үйі|}}
|мәтін26         = {{#if: {{{Үйі|}}}|{{{Үйі|}}}|}}

|тақырыпша27    = 
|белгі27         = {{#if: {{{Сайты|}}}|Ресми сайты|}}
|мәтін27         = {{#if: {{{Сайты|}}}|{{{Сайты|}}}|}}

|асты_стиль       = 
|асты             = 
|асты2            = 
}}&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
[[Санат:Үлгілер-инфобокстар:Қоғам|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1gyuxvivg98egsd08p59lg4nqeuotmh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жерортатеңіздік климат</title>
    <ns>0</ns>
    <id>746132</id>
    <revision>
      <id>3649190</id>
      <parentid>3387991</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:13:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3649190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3061" sha1="61nbl03khuv92t9b1dc7u7bs8lj36un" xml:space="preserve">[[Сурет:Koppen World Map C.png|thumb|400px|Жерортатеңіздік климатының әлемдегі таралуы]]
Жерортатеңіздік климат – [[Субтропиктер|субтропиктік]] климаттың бір түрі, ол [[Жерорта теңізі]]нің жағалауында, сондай-ақ [[Калифорния]]да, [[Оңтүстік Африка]]да, [[Аустралия]]ның оңтүстік бөлігінде және [[Оңтүстік Америка]]дағы [[Чили]] жағалауында кездеседі. Оның негізгі ерекшеліктері – температурасы 20 °C-тан жоғары, жылы және құрғақ жаздар, температурасы 0 °C-тан жоғары жұмсақ қыстар. Бұл климат әдетте теңіз немесе мұхит жағасында, әсіресе батыс жағалауында, өте сирек жағдайда құрлықтың терең бөлігінде орын алады. Жерортатеңіздік климат [[ауыл шаруашылығы]] мен жаппай туризм үшін қолайлы, ал жауын-шашын мөлшері өте аз.

== Таралу аймақтары ==

* [[Калифорния]]
* [[Жерорта теңізі|Жерорта теңізі]] бассейні
* [[Оңтүстік Африка|Оңтүстік Африка]]ның оңтүстік жағалаулары (соның ішінде [[Кейптаун]] қаласы)
* [[Аустралия]]ның жағалаулары – [[Аделаида]] қаласының айналасы мен [[Батыс Австралия]] штатындағы оңтүстік-батыс жағалаулар ([[Ұлы Оңтүстік]], [[Пил]], [[Оңтүстік Батыс]], [[Уитбелт]] өңірінің жағалау бөлігі)
* [[Чили]]дің орталық жағалауы
* [[Қырым]]ның оңтүстігі&lt;ref&gt;{{cite web |author = Autonomous Republic of Crimea Information Portal. |title = Geographical Survey of the Crimean region |data = 2010-09-03 |access-date = 2017-02-19 |url = https://web.archive.org/web/20100903233704/http://old.crimea-portal.gov.ua/index.php?&amp;v=8&amp;tek=27&amp;par=8&amp;art=3&amp;date=&amp;f=us}}&lt;/ref&gt;

== Флора ==
Жерортатеңіздік климатына қатты жапырақты, макия типіндегі бұталар, зәйтүн, цитрус, эвкалипт, кипарис, пісте және жүзім секілді өсімдіктер тән. Бұл климаттың кейбір аймақтарында [[ақтал]]ды&lt;ref&gt;[http://www.drzewa.nk4.netmark.pl/dodatki/artykuly/hiszpania/hiszpania_pozostale_znane.php Drzewa w Hiszpanii – pozostałe znane gatunki]{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt; байқауға болады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Климат]]</text>
      <sha1>61nbl03khuv92t9b1dc7u7bs8lj36un</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Renamed user f37847d699a9a4fec6a7867307ac571e</title>
    <ns>3</ns>
    <id>746481</id>
    <revision>
      <id>3649157</id>
      <parentid>3389970</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>S.Marchenko</username>
        <id>170485</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>S.Marchenko [[Қатысушы талқылауы:Kerem Timurkaynak]] бетін [[Қатысушы талқылауы:Renamed user f37847d699a9a4fec6a7867307ac571e]] бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады): Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Kerem Timurkaynak|Kerem Timurkaynak]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user f37847d699a9a4fec6a7867307ac571e|Renamed user f37847d699a9a4fec6a7867307ac571e]]&quot;</comment>
      <origin>3389970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="355" sha1="8l7c0om98hh3fja1ge20cwtxcyqe7e2" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Kerem Timurkaynak}}

-- ''&lt;span style=&quot;text-shadow:0px 0px .3em LightSkyBlue;&quot;&gt;[[Қатысушы:Arystanbek |А&lt;font color=&quot;#DA500B&quot;&gt;rys&lt;/font&gt;тan&lt;font color=&quot;#10AD00&quot;&gt;bek&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;'' ([[Қатысушы талқылауы:Arystanbek|талқылауы]]) 01:01, 2024 ж. қазанның 12 (+05)</text>
      <sha1>8l7c0om98hh3fja1ge20cwtxcyqe7e2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Қазақша Уикипедия статистикасы/Кеше.json</title>
    <ns>10</ns>
    <id>764845</id>
    <revision>
      <id>3649054</id>
      <parentid>3648801</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T19:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Кешегі деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3649054</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="130" sha1="lbvmfptlg05tcnl0scwmu4rjaz805cr" xml:space="preserve">{
	&quot;articles&quot;: 244963,
	&quot;pages&quot;: 670785,
	&quot;edits&quot;: 3645338,
	&quot;users&quot;: 181308,
	&quot;activeusers&quot;: 394,
	&quot;admins&quot;: 15,
	&quot;files&quot;: 8771
}</text>
      <sha1>lbvmfptlg05tcnl0scwmu4rjaz805cr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақстан Президенті Әкімшілігінің бөлімдері</title>
    <ns>0</ns>
    <id>767016</id>
    <revision>
      <id>3648952</id>
      <parentid>3641393</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <origin>3648952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59279" sha1="teudls822a2p32j5lad4navic2rmval" xml:space="preserve">Мақалада [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің]] құрылымдық бөлімшелері мен олардың басшылары көрсетілген.

Президент Әкімшілігінің негізін 1990 жылдан бастап оның бөлімдері құрайды. 2026 жылы Президент Әкімшілігінде 15 бөлім болды.

Одан бөлек Президент Әкімшілігінің құрамына жеке бөлім ретінде Президенттің кеңсесі, баспасөз қызметі, протокол қызметі, Президент Әкімшілігі басшысының хатшылығы, Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері кіреді.

== Президент Әкімшілігінің бөлімдері мен орталықтары ==
; Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі
2004 жылы Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі болып құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылдың басында қысқартылды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt; 2008 жылы қайта құрылып, 2024 жылға дейін Ақпараттандыру және ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі деп аталды.
# Мұратхан Жуат (2004—2008)
# [[Ғани Өтенұлы Тілеубеков|Ғани Тілеубеков]] (2008—2023)
# Ержан Сейітқұлов (2023 бастап)

; Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімі
1998 жылы Әлеуметтік-экономикалық реформалар бөлімі болып құрылды.  1999—2008 жылдары Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі, 2008—2023 жылдары Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-202210270030 Они окружают президентов. Часть 1. Экономисты (начало)]&lt;/ref&gt;
# [[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] (1998)
# Ескендір Бейсембетов (2000—2002)
# Батырхан Исаев (2002)
# Марлен Ысқақов (2002—2003)
# [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2003—2005)
# [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] (2005—2006)
# [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2006)
# Анар Мешімбаева (2006—2007)
# [[Еділ Құламқадырұлы Мамытбеков|Еділ Мамытбеков]] (2007—2008)
# [[Қуандық Уәлиханұлы Бишімбаев|Қуандық Бишімбаев]] (2008—2009)
# [[Серік Нөгербекұлы Нөгербеков|Серік Нөгербеков]] (2009—2012)
# [[Дәулет Еділұлы Ерғожин|Дәулет Ерғожин]] (2012—2014)
# [[Данияр Талғатұлы Ақышев|Данияр Ақышев]] (2014—2015)
# [[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]] (2015—2018)
# [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2018—2020)
# [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] (2020—2023)
# Айдын Құлсейітов (2023—2025)
# Рақымжан Ерназар (2025 бастап)

; Жалпы бөлім
1990 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2004 жылы қайта құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы бірнеше ай Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімі деп аталды.
# [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1990—1996)
# [[Мейірболат Хабиұлы Жақыпов|Мірболат Жақыпов]] (1996—2002, 2004—2018)
# Бақытжан Темірболат (2018—2019)
# Нұрдәулет Төлеев (2019—2025)
# Ербол Адаев (2025–2026)

; Инвестициялар және сауда бөлімі
2025 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://stan.kz/eks-ministr-nyrlan-baybazarov-prezident-akimshiliginde-424849/ Экс-министр Нұрлан Байбазаров Президент әкімшілігіне қызметке тағайындалды]&lt;/ref&gt;
# [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] (2025—2026)
# Мейіржан Байғонысов (2026 бастап)

; Коммуникациялар бөлімі
2023 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://aqshamnews.kz/kz/article/aldenei-qr-prezidenti-akimshiligine-qyzmetke-bardy.html Әлденей ҚР Президенті Әкімшілігіне қызметке барды]&lt;/ref&gt;
# [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] (2024—2025)
# Қанат Құлшыманов (2025 бастап)

; Көлік-логистика саласын дамыту бөлімі
2025 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://baq.kz/kolik-logistika-boliminin-basshysy-tagayyndaldy-200028013/ Көлік-логистика бөлімінің басшысы тағайындалды]&lt;/ref&gt;
# Азамат Кескінбаев (2025 бастап)

; Құқық қорғау жүйесі бөлімі
1992 жылы Құқық қорғау органдары бөлімі болып құрылды. 1994 жылы Заңдылықты қамтамасыз ету, құқықтық тәртіп және сот реформасы бөлімі болып өзгертіліп, 1996 жылы қысқартылды. 2004 жылы Құқық қорғау қызметі бөлімі болып қайта құрылды. 2005 жылы Құқық қорғау мен сот жүйелері мәселелері бөлімі деп өзгертіліп, 2008 жылдан бастап Құқық қорғау жүйесі бөлімі деп аталады. 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының, 2019—2023 жылдары Қауіпсіздік кеңесінің құрамында болды.
# [[Мақсұт Сұлтанұлы Нәрікбаев|Мақсұт Нәрікбаев]] (1992—1993)
# Назымбек Әкімбеков (1993—1994)
# Николай Белоруков (1994—1996)
# Марат Әбілхатаев (2004—2006)
# [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (2006—2007)
# Ерлік Кененбаев (2007—2008)
# Сейітжан Шалабаев (2008)
# [[Алик Жатқамбайұлы Шпекбаев|Алик Шпекбаев]] (2008—2014)
# Ерлік Кененбаев (2014—2016)
# Алексей Калайчиди (2016—2019)
# Қанат Сейдгапбаров (2019—2022)
# Азамат Дүйсембеков (2022—2023)
# Алексей Калайчиди (2023—2025)
# Дәурен Ерғарин (2025 бастап)

; Мемлекеттік бақылау бөлімі
1991 жылы құрылды. 1991—1993 жылдары Ұйымдастыру-инспекторлық және аумақтық даму бөлімі, 1993—1994 жылдары Ұйымдастыру жұмысы және жергілікті әкімшіліктер бөлімі, 1994—1995 жылдары Президенттің аймақтардағы өкілдерінің тобы, 1995 жылы Ұйымдастыру-бақылау басқармасы,  2002—2004 жылдары Аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 1995—2002 және 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау бөлімі, 2005—2008 жылдары Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 2008 жылы Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру-кадр жұмысы бөлімі, 2008—2023 жылдары Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды.&lt;ref name=&quot;bakylau&quot;&gt;[https://nomad.su/?a=3-202011040035 Из истории президентской администрации]&lt;/ref&gt;
# [[Оралбай Әбдікәрімов]] (1991—1996)
# [[Үсен Жетенов]] (1996)
# [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] (1996—1997)
# [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] (1997—1998)
# [[Оралбай Әбдікәрімов]] (м.а., 1998—1999)
# [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбеков]] (1999—2000)
# [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2000—2002)
# [[Орал Байғонысұлы Мұхамеджанов|Орал Мұхамеджанов]] (2002—2004)
# Владимир Коломийцев (2004—2005)
# [[Нұрлан Әбділдаұлы Ысқақов|Нұрлан Ысқақов]] (2005—2006)
# [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2006—2007)
# [[Серікжан Зиадаұлы Қанаев|Серікжан Қанаев]] (2007—2011)
# [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2012—2014)
# [[Оңдасын Сейілұлы Оразалин|Оңдасын Оразалин]] (2014—2017)
# [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2017—2018)
# [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев|Нұрлан Сауранбаев]] (2019—2021)
# [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] (2021—2022)
# Ғабидолла Оспанқұлов (2022—2023)
# [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] (2023—2025)
# Әлихан Жамсатов (2025 бастап)

; Мемлекеттік құқық бөлімі
1990 жылы құрылды. 1992—1994 жылдары Заңнама бөлімі, 1994—1995 жылдары Заңнамалық бастамалар және құқықтық сараптау бөлімі, 1995—1996 және 2004—2008 жылдары Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі, 1996—1999 жылдары Заңнама және сот жүйесі мәселелері бөлімі деп аталды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-202211070030&amp;ysclid=mickh8jub3208302349 Они окружают президентов. Часть 2. Силовики и юристы (начало)]&lt;/ref&gt; 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында болды.
# [[Қайырбек Шошанұлы Сүлейменов|Қайырбек Сүлейменов]] (1990—1991)
# Юрий Обрядин (1991—1992)
# Сергей Тихонов (1992—1994)
# [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (1994—1997)
# [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (1997—1999)
# [[Қайрат Әбдіразақұлы Мәми|Қайрат Мәми]] (1999—2000)
# [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (2000—2002)
# [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] (2002—2004)
# [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (2004—2008)
# Инна Ахметова (2008—2013)
# [[Әлия Ғалымжанқызы Рақышева|Әлия Рақышева]] (2013—2018)
# Данияр Вагапов (2018—2020)
# Қайрат Жақыпбаев (2020—2022)
# Айдар Жарылғанов (2023 бастап)

; Мемлекеттік қызмет бөлімі
1990 жылы құрылып, 1994 жылға дейін Кадр бөлімі, 1995 жылға дейін Кадр саясаты бөлімі деп аталды. 1999—2004 жылдары Кадр жұмысы бөлімі, 2004—2008 жылдары Кадр саясаты бөлімі деп аталып, 2008 жылдың басында қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды. 2008 жылы қайта құрылып, 1995—1999 және 2008—2023 жылдары Мемлекеттік қызмет және кадр саясаты бөлімі деп аталды.
# Геннадий Пирожников (1990—1996)
# [[Александр Сергеевич Судьин|Александр Судьин]] (1996—2004)
# [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2004—2008)
# Жомарт Әбиесов (2008)
# [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2008—2012)
# Марат Дәуешов (2012—2019)
# [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2019—2022)
# Руслан Тұрғаналы (2022 бастап)

; Өңірлік даму мониторингі бөлімі
2025 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://kaz.inform.kz/news/rustam-bayaliev-zhana-kizmetke-tagayindaldi-6a1fc4/ Рустам Баялиев жаңа қызметке тағайындалды]&lt;/ref&gt;
# Рустам Баялиев (2025)

; Өтініштерді қарауды бақылау бөлімі
2019 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://egemen.kz/article/318626-khalyq-unine-qulaq-asady Халық үніне құлақ асады]&lt;/ref&gt;
# [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2019—2020)
# [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] (2020—2022)
# [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] (2022)
# [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] (2022—2026)
# Бақыт Есімова (2026 бастап)

; Сыртқы саясат бөлімі
1992 жылы Халықаралық бөлім болып құрылып, 1995 жылы қысқартылды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-202303140035 Они окружают президентов. Часть 3. Международники]&lt;/ref&gt; 2004 жылы Сыртқы саясат орталығы болып қайта құрылды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt; 2019 жылы Сыртқы саясат және халықаралық байланыстар бөлімі, 2023 жылы Сыртқы саясат бөлімі болып өзгертілді.
# [[Ғани Есенкелдіұлы Қасымов|Ғани Қасымов]] (1992—1994)
# [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (1994—1995)
# [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]] (2004—2007)
# [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2007—2012)
# Ержан Ашықбаев (2012—2013)
# [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2013—2016)
# [[Әділ Қапанұлы Тұрсынов|Әділ Тұрсынов]] (2016—2019)
# Сатыбалды Бұршақов (2019)
# Дәулетбек Құсайынов (2019—2023)
# [[Ернар Мерғалымұлы Лазар|Ернар Лазар]] (2023—2025)
# Жандос Иманалиев (2025 бастап)

; Цифрландыруды дамыту бөлімі
2024 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://egemen.kz/article/369480-quat-sandalov-prezident-akimshiliginde-bolim-menhgerushisi-bolyp-taghayyndaldy Қуат Сандалов Президент Әкімшілігінде бөлім меңгерушісі болып тағайындалды]&lt;/ref&gt;
# Қуат Сандалов (2024 бастап)

; Ішкі саясат бөлімі
1992 жылы құрылды. 1994—1995, 1999—2002 жылдары Қоғамдық-саяси бөлім, 2004—2008 жылдары Әлеуметтік-саяси бөлім деп аталды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-201311150031 Министерство любви и правды]&lt;/ref&gt;
# [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992—1993)
# [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993)
# Әділ Ибраев (1993—1994)
# Роза Кенжетаева (1994—1995)
# Гүлша Тәңірбергенова (1995—1996)
# [[Ахан Құсайынұлы Бижанов|Ахан Бижанов]] (1996—2000)
# [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (2000—2002)
# [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] (2002)
# Біржан Қанешев (2002—2003)
# [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2003—2006)
# Ардақ Досжан (2006—2008)
# [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2008)
# [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2008—2012)
# [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2012—2014)
# [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2014—2019)
# Ғани Нығыметов (2019—2020)
# Нұргүл Мауберлинова (2020—2022)
# [[Болат Әнапияұлы Тілепов|Болат Тілепов]] (2022—2023)
# Айжан Шайназарова (2023—2025)
# Абзал Нүкенов (2025)
# [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2025—2026)
# [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] (2026 бастап)

=== Бұрынғы бөлімдері мен орталықтары ===
; Қауіпсіздік және құқықтық тәртіп бөлімі
2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды.
# Алмат Байшолақов (2019—2021)
# Алексей Калайчиди (2021—2023)

; Мемлекеттік басқару бөлімі
2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды.
# Әлтайыр Ахметов (2019—2023)

; Стратегиялық жоспарлау бөлімі
2008 жылы құрылып, 2019 жылға дейін Стратегиялық әзірлемелер және талдау орталығы деп аталды. 2023 жылы қысқартылды.
# [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2008—2011)
# Эльдар Сыздықов (2011—2012)
# Азамат Әбдімомынов (2012—2014)
# Аяна Манасова (2014—2017)
# Айдын Құлсейітов (2017—2023)
# Рақымжан Ерназар (2023)

; Талдау және болжау орталығы
1993 жылы Ақпараттық-талдау орталығы болып құрылды. 1995 жылы Талдау және стратегиялық зерттеу орталығы болып өзгертіліп, 1999 жылы қысқартылды. 2004 жылы Ақпараттық-талдау орталығы қайта құрылып, 2008 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2018 жылы Талдау және болжау орталығы болып қайта құрылып, 2019 жылы қысқартылды.&lt;ref&gt;[https://kapital.kz/naznacheniya/74374/sozdan-tsentr-analiza-i-prognozirovaniya-administratsii-prezidenta.html Создан Центр анализа и прогнозирования Администрации Президента]&lt;/ref&gt;
# [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993—1999)
# Жанай Омаров (2004)
# [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2004—2006)
# [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2006—2007)
# [[Асқар Жұмабайұлы Шоманов|Асқар Шоманов]] (2007—2008)
# [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2018—2019)

; Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі
1990 жылы Іс басқармасы болып құрылды. 1995—1996 жылдары Қаржылық-шаруашылық бөлім, 1996—2004 жылдары Бухгалтерия деп аталды. 2004 жылы Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі деп өзгертіліп, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы қысқартылды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt;
# [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1990—1992)
# Сайлаубек Әлібеков (1992—1993)
# Хайролла Қабжанов (1993—1996)
# Қадырбай Нұрпейісов (1996—2008)

; Жүйелі зерттеулер орталығы
2002 жылы құрылып, 2006 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды.
# Азамат Әбдімомынов (2002—2005)
# Анар Мешімбаева (2005—2006)

; Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі
2004 жылы Ішкі саясат басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды.
# Есетжан Қосубаев (2004)
# Жанай Омаров (2004)
# [[Серік Тұрарұлы Сейдуманов|Серік Сейдуманов]] (2004—2005)

; Сот жүйесі мәселелері бөлімі
2004 жылы Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды.
# [[Мұхаметжан Ахмедияұлы Пақырдінов|Мұхамеджан Пакирдинов]] (2004)

; Конфессияаралық қатынастар бөлімі
2003 жылы құрылып, 2004 жылы қысқартылды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot;&gt;[https://nomad.su/?a=3-202510200030&amp;ysclid=mh6mpancoe351051373 Из истории АП. Часть 2]&lt;/ref&gt;
# Алексей Кекшаев (2003)
# Рәпіл Жошыбаев (2003—2004)

; Қазақстан халықтары ассамблеясымен жұмыс бөлімі
2002 жылы бірнеше ай ғана жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt;
# [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2002)

; Азаматтық және кешірім жасау мәселелері бөлімі
1990 жылы құрылып, 1995 жылы қысқартылды. 1996 жылы қайта құрылып, 1999 жылы қысқартылды.
# Михаил Бабушкин (1990—?)
# Николай Белоруков (1996—1999)

; Наградалар бөлімі
1990 жылы құрылды. Әр жылдары Мемлекеттік наградалар бөлімі, Наградалар бөлімі деп аталды. 1996 жылы қысқартылды.
# Геннадий Бердюгин (1990—1994)
# Зинаида Федотова (1995—1996)
# [[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]] (1996)

; Азаматтық бөлімі
1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды.
# [[Айткүл Байғазықызы Самақова|Айткүл Самақова]] (1996)

; Кешірім жасау бөлімі
1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды.

; Қорғаныс бөлімі
1992 жылы құрылып, 1994 жылы қысқартылды.
# [[Ким Серікбайұлы Серікбаев|Ким Серікбаев]] (1992—1993)
# Нұрлан Тілемісов (1993—1994)

; Саяси талдау бөлімі
1992 жылы құрылып, 1993 жылы қысқартылды.
# [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1992—1993)

; Мәдениет және ұлтаралық қатынастар бөлімі
1990 жылы референтура ретінде құрылып, 1991 жылы қысқартылды. 1992 жылы бөлім ретінде қайта құрылып, сол жылы қысқартылды.
# [[Әбіш Кекілбайұлы]] (1990—1991)
# [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992)

== Президент Әкімшілігінің басқармалары ==
2004 жылы 4 басқарма құрылып, 2005 жылы барлығы қысқартылды. Әр басқарманы Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары басқарып, құрамына бірнеше бөлімді жинақтады.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Басқарма !! Бастығы !! Басқарған  уақыты !! Құрылымы
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Мемлекеттік құқық басқармасы || [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] || 2004 || rowspan=&quot;2&quot; | 
* Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі
* Құқық қорғау қызметі бөлімі
* Сот жүйесі мәселелері бөлімі
|-
| [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004—2005
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасы || [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004 || rowspan=&quot;2&quot; | 
* Ұйымдастыру-бақылау бөлімі
* Кадр саясаты бөлімі
* Мемлекеттік инспекциясы
|-
| [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] || 2004—2005
|-
| Ішкі саясат басқармасы || [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] || 2004—2005 || 
* Әлеуметтік-саяси бөлімі
* Ақпараттық-талдау орталығы
* Ахуалдық орталығы
* Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі
* Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы
|-
| Экономикалық саясат басқармасы || [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] || 2004—2005 ||
* Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі
* Жүйелі зерттеулер орталығы
|}

== Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері ==
; Қауіпсіздік Кеңесінің Ахуалдық орталығы
2004 жылы құрылды. 2008 жылы қысқартылып, 2009 жылы қайта құрылды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=19-201001200039 Указ Президента Республики Казахстан от 29 декабря 2009 года №911]&lt;/ref&gt; 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды, 2006 жылдан бастап Қауіпсіздік кеңесінің құрамына кіреді.
# Нелля Жұбасова (2004—2007)
# [[Мейіржан Серікұлы Машан|Мейіржан Машан]] (2007)
# Алмаз Ещанов (2007—2008)
# Нұрлан Жанәбілов (2010—2013)
# Абзал Нүкенов (2013—2016)
# Ерлан Абдақасов (2016—2021)
# Данияр Есин (2021—2022)
# Амангелді Омарбеков (2022—2025)
# Арман Әбдірәсілов (2025 бастап)

; Қауіпсіздік Кеңесінің Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімі
2015 жылы құрылды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt;
# [[Талғат Жеңісұлы Жанжүменов|Талғат Жанжүменов]] (2015—2016)
# [[Мүслім Мұхтарұлы Алтынбаев|Мүслім Алтынбаев]] (2016—2017)
# Бақыт Құрманбаев (2017—2019)
# Талғат Мұхтаров (2019—2020)
# Қайыргелді Есенеев (2020—2022)
# Русланбек Бекжігітов (2022—2024)
# Марат Аймашев (2024 бастап)

; Қауіпсіздік Кеңесінің Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімі
2015 жылы құрылып, 2023 жылға дейін Қауіпсіздіктің жалпы мәселелері бөлімі деп аталды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt;
# Русланбек Бекжігітов (2015—2021)
# Расул Оразғұлов (2021 бастап)

; Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі
1999 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау орталығы болып құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2009 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі болып қайта құрылды.
# [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (1999—2002)
# Еркін Тұқымов (2010—2018)
# Александр Суханов (2018 бастап)

=== Бұрынғы бөлімдері ===
; Қауіпсіздік Кеңесінің Экономикалық қауіпсіздік мәселелері бөлімі
2000 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды.
# Рүстем Жоламан (2000—2001)

== Президент кеңсесі ==
1991 жылы құрылды. 1995 жылға дейін Президент хатшылығы, 2002—2004 жылдары Президент Әкімшілігінің кеңсесі деп аталды.
# Владимир Шепель (1991—1994)
# [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994)
# Владимир Шепель (1994—1996)
# [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1996—2019)
# Бақытжан Темірболат (м.а., 2019)
# [[Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов|Нұрлан Онжанов]] (2019—2022)
# [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2022 бастап)

2004—2005 жылдары құрамына бірнеше бөлімді жинақтады:
* Жалпы бөлім
* Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі
* Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі

== Президенттің баспасөз қызметі ==
1990 жылы Баспасөзбен байланыс және қоғамдық пікірді зерттеу бөлімі болып құрылған. 1990 жылдың соңында бөлім атауын өзгертпестен референтураға, 1991 жылы референтура қайтадан бөлімге айналды. 1992—1994 жылдары Президент баспасөз хатшысының қызметі деп аталса, 1994 жылдан бастап Президенттің баспасөз қызметі деп аталады.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-202309130035&amp;ysclid=mh6ayo0ll8549330047 Глас свыше: история должности пресс-секретаря президента]&lt;/ref&gt;

; [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің баспасөз хатшысы]]
1990 жылдың соңында енгізілген.
# [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990—1991)
# Сейітқазы Матаев (1991—1993)
# Нұрлан Дәненов (1993—1994)
# [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1994—1996)
# [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997)
# [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998)
# [[Асылбек Кінәрұлы Бисенбаев|Асылбек Бисенбаев]] (1998—2001)
# Жанай Омаров (2001—2004)
# [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2004—2007)
# [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2007—2008)
# [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2008—2009)
# [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2009—2011)
# [[Дәурен Әскербекұлы Абаев|Дәурен Абаев]] (2011—2016)
# [[Айдос Ыдырысұлы Үкібай|Айдос Үкібай]] (2016—2019)
# [[Берік Уәли]] (2019—2022)
# [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2022—2023)
# Нұрмұхамед Байғараев (2023)
# [[Берік Уәли]] (2023—2025)
# [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2025—2026)
# [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2026 бастап)

; Президент баспасөз қызметінің басшысы
1990—2008 жылдары Президенттің баспасөз қызметін басқарды.
# [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990)
# Игорь Романов (1990—1995)&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1080807196 РОМАНОВ Игорь Матвеевич]&lt;/ref&gt;
# [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1995—1996)
# [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997)
# [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998)
# Лев Тараков (1998—2002)
# Есетжан Қосубаев (2002—2004)
# [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2004—2008)

== Президенттің протокол қызметі ==
1995 жылы құрылды. 2004 жылға дейін Президенттің протокол қызметі, 2004—2021 жылдары Президент протоколы деп аталды.
# [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] (м.а., 1996)
# [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1996—1997)
# [[Асқар Ахметұлы Мусинов|Асқар Мусинов]] (1997—1999)
# [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (1999—2006)
# [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] (2006—2009)
# [[Румиль Тауфикұлы Тауфиков|Румиль Тауфиков]] (2009—2015)
# Мәди Атамқұлов (2015—2021)
# Дмитрий Михно (2021—2023)
# [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім|Марат Әшім]] (2023 бастап)

== Президенттің Парламенттегі өкілдігі ==
2001 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 
# Жолымбет Бәйішев (2001—2002)
# [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2002—2006)
# Рахмет Мұқашев (2006—2007)
# [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2007—2008)
# [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] (2008—2013)
# [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов|Қайрат Нұрпейісов]] (2013—2019)
# [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2019—2022)
# Әмірбек Оспанбеков (2022—2026)

=== Бұрынғы өкілдері ===
; Президенттің Жоғарғы Кеңестегі жеке өкілі
1994—1995 жылдары жұмыс істеді.
# Константин Колпаков (1994—1995)

; Президенттің Парламент Сенатындағы өкілі
1995—2001 жылдары жұмыс істеді.
# Жолымбет Бәйішев (1996—2001)

; Президенттің Парламент Мәжілісіндегі өкілі
1995—2001 жылдары жұмыс істеді.
# Қабылсаят Әбішев (1996—1999)
# [[Бексұлтан Сәрсеков]] (1999)
# Сабыр Қасымов (1999—2001)

== Президент Әкімшілігінің хатшылықтары ==
; Президент Әкімшілігі басшысының хатшылығы
1995 жылы құрылды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды.
# [[Жүнісбек Қабыкейұлы Сұлтанмұратов|Жүнісбек Сұлтанмұратов]] (2004)
# [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2004—2008)
# Виктор Супрун (2008—2012)
# Әнуар Омарқожаев (2012—2014)
# Дастан Махаев (2014—2016)
# [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] (2016)
# Үмбетбай Мағзұмов (2016—2018)
# Ақмарал Байтемірова (2018—2019)
# Алмас Батанов (2019)
# Евгений Ким (2019)
# Ренат Айтаев (2019—2022)
# Ринат Мұхаметқали (2022—2023)
# Берік Беркімбаев (2023)
# Асқар Жакенов (2023—2024)
# Қаныш Төлеушин (2025—2026)
# Данияр Құсайынов (2026—)

=== Бұрынғы хатшылықтары ===
; Мемлекеттік кеңесшінің хатшылығы
1995 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды. 2022 жылға дейін Мемлекеттік хатшының хатшылығы деп аталды.
# Амангелді Қайырбаев (1996—2002)
# [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2004)
# Еран Мағзұмов (2004—2008)
# [[Қайрат Орынбайұлы Айтбай|Қайрат Айтбай]] (2008—2013)
# Нұрлан Жанәбілов (2013—2014)
# Михаил Чирков (2014)
# Серік Ахмет (2014—2019)
# Алмас Батанов (2019)
# Жанна Құрманғалиева (2019)
# Евгений Ким (2019—2021)
# Мәжит Самитов (2021—2024)
# Жанна Нұржанова (2024—2026)

; Қазақстан халқы ассамблеясының хатшылығы
2004 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 2005 жылға дейін Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2007 жылға дейін Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы деп аталды.
# [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2004—2008)
# [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]] (2008—2017)
# [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2017—2018)
# Леонид Прокопенко (2018—2019)
# [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (2019—2021)
# Марат Әзілханов (2021—2026)

; Қауіпсіздік кеңесінің хатшылығы
1996 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-202510150035 К истории АП. Часть 1]&lt;/ref&gt;
# Марат Нұриев (199?—1997)
# [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (1997—1999)
# Біржан Қанешев (2001—2002)
# [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2002—2005)
# [[Нұрлан Мәжитұлы Әбдіров|Нұрлан Әбдіров]] (2005—2009)
# [[Қозы-Көрпеш Есімұлы Жаңбыршин|Қозы-Көрпеш Жаңбыршин]] (2009—2014)
# Азамат Әбдімомынов (2014—2015)
# Саидмұрат Тәңірберген (2015—2019)
# Шоқан Елшібеков (2019—2020)
# Ерлан Байтұқбаев (2020—2023)

; Президент көмекшісінің хатшылығы
1999 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. Президент көмекшісі [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратовтың]] қызметін қамтамасыз етумен айналысты.
# [[Алексей Юрьевич Волков|Алексей Волков]] (1999—2002)

; Жоғары тәртiптiлiк кеңесінің хатшылығы
1997 жылы құрылып, 1998 жылы қысқартылды.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003705_ Қазақстан Республикасының Жоғары тәртiптiлiк кеңесi туралы]&lt;/ref&gt;
# [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (1997—1998)

; Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес хатшылығы
1996 жылы құрылып, 1997 жылға дейін Жоғары экономикалық кеңес хатшылығы деп аталды.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U960002946_ Қазақстан Республикасының Президентi жанынан Жоғары экономикалық кеңес құру туралы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003723_ Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес мәселелерi]&lt;/ref&gt; 1998 жылы қысқартылды.
# [[Ғалым Ізбасарұлы Оразбақов|Ғалым Оразбақов]] (1996–1997)

; Вице-президент хатшылығы
1991 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды.
# [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1991—1992)
# Константин Колпаков (1992—1994)
# [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994)
# [[Серік Ғабдоллаұлы Темірболатов|Серік Темірболатов]] (1994—1995)
# Ержан Досмұхамедов (1995—1996)

== Президент Әкімшілігінің  инспекциялары ==
; Мемлекеттік инспекция
1993—1995 жылдары Президент жанында Бас бақылау инспекциясы жұмыс істеді. 2002 жылы Президент Әкімшілігінің Бас бақылау инспекциясы болып құрылып, сол жылы қысқартылды. 2004 жылы Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының Мемлекеттік инспекциясы болып қайта құрылып, 2005 жылы қысқартылды.&lt;ref name=&quot;bakylau&quot; /&gt;
# [[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] (1993)
# Саят Бейсенов (1993—1995)
# [[Омархан Нұртайұлы Өксікбаев|Омархан Өксікбаев]] (2002)
# [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] (2004—2005)

== Президент Әкімшілігінің шаруашылығы ==
; Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы
1992 жылы Президент аппаратының Шаруашылық басқармасы болып құрылды. 1994 жылы Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы болып өзгертілді. 1995 жылы Президент аппаратынан бөлініп, тікелей Президентке бағынатын [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің Іс басқармасы]] құрылды.
# [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1992—1995)

== Тұңғыш Президент — Елбасы кеңсесі == 
2019 жылы Тұңғыш Президент — Елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] өзі туралы конституциялық заңға сәйкес құрды. Елбасына тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік орган мәртебесі болды, Президент әкімшілігінің құрамына кірген жоқ. 2023 жылы конституциялық заңның күші жойылуына байланысты жұмысын тоқтатты.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1900000884 Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің - Елбасының Кеңсесі туралы]&lt;/ref&gt;

# [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (2019—2023)
# Нұрлан Қаймолдаев (2023)

Құрылымы:
# Ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету бөлімі
# Құжаттама, қаржы және кадрмен қамтамасыз ету бөлімі
# Ұйымдастыру жұмыстары бөлімі
# Елбасының баспасөз қызметі
# Елбасының протоколы
# Елбасы кеңсесі басшысының хатшылығы
# Елбасы көмекшісінің хатшылығы

== Президент жанындағы мекемелер ==
; Президент архиві
1994 жылы құрылды. 
# Ғалия Қарпықова (1994—1997)
# Людмила Дегитаева (1997—2004)
# Владимир Шепель (2004—2014)
# Борис Джапаров (2014—2018)
# Жәмилә Әбдіқадырова (2018—2022)
# Әлия Мұстафина (2022 бастап)

; Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі
2012 жылы Президент жанынан құрылды. 2016—2019 жылдары Ақпарат және коммуникациялар министрлігіне қарады. 2019 жылдан бастап қайтадан Президент жанында жұмыс істейді.
# [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2012—2016)
# [[Кемелбек Бақтығұлұлы Ойшыбаев|Кемелбек Ойшыбаев]] (2016)
# Евгений Кочетов (2016—2017)
# Анастасия Щегорцова (2017—2018)
# Руслан Әлішев (2018—2019)
# Талғат Қалиев (2019—2020)
# Руслан Әлішев (2020—2022)
# [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2022)
# [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] (2022 бастап)

; Президент жанындағы [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты]]
1992 жылы Президент жанындағы [[КИМЭП]] университетінің құрамында құрылды. 1993 жылдан бастап жеке мекеме ретінде Президент жанында жұмыс істейді.
# Өмірсерік Қасенов (1993—1997)
# Лев Тараков (1997)
# Алма Сұлтанғалиева (1997—1998)
# [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (1998—2000)
# [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (2000—2005)
# Болат Сұлтанов (2005—2014)
# [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2014—2017)
# Зарема Шаукенова (2017—2022)
# Еркін Тұқымов (2022—2025)
# [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] (2025 бастап)

; Президент жанындағы [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы|Ұлттық ғылым академиясы]]
2022 жылы акционерлік қоғам ретінде құрылды. 2023 жылдан бастап Президент жанында жұмыс істейді. Академияны Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады.
# [[Күнсұлу Дальтонқызы Закария|Күнсұлу Закария]] (2023—2024)
# [[Ақылбек Қажығұлұлы Күрішбаев|Ақылбек Күрішбаев]] (2024 бастап)

; Президент жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы
1994 жылы Президент жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі болып құрылды. 1998 жылы Мемлекеттік қызмет академиясы болып өзгертіліп, 2005 жылы қазіргі атауын алды. 2008 жылдан бастап оқу орнын Мемлекеттік қызмет істері агенттігі басқарады.
# Нұрлан Дәненов (1994—1995)
# Қайыржан Тақуов (тең директор, 1995—199?)
# Кристиан Висанти (тең директор, 1995—1997)&lt;ref&gt;[https://journal.apa.kz/index.php/path/article/download/80/58/607&amp;ved=2ahUKEwir4vetgKCSAxUc8LsIHV6AMPkQFnoECDoQAQ&amp;usg=AOvVaw2QA2YFkkl8PXqnhMNliWC НВШГУ – ПЕРВАЯ ШКОЛА ПОЛИТИЧЕСКОГО МЕНЕДЖМЕНТА НЕЗАВИСИМОГО КАЗАХСТАНА]&lt;/ref&gt;
# Аманқұл Серікбаев (1998—2005)
# [[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеев]] (2005—2006)
# [[Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов|Әшімжан Ахметов]] (2006—2008)
# Бақыт Есекина (2008—2009)
# Арын Орсариев (2009—2012)
# [[Болатбек Серікбайұлы Әбдірәсілов|Болатбек Әбдірәсілов]] (2012—2016)
# Фатима Жақыпова (2016—2019)
# Әлтайыр Ахметов (2019)
# Ерлан Әбіл (2019—2025)&lt;ref&gt;[https://dknews.kz/ru/v-strane/42266-akademii-gosudarstvennogo-upravleniya-pri-prezidente Академии государственного управления при Президенте РК 25 лет: форум выпускников]&lt;/ref&gt;
# Азамат Жолманов (2025 бастап)

=== Президент жанында жұмыс істеген мекемелер ===
; Президент жанындағы Қоғамдық келісім 
2014 жылы Президент жанынан құрылды. 2020 жылдан бастап Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарайды. Мекеме [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның жұмысын ұйымдастырады.
# [[Наталья Павловна Калашникова|Наталья Калашникова]] (2014—2016)
# [[Александр Юрьевич Тараков|Александр Тараков]] (2016—2019)
# Саттар Мәжитов (2019—2020)

; Тұңғыш Президент кітапханасы
2012 жылы Назарбаев орталығы болып құрылды. 2014 жылы оның негізінде Тұңғыш Президент кітапханасы құрылды. 2016 жылы оған Тұңғыш Президент музейі қосылды. 2023 жылы Тұңғыш Президент кітапханасы Президент іс басқармасына қарайтын Президенттік орталық және Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын Тұңғыш Президент музейі болып екіге бөлінді.
# [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]] (2012—2013)
# [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (м.а., 2013—2019)
# [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2019—2021)
# Бақытжан Темірболат (2021 бастап)

; Тұңғыш Президент музейі
2004 жылы құрылды. 2016 жылы жеке мекеме ретінде жұмысын тоқтатып, Тұңғыш Президент кітапханасына қосылды. 2023 жылдан бастап Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын корпоративтік қор ретінде жұмыс істейді.
# Алма Сағынғали (2004—2016)

; Президент жанындағы Қазақстанның менеджмент, экономика және болжау институты
1992 жылы құрылды. 2003 жылдан бастап акционерлік қоғамға айналып, кейін жартылай жекешелендірілді. Мажоритарлық акционері оқу орнының басшысы [[Чан Йан Бэнг]] болса, акцияларының қалған мемлекеттік пакетін Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады. Қазіргі кезде [[КИМЭП]] университеті деп аталады.
# [[Чан Йан Бэнг]] (1992 бастап)

== Президенттің арнайы өкілдері ==
; Президенттің «Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілі
1995 жылы енгізілді. 2008 жылға дейін Президенттің «Байқоңыр» ғарыш айлағындағы арнайы өкiлi деп аталды. 2008—2009 жылдары Қызылорда облысының әкімі, 2009 жылдан бастап Қызылорда облысы әкімінің орынбасары лауазымын қатар атқарады.
# [[Ерғазы Мейірғалиұлы Нұрғалиев|Ерғазы Нұрғалиев]] (1995—2004)
# [[Әділбек Әлімжанұлы Басекеев|Әділбек Бәсекеев]] (2004—2008)
# [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2008)
# [[Болатбек Баянұлы Қуандықов|Болатбек Қуандықов]] (2008—2009)
# Сәбит Қожаметов (2009—2013)
# [[Рзақұл Сәденұлы Нұртаев|Рзақұл Нұртаев]] (2013—2014)
# Серік Қожаниязов (2014—2019)
# Бақытжан Намаев (2019—2020)
# Серік Сүлейменов (2020—2022)
# Қайрат Нұртай (2022 бастап)

; Президенттің Ауғанстан бойынша арнаулы өкілі
2020 жылы енгізілді. Сыртқы істер министрлігінің ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі қызметін қатар атқарады.
# Талғат Қалиев (2020—202?)
# Еркін Тұқымов (2025 бастап)

=== Бұрынғы өкілдері ===
; Президенттің Алматы қаласындағы арнаулы өкілі
2004 жылы енгізіліп, 2005 жылы қысқартылды.
# [[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев|Серікбай Нұрғисаев]] (2004—2005)

; Президенттің халықаралық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі
2021 жылы енгізіліп, 2023 жылы қысқартылды. 2022 жылдан бастап Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары лауазымын қатар атқарды.
# [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыхан]] (2021—2023)

; Президенттің халықаралық экологиялық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі
2023 жылы енгізіліп, 2025 жылы қысқартылды. Президент кеңесшісі лауазымын қоса атқарды.
# [[Зүлфия Болатқызы Сүлейменова|Зүлфия Сүлейменова]] (2023—2025)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]]</text>
      <sha1>teudls822a2p32j5lad4navic2rmval</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648956</id>
      <parentid>3648952</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <origin>3648956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59322" sha1="1inzgn4yleng7puu0nb08u3wufk17mt" xml:space="preserve">Мақалада [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Қазақстан Президенті Әкімшілігінің]] құрылымдық бөлімшелері мен олардың басшылары көрсетілген.

Президент Әкімшілігінің негізін 1990 жылдан бастап оның бөлімдері құрайды. 2026 жылы Президент Әкімшілігінде 15 бөлім болды.

Одан бөлек Президент Әкімшілігінің құрамына жеке бөлім ретінде Президенттің кеңсесі, баспасөз қызметі, протокол қызметі, Президент Әкімшілігі басшысының хатшылығы, Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері кіреді.

== Президент Әкімшілігінің бөлімдері мен орталықтары ==
; Ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі
2004 жылы Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі болып құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылдың басында қысқартылды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt; 2008 жылы қайта құрылып, 2024 жылға дейін Ақпараттандыру және ақпараттық ресурстарды қорғау бөлімі деп аталды.
# Мұратхан Жуат (2004—2008)
# [[Ғани Өтенұлы Тілеубеков|Ғани Тілеубеков]] (2008—2023)
# Ержан Сейітқұлов (2023 бастап)

; Әлеуметтік-экономикалық саясат бөлімі
1998 жылы Әлеуметтік-экономикалық реформалар бөлімі болып құрылды.  1999—2008 жылдары Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі, 2008—2023 жылдары Әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-202210270030 Они окружают президентов. Часть 1. Экономисты (начало)]&lt;/ref&gt;
# [[Қайрат Нематұлы Келімбетов|Қайрат Келімбетов]] (1998)
# Ескендір Бейсембетов (2000—2002)
# Батырхан Исаев (2002)
# Марлен Ысқақов (2002—2003)
# [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2003—2005)
# [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] (2005—2006)
# [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2006)
# Анар Мешімбаева (2006—2007)
# [[Еділ Құламқадырұлы Мамытбеков|Еділ Мамытбеков]] (2007—2008)
# [[Қуандық Уәлиханұлы Бишімбаев|Қуандық Бишімбаев]] (2008—2009)
# [[Серік Нөгербекұлы Нөгербеков|Серік Нөгербеков]] (2009—2012)
# [[Дәулет Еділұлы Ерғожин|Дәулет Ерғожин]] (2012—2014)
# [[Данияр Талғатұлы Ақышев|Данияр Ақышев]] (2014—2015)
# [[Ерұлан Кенжебекұлы Жамаубаев|Ерұлан Жамаубаев]] (2015—2018)
# [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2018—2020)
# [[Мәди Төкешұлы Такиев|Мәди Такиев]] (2020—2023)
# Айдын Құлсейітов (2023—2025)
# Рақымжан Ерназар (2025 бастап)

; Жалпы бөлім
1990 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2004 жылы қайта құрылып, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы бірнеше ай Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімі деп аталды.
# [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1990—1996)
# [[Мейірболат Хабиұлы Жақыпов|Мірболат Жақыпов]] (1996—2002, 2004—2018)
# Бақытжан Темірболат (2018—2019)
# Нұрдәулет Төлеев (2019—2025)
# [[Ербол Дәненұлы Адаев|Ербол Адаев]] (2025–2026)

; Инвестициялар және сауда бөлімі
2025 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://stan.kz/eks-ministr-nyrlan-baybazarov-prezident-akimshiliginde-424849/ Экс-министр Нұрлан Байбазаров Президент әкімшілігіне қызметке тағайындалды]&lt;/ref&gt;
# [[Нұрлан Серікұлы Байбазаров|Нұрлан Байбазаров]] (2025—2026)
# Мейіржан Байғонысов (2026 бастап)

; Коммуникациялар бөлімі
2023 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://aqshamnews.kz/kz/article/aldenei-qr-prezidenti-akimshiligine-qyzmetke-bardy.html Әлденей ҚР Президенті Әкімшілігіне қызметке барды]&lt;/ref&gt;
# [[Арман Оразбайұлы Қырықбаев|Арман Қырықбаев]] (2024—2025)
# Қанат Құлшыманов (2025 бастап)

; Көлік-логистика саласын дамыту бөлімі
2025 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://baq.kz/kolik-logistika-boliminin-basshysy-tagayyndaldy-200028013/ Көлік-логистика бөлімінің басшысы тағайындалды]&lt;/ref&gt;
# Азамат Кескінбаев (2025 бастап)

; Құқық қорғау жүйесі бөлімі
1992 жылы Құқық қорғау органдары бөлімі болып құрылды. 1994 жылы Заңдылықты қамтамасыз ету, құқықтық тәртіп және сот реформасы бөлімі болып өзгертіліп, 1996 жылы қысқартылды. 2004 жылы Құқық қорғау қызметі бөлімі болып қайта құрылды. 2005 жылы Құқық қорғау мен сот жүйелері мәселелері бөлімі деп өзгертіліп, 2008 жылдан бастап Құқық қорғау жүйесі бөлімі деп аталады. 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының, 2019—2023 жылдары Қауіпсіздік кеңесінің құрамында болды.
# [[Мақсұт Сұлтанұлы Нәрікбаев|Мақсұт Нәрікбаев]] (1992—1993)
# Назымбек Әкімбеков (1993—1994)
# Николай Белоруков (1994—1996)
# Марат Әбілхатаев (2004—2006)
# [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (2006—2007)
# Ерлік Кененбаев (2007—2008)
# Сейітжан Шалабаев (2008)
# [[Алик Жатқамбайұлы Шпекбаев|Алик Шпекбаев]] (2008—2014)
# Ерлік Кененбаев (2014—2016)
# Алексей Калайчиди (2016—2019)
# Қанат Сейдгапбаров (2019—2022)
# Азамат Дүйсембеков (2022—2023)
# Алексей Калайчиди (2023—2025)
# Дәурен Ерғарин (2025 бастап)

; Мемлекеттік бақылау бөлімі
1991 жылы құрылды. 1991—1993 жылдары Ұйымдастыру-инспекторлық және аумақтық даму бөлімі, 1993—1994 жылдары Ұйымдастыру жұмысы және жергілікті әкімшіліктер бөлімі, 1994—1995 жылдары Президенттің аймақтардағы өкілдерінің тобы, 1995 жылы Ұйымдастыру-бақылау басқармасы,  2002—2004 жылдары Аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 1995—2002 және 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау бөлімі, 2005—2008 жылдары Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру жұмысы бөлімі, 2008 жылы Мемлекеттік бақылау және ұйымдастыру-кадр жұмысы бөлімі, 2008—2023 жылдары Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімі деп аталды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды.&lt;ref name=&quot;bakylau&quot;&gt;[https://nomad.su/?a=3-202011040035 Из истории президентской администрации]&lt;/ref&gt;
# [[Оралбай Әбдікәрімов]] (1991—1996)
# [[Үсен Жетенов]] (1996)
# [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов|Әлихан Бәйменов]] (1996—1997)
# [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]] (1997—1998)
# [[Оралбай Әбдікәрімов]] (м.а., 1998—1999)
# [[Зауытбек Қауысбекұлы Тұрысбеков|Зауытбек Тұрысбеков]] (1999—2000)
# [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2000—2002)
# [[Орал Байғонысұлы Мұхамеджанов|Орал Мұхамеджанов]] (2002—2004)
# Владимир Коломийцев (2004—2005)
# [[Нұрлан Әбділдаұлы Ысқақов|Нұрлан Ысқақов]] (2005—2006)
# [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2006—2007)
# [[Серікжан Зиадаұлы Қанаев|Серікжан Қанаев]] (2007—2011)
# [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2012—2014)
# [[Оңдасын Сейілұлы Оразалин|Оңдасын Оразалин]] (2014—2017)
# [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2017—2018)
# [[Нұрлан Ермекұлы Сауранбаев|Нұрлан Сауранбаев]] (2019—2021)
# [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] (2021—2022)
# Ғабидолла Оспанқұлов (2022—2023)
# [[Бақытжан Шаймұхаметұлы Сапиев|Бақытжан Сапиев]] (2023—2025)
# Әлихан Жамсатов (2025 бастап)

; Мемлекеттік құқық бөлімі
1990 жылы құрылды. 1992—1994 жылдары Заңнама бөлімі, 1994—1995 жылдары Заңнамалық бастамалар және құқықтық сараптау бөлімі, 1995—1996 және 2004—2008 жылдары Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі, 1996—1999 жылдары Заңнама және сот жүйесі мәселелері бөлімі деп аталды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-202211070030&amp;ysclid=mickh8jub3208302349 Они окружают президентов. Часть 2. Силовики и юристы (начало)]&lt;/ref&gt; 2004—2005 жылдары Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында болды.
# [[Қайырбек Шошанұлы Сүлейменов|Қайырбек Сүлейменов]] (1990—1991)
# Юрий Обрядин (1991—1992)
# Сергей Тихонов (1992—1994)
# [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (1994—1997)
# [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (1997—1999)
# [[Қайрат Әбдіразақұлы Мәми|Қайрат Мәми]] (1999—2000)
# [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] (2000—2002)
# [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] (2002—2004)
# [[Талғат Советбекұлы Донақов|Талғат Донақов]] (2004—2008)
# Инна Ахметова (2008—2013)
# [[Әлия Ғалымжанқызы Рақышева|Әлия Рақышева]] (2013—2018)
# Данияр Вагапов (2018—2020)
# Қайрат Жақыпбаев (2020—2022)
# Айдар Жарылғанов (2023 бастап)

; Мемлекеттік қызмет бөлімі
1990 жылы құрылып, 1994 жылға дейін Кадр бөлімі, 1995 жылға дейін Кадр саясаты бөлімі деп аталды. 1999—2004 жылдары Кадр жұмысы бөлімі, 2004—2008 жылдары Кадр саясаты бөлімі деп аталып, 2008 жылдың басында қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының құрамында болды. 2008 жылы қайта құрылып, 1995—1999 және 2008—2023 жылдары Мемлекеттік қызмет және кадр саясаты бөлімі деп аталды.
# Геннадий Пирожников (1990—1996)
# [[Александр Сергеевич Судьин|Александр Судьин]] (1996—2004)
# [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2004—2008)
# Жомарт Әбиесов (2008)
# [[Ерсұлтан Өтеғұлұлы Бектұрғанов|Ерсұлтан Бектұрғанов]] (2008—2012)
# Марат Дәуешов (2012—2019)
# [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2019—2022)
# Руслан Тұрғаналы (2022 бастап)

; Өңірлік даму мониторингі бөлімі
2025 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://kaz.inform.kz/news/rustam-bayaliev-zhana-kizmetke-tagayindaldi-6a1fc4/ Рустам Баялиев жаңа қызметке тағайындалды]&lt;/ref&gt;
# Рустам Баялиев (2025)

; Өтініштерді қарауды бақылау бөлімі
2019 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://egemen.kz/article/318626-khalyq-unine-qulaq-asady Халық үніне құлақ асады]&lt;/ref&gt;
# [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2019—2020)
# [[Тамара Босымбекқызы Дүйсенова|Тамара Дүйсенова]] (2020—2022)
# [[Ернар Жеңісұлы Баспаев|Ернар Баспаев]] (2022)
# [[Қанатбек Бақытұлы Жайсанбаев|Қанатбек Жайсанбаев]] (2022—2026)
# Бақыт Есімова (2026 бастап)

; Сыртқы саясат бөлімі
1992 жылы Халықаралық бөлім болып құрылып, 1995 жылы қысқартылды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-202303140035 Они окружают президентов. Часть 3. Международники]&lt;/ref&gt; 2004 жылы Сыртқы саясат орталығы болып қайта құрылды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt; 2019 жылы Сыртқы саясат және халықаралық байланыстар бөлімі, 2023 жылы Сыртқы саясат бөлімі болып өзгертілді.
# [[Ғани Есенкелдіұлы Қасымов|Ғани Қасымов]] (1992—1994)
# [[Константин Васильевич Жигалов|Константин Жигалов]] (1994—1995)
# [[Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев|Нұрлан Ермекбаев]] (2004—2007)
# [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2007—2012)
# Ержан Ашықбаев (2012—2013)
# [[Мағжан Жанботаұлы Ілиясов|Мағжан Ілиясов]] (2013—2016)
# [[Әділ Қапанұлы Тұрсынов|Әділ Тұрсынов]] (2016—2019)
# Сатыбалды Бұршақов (2019)
# Дәулетбек Құсайынов (2019—2023)
# [[Ернар Мерғалымұлы Лазар|Ернар Лазар]] (2023—2025)
# Жандос Иманалиев (2025 бастап)

; Цифрландыруды дамыту бөлімі
2024 жылы құрылды.&lt;ref&gt;[https://egemen.kz/article/369480-quat-sandalov-prezident-akimshiliginde-bolim-menhgerushisi-bolyp-taghayyndaldy Қуат Сандалов Президент Әкімшілігінде бөлім меңгерушісі болып тағайындалды]&lt;/ref&gt;
# Қуат Сандалов (2024 бастап)

; Ішкі саясат бөлімі
1992 жылы құрылды. 1994—1995, 1999—2002 жылдары Қоғамдық-саяси бөлім, 2004—2008 жылдары Әлеуметтік-саяси бөлім деп аталды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-201311150031 Министерство любви и правды]&lt;/ref&gt;
# [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992—1993)
# [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993)
# Әділ Ибраев (1993—1994)
# Роза Кенжетаева (1994—1995)
# Гүлша Тәңірбергенова (1995—1996)
# [[Ахан Құсайынұлы Бижанов|Ахан Бижанов]] (1996—2000)
# [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (2000—2002)
# [[Бақытжан Тұрсынұлы Жұмағұлов|Бақытжан Жұмағұлов]] (2002)
# Біржан Қанешев (2002—2003)
# [[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]] (2003—2006)
# Ардақ Досжан (2006—2008)
# [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2008)
# [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2008—2012)
# [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2012—2014)
# [[Аида Ғалымқызы Балаева|Аида Балаева]] (2014—2019)
# Ғани Нығыметов (2019—2020)
# Нұргүл Мауберлинова (2020—2022)
# [[Болат Әнапияұлы Тілепов|Болат Тілепов]] (2022—2023)
# Айжан Шайназарова (2023—2025)
# Абзал Нүкенов (2025)
# [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2025—2026)
# [[Елнұр Сабыржанұлы Бейсенбаев|Елнұр Бейсенбаев]] (2026 бастап)

=== Бұрынғы бөлімдері мен орталықтары ===
; Қауіпсіздік және құқықтық тәртіп бөлімі
2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды.
# Алмат Байшолақов (2019—2021)
# Алексей Калайчиди (2021—2023)

; Мемлекеттік басқару бөлімі
2019 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды.
# Әлтайыр Ахметов (2019—2023)

; Стратегиялық жоспарлау бөлімі
2008 жылы құрылып, 2019 жылға дейін Стратегиялық әзірлемелер және талдау орталығы деп аталды. 2023 жылы қысқартылды.
# [[Мақсат Нұрдәулетұлы Мұқанов|Мақсат Мұханов]] (2008—2011)
# Эльдар Сыздықов (2011—2012)
# Азамат Әбдімомынов (2012—2014)
# Аяна Манасова (2014—2017)
# Айдын Құлсейітов (2017—2023)
# Рақымжан Ерназар (2023)

; Талдау және болжау орталығы
1993 жылы Ақпараттық-талдау орталығы болып құрылды. 1995 жылы Талдау және стратегиялық зерттеу орталығы болып өзгертіліп, 1999 жылы қысқартылды. 2004 жылы Ақпараттық-талдау орталығы қайта құрылып, 2008 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2018 жылы Талдау және болжау орталығы болып қайта құрылып, 2019 жылы қысқартылды.&lt;ref&gt;[https://kapital.kz/naznacheniya/74374/sozdan-tsentr-analiza-i-prognozirovaniya-administratsii-prezidenta.html Создан Центр анализа и прогнозирования Администрации Президента]&lt;/ref&gt;
# [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] (1993—1999)
# Жанай Омаров (2004)
# [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2004—2006)
# [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2006—2007)
# [[Асқар Жұмабайұлы Шоманов|Асқар Шоманов]] (2007—2008)
# [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2018—2019)

; Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі
1990 жылы Іс басқармасы болып құрылды. 1995—1996 жылдары Қаржылық-шаруашылық бөлім, 1996—2004 жылдары Бухгалтерия деп аталды. 2004 жылы Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі деп өзгертіліп, 2005 жылға дейін Президент кеңсесінің құрамында болды. 2008 жылы қысқартылды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt;
# [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1990—1992)
# Сайлаубек Әлібеков (1992—1993)
# Хайролла Қабжанов (1993—1996)
# Қадырбай Нұрпейісов (1996—2008)

; Жүйелі зерттеулер орталығы
2002 жылы құрылып, 2006 жылы қысқартылды. 2004—2005 жылдары Экономикалық саясат басқармасының құрамында болды.
# Азамат Әбдімомынов (2002—2005)
# Анар Мешімбаева (2005—2006)

; Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі
2004 жылы Ішкі саясат басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды.
# Есетжан Қосубаев (2004)
# Жанай Омаров (2004)
# [[Серік Тұрарұлы Сейдуманов|Серік Сейдуманов]] (2004—2005)

; Сот жүйесі мәселелері бөлімі
2004 жылы Мемлекеттік құқық басқармасының құрамында құрылып, 2005 жылы қысқартылды.
# [[Мұхаметжан Ахмедияұлы Пақырдінов|Мұхамеджан Пакирдинов]] (2004)

; Конфессияаралық қатынастар бөлімі
2003 жылы құрылып, 2004 жылы қысқартылды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot;&gt;[https://nomad.su/?a=3-202510200030&amp;ysclid=mh6mpancoe351051373 Из истории АП. Часть 2]&lt;/ref&gt;
# Алексей Кекшаев (2003)
# Рәпіл Жошыбаев (2003—2004)

; Қазақстан халықтары ассамблеясымен жұмыс бөлімі
2002 жылы бірнеше ай ғана жұмыс істеді.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt;
# [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2002)

; Азаматтық және кешірім жасау мәселелері бөлімі
1990 жылы құрылып, 1995 жылы қысқартылды. 1996 жылы қайта құрылып, 1999 жылы қысқартылды.
# Михаил Бабушкин (1990—?)
# Николай Белоруков (1996—1999)

; Наградалар бөлімі
1990 жылы құрылды. Әр жылдары Мемлекеттік наградалар бөлімі, Наградалар бөлімі деп аталды. 1996 жылы қысқартылды.
# Геннадий Бердюгин (1990—1994)
# Зинаида Федотова (1995—1996)
# [[Сыздық Жұматайұлы Әбішев|Сыздық Әбішев]] (1996)

; Азаматтық бөлімі
1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды.
# [[Айткүл Байғазықызы Самақова|Айткүл Самақова]] (1996)

; Кешірім жасау бөлімі
1995 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды.

; Қорғаныс бөлімі
1992 жылы құрылып, 1994 жылы қысқартылды.
# [[Ким Серікбайұлы Серікбаев|Ким Серікбаев]] (1992—1993)
# Нұрлан Тілемісов (1993—1994)

; Саяси талдау бөлімі
1992 жылы құрылып, 1993 жылы қысқартылды.
# [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1992—1993)

; Мәдениет және ұлтаралық қатынастар бөлімі
1990 жылы референтура ретінде құрылып, 1991 жылы қысқартылды. 1992 жылы бөлім ретінде қайта құрылып, сол жылы қысқартылды.
# [[Әбіш Кекілбайұлы]] (1990—1991)
# [[Алтынбек Сәрсенбайұлы]] (1992)

== Президент Әкімшілігінің басқармалары ==
2004 жылы 4 басқарма құрылып, 2005 жылы барлығы қысқартылды. Әр басқарманы Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары басқарып, құрамына бірнеше бөлімді жинақтады.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Басқарма !! Бастығы !! Басқарған  уақыты !! Құрылымы
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Мемлекеттік құқық басқармасы || [[Игорь Иванович Рогов|Игорь Рогов]] || 2004 || rowspan=&quot;2&quot; | 
* Заңнама және құқықтық сараптау бөлімі
* Құқық қорғау қызметі бөлімі
* Сот жүйесі мәселелері бөлімі
|-
| [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004—2005
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасы || [[Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов|Бауыржан Мұхаметжанов]] || 2004 || rowspan=&quot;2&quot; | 
* Ұйымдастыру-бақылау бөлімі
* Кадр саясаты бөлімі
* Мемлекеттік инспекциясы
|-
| [[Нұрлан Зайроллаұлы Нығматулин|Нұрлан Нығматулин]] || 2004—2005
|-
| Ішкі саясат басқармасы || [[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]] || 2004—2005 || 
* Әлеуметтік-саяси бөлімі
* Ақпараттық-талдау орталығы
* Ахуалдық орталығы
* Қоғамдастықпен және баспасөзбен байланыс бөлімі
* Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы
|-
| Экономикалық саясат басқармасы || [[Ербол Тұрмаханұлы Орынбаев|Ербол Орынбаев]] || 2004—2005 ||
* Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімі
* Жүйелі зерттеулер орталығы
|}

== Қауіпсіздік кеңесінің бөлімдері ==
; Қауіпсіздік Кеңесінің Ахуалдық орталығы
2004 жылы құрылды. 2008 жылы қысқартылып, 2009 жылы қайта құрылды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=19-201001200039 Указ Президента Республики Казахстан от 29 декабря 2009 года №911]&lt;/ref&gt; 2004—2005 жылдары Ішкі саясат басқармасының құрамында болды, 2006 жылдан бастап Қауіпсіздік кеңесінің құрамына кіреді.
# Нелля Жұбасова (2004—2007)
# [[Мейіржан Серікұлы Машан|Мейіржан Машан]] (2007)
# Алмаз Ещанов (2007—2008)
# Нұрлан Жанәбілов (2010—2013)
# Абзал Нүкенов (2013—2016)
# Ерлан Абдақасов (2016—2021)
# Данияр Есин (2021—2022)
# Амангелді Омарбеков (2022—2025)
# Арман Әбдірәсілов (2025 бастап)

; Қауіпсіздік Кеңесінің Әскери қауіпсіздік және қорғаныс бөлімі
2015 жылы құрылды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt;
# [[Талғат Жеңісұлы Жанжүменов|Талғат Жанжүменов]] (2015—2016)
# [[Мүслім Мұхтарұлы Алтынбаев|Мүслім Алтынбаев]] (2016—2017)
# Бақыт Құрманбаев (2017—2019)
# Талғат Мұхтаров (2019—2020)
# Қайыргелді Есенеев (2020—2022)
# Русланбек Бекжігітов (2022—2024)
# Марат Аймашев (2024 бастап)

; Қауіпсіздік Кеңесінің Қауіпсіздіктің өзекті мәселелері бөлімі
2015 жылы құрылып, 2023 жылға дейін Қауіпсіздіктің жалпы мәселелері бөлімі деп аталды.&lt;ref name=&quot;bolim1&quot; /&gt;
# Русланбек Бекжігітов (2015—2021)
# Расул Оразғұлов (2021 бастап)

; Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі
1999 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау орталығы болып құрылып, 2002 жылы қысқартылды. 2009 жылы Қауіпсіздік Кеңесінің Талдау бөлімі болып қайта құрылды.
# [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (1999—2002)
# Еркін Тұқымов (2010—2018)
# Александр Суханов (2018 бастап)

=== Бұрынғы бөлімдері ===
; Қауіпсіздік Кеңесінің Экономикалық қауіпсіздік мәселелері бөлімі
2000 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды.
# Рүстем Жоламан (2000—2001)

== Президент кеңсесі ==
1991 жылы құрылды. 1995 жылға дейін Президент хатшылығы, 2002—2004 жылдары Президент Әкімшілігінің кеңсесі деп аталды.
# Владимир Шепель (1991—1994)
# [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994)
# Владимир Шепель (1994—1996)
# [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (1996—2019)
# Бақытжан Темірболат (м.а., 2019)
# [[Нұрлан Баймолдаұлы Онжанов|Нұрлан Онжанов]] (2019—2022)
# [[Бақытжан Шөмішбайұлы Сариев|Бақытжан Сариев]] (2022 бастап)

2004—2005 жылдары құрамына бірнеше бөлімді жинақтады:
* Жалпы бөлім
* Қаржы, бухгалтерлік есеп және есептілік бөлімі
* Мемлекеттік құпияларды қорғау және ақпараттандыру бөлімі

== Президенттің баспасөз қызметі ==
1990 жылы Баспасөзбен байланыс және қоғамдық пікірді зерттеу бөлімі болып құрылған. 1990 жылдың соңында бөлім атауын өзгертпестен референтураға, 1991 жылы референтура қайтадан бөлімге айналды. 1992—1994 жылдары Президент баспасөз хатшысының қызметі деп аталса, 1994 жылдан бастап Президенттің баспасөз қызметі деп аталады.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-202309130035&amp;ysclid=mh6ayo0ll8549330047 Глас свыше: история должности пресс-секретаря президента]&lt;/ref&gt;

; [[Қазақстан президентінің баспасөз хатшысы|Президенттің баспасөз хатшысы]]
1990 жылдың соңында енгізілген.
# [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990—1991)
# Сейітқазы Матаев (1991—1993)
# Нұрлан Дәненов (1993—1994)
# [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1994—1996)
# [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997)
# [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998)
# [[Асылбек Кінәрұлы Бисенбаев|Асылбек Бисенбаев]] (1998—2001)
# Жанай Омаров (2001—2004)
# [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2004—2007)
# [[Ерлан Сапарұлы Байжанов|Ерлан Байжанов]] (2007—2008)
# [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2008—2009)
# [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2009—2011)
# [[Дәурен Әскербекұлы Абаев|Дәурен Абаев]] (2011—2016)
# [[Айдос Ыдырысұлы Үкібай|Айдос Үкібай]] (2016—2019)
# [[Берік Уәли]] (2019—2022)
# [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2022—2023)
# Нұрмұхамед Байғараев (2023)
# [[Берік Уәли]] (2023—2025)
# [[Руслан Сұлтанұлы Желдібай|Руслан Желдібай]] (2025—2026)
# [[Айбек Серікбайұлы Смадияров|Айбек Смадияров]] (2026 бастап)

; Президент баспасөз қызметінің басшысы
1990—2008 жылдары Президенттің баспасөз қызметін басқарды.
# [[Ғаділбек Мінәжұлы Шалахметов|Ғаділбек Шалахметов]] (1990)
# Игорь Романов (1990—1995)&lt;ref&gt;[https://centrasia.org/person2.php?st=1080807196 РОМАНОВ Игорь Матвеевич]&lt;/ref&gt;
# [[Дулат Оразбекұлы Қуанышев|Дулат Қуанышев]] (1995—1996)
# [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев|Қырымбек Көшербаев]] (1996—1997)
# [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1997—1998)
# Лев Тараков (1998—2002)
# Есетжан Қосубаев (2002—2004)
# [[Бағлан Асаубайұлы Майлыбаев|Бағлан Майлыбаев]] (2004—2008)

== Президенттің протокол қызметі ==
1995 жылы құрылды. 2004 жылға дейін Президенттің протокол қызметі, 2004—2021 жылдары Президент протоколы деп аталды.
# [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев|Ермек Көшербаев]] (м.а., 1996)
# [[Қайрат Шораұлы Сарыбай|Қайрат Сарыбай]] (1996—1997)
# [[Асқар Ахметұлы Мусинов|Асқар Мусинов]] (1997—1999)
# [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (1999—2006)
# [[Бауыржан Қыдырғалиұлы Байбек|Бауыржан Байбек]] (2006—2009)
# [[Румиль Тауфикұлы Тауфиков|Румиль Тауфиков]] (2009—2015)
# Мәди Атамқұлов (2015—2021)
# Дмитрий Михно (2021—2023)
# [[Марат Кенжеғалиұлы Әшім|Марат Әшім]] (2023 бастап)

== Президенттің Парламенттегі өкілдігі ==
2001 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 
# Жолымбет Бәйішев (2001—2002)
# [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2002—2006)
# Рахмет Мұқашев (2006—2007)
# [[Бақытжан Жарылқасынұлы Әбдірайым|Бақытжан Әбдірайым]] (2007—2008)
# [[Асқар Асанұлы Бейсенбаев|Асқар Бейсенбаев]] (2008—2013)
# [[Қайрат Айтмұхамбетұлы Нұрпейісов|Қайрат Нұрпейісов]] (2013—2019)
# [[Бейбіт Өксікбайұлы Исабаев|Бейбіт Исабаев]] (2019—2022)
# Әмірбек Оспанбеков (2022—2026)

=== Бұрынғы өкілдері ===
; Президенттің Жоғарғы Кеңестегі жеке өкілі
1994—1995 жылдары жұмыс істеді.
# Константин Колпаков (1994—1995)

; Президенттің Парламент Сенатындағы өкілі
1995—2001 жылдары жұмыс істеді.
# Жолымбет Бәйішев (1996—2001)

; Президенттің Парламент Мәжілісіндегі өкілі
1995—2001 жылдары жұмыс істеді.
# Қабылсаят Әбішев (1996—1999)
# [[Бексұлтан Сәрсеков]] (1999)
# Сабыр Қасымов (1999—2001)

== Президент Әкімшілігінің хатшылықтары ==
; Президент Әкімшілігі басшысының хатшылығы
1995 жылы құрылды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды.
# [[Жүнісбек Қабыкейұлы Сұлтанмұратов|Жүнісбек Сұлтанмұратов]] (2004)
# [[Жапсарбай Ілиясұлы Қуанышев|Жапсарбай Қуанышев]] (2004—2008)
# Виктор Супрун (2008—2012)
# Әнуар Омарқожаев (2012—2014)
# Дастан Махаев (2014—2016)
# [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]] (2016)
# Үмбетбай Мағзұмов (2016—2018)
# Ақмарал Байтемірова (2018—2019)
# Алмас Батанов (2019)
# Евгений Ким (2019)
# Ренат Айтаев (2019—2022)
# Ринат Мұхаметқали (2022—2023)
# Берік Беркімбаев (2023)
# Асқар Жакенов (2023—2024)
# Қаныш Төлеушин (2025—2026)
# Данияр Құсайынов (2026—)

=== Бұрынғы хатшылықтары ===
; Мемлекеттік кеңесшінің хатшылығы
1995 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 2002—2004 жылдары және 2008 жылы бірнеше ай бойы хатшылық қысқартылды. 2022 жылға дейін Мемлекеттік хатшының хатшылығы деп аталды.
# Амангелді Қайырбаев (1996—2002)
# [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (2004)
# Еран Мағзұмов (2004—2008)
# [[Қайрат Орынбайұлы Айтбай|Қайрат Айтбай]] (2008—2013)
# Нұрлан Жанәбілов (2013—2014)
# Михаил Чирков (2014)
# Серік Ахмет (2014—2019)
# Алмас Батанов (2019)
# Жанна Құрманғалиева (2019)
# Евгений Ким (2019—2021)
# Мәжит Самитов (2021—2024)
# Жанна Нұржанова (2024—2026)

; Қазақстан халқы ассамблеясының хатшылығы
2004 жылы құрылып, 2026 жылы қысқартылды. 2005 жылға дейін Ішкі саясат басқармасының құрамында болды. 2007 жылға дейін Қазақстан халықтары ассамблеясының хатшылығы деп аталды.
# [[Жұматай Әлиұлы Әлиев|Жұматай Әлиев]] (2004—2008)
# [[Ералы Лұқпанұлы Тоғжанов|Ералы Тоғжанов]] (2008—2017)
# [[Дархан Қамзабекұлы Мыңбай|Дархан Мыңбай]] (2017—2018)
# Леонид Прокопенко (2018—2019)
# [[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев|Жансейіт Түймебаев]] (2019—2021)
# Марат Әзілханов (2021—2026)

; Қауіпсіздік кеңесінің хатшылығы
1996 жылы құрылып, 2023 жылы қысқартылды.&lt;ref&gt;[https://nomad.su/?a=3-202510150035 К истории АП. Часть 1]&lt;/ref&gt;
# Марат Нұриев (199?—1997)
# [[Серік Нұртайұлы Баймағанбетов|Серік Баймағанбетов]] (1997—1999)
# Біржан Қанешев (2001—2002)
# [[Ерік Мылтықбайұлы Өтембаев|Ерік Өтембаев]] (2002—2005)
# [[Нұрлан Мәжитұлы Әбдіров|Нұрлан Әбдіров]] (2005—2009)
# [[Қозы-Көрпеш Есімұлы Жаңбыршин|Қозы-Көрпеш Жаңбыршин]] (2009—2014)
# Азамат Әбдімомынов (2014—2015)
# Саидмұрат Тәңірберген (2015—2019)
# Шоқан Елшібеков (2019—2020)
# Ерлан Байтұқбаев (2020—2023)

; Президент көмекшісінің хатшылығы
1999 жылы құрылып, 2002 жылы қысқартылды. Президент көмекшісі [[Болат Жамитұлы Өтемұратов|Болат Өтемұратовтың]] қызметін қамтамасыз етумен айналысты.
# [[Алексей Юрьевич Волков|Алексей Волков]] (1999—2002)

; Жоғары тәртiптiлiк кеңесінің хатшылығы
1997 жылы құрылып, 1998 жылы қысқартылды.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003705_ Қазақстан Республикасының Жоғары тәртiптiлiк кеңесi туралы]&lt;/ref&gt;
# [[Әмзебек Рысбекұлы Жолшыбеков|Әмзебек Жолшыбеков]] (1997—1998)

; Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес хатшылығы
1996 жылы құрылып, 1997 жылға дейін Жоғары экономикалық кеңес хатшылығы деп аталды.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U960002946_ Қазақстан Республикасының Президентi жанынан Жоғары экономикалық кеңес құру туралы]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U970003723_ Тұрақты даму жөнiндегi ұлттық кеңес мәселелерi]&lt;/ref&gt; 1998 жылы қысқартылды.
# [[Ғалым Ізбасарұлы Оразбақов|Ғалым Оразбақов]] (1996–1997)

; Вице-президент хатшылығы
1991 жылы құрылып, 1996 жылы қысқартылды.
# [[Төлеген Тілекұлы Жүкеев|Төлеген Жүкеев]] (1991—1992)
# Константин Колпаков (1992—1994)
# [[Алтай Абылайұлы Тілеубердин|Алтай Тілеубердин]] (1994)
# [[Серік Ғабдоллаұлы Темірболатов|Серік Темірболатов]] (1994—1995)
# Ержан Досмұхамедов (1995—1996)

== Президент Әкімшілігінің  инспекциялары ==
; Мемлекеттік инспекция
1993—1995 жылдары Президент жанында Бас бақылау инспекциясы жұмыс істеді. 2002 жылы Президент Әкімшілігінің Бас бақылау инспекциясы болып құрылып, сол жылы қысқартылды. 2004 жылы Ұйымдастыру-бақылау жұмысы мен кадр саясаты басқармасының Мемлекеттік инспекциясы болып қайта құрылып, 2005 жылы қысқартылды.&lt;ref name=&quot;bakylau&quot; /&gt;
# [[Евгений Георгиевич Ежиков-Бабаханов|Евгений Ёжиков-Бабаханов]] (1993)
# Саят Бейсенов (1993—1995)
# [[Омархан Нұртайұлы Өксікбаев|Омархан Өксікбаев]] (2002)
# [[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]] (2004—2005)

== Президент Әкімшілігінің шаруашылығы ==
; Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы
1992 жылы Президент аппаратының Шаруашылық басқармасы болып құрылды. 1994 жылы Президент жанындағы Шаруашылық басқармасы болып өзгертілді. 1995 жылы Президент аппаратынан бөлініп, тікелей Президентке бағынатын [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы|Президенттің Іс басқармасы]] құрылды.
# [[Владимир Васильевич Ни|Владимир Ни]] (1992—1995)

== Тұңғыш Президент — Елбасы кеңсесі == 
2019 жылы Тұңғыш Президент — Елбасы [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]] өзі туралы конституциялық заңға сәйкес құрды. Елбасына тікелей бағынатын және есеп беретін мемлекеттік орган мәртебесі болды, Президент әкімшілігінің құрамына кірген жоқ. 2023 жылы конституциялық заңның күші жойылуына байланысты жұмысын тоқтатты.&lt;ref&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U1900000884 Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің - Елбасының Кеңсесі туралы]&lt;/ref&gt;

# [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (2019—2023)
# Нұрлан Қаймолдаев (2023)

Құрылымы:
# Ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету бөлімі
# Құжаттама, қаржы және кадрмен қамтамасыз ету бөлімі
# Ұйымдастыру жұмыстары бөлімі
# Елбасының баспасөз қызметі
# Елбасының протоколы
# Елбасы кеңсесі басшысының хатшылығы
# Елбасы көмекшісінің хатшылығы

== Президент жанындағы мекемелер ==
; Президент архиві
1994 жылы құрылды. 
# Ғалия Қарпықова (1994—1997)
# Людмила Дегитаева (1997—2004)
# Владимир Шепель (2004—2014)
# Борис Джапаров (2014—2018)
# Жәмилә Әбдіқадырова (2018—2022)
# Әлия Мұстафина (2022 бастап)

; Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі
2012 жылы Президент жанынан құрылды. 2016—2019 жылдары Ақпарат және коммуникациялар министрлігіне қарады. 2019 жылдан бастап қайтадан Президент жанында жұмыс істейді.
# [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2012—2016)
# [[Кемелбек Бақтығұлұлы Ойшыбаев|Кемелбек Ойшыбаев]] (2016)
# Евгений Кочетов (2016—2017)
# Анастасия Щегорцова (2017—2018)
# Руслан Әлішев (2018—2019)
# Талғат Қалиев (2019—2020)
# Руслан Әлішев (2020—2022)
# [[Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров|Ержан Бабақұмаров]] (2022)
# [[Асқар Қуанышұлы Омаров|Асқар Омаров]] (2022 бастап)

; Президент жанындағы [[Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты|Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты]]
1992 жылы Президент жанындағы [[КИМЭП]] университетінің құрамында құрылды. 1993 жылдан бастап жеке мекеме ретінде Президент жанында жұмыс істейді.
# Өмірсерік Қасенов (1993—1997)
# Лев Тараков (1997)
# Алма Сұлтанғалиева (1997—1998)
# [[Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев|Ермұхамет Ертісбаев]] (1998—2000)
# [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев|Мәулен Әшімбаев]] (2000—2005)
# Болат Сұлтанов (2005—2014)
# [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин|Ерлан Қарин]] (2014—2017)
# Зарема Шаукенова (2017—2022)
# Еркін Тұқымов (2022—2025)
# [[Жандос Нұрланұлы Шаймарданов|Жандос Шаймарданов]] (2025 бастап)

; Президент жанындағы [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы|Ұлттық ғылым академиясы]]
2022 жылы акционерлік қоғам ретінде құрылды. 2023 жылдан бастап Президент жанында жұмыс істейді. Академияны Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады.
# [[Күнсұлу Дальтонқызы Закария|Күнсұлу Закария]] (2023—2024)
# [[Ақылбек Қажығұлұлы Күрішбаев|Ақылбек Күрішбаев]] (2024 бастап)

; Президент жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы
1994 жылы Президент жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі болып құрылды. 1998 жылы Мемлекеттік қызмет академиясы болып өзгертіліп, 2005 жылы қазіргі атауын алды. 2008 жылдан бастап оқу орнын Мемлекеттік қызмет істері агенттігі басқарады.
# Нұрлан Дәненов (1994—1995)
# Қайыржан Тақуов (тең директор, 1995—199?)
# Кристиан Висанти (тең директор, 1995—1997)&lt;ref&gt;[https://journal.apa.kz/index.php/path/article/download/80/58/607&amp;ved=2ahUKEwir4vetgKCSAxUc8LsIHV6AMPkQFnoECDoQAQ&amp;usg=AOvVaw2QA2YFkkl8PXqnhMNliWC НВШГУ – ПЕРВАЯ ШКОЛА ПОЛИТИЧЕСКОГО МЕНЕДЖМЕНТА НЕЗАВИСИМОГО КАЗАХСТАНА]&lt;/ref&gt;
# Аманқұл Серікбаев (1998—2005)
# [[Жақсыбек Әбдірахметұлы Құлекеев|Жақсыбек Құлекеев]] (2005—2006)
# [[Әшімжан Сүлейменұлы Ахметов|Әшімжан Ахметов]] (2006—2008)
# Бақыт Есекина (2008—2009)
# Арын Орсариев (2009—2012)
# [[Болатбек Серікбайұлы Әбдірәсілов|Болатбек Әбдірәсілов]] (2012—2016)
# Фатима Жақыпова (2016—2019)
# Әлтайыр Ахметов (2019)
# Ерлан Әбіл (2019—2025)&lt;ref&gt;[https://dknews.kz/ru/v-strane/42266-akademii-gosudarstvennogo-upravleniya-pri-prezidente Академии государственного управления при Президенте РК 25 лет: форум выпускников]&lt;/ref&gt;
# Азамат Жолманов (2025 бастап)

=== Президент жанында жұмыс істеген мекемелер ===
; Президент жанындағы Қоғамдық келісім 
2014 жылы Президент жанынан құрылды. 2020 жылдан бастап Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарайды. Мекеме [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]ның жұмысын ұйымдастырады.
# [[Наталья Павловна Калашникова|Наталья Калашникова]] (2014—2016)
# [[Александр Юрьевич Тараков|Александр Тараков]] (2016—2019)
# Саттар Мәжитов (2019—2020)

; Тұңғыш Президент кітапханасы
2012 жылы Назарбаев орталығы болып құрылды. 2014 жылы оның негізінде Тұңғыш Президент кітапханасы құрылды. 2016 жылы оған Тұңғыш Президент музейі қосылды. 2023 жылы Тұңғыш Президент кітапханасы Президент іс басқармасына қарайтын Президенттік орталық және Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын Тұңғыш Президент музейі болып екіге бөлінді.
# [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]] (2012—2013)
# [[Махмұд Базарқұлұлы Қасымбеков|Махмұд Қасымбеков]] (м.а., 2013—2019)
# [[Әмірхан Мұратбекұлы Рахымжанов|Әмірхан Рақымжанов]] (2019—2021)
# Бақытжан Темірболат (2021 бастап)

; Тұңғыш Президент музейі
2004 жылы құрылды. 2016 жылы жеке мекеме ретінде жұмысын тоқтатып, Тұңғыш Президент кітапханасына қосылды. 2023 жылдан бастап Нұрсұлтан Назарбаев қорына қарайтын корпоративтік қор ретінде жұмыс істейді.
# Алма Сағынғали (2004—2016)

; Президент жанындағы Қазақстанның менеджмент, экономика және болжау институты
1992 жылы құрылды. 2003 жылдан бастап акционерлік қоғамға айналып, кейін жартылай жекешелендірілді. Мажоритарлық акционері оқу орнының басшысы [[Чан Йан Бэнг]] болса, акцияларының қалған мемлекеттік пакетін Ғылым және жоғары білім министрлігі басқарады. Қазіргі кезде [[КИМЭП]] университеті деп аталады.
# [[Чан Йан Бэнг]] (1992 бастап)

== Президенттің арнайы өкілдері ==
; Президенттің «Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілі
1995 жылы енгізілді. 2008 жылға дейін Президенттің «Байқоңыр» ғарыш айлағындағы арнайы өкiлi деп аталды. 2008—2009 жылдары Қызылорда облысының әкімі, 2009 жылдан бастап Қызылорда облысы әкімінің орынбасары лауазымын қатар атқарады.
# [[Ерғазы Мейірғалиұлы Нұрғалиев|Ерғазы Нұрғалиев]] (1995—2004)
# [[Әділбек Әлімжанұлы Басекеев|Әділбек Бәсекеев]] (2004—2008)
# [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед|Мұхтар Құл-Мұхаммед]] (2008)
# [[Болатбек Баянұлы Қуандықов|Болатбек Қуандықов]] (2008—2009)
# Сәбит Қожаметов (2009—2013)
# [[Рзақұл Сәденұлы Нұртаев|Рзақұл Нұртаев]] (2013—2014)
# Серік Қожаниязов (2014—2019)
# Бақытжан Намаев (2019—2020)
# Серік Сүлейменов (2020—2022)
# Қайрат Нұртай (2022 бастап)

; Президенттің Ауғанстан бойынша арнаулы өкілі
2020 жылы енгізілді. Сыртқы істер министрлігінің ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі қызметін қатар атқарады.
# Талғат Қалиев (2020—202?)
# Еркін Тұқымов (2025 бастап)

=== Бұрынғы өкілдері ===
; Президенттің Алматы қаласындағы арнаулы өкілі
2004 жылы енгізіліп, 2005 жылы қысқартылды.
# [[Серікбай Өрікбайұлы Нұрғисаев|Серікбай Нұрғисаев]] (2004—2005)

; Президенттің халықаралық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі
2021 жылы енгізіліп, 2023 жылы қысқартылды. 2022 жылдан бастап Президент Әкімшілігі Басшысының орынбасары лауазымын қатар атқарды.
# [[Ержан Хозеұлы Қазыхан|Ержан Қазыхан]] (2021—2023)

; Президенттің халықаралық экологиялық ынтымақтастық жөніндегі арнаулы өкілі
2023 жылы енгізіліп, 2025 жылы қысқартылды. Президент кеңесшісі лауазымын қоса атқарды.
# [[Зүлфия Болатқызы Сүлейменова|Зүлфия Сүлейменова]] (2023—2025)

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан Президенті Әкімшілігі]]</text>
      <sha1>1inzgn4yleng7puu0nb08u3wufk17mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Руслан Қалдыбайұлы Қошқарбаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>768067</id>
    <revision>
      <id>3649036</id>
      <parentid>3648725</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3649036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3203" sha1="r68w4cwuwckt8r74hsi5h0h9ji14izw" xml:space="preserve">{{Тұлға 
|Есімі = Руслан Қошқарбаев 
|Шынайы есімі = 
|Сурет = Руслан Қошқарбаев.jpg 
|ені = 
|Сурет атауы = 
|Туған кездегі есімі = 
|Толық есімі = Руслан Қалдыбайұлы Қошқарбаев 
|Туған күні = 2.8.1990
|Туған жері = [[Жаңақорған ауданы]], [[Қызылорда облысы]]
|Азаматтығы ={{KAZ}}
}}
'''Руслан Қалдыбайұлы Қошқарбаев''' (2 тамыз 1990, [[Жаңақорған ауданы]], [[Қызылорда облысы]]) — виза эксперті, саяхатшы, халықаралық дәрежедегі гид-нұсқаушы, кәсіпкер.

Қазір “RK Travel.kz” туристік-визалық орталығының директоры.

== Өмірбаяны ==
2008 жылы Алматы қаласындағы [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің]] География факультетінің “Туризм” мамандығына оқуға түсіп, 2012 жылы бітіреді.

2011 және 2019 жылдары Америка Құрама Штатының, Нью-Йорк қаласында студенттік бағдарламамен Ағылшын тілін жетік меңгеру курсын тәмәмдады.

2013 жылы “SCAT” әуекомпаниясына Бортсерік (Бортпрвродник) қызметіне жұмысқа тұрды. 1 жылдан соң “SCAT” әуекомпанияның шетелдік чартерлік “SUNDAY” брендімен көптеген шет елдерге туристерді жеткізу қызметін атқарды&lt;ref&gt;[https://zanmedia.kz/r-%D2%9Bosh%D2%9Barbaev-turizm-%D2%9Baza%D2%9Bstandy-%D3%99lemge-tanytatyn-%D2%B1ltty%D2%9B-brend-boluy-tiis/150583/ «Туризм – Қазақстанды әлемге танытатын ұлттық бренд болуы тиіс»]&lt;/ref&gt;.

2015 жылы  “Аға бортсерік” лауазымында болып, 2019 жылы “SCAT” әуекомпаниясындағы жұмысын аяқтады.

2020 жылдың қазан айынан бастап түрлі туристік-визалық орталықтарда жұмыс атқарды.

2023 жылдың ақпан айынан бастап бүгінгі күнге дейін “RK Travel.kz” туристік-визалық орталығын ашып, өзінің жеке компаниясына басшылық жасап келеді. 

2023 жылдан бері [[Қазақстан Туристік Ассоциациясы|Қазақстан Туристік Ассоцияцияның]] мүшесі.

2023 жылы Халықаралық «Туризм және Саяхат» конференциясының қатысушысы сертификатының иегері.

== Жеке өмірі ==
* Үйленген, 2 қыздың әкесі.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>r68w4cwuwckt8r74hsi5h0h9ji14izw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649037</id>
      <parentid>3649036</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <comment>жедел жоюға ұсыну</comment>
      <origin>3649037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3554" sha1="16ig0do1b3imshwrhnpk9ri480qqbbp" xml:space="preserve">{{жедел жойылсын|маңыздылығы қандай?[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:52, 2026 ж. тамыздың 29 (+05)}}{{Тұлға 
|Есімі = Руслан Қошқарбаев 
|Шынайы есімі = 
|Сурет = Руслан Қошқарбаев.jpg 
|ені = 
|Сурет атауы = 
|Туған кездегі есімі = 
|Толық есімі = Руслан Қалдыбайұлы Қошқарбаев 
|Туған күні = 2.8.1990
|Туған жері = [[Жаңақорған ауданы]], [[Қызылорда облысы]]
|Азаматтығы ={{KAZ}}
}}
'''Руслан Қалдыбайұлы Қошқарбаев''' (2 тамыз 1990, [[Жаңақорған ауданы]], [[Қызылорда облысы]]) — виза эксперті, саяхатшы, халықаралық дәрежедегі гид-нұсқаушы, кәсіпкер.

Қазір “RK Travel.kz” туристік-визалық орталығының директоры.

== Өмірбаяны ==
2008 жылы Алматы қаласындағы [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің]] География факультетінің “Туризм” мамандығына оқуға түсіп, 2012 жылы бітіреді.

2011 және 2019 жылдары Америка Құрама Штатының, Нью-Йорк қаласында студенттік бағдарламамен Ағылшын тілін жетік меңгеру курсын тәмәмдады.

2013 жылы “SCAT” әуекомпаниясына Бортсерік (Бортпрвродник) қызметіне жұмысқа тұрды. 1 жылдан соң “SCAT” әуекомпанияның шетелдік чартерлік “SUNDAY” брендімен көптеген шет елдерге туристерді жеткізу қызметін атқарды&lt;ref&gt;[https://zanmedia.kz/r-%D2%9Bosh%D2%9Barbaev-turizm-%D2%9Baza%D2%9Bstandy-%D3%99lemge-tanytatyn-%D2%B1ltty%D2%9B-brend-boluy-tiis/150583/ «Туризм – Қазақстанды әлемге танытатын ұлттық бренд болуы тиіс»]&lt;/ref&gt;.

2015 жылы  “Аға бортсерік” лауазымында болып, 2019 жылы “SCAT” әуекомпаниясындағы жұмысын аяқтады.

2020 жылдың қазан айынан бастап түрлі туристік-визалық орталықтарда жұмыс атқарды.

2023 жылдың ақпан айынан бастап бүгінгі күнге дейін “RK Travel.kz” туристік-визалық орталығын ашып, өзінің жеке компаниясына басшылық жасап келеді. 

2023 жылдан бері [[Қазақстан Туристік Ассоциациясы|Қазақстан Туристік Ассоцияцияның]] мүшесі.

2023 жылы Халықаралық «Туризм және Саяхат» конференциясының қатысушысы сертификатының иегері.

== Жеке өмірі ==
* Үйленген, 2 қыздың әкесі.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>16ig0do1b3imshwrhnpk9ri480qqbbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Серікзат Мақсұтұлы Дүйсенғазы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>769902</id>
    <revision>
      <id>3649046</id>
      <parentid>3648496</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3649046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17883" sha1="804esc01jy2ntd7guwg2kapu5xpco6d" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Серікзат Мақсұтұлы Дүйсенғазы
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              = Фото шығармашылық кеш.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 08.12.1974
 |Туған жері          = [[Абай облысы]], {{туғанжері|Аягөз ауданы|Аягөз ауданында}}, [[Тарбағатай ауылдық округі]]
 |Қайтыс болған күні  = 
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{Байрақ|КСРО}}&lt;br&gt; {{байрақ|Қазақ КСР}} (1974-1991)&lt;br&gt; {{Байрақ|Қазақстан}}
 |Ғылыми аясы         = [[әдебиеттану]] саласындағы іргелі зерттеулер, [[қазақ әдебиеті]] мен шетел [[әдебиет]]інің өзекті мәселелері
 |Жұмыс орны          =  [[Еуразия ұлттық университеті]] 
 |Ғылыми дәрежесі     = [[Филология]] [[ғылым]]дарының кандидаты ([[ғылым кандидаты]])
 |Ғылыми атағы        = [[доцент]] 
 |Альма-матер         = [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]
 |Ғылыми жетекші      = [[Тұрсынбек Кәкішев]],[[Рымғали Нұрғалиұлы Нұрғали]], [[Сейіт Асқарұлы Қасқабасов]]

 |Атақты шәкірттері   = [[Ринат Рифхатұлы Зайыт]],[[Еркебұлан Әбілханұлы Қайназар]], [[Иран-Ғайып Күзембаев]], [[Мейірбек Сұлтанхан]]
 |Несімен белгілі     = [[айтыс]] [[ақын]]ы, жазба [[ақын]], [[ғалым]]
 |Марапаттары            = {{Қатар
  |{{Құрмет ордені}}
  |{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
  |{{Астанаға 20 жыл медалі}}
}}
{{Қатар
  |{{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}}
  |{{ҚР Конституциясына 25 жыл}}
  |{{ҚР тәуелсіздігіне 30 жыл медалі}}
}}
{{Қатар
  |{{Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері}}
  |{{Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі}}
  |{{Мәдениет қайраткері}}
}}
}}
'''Серікзат Мақсұтұлы Дүйсенғазы''' ([[8 желтоқсан]] [[1974 жыл|1974]], [[Абай облысы]] (бұрынғы [[Семей облысы (Қазақстан)|Семей облысы]]), [[Аягөз ауданы]], [[Тарбағатай (ауыл)|Тарбағатай ауылы]]) — [[ақын]], [[айтыс]]кер, [[әдебиеттану]]шы [[ғалым]], [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]], [[Қазақстан жазушылар одағы]]ның мүшесі, [[Айтыс ақындары мен жыршы-термешілер одағы]]ның мүшесі, [[Қазақстан журналистер одағы]]ның мүшесі. Лев Гумилев атындағы [[Еуразия ұлттық университеті]] филология факультетінің деканы, [[филология]] [[ғылым]]дарының кандидаты, [[доцент]].

== Өмірбаяны ==
[[1974 жыл]]ы [[8 желтоқсан]]да [[Абай облысы]] (бұрынғы [[Семей облысы (Қазақстан)]]), [[Аягөз ауданы]],[[Тарбағатай ауылдық округі]]нде дүниеге келген. Найман тайпасының [[Қаракерей]]  руы, оның ішінде  Мұрын тармағының еліміздің шығыс өлкесіне аса танымал Малтүгел атасынан шыққан.  

1982–1992 жылдары Тарбағатай орта мектебінде (бұрынғы «Октябрь» орта мектебі) оқыған. Атасы Дүйсенғазы Қасымов (ел арасында Дүкімән деген атпен танымал) жас күнінде бірқатар [[айтыс]]тарға түскен, ел аузында жазба [[өлең]]дері сақталған сол өңірге белгілі ақын болған. Атасынан дарыған [[ақын]]дық қасиетті ұстана білген Серікзат  мектепте оқып жүрген кезінде аудандық, облыстық айтыстарға қатысып өз өнерін шыңдады. Өлеңдері облыстық, республикалық басылымдарда жарық көрді. [[1992 жыл]]ы [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]нің [[филология]] факультетіне оқуға түсіп, [[1997 жыл]]ы «[[қазақ тілі]] мен [[әдебиет]]і пәнінің оқытушысы» ([[бакалавр дәрежесі]]) біліктілігі бойынша тәмамдады. Студент кезінен [[Алматы]]да өткен қалалық, республикалық студенттер айтысына қатысып ел қошеметіне бөленді.  1997-1999 жылдары осы [[университет]]те оқуын жалғастырып, [[филология]] [[магистр]]і дәрежесін алды. ҚазҰУ-дың әскери кафедрасын тәмамдаған. [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]]нің запастағы [[офицер]]і (аға лейтенант). 

[[Филология]] [[ғылым]]дарының докторы, [[профессор]] [[Тұрсынбек Кәкішев]]тің жетекшілігімен «Дулат және Абай» тақырыбында магистрлік диссертация (1997) қорғады. Студент кезінде «Атамұра» газетінде, [[НТК (телеарна)]]сының «Жаңалықтар» бағдарламасында қосымша [[тілші]] болып жұмыс істеп, [[журналистика]] саласынан [[тәжірибе]] жинады. Алғашқы еңбек жолын [[1999 жыл]]ы [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]] [[Студент]]тер клубының директорының орынбасары болып бастады.  

[[2001 жыл]]ы желтоқсанда [[Астана]] қаласына қоныс аударып, [[2002 жыл]]ы [[ақпан]]да [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нің [[Қазақ тілі білімі]] [[кафедра]]сына оқытушы болып жұмысқа орналасты. Сол жылы [[қыркүйек]]те қазақ және шетел әдебиеті [[кафедра]]сына ассисент-оқытушы болып ауысты. [[2006 жыл]]ы [[қаңтар]]да [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, [[филология]] [[ғылым]]дарының докторы, [[профессор]] [[Рымғали Нұрғалиұлы Нұрғали]]дың жетекшілігімен «[[Ғабдиман Игенсартов]]тың әдеби мұрасы» тақырыбында [[кандидаттық диссертация]] қорғады. [[2009 жыл]]ы «[[Поэзия]]дағы [[Дулат Бабатайұлы]] мен [[Шортанбай Қанайұлы]] дәстүрі» тақырыбында [[докторлық диссертация]] тақырыбы бекітіліп, сол бағытты ғылыми ізденісін жалғастырды. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі, [[филология]] [[ғылым]]дарының докторы, [[профессор]] [[Сейіт Асқарұлы Қасқабасов]]тың жетекшілігіндегі [[ғылым]]и жобаларды орындауға, [[монография]]лар мен [[оқулық]]тар жазуға атсалысты. &lt;ref&gt; https://adebiportal.kz/kz/authors/view/1840&lt;/ref&gt;

==Еңбек өтілі==
[[1999 жыл]] - [[2001 жыл]] - [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]] Студенттер клубының директорының орынбасары, директоры;

[[2001 жыл]] - [[2002 жыл]] - [[Өмірбек Арысланұлы Жолдасбеков]] атындағы [[Студент]]тер [[сарай]]ы директорының орынбасары;

[[2002 жыл]] - ([[ақпан]]-[[қыркүйек]]) [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нің [[қазақ тілі білімі]] [[кафедра]]сының [[оқыту]]шысы;

[[2002 жыл]] - [[2004 жыл]] - [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] [[қазақ]] және шетел [[әдебиет]]і [[кафедра]]сының аға [[оқыту]]шысы;

[[2004 жыл]] - [[2006 жыл]] - [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] [[қазақ әдебиеті]] [[кафедра]]сының аға [[оқыту]]шысы;

[[2006 жыл]] - [[2011 жыл]] - [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] [[тарих]]-[[филология]] (кейіннен [[филология]]) [[факультет]]і [[декан]]ының орынбасары;

[[2011 жыл]] - [[2019 жыл]] -  [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] [[қазақ әдебиеті]] [[кафедра]]сының [[доцент]]і;

[[2019 жыл]] - [[2020 жыл]] [[Қазақстан (корпорация)]] РТРК АҚ эфирлік [[саясат]] дирекциясының шеф-[[редактор]]ы;

2020 жыл - 2024 жыл [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нің Телерадио және [[қоғам]]мен [[байланыс]] [[кафедра]]сының меңгерушісі;

[[2024 жыл]]дың [[мамыр]] айынан бастап [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]] [[филология]] [[факультет]]інің [[декан]]ы.&lt;ref&gt;Серікзат Дүйсенғазы жаңа қызметке тағайындалды https://aikyn.kz/267659/serikzat-duyseng-azy-zhan-a-k-yzmetke-tag-ayyndaldy&lt;/ref&gt;

==Қоғамдық қызметі==
* [[Қазақстан жазушылар одағы]]ның мүшесі;
* [[Айтыс ақындары мен жыршы-термешілер одағы]] төрағасының орынбасары;
* [[Қазақстан журналистер одағы]]ның мүшесі
* Республикалық [[Қазақстан Авторлары Қоғамы]]ның (ҚазАҚ) мүшесі; 
* [[Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы]]ның мүшесі;
* [[Халық]]аралық [[жазушы]]лар одағының мүшесі («Бейбітшілік әлемі» халықаралық творчестволық бірлестігі);
* [[Әділет (партия)]]сының Астана қалалық филиалы саяси кеңесінің мүшесі;
*  [[Астана]] [[қала]]сы [[Қоғам]]дық кеңесінің мүшесі ([[2025 жыл]]ы [[наурыз]] айынан);
* [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]ндегі «Топжарған» жас [[ақын]]дар [[клуб]]ының жетекшісі;
* [[Астана]] қаласындағы №9 «Зерде» мамандандырылған [[лицей]]і [[қамқоршылық]] кеңесінің мүшесі;
* Әлихан Мақсұт атындағы дарынды [[бала]]ларды қолдау [[қор]]ының [[құрылтайшы]]сы әрі басшысы.

==Кітаптары==
*[https://nabrk.kz/kk/e-catalog?searchType=simple&amp;field=all&amp;value=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%20%D0%BF%D0%BE%D1%8D%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%20%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5%20%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D0%BD%20%D0%98%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%B2%20%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B&amp;operator=AND Халық поэзиясы және Ғабдиман Игенсартов мұрасы] ([[Астана]], «Елорда»,  [[2007 жыл]])
* [https://library.enu.kz/MegaViewer/App/Viewer Шетел әдебиетінің тарихы]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([[Астана]], ЕҰУ, [[2010 жыл]])
* [https://nabrk.kz/bookView/view/?brId=1592997&amp;simple=true&amp;green=1#operator=AND  Шетел әдебиетінің тарихы] ([[Астана]], ЕҰУ, [[2018 жыл]])
* [https://library.enu.kz/MegaViewer/App/Viewer Шетел әдебиетінің тарихы]{{Deadlink|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ([[Алматы]], «Эверо», [[2017 жыл]])
* [https://nabrk.kz/kk/e-catalog?searchType=simple&amp;field=all&amp;value=%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%20%D0%BA%D3%A9%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%20%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D1%82&amp;operator=AND Қарашығымда көшкен бұлт] ([[Алматы]], «Мерей», [[2014 жыл]])
* [https://nabrk.kz/kk/e-catalog?searchType=simple&amp;field=all&amp;value=%D0%9C%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%20%D1%81%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96&amp;operator=AND Мезгіл суреттері] ([[Астана]], «Фолиант», [[2021 жыл]])
* [https://semeylib.kz/?page_id=28437&amp;lang=ru Қоңыр өмір] ([[Астана]], «Фолиант», [[2024 жыл]])
* [https://nabrk.kz/kk/e-catalog?searchType=simple&amp;field=all&amp;value=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BC%20%D3%99%D0%BD%D1%96&amp;operator=AND&amp;catalog=1 Көктем әні] ([[Алматы]], «Атамұра», [[2025 жыл]])

==Марапаттары==
* [[2014 жыл]] - [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі]]нің [[Мәдениет саласының үздігі]] төсбелгісімен;
* [[2014 жыл]] - [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нің «Л. Гумилев» медалімен;
* [[2015 жыл]] – [[Ресей]] Жаратылыстану академиясының «Ғылым және білімге еңбек сіңірген қызметкер» атағымен;
* [[2016 жыл]] - [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі]]нің [[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]]мен;
* [[2016 жыл]] - [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі]]мен;
* [[2018 жыл]] - [[Астанаға 20 жыл медалі]]мен;
* [[2020 жыл]] - [[Қазақстан Конституциясына 25 жыл медалі]]мен;
* [[2020 жыл]] - [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]на 25 жыл медалімен;
* [[2020 жыл]] - [[Құрмет ордені]]мен;
* [[2021 жыл]] - [[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл медалі]]мен;
* [[2024 жыл]] - [[Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті]]нің «Күлтегін» медалімен;
* [[2025 жыл]] - [[Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі]]нің «Ахмет Байтұрсынұлы» төсбелгісімен;
* [[2025 жыл]] - [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]] атағымен;
* [[2026 жыл]] - ТҮРКСОЙ-дың ([[Түркі мәдениетін және өнерін дамыту халықаралық ұйымы]]) «Түркі дүниесінің мәдениетін дамытуға қосқан үлесі» үшін медалімен марапатталды.

== Ата-анасы ==
Әкесі: Мақсұт Дүйсенғазин (1943),                                                                                                                                                    Анасы: Сажида Ақбаева (1945-2023)
== Отбасы ==
Үйленген. Жұбайы: Тасболат Айнұр Қазтайқызы (1982); 
Балалары: қыздары - Аружан Мақсұтова (2004), Айару Мақсұт (2015), ұлдары - Әлихан Мақсұт (2006-2023), Әлімхан Мақсұт (2023).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Айтыс ақындары]]
[[Санат:Қазақстан жазушылар одағы мүшелері]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]]
[[Санат:Филология ғылымдарының кандидаттары]]</text>
      <sha1>804esc01jy2ntd7guwg2kapu5xpco6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Матфей</title>
    <ns>0</ns>
    <id>770853</id>
    <revision>
      <id>3649188</id>
      <parentid>3558344</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:05:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <origin>3649188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6218" sha1="mzn6i2wfnb21h7zy0jjay7hnoyxd4eh" xml:space="preserve">{{Әулие
 |Есімі                 = Матфей
 |Шынайы есімі          = {{lang-he|מתתיהו‎}}
 |Сурет                 = Rembrandt Harmensz. van Rijn 049.jpg
 |ені                   = 220px
 |Сурет атауы           = «Матфей мен Періште» (1661), [[Рембрандт]]
 |Түрі                  = 
 |Зайырлы есімі         = 
 |Монах есімі           = 
 |Туған күні            = [[I ғасыр]]
 |Туған жері            = [[Галилея]]
 |Қайтыс болған күні    = 74
 |Қайтыс болған жері    = {{қайтысболғанжері|Эфиопия|Эфиопияда}}
 |Қастерленеді          = 
 |Даңқы асқаны          = 
 |Беатификацияланғаны   = 
 |Канондалғаны          = 
 |Бетінде               = апостолдар
 |Еске алу күні         = {{Unbulleted list
  |[[Православие шіркеуі]]нде [[29 қараша]], [[13 шілде]]
  |[[Католик шіркеуі]]нде және өзге Батыс шіркеулерінде [[21 қыркүйек]]
}}
 |Саруары               = 
 |Аруақ қонған жері     = [[Салерно кафедралы соборы]], [[Италия]]дағы шірімей қалған мүрдесі
 |Атрибуттары           = 
 |Деканондалғаны        = 
 |Еңбектері             = 
 |Берілушілігі          = 
 |Марапаттары           = 
 |Commons               = Saint Matthew
}}
'''Апостол Матай'''{{efn|тағы '''Матфей'''; {{lang-hbo|{{Script/Hebrew|מַתִּתְיָהוּ}}}}, ''Mattityahu''; {{lang-hbo|{{Script/Hebrew|מַתִּי}}}}, ''Matti'' деп қысқартылады. {{lang-ar|مَتَّى|Mattā}}, {{lang-grc-koi|Μαθθαῖος}} ''Maththaîos'', {{lang-cop|ⲙⲁⲧⲑⲉⲟⲥ}} ''Mattheos'', {{lang-la|Matthaeus}}}} — [[Иса Мәсіх]] [[апостол]]дарының бірі. [[Матфей Евангелиесі|Матфей кітабы]]ның авторы ретінде ол — төрт [[евангелистер]]дің бірі. Ол тағы '''Әулие Матай''' мен '''Евангелист Матай''' делінеді.

Матфей Иса соңынан апостол ретінде ерген деп [[Жаңа Өсиет]] жазады. [[Лиондық Ириней]] мен [[Александриялық Клемент]] сияқты [[Шіркеу әкелері]] Матфейді басқа елдерге сапар жасаудан бұрын [[Иудея]]да Иса хабарын оқытқан деген. Матфей кітабын Матфей жазған дегенді заманауи інжілтанушылар қабылдамайды, алайда дәстүрлі түсінікті қолдайтындар да адамдар бар.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Allison, Dale C. Jr.; Muddiman, John; Barton, John (eds.). |date=2010-04-22 |year=2010 |title=The Gospels |publisher=Oxford University Press |pages=27 |isbn=978-0-19-958025-5}}&lt;/ref&gt;

== Жаңа Өсиетте ==
[[Сурет:The Apostle Matthew.jpg|130px|нобай|солға|Евангелист Матфей, Византия, XIV ғасыр; [[Хиландар]] монастырьі, Афон, Грекия]]

Матфей [[Жаңа Өсиет]]те Матфей кітабының 9:9 және 10:3 тарауларында салықшы (аудармалардың біразында) делінеді. Исадан үлгі ал деген хабарды алғанда Матфей [[Капернаум]]да отырған болатын.&lt;ref&gt;Матфей 9:9, Марқа 2:15–17, Лұқа 5:29&lt;/ref&gt; Ол, оған қоса, Матфей кітабының 3:18, Лұқаның 6:15 және Елшілер істерінің 1:13 тарауларында [[Он екі елші]] қатарында айтылады, бірақ оның шыққан тегі жазылмаған. Матфей 9:9 жолына параллель Марқа 2:14 пен Лұқа 5:27 тараулары Әлпей ұлы Леуі{{efn|Тағы '''Алфеев Левий'''}} есімді салықшы жайлы баяндайды. Матфей жайлы сөздерге ұқсаса да, онымен байланысты емес. Бірнеше шіркеу екеуін бір адам дейді.

Апостолдар Леуі/Матай мен [[Жақып Әлпейұлы|Жақып]] [[Әлпей]] ұлдары делінеді де, сол себептен [[Шығыс православие шіркеуі]] оларды ағайынды деп санайды.&lt;ref name=&quot;Prologue of Ohrid&quot;&gt;{{cite web|url=http://westserbdio.org/en/prologue/657-october-9 |title=Nikolaj Velimirović ''Prologue of Ohrid''}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20170502033042/http://westserbdio.org/en/prologue/657-october-9 |date=2017-05-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ibn Kabar&quot;&gt;{{cite web|url=https://stnoufer.files.wordpress.com/2015/01/the-lamp-that-lights-the-darkness-ibn-kabar.pdf |title=Shams ibn Kabar ''The Lamp that Lights the Darkness in Clarifying the Service'' |accessdate=2022-10-21}} {{Wayback|date=2022-10-13 |url=https://web.archive.org/web/20221013175903/https://stnoufer.files.wordpress.com/2015/01/the-lamp-that-lights-the-darkness-ibn-kabar.pdf}}&lt;/ref&gt;

== Ескертпелер ==
{{Notelist}}

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:I ғасырда туғандар]]
[[Санат:Біртұтас Шіркеу әулиелері]]
[[Санат:Бұйрықпен өлтірілген дін қайраткерлері]]
[[Санат:Бұйрықпен өлтірілген жазушылар]]
[[Санат:I ғасырда бұйрықпен өлтірілгендер]]
[[Санат:Салерно соборында жерленгендер]]
[[Санат:Апостол Матфей]]
[[Санат:Ерте христиандық]]
[[Санат:Еврей христиандығы]]
[[Санат:I ғасыр христиан әулиелері]]</text>
      <sha1>mzn6i2wfnb21h7zy0jjay7hnoyxd4eh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Ең көп қаралған 1000 бет</title>
    <ns>4</ns>
    <id>775564</id>
    <revision>
      <id>3649075</id>
      <parentid>3648831</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту.</comment>
      <origin>3649075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="724673" sha1="r3psg2enmfz7b7r427dsdc6q36hw4g8" xml:space="preserve">{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
!N
!Бет
!Қаралу саны (соңғы 30 күнде)
!Қаралу саны (соңғы 90 күнде)
!Қаралу саны (бір жылда)
|-
|1
|[[Басты бет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 32615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 100593]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 395099]
|-
|2
|[[Арнайы:Іздеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 106936]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 168569]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 385822]
|-
|3
|[[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 11347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 33863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 106191]
|-
|4
|[[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1558]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8743]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30300]
|-
|5
|[[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1202]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 28981]
|-
|6
|[[Sadraddin]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Sadraddin 559]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Sadraddin 4485]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Sadraddin 8679]
|-
|7
|[[Абай Құнанбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 6725]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 253594]
|-
|8
|[[Қазақ хандығы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2054]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 9415]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 82480]
|-
|9
|[[Нан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 80]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 3411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BD 5018]
|-
|10
|[[Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 2999]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9422]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 83173]
|-
|11
|[[Шешендік сөз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 31]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 3262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D3%A9%D0%B7 8019]
|-
|12
|[[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 5697]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 10525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 13786]
|-
|13
|[[Кенесары хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5065]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 35271]
|-
|14
|[[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 461]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3994]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9761]
|-
|15
|[[Әділет (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 4580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 11919]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 12784]
|-
|16
|[[Пазырық мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 35]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 3083]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 5167]
|-
|17
|[[Қазақстан Құрылтайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 2147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 6418]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 8186]
|-
|18
|[[Қазақ-ноғай қатынастары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 30]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2811]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D0%BD%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 3537]
|-
|19
|[[Қазақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 3851]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 17726]
|-
|20
|[[Қытай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 4028]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 23236]
|-
|21
|[[Болат Оралұлы Ақшолақов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 3123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 3389]
|-
|22
|[[Әділ Өтеғұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2560]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2655]
|-
|23
|[[:Сурет:Oxford City FC crest.svg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 2526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AOxford_City_FC_crest.svg 2532]
|-
|24
|[[Қазақ есімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 491]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3357]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8460]
|-
|25
|[[Ресей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 678]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 3872]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 18901]
|-
|26
|[[Жақ (анатомия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 25]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 2545]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B_%28%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29 3472]
|-
|27
|[[Ағаш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 214]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 3021]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D1%88 8043]
|-
|28
|[[Зират]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 42]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 2535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%82 3201]
|-
|29
|[[Джон Фицджеральд Кеннеди]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 2503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%A4%D0%B8%D1%86%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B8 3045]
|-
|30
|[[Нұрсұлтан (ханбике)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 2451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B8%D0%BA%D0%B5%29 2547]
|-
|31
|[[Шорья]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 2428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D1%80%D1%8C%D1%8F 2454]
|-
|32
|[[Мүшел жас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 885]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 4605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 21461]
|-
|33
|[[Михаил Станиславович Шайдоров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 44]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 2472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2 5005]
|-
|34
|[[Стоматит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 99]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 2662]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82 5651]
|-
|35
|[[Ламин Ямаль]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 2521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD_%D0%AF%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8C 3496]
|-
|36
|[[Дина Төлепберген]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 75]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 2477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 3389]
|-
|37
|[[Заһар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2479]
|-
|38
|[[Рүстем Оразбайұлы Есдәулетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 26]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2555]
|-
|39
|[[Қазақ рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5213]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 35647]
|-
|40
|[[Жын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 115]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 2427]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD 3845]
|-
|41
|[[Уикипедия:Уикипедия туралы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 6331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 22199]
|-
|42
|[[Қ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A 3604]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A 9858]
|-
|43
|[[Бүйрек тастары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2356]
|-
|44
|[[Құшайри]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 2190]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%88%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B8 2230]
|-
|45
|[[Әлем халықтарының ертегілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2183]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2370]
|-
|46
|[[Бөгенбай батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 247]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2655]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11378]
|-
|47
|[[Қазақ батырлар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 766]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3779]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 30194]
|-
|48
|[[Саида Шавкатқызы Мирзиёева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 23]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B8%D1%80%D0%B7%D0%B8%D1%91%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2380]
|-
|49
|[[Футбол]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 2748]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 13399]
|-
|50
|[[Айша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 65]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 2282]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0 4435]
|-
|51
|[[Қатысушы талқылауы:Kasthack]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 2128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B%3AKasthack 2130]
|-
|52
|[[Ұйғырлар мен дүнгендердің Қытайдан Жетісуға қоныс аударуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 2140]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 4316]
|-
|53
|[[Sәlem Entertainment]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=S%D3%99lem_Entertainment 215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=S%D3%99lem_Entertainment 2413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=S%D3%99lem_Entertainment 3630]
|-
|54
|[[Есет Көтібарұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2980]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%9A%D3%A9%D1%82%D1%96%D0%B1%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14739]
|-
|55
|[[Тораңғы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 2374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 3856]
|-
|56
|[[ЖІӨ (номинал) бойынша елдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 47]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2208]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%86%D3%A8_%28%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6190]
|-
|57
|[[Мәскеу мемлекеттік университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 32]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%83_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2772]
|-
|58
|[[Ибн әл-Қаийм әл-Джәузия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2068]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%B1%D0%BD_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B8%D0%B9%D0%BC_%D3%99%D0%BB-%D0%94%D0%B6%D3%99%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F 2301]
|-
|59
|[[Қазақ әліпбиі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1332]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 4587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 28358]
|-
|60
|[[1860 жылдарындағы әкімшілік реформалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 35]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2194]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1860_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 12995]
|-
|61
|[[Қазақ хандарының шежіресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 76]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5905]
|-
|62
|[[Бала ауруы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 21]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2032]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D1%8B 2366]
|-
|63
|[[Уикипедия:Форум]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 1580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 5759]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 23723]
|-
|64
|[[Қазақша жыл санау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 1927]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 5792]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 74289]
|-
|65
|[[Қазақтың дәстүрлі үй кәсіпшілігі мен қолөнері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2004]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D1%96_%D2%AF%D0%B9_%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BB%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D1%96 2696]
|-
|66
|[[Шұрат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 1999]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82 2330]
|-
|67
|[[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1199]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4819]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 45658]
|-
|68
|[[Бақыт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 2012]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 3398]
|-
|69
|[[Канибадам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 111]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 2072]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC 2150]
|-
|70
|[[Қазақстан демографиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 144]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2390]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16909]
|-
|71
|[[Ай (қазақ дәстүрінде)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 122]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 2180]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9_%28%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%29 5087]
|-
|72
|[[Тарық ибн Зияд]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 1963]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%97%D0%B8%D1%8F%D0%B4 2059]
|-
|73
|[[Уоррен Гардинг]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 1968]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%93%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B3 2243]
|-
|74
|[[Щучинск]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 179]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 2189]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A9%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA 2872]
|-
|75
|[[Әйнек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 31]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 1999]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BA 2758]
|-
|76
|[[Қытай халықтары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 33]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1993]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 2543]
|-
|77
|[[Асқар Сүлейменов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 170]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2315]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7488]
|-
|78
|[[BTS]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=BTS 314]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=BTS 2299]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=BTS 3227]
|-
|79
|[[Қазақстан жол белгілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 794]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17927]
|-
|80
|[[Абылай хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 897]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3910]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 58076]
|-
|81
|[[Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 30]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 1948]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9-%D2%AF%D0%B9%D1%96 2794]
|-
|82
|[[Қазақстан Республикасының Конституциясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1403]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 46633]
|-
|83
|[[Виктория (Британдық Колумбия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 1884]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%28%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%BC%D0%B1%D0%B8%D1%8F%29 1948]
|-
|84
|[[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 3005]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 40877]
|-
|85
|[[Ислам негіздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1884]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2659]
|-
|86
|[[Шұғыла (журнал)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 1839]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D2%B1%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0_%28%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%29 1931]
|-
|87
|[[Жаңасемей ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 56]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1954]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3056]
|-
|88
|[[Қазақ хандығының құрылуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 364]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 3027]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B 25135]
|-
|89
|[[Есінеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 1845]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B5%D1%83 2139]
|-
|90
|[[Комако Кимура]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 1806]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE_%D0%9A%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0 1840]
|-
|91
|[[Құс өсіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1835]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%81_%D3%A9%D1%81%D1%96%D1%80%D1%83 1978]
|-
|92
|[[Нақыл сөздер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 145]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 2007]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 5588]
|-
|93
|[[Араб мемлекеттері Лигасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 106]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 2024]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B1_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B 2989]
|-
|94
|[[Маржан Тасова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1797]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1868]
|-
|95
|[[Бауыржан Момышұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1244]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4548]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 115615]
|-
|96
|[[Филипп Исаевич Голощёкин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 2107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BF%D0%BF_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%89%D1%91%D0%BA%D0%B8%D0%BD 7748]
|-
|97
|[[Ажырасу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 50]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 2007]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%83 2845]
|-
|98
|[[Бірлік (Мойынқұм ауданы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 15]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1792]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%28%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BC_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 2006]
|-
|99
|[[Пиноккио]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 1773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8%D0%BE 1809]
|-
|100
|[[КешYOU]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 1417]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 8467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 22686]
|-
|101
|[[Ребус]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 1774]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D0%B1%D1%83%D1%81 2184]
|-
|102
|[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 70]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%BB_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 2693]
|-
|103
|[[Азаматтық тәрбие]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 1749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5 1874]
|-
|104
|[[Наймандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1007]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 4071]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 25790]
|-
|105
|[[Шахмұрат Мүтәліп]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 2294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 4990]
|-
|106
|[[Коростышев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1709]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2 1733]
|-
|107
|[[Ботай мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 135]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2640]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 27740]
|-
|108
|[[Қарадың]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 1697]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%A3 1720]
|-
|109
|[[Райнгау-Таунус (аудан)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 1671]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D1%83-%D0%A2%D0%B0%D1%83%D0%BD%D1%83%D1%81_%28%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%29 1710]
|-
|110
|[[Икер Касильяс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 1694]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BA%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D1%81 1989]
|-
|111
|[[Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 183]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 5731]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 10175]
|-
|112
|[[Наманған облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1692]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1785]
|-
|113
|[[Түзуші ұлпа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 1692]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%88%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D0%B0 3178]
|-
|114
|[[Энтеровирусты инфекция]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 1792]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F 2509]
|-
|115
|[[Қарақалпақ мемлекеттік университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1697]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1969]
|-
|116
|[[Атырау облысы мектептерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 208]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2052]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4240]
|-
|117
|[[Иммунды жүйе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 1667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B9%D0%B5 3424]
|-
|118
|[[Халифа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 1666]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 2412]
|-
|119
|[[Кванхе гун ван]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 1635]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B5_%D0%B3%D1%83%D0%BD_%D0%B2%D0%B0%D0%BD 1802]
|-
|120
|[[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1828]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 4358]
|-
|121
|[[Астана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 642]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 36026]
|-
|122
|[[Дирлеванг]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 1592]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B3 1615]
|-
|123
|[[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 247]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 2638]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 23607]
|-
|124
|[[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 672]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 2504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 7228]
|-
|125
|[[Қазақстан қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 762]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3247]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23527]
|-
|126
|[[Футболдан әлем чемпионаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 144]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%87%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 5443]
|-
|127
|[[Павел Яковлевич Зальцман]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1564]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%BB_%D0%AF%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%97%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%86%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1619]
|-
|128
|[[Dream League Soccer 2021]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Dream_League_Soccer_2021 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Dream_League_Soccer_2021 1576]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Dream_League_Soccer_2021 1665]
|-
|129
|[[Қоңырат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 1311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 4222]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 22925]
|-
|130
|[[Ұлы тоқырау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 1615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 2996]
|-
|131
|[[Алтын Орда хандарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 183]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2033]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9391]
|-
|132
|[[Данил Голубенко]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 111]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 1832]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 2015]
|-
|133
|[[Мұхаммед Мохбер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 1550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D0%BE%D1%85%D0%B1%D0%B5%D1%80 1645]
|-
|134
|[[Бұзаубас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 628]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 4488]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 7760]
|-
|135
|[[Кропивницкий]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1551]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1615]
|-
|136
|[[Хулиан Альварес]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 16]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 1563]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%81 1678]
|-
|137
|[[Қатысушы:Tvoilubimyibakhthar]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 48]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 1575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3ATvoilubimyibakhthar 1687]
|-
|138
|[[Жалғас Жұмағұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 63]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1699]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 2187]
|-
|139
|[[Сайфуддин Азизи]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 1522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B8 1565]
|-
|140
|[[Көлемі бойынша ең ірі көлдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 40]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1586]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4963]
|-
|141
|[[:Санат:Алматы облысында туғандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1739]
|-
|142
|[[Ноғай Ордасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 161]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1719]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%BE%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1786]
|-
|143
|[[Капонир]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 1505]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%80 1543]
|-
|144
|[[Супер келіншек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 15]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 1647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B5%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%88%D0%B5%D0%BA 1853]
|-
|145
|[[Күрен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 1507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BD 1552]
|-
|146
|[[Mellstroy]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Mellstroy 120]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Mellstroy 1632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Mellstroy 1964]
|-
|147
|[[Мемлекет астаналары тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 4262]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 58030]
|-
|148
|[[Үйде жалғыз қалғанда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 83]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 1665]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0 3712]
|-
|149
|[[Аустрия жолы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 27]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1519]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 1626]
|-
|150
|[[Волчанск (Украина)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 1475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA_%28%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BD%D0%B0%29 1514]
|-
|151
|[[Жанна Исақызы Керімтаева-Сатыбалдиева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1478]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B0_%D0%98%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0-%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1579]
|-
|152
|[[Үлкен Арлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 13]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1472]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1639]
|-
|153
|[[Түрік әліпбиі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 60]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 1587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 2801]
|-
|154
|[[Үндістер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 26]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 1525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2493]
|-
|155
|[[Адуын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 1467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D1%83%D1%8B%D0%BD 1615]
|-
|156
|[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 3990]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 25851]
|-
|157
|[[Кеңірдек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 34]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 1538]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA 3605]
|-
|158
|[[Алатау (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 177]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1963]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 4670]
|-
|159
|[[Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 60]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1687]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82_%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 4000]
|-
|160
|[[Арғын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 1191]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 3826]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 22875]
|-
|161
|[[Алматы энергетика және байланыс университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%8D%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2762]
|-
|162
|[[Сауран ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 181]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1806]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3924]
|-
|163
|[[Шәмші Қалдаяқов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 2204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 5287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 28388]
|-
|164
|[[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 949]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 3848]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 11182]
|-
|165
|[[Абайдың этнографиялық лексикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 1491]
|-
|166
|[[Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 102]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1650]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%BC%D0%B5%D0%B7%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5885]
|-
|167
|[[Мақал-мәтелдер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 96]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 2028]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB-%D0%BC%D3%99%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80 10571]
|-
|168
|[[Шеркеш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 563]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 2400]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 10148]
|-
|169
|[[Неолит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 78]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 1652]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82 11802]
|-
|170
|[[Терек шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1392]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1590]
|-
|171
|[[Ларри Финк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 43]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 1433]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8_%D0%A4%D0%B8%D0%BD%D0%BA 1531]
|-
|172
|[[Бронх демікпесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 28]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 1446]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%85_%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D1%96%D0%BA%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 5031]
|-
|173
|[[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 738]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2839]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11255]
|-
|174
|[[Құран ғылымдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1386]
|-
|175
|[[Балқаш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 2198]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 17769]
|-
|176
|[[Арсланбек Сұлтанбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 15]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1549]
|-
|177
|[[Мырза Ғұләм Ахмед]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D2%92%D2%B1%D0%BB%D3%99%D0%BC_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1530]
|-
|178
|[[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2164]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 4707]
|-
|179
|[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 550]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2618]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9670]
|-
|180
|[[Қазақстан кенттері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 38]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2003]
|-
|181
|[[Ер Төстік және Айдаһар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 27]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 1357]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80 2040]
|-
|182
|[[Еділ қаған]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 128]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 1583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 6968]
|-
|183
|[[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1017]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 3754]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 22183]
|-
|184
|[[Алакөл (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 12064]
|-
|185
|[[Қазақ ұлттық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1086]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3528]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15428]
|-
|186
|[[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1045]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 4756]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 125986]
|-
|187
|[[Шыңғыс хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1082]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 3880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 62354]
|-
|188
|[[:Санат:Жылқы тұқымдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1350]
|-
|189
|[[Мұхаммед]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 1295]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 3985]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 27885]
|-
|190
|[[Алматы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 1349]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 4660]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 29017]
|-
|191
|[[Ванесса Кирби]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 1264]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B1%D0%B8 1337]
|-
|192
|[[Ақтамберді Сарыұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 260]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1824]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96_%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18760]
|-
|193
|[[Түркістан легионы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 45]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 1343]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D1%8B 2451]
|-
|194
|[[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 907]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2578]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 8638]
|-
|195
|[[Баланы қырқынан шығару]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 1121]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 3721]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 26960]
|-
|196
|[[Сақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 619]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4051]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 61486]
|-
|197
|[[Профессор Мориарти]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 1249]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8 1294]
|-
|198
|[[Домалақ ана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 574]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2151]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 8656]
|-
|199
|[[Туыстық атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 24594]
|-
|200
|[[Кристалдық тор]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 1285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D1%80 4363]
|-
|201
|[[Лиам Макдональд]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%B0%D0%BC_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1268]
|-
|202
|[[Захабийа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 1230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9%D0%B0 1247]
|-
|203
|[[Қабір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 1296]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%96%D1%80 2155]
|-
|204
|[[Марат Елеусізұлы Сұлтанғазиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 110]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%81%D1%96%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2 2584]
|-
|205
|[[Ұйғырлардың Жетісуға қоныс аударуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 1233]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%8B 1493]
|-
|206
|[[Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 37]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1289]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1976]
|-
|207
|[[Жіктік жалғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1515]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 10229]
|-
|208
|[[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 777]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2628]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 15764]
|-
|209
|[[Шашыратқы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 2179]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B 2964]
|-
|210
|[[Ахмет Байтұрсынұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4113]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 119939]
|-
|211
|[[Кеген (ауыл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 1275]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%28%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%29 1740]
|-
|212
|[[Турбина]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1220]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%B0 1396]
|-
|213
|[[Пісте]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 1231]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5 1500]
|-
|214
|[[Ирина Ерофеева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1206]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1267]
|-
|215
|[[Жылқы малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1076]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 3551]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 34366]
|-
|216
|[[Қазақтың антропологиялық типі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 45]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1353]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%96 1383]
|-
|217
|[[Сәтті Жұлдыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 2219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D1%82%D1%96_%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 3260]
|-
|218
|[[:Санат:Қазақстан әншілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 645]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2713]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12508]
|-
|219
|[[Қаракесек (Арғын)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 2741]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 12172]
|-
|220
|[[:Санат:Чадтағы футбол]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A7%D0%B0%D0%B4%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB 1171]
|-
|221
|[[Қыз ұзату кәделері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 177]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1521]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D0%BA%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 3100]
|-
|222
|[[Қазақтың боғауыз сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 579]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12716]
|-
|223
|[[АҚШ штаттарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 997]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17696]
|-
|224
|[[Индиго]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 115]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 1422]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%BE 2473]
|-
|225
|[[Ұлытау облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 881]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2742]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12410]
|-
|226
|[[Галлон]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 1131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D0%BE%D0%BD 1199]
|-
|227
|[[Алланың есімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 3258]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 19019]
|-
|228
|[[Қазақстан тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3174]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 30538]
|-
|229
|[[Аляска штатының қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 165]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1500]
|-
|230
|[[Сырдария облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1153]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1397]
|-
|231
|[[Аманат (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 3476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 8594]
|-
|232
|[[Қазақтың ұлттық ойындарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 146]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11920]
|-
|233
|[[Элен Каррер д’Анкосс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 1110]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B5%D1%80_%D0%B4%E2%80%99%D0%90%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%81 1136]
|-
|234
|[[Алтын Орда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 573]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 3253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 35563]
|-
|235
|[[Болашақ (стипендия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 142]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 1619]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 6046]
|-
|236
|[[Тив (халық)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1100]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%B2_%28%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1163]
|-
|237
|[[Дезире Дуэ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 1135]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B5_%D0%94%D1%83%D1%8D 1231]
|-
|238
|[[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 943]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3494]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 27569]
|-
|239
|[[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 4907]
|-
|240
|[[Шымыр батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1122]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1399]
|-
|241
|[[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 908]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 2827]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9526]
|-
|242
|[[Абай жолы (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 840]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 3355]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 37345]
|-
|243
|[[Қожа Ахмет Ясауи]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 675]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 2713]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 45085]
|-
|244
|[[Ермұхамед Мәулен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 208]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 2216]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 3870]
|-
|245
|[[Жәнібек Әлімханұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4949]
|-
|246
|[[Берік Мәжитұлы Имашев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 1084]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B5%D0%B2 1478]
|-
|247
|[[Ыбырай Алтынсарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1075]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 4449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 108329]
|-
|248
|[[Катар әмірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 1063]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%96 1127]
|-
|249
|[[Әл-Фатиха сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 610]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 3173]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 22535]
|-
|250
|[[Қайрат Нұртас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 541]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 2230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 12006]
|-
|251
|[[Қазақстандағы референдум (2026)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 240]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 1419]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%282026%29 7962]
|-
|252
|[[Ху Цзиньтао]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 1053]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D1%83_%D0%A6%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D1%8C%D1%82%D0%B0%D0%BE 1237]
|-
|253
|[[Елена Александровна Пак]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 1034]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BA 1048]
|-
|254
|[[Тәубә сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 62]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1176]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B1%D3%99_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 2098]
|-
|255
|[[Көкбас (балық)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1035]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%29 1177]
|-
|256
|[[Көңіл айту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 1952]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 10273]
|-
|257
|[[Қазақ тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 749]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 2593]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 15545]
|-
|258
|[[Тасбақалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 92]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1228]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 7061]
|-
|259
|[[Давид Мамиевич Дегтярев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 1019]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B5%D0%B3%D1%82%D1%8F%D1%80%D0%B5%D0%B2 1086]
|-
|260
|[[Әзімхан Ахметұлы Кенесарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 1046]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2626]
|-
|261
|[[Нұх пайғамбар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 1373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 5028]
|-
|262
|[[Желдірме (ән жанры)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 1002]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BC%D0%B5_%28%D3%99%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D1%8B%29 1056]
|-
|263
|[[Алтынсарин ескерткіші]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1009]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 1279]
|-
|264
|[[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 394]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1765]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4495]
|-
|265
|[[Мизан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 1018]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BD 1998]
|-
|266
|[[Криштиану Роналду]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 249]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 1967]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D1%83_%D0%A0%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%83 8733]
|-
|267
|[[Александр Станиславович Сырский]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 13]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1016]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9 1110]
|-
|268
|[[Матай (ру бірлестігі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 435]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 1862]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 7668]
|-
|269
|[[Уикипедия:Форум/Басқалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1940]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5997]
|-
|270
|[[Қазақ хандары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 982]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 3543]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 37859]
|-
|271
|[[Ракапоши]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 983]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%B8 1019]
|-
|272
|[[Дәуіт ұста]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 100]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 1084]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82_%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0 1311]
|-
|273
|[[Шәкәрім Құдайбердіұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 979]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3073]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 49272]
|-
|274
|[[Қарақұрт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 282]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 2561]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 4321]
|-
|275
|[[Жігіттің сөзі. Қанды жол]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 104]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 1061]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D1%96._%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB 1061]
|-
|276
|[[Жеті қазына]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 2371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 20424]
|-
|277
|[[Ежелгі грек философиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1051]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B3%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3232]
|-
|278
|[[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 986]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3433]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 64863]
|-
|279
|[[Мал атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 102]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1179]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4089]
|-
|280
|[[Салауат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 2643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 20203]
|-
|281
|[[Химия оқу пәні және ғылыми сала]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 956]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BF%D3%99%D0%BD%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0 1183]
|-
|282
|[[Голямо-Асеново (Хасково облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 952]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%BE-%D0%90%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 966]
|-
|283
|[[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 721]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2541]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 53466]
|-
|284
|[[Мақсат Мәлікұлы Толықбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 87]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1088]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2171]
|-
|285
|[[Ақ бата, тілек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 994]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA 1919]
|-
|286
|[[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 658]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2742]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 33224]
|-
|287
|[[Махаббат, қызық мол жылдар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 1894]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 4207]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 23415]
|-
|288
|[[Бейметалдар атомы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 945]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%8B 980]
|-
|289
|[[Намаз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 51]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 1131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 2490]
|-
|290
|[[М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 140]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C._%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1687]
|-
|291
|[[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 2070]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8970]
|-
|292
|[[Албан руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 665]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 2370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 13386]
|-
|293
|[[Қаракерей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 1744]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 7579]
|-
|294
|[[Накхер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 928]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%85%D0%B5%D1%80 934]
|-
|295
|[[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 698]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 2824]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 10502]
|-
|296
|[[Руслан Тай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 2080]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 4698]
|-
|297
|[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 874]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2459]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 27410]
|-
|298
|[[Шөмекей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 661]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 2215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 9758]
|-
|299
|[[Мата атаулары мен түрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 688]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2057]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 9552]
|-
|300
|[[Худжанд (футбол клубы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D1%83%D0%B4%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 962]
|-
|301
|[[Темір алмасуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 918]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%8B 1135]
|-
|302
|[[Қырғыз руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 6723]
|-
|303
|[[Төлепберген Тұрсынұлы Байсақалов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 42]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 964]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%81%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1211]
|-
|304
|[[Кіші жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 622]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 2165]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15743]
|-
|305
|[[Хакан Чалханоглу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 918]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BD_%D0%A7%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D1%83 971]
|-
|306
|[[Ақтөбе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 1877]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 12072]
|-
|307
|[[Цирк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 953]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A6%D0%B8%D1%80%D0%BA 2556]
|-
|308
|[[Міржақып Дулатұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 842]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3033]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 83437]
|-
|309
|[[Күміс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 59]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 1007]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BC%D1%96%D1%81 3512]
|-
|310
|[[Адай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 777]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 2512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 15289]
|-
|311
|[[Шариф]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 896]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84 1052]
|-
|312
|[[:Сурет:Maradona 1986 Arg-Eng.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 888]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AMaradona_1986_Arg-Eng.jpg 888]
|-
|313
|[[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 756]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2840]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 76466]
|-
|314
|[[Қаңлылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 258]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 1946]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 29638]
|-
|315
|[[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 536]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 2034]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 13084]
|-
|316
|[[Бас сүйек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 63]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 1027]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 5552]
|-
|317
|[[Оралхан Бөкей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 1840]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 25729]
|-
|318
|[[Түсті металлургия өнеркәсібі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 1055]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96_%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%B1%D1%96 1823]
|-
|319
|[[Кухня (телехикая)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 998]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%83%D1%85%D0%BD%D1%8F_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 1071]
|-
|320
|[[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 439]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 1940]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 24331]
|-
|321
|[[Зу-Зу Күлпаш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 1613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D1%83-%D0%97%D1%83_%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D1%88 5979]
|-
|322
|[[Омония (футбол клубы, Никосия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 882]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%2C_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%8F%29 912]
|-
|323
|[[Дулат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 633]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 2251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 15514]
|-
|324
|[[Жыныстық қатынас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 805]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 2540]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 9010]
|-
|325
|[[Қызықты биология. Жануарлар әлемі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 875]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F._%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D1%96 904]
|-
|326
|[[2GIS]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=2GIS 46]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2GIS 975]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=2GIS 1611]
|-
|327
|[[Қазақ халқының өлім-жітім жөнелту салты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 256]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 1462]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B6%D1%96%D1%82%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 11828]
|-
|328
|[[Қазақстан Президентінің Резиденциясы (Алматы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 40]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 909]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A0%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B_%28%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%29 1031]
|-
|329
|[[Бохтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80 968]
|-
|330
|[[Сұңғыла]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 856]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 2768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 9414]
|-
|331
|[[Жұмбақтас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 1526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%81 9985]
|-
|332
|[[Табын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 871]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 3191]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 13032]
|-
|333
|[[Аққыстау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 46]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 936]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83 1432]
|-
|334
|[[Әлімұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 758]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2509]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 14227]
|-
|335
|[[Малдың инвазиялық аурулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 21]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 922]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D0%B8%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2023]
|-
|336
|[[Балағат сөз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 188]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 1412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D1%81%D3%A9%D0%B7 4485]
|-
|337
|[[Қазақстан аудандары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 737]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2561]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 28171]
|-
|338
|[[Халықаралық қазақ-түрік университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 443]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1804]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7508]
|-
|339
|[[Ябалак]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 849]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AF%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA 867]
|-
|340
|[[ALEM (Ninety One)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 631]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 2071]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 12594]
|-
|341
|[[Ботбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1676]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 7853]
|-
|342
|[[Қазақ ұлттық киімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1483]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 20758]
|-
|343
|[[Арал ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 124]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 1187]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3528]
|-
|344
|[[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 662]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 2100]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 6327]
|-
|345
|[[Өзбекәлі Жәнібеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1343]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 3222]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 33539]
|-
|346
|[[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 685]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 2661]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 49546]
|-
|347
|[[Староконстантинов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 851]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2 883]
|-
|348
|[[Түркістан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18535]
|-
|349
|[[Ысты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 985]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 2598]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 11567]
|-
|350
|[[Құқық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 140]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 1163]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D2%9B 8601]
|-
|351
|[[Қазақша Уикипедия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 942]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 2508]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 9234]
|-
|352
|[[Қазақ ұлттық медицина университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4924]
|-
|353
|[[Ақ болып кетті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 991]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96 1005]
|-
|354
|[[Құран]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 469]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 2180]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 10706]
|-
|355
|[[Қазақстандағы саяси партиялар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 1412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 2747]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 11263]
|-
|356
|[[Қазақстан әкімшілік бірліктері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 620]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2174]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 22870]
|-
|357
|[[Орта ғасыр кезеңінің антропологиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 16]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%BA%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 904]
|-
|358
|[[Бәйтерек (монумент)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 1459]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%29 27123]
|-
|359
|[[Дастан Талғатұлы Сәтбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1560]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 5627]
|-
|360
|[[Қыпшақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2091]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 25627]
|-
|361
|[[Жаныс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 747]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 2307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 11398]
|-
|362
|[[Қабанбай батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 22237]
|-
|363
|[[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4308]
|-
|364
|[[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 678]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 2053]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12560]
|-
|365
|[[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 758]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1997]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5058]
|-
|366
|[[Ортохантавирус]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 809]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%80%D1%83%D1%81 946]
|-
|367
|[[Бесін намазы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 2182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 16999]
|-
|368
|[[Қазақ ұлттық киімдер тігуге пайдаланған маталар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 32]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 831]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B8%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%83%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 953]
|-
|369
|[[Әлемнің жеті кереметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 2680]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 63725]
|-
|370
|[[Ағайын-туыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 851]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%93%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%8B%D1%81 1273]
|-
|371
|[[Ақтабан шұбырынды жырлары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 807]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D2%B1%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1040]
|-
|372
|[[Қазақ шежірелерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 802]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 2388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16105]
|-
|373
|[[Сарыарқа (метро бекеті)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 804]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BE_%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%29 902]
|-
|374
|[[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 708]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2837]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 98938]
|-
|375
|[[Zheka Fatbelly]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Zheka_Fatbelly 233]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Zheka_Fatbelly 1294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Zheka_Fatbelly 5321]
|-
|376
|[[Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 608]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1991]
|-
|377
|[[Лионель Месси]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 150]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 1365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B8 4162]
|-
|378
|[[Испан тілі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 43]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 891]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 1690]
|-
|379
|[[Алматы облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 678]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16703]
|-
|380
|[[Абайдың қара сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 15002]
|-
|381
|[[Асхат Сергеевич Ниязов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 1592]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 5392]
|-
|382
|[[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 621]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%BF%D0%B0%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39584]
|-
|383
|[[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 689]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3051]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 36301]
|-
|384
|[[1916 жылғы Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 141]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 1976]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1916_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D0%BB%D1%82-%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81 31756]
|-
|385
|[[Көрімдік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 124]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 953]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2410]
|-
|386
|[[Дүйсен Шопанұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 751]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 758]
|-
|387
|[[Сабын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 37]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 831]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 2074]
|-
|388
|[[Сіргелі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 657]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 2080]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 11919]
|-
|389
|[[Мұхтар Шаханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 520]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2295]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 71657]
|-
|390
|[[Ұлы жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 595]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 1951]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 14764]
|-
|391
|[[Без]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 113]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 1004]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B7 4463]
|-
|392
|[[Жайдарман]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 465]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 1567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 7028]
|-
|393
|[[Қасым хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 611]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 2619]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 34533]
|-
|394
|[[Жүктілік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 111]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 1056]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 4104]
|-
|395
|[[Астана күні (Қазақстан)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 958]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 1744]
|-
|396
|[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 650]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 4596]
|-
|397
|[[Уикипедия:Анықтама]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 683]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 2211]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 8981]
|-
|398
|[[Виктор Орбан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 796]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9E%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD 1211]
|-
|399
|[[Гүлбахрам Байбосынова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 346]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%85%D1%80%D0%B0%D0%BC_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 3038]
|-
|400
|[[Хасар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 758]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80 971]
|-
|401
|[[Темірбек Қараұлы Жүргенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1475]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7555]
|-
|402
|[[Рахат Мұхтарұлы Әлиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 88]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 899]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 1890]
|-
|403
|[[Діл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 15]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BB 1921]
|-
|404
|[[Чарли Кирк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 737]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B8_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%BA 1094]
|-
|405
|[[Қарағанды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 330]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 1538]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B 8906]
|-
|406
|[[Әмір Темір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 671]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 2375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 29084]
|-
|407
|[[Ақпан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 60]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD 2510]
|-
|408
|[[Асқазан аурулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 637]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1947]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 17478]
|-
|409
|[[Арыс қалалық әкімдігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 40]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 778]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 1207]
|-
|410
|[[Төре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 349]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 1566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 7377]
|-
|411
|[[Домбыра]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 249]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 1655]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 21505]
|-
|412
|[[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 1327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 9625]
|-
|413
|[[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1834]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11923]
|-
|414
|[[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 485]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 1511]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 15496]
|-
|415
|[[Еуразия ұлттық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 338]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1566]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5741]
|-
|416
|[[Шу аңғары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 31]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 725]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%83_%D0%B0%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%8B 813]
|-
|417
|[[Әйтеке би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 301]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 19389]
|-
|418
|[[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 424]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 1712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 10366]
|-
|419
|[[Таз руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 505]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 1667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 7396]
|-
|420
|[[Қатысушы:Дана Нұрболқызы/зертхана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%2F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 725]
|-
|421
|[[Ақтау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 8914]
|-
|422
|[[Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 122]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 838]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2338]
|-
|423
|[[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 618]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 2930]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 58154]
|-
|424
|[[Уикипедия:Форум/Жаңалықтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2862]
|-
|425
|[[Нағашы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 195]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 1221]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88%D1%8B 5972]
|-
|426
|[[Әкімшілік жауапкершілік]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 2047]
|-
|427
|[[Азамат Сатыбалды]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 87]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 2423]
|-
|428
|[[Ташкент]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 142]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 984]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 4289]
|-
|429
|[[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 464]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1768]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 27916]
|-
|430
|[[Бәйдібек Қарашаұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 401]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1505]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8033]
|-
|431
|[[Гүлназ Жоланова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 61]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D2%AF%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1306]
|-
|432
|[[Түрік қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 655]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 2456]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 53986]
|-
|433
|[[Білім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 99]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 884]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC 4026]
|-
|434
|[[Ғылыми еңбек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA 831]
|-
|435
|[[Кеңірдек тыныстылар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 657]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BA_%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 792]
|-
|436
|[[Шығыс Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 645]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2085]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18487]
|-
|437
|[[ALT Университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 530]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1530]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 3725]
|-
|438
|[[Құрылтай сайлауы (2026)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 667]
|-
|439
|[[Шиеленіс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%96%D1%81 963]
|-
|440
|[[Қазақстан халық кеңесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 317]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 1453]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 2110]
|-
|441
|[[Қожа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 592]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 1851]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 13506]
|-
|442
|[[Шанышқылы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 1743]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 8047]
|-
|443
|[[Сиқым]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 506]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 1614]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 8069]
|-
|444
|[[Нұрсұлтан мешіті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 398]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1009]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 1009]
|-
|445
|[[Мандам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 669]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BC 944]
|-
|446
|[[Жетісу облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 509]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1717]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10350]
|-
|447
|[[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 1941]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 7065]
|-
|448
|[[Маймыл шешек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 26]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 681]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BA 866]
|-
|449
|[[Абай облысындағы өрт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 49]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 706]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D1%80%D1%82 1051]
|-
|450
|[[Асхат Ғалымұлы Хасенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 249]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 972]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1339]
|-
|451
|[[Еңлік — Кебек (пьеса)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 110]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 933]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA_%E2%80%94_%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%28%D0%BF%D1%8C%D0%B5%D1%81%D0%B0%29 8691]
|-
|452
|[[Америка Құрама Штаттары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 543]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1901]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 18966]
|-
|453
|[[Енога]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 643]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%B0 652]
|-
|454
|[[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 1857]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 27781]
|-
|455
|[[Аңырақай шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 518]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 18879]
|-
|456
|[[Азық-түлік қауіпсіздігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 653]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D2%AF%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96 1155]
|-
|457
|[[Шолпан Иманбаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1268]
|-
|458
|[[Уикипедия:Қауым порталы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 545]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 2047]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 7790]
|-
|459
|[[Табылды Досымов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1021]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 2215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11587]
|-
|460
|[[Қазақстан Республикасының заңдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 1615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 9605]
|-
|461
|[[Жамбыл облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 572]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1705]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12624]
|-
|462
|[[МузАРТ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 189]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 993]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 3560]
|-
|463
|[[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 297]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1200]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4481]
|-
|464
|[[ДНҚ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 166]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 1066]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 14116]
|-
|465
|[[Телефон коды бойынша елдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 98]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1034]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 3059]
|-
|466
|[[Байбақты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 394]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1601]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 7952]
|-
|467
|[[Киста]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 67]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 786]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0 2697]
|-
|468
|[[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 8855]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 9326]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 9326]
|-
|469
|[[Жеті ата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1793]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 15047]
|-
|470
|[[Қоңыр әулие үңгірі (Абай облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 396]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 2622]
|-
|471
|[[Лана Паррия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%8F 663]
|-
|472
|[[Жасанды интеллект]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 526]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 1824]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 32544]
|-
|473
|[[Қырғызстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 439]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11078]
|-
|474
|[[Әзімхан Тішәнұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 614]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%96%D1%88%D3%99%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 636]
|-
|475
|[[Шаһрихан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 617]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%BB%D1%80%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD 695]
|-
|476
|[[Қазақстан 2050]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 28]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 751]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_2050 6482]
|-
|477
|[[Ыстықкөл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 1243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 3430]
|-
|478
|[[Мұстафа Шоқай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 509]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 1873]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B9 26649]
|-
|479
|[[Каспий теңізі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 577]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 1644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 20463]
|-
|480
|[[Арыстанбаб]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 562]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 1862]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 12473]
|-
|481
|[[Сұлтанмахмұт Торайғыров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 1560]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 26750]
|-
|482
|[[Лофельден]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D0%BE%D1%84%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B5%D0%BD 623]
|-
|483
|[[Қаңлы (тайпа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 7963]
|-
|484
|[[Қарғын (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 10705]
|-
|485
|[[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1435]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18904]
|-
|486
|[[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 301]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 1370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 13174]
|-
|487
|[[Беріш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 1549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 8138]
|-
|488
|[[Қой малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 389]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 8880]
|-
|489
|[[Ат қою рәсімдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 87]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 912]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E_%D1%80%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2748]
|-
|490
|[[Халықаралық Алматы әуежайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 45]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 1547]
|-
|491
|[[Түркістан (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 420]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 1499]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 18112]
|-
|492
|[[Құнанбай Өскенбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 390]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10992]
|-
|493
|[[Алматы-2]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B-2 800]
|-
|494
|[[Әуе компаниялары кодтары-T]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 53]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 646]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%83%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B-T 679]
|-
|495
|[[Ясин сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1641]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 9014]
|-
|496
|[[Абай облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1603]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10104]
|-
|497
|[[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 1727]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 4146]
|-
|498
|[[Астана медицина университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 68]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 783]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1353]
|-
|499
|[[Өзін-өзі өлтіру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 493]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 1619]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 8076]
|-
|500
|[[Намаз уақыты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 137]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 941]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 6009]
|-
|501
|[[Хасен Рүстемұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%A0%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 992]
|-
|502
|[[Қобыланды Тоқтарбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1400]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15933]
|-
|503
|[[Қоскөпір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 584]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%BA%D3%A9%D0%BF%D1%96%D1%80 630]
|-
|504
|[[Абд әл-Қадыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 591]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B4_%D3%99%D0%BB-%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80 656]
|-
|505
|[[Сүндеттеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 343]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 1362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 3963]
|-
|506
|[[Үйсін мемлекеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 2423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 31642]
|-
|507
|[[Бұғы мүйізі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 20]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 618]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%93%D1%8B_%D0%BC%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%B7%D1%96 885]
|-
|508
|[[Сорпа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 26]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 615]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D1%80%D0%BF%D0%B0 1011]
|-
|509
|[[Орта жүз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 564]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 1745]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 12667]
|-
|510
|[[Ел]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB 64]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB 739]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB 1572]
|-
|511
|[[Қызыл (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 605]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 765]
|-
|512
|[[Йошинори Осуми]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 577]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%99%D0%BE%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%B8_%D0%9E%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%B8 630]
|-
|513
|[[Бесікке салу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 371]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1376]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 22093]
|-
|514
|[[Химиялық элементтер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 559]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 14318]
|-
|515
|[[Қарағанды облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 622]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1875]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13420]
|-
|516
|[[Қазыбек би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 351]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 1359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 22965]
|-
|517
|[[Өт айдайтын дәрілер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1658]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 8846]
|-
|518
|[[Ертегі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 86]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 790]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96 6233]
|-
|519
|[[Ақтөбе облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 621]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12149]
|-
|520
|[[Мара]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0 602]
|-
|521
|[[Сәтбаев (қала)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 119]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 755]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 2562]
|-
|522
|[[Жыл күндерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 327]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 6330]
|-
|523
|[[Әбу Насыр Әл-Фараби]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 557]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 1854]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 64538]
|-
|524
|[[Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары (тізім)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 90]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 760]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 6838]
|-
|525
|[[Балқадиша әні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 1092]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D1%96 5289]
|-
|526
|[[Кока-кола]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 33]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 666]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0 1961]
|-
|527
|[[Азан шақырып ат қою]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 266]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 1123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 6032]
|-
|528
|[[Танымал қазақтардың тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 184]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 924]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7807]
|-
|529
|[[Айсай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 560]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D0%B0%D0%B9 592]
|-
|530
|[[Түстер психологиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 47]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BF%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 2823]
|-
|531
|[[Қуық түбі безінің қабынуы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 396]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 1480]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 11807]
|-
|532
|[[Оливер Три]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 93]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%A2%D1%80%D0%B8 1251]
|-
|533
|[[:Санат:Африка елдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 446]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1714]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9090]
|-
|534
|[[Көңіл шай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 1501]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 10966]
|-
|535
|[[Әл-Кәһф сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1217]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 4809]
|-
|536
|[[Әлем елдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1430]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 12149]
|-
|537
|[[Chanel]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Chanel 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Chanel 567]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Chanel 3511]
|-
|538
|[[Қазақстан мерекелері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 634]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1977]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 6752]
|-
|539
|[[Ақтаудағы ұшақ апаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 70]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 634]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 1010]
|-
|540
|[[Тілашар тойы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 166]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 795]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 2613]
|-
|541
|[[Әлжаппар Мұсаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 553]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0%D0%B5%D0%B2 593]
|-
|542
|[[Фармакология]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 30]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 798]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 2189]
|-
|543
|[[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 557]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1937]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 7460]
|-
|544
|[[Ислам]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 308]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 1269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 13782]
|-
|545
|[[Суан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 1574]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8412]
|-
|546
|[[Мұрат Мұхтарұлы Әуезов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 69]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 705]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 3068]
|-
|547
|[[:Сурет:Photo of massacre victims in Turkey.jpg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 541]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3APhoto_of_massacre_victims_in_Turkey.jpg 543]
|-
|548
|[[Соқырішек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 324]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 1222]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 10083]
|-
|549
|[[Самұрық құсы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 78]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%81%D1%8B 2980]
|-
|550
|[[Махамбет Өтемісұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1992]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 53329]
|-
|551
|[[Қазақстан Республикасының Президенті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 127]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9652]
|-
|552
|[[Бесеудің хаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 67]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 1255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%85%D0%B0%D1%82%D1%8B 27872]
|-
|553
|[[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 547]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2232]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13042]
|-
|554
|[[Қазақстан халық партиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1244]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1891]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3488]
|-
|555
|[[Жапония]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 351]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 16080]
|-
|556
|[[Өскемен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 8896]
|-
|557
|[[Тоғыз-құмалақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 1281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%93%D1%8B%D0%B7-%D2%9B%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B 17323]
|-
|558
|[[Ипанема]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0 571]
|-
|559
|[[Аргентина]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 88]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 744]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0 2995]
|-
|560
|[[Ұлпан (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 425]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1652]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 40243]
|-
|561
|[[Қауын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 133]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 1025]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD 2208]
|-
|562
|[[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 248]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1051]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4335]
|-
|563
|[[Отандастар қоры]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 56]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 668]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 934]
|-
|564
|[[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1231]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5420]
|-
|565
|[[Ұйымның қаржы қызметі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B6%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 787]
|-
|566
|[[Қызылорда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 403]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 1352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0 11573]
|-
|567
|[[Дарын (мектептер желісі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 41]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 739]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%29 1265]
|-
|568
|[[Қазақ жүздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11541]
|-
|569
|[[Иландыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 2]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 531]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 637]
|-
|570
|[[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1482]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15375]
|-
|571
|[[Үйлену тойы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 148]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 966]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 2760]
|-
|572
|[[Әмір Темір мұражайы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 839]
|-
|573
|[[Байтақ (партия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 719]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 1339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D2%9B_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 2362]
|-
|574
|[[Төртқара]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 364]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 1228]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0 6371]
|-
|575
|[[Әділхан Құрманғалиұлы Макин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 544]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B8%D0%BD 702]
|-
|576
|[[Ұшық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 142]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 813]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D1%8B%D2%9B 3830]
|-
|577
|[[Көшпенділер (трилогия)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 1593]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80_%28%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%29 14165]
|-
|578
|[[Керей (тайпа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 530]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 1582]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 9878]
|-
|579
|[[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 14840]
|-
|580
|[[Қазақ жеріне исламның таралуы және оның тигізген әсері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 175]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 876]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%B5_%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%8B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%99%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 6651]
|-
|581
|[[Мұстафа Өзтүрiк]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 1211]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 13625]
|-
|582
|[[Зеренді (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 17]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 573]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 750]
|-
|583
|[[Батыс Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14899]
|-
|584
|[[Шапырашты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 422]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 1309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 8540]
|-
|585
|[[Киіз үй]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 238]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 1245]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D1%96%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 23721]
|-
|586
|[[Қатын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 48]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD 1489]
|-
|587
|[[Марат Бақытжанұлы Бекетаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 650]
|-
|588
|[[Тұрар Рысқұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 420]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1499]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 18020]
|-
|589
|[[Жалайыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 453]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 1401]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 11340]
|-
|590
|[[Жұмыс уақыты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 51]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 1084]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%8B 3140]
|-
|591
|[[Еуропа]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 441]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 1528]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 24069]
|-
|592
|[[Берш]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 523]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88 616]
|-
|593
|[[Қазақстан Республикасы десанттық-шабуылдаушы әскерлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 92]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 680]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%B4%D0%B5%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B-%D1%88%D0%B0%D0%B1%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D3%99%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1681]
|-
|594
|[[Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 1446]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 28990]
|-
|595
|[[:Санат:Алматы тұлғалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 625]
|-
|596
|[[Ұлттық құрылтай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1121]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 2048]
|-
|597
|[[Қарақалпақ рулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 322]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1179]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6503]
|-
|598
|[[Өзбекстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 494]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1618]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 14032]
|-
|599
|[[Нархоз университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 199]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 812]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%BE%D0%B7_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1862]
|-
|600
|[[Шиқан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 1134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 4539]
|-
|601
|[[Уикипедия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 402]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 1354]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 4610]
|-
|602
|[[Сұлтан Бейбарыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1382]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 11354]
|-
|603
|[[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 569]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1679]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7234]
|-
|604
|[[Керей хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 442]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1516]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 18789]
|-
|605
|[[Қайрат (футбол клубы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 1185]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 12795]
|-
|606
|[[Абақ Керей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 199]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 975]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 3571]
|-
|607
|[[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3853]
|-
|608
|[[Ән-Нас сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1108]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6761]
|-
|609
|[[Уикипедия:Видео сабақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 399]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 1810]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 5843]
|-
|610
|[[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 581]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1587]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 6355]
|-
|611
|[[Әбен Сатыбалдиев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 525]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%B5%D0%B2 690]
|-
|612
|[[Видео ойын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 29]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 558]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD 980]
|-
|613
|[[Алшын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 416]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 1302]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 7016]
|-
|614
|[[Дулат Исабеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 290]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 16895]
|-
|615
|[[Korzinka]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Korzinka 13]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Korzinka 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Korzinka 546]
|-
|616
|[[Жол белгілері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 242]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 11076]
|-
|617
|[[Хақназар хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 396]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1663]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19796]
|-
|618
|[[Жеті жарғы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 443]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 1822]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 29132]
|-
|619
|[[Франция қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 499]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1468]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 7874]
|-
|620
|[[Бекболат Қанайұлы Тілеухан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 945]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%BD 2182]
|-
|621
|[[Ананас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81 1173]
|-
|622
|[[Метис]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 25]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 542]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%81 858]
|-
|623
|[[Спарта]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 25]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 596]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0 2151]
|-
|624
|[[Келінжан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 498]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 1613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 10815]
|-
|625
|[[Қазақстан танымал тұлғаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1012]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 9654]
|-
|626
|[[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 937]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 1474]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 2812]
|-
|627
|[[Василий Владимирович Бартольд]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4 1231]
|-
|628
|[[ZaQ (Ninety One)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 934]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=ZaQ_%28Ninety_One%29 4115]
|-
|629
|[[Қазіргі қазақ мәдениетінің типтері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D0%B8%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 906]
|-
|630
|[[Сүре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 1141]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D1%80%D0%B5 6796]
|-
|631
|[[Шегіргүл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 19]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%B3%D2%AF%D0%BB 804]
|-
|632
|[[Бакса]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 483]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B0 504]
|-
|633
|[[Санжар Керімбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 458]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 1948]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 12773]
|-
|634
|[[Қайран]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 500]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD 667]
|-
|635
|[[Құтайба ибн Муслим]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 15]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0_%D0%B8%D0%B1%D0%BD_%D0%9C%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BC 909]
|-
|636
|[[Қырғызстан президенті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 38]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1344]
|-
|637
|[[Уикипедия:Telegram]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 363]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 1734]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 5509]
|-
|638
|[[Әйтеке би кенті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 62]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 647]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 1422]
|-
|639
|[[Имишли]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 10]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 488]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B8%D1%88%D0%BB%D0%B8 504]
|-
|640
|[[Ежелгі дәуірдегі Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1451]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17413]
|-
|641
|[[Үстеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 209]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 1103]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%83 20017]
|-
|642
|[[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 1345]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 31524]
|-
|643
|[[Семей полигоны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 629]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 1836]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 28266]
|-
|644
|[[Килиан Мбаппе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 70]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B1%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B5 3415]
|-
|645
|[[Сәкен Кәрімұлы Тұрысбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 252]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1039]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 5167]
|-
|646
|[[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1239]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 4951]
|-
|647
|[[Алаш партиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 401]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 38545]
|-
|648
|[[Қарақалпақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 230]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 945]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 4538]
|-
|649
|[[Жұмыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 556]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D1%8B%D1%81 1280]
|-
|650
|[[Асқа бата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 66]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 565]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%B0 1426]
|-
|651
|[[Бесік тойы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 112]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 3901]
|-
|652
|[[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 654]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9275]
|-
|653
|[[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 1489]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 56438]
|-
|654
|[[Бердібек Ыдырысұлы Соқпақбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 332]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%AB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21286]
|-
|655
|[[Тимур Асқарұлы Құлыбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 86]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 693]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80_%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2154]
|-
|656
|[[Қадыр Мырза Әлі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 1712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 24588]
|-
|657
|[[Аида Ғалымқызы Балаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 846]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 2723]
|-
|658
|[[Қызылорда облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 474]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11180]
|-
|659
|[[Қорқыт ата]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 337]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 1279]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 37420]
|-
|660
|[[Құрылтай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 949]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 1664]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 4915]
|-
|661
|[[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 129]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 754]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 4529]
|-
|662
|[[Мыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 122]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 680]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81 6885]
|-
|663
|[[Барақ хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 190]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 956]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 5799]
|-
|664
|[[Германия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 265]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1097]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 10267]
|-
|665
|[[Райымбек ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 133]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 740]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2747]
|-
|666
|[[Психология]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 843]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D1%81%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 10172]
|-
|667
|[[Орел и Решка (телебағдарлама)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 493]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D0%B8_%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B0_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D2%93%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B0%29 592]
|-
|668
|[[Көлсай көлдері ұлттық паркі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 112]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%96 3618]
|-
|669
|[[Ғибрат Азубаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B8%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B7%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1285]
|-
|670
|[[Арыстан баб кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 347]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1234]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%B1_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 12862]
|-
|671
|[[Жәнібек хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 459]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1473]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16600]
|-
|672
|[[Семей]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 307]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 1042]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 7927]
|-
|673
|[[Шымкент]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 466]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 1476]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 14128]
|-
|674
|[[Алаша (ру)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 384]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 1215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 5147]
|-
|675
|[[Уикипедия:Мақала шеберханасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 4345]
|-
|676
|[[Салауатты өмір салты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 45]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 624]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%8B 6851]
|-
|677
|[[Қылмыстық іс жүргізу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 626]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%96%D1%81_%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%B7%D1%83 1495]
|-
|678
|[[Фариза Оңғарсынова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19898]
|-
|679
|[[Қан топтары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 1140]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 11800]
|-
|680
|[[Қыз Жібек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1357]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 29968]
|-
|681
|[[Айя Шалқар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 158]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 738]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%80 1300]
|-
|682
|[[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2671]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 23102]
|-
|683
|[[Жақайым]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 1259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 5962]
|-
|684
|[[Жанғожа Нұрмұхамедұлы бастаған Сырдария қазақтарының көтерілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 18]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 591]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 6880]
|-
|685
|[[Ұстаз (цифрлық платформа)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 661]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 1674]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 3639]
|-
|686
|[[Байұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 7521]
|-
|687
|[[Сырға салу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 287]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 1074]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 4593]
|-
|688
|[[Ұйықтатын дәрілер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 1222]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 5962]
|-
|689
|[[Жұлдыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 440]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 1350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 8211]
|-
|690
|[[Әл-Кәусәр сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1029]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%83%D1%81%D3%99%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6443]
|-
|691
|[[Желтоқсан көтерілісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 334]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 2205]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 58294]
|-
|692
|[[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 1481]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 16590]
|-
|693
|[[Қонақжайлық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 44]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 650]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D2%9B 3501]
|-
|694
|[[Дербент]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 21]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 484]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D1%82 808]
|-
|695
|[[Маңғыстау облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 522]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1537]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13290]
|-
|696
|[[Мәшһүр Жүсіп кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 284]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 988]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 3067]
|-
|697
|[[Қостанай облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1067]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8238]
|-
|698
|[[Сервер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 519]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D1%80 1534]
|-
|699
|[[Зарина Кармен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 549]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 6256]
|-
|700
|[[Жаппас]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 456]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 1359]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 6771]
|-
|701
|[[Жасуша]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 1888]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 28942]
|-
|702
|[[Ақмешіт әулие үңгірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 298]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 1193]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96 5485]
|-
|703
|[[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 83]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 616]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1394]
|-
|704
|[[Төлепберген Төлебаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 456]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 499]
|-
|705
|[[Кіші Диқан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 457]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%94%D0%B8%D2%9B%D0%B0%D0%BD 564]
|-
|706
|[[Қазақстан қазақтарының бас әрпі бойынша есімдер тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 103]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 558]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D3%99%D1%80%D0%BF%D1%96_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 647]
|-
|707
|[[Котлет]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 11]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 462]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%82%D0%BB%D0%B5%D1%82 624]
|-
|708
|[[Ою-өрнек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 119]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 661]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 6079]
|-
|709
|[[Алматыдағы ең биік ғимараттардың тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 41]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 507]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D2%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1234]
|-
|710
|[[I Сүлеймен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 370]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 1157]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 4193]
|-
|711
|[[Жошы хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 496]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1557]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15272]
|-
|712
|[[Екінші дүниежүзілік соғыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 1756]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 22324]
|-
|713
|[[Умань]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 445]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8C 500]
|-
|714
|[[Ақбілек (роман)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 356]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 1281]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 26948]
|-
|715
|[[Майя өркениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 16]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 510]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D1%8F_%D3%A9%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2249]
|-
|716
|[[Ақ Орда (мемлекет)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 300]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 1618]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 31832]
|-
|717
|[[Андроново мәдениеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 166]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 19710]
|-
|718
|[[:Санат:Алфавит бойынша өзендер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 328]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 1210]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 9281]
|-
|719
|[[Тәуекел хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 247]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1226]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D1%85%D0%B0%D0%BD 15747]
|-
|720
|[[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 1365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 2139]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 58947]
|-
|721
|[[Солтүстік Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 342]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9883]
|-
|722
|[[Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 741]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1655]
|-
|723
|[[Төремұрат Тайлыбекұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 190]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 892]
|-
|724
|[[Бұлшық ет дистрофиясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 460]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D1%88%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 990]
|-
|725
|[[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 304]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1008]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15489]
|-
|726
|[[:Санат:Алфавит бойынша мемлекеттер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 798]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 6170]
|-
|727
|[[Түйе малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 378]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 11778]
|-
|728
|[[Айлант]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 74]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 657]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%82 805]
|-
|729
|[[Рахман қайнары (шипажай)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 157]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 759]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%8B_%28%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%29 2711]
|-
|730
|[[Қазақстан-Британ техникалық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 730]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%91%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1721]
|-
|731
|[[Багдати]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 433]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B8 463]
|-
|732
|[[Ттокпокки]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 187]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 619]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%BA%D0%B8 695]
|-
|733
|[[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 539]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 1344]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 5601]
|-
|734
|[[Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 1261]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 59720]
|-
|735
|[[BALA (Ninety One)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 435]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 1171]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 4514]
|-
|736
|[[Түркия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 373]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 1204]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 10888]
|-
|737
|[[Көңіл толқыны (күй)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 1100]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6830]
|-
|738
|[[Айналма]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 450]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0 548]
|-
|739
|[[Айқын Төлепберген]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 1456]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 6184]
|-
|740
|[[Құда]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 90]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 703]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0 1894]
|-
|741
|[[Саумал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 80]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 595]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1412]
|-
|742
|[[Сүмбіле]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 242]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BC%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5 2048]
|-
|743
|[[Кердері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 191]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 783]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 2878]
|-
|744
|[[Күнделік.кз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 538]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 2600]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 106389]
|-
|745
|[[Қазақ хандығының тарихы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 192]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 761]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 3144]
|-
|746
|[[Қанжығалы руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 939]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 4148]
|-
|747
|[[Баланы ұшықтау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 340]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 1227]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 6710]
|-
|748
|[[Салтанат (би ансамблі)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 445]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D1%96%29 716]
|-
|749
|[[Уикипедия:Администраторларды сайлау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 48]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 504]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 1640]
|-
|750
|[[Байлар-Жандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 303]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 1065]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80-%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 5712]
|-
|751
|[[Ингуш ұлттық әдет-ғұрыптары мен дәстүрлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82-%D2%93%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 489]
|-
|752
|[[Исраил Сапарбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 50]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 570]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D1%80%D0%B0%D0%B8%D0%BB_%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2974]
|-
|753
|[[Асар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 33]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 495]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%80 1827]
|-
|754
|[[Солтүстік Қазақстан облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1148]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 8934]
|-
|755
|[[Батыс Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 354]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1154]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 13496]
|-
|756
|[[Шилі (Жангелді ауданы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 199]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 712]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%BB%D1%96_%28%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 1271]
|-
|757
|[[Жетіқарақшы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 672]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 1399]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 16021]
|-
|758
|[[Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 130]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 766]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%91%D0%B0%D1%81_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B 2440]
|-
|759
|[[Ұшқан ұя]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 375]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 1336]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 28346]
|-
|760
|[[Төле би ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 141]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 668]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2979]
|-
|761
|[[Дина Кенжеқызы Нұрпейісова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 1367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11074]
|-
|762
|[[Нарынбай Жанжігітұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 441]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 539]
|-
|763
|[[Көзімнің қарасы...]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 1253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 16832]
|-
|764
|[[Дастарқан жаю]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 26]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 454]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D1%8E 1093]
|-
|765
|[[Үйрек балапаны]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 455]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D1%8B 688]
|-
|766
|[[Шымыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 470]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 1386]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 6614]
|-
|767
|[[Жұбаныш Жексенұлы Тоқсанбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 380]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1052]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%96%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 7418]
|-
|768
|[[Бөкей Ордасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 282]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 1045]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 10451]
|-
|769
|[[:Санат:Қазақ батырлары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 1502]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 7634]
|-
|770
|[[Үлгі:Қазақстанның үздік футболшылары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 456]
|-
|771
|[[Қазақстандағы уақыт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 53]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 517]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82 1718]
|-
|772
|[[Мысыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 168]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 880]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D1%80 6159]
|-
|773
|[[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 1818]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 25293]
|-
|774
|[[Коллекциялау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 420]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%83 544]
|-
|775
|[[Абылай хан резиденциясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 31]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 463]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1106]
|-
|776
|[[Құрманғазы Сағырбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 309]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1273]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 31601]
|-
|777
|[[Қымыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 239]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 935]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 5799]
|-
|778
|[[Берел қорымы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 1320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%D1%8B 15710]
|-
|779
|[[Қарасай батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 139]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 716]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 3452]
|-
|780
|[[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 1131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 4941]
|-
|781
|[[:Санат:Алфавит бойынша әндер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 166]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 696]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%99%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 2107]
|-
|782
|[[Еңлік-Кебек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 285]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 1014]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 15800]
|-
|783
|[[Қарауыл руы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 409]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 1146]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB_%D1%80%D1%83%D1%8B 5993]
|-
|784
|[[Дидактика]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 28]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 561]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 4006]
|-
|785
|[[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 391]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 1340]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 7158]
|-
|786
|[[Нұртас Исабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 48]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 626]
|-
|787
|[[Қазақ шежіресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 318]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1025]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 6477]
|-
|788
|[[Үлгі:Алматыдағы университеттер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 135]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 1402]
|-
|789
|[[Айша бибі кесенесі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 317]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 1101]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 16515]
|-
|790
|[[Айсұлтан Арсенұлы Сейітов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 38]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 613]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 994]
|-
|791
|[[Ерболат Беделхан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 196]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 1110]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD 2854]
|-
|792
|[[Қазақстан ұлттық футбол құрамасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 199]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 881]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 1279]
|-
|793
|[[Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 149]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 710]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D0%B6%D0%B0%D2%A3_%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 3113]
|-
|794
|[[Тоқа Темір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 79]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 568]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 1938]
|-
|795
|[[Тараз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 322]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 1104]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7 10356]
|-
|796
|[[Астана қаласы мектептерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 280]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 737]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 821]
|-
|797
|[[Етеккір]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 1329]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 12886]
|-
|798
|[[Этнос]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 33]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AD%D1%82%D0%BD%D0%BE%D1%81 3731]
|-
|799
|[[Шежіре]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 917]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 2001]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 14957]
|-
|800
|[[Ақмола облысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 421]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 1389]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10310]
|-
|801
|[[Алматы технологиялық университеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 34]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 471]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 961]
|-
|802
|[[Африка мемлекеттері және тәуелді аймақтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 286]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1062]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8072]
|-
|803
|[[Септік жалғау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 1002]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 16662]
|-
|804
|[[Моңғолоид]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 35]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 449]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B8%D0%B4 1220]
|-
|805
|[[Бүйі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 238]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 983]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 2155]
|-
|806
|[[Қазақстандағы дін]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 71]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 726]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B4%D1%96%D0%BD 3104]
|-
|807
|[[Естай - Қорлан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 257]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 1003]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B9_-_%D2%9A%D0%BE%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD 10263]
|-
|808
|[[Әдеби жанрлар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 49]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 552]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 6534]
|-
|809
|[[Уақ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 291]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 927]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 5536]
|-
|810
|[[Қазақ халық аңыздары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 73]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 714]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D2%A3%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10590]
|-
|811
|[[Уикипедия:Таныстыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 342]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 1225]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 4094]
|-
|812
|[[Осман империясы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 284]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 1185]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 12500]
|-
|813
|[[Қазақтың ұлттық сүт тағамдары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 78]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%82_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 2892]
|-
|814
|[[Тұсаукесер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 413]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 1174]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 16838]
|-
|815
|[[Қияттар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 188]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 736]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2438]
|-
|816
|[[Қыз ұзату]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 162]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 872]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83 4141]
|-
|817
|[[Аналды секс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 325]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 1067]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 5009]
|-
|818
|[[Қазақстан қорықтарының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 321]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 39086]
|-
|819
|[[Үндістан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 981]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15256]
|-
|820
|[[Қазақ асханасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 81]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 841]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 1187]
|-
|821
|[[Қазақстан қонақ үйлері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 161]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 554]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 1086]
|-
|822
|[[Баланы шомылдыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 137]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 667]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D1%88%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 3706]
|-
|823
|[[Сәкен Сейфуллин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 1661]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D1%83%D0%BB%D0%BB%D0%B8%D0%BD 34792]
|-
|824
|[[Әбіш Кекілбайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1609]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26383]
|-
|825
|[[Тәсбих]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 632]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%81%D0%B1%D0%B8%D1%85 1174]
|-
|826
|[[Тарақты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 1167]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 5773]
|-
|827
|[[Плеврит]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 406]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B8%D1%82 1108]
|-
|828
|[[Бершадь]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 389]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B0%D0%B4%D1%8C 429]
|-
|829
|[[Қарлұқ қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 217]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 924]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D2%B1%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22060]
|-
|830
|[[Қазақстанның ежелгі қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 77]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 583]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5016]
|-
|831
|[[Шекті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 352]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 1019]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 5079]
|-
|832
|[[Сығандар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 64]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 531]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 2072]
|-
|833
|[[Төле би]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 436]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 1540]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 27940]
|-
|834
|[[Ілияс Жансүгіров]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 1477]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 43011]
|-
|835
|[[Уикипедия:Жүктеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 252]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 1063]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 3991]
|-
|836
|[[Қарбыз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 86]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 653]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B1%D1%8B%D0%B7 1902]
|-
|837
|[[Баян-Өлгий Аймағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 69]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 462]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD-%D3%A8%D0%BB%D0%B3%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 484]
|-
|838
|[[Өзбекстанның әкімшілік бөлінісі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 28]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D3%A9%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%96 889]
|-
|839
|[[Мастопатия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 313]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 1081]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 8877]
|-
|840
|[[Ұлттық бірыңғай тестілеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 199]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 922]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%8B%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 8646]
|-
|841
|[[Әт-Тәкуир сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 217]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1026]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D1%83%D0%B8%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8250]
|-
|842
|[[Қазақстан туы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 271]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 1446]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18321]
|-
|843
|[[Жоқтау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 111]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 580]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 2868]
|-
|844
|[[Франция]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 1105]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 10161]
|-
|845
|[[Қазақстан газеттері тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 165]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 846]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5680]
|-
|846
|[[Һ]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%BA 212]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%BA 813]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%BA 3192]
|-
|847
|[[Марат Қабиденұлы Жұмабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 602]
|-
|848
|[[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 242]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 832]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5619]
|-
|849
|[[Саясат]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 695]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82 5154]
|-
|850
|[[Қазақстан астанасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 117]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 753]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 7526]
|-
|851
|[[Qazaqstan (телеарна)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 219]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 853]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Qazaqstan_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%29 7507]
|-
|852
|[[Түрік руна жазбалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 152]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 606]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D1%80%D1%83%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5028]
|-
|853
|[[2022 жылғы Қазақстандағы наразылық шаралары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 197]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 751]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=2022_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 6476]
|-
|854
|[[Бостері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 3]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 383]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 420]
|-
|855
|[[Тама]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 1080]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0 5621]
|-
|856
|[[Орбұлақ шайқасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 213]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 1249]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 15687]
|-
|857
|[[InDrive]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=InDrive 21]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=InDrive 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=InDrive 849]
|-
|858
|[[Есім хан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 1224]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 19195]
|-
|859
|[[Сона]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 975]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BD%D0%B0 1788]
|-
|860
|[[Ұлыбритания]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 1143]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 9263]
|-
|861
|[[Испания]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 195]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 801]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 6529]
|-
|862
|[[Теміреткі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 389]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 1215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 11696]
|-
|863
|[[Ер Қосай Құдайкеұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 270]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 913]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 5527]
|-
|864
|[[Есет Берікұлы Байкен]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 109]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 471]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 471]
|-
|865
|[[Дүниетаным]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 563]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC 2202]
|-
|866
|[[Қорқай дұғасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 1069]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 4594]
|-
|867
|[[Ұлы Отан соғысы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 267]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 1516]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 23202]
|-
|868
|[[Қайтадан (фильм, 2025)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 354]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 1077]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 9054]
|-
|869
|[[Сөйлеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 447]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%83 1776]
|-
|870
|[[Атығай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 174]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 994]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%B9 4053]
|-
|871
|[[Жылқы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 185]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 720]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B 10248]
|-
|872
|[[Әл-Матуриди]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 13]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 411]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9C%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B8 786]
|-
|873
|[[Орда (музыкалық топ)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 233]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 859]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%BE%D0%BF%29 3722]
|-
|874
|[[Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 155]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 648]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2011]
|-
|875
|[[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 1928]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 5031]
|-
|876
|[[Бақытсыз Жамал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 404]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 1181]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 24816]
|-
|877
|[[Қоянды (тау, Ақмола облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D1%83%2C_%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 390]
|-
|878
|[[Жасыбай (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 67]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 514]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 2356]
|-
|879
|[[Тәуіп Хо Жун (телехикая)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 236]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 909]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D1%96%D0%BF_%D0%A5%D0%BE_%D0%96%D1%83%D0%BD_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 2100]
|-
|880
|[[Қазақстан экономикасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 69]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 899]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%8D%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9225]
|-
|881
|[[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 412]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1129]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 16085]
|-
|882
|[[Жусан иісі (повесть)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 435]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 1237]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 18769]
|-
|883
|[[Білезікті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 369]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96 394]
|-
|884
|[[Гейтепе]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 368]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%93%D0%B5%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5 395]
|-
|885
|[[Сиыр малының атаулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 243]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 883]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9004]
|-
|886
|[[Қабдеш Жұмаділов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 331]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 1294]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16641]
|-
|887
|[[Пернетақта]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 34]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 6024]
|-
|888
|[[Талдықорған]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 185]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 704]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 5666]
|-
|889
|[[Көксерек (әңгіме)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 407]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 1161]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA_%28%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%B5%29 24801]
|-
|890
|[[Кәмшат Жолдыбаева]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 385]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 1666]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 5191]
|-
|891
|[[Шәкен Кенжетайұлы Айманов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 190]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 724]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 7279]
|-
|892
|[[Моңғолия]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 303]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 936]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F 7788]
|-
|893
|[[Кете (ру)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 356]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 1089]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 4518]
|-
|894
|[[Сырдария]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 288]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 929]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 13749]
|-
|895
|[[Меруерт Қаратайқызы Өтекешeва]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 124]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 826]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D1%83%D0%B5%D1%80%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%88e%D0%B2%D0%B0 7926]
|-
|896
|[[Досыбай Айтбайұлы Шерімқұлов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 423]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 512]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 766]
|-
|897
|[[Құрбақалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 24]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 438]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3111]
|-
|898
|[[Қазақтың сленг сөздері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 84]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 497]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 1185]
|-
|899
|[[Қазақстанның ең үздік футболшылары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 487]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D2%AF%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 2315]
|-
|900
|[[Қан мен тер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 221]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 1093]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 12287]
|-
|901
|[[Бейнеу ауданы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 131]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 600]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 2779]
|-
|902
|[[Жүрек аурулары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 116]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 692]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 8028]
|-
|903
|[[Түркия қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 277]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1079]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5535]
|-
|904
|[[Средногорово (Стара Загора облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 7]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE_%28%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 370]
|-
|905
|[[Байдарка]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%B0 429]
|-
|906
|[[Еуропа өзендері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 186]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 846]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 6320]
|-
|907
|[[Қаракесек (Әлімұлы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 405]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 1096]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 5539]
|-
|908
|[[Уикипедия:Талқылау легі/Flow]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 1255]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D1%96%2FFlow 5020]
|-
|909
|[[Үлгі:Қош келдіңіз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 12]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D2%9A%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7 548]
|-
|910
|[[Ерке сылқым (күй)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 233]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 856]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 6644]
|-
|911
|[[Нәтай Әзімханұлы Кенесарин]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 16]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 408]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D3%99%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 765]
|-
|912
|[[Жер учаскелерін беру нормалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 376]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D0%BD%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 552]
|-
|913
|[[Орал Ақшолақұлы Ақшолақов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 65]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 418]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 464]
|-
|914
|[[Қола дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 311]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1644]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 29122]
|-
|915
|[[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 272]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 1316]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 3966]
|-
|916
|[[Азаматтық жауапкершілікті сақтандыру]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 6]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 362]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D1%81%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%80%D1%83 422]
|-
|917
|[[Шынығу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 5]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%93%D1%83 561]
|-
|918
|[[Көлсай көлдері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 233]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 873]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 4285]
|-
|919
|[[Юсуф сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 733]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%AE%D1%81%D1%83%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1885]
|-
|920
|[[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 366]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 1324]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B 22334]
|-
|921
|[[Тоқтар Серіков]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 350]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 992]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9115]
|-
|922
|[[Булан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 14]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 372]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD 477]
|-
|923
|[[:Санат:Ресей өзендері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 229]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 869]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 5709]
|-
|924
|[[Оңтүстік Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 494]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 1235]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11186]
|-
|925
|[[Kaspi.kz]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Kaspi.kz 54]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Kaspi.kz 460]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Kaspi.kz 4850]
|-
|926
|[[Қапшағай су қоймасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 135]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 855]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D1%81%D1%83_%D2%9B%D0%BE%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 2514]
|-
|927
|[[IC 544]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=IC_544 134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=IC_544 796]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=IC_544 2105]
|-
|928
|[[Дархан Қуандықұлы Қыдырәлі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 120]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 519]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 1575]
|-
|929
|[[Портал:Ағымдағы оқиғалар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 462]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 990]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 3695]
|-
|930
|[[Тауық еті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 15]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 424]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D0%B5%D1%82%D1%96 715]
|-
|931
|[[Ойыншықтар хикаясы 5]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 134]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 797]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B_5 797]
|-
|932
|[[:Сурет:Bandeira Betim.png]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 348]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ABandeira_Betim.png 348]
|-
|933
|[[Бесағаш (Жамбыл облысы)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 22]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 381]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%28%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 501]
|-
|934
|[[Райымбек батыр]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 374]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 1047]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 11687]
|-
|935
|[[Қазақстан олимпиадалық бассейндері]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 367]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 422]
|-
|936
|[[Жайлау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 78]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 488]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83 2820]
|-
|937
|[[Іш өту]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 250]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 818]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D1%88_%D3%A9%D1%82%D1%83 4976]
|-
|938
|[[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 582]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 1388]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 8213]
|-
|939
|[[Ұлттық саябақтар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 43]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 490]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 7190]
|-
|940
|[[Ерте токсикоз]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 103]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 657]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7 4419]
|-
|941
|[[Шыбыл]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 39]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 428]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BB 1037]
|-
|942
|[[Меркіт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 89]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 1427]
|-
|943
|[[Бекет Мырзағұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 269]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 898]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 4534]
|-
|944
|[[Сингапур]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 93]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 555]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80 3476]
|-
|945
|[[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 351]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1050]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8089]
|-
|946
|[[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 303]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 957]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 5510]
|-
|947
|[[Орал]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 312]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 1023]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9078]
|-
|948
|[[Grok]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Grok 125]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Grok 611]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Grok 1406]
|-
|949
|[[Тас дәуірі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 365]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 1535]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 31741]
|-
|950
|[[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 533]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 1155]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 4462]
|-
|951
|[[Рәбия сұлтан бегім]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 320]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 863]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A0%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%8F_%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BC 4078]
|-
|952
|[[Шыбын]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 107]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 602]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D0%BD 2211]
|-
|953
|[[Уикипедия:Мақаланы қалай өңдеу керек]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 240]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 884]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D3%A9%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA 2517]
|-
|954
|[[Өскенбай Қалманбетұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 21]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 378]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 784]
|-
|955
|[[Ермек Бекмұхамедұлы Серкебаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 137]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 778]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 2891]
|-
|956
|[[Хөвсгөл аймағы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A5%D3%A9%D0%B2%D1%81%D0%B3%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B 429]
|-
|957
|[[YouTube]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=YouTube 251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=YouTube 987]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=YouTube 4061]
|-
|958
|[[Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдіктер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 82]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 671]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D1%96%D1%82%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D0%B0_%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 40802]
|-
|959
|[[Ойраттар]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 83]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 2419]
|-
|960
|[[Түйелер]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 259]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 815]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 9854]
|-
|961
|[[Айдар (шаш)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 253]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 773]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 3620]
|-
|962
|[[Жамбыл Жабайұлы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 342]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 1467]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 47356]
|-
|963
|[[Сана]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 64]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 486]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0 3326]
|-
|964
|[[:Сурет:FCB.jpeg]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 1]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 339]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFCB.jpeg 365]
|-
|965
|[[Деле Алли]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 9]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 355]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B5_%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B8 450]
|-
|966
|[[Айбек Айдарұлы Барыс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 167]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81 1230]
|-
|967
|[[Қыз ұзату салттары]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 156]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 751]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7_%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%82%D1%83_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 4917]
|-
|968
|[[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 306]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 985]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 17788]
|-
|969
|[[Әл-Ихлас сүресі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 220]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 1094]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%98%D1%85%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 5512]
|-
|970
|[[Шарын шатқалы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 215]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 1017]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B 10701]
|-
|971
|[[Іштің түйілуі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 147]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 633]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%86%D1%88%D1%82%D1%96%D2%A3_%D1%82%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BB%D1%83%D1%96 3804]
|-
|972
|[[Серік Жамбылұлы Шәпкенов]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 62]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 534]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D3%99%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 1198]
|-
|973
|[[URL]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=URL 601]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=URL 997]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=URL 2521]
|-
|974
|[[Дональд Трамп]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 77]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 594]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF 3116]
|-
|975
|[[Шығыс Түрік қағанаты]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 176]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 839]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 18756]
|-
|976
|[[Қаламқас қорғаныс дамбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 0]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 335]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%B0%D1%81_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 350]
|-
|977
|[[Майки Мэдисон]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 8]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 342]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B8_%D0%9C%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD 386]
|-
|978
|[[Мамандық]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 71]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B 3748]
|-
|979
|[[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 246]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 821]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 3081]
|-
|980
|[[Аборт]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 234]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 1078]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%BE%D1%80%D1%82 8021]
|-
|981
|[[Елім-ай]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 64]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 1250]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D1%96%D0%BC-%D0%B0%D0%B9 5808]
|-
|982
|[[Ашыған көже]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 35]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 452]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D0%B6%D0%B5 684]
|-
|983
|[[Вагиналды секс]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 358]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 956]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 3774]
|-
|984
|[[Есекжем]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 379]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 1085]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 5269]
|-
|985
|[[Нұрсұлтан Назарбаев отбасы]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 276]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 833]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 4538]
|-
|986
|[[Ләззат Оразханқызы Асанова]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 155]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 645]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 17993]
|-
|987
|[[Ғаббас Жұмабаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 4]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 340]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 489]
|-
|988
|[[Сарыүйсін]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 221]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 899]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D2%AF%D0%B9%D1%81%D1%96%D0%BD 4603]
|-
|989
|[[Қайыңды (көл)]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 232]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 806]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D1%8B_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BB%29 3483]
|-
|990
|[[Қазақстанның көне қалалары тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 123]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 575]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5168]
|-
|991
|[[Respublica]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=Respublica 801]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Respublica 1182]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=Respublica 2356]
|-
|992
|[[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 114]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 503]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 1436]
|-
|993
|[[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 420]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 1002]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 5445]
|-
|994
|[[Атырау]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 251]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 876]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83 7113]
|-
|995
|[[Жапония қалаларының тізімі]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 396]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 1040]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 5550]
|-
|996
|[[Егемен Қазақстан]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 106]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 574]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D0%95%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 3550]
|-
|997
|[[Қазақ әдебиеті]]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-30&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 160]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 1212]
|[https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-365&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 7985]
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}</text>
      <sha1>r3psg2enmfz7b7r427dsdc6q36hw4g8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 жылы қайтыс болғандар тізімі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>778146</id>
    <revision>
      <id>3649208</id>
      <parentid>3647721</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>харальд, младич, дереккөздер</comment>
      <origin>3649208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18916" sha1="5krxdipiy4ev91lztcg59qtr1o3a82q" xml:space="preserve">Төменде 2026 жылы қайтыс болған белгілі тұлғалар тізімі көрсетілген. Есімдер қайтыс болған күні бойынша жіктелген, әліпби ретімен. Тұлға жайлы ақпарат осылай берілсін:
*Есімі, жасы, туғанындағы азаматтығы, кейінгі азаматтығы (бар болғанда), не үшін белгілі болғаны, қайтыс болған себебі (белгілі болса), дереккөз.

== Тамыз ==
=== 28 ===
*[[V Харальд]], 89, [[Норвегия королі]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Норвегия королі V Харальд қайтыс болды |first=Динара |last=Жақсыбайқызы |url=https://egemen.kz/news/norvegiya-koroli-v-harald-qaytys-boldy |publisher=[[Егемен Қазақстан]] |date=2026-08-28 |accessdate=2026-08-28 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 27 ===
*[[Ратко Младич]], 83, сербиялық әскери офицер және қылмыскер.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ратко Младич. Геноцид үшін сотталған &quot;Босния қасапшысы&quot; Гаага түрмесінде көз жұмды |url=https://www.azattyq.org/amp/ratko-mladich-genotsid-ushin-sottalgan-bosniya-qasapshysy-gaaga-turmesinde-koz-zhumdy/33842460.html |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2026-08-28 |accessdate=2026-08-30 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 25 ===
*[[Тим Карри]], 80, ағылшын актёр және әнші ([[Данышпан бала Джимми Нейтрон]], [[Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған|Үйде жалғыз қалғанда 2]]).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің актері қайтыс болды |first=Әбітай |last=Ақсәуле |url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-08-27/uejde-zhalghyz-qalghanda-filmining-akteri-qajtys-boldy/ |work=kz.kursiv.media |date=2026-08-27 |accessdate=2026-08-28 |language=kk}}&lt;/ref&gt;
*[[Долли Партон]], 80, америкалық әнші және актриса, он бір мәрте [[Грэмми]] иегері ([[I Will Always Love You]], [[Jolene]]), [[обыр]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Қош бол, кантри патшайымы: Долли Партонның өміріндегі соңғы күндері қалай өтті? |first=Виолетта |last=Тельманова |url=https://tatlerasia.kz/kk/lifestyle/entertainment/qosh-bol-kantri-patshaiymy-dolli-partonnyng-omirindegi-songghy-kunderi-qalai-otti |publisher=Tatler |date=2026-08-26 |accessdate=2026-08-28 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 19 ===
*[[Юрий Зельманович Беккер]], 67, кеңестік және қазақстандық фототілші.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Желтоқсаншыларды фотоға түсірген тілші Юрий Беккер қайтыс болды |first=Ақниет |last=Төленді |url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-08-19/zheltoqsanshylardy-fotogha-tuesirgen-tilshi-yurij-bekker-qajtys-boldy/ |work=kz.kursiv.media |date=2026-08-19 |accessdate=2026-08-28 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 16 ===
*[[Хейден Панеттьер]], 36, америкалық актриса және әнші.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Хейден Панеттьердің қайтыс болуына жұлдыздар көңіл айтты |first=Мұқаш |last=Жадайхан |url=https://infohub.kz/en/article/heiden-panetter-qaitys-boldy-juldyzdar-konil-aitty |work=infohub.kz |date=2026-08-17 |accessdate=2026-08-30 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 15 ===
*[[Руфат Асадович Рискиев]], 76, кеңестік және өзбекстандық боксшы.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Өзбек боксының аңызы қайтыс болды |first=Әлия |last=Әлиева |url=https://1bol.kz/box/12619-ozbek-boksynyn-anyzy-kaitys-boldy |work=1bol.kz |date=2026-08-15 |accessdate=2026-08-30 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 5 ===
*[[Ардақ Жамансарыұлы Әмірқұлов]], 70, қазақстандық кинорежиссёр және сценарийші ([[Отырардың күйреуі (фильм)|Отырардың күйреуі]], [[Абай (фильм, 1995)|Абай]], [[Қош бол, Гүлсары! (фильм)|Қош бол, Гүлсары!]]).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Қазақ кинорежиссері Ардақ Әмірқұлов дүниеден өтті |url=https://www.azattyq.org/a/qazaq-kinorezhisseri-ardaq-amirqulov-dunieden-otti/33822560.html |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2026-08-05 |accessdate=2026-08-30 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 1 ===
*[[Винсент Пасторе]], 80, америкалық актёр ([[Сопрано әулеті (телесериал)|Сопрано әулеті]]).

== Шілде ==
=== 11 ===
*[[Линдси Грэм]], 71, америкалық саясаткер, [[қолқа диссекциясы]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Graham Died of Aortic Tear, According to Preliminary Findings |first=Jack |last=Gillum |url=https://www.wsj.com/us-news/law/what-dispatch-audio-tells-us-about-the-emergency-response-at-lindsey-grahams-home-653408a7 |publisher=[[Wall Street Journal]] |id=0099-9660 |date=2026-07-12 |access-date=2026-07-13 |lang=en}}&lt;/ref&gt;
*[[Судзуми Тонегава]], 86, жапониялық молекулалық биолог.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260716_07/ |title=Japanese Nobel laureate Tonegawa Susumu dies at 86 |language=en |work=www3.nhk.or.jp |date=2026-07-16 |accessdate=2026-07-30}}&lt;/ref&gt;

== Маусым ==
=== 26 ===
*[[Қайрат Қамалұлы Қадыржанов]], 80, қазақстандық ғалым-физик.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-26/ghalym-qajrat-qadyrzhanov-oemirden-oetti/ |title=Ғалым Қайрат Қадыржанов өмірден өтті |language=kk |work=kz.kursiv.media |last=Таубай |first=Айгерім |date=2026-06-26 |accessdate=2026-07-07}}&lt;/ref&gt;

=== 14 ===
*[[Оливер Три]], 32, америкалық әнші, тікұшақ апаты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kznews.kz/article/alemge-tanymal-ansi-aue-apatynan-qaza-tapty-video |title=Әлемге танымал әнші әуе апатынан қаза тапты (ВИДЕО) |language=kk |work=kznews.kz |last=Қайсар |first=Қанат |date=2026-06-15 |accessdate=2026-06-23}}&lt;/ref&gt;

=== 13 ===
*[[Алмас Баймұқанұлы Ордабаев]], 88, кеңестік және қазақстандық сәулетші.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kznews.kz/article/qazaq-ruxaniiaty-qara-zamyldy-elimiznge-belgili-sauletsi-almas-ordabaev-qaitys-boldy |title=Қазақ руханияты қара жамылды: Елімізге белгілі сәулетші Алмас Ордабаев қайтыс болды |language=kk |work=kznews.kz |date=2026-06-14 |accessdate=2026-07-06}}&lt;/ref&gt;

=== 5 ===
*[[Бернадетт Ширак]], 93, франциялық саясаткер, Франция бірінші ханымы (1995–2007).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kznews.kz/article/franciianyn-buryngy-birinsi-xanymy-bernadett-sirak-omirden-otti |title=Францияның бұрынғы бірінші ханымы Бернадетт Ширак өмірден өтті |language=kk |work=kznews.kz |last=Қанат |first=Қайсар |date=2026-06-11 |accessdate=2026-05-28}}&lt;/ref&gt;

== Мамыр ==
=== 25 ===
*[[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов]], 78, кеңестік және қазақстандық волейболшы.

=== 6 ===
*[[Тед Тёрнер]], 87, америкалық медиа-магнат пен кәсіпкер ([[CNN]]), {{iw|Леви денешігі бар деменция|Леви денешігі бар деменция|en|Lewy body dementia}}.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.today.com/health/celebrity-health/ted-turner-lewy-body-dementia-rcna343861 |title=What Is Lewy Body Dementia? Late CNN Founder Ted Turner's Illness, Explained |language=en |publisher=Today |last=Pawlowski |first=A. |date=2026-05-07 |accessdate=2026-05-28}}&lt;/ref&gt;

=== 3 ===
*[[Абдусамат Чаршанбиевич Дурманов]], 60, кеңестік және өзбекстандық футболшы және фубол жаттықтырушысы.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newsru.co.il/sport/6may2026/abdusamat907.html |title=Умер бывший защитник сборной Узбекистана |lang=ru |work=newsru.co.il |date=2026-05-06 |accessdate=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;

== Сәуір ==
=== 29 ===
*[[Бақыт Ниязбекқызы Түменова]], 77–78, қазақстандық дәрігер және саясаткер.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-04-29/azamattyq-qoghamnyng-damuyna-engbegi-singgen-baqyt-tuemenova-duenieden-oetti/ |title=Азаматтық қоғамның дамуына еңбегі сіңген Бақыт Түменова дүниеден өтті |lang=ru |first=Талғат |last=Дүйсенбек |work=kz.kursiv.media |date=2026-04-29 |accessdate=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;

=== 19 ===
*[[Мұхтар Шаханов]], 83, кеңестік және қазақстандық ақын және саясаткер.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stan.kz/aqyn-dramaturg-muxtar-saxanov-omirden-otti-433320/ |title=Ақын, драматург Мұхтар Шаханов өмірден өтті |lang=kk |work=stan.kz |last=Уән |first=Назархан |date=2026-04-19 |accessdate=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;

=== 16 ===
*[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев]], 84, кеңестік және қазақстандық актёр, театр қайраткері.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://qazaqstan.tv/news/226057 |title=Қазақстанның халық әртісі Есмұхан Обаев 85 жасқа қараған шағында өмірден озды |lang=kk |publisher=[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]] |date=2026-04-16 |accessdate=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/kazakstannyin-halyik-arts-esmuhan-obaev-dunieden-ozdyi-373170/ |title=Қазақстанның халық әртісі Есмұхан Обаев дүниеден озды |lang=kk |publisher=[[tengrinews.kz]] |date=2026-04-16 |accessdate=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;

=== 9 ===
*[[Миродж Абдуллоев]], 77, тәжікстандық саясаткер, [[Тәжікстан Коммунистік партиясы]]ның төрағасы (2017–2026).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kprf.ru/kpss/242847.html |title=Ушел из жизни лидер таджикских коммунистов Мироч Санонович Абдуллоев |lang=ru |publisher=[[Ресей Федерациясы Коммунистік партиясы]]ның ресми сайты |date=2026-04-09 |accessdate=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;
*[[Валерий Никитич Рухледев]], 81, ресейлік рэстлер мен әкімші, [[Саңыраулардың халықаралық спорт комитеті|CISS]] төрағасы (2013–2018).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stuki-druki.com/2026/umer-sambist-i-dzudoist-valeriy-ruhledev.php |title=Умер самбист и дзюдоист Валерий Рухледев |lang=ru |work=stuki-druki.com |date=2026-04-09 |accessdate=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;

=== 8 ===
* [[Дэвид Кабуа]], 74, [[Маршалл аралдары|маршалл]]дық саясаткер, [[Маршалл аралдары президенттерінің тізімі|Маршалл аралдары президенті]] (2020—2024).&lt;ref&gt;https://auxnouvelles.tg/2026/04/09/togo-abass-kaboua-tire-sa-reverence/&lt;/ref&gt;

=== 4 ===
*[[Зұқай Шәрбақынұлы]], 84, моңғолиялық және қазақстандық ақын мен жазушы.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kaz.inform.kz/news/akin-kogam-kayratker-zukay-sharbakinuli-omrden-ott-667ad0/ |title=Ақын, қоғам қайраткері Зуқай Шәрбақынұлы өмірден өтті |language=kk |work=kaz.inform.kz |last=Оралбаева |first=Эльмира |date=2026-04-04 |accessdate=2026-04-06}}&lt;/ref&gt;

== Наурыз ==
=== 27 ===
*[[Раиса Сәлмағамбетқызы Күзденбаева]], 83, кеңестік және қазақстандық фармаколог.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://turkystan.kz/article/278760-belgili-galym-raisa-kuzdenbaeva-qaitys-boldy |title=Белгілі ғалым Раиса Күзденбаева қайтыс болды |language=kk |work=turkystan.kz |last=Әлихан |first=Інжу |date=2026-03-27 |accessdate=2026-03-29}}&lt;/ref&gt;

=== 26 ===
*[[Тәуекелбек Жұмабекұлы Жаңақұлов]], 84, кеңестік және қазақстандық ғалым.{{Citation needed}}

=== 20 ===
*[[Джон Майкл Бишоп]], 90, америкалық иммунолог пен микробиолог, пневмония.&lt;ref&gt;{{cite news |title=J. Michael Bishop, Nobel Prize Winner for Cancer Research, Dies at 90 |url=https://www.nytimes.com/2026/03/22/obituaries/j-michael-bishop-dead.html |accessdate=2026-03-22 |publisher=[[The New York Times]] |date=2026-03-22 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[Филарет (Денисенко)]], 97, украиналық діни қайраткер, ақ өлім.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Стала відома причина смерті патріарха Філарета |url=https://www.nta.ua/stala_vidoma_pricina_smerti_patriarxa_filareta_80435 |accessdate=2026-03-22 |work=nta.ua |date=2026-03-20 |language=uk}}&lt;/ref&gt;

=== 19 ===
*[[Чак Норрис]], 86, америкалық актёр.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hollywoodlife.com/feature/chuck-norris-cause-of-death-5507549/ |title=How Did Chuck Norris Die? Updates on the Late Actor’s Cause of Death |accessdate=2026-04-03 |work=hollywoodlife.com |last=McGowan |first=Elisabeth |date=2026-03-28 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== 14 ===
*[[Людмила Михайловна Аринина]], 99, кеңестік және ресейлік актриса, ақ өлім.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20260314/arinina-2080700386.html |title=Умерла заслуженная артистка РСФСР Людмила Аринина |language=ru |publisher=[[РИА Новости]] |date=2026-03-14 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
*[[Юрген Хабермас]], 96, германиялық философ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Moulson |first=Gier |date=2026-03-14 |title=Jürgen Habermas, influential German philosopher, dies at 96 |url=https://apnews.com/article/juergen-habermas-dead-germany-2b541721af6cb19abfaa923359d091b5 |accessdate=2026-03-14 |work=[[AP News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== 8 ===
*[[Энтони Джеймс Леггетт]], 87, британдық және америкалық физик.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Anthony J. Leggett Dies at 87; Won Nobel for Theories on Superfluids |url=https://www.nytimes.com/2026/03/11/science/anthony-james-leggett-dead.html |date=2026-03-11 |last=McClain |first=Dylan Loeb |accessdate=2026-03-11}}&lt;/ref&gt;

== Ақпан ==
=== 28 ===
*[[Әли Хаменеи]], 86, ирандық [[аятолла]] мен саясаткер, [[Әли Хаменеи өлтірілуі|әуеден соққы]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/ali-hamenei-kim-zhane-nesimen-este-qaldy/33691085.html |title=Әли Хаменеи кім және несімен есте қалды? |language=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2026-03-01 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

=== 10 ===
*[[Есен Тасқынбаев]], 93, кеңестік және қазақстандық мұнайшы мен саясаткер.&lt;ref&gt;{{cite news |date=2026-02-10 |title=Белгілі мұнайшы Есен Тасқынбаев 94 жасында дүние салды |url=https://kaz.orda.kz/belgili-munajshy-esen-taskynbaev-94-zhasynda-dynie-saldy-137420/ |work=Orda.kz |language=kk |accessdate=2026-02-11}}&lt;/ref&gt;

=== 3 ===
*[[Балтабай Сейітмамытұлы]], 75, кеңестік және қазақстандық актёр мен режиссёр.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://baq.kz/akter-rezhisser-baltabay-seyitmamytuly-omirden-otti-200030727/ |title=Актер, режиссер Балтабай Сейітмамытұлы өмірден өтті |language=kk |work=baq.kz |last=Оразбаева |first=Шолпан |date=2026-02-03 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

== Қаңтар ==
=== 19 ===
*[[Валентино Гаравани]], 93, италиялық дизайнер ([[Valentino]]), ақ өлім.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Italian fashion designer Valentino dies aged 93 |url=https://www.bbc.com/news/articles/cdx4rpxxvg7o |last=Mackintosh |first=Thomas |accessdate=2026-04-03 |publisher=[[BBC News]] |date=2026-01-19}}&lt;/ref&gt;

=== 16 ===
*[[Рәтбек Нысанбайұлы]], 85, қазақстандық діни қайраткер мен [[ҚМДБ]] бас мүфтиі.

=== 8 ===
*[[Мұрат Болатұлы Бисенбин]], 53, қазақстандық актёр мен тележүргізуші, ұйқыбезі қатерлі ісігі.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/reketir-filmnn-akter-murat-bisembin-omrden-ott-371000/ |title=“Рэкетир“ фильмінің актері Мұрат Бисембин өмірден өтті |language=kk |work=tengrinews.kz |date=2026-01-08 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

=== 5 ===
*[[Марат Жалғасұлы Есмұратов]], 64, қазақстандық футболшы мен бапкер.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://egemen.kz/article/403347-aty-anhyzgha-aynalghan-futbolshy-ari-bapker-marat-esmuratov-omirden-otti |title=Аты аңызға айналған футболшы әрі бапкер Марат Есмұратов өмірден өтті |language=kk |publisher=[[Егемен Қазақстан]] |date=2026-01-05 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

=== 4 ===
*[[Әсел Нұрғазиева]], 47, қазақстандық құқық қорғаушы мен саяси белсенді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/quqyq-qorgaushy-asel-nurgazieva-qaitys-boldy/33639625.html |title=Құқық қорғаушы Әсел Нұрғазиева қайтыс болды |language=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2026-01-04 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Жылдар бойынша қайтыс болғандар тізімдері|2026]]
[[Санат:2026 жылы қайтыс болғандар| *]]</text>
      <sha1>5krxdipiy4ev91lztcg59qtr1o3a82q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649211</id>
      <parentid>3649208</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тамыз */</comment>
      <origin>3649211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19184" sha1="i7rzooehcq12cnceaidg2508o3zvisu" xml:space="preserve">Төменде 2026 жылы қайтыс болған белгілі тұлғалар тізімі көрсетілген. Есімдер қайтыс болған күні бойынша жіктелген, әліпби ретімен. Тұлға жайлы ақпарат осылай берілсін:
*Есімі, жасы, туғанындағы азаматтығы, кейінгі азаматтығы (бар болғанда), не үшін белгілі болғаны, қайтыс болған себебі (белгілі болса), дереккөз.

== Тамыз ==
=== 28 ===
*[[V Харальд]], 89, [[Норвегия королі]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Норвегия королі V Харальд қайтыс болды |first=Динара |last=Жақсыбайқызы |url=https://egemen.kz/news/norvegiya-koroli-v-harald-qaytys-boldy |publisher=[[Егемен Қазақстан]] |date=2026-08-28 |accessdate=2026-08-28 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 27 ===
*[[Ратко Младич]], 83, сербиялық әскери офицер және қылмыскер.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ратко Младич. Геноцид үшін сотталған &quot;Босния қасапшысы&quot; Гаага түрмесінде көз жұмды |url=https://www.azattyq.org/amp/ratko-mladich-genotsid-ushin-sottalgan-bosniya-qasapshysy-gaaga-turmesinde-koz-zhumdy/33842460.html |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2026-08-28 |accessdate=2026-08-30 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 25 ===
*[[Тим Карри]], 80, ағылшын актёр және әнші ([[Данышпан бала Джимми Нейтрон]], [[Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте жоғалған|Үйде жалғыз қалғанда 2]]).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=«Үйде жалғыз қалғанда» фильмінің актері қайтыс болды |first=Әбітай |last=Ақсәуле |url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-08-27/uejde-zhalghyz-qalghanda-filmining-akteri-qajtys-boldy/ |work=kz.kursiv.media |date=2026-08-27 |accessdate=2026-08-28 |language=kk}}&lt;/ref&gt;
*[[Долли Партон]], 80, америкалық әнші және актриса, он бір мәрте [[Грэмми]] иегері ([[I Will Always Love You]], [[Jolene]]), [[обыр]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Қош бол, кантри патшайымы: Долли Партонның өміріндегі соңғы күндері қалай өтті? |first=Виолетта |last=Тельманова |url=https://tatlerasia.kz/kk/lifestyle/entertainment/qosh-bol-kantri-patshaiymy-dolli-partonnyng-omirindegi-songghy-kunderi-qalai-otti |publisher=Tatler |date=2026-08-26 |accessdate=2026-08-28 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 19 ===
*[[Юрий Зельманович Беккер]], 67, кеңестік және қазақстандық фототілші.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Желтоқсаншыларды фотоға түсірген тілші Юрий Беккер қайтыс болды |first=Ақниет |last=Төленді |url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-08-19/zheltoqsanshylardy-fotogha-tuesirgen-tilshi-yurij-bekker-qajtys-boldy/ |work=kz.kursiv.media |date=2026-08-19 |accessdate=2026-08-28 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 16 ===
*[[Хейден Панеттьер]], 36, америкалық актриса және әнші.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Хейден Панеттьердің қайтыс болуына жұлдыздар көңіл айтты |first=Мұқаш |last=Жадайхан |url=https://infohub.kz/en/article/heiden-panetter-qaitys-boldy-juldyzdar-konil-aitty |work=infohub.kz |date=2026-08-17 |accessdate=2026-08-30 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 15 ===
*[[Руфат Асадович Рискиев]], 76, кеңестік және өзбекстандық боксшы.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Өзбек боксының аңызы қайтыс болды |first=Әлия |last=Әлиева |url=https://1bol.kz/box/12619-ozbek-boksynyn-anyzy-kaitys-boldy |work=1bol.kz |date=2026-08-15 |accessdate=2026-08-30 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 5 ===
*[[Ардақ Жамансарыұлы Әмірқұлов]], 70, қазақстандық кинорежиссёр және сценарийші ([[Отырардың күйреуі (фильм)|Отырардың күйреуі]], [[Абай (фильм, 1995)|Абай]], [[Қош бол, Гүлсары! (фильм)|Қош бол, Гүлсары!]]).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Қазақ кинорежиссері Ардақ Әмірқұлов дүниеден өтті |url=https://www.azattyq.org/a/qazaq-kinorezhisseri-ardaq-amirqulov-dunieden-otti/33822560.html |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2026-08-05 |accessdate=2026-08-30 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

=== 1 ===
*[[Винсент Пасторе]], 80, америкалық актёр ([[Сопрано әулеті (телесериал)|Сопрано әулеті]]).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Америкалық актер Винсент Пасторе қайтыс болды |url=https://mail.kz/kz/news/world-news/amerikalyk-akter-vinsent-pastore-kaitys-boldy |work=mail.kz |date=2026-08-02 |accessdate=2026-08-30 |language=kk}}&lt;/ref&gt;

== Шілде ==
=== 11 ===
*[[Линдси Грэм]], 71, америкалық саясаткер, [[қолқа диссекциясы]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Graham Died of Aortic Tear, According to Preliminary Findings |first=Jack |last=Gillum |url=https://www.wsj.com/us-news/law/what-dispatch-audio-tells-us-about-the-emergency-response-at-lindsey-grahams-home-653408a7 |publisher=[[Wall Street Journal]] |id=0099-9660 |date=2026-07-12 |access-date=2026-07-13 |lang=en}}&lt;/ref&gt;
*[[Судзуми Тонегава]], 86, жапониялық молекулалық биолог.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260716_07/ |title=Japanese Nobel laureate Tonegawa Susumu dies at 86 |language=en |work=www3.nhk.or.jp |date=2026-07-16 |accessdate=2026-07-30}}&lt;/ref&gt;

== Маусым ==
=== 26 ===
*[[Қайрат Қамалұлы Қадыржанов]], 80, қазақстандық ғалым-физик.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-06-26/ghalym-qajrat-qadyrzhanov-oemirden-oetti/ |title=Ғалым Қайрат Қадыржанов өмірден өтті |language=kk |work=kz.kursiv.media |last=Таубай |first=Айгерім |date=2026-06-26 |accessdate=2026-07-07}}&lt;/ref&gt;

=== 14 ===
*[[Оливер Три]], 32, америкалық әнші, тікұшақ апаты.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kznews.kz/article/alemge-tanymal-ansi-aue-apatynan-qaza-tapty-video |title=Әлемге танымал әнші әуе апатынан қаза тапты (ВИДЕО) |language=kk |work=kznews.kz |last=Қайсар |first=Қанат |date=2026-06-15 |accessdate=2026-06-23}}&lt;/ref&gt;

=== 13 ===
*[[Алмас Баймұқанұлы Ордабаев]], 88, кеңестік және қазақстандық сәулетші.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kznews.kz/article/qazaq-ruxaniiaty-qara-zamyldy-elimiznge-belgili-sauletsi-almas-ordabaev-qaitys-boldy |title=Қазақ руханияты қара жамылды: Елімізге белгілі сәулетші Алмас Ордабаев қайтыс болды |language=kk |work=kznews.kz |date=2026-06-14 |accessdate=2026-07-06}}&lt;/ref&gt;

=== 5 ===
*[[Бернадетт Ширак]], 93, франциялық саясаткер, Франция бірінші ханымы (1995–2007).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kznews.kz/article/franciianyn-buryngy-birinsi-xanymy-bernadett-sirak-omirden-otti |title=Францияның бұрынғы бірінші ханымы Бернадетт Ширак өмірден өтті |language=kk |work=kznews.kz |last=Қанат |first=Қайсар |date=2026-06-11 |accessdate=2026-05-28}}&lt;/ref&gt;

== Мамыр ==
=== 25 ===
*[[Төленді Әрінқожаұлы Ахметжанов]], 78, кеңестік және қазақстандық волейболшы.

=== 6 ===
*[[Тед Тёрнер]], 87, америкалық медиа-магнат пен кәсіпкер ([[CNN]]), {{iw|Леви денешігі бар деменция|Леви денешігі бар деменция|en|Lewy body dementia}}.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.today.com/health/celebrity-health/ted-turner-lewy-body-dementia-rcna343861 |title=What Is Lewy Body Dementia? Late CNN Founder Ted Turner's Illness, Explained |language=en |publisher=Today |last=Pawlowski |first=A. |date=2026-05-07 |accessdate=2026-05-28}}&lt;/ref&gt;

=== 3 ===
*[[Абдусамат Чаршанбиевич Дурманов]], 60, кеңестік және өзбекстандық футболшы және фубол жаттықтырушысы.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newsru.co.il/sport/6may2026/abdusamat907.html |title=Умер бывший защитник сборной Узбекистана |lang=ru |work=newsru.co.il |date=2026-05-06 |accessdate=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;

== Сәуір ==
=== 29 ===
*[[Бақыт Ниязбекқызы Түменова]], 77–78, қазақстандық дәрігер және саясаткер.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kz.kursiv.media/kk/2026-04-29/azamattyq-qoghamnyng-damuyna-engbegi-singgen-baqyt-tuemenova-duenieden-oetti/ |title=Азаматтық қоғамның дамуына еңбегі сіңген Бақыт Түменова дүниеден өтті |lang=ru |first=Талғат |last=Дүйсенбек |work=kz.kursiv.media |date=2026-04-29 |accessdate=2026-05-11}}&lt;/ref&gt;

=== 19 ===
*[[Мұхтар Шаханов]], 83, кеңестік және қазақстандық ақын және саясаткер.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stan.kz/aqyn-dramaturg-muxtar-saxanov-omirden-otti-433320/ |title=Ақын, драматург Мұхтар Шаханов өмірден өтті |lang=kk |work=stan.kz |last=Уән |first=Назархан |date=2026-04-19 |accessdate=2026-04-20}}&lt;/ref&gt;

=== 16 ===
*[[Есмұхан Несіпбайұлы Обаев]], 84, кеңестік және қазақстандық актёр, театр қайраткері.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://qazaqstan.tv/news/226057 |title=Қазақстанның халық әртісі Есмұхан Обаев 85 жасқа қараған шағында өмірден озды |lang=kk |publisher=[[Qazaqstan (телеарна)|Qazaqstan]] |date=2026-04-16 |accessdate=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/kazakstannyin-halyik-arts-esmuhan-obaev-dunieden-ozdyi-373170/ |title=Қазақстанның халық әртісі Есмұхан Обаев дүниеден озды |lang=kk |publisher=[[tengrinews.kz]] |date=2026-04-16 |accessdate=2026-04-17}}&lt;/ref&gt;

=== 9 ===
*[[Миродж Абдуллоев]], 77, тәжікстандық саясаткер, [[Тәжікстан Коммунистік партиясы]]ның төрағасы (2017–2026).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kprf.ru/kpss/242847.html |title=Ушел из жизни лидер таджикских коммунистов Мироч Санонович Абдуллоев |lang=ru |publisher=[[Ресей Федерациясы Коммунистік партиясы]]ның ресми сайты |date=2026-04-09 |accessdate=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;
*[[Валерий Никитич Рухледев]], 81, ресейлік рэстлер мен әкімші, [[Саңыраулардың халықаралық спорт комитеті|CISS]] төрағасы (2013–2018).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stuki-druki.com/2026/umer-sambist-i-dzudoist-valeriy-ruhledev.php |title=Умер самбист и дзюдоист Валерий Рухледев |lang=ru |work=stuki-druki.com |date=2026-04-09 |accessdate=2026-04-11}}&lt;/ref&gt;

=== 8 ===
* [[Дэвид Кабуа]], 74, [[Маршалл аралдары|маршалл]]дық саясаткер, [[Маршалл аралдары президенттерінің тізімі|Маршалл аралдары президенті]] (2020—2024).&lt;ref&gt;https://auxnouvelles.tg/2026/04/09/togo-abass-kaboua-tire-sa-reverence/&lt;/ref&gt;

=== 4 ===
*[[Зұқай Шәрбақынұлы]], 84, моңғолиялық және қазақстандық ақын мен жазушы.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kaz.inform.kz/news/akin-kogam-kayratker-zukay-sharbakinuli-omrden-ott-667ad0/ |title=Ақын, қоғам қайраткері Зуқай Шәрбақынұлы өмірден өтті |language=kk |work=kaz.inform.kz |last=Оралбаева |first=Эльмира |date=2026-04-04 |accessdate=2026-04-06}}&lt;/ref&gt;

== Наурыз ==
=== 27 ===
*[[Раиса Сәлмағамбетқызы Күзденбаева]], 83, кеңестік және қазақстандық фармаколог.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://turkystan.kz/article/278760-belgili-galym-raisa-kuzdenbaeva-qaitys-boldy |title=Белгілі ғалым Раиса Күзденбаева қайтыс болды |language=kk |work=turkystan.kz |last=Әлихан |first=Інжу |date=2026-03-27 |accessdate=2026-03-29}}&lt;/ref&gt;

=== 26 ===
*[[Тәуекелбек Жұмабекұлы Жаңақұлов]], 84, кеңестік және қазақстандық ғалым.{{Citation needed}}

=== 20 ===
*[[Джон Майкл Бишоп]], 90, америкалық иммунолог пен микробиолог, пневмония.&lt;ref&gt;{{cite news |title=J. Michael Bishop, Nobel Prize Winner for Cancer Research, Dies at 90 |url=https://www.nytimes.com/2026/03/22/obituaries/j-michael-bishop-dead.html |accessdate=2026-03-22 |publisher=[[The New York Times]] |date=2026-03-22 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[Филарет (Денисенко)]], 97, украиналық діни қайраткер, ақ өлім.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Стала відома причина смерті патріарха Філарета |url=https://www.nta.ua/stala_vidoma_pricina_smerti_patriarxa_filareta_80435 |accessdate=2026-03-22 |work=nta.ua |date=2026-03-20 |language=uk}}&lt;/ref&gt;

=== 19 ===
*[[Чак Норрис]], 86, америкалық актёр.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hollywoodlife.com/feature/chuck-norris-cause-of-death-5507549/ |title=How Did Chuck Norris Die? Updates on the Late Actor’s Cause of Death |accessdate=2026-04-03 |work=hollywoodlife.com |last=McGowan |first=Elisabeth |date=2026-03-28 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== 14 ===
*[[Людмила Михайловна Аринина]], 99, кеңестік және ресейлік актриса, ақ өлім.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ria.ru/20260314/arinina-2080700386.html |title=Умерла заслуженная артистка РСФСР Людмила Аринина |language=ru |publisher=[[РИА Новости]] |date=2026-03-14 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
*[[Юрген Хабермас]], 96, германиялық философ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Moulson |first=Gier |date=2026-03-14 |title=Jürgen Habermas, influential German philosopher, dies at 96 |url=https://apnews.com/article/juergen-habermas-dead-germany-2b541721af6cb19abfaa923359d091b5 |accessdate=2026-03-14 |work=[[AP News]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== 8 ===
*[[Энтони Джеймс Леггетт]], 87, британдық және америкалық физик.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Anthony J. Leggett Dies at 87; Won Nobel for Theories on Superfluids |url=https://www.nytimes.com/2026/03/11/science/anthony-james-leggett-dead.html |date=2026-03-11 |last=McClain |first=Dylan Loeb |accessdate=2026-03-11}}&lt;/ref&gt;

== Ақпан ==
=== 28 ===
*[[Әли Хаменеи]], 86, ирандық [[аятолла]] мен саясаткер, [[Әли Хаменеи өлтірілуі|әуеден соққы]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/ali-hamenei-kim-zhane-nesimen-este-qaldy/33691085.html |title=Әли Хаменеи кім және несімен есте қалды? |language=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2026-03-01 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

=== 10 ===
*[[Есен Тасқынбаев]], 93, кеңестік және қазақстандық мұнайшы мен саясаткер.&lt;ref&gt;{{cite news |date=2026-02-10 |title=Белгілі мұнайшы Есен Тасқынбаев 94 жасында дүние салды |url=https://kaz.orda.kz/belgili-munajshy-esen-taskynbaev-94-zhasynda-dynie-saldy-137420/ |work=Orda.kz |language=kk |accessdate=2026-02-11}}&lt;/ref&gt;

=== 3 ===
*[[Балтабай Сейітмамытұлы]], 75, кеңестік және қазақстандық актёр мен режиссёр.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://baq.kz/akter-rezhisser-baltabay-seyitmamytuly-omirden-otti-200030727/ |title=Актер, режиссер Балтабай Сейітмамытұлы өмірден өтті |language=kk |work=baq.kz |last=Оразбаева |first=Шолпан |date=2026-02-03 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

== Қаңтар ==
=== 19 ===
*[[Валентино Гаравани]], 93, италиялық дизайнер ([[Valentino]]), ақ өлім.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Italian fashion designer Valentino dies aged 93 |url=https://www.bbc.com/news/articles/cdx4rpxxvg7o |last=Mackintosh |first=Thomas |accessdate=2026-04-03 |publisher=[[BBC News]] |date=2026-01-19}}&lt;/ref&gt;

=== 16 ===
*[[Рәтбек Нысанбайұлы]], 85, қазақстандық діни қайраткер мен [[ҚМДБ]] бас мүфтиі.

=== 8 ===
*[[Мұрат Болатұлы Бисенбин]], 53, қазақстандық актёр мен тележүргізуші, ұйқыбезі қатерлі ісігі.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kaz.tengrinews.kz/kazakhstan_news/reketir-filmnn-akter-murat-bisembin-omrden-ott-371000/ |title=“Рэкетир“ фильмінің актері Мұрат Бисембин өмірден өтті |language=kk |work=tengrinews.kz |date=2026-01-08 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

=== 5 ===
*[[Марат Жалғасұлы Есмұратов]], 64, қазақстандық футболшы мен бапкер.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://egemen.kz/article/403347-aty-anhyzgha-aynalghan-futbolshy-ari-bapker-marat-esmuratov-omirden-otti |title=Аты аңызға айналған футболшы әрі бапкер Марат Есмұратов өмірден өтті |language=kk |publisher=[[Егемен Қазақстан]] |date=2026-01-05 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

=== 4 ===
*[[Әсел Нұрғазиева]], 47, қазақстандық құқық қорғаушы мен саяси белсенді.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/quqyq-qorgaushy-asel-nurgazieva-qaitys-boldy/33639625.html |title=Құқық қорғаушы Әсел Нұрғазиева қайтыс болды |language=kk |publisher=[[Азаттық радиосы]] |date=2026-01-04 |accessdate=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
[[Санат:Жылдар бойынша қайтыс болғандар тізімдері|2026]]
[[Санат:2026 жылы қайтыс болғандар| *]]</text>
      <sha1>i7rzooehcq12cnceaidg2508o3zvisu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уикипедия:Кешегі ең көп қаралған 1000 мақала</title>
    <ns>4</ns>
    <id>780876</id>
    <revision>
      <id>3648964</id>
      <parentid>3648743</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Деректерді жаңарту</comment>
      <origin>3648964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="282493" sha1="cratw5vjknwpx09w1ng49qi8awttqrj" xml:space="preserve">{{StatInfo}}


&lt;!-- BOT:START --&gt;
Бұл тізім Wikimedia Statistics деректері негізінде жаңартылады. Дерек күні: '''2026-08-28'''.

{| class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot;
! N
! Бет
! Қаралу саны
|-
| data-sort-value=&quot;1&quot; | 1
| [[Айбек Арқабайұлы Дәдебай]]
| data-sort-value=&quot;2955&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B9 2 955]
|-
| data-sort-value=&quot;2&quot; | 2
| [[Басты бет]]
| data-sort-value=&quot;1004&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82 1 004]
|-
| data-sort-value=&quot;3&quot; | 3
| [[Арнайы:Жуықтағы өзгерістер]]
| data-sort-value=&quot;290&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%96%D1%83%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 290]
|-
| data-sort-value=&quot;4&quot; | 4
| [[Арнайы:Іздеу]]
| data-sort-value=&quot;261&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B%3A%D0%86%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%83 261]
|-
| data-sort-value=&quot;5&quot; | 5
| [[Қазақстан Құрылтайы]]
| data-sort-value=&quot;256&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B 256]
|-
| data-sort-value=&quot;6&quot; | 6
| [[Нұрлан Құдиярұлы Бекназаров]]
| data-sort-value=&quot;219&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 219]
|-
| data-sort-value=&quot;7&quot; | 7
| [[Өзбекәлі Жәнібеков]]
| data-sort-value=&quot;158&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D3%99%D0%BB%D1%96_%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 158]
|-
| data-sort-value=&quot;8&quot; | 8
| [[Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;150&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 150]
|-
| data-sort-value=&quot;9&quot; | 9
| [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланымы]]
| data-sort-value=&quot;138&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_1-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D1%8B 138]
|-
| data-sort-value=&quot;10&quot; | 10
| [[Шежіре]]
| data-sort-value=&quot;122&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5 122]
|-
| data-sort-value=&quot;11&quot; | 11
| [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2026)]]
| data-sort-value=&quot;118&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B_%282026%29 118]
|-
| data-sort-value=&quot;12&quot; | 12
| [[Динара Болатқызы Зәкиева]]
| data-sort-value=&quot;116&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%97%D3%99%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 116]
|-
| data-sort-value=&quot;13&quot; | 13
| [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары]]
| data-sort-value=&quot;115&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_1-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 115]
|-
| data-sort-value=&quot;14&quot; | 14
| [[Ысты]]
| data-sort-value=&quot;114&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B 114]
|-
| data-sort-value=&quot;15&quot; | 15
| [[Әділет (партия)]]
| data-sort-value=&quot;102&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 102]
|-
| data-sort-value=&quot;16&quot; | 16
| [[Қазақстан Республикасының Конституциясы]]
| data-sort-value=&quot;101&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 101]
|-
| data-sort-value=&quot;17&quot; | 17
| [[Абай Құнанбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;99&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 99]
|-
| data-sort-value=&quot;18&quot; | 18
| [[Мәулен Сағатханұлы Әшімбаев]]
| data-sort-value=&quot;95&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 95]
|-
| data-sort-value=&quot;19&quot; | 19
| [[Сәкен Исмадиярұлы Бибосынов]]
| data-sort-value=&quot;95&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%98%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 95]
|-
| data-sort-value=&quot;20&quot; | 20
| [[Дәния Мәдиқызы Еспаева]]
| data-sort-value=&quot;93&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 93]
|-
| data-sort-value=&quot;21&quot; | 21
| [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев]]
| data-sort-value=&quot;89&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 89]
|-
| data-sort-value=&quot;22&quot; | 22
| [[Қасым-Жомарт Тоқаев отбасы]]
| data-sort-value=&quot;88&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC-%D0%96%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 88]
|-
| data-sort-value=&quot;23&quot; | 23
| [[Қазақстан Құрылтайы төрағасы]]
| data-sort-value=&quot;88&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D1%82%D3%A9%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 88]
|-
| data-sort-value=&quot;24&quot; | 24
| [[Санжар Тәкенұлы Тәшкенбай]]
| data-sort-value=&quot;86&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%A2%D3%99%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9 86]
|-
| data-sort-value=&quot;25&quot; | 25
| [[Жанғара Дәдебаев]]
| data-sort-value=&quot;85&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 85]
|-
| data-sort-value=&quot;26&quot; | 26
| [[Өмір]]
| data-sort-value=&quot;82&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80 82]
|-
| data-sort-value=&quot;27&quot; | 27
| [[Айбек Арқабайұлы Дәдебаев]]
| data-sort-value=&quot;82&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 82]
|-
| data-sort-value=&quot;28&quot; | 28
| [[Асхат Қанатұлы Аймағамбетов]]
| data-sort-value=&quot;80&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 80]
|-
| data-sort-value=&quot;29&quot; | 29
| [[Қазақ рулары]]
| data-sort-value=&quot;70&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 70]
|-
| data-sort-value=&quot;30&quot; | 30
| [[Индуизм]]
| data-sort-value=&quot;67&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%B8%D0%B7%D0%BC 67]
|-
| data-sort-value=&quot;31&quot; | 31
| [[Кеңтанаулы маймылдар]]
| data-sort-value=&quot;65&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 65]
|-
| data-sort-value=&quot;32&quot; | 32
| [[Уикипедия:Форум]]
| data-sort-value=&quot;65&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC 65]
|-
| data-sort-value=&quot;33&quot; | 33
| [[Олжас Абайұлы Бектенов]]
| data-sort-value=&quot;64&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 64]
|-
| data-sort-value=&quot;34&quot; | 34
| [[Қазақша жыл санау]]
| data-sort-value=&quot;64&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%83 64]
|-
| data-sort-value=&quot;35&quot; | 35
| [[Ахмет Байтұрсынұлы]]
| data-sort-value=&quot;63&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 63]
|-
| data-sort-value=&quot;36&quot; | 36
| [[Қазақ шежірелерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;60&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 60]
|-
| data-sort-value=&quot;37&quot; | 37
| [[Ерлан Тынымбайұлы Қарин]]
| data-sort-value=&quot;59&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 59]
|-
| data-sort-value=&quot;38&quot; | 38
| [[Дархан Амангелдіұлы Сатыбалды]]
| data-sort-value=&quot;59&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B 59]
|-
| data-sort-value=&quot;39&quot; | 39
| [[Қазақстан халық кеңесі]]
| data-sort-value=&quot;58&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 58]
|-
| data-sort-value=&quot;40&quot; | 40
| [[Мұрат Әбуғалиұлы Нұртілеу]]
| data-sort-value=&quot;58&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D3%98%D0%B1%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83 58]
|-
| data-sort-value=&quot;41&quot; | 41
| [[Қазақ әліпбиі]]
| data-sort-value=&quot;55&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8%D1%96 55]
|-
| data-sort-value=&quot;42&quot; | 42
| [[Нұрбақыт Молдахметұлы Теңізбаев]]
| data-sort-value=&quot;55&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 55]
|-
| data-sort-value=&quot;43&quot; | 43
| [[Бауыржан Момышұлы]]
| data-sort-value=&quot;53&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BC%D1%8B%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 53]
|-
| data-sort-value=&quot;44&quot; | 44
| [[Құрылтай]]
| data-sort-value=&quot;52&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 52]
|-
| data-sort-value=&quot;45&quot; | 45
| [[Мұхаммед]]
| data-sort-value=&quot;52&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 52]
|-
| data-sort-value=&quot;46&quot; | 46
| [[Непал]]
| data-sort-value=&quot;51&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D0%BB 51]
|-
| data-sort-value=&quot;47&quot; | 47
| [[АҚШ штаттарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;51&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 51]
|-
| data-sort-value=&quot;48&quot; | 48
| [[Уикипедия:Уикипедия туралы]]
| data-sort-value=&quot;50&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B 50]
|-
| data-sort-value=&quot;49&quot; | 49
| [[Серік Рахметоллаұлы Егізбаев]]
| data-sort-value=&quot;48&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D0%B3%D1%96%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 48]
|-
| data-sort-value=&quot;50&quot; | 50
| [[Қазақ хандығы]]
| data-sort-value=&quot;48&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 48]
|-
| data-sort-value=&quot;51&quot; | 51
| [[Ғабит Әбдімажитұлы Сыздықбеков]]
| data-sort-value=&quot;46&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BC%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 46]
|-
| data-sort-value=&quot;52&quot; | 52
| [[Шыңғыс хан]]
| data-sort-value=&quot;45&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D1%85%D0%B0%D0%BD 45]
|-
| data-sort-value=&quot;53&quot; | 53
| [[Алматы]]
| data-sort-value=&quot;45&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B 45]
|-
| data-sort-value=&quot;54&quot; | 54
| [[Шәмші Қалдаяқов]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BC%D1%88%D1%96_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%8F%D2%9B%D0%BE%D0%B2 44]
|-
| data-sort-value=&quot;55&quot; | 55
| [[Созақ]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B 44]
|-
| data-sort-value=&quot;56&quot; | 56
| [[Ұлттық құрылтай]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9 44]
|-
| data-sort-value=&quot;57&quot; | 57
| [[КешYOU]]
| data-sort-value=&quot;44&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%88YOU 44]
|-
| data-sort-value=&quot;58&quot; | 58
| [[Ұстаз (цифрлық платформа)]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7_%28%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%82%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%29 43]
|-
| data-sort-value=&quot;59&quot; | 59
| [[Жылқы малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;43&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 43]
|-
| data-sort-value=&quot;60&quot; | 60
| [[Қоңырат]]
| data-sort-value=&quot;42&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82 42]
|-
| data-sort-value=&quot;61&quot; | 61
| [[Қазақ шежіресі]]
| data-sort-value=&quot;42&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 42]
|-
| data-sort-value=&quot;62&quot; | 62
| [[Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев]]
| data-sort-value=&quot;40&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2 40]
|-
| data-sort-value=&quot;63&quot; | 63
| [[Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 39]
|-
| data-sort-value=&quot;64&quot; | 64
| [[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов]]
| data-sort-value=&quot;39&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D1%81%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2 39]
|-
| data-sort-value=&quot;65&quot; | 65
| [[Мүшел жас]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%AF%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%B6%D0%B0%D1%81 38]
|-
| data-sort-value=&quot;66&quot; | 66
| [[Махаббат, қызық мол жылдар]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B1%D0%B0%D1%82%2C_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%BE%D0%BB_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80 38]
|-
| data-sort-value=&quot;67&quot; | 67
| [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов]]
| data-sort-value=&quot;38&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%B2 38]
|-
| data-sort-value=&quot;68&quot; | 68
| [[Семей полигоны]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D1%8B 37]
|-
| data-sort-value=&quot;69&quot; | 69
| [[Ерлан Жақанұлы Қошанов]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 37]
|-
| data-sort-value=&quot;70&quot; | 70
| [[Портал:Абай Құнанбайұлы/Қыс өлеңі]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B%2F%D2%9A%D1%8B%D1%81_%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D1%96 37]
|-
| data-sort-value=&quot;71&quot; | 71
| [[Төрехан Айдарханұлы Сабырхан]]
| data-sort-value=&quot;37&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD 37]
|-
| data-sort-value=&quot;72&quot; | 72
| [[Абылай хан]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 36]
|-
| data-sort-value=&quot;73&quot; | 73
| [[Дихан Қамзабекұлы]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 36]
|-
| data-sort-value=&quot;74&quot; | 74
| [[Мазсалаца]]
| data-sort-value=&quot;36&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B7%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%86%D0%B0 36]
|-
| data-sort-value=&quot;75&quot; | 75
| [[Қазақ хандары]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 35]
|-
| data-sort-value=&quot;76&quot; | 76
| [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев]]
| data-sort-value=&quot;35&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 35]
|-
| data-sort-value=&quot;77&quot; | 77
| [[Нұрлыбек Машбекұлы Нәлібаев]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D1%88%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 34]
|-
| data-sort-value=&quot;78&quot; | 78
| [[Ыбырай Алтынсарин]]
| data-sort-value=&quot;34&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 34]
|-
| data-sort-value=&quot;79&quot; | 79
| [[Раушан Жаңабергенқызы Қажыбаева]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D1%88%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 33]
|-
| data-sort-value=&quot;80&quot; | 80
| [[Қазақстан мерекелері]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 33]
|-
| data-sort-value=&quot;81&quot; | 81
| [[Бесін намазы]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 33]
|-
| data-sort-value=&quot;82&quot; | 82
| [[Дәулет Жамаубайұлы Кәрібек]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA 33]
|-
| data-sort-value=&quot;83&quot; | 83
| [[Аманат (партия)]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 33]
|-
| data-sort-value=&quot;84&quot; | 84
| [[Қазақстан қазақтарының ер есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;33&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%80_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 33]
|-
| data-sort-value=&quot;85&quot; | 85
| [[Салауат]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83%D0%B0%D1%82 32]
|-
| data-sort-value=&quot;86&quot; | 86
| [[Қазақ тілі]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 32]
|-
| data-sort-value=&quot;87&quot; | 87
| [[Арғын]]
| data-sort-value=&quot;32&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD 32]
|-
| data-sort-value=&quot;88&quot; | 88
| [[Мемлекет астаналары тізімі]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 31]
|-
| data-sort-value=&quot;89&quot; | 89
| [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D3%98%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 31]
|-
| data-sort-value=&quot;90&quot; | 90
| [[Сіргелі]]
| data-sort-value=&quot;31&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D1%96 31]
|-
| data-sort-value=&quot;91&quot; | 91
| [[Жаныс]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81 30]
|-
| data-sort-value=&quot;92&quot; | 92
| [[Үлгі:ПозКарта Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 30]
|-
| data-sort-value=&quot;93&quot; | 93
| [[Ұлы жүз]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 30]
|-
| data-sort-value=&quot;94&quot; | 94
| [[Сая Оразғалиева]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B0 30]
|-
| data-sort-value=&quot;95&quot; | 95
| [[Алматы облысы]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 30]
|-
| data-sort-value=&quot;96&quot; | 96
| [[Қазақ тіліндегі жыл айларының атауларының мағынасы]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 30]
|-
| data-sort-value=&quot;97&quot; | 97
| [[Қазақстан жол белгілері]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 30]
|-
| data-sort-value=&quot;98&quot; | 98
| [[Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 30]
|-
| data-sort-value=&quot;99&quot; | 99
| [[Ұлытау облысы]]
| data-sort-value=&quot;30&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 30]
|-
| data-sort-value=&quot;100&quot; | 100
| [[Айдарбек Асанұлы Қожаназаров]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 29]
|-
| data-sort-value=&quot;101&quot; | 101
| [[Сақ Мәуленқұлұлы Мәуленқұлов]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 29]
|-
| data-sort-value=&quot;102&quot; | 102
| [[Қазақстан қазақтарының әйел есімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 29]
|-
| data-sort-value=&quot;103&quot; | 103
| [[Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BC_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 29]
|-
| data-sort-value=&quot;104&quot; | 104
| [[Қазақстан Құрылтайы төрағасының орынбасары]]
| data-sort-value=&quot;29&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D1%82%D3%A9%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B 29]
|-
| data-sort-value=&quot;105&quot; | 105
| [[Шеркеш]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B5%D1%88 28]
|-
| data-sort-value=&quot;106&quot; | 106
| [[Ясин сүресі]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AF%D1%81%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 28]
|-
| data-sort-value=&quot;107&quot; | 107
| [[Sadraddin]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Sadraddin 28]
|-
| data-sort-value=&quot;108&quot; | 108
| [[Нұртай Әбіқайұлы Әбіқаев]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D3%98%D0%B1%D1%96%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28]
|-
| data-sort-value=&quot;109&quot; | 109
| [[Нұрлан Мәжитұлы Әбдіров]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 28]
|-
| data-sort-value=&quot;110&quot; | 110
| [[Қаныш Имантайұлы Сәтбаев]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28]
|-
| data-sort-value=&quot;111&quot; | 111
| [[Міржақып Дулатұлы]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF_%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28]
|-
| data-sort-value=&quot;112&quot; | 112
| [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 28]
|-
| data-sort-value=&quot;113&quot; | 113
| [[Сағатхан Әшімбайұлы Әшімбаев]]
| data-sort-value=&quot;28&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 28]
|-
| data-sort-value=&quot;114&quot; | 114
| [[Қазақ ұлттық университеті]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 27]
|-
| data-sort-value=&quot;115&quot; | 115
| [[Қазақстан қалалары]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 27]
|-
| data-sort-value=&quot;116&quot; | 116
| [[Теміртай Рымтайұлы Ізбастин]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A0%D1%8B%D0%BC%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%86%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BD 27]
|-
| data-sort-value=&quot;117&quot; | 117
| [[Әл-Кәһф сүресі]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D2%BB%D1%84_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 27]
|-
| data-sort-value=&quot;118&quot; | 118
| [[Кенесары хан]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 27]
|-
| data-sort-value=&quot;119&quot; | 119
| [[Дулат]]
| data-sort-value=&quot;27&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82 27]
|-
| data-sort-value=&quot;120&quot; | 120
| [[Баланы қырқынан шығару]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%83 26]
|-
| data-sort-value=&quot;121&quot; | 121
| [[Кір жуғыш машина]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%80_%D0%B6%D1%83%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B8%D0%BD%D0%B0 26]
|-
| data-sort-value=&quot;122&quot; | 122
| [[Барыс ордені]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%80%D1%8B%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;123&quot; | 123
| [[Уикипедия:Жауапкершіліктен бас тарту]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81_%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83 26]
|-
| data-sort-value=&quot;124&quot; | 124
| [[Наймандар]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80 26]
|-
| data-sort-value=&quot;125&quot; | 125
| [[Құрмет ордені]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;126&quot; | 126
| [[Қазақ батырлар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 26]
|-
| data-sort-value=&quot;127&quot; | 127
| [[Әлімұлы]]
| data-sort-value=&quot;26&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B 26]
|-
| data-sort-value=&quot;128&quot; | 128
| [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейханов]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 25]
|-
| data-sort-value=&quot;129&quot; | 129
| [[Ерен еңбегі үшін медалі]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;130&quot; | 130
| [[Қазақша Уикипедия]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0_%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F 25]
|-
| data-sort-value=&quot;131&quot; | 131
| [[Қазақстан әкімшілік бірліктері]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;132&quot; | 132
| [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%AE%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;133&quot; | 133
| [[Алланың есімдері]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;134&quot; | 134
| [[Абай жолы (роман)]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 25]
|-
| data-sort-value=&quot;135&quot; | 135
| [[Қарағанды облысы]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;136&quot; | 136
| [[Ешкі малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%88%D0%BA%D1%96_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 25]
|-
| data-sort-value=&quot;137&quot; | 137
| [[Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;25&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 25]
|-
| data-sort-value=&quot;138&quot; | 138
| [[Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%86%D1%88%D0%BA%D1%96_%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 24]
|-
| data-sort-value=&quot;139&quot; | 139
| [[Сұңғыла]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D0%BB%D0%B0 24]
|-
| data-sort-value=&quot;140&quot; | 140
| [[Өзбекстан]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 24]
|-
| data-sort-value=&quot;141&quot; | 141
| [[Қазақстан вице-президенті]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 24]
|-
| data-sort-value=&quot;142&quot; | 142
| [[Қазақстан Республикасының заңдары]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B7%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 24]
|-
| data-sort-value=&quot;143&quot; | 143
| [[Батыс Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 24]
|-
| data-sort-value=&quot;144&quot; | 144
| [[Қазақстан мемлекеттік рәміздері]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D1%80%D3%99%D0%BC%D1%96%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 24]
|-
| data-sort-value=&quot;145&quot; | 145
| [[Алтын Орда]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 24]
|-
| data-sort-value=&quot;146&quot; | 146
| [[Табын]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD 24]
|-
| data-sort-value=&quot;147&quot; | 147
| [[Қазақстан тарихы]]
| data-sort-value=&quot;24&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B 24]
|-
| data-sort-value=&quot;148&quot; | 148
| [[Адай]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9 23]
|-
| data-sort-value=&quot;149&quot; | 149
| [[Туыстық атаулары]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 23]
|-
| data-sort-value=&quot;150&quot; | 150
| [[Көңіл шай]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D0%B9 23]
|-
| data-sort-value=&quot;151&quot; | 151
| [[Зарина Кармен]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD 23]
|-
| data-sort-value=&quot;152&quot; | 152
| [[ALEM (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALEM_%28Ninety_One%29 23]
|-
| data-sort-value=&quot;153&quot; | 153
| [[Шығыс Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 23]
|-
| data-sort-value=&quot;154&quot; | 154
| [[Шымкент]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 23]
|-
| data-sort-value=&quot;155&quot; | 155
| [[Келінжан]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD 23]
|-
| data-sort-value=&quot;156&quot; | 156
| [[Жетімдер руы]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%80%D1%83%D1%8B 23]
|-
| data-sort-value=&quot;157&quot; | 157
| [[Қайрат Қапарұлы Айтуғанов]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D2%9A%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 23]
|-
| data-sort-value=&quot;158&quot; | 158
| [[Ұйықтатын дәрілер]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 23]
|-
| data-sort-value=&quot;159&quot; | 159
| [[Қайрат Нұртас]]
| data-sort-value=&quot;23&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81 23]
|-
| data-sort-value=&quot;160&quot; | 160
| [[Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;161&quot; | 161
| [[Албан руы]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD_%D1%80%D1%83%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;162&quot; | 162
| [[Наталья Николаевна Годунова]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%8F_%D0%9D%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%93%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 22]
|-
| data-sort-value=&quot;163&quot; | 163
| [[Мәулид]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B4 22]
|-
| data-sort-value=&quot;164&quot; | 164
| [[:Санат:Қазақстан әншілері|Санат:Қазақстан әншілері]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%BD%D1%88%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;165&quot; | 165
| [[Қарғын (роман)]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 22]
|-
| data-sort-value=&quot;166&quot; | 166
| [[Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;167&quot; | 167
| [[Жыныстық қатынас]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B0%D1%81 22]
|-
| data-sort-value=&quot;168&quot; | 168
| [[Қазақстан премьер-министрі]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5%D1%80-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D1%96 22]
|-
| data-sort-value=&quot;169&quot; | 169
| [[1930—1933 жылдардағы Қазақстандағы ашаршылық]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1930%E2%80%941933_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;170&quot; | 170
| [[Асқазан аурулары]]
| data-sort-value=&quot;22&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 22]
|-
| data-sort-value=&quot;171&quot; | 171
| [[Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;172&quot; | 172
| [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21]
|-
| data-sort-value=&quot;173&quot; | 173
| [[Тұрсынғали Тұрымұлы Алагөзов]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2 21]
|-
| data-sort-value=&quot;174&quot; | 174
| [[Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 21]
|-
| data-sort-value=&quot;175&quot; | 175
| [[Ұшқан ұя]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D1%88%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%B1%D1%8F 21]
|-
| data-sort-value=&quot;176&quot; | 176
| [[Түркістан (қала)]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 21]
|-
| data-sort-value=&quot;177&quot; | 177
| [[Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D3%99%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;178&quot; | 178
| [[Аңырақай шайқасы]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D0%B0%D1%81%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;179&quot; | 179
| [[Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;180&quot; | 180
| [[:Сурет:Female and male anus.jpg|Сурет:Female and male anus.jpg]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3AFemale_and_male_anus.jpg 21]
|-
| data-sort-value=&quot;181&quot; | 181
| [[Каспий теңізі]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;182&quot; | 182
| [[Еркебұлан Ролланұлы Мырзабек]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B1%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA 21]
|-
| data-sort-value=&quot;183&quot; | 183
| [[Уикипедия:Форум/Қателер туралы хабарлау]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC%2F%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%83 21]
|-
| data-sort-value=&quot;184&quot; | 184
| [[Сырдария]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F 21]
|-
| data-sort-value=&quot;185&quot; | 185
| [[Құрылтай депутаты]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8B 21]
|-
| data-sort-value=&quot;186&quot; | 186
| [[Бұрындық хан]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 21]
|-
| data-sort-value=&quot;187&quot; | 187
| [[Қазақтың боғауыз сөздері]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%B7_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 21]
|-
| data-sort-value=&quot;188&quot; | 188
| [[Шөмекей]]
| data-sort-value=&quot;21&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B9 21]
|-
| data-sort-value=&quot;189&quot; | 189
| [[Қаракесек (Арғын)]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D0%90%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%BD%29 20]
|-
| data-sort-value=&quot;190&quot; | 190
| [[Мұхтарбай Өтелбаев]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 20]
|-
| data-sort-value=&quot;191&quot; | 191
| [[Қытай]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9 20]
|-
| data-sort-value=&quot;192&quot; | 192
| [[Химиялық элементтер тізімі]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;193&quot; | 193
| [[Менің атым Қожа (фильм)]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 20]
|-
| data-sort-value=&quot;194&quot; | 194
| [[Уикипедия:Қауым порталы]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BC_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;195&quot; | 195
| [[Жеңіс Махмұдұлы Қасымбек]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D2%A3%D1%96%D1%81_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D0%B4%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA 20]
|-
| data-sort-value=&quot;196&quot; | 196
| [[Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды тәрбиелеудің нысандары]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D0%B0-%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%BD%D1%8B%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 20]
|-
| data-sort-value=&quot;197&quot; | 197
| [[Үлкен Алматы көлі]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%BA%D3%A9%D0%BB%D1%96 20]
|-
| data-sort-value=&quot;198&quot; | 198
| [[Қайрат (футбол клубы)]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%D1%8B%29 20]
|-
| data-sort-value=&quot;199&quot; | 199
| [[Жасанды интеллект]]
| data-sort-value=&quot;20&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82 20]
|-
| data-sort-value=&quot;200&quot; | 200
| [[Дастан Дәрібайұлы Оразбеков]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 19]
|-
| data-sort-value=&quot;201&quot; | 201
| [[Қазақстан Құрылтайының комитет төрағалары]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82_%D1%82%D3%A9%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;202&quot; | 202
| [[Ыбырай Алтынсарин төсбелгісі]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D3%A9%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D1%81%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;203&quot; | 203
| [[Төреғали Төреəліұлы]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5%C9%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B 19]
|-
| data-sort-value=&quot;204&quot; | 204
| [[Мұрат Шаймаран]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD 19]
|-
| data-sort-value=&quot;205&quot; | 205
| [[Қайтадан (фильм, 2025)]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2025%29 19]
|-
| data-sort-value=&quot;206&quot; | 206
| [[Бөржігін]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%BD 19]
|-
| data-sort-value=&quot;207&quot; | 207
| [[Құран]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD 19]
|-
| data-sort-value=&quot;208&quot; | 208
| [[Орта жүз]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 19]
|-
| data-sort-value=&quot;209&quot; | 209
| [[Динара Рустамқызы Наумова]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19]
|-
| data-sort-value=&quot;210&quot; | 210
| [[Жұлдыз Досбергенқызы Сүлейменова]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 19]
|-
| data-sort-value=&quot;211&quot; | 211
| [[Warner Bros. Animation]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Warner_Bros._Animation 19]
|-
| data-sort-value=&quot;212&quot; | 212
| [[Әл-Фатиха сүресі]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 19]
|-
| data-sort-value=&quot;213&quot; | 213
| [[Ақ жол (партия)]]
| data-sort-value=&quot;19&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B6%D0%BE%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 19]
|-
| data-sort-value=&quot;214&quot; | 214
| [[Қазақстан туы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;215&quot; | 215
| [[Жеті жарғы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;216&quot; | 216
| [[Respublica]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Respublica 18]
|-
| data-sort-value=&quot;217&quot; | 217
| [[Түркістан облысы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;218&quot; | 218
| [[Зейнеп Ахметова]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B5%D0%BF_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 18]
|-
| data-sort-value=&quot;219&quot; | 219
| [[Болат Сейітқазыұлы Зәкиев]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D3%99%D0%BA%D0%B8%D0%B5%D0%B2 18]
|-
| data-sort-value=&quot;220&quot; | 220
| [[Шанышқылы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%88%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;221&quot; | 221
| [[Нұрсұлтан мешіті]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;222&quot; | 222
| [[Ералы Дадабаев]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 18]
|-
| data-sort-value=&quot;223&quot; | 223
| [[Америка Құрама Штаттары]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;224&quot; | 224
| [[Ресей]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9 18]
|-
| data-sort-value=&quot;225&quot; | 225
| [[Махамбет Өтемісұлы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;226&quot; | 226
| [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ұланы]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B 18]
|-
| data-sort-value=&quot;227&quot; | 227
| [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;228&quot; | 228
| [[Әл-Аләқ сүресі]]
| data-sort-value=&quot;18&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%90%D0%BB%D3%99%D2%9B_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 18]
|-
| data-sort-value=&quot;229&quot; | 229
| [[:Санат:Франция өзендері|Санат:Франция өзендері]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;230&quot; | 230
| [[Исламдағы жыныстық өмір әдебі]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;231&quot; | 231
| [[Исаак Ньютон]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D0%B0%D0%BA_%D0%9D%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%BE%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;232&quot; | 232
| [[Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96%D0%BA_%D3%98%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;233&quot; | 233
| [[Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%88%D2%BB%D2%AF%D1%80_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;234&quot; | 234
| [[Марат Мәдетұлы Оралғазин]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D3%99%D0%B4%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;235&quot; | 235
| [[Ауғанстан]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 17]
|-
| data-sort-value=&quot;236&quot; | 236
| [[Ұлы Отан соғысы]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 17]
|-
| data-sort-value=&quot;237&quot; | 237
| [[Нұх пайғамбар]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%85_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 17]
|-
| data-sort-value=&quot;238&quot; | 238
| [[Есімдік]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 17]
|-
| data-sort-value=&quot;239&quot; | 239
| [[Қазақтың салт-дәстүрлері (тізім)]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82-%D0%B4%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%29 17]
|-
| data-sort-value=&quot;240&quot; | 240
| [[Қазақ тіліндегі өсімдік атауларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%B3%D1%96_%D3%A9%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;241&quot; | 241
| [[Қоңыр әулие үңгірі (Павлодар облысы)]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80_%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%B5_%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%D1%96_%28%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 17]
|-
| data-sort-value=&quot;242&quot; | 242
| [[Академик Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды университеті]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BA_%D0%95.%D0%90._%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;243&quot; | 243
| [[Тана]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D0%B0 17]
|-
| data-sort-value=&quot;244&quot; | 244
| [[Қазақстанның автомобиль нөмірлері]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D0%BD%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 17]
|-
| data-sort-value=&quot;245&quot; | 245
| [[:Сурет:Sura36.pdf|Сурет:Sura36.pdf]]
| data-sort-value=&quot;17&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASura36.pdf 17]
|-
| data-sort-value=&quot;246&quot; | 246
| [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96_%D0%9C%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_8-%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%BC_%D0%B4%D0%B5%D0%BF%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;247&quot; | 247
| [[Уикипедия:Telegram]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3ATelegram 16]
|-
| data-sort-value=&quot;248&quot; | 248
| [[Тәуекел Мүслім]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BB_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D0%BB%D1%96%D0%BC 16]
|-
| data-sort-value=&quot;249&quot; | 249
| [[Қыпшақтар]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 16]
|-
| data-sort-value=&quot;250&quot; | 250
| [[Қ]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A 16]
|-
| data-sort-value=&quot;251&quot; | 251
| [[Достық ордені (Қырғызстан)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96_%28%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;252&quot; | 252
| [[Шапырашты]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;253&quot; | 253
| [[Қасым хан]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD 16]
|-
| data-sort-value=&quot;254&quot; | 254
| [[Тілектес Серікбайұлы Адамбеков]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%81_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;255&quot; | 255
| [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%28%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;256&quot; | 256
| [[Нұрдәулет Игілікұлы Қилыбай]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%D0%98%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B8%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9 16]
|-
| data-sort-value=&quot;257&quot; | 257
| [[Жамбыл облысы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;258&quot; | 258
| [[Әл-Уақиға сүресі]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%A3%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D2%93%D0%B0_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 16]
|-
| data-sort-value=&quot;259&quot; | 259
| [[Қазақстандағы саяси партиялар]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 16]
|-
| data-sort-value=&quot;260&quot; | 260
| [[Надежда Давыдовна Тоқаева]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D0%B0%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 16]
|-
| data-sort-value=&quot;261&quot; | 261
| [[:Санат:Қазақ батырлары|Санат:Қазақ батырлары]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;262&quot; | 262
| [[Жаппас]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BF%D0%B0%D1%81 16]
|-
| data-sort-value=&quot;263&quot; | 263
| [[BALA (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=BALA_%28Ninety_One%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;264&quot; | 264
| [[Жеті ата]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%B0%D1%82%D0%B0 16]
|-
| data-sort-value=&quot;265&quot; | 265
| [[Батыс Түрік қағанаты]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%A2%D2%AF%D1%80%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;266&quot; | 266
| [[Бөкей Ордасы]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 16]
|-
| data-sort-value=&quot;267&quot; | 267
| [[Мұхтар Шаханов]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;268&quot; | 268
| [[Жеті қазына]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 16]
|-
| data-sort-value=&quot;269&quot; | 269
| [[Әлихан Асханұлы Смайылов]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%BC%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D0%B2 16]
|-
| data-sort-value=&quot;270&quot; | 270
| [[Керей (тайпа)]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 16]
|-
| data-sort-value=&quot;271&quot; | 271
| [[Қабанбай батыр]]
| data-sort-value=&quot;16&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 16]
|-
| data-sort-value=&quot;272&quot; | 272
| [[Жол белгілері]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B3%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;273&quot; | 273
| [[Қазақстан Парламентінің комитет төрағалары]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82_%D1%82%D3%A9%D1%80%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;274&quot; | 274
| [[Қожа]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;275&quot; | 275
| [[Аида Ғалымқызы Балаева]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;276&quot; | 276
| [[Жанар Мерғалиқызы Айжанова]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D0%B5%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;277&quot; | 277
| [[Маман Қалқабайұлы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;278&quot; | 278
| [[Алатау (қала)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;279&quot; | 279
| [[Кәмшат Жолдыбаева]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%99%D0%BC%D1%88%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;280&quot; | 280
| [[Ырысбек Мәуіт]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%80%D1%8B%D1%81%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9C%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82 15]
|-
| data-sort-value=&quot;281&quot; | 281
| [[Әскери шен]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D1%88%D0%B5%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;282&quot; | 282
| [[Беріш]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%88 15]
|-
| data-sort-value=&quot;283&quot; | 283
| [[Қырғызстан]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;284&quot; | 284
| [[Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%AE%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%BF%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;285&quot; | 285
| [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%BA%D0%B5%D0%B9_%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;286&quot; | 286
| [[Қаш (фильм, 2022)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%88_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2022%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;287&quot; | 287
| [[Оғыз мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%93%D1%8B%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;288&quot; | 288
| [[Теміреткі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BA%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;289&quot; | 289
| [[Сақтар]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 15]
|-
| data-sort-value=&quot;290&quot; | 290
| [[Ғани Бектайұлы Бейсембаев]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;291&quot; | 291
| [[Сунақ]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D2%9B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;292&quot; | 292
| [[Астана]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;293&quot; | 293
| [[Кіші жүз]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%88%D1%96_%D0%B6%D2%AF%D0%B7 15]
|-
| data-sort-value=&quot;294&quot; | 294
| [[Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%94%D3%99%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9E%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;295&quot; | 295
| [[Халық саны бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%82%D3%99%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 15]
|-
| data-sort-value=&quot;296&quot; | 296
| [[Бағаналы (ру)]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 15]
|-
| data-sort-value=&quot;297&quot; | 297
| [[Серікзат Мақсұтұлы Дүйсенғазы]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D2%AF%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B 15]
|-
| data-sort-value=&quot;298&quot; | 298
| [[Ерік Мағзұмұлы Асанбаев]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%96%D0%BA_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B7%D2%B1%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 15]
|-
| data-sort-value=&quot;299&quot; | 299
| [[Қазақтар]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 15]
|-
| data-sort-value=&quot;300&quot; | 300
| [[Уикипедия:Анықтама]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%90%D0%BD%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B0 15]
|-
| data-sort-value=&quot;301&quot; | 301
| [[Ертіс]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D1%82%D1%96%D1%81 15]
|-
| data-sort-value=&quot;302&quot; | 302
| [[Түркия]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%8F 15]
|-
| data-sort-value=&quot;303&quot; | 303
| [[Әйтеке би]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 15]
|-
| data-sort-value=&quot;304&quot; | 304
| [[Минет]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%82 15]
|-
| data-sort-value=&quot;305&quot; | 305
| [[Қызға қырық үйден тыйым]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%8B%D0%B9%D1%8B%D0%BC 15]
|-
| data-sort-value=&quot;306&quot; | 306
| [[Жанарбек Садыханұлы Әшімжан]]
| data-sort-value=&quot;15&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD 15]
|-
| data-sort-value=&quot;307&quot; | 307
| [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%88%D1%96_%D0%B4%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D0%B6%D2%AF%D0%B7%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81 14]
|-
| data-sort-value=&quot;308&quot; | 308
| [[Солтүстік Қазақстан облысы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BB%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;309&quot; | 309
| [[Бақытжан Жұмабекұлы Базарбек]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 14]
|-
| data-sort-value=&quot;310&quot; | 310
| [[Жусан иісі (повесть)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D1%96%D1%81%D1%96_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;311&quot; | 311
| [[Саясат Нұрбек]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA 14]
|-
| data-sort-value=&quot;312&quot; | 312
| [[Жошы хан]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%BE%D1%88%D1%8B_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14]
|-
| data-sort-value=&quot;313&quot; | 313
| [[Еркектің жыныстық мүшесі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5%D1%81%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;314&quot; | 314
| [[Абай облысы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;315&quot; | 315
| [[Көңіл айту]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83 14]
|-
| data-sort-value=&quot;316&quot; | 316
| [[Ермек Беделбайұлы Көшербаев]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA_%D0%91%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;317&quot; | 317
| [[Әлия Нұрмұхамедқызы Молдағұлова]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%93%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 14]
|-
| data-sort-value=&quot;318&quot; | 318
| [[Қазақстан халқы тілдері күні]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;319&quot; | 319
| [[Жануарлар]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;320&quot; | 320
| [[Нұрсұлтан Назарбаев отбасы]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D1%81%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;321&quot; | 321
| [[Шапағат медалі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;322&quot; | 322
| [[Константин Викторович Авершин]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%90%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%88%D0%B8%D0%BD 14]
|-
| data-sort-value=&quot;323&quot; | 323
| [[Санжар Керімбай]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D1%80_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9 14]
|-
| data-sort-value=&quot;324&quot; | 324
| [[Хақназар хан]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D2%9B%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 14]
|-
| data-sort-value=&quot;325&quot; | 325
| [[Әбунасыр Пернеханұлы Серіков]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 14]
|-
| data-sort-value=&quot;326&quot; | 326
| [[Қаракесек (Әлімұлы)]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BA_%28%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B%29 14]
|-
| data-sort-value=&quot;327&quot; | 327
| [[Әнет би]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD%D0%B5%D1%82_%D0%B1%D0%B8 14]
|-
| data-sort-value=&quot;328&quot; | 328
| [[Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B5%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;329&quot; | 329
| [[Емшек]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BC%D1%88%D0%B5%D0%BA 14]
|-
| data-sort-value=&quot;330&quot; | 330
| [[Тарақты]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;331&quot; | 331
| [[Ботбай]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 14]
|-
| data-sort-value=&quot;332&quot; | 332
| [[Қазақстан аудандары]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 14]
|-
| data-sort-value=&quot;333&quot; | 333
| [[Қазақстан Ұлттық банкі]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;334&quot; | 334
| [[Shinhan Financial Group]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Shinhan_Financial_Group 14]
|-
| data-sort-value=&quot;335&quot; | 335
| [[Қазақ ұлттық медицина университеті]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;336&quot; | 336
| [[Қазақстан Республикасының Парламенті]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 14]
|-
| data-sort-value=&quot;337&quot; | 337
| [[Өт айдайтын дәрілер]]
| data-sort-value=&quot;14&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%82_%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B4%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 14]
|-
| data-sort-value=&quot;338&quot; | 338
| [[Ғани Мұратбаев]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%BD%D0%B8_%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;339&quot; | 339
| [[Тұрсынбек Аманғалиұлы Қабатов]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;340&quot; | 340
| [[Қызылорда облысы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;341&quot; | 341
| [[Байұлы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;342&quot; | 342
| [[Долли Партон]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B8_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BD 13]
|-
| data-sort-value=&quot;343&quot; | 343
| [[Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%81%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;344&quot; | 344
| [[Айша бибі кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D1%88%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%B1%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;345&quot; | 345
| [[Қазақстан халық партиясы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;346&quot; | 346
| [[Ауыл (партия)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%83%D1%8B%D0%BB_%28%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;347&quot; | 347
| [[Қаңлы (тайпа)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%A3%D0%BB%D1%8B_%28%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;348&quot; | 348
| [[Бақытсыз Жамал]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BB 13]
|-
| data-sort-value=&quot;349&quot; | 349
| [[Абайдың қара сөздері]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;350&quot; | 350
| [[Қазақстан Республикасының электрондық үкіметі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;351&quot; | 351
| [[Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B-%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;352&quot; | 352
| [[Айдар (шаш)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80_%28%D1%88%D0%B0%D1%88%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;353&quot; | 353
| [[A.Z. (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=A.Z._%28Ninety_One%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;354&quot; | 354
| [[Нұржан Молдиярұлы Нұржігітов]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;355&quot; | 355
| [[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%96%D0%BF%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D0%BA%D0%B5%D2%A3%D0%B5%D1%81%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;356&quot; | 356
| [[Руслан Қалдыбайұлы Қошқарбаев]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;357&quot; | 357
| [[Жетісу облысы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;358&quot; | 358
| [[Ақтөбе облысы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;359&quot; | 359
| [[Жеті шелпек]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96_%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%BF%D0%B5%D0%BA 13]
|-
| data-sort-value=&quot;360&quot; | 360
| [[Ақ Орда (мемлекет)]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0_%28%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%29 13]
|-
| data-sort-value=&quot;361&quot; | 361
| [[Қожа Ахмет Ясауи]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8 13]
|-
| data-sort-value=&quot;362&quot; | 362
| [[Уикипедия:Зертхана]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%97%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0 13]
|-
| data-sort-value=&quot;363&quot; | 363
| [[Адай шежіресі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9_%D1%88%D0%B5%D0%B6%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;364&quot; | 364
| [[Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%83%D0%B1%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;365&quot; | 365
| [[Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;366&quot; | 366
| [[Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайбергенов]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 13]
|-
| data-sort-value=&quot;367&quot; | 367
| [[ДНҚ]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%9D%D2%9A 13]
|-
| data-sort-value=&quot;368&quot; | 368
| [[Балқаш]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D1%88 13]
|-
| data-sort-value=&quot;369&quot; | 369
| [[Тобықты]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;370&quot; | 370
| [[Уикипедия:Мақала шеберханасы]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0_%D1%88%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 13]
|-
| data-sort-value=&quot;371&quot; | 371
| [[Уикипедия:Таңдаулы мақалалар]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 13]
|-
| data-sort-value=&quot;372&quot; | 372
| [[2026 жылы қайтыс болғандар тізімі]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 13]
|-
| data-sort-value=&quot;373&quot; | 373
| [[Sәlem Entertainment]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=S%D3%99lem_Entertainment 13]
|-
| data-sort-value=&quot;374&quot; | 374
| [[Жалпыұлттық социал-демократиялық партия]]
| data-sort-value=&quot;13&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F 13]
|-
| data-sort-value=&quot;375&quot; | 375
| [[Ұмай ана]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;376&quot; | 376
| [[Қарақат Тұяқбайқызы Әбілдина]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82_%D0%A2%D2%B1%D1%8F%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;377&quot; | 377
| [[Матай (ру бірлестігі)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%28%D1%80%D1%83_%D0%B1%D1%96%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%96%D0%B3%D1%96%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;378&quot; | 378
| [[Болат Жамитұлы Өтемұратов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;379&quot; | 379
| [[ACE (Ninety One)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ACE_%28Ninety_One%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;380&quot; | 380
| [[Уәлибек Әбдірайымов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D3%99%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;381&quot; | 381
| [[Жалаладдин Мәңгіберді]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%9C%D3%99%D2%A3%D0%B3%D1%96%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;382&quot; | 382
| [[Исатай-Махамбет көтерілісі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;383&quot; | 383
| [[Оралды секс]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 12]
|-
| data-sort-value=&quot;384&quot; | 384
| [[Көзімнің қарасы...]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%8B... 12]
|-
| data-sort-value=&quot;385&quot; | 385
| [[Шөл]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%A9%D0%BB 12]
|-
| data-sort-value=&quot;386&quot; | 386
| [[Олжас Бектенов үкіметі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2_%D2%AF%D0%BA%D1%96%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;387&quot; | 387
| [[Тұрар Рысқұлов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;388&quot; | 388
| [[Әбу Насыр Әл-Фараби]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%83_%D0%9D%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80_%D3%98%D0%BB-%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B8 12]
|-
| data-sort-value=&quot;389&quot; | 389
| [[Домбыра]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D1%80%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;390&quot; | 390
| [[Жайдарман]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;391&quot; | 391
| [[Қазақ есімдері]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;392&quot; | 392
| [[Уикимедиа қоры]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;393&quot; | 393
| [[Үлгі:Ресейдің ірі қалалары]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D1%96%D1%80%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;394&quot; | 394
| [[Мұхтар Мұқанұлы Мағауин]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%83%D0%B8%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;395&quot; | 395
| [[Қазақ ұлттық педагогикалық университеті]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;396&quot; | 396
| [[Маңғыстау облысы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;397&quot; | 397
| [[Керейіт]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82 12]
|-
| data-sort-value=&quot;398&quot; | 398
| [[Әмір Темір]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;399&quot; | 399
| [[Мата атаулары мен түрлері]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;400&quot; | 400
| [[Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммед]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB-%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4 12]
|-
| data-sort-value=&quot;401&quot; | 401
| [[Қазыбек би]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B8 12]
|-
| data-sort-value=&quot;402&quot; | 402
| [[Жетіқарақшы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D1%88%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;403&quot; | 403
| [[Орынбор]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%BE%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;404&quot; | 404
| [[Қан топтары]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;405&quot; | 405
| [[Құйрық-бауыр (салт)]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%B9%D1%80%D1%8B%D2%9B-%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%28%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%82%29 12]
|-
| data-sort-value=&quot;406&quot; | 406
| [[ARIA Charts]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ARIA_Charts 12]
|-
| data-sort-value=&quot;407&quot; | 407
| [[Ағымсалы Дүзелханұлы Дүзелханов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BC%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%94%D2%AF%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;408&quot; | 408
| [[Сығанақ]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;409&quot; | 409
| [[Қазақ агротехникалық зерттеу университеті]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;410&quot; | 410
| [[Асан қайғы Сәбитұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B_%D0%A1%D3%99%D0%B1%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;411&quot; | 411
| [[Алакөл ауданы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;412&quot; | 412
| [[Ұлытау ауданы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%83_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;413&quot; | 413
| [[Соқырішек]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B5%D0%BA 12]
|-
| data-sort-value=&quot;414&quot; | 414
| [[Қарахан мемлекеті]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;415&quot; | 415
| [[Марфуға Ғалиқызы Айтхожа]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%80%D1%84%D1%83%D2%93%D0%B0_%D2%92%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D1%85%D0%BE%D0%B6%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;416&quot; | 416
| [[Әт-Тәкәсур сүресі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D1%82-%D0%A2%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%83%D1%80_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;417&quot; | 417
| [[Мөңке би Тілеуұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;418&quot; | 418
| [[Домалақ ана]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BD%D0%B0 12]
|-
| data-sort-value=&quot;419&quot; | 419
| [[Қобыланды Тоқтарбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;420&quot; | 420
| [[Қой малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B9_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;421&quot; | 421
| [[Керей хан]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 12]
|-
| data-sort-value=&quot;422&quot; | 422
| [[Құрманғазы Сағырбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B7%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;423&quot; | 423
| [[Қазтуған Сүйінішұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%82%D1%83%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;424&quot; | 424
| [[Өсімдіктер]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;425&quot; | 425
| [[Зат есім]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82_%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BC 12]
|-
| data-sort-value=&quot;426&quot; | 426
| [[Ошақты]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;427&quot; | 427
| [[Әлемнің жеті кереметі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%96_%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;428&quot; | 428
| [[Бұқар жырау Қалқаманұлы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D0%B6%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;429&quot; | 429
| [[Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D1%82_%D3%A8%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;430&quot; | 430
| [[Қазақ әліппесі]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%BF%D0%B5%D1%81%D1%96 12]
|-
| data-sort-value=&quot;431&quot; | 431
| [[Оралхан Бөкей]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%B9 12]
|-
| data-sort-value=&quot;432&quot; | 432
| [[HTML]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=HTML 12]
|-
| data-sort-value=&quot;433&quot; | 433
| [[Табылды Досымов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;434&quot; | 434
| [[Азан шақырып ат қою]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B7%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BF_%D0%B0%D1%82_%D2%9B%D0%BE%D1%8E 12]
|-
| data-sort-value=&quot;435&quot; | 435
| [[Райымбек батыр]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 12]
|-
| data-sort-value=&quot;436&quot; | 436
| [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D1%82_%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D2%AF%D1%81%D1%96%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;437&quot; | 437
| [[Мырзағали Құланұлы Айтжанов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%90%D0%B9%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;438&quot; | 438
| [[Елжан Амантайұлы Біртанов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D1%96%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;439&quot; | 439
| [[Замир Садықұлы Сағынов]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%A1%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2 12]
|-
| data-sort-value=&quot;440&quot; | 440
| [[Таз руы]]
| data-sort-value=&quot;12&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%B7_%D1%80%D1%83%D1%8B 12]
|-
| data-sort-value=&quot;441&quot; | 441
| [[Руслан Тай]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D0%B0%D0%B9 11]
|-
| data-sort-value=&quot;442&quot; | 442
| [[Жетіру]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 11]
|-
| data-sort-value=&quot;443&quot; | 443
| [[Міржақып. Оян, Қазақ (фильм, 2023)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BF._%D0%9E%D1%8F%D0%BD%2C_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2023%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;444&quot; | 444
| [[4]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=4 11]
|-
| data-sort-value=&quot;445&quot; | 445
| [[Қадыр Мырза Әлі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D3%98%D0%BB%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;446&quot; | 446
| [[Шығанақ соғысы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D2%9B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;447&quot; | 447
| [[Рауан Кенжеханұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;448&quot; | 448
| [[Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9E%D2%9B%D1%83-%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%83_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;449&quot; | 449
| [[Әзірет Сұлтан мешіті]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D1%96%D1%80%D0%B5%D1%82_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D1%88%D1%96%D1%82%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;450&quot; | 450
| [[Қостанай облысы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;451&quot; | 451
| [[Үлгі:Басты бет/Жаңалықтар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%91%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82%2F%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;452&quot; | 452
| [[Уикипедия:Санаттар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;453&quot; | 453
| [[Қатысушы:Жанат Абдешова/Бекмырза хан кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B%3A%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B1%D0%B4%D0%B5%D1%88%D0%BE%D0%B2%D0%B0%2F%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0_%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;454&quot; | 454
| [[Жігіттер тобы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;455&quot; | 455
| [[Қымыз]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D0%B7 11]
|-
| data-sort-value=&quot;456&quot; | 456
| [[Инвестиция]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BD%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;457&quot; | 457
| [[Қандала]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;458&quot; | 458
| [[Химия]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 11]
|-
| data-sort-value=&quot;459&quot; | 459
| [[Әзербайжан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B7%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;460&quot; | 460
| [[Жұлдыз]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7 11]
|-
| data-sort-value=&quot;461&quot; | 461
| [[Етістік]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA 11]
|-
| data-sort-value=&quot;462&quot; | 462
| [[Уикипедия:Видео сабақтар]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%92%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE_%D1%81%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;463&quot; | 463
| [[Дінмұхамед Қонаев ауылы (Тұрар Рысқұлов ауданы)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%96%D0%BD%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D2%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%28%D0%A2%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%80_%D0%A0%D1%8B%D1%81%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;464&quot; | 464
| [[Қасым Аманжолов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BC_%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;465&quot; | 465
| [[Құрман Ата]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%82%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;466&quot; | 466
| [[Он екі мүше]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BD_%D0%B5%D0%BA%D1%96_%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5 11]
|-
| data-sort-value=&quot;467&quot; | 467
| [[Портал:Африка/Африка елдері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%2F%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;468&quot; | 468
| [[Әлсіз қаһарман]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%81%D1%96%D0%B7_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;469&quot; | 469
| [[Шетланд аралдары]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4_%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;470&quot; | 470
| [[Асанәлі Әшімұлы Әшімов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%BB%D1%96_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%88%D1%96%D0%BC%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;471&quot; | 471
| [[Тұсаукесер]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;472&quot; | 472
| [[Нұралхан Оралбайұлы Көшеров]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;473&quot; | 473
| [[Қазақстан географиясы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;474&quot; | 474
| [[Роман Васильевич Скляр]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%A1%D0%BA%D0%BB%D1%8F%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;475&quot; | 475
| [[Оңтүстік Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 11]
|-
| data-sort-value=&quot;476&quot; | 476
| [[Арыстанбаб]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%80%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B1 11]
|-
| data-sort-value=&quot;477&quot; | 477
| [[Франция қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;478&quot; | 478
| [[Фариза Оңғарсынова]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%9E%D2%A3%D2%93%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;479&quot; | 479
| [[Ұлықпан Мырзабайұлы Жолдасов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D1%8B%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D1%81%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;480&quot; | 480
| [[Кете (ру)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%82%D0%B5_%28%D1%80%D1%83%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;481&quot; | 481
| [[Төлеңгіттер]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;482&quot; | 482
| [[Мәриям сүресі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%99%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BC_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;483&quot; | 483
| [[Дана Өмірбайқызы Нұржігітова]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D3%A8%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;484&quot; | 484
| [[Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;485&quot; | 485
| [[Тобанияз Әлниязұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%B7_%D3%98%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;486&quot; | 486
| [[Младич, Радко]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%87%2C_%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%BA%D0%BE 11]
|-
| data-sort-value=&quot;487&quot; | 487
| [[Төре]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D1%80%D0%B5 11]
|-
| data-sort-value=&quot;488&quot; | 488
| [[Жатыр мойны эрозиясы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%BC%D0%BE%D0%B9%D0%BD%D1%8B_%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;489&quot; | 489
| [[Досымжан Қарпықұлы Таңатаров]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%BF%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;490&quot; | 490
| [[Омар Жәлелұлы Темірбеков]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80_%D0%96%D3%99%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;491&quot; | 491
| [[Ақылбек Қажығұлұлы Күрішбаев]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D0%B6%D1%8B%D2%93%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%80%D1%96%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;492&quot; | 492
| [[Ақан сері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;493&quot; | 493
| [[Менің атым Қожа (хикаят)]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BC_%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%28%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%82%29 11]
|-
| data-sort-value=&quot;494&quot; | 494
| [[Бақытөмір Шалғынбай]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D1%82%D3%A9%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A8%D0%B0%D0%BB%D2%93%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9 11]
|-
| data-sort-value=&quot;495&quot; | 495
| [[Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%90%D1%82%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;496&quot; | 496
| [[Жапония қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;497&quot; | 497
| [[Есентемір]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;498&quot; | 498
| [[Қазақ ұлттық өнер университеті]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;499&quot; | 499
| [[Қазақстандағы атомдық өнеркәсіп]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%BA%D3%99%D1%81%D1%96%D0%BF 11]
|-
| data-sort-value=&quot;500&quot; | 500
| [[Тіршілік]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D1%80%D1%88%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA 11]
|-
| data-sort-value=&quot;501&quot; | 501
| [[Жасуша]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%88%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;502&quot; | 502
| [[Тырнақша]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D0%BD%D0%B0%D2%9B%D1%88%D0%B0 11]
|-
| data-sort-value=&quot;503&quot; | 503
| [[МузАРТ]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%90%D0%A0%D0%A2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;504&quot; | 504
| [[Ерлан Еркінұлы Баттақов]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BA%D1%96%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D0%B2 11]
|-
| data-sort-value=&quot;505&quot; | 505
| [[Шымыр]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D1%8B%D1%80 11]
|-
| data-sort-value=&quot;506&quot; | 506
| [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%91%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BC_%D0%B1%D0%B5%D1%80%D1%83_%D1%96%D1%81%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%96 11]
|-
| data-sort-value=&quot;507&quot; | 507
| [[UK Albums Chart]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=UK_Albums_Chart 11]
|-
| data-sort-value=&quot;508&quot; | 508
| [[Ер Қосай Құдайкеұлы]]
| data-sort-value=&quot;11&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80_%D2%9A%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%B9%D0%BA%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 11]
|-
| data-sort-value=&quot;509&quot; | 509
| [[Жақайым]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC 10]
|-
| data-sort-value=&quot;510&quot; | 510
| [[Үйлену тойы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%83_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;511&quot; | 511
| [[Уикипедия:Таныстыру]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;512&quot; | 512
| [[V Харальд]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=V_%D0%A5%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4 10]
|-
| data-sort-value=&quot;513&quot; | 513
| [[Сүйіндік (Адай)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%28%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%B9%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;514&quot; | 514
| [[Асық ойындары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;515&quot; | 515
| [[Қант диабеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D1%82_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;516&quot; | 516
| [[Бекжан Асаубайұлы Тұрыс]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%8B%D1%81 10]
|-
| data-sort-value=&quot;517&quot; | 517
| [[Ақтаудағы ұшақ апаты]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;518&quot; | 518
| [[Шиелі ауданы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B8%D0%B5%D0%BB%D1%96_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;519&quot; | 519
| [[Нұрлан Бегалыұлы Еспанов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;520&quot; | 520
| [[:Санат:Алфавит бойынша тау сілемдері|Санат:Алфавит бойынша тау сілемдері]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D1%82%D0%B0%D1%83_%D1%81%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;521&quot; | 521
| [[Сарайшық]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9%D1%88%D1%8B%D2%9B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;522&quot; | 522
| [[Құралбек Сәдібайұлы Құлажанов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A1%D3%99%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;523&quot; | 523
| [[Ақ боз үй]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B_%D0%B1%D0%BE%D0%B7_%D2%AF%D0%B9 10]
|-
| data-sort-value=&quot;524&quot; | 524
| [[Мұстафа Өзтүрiк]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%84%D0%B0_%D3%A8%D0%B7%D1%82%D2%AF%D1%80i%D0%BA 10]
|-
| data-sort-value=&quot;525&quot; | 525
| [[Халида Есенқұлқызы Маманова]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B4%D0%B0_%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;526&quot; | 526
| [[Шахмұрат Мүтәліп]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%9C%D2%AF%D1%82%D3%99%D0%BB%D1%96%D0%BF 10]
|-
| data-sort-value=&quot;527&quot; | 527
| [[Ұйғыр ауданы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;528&quot; | 528
| [[Грузия қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;529&quot; | 529
| [[Жердің ең биік шыңдарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3_%D0%B5%D2%A3_%D0%B1%D0%B8%D1%96%D0%BA_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;530&quot; | 530
| [[Жүсіпбек Аймауытов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%82%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;531&quot; | 531
| [[Соғдылар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D2%93%D0%B4%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;532&quot; | 532
| [[Қорқыт ата]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D1%8B%D1%82_%D0%B0%D1%82%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;533&quot; | 533
| [[Қарақалпақстан]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;534&quot; | 534
| [[Блез Паскаль]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BB%D0%B5%D0%B7_%D0%9F%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C 10]
|-
| data-sort-value=&quot;535&quot; | 535
| [[Бәйдібек Қарашаұлы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%B4%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;536&quot; | 536
| [[Төле би]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5_%D0%B1%D0%B8 10]
|-
| data-sort-value=&quot;537&quot; | 537
| [[Norinchukin Bank]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Norinchukin_Bank 10]
|-
| data-sort-value=&quot;538&quot; | 538
| [[Өскемен]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;539&quot; | 539
| [[Көкшетау]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D0%BA%D1%88%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;540&quot; | 540
| [[8]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=8 10]
|-
| data-sort-value=&quot;541&quot; | 541
| [[Жалайыр]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;542&quot; | 542
| [[Алмат Жанболатұлы Әбдікешов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B4%D1%96%D0%BA%D0%B5%D1%88%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;543&quot; | 543
| [[Күнделік.кз]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA.%D0%BA%D0%B7 10]
|-
| data-sort-value=&quot;544&quot; | 544
| [[:Санат:Алфавит бойынша өзендер|Санат:Алфавит бойынша өзендер]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D0%BB%D1%84%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%82_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;545&quot; | 545
| [[Қанат Алдабергенұлы Бозымбаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D0%B7%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;546&quot; | 546
| [[Қуандық Рахым]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BC 10]
|-
| data-sort-value=&quot;547&quot; | 547
| [[Қазақ тілінің батыс диалектісі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;548&quot; | 548
| [[Джанни Боникон]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B8_%D0%91%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;549&quot; | 549
| [[Сиқым]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%BC 10]
|-
| data-sort-value=&quot;550&quot; | 550
| [[Жыл күндерінің тізімі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D1%8B%D0%BB_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;551&quot; | 551
| [[Жүсіп Ақшораев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;552&quot; | 552
| [[Ақбөкен]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D3%A9%D0%BA%D0%B5%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;553&quot; | 553
| [[Қанжығалы руы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D1%8B%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D1%80%D1%83%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;554&quot; | 554
| [[Тұрсын Құдакелдіұлы Жұртбай]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD_%D2%9A%D2%B1%D0%B4%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D1%80%D1%82%D0%B1%D0%B0%D0%B9 10]
|-
| data-sort-value=&quot;555&quot; | 555
| [[Жұма намаз]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7 10]
|-
| data-sort-value=&quot;556&quot; | 556
| [[Шекті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;557&quot; | 557
| [[5]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=5 10]
|-
| data-sort-value=&quot;558&quot; | 558
| [[Мұқасан Досмұратұлы Шахзадаев]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%94%D0%BE%D1%81%D0%BC%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;559&quot; | 559
| [[Дархан Қуандықұлы Қыдырәлі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D1%8B%D0%B4%D1%8B%D1%80%D3%99%D0%BB%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;560&quot; | 560
| [[Көңіл толқыны (күй)]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D3%A9%D2%A3%D1%96%D0%BB_%D1%82%D0%BE%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 10]
|-
| data-sort-value=&quot;561&quot; | 561
| [[Күләш Ділдәқызы Ахметова]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D3%99%D1%88_%D0%94%D1%96%D0%BB%D0%B4%D3%99%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;562&quot; | 562
| [[Шәкәрім университеті]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D3%99%D0%BA%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BC_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;563&quot; | 563
| [[Қан мен тер]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;564&quot; | 564
| [[Мөлдір Әуелбекова]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D3%A9%D0%BB%D0%B4%D1%96%D1%80_%D3%98%D1%83%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B0 10]
|-
| data-sort-value=&quot;565&quot; | 565
| [[Түйе малының атаулары]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;566&quot; | 566
| [[Өзін-өзі өлтіру]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D1%96%D0%BD-%D3%A9%D0%B7%D1%96_%D3%A9%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%83 10]
|-
| data-sort-value=&quot;567&quot; | 567
| [[Дауыссыз дыбыстар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%81%D1%81%D1%8B%D0%B7_%D0%B4%D1%8B%D0%B1%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;568&quot; | 568
| [[Қазақстан Республикасының Әскери полициясы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D3%98%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B8_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;569&quot; | 569
| [[Бұзаубас]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%B7%D0%B0%D1%83%D0%B1%D0%B0%D1%81 10]
|-
| data-sort-value=&quot;570&quot; | 570
| [[Данил Голубенко]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB_%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%83%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE 10]
|-
| data-sort-value=&quot;571&quot; | 571
| [[Ермұхан Бекмаханұлы Бекмаханов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;572&quot; | 572
| [[Хельсинки]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B8 10]
|-
| data-sort-value=&quot;573&quot; | 573
| [[Тұңғышбай Қадырұлы Жаманқұлов]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%B1%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;574&quot; | 574
| [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D2%B0%D0%BB%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BC%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;575&quot; | 575
| [[Кеңөзек ауылдық округі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D2%A3%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;576&quot; | 576
| [[Сәңкібай батыр]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%99%D2%A3%D0%BA%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;577&quot; | 577
| [[Атырау облысы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%83_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;578&quot; | 578
| [[Ән-Нас сүресі]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD-%D0%9D%D0%B0%D1%81_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 10]
|-
| data-sort-value=&quot;579&quot; | 579
| [[Әліпби]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B8 10]
|-
| data-sort-value=&quot;580&quot; | 580
| [[Ташкент]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%82 10]
|-
| data-sort-value=&quot;581&quot; | 581
| [[Қорқай дұғасы]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B9_%D0%B4%D2%B1%D2%93%D0%B0%D1%81%D1%8B 10]
|-
| data-sort-value=&quot;582&quot; | 582
| [[Әбілмансұр Әбунасырұлы Серіков]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%B1%D1%80_%D3%98%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 10]
|-
| data-sort-value=&quot;583&quot; | 583
| [[Алшын]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD 10]
|-
| data-sort-value=&quot;584&quot; | 584
| [[Павлодар]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80 10]
|-
| data-sort-value=&quot;585&quot; | 585
| [[Асхат Жұмағалиұлы Жұмағали]]
| data-sort-value=&quot;10&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8 10]
|-
| data-sort-value=&quot;586&quot; | 586
| [[Мұхаметжан Тынышбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;587&quot; | 587
| [[Павлодар облысы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;588&quot; | 588
| [[Едіге]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%B4%D1%96%D0%B3%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;589&quot; | 589
| [[Етеккір]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D1%96%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;590&quot; | 590
| [[Ағылшын тілі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%88%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;591&quot; | 591
| [[Туберкулез]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%B7 9]
|-
| data-sort-value=&quot;592&quot; | 592
| [[Сұлтанхан Аққұлұлы Жүсіп]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D2%9B%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF 9]
|-
| data-sort-value=&quot;593&quot; | 593
| [[Еуропа]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;594&quot; | 594
| [[861 жыл]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=861_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 9]
|-
| data-sort-value=&quot;595&quot; | 595
| [[Абжад]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B6%D0%B0%D0%B4 9]
|-
| data-sort-value=&quot;596&quot; | 596
| [[Айқын Төлепберген]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%BD_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;597&quot; | 597
| [[Африка]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;598&quot; | 598
| [[Қыркүйек]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D0%BA%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BA 9]
|-
| data-sort-value=&quot;599&quot; | 599
| [[Олжас Омарұлы Сүлейменов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D0%B6%D0%B0%D1%81_%D0%9E%D0%BC%D0%B0%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;600&quot; | 600
| [[Газ]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%B7 9]
|-
| data-sort-value=&quot;601&quot; | 601
| [[Мастурбация]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 9]
|-
| data-sort-value=&quot;602&quot; | 602
| [[Еңбек Даңқы ордені]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%94%D0%B0%D2%A3%D2%9B%D1%8B_%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;603&quot; | 603
| [[Баба түкті Шашты Әзіз]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0_%D1%82%D2%AF%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%A8%D0%B0%D1%88%D1%82%D1%8B_%D3%98%D0%B7%D1%96%D0%B7 9]
|-
| data-sort-value=&quot;604&quot; | 604
| [[Қаракерей]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 9]
|-
| data-sort-value=&quot;605&quot; | 605
| [[Уикипедия:Уикипедияға қош келдіңіз!]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%93%D0%B0_%D2%9B%D0%BE%D1%88_%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%B7%21 9]
|-
| data-sort-value=&quot;606&quot; | 606
| [[VIII Хокон]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=VIII_%D0%A5%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;607&quot; | 607
| [[Шағатай хан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;608&quot; | 608
| [[Әбіш Кекілбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B1%D1%96%D1%88_%D0%9A%D0%B5%D0%BA%D1%96%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;609&quot; | 609
| [[Тілашар тойы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%80_%D1%82%D0%BE%D0%B9%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;610&quot; | 610
| [[Сөз түбірі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D3%A9%D0%B7_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;611&quot; | 611
| [[Адыраспан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B4%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;612&quot; | 612
| [[Қазақ газеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;613&quot; | 613
| [[АҚШ қалалары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9A%D0%A8_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;614&quot; | 614
| [[Вагиналды секс]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B_%D1%81%D0%B5%D0%BA%D1%81 9]
|-
| data-sort-value=&quot;615&quot; | 615
| [[Әлихан Мұхамедияұлы Бәйменов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D3%99%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;616&quot; | 616
| [[Қарақалпақ рулары]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B_%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;617&quot; | 617
| [[11]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=11 9]
|-
| data-sort-value=&quot;618&quot; | 618
| [[Қола дәуірі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;619&quot; | 619
| [[Торғай облысы (Қазақстан)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B_%28%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;620&quot; | 620
| [[Мақтаарал ауданы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;621&quot; | 621
| [[6]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=6 9]
|-
| data-sort-value=&quot;622&quot; | 622
| [[Қына]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BD%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;623&quot; | 623
| [[Ақмола облысы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;624&quot; | 624
| [[Ақмарал Шәріпбайқызы Әлназарова]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%A8%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;625&quot; | 625
| [[Байбақты]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;626&quot; | 626
| [[Бәкір Төлеуұлы Тәжібаев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D3%99%D0%BA%D1%96%D1%80_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;627&quot; | 627
| [[Жамбыл Жабайұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;628&quot; | 628
| [[Жағалбайлы (ру)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D1%8B_%28%D1%80%D1%83%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;629&quot; | 629
| [[Ирандағы соғыс (2026)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81_%282026%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;630&quot; | 630
| [[Кек алушылар: Шексіздік соғысы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BA_%D0%B0%D0%BB%D1%83%D1%88%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80%3A_%D0%A8%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%81%D0%BE%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;631&quot; | 631
| [[2026 жыл]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2026_%D0%B6%D1%8B%D0%BB 9]
|-
| data-sort-value=&quot;632&quot; | 632
| [[Жеменей]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B9 9]
|-
| data-sort-value=&quot;633&quot; | 633
| [[Әлімхан Әбеуұлы Ермеков]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;634&quot; | 634
| [[Сергей Павлович Королев]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B9_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;635&quot; | 635
| [[Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;636&quot; | 636
| [[Қарақалпақтар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;637&quot; | 637
| [[Чархи Дадри ұшақтар соқтығысуы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A7%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8_%D0%94%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B8_%D2%B1%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%81%D0%BE%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;638&quot; | 638
| [[Кірпітәрізділер]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D1%80%D0%BF%D1%96%D1%82%D3%99%D1%80%D1%96%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;639&quot; | 639
| [[Қазақстан астанасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;640&quot; | 640
| [[ChatGPT]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ChatGPT 9]
|-
| data-sort-value=&quot;641&quot; | 641
| [[Есіл]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BB 9]
|-
| data-sort-value=&quot;642&quot; | 642
| [[Қазақстан халқы ассамблеясы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B_%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D1%8F%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;643&quot; | 643
| [[Ілияс Жансүгіров]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%86%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D1%81_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D1%81%D2%AF%D0%B3%D1%96%D1%80%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;644&quot; | 644
| [[Ерке Есмахан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D0%95%D1%81%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;645&quot; | 645
| [[Алаш Орда]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%9E%D1%80%D0%B4%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;646&quot; | 646
| [[Оразкелді (Қоңырат)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%28%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%82%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;647&quot; | 647
| [[Сүйінбай Аронұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%B9%D1%96%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%90%D1%80%D0%BE%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;648&quot; | 648
| [[:Санат:Африка елдері|Санат:Африка елдері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%90%D1%84%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;649&quot; | 649
| [[29 тамыз]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=29_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D1%8B%D0%B7 9]
|-
| data-sort-value=&quot;650&quot; | 650
| [[:Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар|Санат:Уикипедия:Тексерілмеген мақалалар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D0%BC%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;651&quot; | 651
| [[Аманкелді Үдербайұлы Иманов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D1%96_%D2%AE%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;652&quot; | 652
| [[Дэнни Уэлбек]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D1%8D%D0%BD%D0%BD%D0%B8_%D0%A3%D1%8D%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA 9]
|-
| data-sort-value=&quot;653&quot; | 653
| [[5:32]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=5%3A32 9]
|-
| data-sort-value=&quot;654&quot; | 654
| [[Майқы би]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B9%D2%9B%D1%8B_%D0%B1%D0%B8 9]
|-
| data-sort-value=&quot;655&quot; | 655
| [[Жаңатас]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%81 9]
|-
| data-sort-value=&quot;656&quot; | 656
| [[Тынымбай Төлепбайұлы Қарин]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;657&quot; | 657
| [[Мамания мектебі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B5%D0%B1%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;658&quot; | 658
| [[Ойыншықтар хикаясы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;659&quot; | 659
| [[Мұхит]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82 9]
|-
| data-sort-value=&quot;660&quot; | 660
| [[Gmail]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Gmail 9]
|-
| data-sort-value=&quot;661&quot; | 661
| [[Жанар Асылбекқызы Дұғалова]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%94%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;662&quot; | 662
| [[Қожа Ахмет Яссауи кесенесінде жерленген тұлғалар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B6%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82_%D0%AF%D1%81%D1%81%D0%B0%D1%83%D0%B8_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B6%D0%B5%D1%80%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D2%B1%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;663&quot; | 663
| [[Мажарстан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;664&quot; | 664
| [[Асылхан Сайлауұлы Төлепов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;665&quot; | 665
| [[Орал]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%BB 9]
|-
| data-sort-value=&quot;666&quot; | 666
| [[18]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=18 9]
|-
| data-sort-value=&quot;667&quot; | 667
| [[Қуық түбі безінің қабынуы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%83%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D2%AF%D0%B1%D1%96_%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BD%D1%83%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;668&quot; | 668
| [[Дәстүр (фильм)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%81%D1%82%D2%AF%D1%80_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;669&quot; | 669
| [[Алаша (ру)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0_%28%D1%80%D1%83%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;670&quot; | 670
| [[Оспан батыр]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;671&quot; | 671
| [[Дархан Ермаханұлы Өте]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%A8%D1%82%D0%B5 9]
|-
| data-sort-value=&quot;672&quot; | 672
| [[Қазақстан елтаңбасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%B0%D2%A3%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;673&quot; | 673
| [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B3%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B0%D2%A3_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;674&quot; | 674
| [[Қазақстан Парламентінің Сенаты]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%A1%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;675&quot; | 675
| [[Үлгі:Мұхаммед пайғамбардың әйелдері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BB%D0%B3%D1%96%3A%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%BF%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D3%99%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;676&quot; | 676
| [[Ақсақ құлан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;677&quot; | 677
| [[Бесікке салу]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D1%81%D1%96%D0%BA%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%83 9]
|-
| data-sort-value=&quot;678&quot; | 678
| [[Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%A3%D1%82%D3%A9%D1%81_%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D2%9B%D2%B1%D0%BB%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;679&quot; | 679
| [[Жәнібек Әлімханұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%BB%D1%96%D0%BC%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;680&quot; | 680
| [[Құнанбай Өскенбайұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D3%A8%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;681&quot; | 681
| [[Тіл (лингвистика)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%96%D0%BB_%28%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;682&quot; | 682
| [[Джон Джонс]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD_%D0%94%D0%B6%D0%BE%D0%BD%D1%81 9]
|-
| data-sort-value=&quot;683&quot; | 683
| [[Ханзада Жумонг (телехикая)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B7%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%96%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B3_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%85%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%8F%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;684&quot; | 684
| [[27]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=27 9]
|-
| data-sort-value=&quot;685&quot; | 685
| [[Дос-Мұқасан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D1%81-%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;686&quot; | 686
| [[Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B5%D1%85%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;687&quot; | 687
| [[Қытай Республикасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%82%D0%B0%D0%B9_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;688&quot; | 688
| [[Бүйі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D0%B9%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;689&quot; | 689
| [[Әділетті төрт халифа]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%82%D1%82%D1%96_%D1%82%D3%A9%D1%80%D1%82_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%84%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;690&quot; | 690
| [[Ерке сылқым (күй)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BA%D0%B5_%D1%81%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BC_%28%D0%BA%D2%AF%D0%B9%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;691&quot; | 691
| [[Эрнест Хемингуэй]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%A5%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%8D%D0%B9 9]
|-
| data-sort-value=&quot;692&quot; | 692
| [[Оңтүстік Америка]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;693&quot; | 693
| [[Асхат Сергеевич Ниязов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%85%D0%B0%D1%82_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9D%D0%B8%D1%8F%D0%B7%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;694&quot; | 694
| [[Түйелер]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D2%AF%D0%B9%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;695&quot; | 695
| [[Ақбілек (роман)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%B5%D0%BA_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;696&quot; | 696
| [[Жанғабыл Төлегенұлы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;697&quot; | 697
| [[Баян Мақсатқызы Алагөзова]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D1%81%D0%B0%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D3%A9%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;698&quot; | 698
| [[Есекжем]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%B6%D0%B5%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;699&quot; | 699
| [[Жәнібек хан]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D3%99%D0%BD%D1%96%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;700&quot; | 700
| [[Отырар]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0%D1%80 9]
|-
| data-sort-value=&quot;701&quot; | 701
| [[Қазақстан Республикасы Президентінің Іс Басқармасы]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96%D0%BD%D1%96%D2%A3_%D0%86%D1%81_%D0%91%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%81%D1%8B 9]
|-
| data-sort-value=&quot;702&quot; | 702
| [[Желтоқсан көтерілісі]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D0%BB%D1%82%D0%BE%D2%9B%D1%81%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D3%A9%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D1%81%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;703&quot; | 703
| [[Кердері]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;704&quot; | 704
| [[Гауһартас (фильм)]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%29 9]
|-
| data-sort-value=&quot;705&quot; | 705
| [[:Сурет:Sura56.pdf|Сурет:Sura56.pdf]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82%3ASura56.pdf 9]
|-
| data-sort-value=&quot;706&quot; | 706
| [[Темірбек Қараұлы Жүргенов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D2%AF%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;707&quot; | 707
| [[Қазақстан президенті]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%96 9]
|-
| data-sort-value=&quot;708&quot; | 708
| [[Серікжан Сейітжанұлы Сейітжанов]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%82%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2 9]
|-
| data-sort-value=&quot;709&quot; | 709
| [[Донни Йен]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B8_%D0%99%D0%B5%D0%BD 9]
|-
| data-sort-value=&quot;710&quot; | 710
| [[Медицина]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0 9]
|-
| data-sort-value=&quot;711&quot; | 711
| [[Мұғалім]]
| data-sort-value=&quot;9&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%BC 9]
|-
| data-sort-value=&quot;712&quot; | 712
| [[Моңғол империясы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;713&quot; | 713
| [[Руслан Фатихұлы Жақсылықов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D1%83%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A4%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%85%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;714&quot; | 714
| [[Тораңғы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D2%A3%D2%93%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;715&quot; | 715
| [[Кіндік шеше]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%96%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA_%D1%88%D0%B5%D1%88%D0%B5 8]
|-
| data-sort-value=&quot;716&quot; | 716
| [[Темірқазық]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D2%9B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;717&quot; | 717
| [[Самұрық-Қазына]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D2%B1%D1%80%D1%8B%D2%9B-%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D1%8B%D0%BD%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;718&quot; | 718
| [[1832]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=1832 8]
|-
| data-sort-value=&quot;719&quot; | 719
| [[Шавкат Рахмонов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0%D1%82_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;720&quot; | 720
| [[Суан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%83%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;721&quot; | 721
| [[Ө (кирил)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8_%28%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%B8%D0%BB%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;722&quot; | 722
| [[Әнет Баба]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BD%D0%B5%D1%82_%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;723&quot; | 723
| [[Мысық]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D1%8B%D1%81%D1%8B%D2%9B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;724&quot; | 724
| [[Мастопатия]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%8F 8]
|-
| data-sort-value=&quot;725&quot; | 725
| [[Шыңғыс Сайранұлы Әрінов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%A3%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D1%80%D1%96%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;726&quot; | 726
| [[Тоқболат]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82 8]
|-
| data-sort-value=&quot;727&quot; | 727
| [[Балуан Шолақ]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%83%D0%B0%D0%BD_%D0%A8%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D2%9B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;728&quot; | 728
| [[Алғи]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D2%93%D0%B8 8]
|-
| data-sort-value=&quot;729&quot; | 729
| [[Ел тізімі (жалпы қабылданған атаулар)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96_%28%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D1%8B_%D2%9B%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;730&quot; | 730
| [[Септік жалғау]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83 8]
|-
| data-sort-value=&quot;731&quot; | 731
| [[Бекежан Айбекұлы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%B9%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;732&quot; | 732
| [[Шеруші]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D1%80%D1%83%D1%88%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;733&quot; | 733
| [[Уикипедия:Жедел тізімдеу]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%83 8]
|-
| data-sort-value=&quot;734&quot; | 734
| [[Қазақтың ұлттық ою-өрнегі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%BE%D1%8E-%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;735&quot; | 735
| [[Қағба]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D2%93%D0%B1%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;736&quot; | 736
| [[Еңлік-Кебек]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D2%A3%D0%BB%D1%96%D0%BA-%D0%9A%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA 8]
|-
| data-sort-value=&quot;737&quot; | 737
| [[Александр Сергеевич Данилов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;738&quot; | 738
| [[Қандыағаш]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88 8]
|-
| data-sort-value=&quot;739&quot; | 739
| [[Албасты]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;740&quot; | 740
| [[Ерлігі үшін медалі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96_%D2%AF%D1%88%D1%96%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;741&quot; | 741
| [[Қозы Көрпеш – Баян Сұлу]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%80%D0%BF%D0%B5%D1%88_%E2%80%93_%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD_%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%83 8]
|-
| data-sort-value=&quot;742&quot; | 742
| [[Отқа май құю]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%82%D2%9B%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D0%B9_%D2%9B%D2%B1%D1%8E 8]
|-
| data-sort-value=&quot;743&quot; | 743
| [[Қазақ халқының ұлттық тағам түрлері]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%B1%D0%BB%D1%82%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BC_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;744&quot; | 744
| [[Жабайы алма (повесть)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B_%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0_%28%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;745&quot; | 745
| [[Баланы ұшықтау]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D2%B1%D1%88%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%83 8]
|-
| data-sort-value=&quot;746&quot; | 746
| [[Әл-Кәфирун сүресі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%BB-%D0%9A%D3%99%D1%84%D0%B8%D1%80%D1%83%D0%BD_%D1%81%D2%AF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;747&quot; | 747
| [[Алашұлы тобы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;748&quot; | 748
| [[Қайыр хан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;749&quot; | 749
| [[Молла Мұса Сайрами]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D0%9C%D2%B1%D1%81%D0%B0_%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B8 8]
|-
| data-sort-value=&quot;750&quot; | 750
| [[Ислам]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC 8]
|-
| data-sort-value=&quot;751&quot; | 751
| [[Байжігіт Тоқтарқожаұлы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%B6%D1%96%D0%B3%D1%96%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;752&quot; | 752
| [[Йоганн Вольфганг фон Гёте]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%99%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%BD_%D0%92%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B3_%D1%84%D0%BE%D0%BD_%D0%93%D1%91%D1%82%D0%B5 8]
|-
| data-sort-value=&quot;753&quot; | 753
| [[Тыртық бет (фильм, 1983)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D1%8B%D1%80%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D0%B1%D0%B5%D1%82_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_1983%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;754&quot; | 754
| [[Қыпшақтардың тайпалық және этникалық құрамы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%B6%D3%99%D0%BD%D0%B5_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;755&quot; | 755
| [[Бұлан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%B1%D0%BB%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;756&quot; | 756
| [[Франция]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%8F 8]
|-
| data-sort-value=&quot;757&quot; | 757
| [[Қырымбек Елеуұлы Көшербаев]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D1%83%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D3%A9%D1%88%D0%B5%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;758&quot; | 758
| [[Рақымжан Қошқарбаев]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A0%D0%B0%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D2%9A%D0%BE%D1%88%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;759&quot; | 759
| [[Әйтеке би ауданы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%98%D0%B9%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;760&quot; | 760
| [[Қазақ әдебиеті]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;761&quot; | 761
| [[Конституция]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%86%D0%B8%D1%8F 8]
|-
| data-sort-value=&quot;762&quot; | 762
| [[I Сүлеймен]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=I_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;763&quot; | 763
| [[Болашақ (стипендия)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;764&quot; | 764
| [[Ақсу-Жабағылы қорығы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%81%D1%83-%D0%96%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D2%93%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;765&quot; | 765
| [[Тоқтар Серіков]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%BE%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%A1%D0%B5%D1%80%D1%96%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;766&quot; | 766
| [[Сопылық]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%BF%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;767&quot; | 767
| [[Конъюнктивит]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%8A%D1%8E%D0%BD%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82 8]
|-
| data-sort-value=&quot;768&quot; | 768
| [[Қатаған]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;769&quot; | 769
| [[Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B_%D2%9A%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%BB%D1%8B_%D0%9A%D2%AF%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;770&quot; | 770
| [[Қазақстан Республикасының Тіл туралы Заңы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%A2%D1%96%D0%BB_%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%97%D0%B0%D2%A3%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;771&quot; | 771
| [[Осман империясы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D0%B8%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;772&quot; | 772
| [[Уикипедия:Сенімді дереккөздер]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%A1%D0%B5%D0%BD%D1%96%D0%BC%D0%B4%D1%96_%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BA%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D1%80 8]
|-
| data-sort-value=&quot;773&quot; | 773
| [[Халық саны бойынша Канада қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%81%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%D0%B1%D0%BE%D0%B9%D1%8B%D0%BD%D1%88%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;774&quot; | 774
| [[Күлтегін ескерткіші]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D2%AF%D0%BB%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%96%D0%BD_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;775&quot; | 775
| [[Өрмекші-адам (фильм, 2002)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%96-%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%28%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC%2C_2002%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;776&quot; | 776
| [[Өлтірі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%BB%D1%82%D1%96%D1%80%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;777&quot; | 777
| [[Асат Болатұлы Нұрпейісов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D0%B0%D1%82_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BF%D0%B5%D0%B9%D1%96%D1%81%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;778&quot; | 778
| [[Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D0%B3%D0%BE-%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D0%B3%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;779&quot; | 779
| [[Ләззат Оразханқызы Асанова]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9B%D3%99%D0%B7%D0%B7%D0%B0%D1%82_%D0%9E%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%85%D0%B0%D0%BD%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%90%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;780&quot; | 780
| [[Жұмабек Ахметұлы Тәшенов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A2%D3%99%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;781&quot; | 781
| [[Ақтөбе]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D2%9B%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5 8]
|-
| data-sort-value=&quot;782&quot; | 782
| [[Компьютер]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%BF%D1%8C%D1%8E%D1%82%D0%B5%D1%80 8]
|-
| data-sort-value=&quot;783&quot; | 783
| [[Металлургия]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F 8]
|-
| data-sort-value=&quot;784&quot; | 784
| [[Қарақұс]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D2%9B%D2%B1%D1%81 8]
|-
| data-sort-value=&quot;785&quot; | 785
| [[Нұрдәулет (Қырым ханы)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%B4%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%82_%28%D2%9A%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BC_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D1%8B%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;786&quot; | 786
| [[Талдықорған]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;787&quot; | 787
| [[Өзбекстан қалаларының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D3%A8%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;788&quot; | 788
| [[Сыбайлас жемқорлық]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%81_%D0%B6%D0%B5%D0%BC%D2%9B%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;789&quot; | 789
| [[Абақ Керей]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%D0%9A%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B9 8]
|-
| data-sort-value=&quot;790&quot; | 790
| [[Уикипедия:Жүктеу]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%3A%D0%96%D2%AF%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%83 8]
|-
| data-sort-value=&quot;791&quot; | 791
| [[Ортаққор]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80 8]
|-
| data-sort-value=&quot;792&quot; | 792
| [[Гонконг]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%B3 8]
|-
| data-sort-value=&quot;793&quot; | 793
| [[Иманжүсіп Құтпанұлы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%98%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D2%AF%D1%81%D1%96%D0%BF_%D2%9A%D2%B1%D1%82%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;794&quot; | 794
| [[Қызылқұрт]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%82 8]
|-
| data-sort-value=&quot;795&quot; | 795
| [[Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D2%B1%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9D%D3%99%D0%B6%D1%96%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;796&quot; | 796
| [[Алаш партиясы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%88_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;797&quot; | 797
| [[Бейсен Абайұлы Құранбек]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B5%D0%B9%D1%81%D0%B5%D0%BD_%D0%90%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B5%D0%BA 8]
|-
| data-sort-value=&quot;798&quot; | 798
| [[:Санат:Ресей өзендері|Санат:Ресей өзендері]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%3A%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B9_%D3%A9%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;799&quot; | 799
| [[Болат Елтайұлы Боранбай]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%95%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9 8]
|-
| data-sort-value=&quot;800&quot; | 800
| [[Қара құрдым]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D0%B4%D1%8B%D0%BC 8]
|-
| data-sort-value=&quot;801&quot; | 801
| [[Гималай]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%B9 8]
|-
| data-sort-value=&quot;802&quot; | 802
| [[Асқар Ұзақбайұлы Мамин]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D2%9B%D0%B0%D1%80_%D2%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;803&quot; | 803
| [[Мұрат Абдуламитұлы Әбенов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D2%B1%D1%80%D0%B0%D1%82_%D0%90%D0%B1%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D1%82%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%B1%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;804&quot; | 804
| [[Жаңақорған шипажайы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D2%A3%D0%B0%D2%9B%D0%BE%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D1%88%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B6%D0%B0%D0%B9%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;805&quot; | 805
| [[Бактериялар]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80 8]
|-
| data-sort-value=&quot;806&quot; | 806
| [[Үндістан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%AE%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;807&quot; | 807
| [[Сарыағаш ауданы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D1%88_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;808&quot; | 808
| [[Il’han Ihsan]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Il%E2%80%99han_Ihsan 8]
|-
| data-sort-value=&quot;809&quot; | 809
| [[Галилео Галилей]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%BE_%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BB%D0%B5%D0%B9 8]
|-
| data-sort-value=&quot;810&quot; | 810
| [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%B1%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BC%D0%B0%D1%85%D0%BC%D2%B1%D1%82_%D0%A2%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B9%D2%93%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;811&quot; | 811
| [[Бүркіт]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D2%AF%D1%80%D0%BA%D1%96%D1%82 8]
|-
| data-sort-value=&quot;812&quot; | 812
| [[Батыр руы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D1%80%D1%83%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;813&quot; | 813
| [[Вампир күнделіктері (телесериал)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%B8%D1%80_%D0%BA%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96_%28%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B0%D0%BB%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;814&quot; | 814
| [[Кенжебек Тұрсынбайұлы Жанәбілов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%B5%D0%BD%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%A2%D2%B1%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%96%D0%B0%D0%BD%D3%99%D0%B1%D1%96%D0%BB%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;815&quot; | 815
| [[Ольга Валентиновна Перепечина]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%BB%D1%8C%D0%B3%D0%B0_%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;816&quot; | 816
| [[Қызыл жебе (роман)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB_%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%B5_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;817&quot; | 817
| [[Біржан Ескендірұлы Хасанғалиев]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%B6%D0%B0%D0%BD_%D0%95%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D1%80%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%A5%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;818&quot; | 818
| [[2]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;819&quot; | 819
| [[Хан Тәңірі шыңы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BD_%D0%A2%D3%99%D2%A3%D1%96%D1%80%D1%96_%D1%88%D1%8B%D2%A3%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;820&quot; | 820
| [[Қазақстан жоғарғы оқу орындарының тізімі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B6%D0%BE%D2%93%D0%B0%D1%80%D2%93%D1%8B_%D0%BE%D2%9B%D1%83_%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;821&quot; | 821
| [[Демосфен]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;822&quot; | 822
| [[Асылы Әлиқызы Осман]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%90%D1%81%D1%8B%D0%BB%D1%8B_%D3%98%D0%BB%D0%B8%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;823&quot; | 823
| [[Жатыр аурулары]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;824&quot; | 824
| [[Есік Алтын адамы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%81%D1%96%D0%BA_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BC%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;825&quot; | 825
| [[Екінті намазы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D0%BA%D1%96%D0%BD%D1%82%D1%96_%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D0%B7%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;826&quot; | 826
| [[Ыстықкөл]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%BB 8]
|-
| data-sort-value=&quot;827&quot; | 827
| [[Курчатов]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%87%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;828&quot; | 828
| [[Уақ]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A3%D0%B0%D2%9B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;829&quot; | 829
| [[Заттыбек Көпбосынұлы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%97%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D0%9A%D3%A9%D0%BF%D0%B1%D0%BE%D1%81%D1%8B%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;830&quot; | 830
| [[Қазақстан қазақтарының фамилиялары тізімі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%84%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B_%D1%82%D1%96%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;831&quot; | 831
| [[Ұлпан (роман)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BD_%28%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;832&quot; | 832
| [[Француз тілі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%83%D0%B7_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;833&quot; | 833
| [[Невада-Семей]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D0%B4%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9 8]
|-
| data-sort-value=&quot;834&quot; | 834
| [[Ойық руы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9E%D0%B9%D1%8B%D2%9B_%D1%80%D1%83%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;835&quot; | 835
| [[Yenlik]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=Yenlik 8]
|-
| data-sort-value=&quot;836&quot; | 836
| [[Тас дәуірі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A2%D0%B0%D1%81_%D0%B4%D3%99%D1%83%D1%96%D1%80%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;837&quot; | 837
| [[Найман хандығы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9D%D0%B0%D0%B9%D0%BC%D0%B0%D0%BD_%D1%85%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;838&quot; | 838
| [[Ермұхамед Мәулен]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BC%D2%B1%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%B4_%D0%9C%D3%99%D1%83%D0%BB%D0%B5%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;839&quot; | 839
| [[2025 жыл ақпандағы Путин мен Трамптың телефонда сөйлесуі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=2025_%D0%B6%D1%8B%D0%BB_%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%9F%D1%83%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D0%BC%D0%B5%D0%BD_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%84%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%83%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;840&quot; | 840
| [[Қазақстан темір жолы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B5%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%B6%D0%BE%D0%BB%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;841&quot; | 841
| [[Сүндеттеу]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D2%AF%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83 8]
|-
| data-sort-value=&quot;842&quot; | 842
| [[Созақ ауданы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;843&quot; | 843
| [[Корея Республикасы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D1%8F_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%81%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;844&quot; | 844
| [[Батыс Қазақстан]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81_%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD 8]
|-
| data-sort-value=&quot;845&quot; | 845
| [[Халық қаһарманы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;846&quot; | 846
| [[Шығыс Еуропа]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D1%8B%D2%93%D1%8B%D1%81_%D0%95%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;847&quot; | 847
| [[ALT Университеті]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=ALT_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;848&quot; | 848
| [[Ұлыбритания]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F 8]
|-
| data-sort-value=&quot;849&quot; | 849
| [[Виктор Анатольевич Долженков]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%BE%D0%BB%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;850&quot; | 850
| [[Ырғызбай ата кесенесі]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AB%D1%80%D2%93%D1%8B%D0%B7%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BA%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 8]
|-
| data-sort-value=&quot;851&quot; | 851
| [[Шелпек]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A8%D0%B5%D0%BB%D0%BF%D0%B5%D0%BA 8]
|-
| data-sort-value=&quot;852&quot; | 852
| [[Жетісай ауданы]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D0%B0%D0%B9_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B 8]
|-
| data-sort-value=&quot;853&quot; | 853
| [[Сырдария ауданы (Қызылорда облысы)]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D1%8B%D1%80%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%8B_%28%D2%9A%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B0_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B%29 8]
|-
| data-sort-value=&quot;854&quot; | 854
| [[Жаужүрек мың бала]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%96%D0%B0%D1%83%D0%B6%D2%AF%D1%80%D0%B5%D0%BA_%D0%BC%D1%8B%D2%A3_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;855&quot; | 855
| [[МедиаУики:Bad image list]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%3ABad_image_list 8]
|-
| data-sort-value=&quot;856&quot; | 856
| [[Ғазиза Ахметқызы Жұбанова]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D2%92%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B7%D0%B0_%D0%90%D1%85%D0%BC%D0%B5%D1%82%D2%9B%D1%8B%D0%B7%D1%8B_%D0%96%D2%B1%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0 8]
|-
| data-sort-value=&quot;857&quot; | 857
| [[Электр қозғаушы күш]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D1%83%D1%88%D1%8B_%D0%BA%D2%AF%D1%88 8]
|-
| data-sort-value=&quot;858&quot; | 858
| [[Слот]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D1%82 8]
|-
| data-sort-value=&quot;859&quot; | 859
| [[Пайғамбар]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9F%D0%B0%D0%B9%D2%93%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D1%80 8]
|-
| data-sort-value=&quot;860&quot; | 860
| [[Мейрамбек Әбіләшімұлы Бесбаев]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B1%D0%B5%D0%BA_%D3%98%D0%B1%D1%96%D0%BB%D3%99%D1%88%D1%96%D0%BC%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2 8]
|-
| data-sort-value=&quot;861&quot; | 861
| [[Ернар Айдар]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%95%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%80_%D0%90%D0%B9%D0%B4%D0%B0%D1%80 8]
|-
| data-sort-value=&quot;862&quot; | 862
| [[Дәуіт]]
| data-sort-value=&quot;8&quot; | [https://pageviews.wmcloud.org/?project=kk.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;redirects=0&amp;range=latest-90&amp;pages=%D0%94%D3%99%D1%83%D1%96%D1%82 8]
|}
&lt;!-- BOT:END --&gt;


{{Wikistats}}</text>
      <sha1>cratw5vjknwpx09w1ng49qi8awttqrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жанат Төленқызы Сарыбекова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>781376</id>
    <revision>
      <id>3649138</id>
      <parentid>3605933</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T08:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>105421</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>3649138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4462" sha1="sg44lxo9kzu6lgrk2p6azqsg5ve1fhp" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Жанат Төленқызы Сарыбекова
 |Шынайы есімі        = 
 |Суреті              =   
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 04.06.1957     
 |Туған жері          = [[Жамбыл облысы]], {{туғанжері|Байзақ ауданы|Байзақ ауданында}}, [[Ақжар (Жамбыл облысы)|Ақжар]] ауылы. 
 |Қайтыс болған күні  =   
 |Қайтыс болған жері  = 
 |Азаматтығы          = {{KAZ}}
 |Ғылыми аясы         = Педагогика
 |Жұмыс орны          = Жамбыл гуманитарлық-техникалық университеті
 |Ғылыми дәрежесі     = Педагогика ғылымының докторы 
 |Ғылыми атағы        = доктор, профессор    
 |Альма-матер         = Жамбыл педагогикалық институты (қазіргі [[Тараз мемлекеттік педагогикалық университеті]]).
 |Ғылыми жетекші      = 
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
* {{Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері}} (2008);
* Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы (2008).
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
}}
'''Жанат Төленқызы Сарыбекова''' — педагогика ғылымының докторы ([[2010 жыл|2010]]), профессор.

== Өмірбаяны, еңбек жолы ==
[[1957 жыл|1957]] жылы 4 маусымда [[Жамбыл облысы]], [[Байзақ ауданы]], [[Ақжар (Жамбыл облысы)|Ақжар]] ауылында туған.&lt;br&gt;

Жамбыл педагогикалық институтын ([[1979 жыл|1979]], қазіргі [[Тараз мемлекеттік педагогикалық университеті]]) бітірген.&lt;br&gt;
1979-[[1984 жыл|84]] жылдары қазіргі [[Түркістан облысы]], [[Түлкібас ауданы]]ның Абай атындағы орта мектебінде мұғалім, аудандық пионерлер үйінде әдіскер, [[1985 жыл|1985]]-[[1999 жыл|99]] жылдары Жамбыл педагогикалық колледжде оқытушы, 1999-[[2005 жыл|2005]] жылдары [[Еуразия ұлттық университеті]]нде оқытушы, аға оқытушы болда. 2005 жылдан Жамбыл гуманитарлық-техникалық университетінде доцент, проректоры, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды.

== Ғылыми бағыты, еңбектері ==
Негізгі ғылыми бағыты – қыздар тәрбиесі.&lt;br&gt;
&quot;Қазақ халық педагогикасындағы қыздар тәрбиесі&quot; тақырыбында докторлық диссертация қорғаған.&lt;br&gt;
65-тен астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монография, 1 оқу құралы, 25 оқу-әдістемелік құралдардың авторы.

== Марапаттары ==
* [[Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері]] (2008);
* Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы (2008).&lt;ref&gt;Қ 18 Қазақстан ғалымдары. Энциклопедиялық анықтамалық. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2013.2-том. – 616 бет. ISBN 978-601-7472-16-0.&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://dulaty.edu.kz/index.php/kk/aleumettik-psykhologyia?view=article&amp;id=153:sarybekova-zhanat-tulenovna&amp;catid=48:okhytushylar Әлеуметтік психология.]{{Deadlink|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Педагогика ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]</text>
      <sha1>sg44lxo9kzu6lgrk2p6azqsg5ve1fhp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Латвия қалалары</title>
    <ns>10</ns>
    <id>783355</id>
    <revision>
      <id>3649081</id>
      <parentid>3648905</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2028" sha1="dtfmixmzqvf6cpkt7bude2t9o4i5mbf" xml:space="preserve">{{Навигациялық жол 
 |state      = &lt;includeonly&gt;{{{state|collapsed}}}&lt;/includeonly&gt;
 |аты        = Латвия қалалары
 |тақырыбы   = [[Латвия қалаларының тізімі|Латвия қалалары]]
 |сурет2     = [[Сурет:Coat of Arms of Latvia (2).svg|70px]] 
 |мазмұны    = [[Адажи]]{{•}} [[Айзкраукле]]{{•}} [[Айзпуте]]{{•}} [[Айнажи]]{{•}} [[Акнисте]]{{•}} [[Алоя]]{{•}} [[Алуксне]]{{•}} [[Апе]]{{•}} [[Ауце]]{{•}} [[Балви]]{{•}} [[Балдоне]]{{•}} [[Баложи]]{{•}} [[Бауска]]{{•}} [[Броцены]]{{•}} [[Валдемарпилс]]{{•}} [[Валка]]{{•}} [[Валмиера]]{{•}} [[Вангажи]]{{•}} [[Варакляны]]{{•}} [[Вентспилс]]{{•}} [[Виесите]]{{•}} [[Виляка]]{{•}} [[Виляны]]{{•}} [[Гробиня]]{{•}} [[Гулбене]]{{•}} [[Дагда]]{{•}} [[Даугавпилс]]{{•}} [[Добеле]]{{•}} [[Дурбе]]{{•}} [[Екабпилс]]{{•}} [[Елгава]]{{•}} [[Зилупе]]{{•}} [[Иецава]]{{•}} [[Икшкиле]]{{•}} [[Илуксте]]{{•}} [[Кандава]]{{•}} [[Карсава]]{{•}} [[Кегумс]]{{•}} [[Кекава]]{{•}} [[Кокнесе]]{{•}} [[Краслава]]{{•}} [[Кулдига]]{{•}} [[Ливаны]]{{•}} [[Лигатне]]{{•}} [[Лиелварде]]{{•}} [[Лиепая]]{{•}} [[Лимбажи]]{{•}} [[Лубана]]{{•}} [[Лудза]]{{•}} [[Мадона]]{{•}} [[Мазсалаца]]{{•}} [[Марупе]]{{•}} [[Огре]]{{•}} [[Павилоста]]{{•}} 

[[Олайне]]{{•}} 
[[Рига]]
 |асты       = 
 |асты_стиль = 
}}&lt;noinclude&gt;
[[Санат:Навигациялық үлгілер:Латвия елді мекендері|{{PAGENAME}}]]
[[Санат:Қалалар тізімдері навигациялық үлгілері]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dtfmixmzqvf6cpkt7bude2t9o4i5mbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мұрат Бекей</title>
    <ns>0</ns>
    <id>783421</id>
    <revision>
      <id>3649205</id>
      <parentid>3634786</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Бақдәулет Айдағараев</username>
        <id>170384</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ Ру қате болған екен.</comment>
      <origin>3649205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8658" sha1="t58szq2pbsogjbi98lvn8spq9vdu7eo" xml:space="preserve">{{Жазушы
 | Есімі                = Мұратбай Халбайұлы Бекеев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Ені                  = 
 | Суреттің аты         = 
 | Туған кездегі есімі  = Мұратбай Халбайұлы Бекеев
 | Лақап аты            = 
 | Туған күні           = 30.09.1958
 | Туған жері           = [[Алтынсай (Беруни ауданы)|Алтынсай ауылы]], [[Беруни ауданы]], [[Қарақалпақстан]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Азаматтығы           = {{KAZ}}
 | Ұлты                 = [[Қазақтар|Қазақ]]
 | Білімі               = [[Нөкіс мемлекеттік университеті]]
 | Мансабы              = [[ақын]], [[журналист]], әдебиет зерттеушісі
 | Шығармашылық жылдары = 1991 — қазіргі уақыт
 | Бағыты               = поэзия, публицистика
 | Жанры                = өлең, дастан, зерттеу мақалалары
 | Шығармалардың тілі   = [[Қазақ тілі]]
 | Дебюті               = «Ізгілік» (өлең)
 | Марапаттары          = «Оңтүстік Қазақстан облысына сіңірген еңбегі үшін» медалі
 | Сыйлықтары           = Сарыағаш ауданының құрметті азаматы
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
}}
'''Мұрат Бекей''' (толық аты-жөні — ''Мұратбай Халбайұлы Бекеев''; [[30 қыркүйек]] [[1958 жыл]], [[Алтынсай (Беруни ауданы)|Алтынсай ауылы]], [[Беруни ауданы]], [[Қарақалпақстан]]) — ақын, журналист, әдебиет зерттеушісі. [[Қазақстан Жазушылар одағы|Қазақстан]] және [[Өзбекстан Жазушылар одағы|Өзбекстан]] Жазушылар одақтарының мүшесі, [[Қазақстан журналистер одағы]]ның мүшесі.&lt;ref&gt;{{Cite web | url = https://www.oinet.kz/e/action/ShowInfo.php?classid=52&amp;id=51974&amp;ysclid=mrkb2opcu6515025964 | date = 2023-05-17 | title = Мұрат Бекей, журналист, ақын: «Журналист болып туылу керек» }}&lt;/ref&gt; «Сарыағаш ауданы энциклопедиясының» авторы. 

Руы: [[Кіші жүз]], [[Табын|Табын, Қоңыр]].

== Өмірбаяны ==
Мұрат Бекей 1958 жылы 30 қыркүйекте [[Қарақалпақстан|Қарақалпақстан Республикасы]]ның [[Беруни ауданы]]ндағы Алтынсай ауылында дүниеге келген. Анасы Бибіжан он бала тәрбиелеп өсірген, Мұрат — отбасындағы тұңғыш перзент. Балалық шағы атасы Бекей мен әжесі Қанымның тәрбиесінде өтті.

Жастайынан халық ауыз әдебиеті үлгілерін, батырлар жырын, [[Көроғлы]], «Маспатша», «[[Бозғұлан|Бозұғлан]]» секілді дастандарды жаттап өсті. Ақындыққа құштарлығы жерлесі [[Төлеген Айбергенов]] шығармаларын оқудан бастау алды.

=== Білімі ===
* [[Нөкіс мемлекеттік университеті]]нің орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі мамандығын тәмамдаған.
* Ауыл шаруашылығы техникумында агроном мамандығы бойынша білім алған.
* [[Ресей]] Федерациясының [[Қазан мемлекеттік университеті]]нің аспирантурасында «Орыс, татар, қарақалпақ әдеби байланыстары» тақырыбында ғылыми зерттеу жүргізген.

== Еңбек жолы ==
1994 жылдан бастап [[Ташкент]] қаласында еңбек етті. Өзбекстандағы қазақ тіліндегі республикалық «Нұрлы жол» газетінде тілші, Қазақ ұлттық мәдени орталығында кеңесші, халықаралық «[[Қазақ елі (газет)|Қазақ елі]]» газетінің Өзбекстандағы меншікті тілшісі қызметтерін атқарды.

2001 жылдан бастап [[Сарыағаш ауданы|Сарыағаш аудандық]] қоғамдық-саяси «[[Сарыағаш (газет)|Сарыағаш]]» газетінде бөлім меңгерушісі, кейін редактор, директор – бас редактор қызметтерін атқарды. Сондай-ақ облыстық «[[Оңтүстік Қазақстан (газет)|Оңтүстік Қазақстан]]» және тәуелсіз «Уақыт» газеттерінің Сарыағаш ауданындағы меншікті тілшісі болды.

Төлеген Айбергенов атындағы әдебиет және өнер бірлестігінің жұмысына белсене араласып, оның қайта жаңғыруына және ақын есімінің берілуіне ықпал етті.

== Шығармашылығы ==
Алғашқы өлеңдері республикалық басылымдарда жарияланып, 1991 жылы [[Мұхтар Шаханов]]қа арналған «Ізгілік» өлеңі «[[Қазақстан мұғалімі]]» газетінде жарық көрді. Ақынның шығармашылығы махаббат, туған жер, адамгершілік, ұлттық рух, тарихи тұлғалар тақырыптарын қамтиды.

=== Кітаптары ===
* «Сұлулық сыры» (1999)
* «Махаббат мекені» (2005)
* «Аруна – ғұмыр» (2006)
* «Бәйтерек түбіндегі сырласу» ([[Әбдісаттар Ысқақов]]пен бірге, 2016)&lt;ref&gt;{{Cite web | url = https://kz.otyrar.kz/2017/03/%D3%99kim-sy%D2%9Ba%D2%9B-pen-m%D2%B1rat-bekejdi%D2%A3-zhyr-kitaby-zhary%D2%9B-k%D3%A9rdi/?ysclid=mrkbatphiv988504112 | title = Әкім Ысқақ пен Мұрат Бекейдің жыр кітабы жарық көрді | date = 2017-03-24 }}&lt;/ref&gt;

=== Құрастырған еңбектері ===
* «Сарыағашым – сырлы өлкем» әдеби жинағы (2006)
* «Сарыағаш ауданы энциклопедиясы» (авторы)

== Әдеби және қоғамдық қызметі ==
Мұрат Бекей Төлеген Айбергенов атындағы халықаралық қордың белсенді мүшесі ретінде ақынның 70 және 80 жылдық мерейтойларын ұйымдастыруға атсалысты.&lt;ref&gt;{{Cite web | url = http://kerey.kz/?p=6526 | date = 2016-03-13 | title = САРЫАҒАШ }}&lt;/ref&gt; Сонымен қатар ақын [[Тоқаш Бердияров]]тың 90 жылдық мерейтойын өткізуге үлес қосты.

Ақынның өлеңдеріне [[Арайлым Саттарова]], [[Әбіләзім Жаншуақов]] және [[Сәрсен Ахметов]] секілді композиторлар ән жазған.

== Марапаттары ==
* «Оңтүстік Қазақстан облысына сіңірген еңбегі үшін» медалі.
* «Сарыағаш ауданының құрметті азаматы».
* Әдебиет пен журналистика саласындағы бірқатар ведомстволық марапаттардың иегері.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Беруни ауданында туғандар]]
[[Санат:Қазақ ақындары]]
[[Санат:Қазақстан журналистері]]
[[Санат:Сарыағаш ауданының құрметті азаматтары]]
[[Санат:Қарақалпақстанда туғандар]]</text>
      <sha1>t58szq2pbsogjbi98lvn8spq9vdu7eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фотометрия (астрономия)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785444</id>
    <revision>
      <id>3649034</id>
      <parentid>3648714</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Амина Жанаковна|Амина Жанаковна]] ([[User talk:Амина Жанаковна|т]]) өңдемелерінен [[User:Kasymov|Kasymov]] соңғы нұсқасына қайтарды</comment>
      <origin>3645966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11609" sha1="m0sbarkgxhzpdwpbybq5xxy346w8lrw" xml:space="preserve">'''Фотометрия''' ('''[[астрономия]]''') (грек тілінен '''photo''' — «жарық» және -'''metry''' — «өлшеу») — астрономиялық нысандар шығаратын жарық ағынын немесе [[жарық]] қарқындылығын өлшеуге арналған әдіс&lt;ref&gt;[https://academic.oup.com/mnras/article/444/1/392/1021486?login=false Casagrande, Luca; VandenBerg, Don A (2014). &quot;Synthetic stellar photometry - General considerations and new transformations for broad-band systems&quot;. Oxford University Press: 392–419.]&lt;/ref&gt;. Жарық [[телескоп]] арқылы [[Фотометр|фотометрдің]] көмегімен өлшенеді. Фотометр көбінесе ''CCD-фотометр'' немесе жарықты фотоэффект арқылы электр тогына айналдыратын ''фотоэлектрлік фотометр'' сияқты электрондық құрылғылардан тұрады. Белгілі қарқындылығы мен түсі бар стандартты [[Жұлдыз|жұлдыздарға]] (немесе басқа жарық көздеріне) қатысты калибрленген фотометрлер аспан денелерінің жарықтығын немесе көрінерлік [[Жұлдыздық шама|жұлдыздық шамасын]] өлшей алады.

Фотометрияны жүргізу әдістері зерттелетін толқын ұзындығының аймағына байланысты болады. Қарапайым жағдайда фотометрия жарықты жинап, оны арнайы фотометриялық оптикалық өткізу сүзгілері арқылы өткізу және кейін жарық энергиясын жарыққа сезімтал құрылғы арқылы тіркеп, өлшеу арқылы жүзеге асырылады. Бақылау нәтижелерін дәл салыстыру үшін өткізу жолақтарының стандартты жиынтықтары қолданылады. Олар '''фотометриялық жүйе''' деп аталады &lt;ref&gt;[https://books.google.kz/books?id=fu56DAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru#v=onepage&amp;q&amp;f=false Brian D. Warner (20 June 2016). A Practical Guide to Lightcurve Photometry and Analysis]&lt;/ref&gt;.

Неғұрлым жетілдірілген әдіс — '''спектрофотометрия'''. Ол [[Спектрофотометр|спектрофотометрдің]] көмегімен жүргізіледі және сәулеленудің мөлшерін ғана емес, оның спектрлік таралуын да егжей-тегжейлі зерттеуге мүмкіндік береді &lt;ref&gt;[https://books.google.kz/books?id=TJioMnL6SPEC&amp;pg=PA212&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false C.R. Kitchin (1 January 1995). Optical Astronomical Spectroscopy. CRC Press. pp. 212]&lt;/ref&gt;.

Фотометрия [[Айнымалы жұлдыз|айнымалы жұлдыздарды]] бақылау үшін де қолданылады &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://articles.adsabs.harvard.edu/pdf/2007JBAA..117..172M Miles, R. (2007). &quot;A light history of photometry: from Hipparchus to the Hubble Space Telescope&quot;. Journal of the British Astronomical Association. 117: 178–186.]&lt;/ref&gt;. Бұл мақсатта әртүрлі әдістер пайдаланылады. Солардың бірі — '''дифференциалды фотометрия''', мұнда зерттелетін нысанның және жұлдыздар өрісіндегі оған жақын орналасқан жұлдыздардың жарықтығы бір мезгілде өлшенеді &lt;ref&gt;[https://iopscience.iop.org/article/10.1086/131940/pdf Kern, J.~R.; Bookmyer, B.~B. (1986). &quot;Differential photometry of HDE 310376, a rapid variable star&quot;. Publications of the Astronomical Society of the Pacific. 98: 1336–1341.]&lt;/ref&gt;.

''Салыстырмалы фотометрия'' кезінде зерттелетін нысанның жарықтығы жұлдыздық шамалары белгілі тұрақты жұлдыздардың жарықтығымен салыстырылады &lt;ref&gt;[https://articles.adsabs.harvard.edu/pdf/2012CoSka..42...15H Husárik, M. (2012). &quot;Relative photometry of the possible main-belt comet (596) Scheila after an outburst&quot;. Contributions of the Astronomical Observatory Skalnaté Pleso. 42 (1): 15–21.]&lt;/ref&gt;. Салыстырмалы фотометрияда бірнеше өткізу сүзгісін қолдану '''абсолюттік фотометрия''' деп аталады &lt;ref&gt;[https://general-tools.cosmos.esa.int/iso/manuals/HANDBOOK/pht%20hb/pht%20hb.pdf?utm%20source=chatgpt.com Laureijs, R.J.; Klaas, U.; Richards, P.J.; Schulz, Bernard; Abraham, Peter (1 June 2003). &quot;3&quot;. In Matagne, J. (ed.). PHT - The Imaging Photo-Polarimeter. The ISO Handbook. Vol. IV. Madrid, Spain: European Space Agency. p. 23.]&lt;/ref&gt;.

Жұлдыздық шаманың уақытқа байланысты өзгерісін график түрінде көрсету арқылы жарық қисығы алынады. Ол жұлдыз жарықтығының өзгеруіне себеп болатын физикалық үдерістер туралы маңызды ақпарат береді &lt;ref&gt;[https://books.google.kz/books?id=IzoDBAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=ru North, G.; James, N. (21 August 2014). Observing Variable Stars, Novae and Supernovae]&lt;/ref&gt;.

Жоғары дәлдікті фотоэлектрлік фотометрлер жұлдыз жарықтығын шамамен ''0,001 жұлдыздық шамаға'' дейінгі дәлдікпен өлшей алады &lt;ref&gt;[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803100324454  &quot;Overview: Photoelectric photometer&quot;. Oxford University Press. Retrieved 20 May 2019.]&lt;/ref&gt;.

Беткі фотометрия әдісін [[Ғаламшар|планеталар]], [[Комета|кометалар]], [[Тұмандық|тұмандықтар]] немесе [[Галактика|галактикалар]] сияқты кеңейтілген аспан нысандарына да қолдануға болады. Бұл әдіс нысанның көрінерлік жұлдыздық шамасын бір шаршы бұрыштық секундқа шаққандағы ''жұлдыздық шама'' (mag/arcsec²) арқылы өлшейді&lt;ref&gt;[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1968SvA....12..164P/abstract Palei, A.B. (August 1968). &quot;Integrating Photometers&quot;. Soviet Astronomy. 12: 164. ]&lt;/ref&gt;. Нысанның ауданын және бүкіл астрономиялық нысан бойынша жарықтың орташа қарқындылығын білу оның беттік жарықтығын бір шаршы бұрыштық секундқа шаққандағы жұлдыздық шама түрінде анықтауға мүмкіндік береді. Ал кеңейтілген нысаннан түсетін жалпы жарықты [[Интегралдау әдістері|интегралдау]] арқылы оның жалпы жұлдыздық шамасын, энергия шығаруын немесе аудан бірлігіне шаққандағы жарқырауын (luminosity) есептеуге болады.
== Әдістері ==
Астрономия фотометрияның алғашқы қолданылған салаларының бірі болды. Қазіргі заманғы фотометрлер электромагниттік спектрдің [[Ультракүлгін сәулелену|ультракүлгін]], көрінетін және [[Инфрақызыл сәуле|инфрақызыл]] толқын ұзындықтарында жұмыс істейтін арнайы стандартты өткізу сүзгілерін қолданады &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Жарықты өткізу қасиеттері белгілі сүзгілердің кез келген қабылданған жиынтығы ''фотометриялық жүйе'' деп аталады. Мұндай жүйе жұлдыздар мен басқа да астрономиялық нысандардың белгілі бір қасиеттерін анықтауға мүмкіндік береді &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2005ARA%26A..43..293B/abstract Bessell, M.S. (September 2005). &quot;Standard Photometric Systems&quot;. Annual Review of Astronomy and Astrophysics. 43 (1): 293–336.]&lt;/ref&gt;.

Фотометрияда бірнеше маңызды жүйе кеңінен қолданылады. Оларға '''UBV жүйесі''' &lt;ref&gt;[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1953ApJ...117..313J/abstract Johnson, H. L.; Morgan, W. W. (1953). &quot;Fundamental stellar photometry for standards of spectral type on the revised system of the Yerkes spectral atlas&quot;. The Astrophysical Journal. 117 (3): 313–352. ]&lt;/ref&gt; (немесе кеңейтілген UBVRI жүйесі &lt;ref&gt;[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/1992AJ....104..340L/abstract Landolt, A.U. (1 July 1992). &quot;UBVRI photometric standard stars in the magnitude range 11.5-16.0 around the celestial equator&quot;. The Astronomical Journal. 104: 340–371.]&lt;/ref&gt;), жақын инфрақызыл аймақта қолданылатын '''JHK жүйесі''' &lt;ref&gt;[https://academic.oup.com/mnras/article/367/2/454/1011193?login=false Hewett, P.C.; Warren, S.J.; Leggett, S.K.; Hodgkin, S.T. (2006). &quot;The UKIRT Infrared Deep Sky Survey ZY JHK photometric system: passbands and synthetic colours&quot;. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 367 (2): 454–468.]&lt;/ref&gt; және '''Стрёмгреннің uvbyβ жүйесі''' &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; жатады.

Тарихи тұрғыдан жақын-инфрақызыл аймақтан қысқа толқынды ультракүлгін аймаққа дейінгі фотометриялық өлшеулер фотоэлектрлік фотометр арқылы жүргізілді. Бұл құрал жарықты фотокөбейткіш түтік сияқты фотосезімтал элементке бағыттау арқылы жекелеген нысанның жарық қарқындылығын өлшейді&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Қазіргі кезде олардың көпшілігін бір уақытта бірнеше нысанды бейнелеуге мүмкіндік беретін CCD камералары алмастырды. Дегенмен фотоэлектрлік фотометрлер кейбір арнайы жағдайларда әлі де қолданылады&lt;ref&gt;[https://www.atnf.csiro.au/outreach//education/senior/astrophysics/photometry_photoelectricastro.html CSIRO Astronomy and Space Science (2015). &quot;Photoelectric Astronomy&quot;. CSIRO : Australian Telescope National Facility. Retrieved 21 May 2019.]&lt;/ref&gt;, мысалы, жоғары уақыттық ажыратымдылық қажет болған кезде&lt;ref&gt;[https://britastro.org/vss/ccd_photometry.htm Walker, E.W. &quot;CCD Photometry&quot;. British Astronomical Association. Retrieved 21 May 2019.]&lt;/ref&gt;.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Фотометрия]]
[[Санат:Радиометрия]]</text>
      <sha1>m0sbarkgxhzpdwpbybq5xxy346w8lrw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MP18</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785518</id>
    <revision>
      <id>3648978</id>
      <parentid>3645974</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aseke16</username>
        <id>30399</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қарулар|Қарулар]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3648978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4043" sha1="62igehh5k6hy2vl65ufbw67qixrae00" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}}

= MP18 =
'''MP18''' (нем. ''Maschinenpistole 18'') — Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде Германияда жасалып, 1918 жылы пайдалануға енгізілген пистолет-пулемет. Ол жақын қашықтықтағы ұрысқа, әсіресе окоптық соғыс жағдайына арналған. MP18 тарихта жаппай өндірілген алғашқы пистолет-пулеметтердің бірі, әрі осы қару түрінің кейінгі дамуына елеулі ықпал еткен үлгі ретінде белгілі.

== Тарихы ==
MP18-ді конструктор '''Хуго Шмайссер''' жасап, оның жобасын Германиядағы ''Theodor Bergmann Waffenbau'' кәсіпорны өндірістік үлгіге айналдырды. Қару 1918 жылы Германия армиясының, негізінен штурмдық бөлімдерінің қару-жарағына түсті. Алғашқы үлгілері соғыстың соңғы айларында Батыс майданында қолданылды.

MP18 окоптық соғыс жағдайында пайда болды. Кәдімгі жаяу әскер мылтығының ату жылдамдығы жақын қашықтықтағы шабуыл кезінде жеткіліксіз болуы мүмкін еді, ал пулеметтердің салмағы мен көлемі оларды әрбір шабуылдаушы сарбазға беруге мүмкіндік бермеді. MP18 осы аралықтағы қажеттілікті толық автоматты, салыстырмалы түрде ықшам қару ретінде шешуге бағытталды.

== Құрылысы ==
MP18 '''9×19 мм Parabellum''' тапанша патронын пайдаланды. Оның автоматикасы еркін бекітпеге негізделген. Қару тек автоматты режимде ататын және ағаш дүмімен жабдықталған. Алғашқы нұсқаларында 32 патрондық ''Trommelmagazin 08'' барабанды оқжатар қолданылды. Бұл оқжатардың құрылысы күрделі болғандықтан, оның қолданылуы MP18-нің негізгі кемшіліктерінің бірі саналды.

MP18-нің салмағы бос оқжатарсыз шамамен '''4,2 кг''', ұзындығы шамамен '''815 мм''', ал атыс қарқыны минутына '''400–450 оқ''' болды.&lt;ref&gt;https://www.armeemuseum.de/de/762-objekt-mpi-18.html?utm_source=chatgpt.com&lt;/ref&gt;

== Маңызы ==
MP18 Бірінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесіне айтарлықтай әсер ете алатындай көлемде және уақытта қолданылмады. Алайда оның тарихи маңызы жоғары болды. Ол тапанша патронын пайдаланатын автоматты жеке қарудың тиімділігін көрсетті және кейінгі пистолет-пулеметтердің дамуына ықпал етті. Соғыстан кейін MP18 негізінде жаңа үлгілер жасалып, олардың қатарында '''MP28''' де болды.

MP18-нің бір бөлігі соғыстан кейін Германия полициясының қару-жарағында пайдаланылды. Оның конструкциялық шешімдері ХХ ғасырдың алғашқы жартысындағы пистолет-пулеметтердің дамуына әсер еткен маңызды кезеңдердің бірі болды.

[[Санат:Қарулар]]</text>
      <sha1>62igehh5k6hy2vl65ufbw67qixrae00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тұрсын Тайырұлы Қалмақбаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785649</id>
    <revision>
      <id>3649039</id>
      <parentid>3647992</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3649039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6559" sha1="nxynhsh2hwhaizh4qbwexgzfq40ylbr" xml:space="preserve">{{Спортшы
 |есімі               = Тұрсын Қалмақбаев
 |шынайы есімі        = 
 |суреті              = 
 |сурет ені           = 
 |сурет тақырыбы      = 
 |жынысы              = ер
 |толық есімі         = Тұрсын Тайырұлы Қалмақбаев
 |туған кездегі есімі = 
 |лақап аты           = «Қажымұқанның інісі»
 |азаматтығы          = {{Қазақстан}}
 |мамандандыру        = қазақ күресі, самбо, аударыспақ
 |клубы               = 
 |туған күні          = 
 |туған жері          = Қарғыба ауылы, Тарбағатай өңірі, [[Шығыс Қазақстан облысы]]
 |қайтыс болған күні  = 
 |қайтыс болған жері  = 
 |карьера жылдары     = 19 жасынан бастап
 |бапкерлері          = өз бетінше дайындалған
 |бойы                = 
 |салмағы             = 
 |атақтары            = Спорт ардагері, Шығыс Қазақстан облысының бірнеше дүркін чемпионы
 |медальдары          = 
* Ардагерлер арасындағы самбодан әлем чемпионаты:
** {{Күміс медаль}} — [[Тәжікстан]], 2004 жыл;
** {{Алтын медаль}} — [[Прага]], 2005 жыл;
** {{Алтын медаль}} — [[Ташкент]], 2006 жыл;
** {{Қола медаль}} — [[Грекия]];
* Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы сайыс:
** {{Алтын медаль}} — [[Алматы]], 1992 жыл.
 |ортаққор            = 
}}
'''Тұрсын Тайырұлы Қалмақбаев''' — [[қазақстан]]дық спорт ардагері, [[қазақ күресі]], [[самбо]] және [[аударыспақ]]тан жарыстарға қатысқан балуан. Тарбағатай өңірінен шыққан. Ардагерлер арасында самбодан әлем чемпионаттарында жүлделі орындарға ие болған.&lt;ref name=&quot;gov&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/vko-tarbagatay/press/news/details/382552
 |title=Жеңімпазбен кездесу
 |publisher=Шығыс Қазақстан облысының әкімдігі
 |language=kk
}}&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Тұрсын Қалмақбаев Тарбағатай өңіріндегі Қарғыба ауылында өскен. Жастайынан спортқа қызығып, арнайы жаттықтырушысыз өз бетінше дайындалған. Бозкілемге алғаш рет 19 жасында шыққан.&lt;ref name=&quot;gov&quot;/&gt; Қалмақбаев қазақ күресімен қатар самбо және аударыспақтан да жарыстарға қатысқан. Қазақ күресінен [[Шығыс Қазақстан облысы]]ның бірнеше дүркін чемпионы атанып, республикалық жарыстарда жүлделі орындарға ие болған. Аударыспақтан да Қазақстан чемпионаттарында жеңіске жеткені туралы деректер бар.&lt;ref name=&quot;ustinka&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://ustinka.kz/vko/57382.html
 |title=Қажымұқанның інісі атанған тарбағатайлық палуан
 |publisher=Устинка Live
 |date=2020-08-14
 |language=kk
}}&lt;/ref&gt;

== Спорттық жетістіктері ==
1992 жылы [[Алматы]] қаласында [[Қажымұқан Мұңайтпасұлы]] атындағы сайыста [[Моңғолия]]дан келген түйе балуанды жеңіп, «Қажымұқанның інісі» деген атауға ие болған.&lt;ref name=&quot;gov&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ustinka&quot;/&gt;

Тұрсын Қалмақбаевтың самбодан ардагерлер арасындағы халықаралық жарыстардағы негізгі жетістіктері:
* 2004 жыл — [[Тәжікстан]]да өткен әлем чемпионатында күміс медаль;
* 2005 жыл — [[Прага]]да
өткен әлем чемпионатында алтын медаль;
* 2006 жыл — [[Ташкент]]те өткен әлем чемпионатында алтын медаль;
* [[Грекия]]дағы әлем чемпионатында — қола медаль.&lt;ref name=&quot;ustinka&quot;/&gt;

Грекияда өткен жарысқа 45 елден шамамен 600 ардагер балуан қатысқаны туралы мәлімет бар.&lt;ref name=&quot;ustinka&quot;/&gt;

== Өмірінің соңғы жылдары ==
Тұрсын Қалмақбаев жасы ұлғайғанына қарамастан спортпен айналысуын жалғастырған. 70 жасында халықаралық ардагерлер жарыстарына қатысып, Қазақстан атынан өнер көрсеткені туралы мәліметтер бар.&lt;ref name=&quot;gov&quot;/&gt; Тұрсын Тайырұлы Қалмақбаев 2019 жылы қайтыс болды.&lt;ref name=&quot;gov&quot;/&gt;

== Есімін ұлықтау ==
2023 жылы Ақсуат ауданы мәслихатының шешімімен Ақсуат ауылындағы атауы жоқ көшелердің біріне Қалмақбаев Тұрсын Тайырұлының есімі берілді.&lt;ref name=&quot;maslihat&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/maslihat-aksuat/press/news/details/644816
 |title=Ақсуат ауданы мәслихатының шешімі
 |publisher=Ақсуат ауданы мәслихаты
 |date=2023-08-08
 |language=kk
}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://www.gov.kz/memleket/entities/vko-tarbagatay/press/news/details/382552 Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің ресми материалы]
* [https://ustinka.kz/vko/57382.html «Устинка Live» басылымындағы мақала]

[[Санат:Қазақстандық балуандар]]
[[Санат:Қазақстандық самбошылар]]
[[Санат:Тарбағатай өңірінің тұлғалары]]</text>
      <sha1>nxynhsh2hwhaizh4qbwexgzfq40ylbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бақытөмір Шалғынбай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785690</id>
    <revision>
      <id>3649042</id>
      <parentid>3647929</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:16:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <comment>тексерілмеді</comment>
      <origin>3649042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8097" sha1="pdo1u6vok7k8l77oxpe71bbkuyy2rch" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

{{Тұлға
 |Есімі                 = Бақытөмір Шалғынбай
 |Шынайы есімі          = Бақытөмір Шалғынбайұлы
 |Сурет                 = 
 |ені                   = 
 |Сурет атауы           = 
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           = Бақытөмір Шалғынбай
 |Туған күні            = [[1958 жыл]]
 |Туған жері            = 
 |Қайтыс болған күні    = 
 |Қайтыс болған жері    = 
 |Азаматтығы            = {{Қазақстан}}
 |Ұлты                  = [[қазақтар|қазақ]]
 |Мансабы               = Журналист, баспагер, [[жазушы]]
 |Белсенді жылдары      = [[1983 жыл]]дан бастап
 |Білімі                = Қазақ мемлекеттік университеті (ҚазМУ)
 |Мамандығы             = Журналист
 |Не үшін белгілі       = Шығыс Қазақстан және Абай облыстарының мәдениет пен баспасөз саласына еңбек сіңірген қайраткер, «Мөлдір сана» газетінің бас редакторы, 20-дан астам кітаптың авторы
 |Партиясы              = 
 |Әкесі                 = Шалғынбай
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Серігі                = 
 |Балалары              = 
 |Отбасы                = 
 |Марапаттары           = [[Құрмет ордені]], «ҚР Тәуелсіздігіне 25 жыл» медалі, «ҚР Тәуелсіздігіне 30 жыл» медалі, «Алаштың 100 жылдығы» медалі, «ҚР Қазақ хандығының 550 жылдығы» медалі, «ҚР Үздік өлкетанушысы» медалі, «Абай облысына еңбек сіңірген» төсбелгісі, Аягөз ауданының «Құрметті азаматы»
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = ҚР Журналистер Одағының мүшесі, «ҚР Бас редакторлар Клубының» мүшесі
 |Commons               = 
}}

'''Бақытөмір Шалғынбай''' ([[1958 жыл]]ы туған) — белгілі [[қазақстан]]дық журналист, баспагер, [[Шығыс Қазақстан облысы]] және [[Абай облысы|Абай облыстарының]] мәдениет пен баспасөз саласына еңбек сіңірген қайраткері.&lt;ref name=&quot;egemen&quot;&gt;[https://egemen.kz «Егемен Қазақстан» республикалық газетінің мұрағаты]. Тексерілді: 27 тамыз 2026.&lt;/ref&gt;

== Өмірбаяны ==
Бастауыш сыныптарды 1966–1969 жылдары Камал Кәдіржанов атындағы Қызылқия орта мектебінде оқып, 1969–1976 жылдары Дулат Бабатайұлы атындағы Аягөз қалалық мектебін он жылдықты аяқтаған. [[Алматы]] қаласындағы ҚазМУ-дің журналистика факультетін бітірген. 1976–1978 жылдары Совет Армиясы қатарында болған.

Журналистік еңбек жолын 1983 жылы бұрынғы [[Семей облысы (Қазақ КСР)|Семей облысы]], Таскескен аудандық «Еңбек» — «Труд» газеттерінде тілші болып бастаған. 1986 жылдан ҚР Журналистер Одағының мүшесі.&lt;ref name=&quot;aiagoz_akim&quot;&gt;[https://www.gov.kz [[Абай облысы]] [[Аягөз ауданы]] әкімдігінің ресми ақпараттық порталы: Ауданның құрметті азаматтары мен зиялылары]. Тексерілді: 27 тамыз 2026.&lt;/ref&gt; 

Аягөз ауданының «Құрметті азаматы», мемлекеттік «Құрмет» орденінің иегері, «ҚР Бас редакторлар Клубының» мүшесі, осы Клубтың медалінің, «Евразиялық суретшілер және дизайн одағының» арнайы медалінің, «Алаштың 100 жылдығы» медалінің, «ҚР Қазақ хандығының 550 жылдығы» медалінің, «ҚР Тәуелсіздігінің 25–30 жылдығы» медалінің, «ҚР Үздік өлкетанушы» медалінің, «Абай облысына еңбегі сіңірген» үшін төс белгісімен және ҚР тұңғыш Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Алғыс хаты» мен 3 мәрте және де ҚР Президенті Қ.К.Тоқаевтың «Алғыс хатымен» 2 мәрте марапатталған. Бала кезінен өлең, мақалалары әр деңгейдегі басылымдарда жарық көрген. 

1987 жылы Аягөз ауданындағы «Алға»—«Вперед» газетінде, 1992 жылдан республикалық «Жас Алаш» газетінде, 1998 жылдан әр деңгейдегі баспасөздерде журналистік қызмет атқарған. 2007 жылдың басынан облыстық «Мөлдір сана» қоғамдық-әдеби газетінің бас редакторы.&lt;ref name=&quot;moldir_sana&quot;&gt;«Мөлдір сана» қоғамдық-әдеби газеті мен «Аягөз әлемі», «Шығыс әлемі» журналдарының баспа мұрағаты // ҚР Ұлттық мемлекеттік кітап палатасының тіркеу мәліметтері. — Алматы.&lt;/ref&gt; «Аягөз әлемі», «Шығыс әлемі» журналдарының шығарушысы. Республикалық «Сокральді Қазақстан» қоғамының, Аудандық тұрғын үй комиссиясының, Аудандық қоғамдық кеңестің мүшесі. Ол аудандағы көптеген жас журналистер мен қаламгерлердің тәрбиешісі.

== Шығармалары ==
20-дан астам кітаптың авторы және 100-ден артық кітаптың редакторы. «Ар соты», «Өлгеннен соңғы үш күн», «Құрыштан құйған құдірет» повестері мен көптеген әңгіме, новелла, очерктері көпке танымал.&lt;ref&gt;Қазақстан жазушылары мен баспагерлерінің библиографиялық анықтамалығы. — Алматы: Атамұра, 2015.&lt;/ref&gt; Публицистикалық еңбектері мен мақалалары 40 жылдан бері әр түрлі басылымдарда жарияланып келеді.

«Ұстаз ғұмыр», «Айтылмаған сыр»,
«Тарбағатайды тербеген ән»
«Аяулы мекен Аягөз»
«Менің шәкіртім — менің бақытым»
«О дүние»
«Өтті жылдар осылай»
«Қиядағы қырандар»
«Киелі аймақ»&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://wikipediabakytomir.lovable.app/|title=Бақытөмір Тұрсынғалиұлы Шалғынбай|author=|date=|work=|publisher=|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан журналистері]]</text>
      <sha1>pdo1u6vok7k8l77oxpe71bbkuyy2rch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бегім Серіков</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785697</id>
    <revision>
      <id>3649040</id>
      <parentid>3647991</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3649040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8060" sha1="h28dnovqwqjc54ogzkyxcc39dq5mz11" xml:space="preserve">{{Тұлға
 |Есімі                 = Бегім Серіков
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = 
 |ені                   = 
 |Сурет атауы           = 
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           =
 |Туған күні            = 1939
 |Туған жері            = ОҚО, [[Мақтаарал ауданы]]
 |Қайтыс болған күні    = 2019
 |Қайтыс болған жері    = 
 |Азаматтығы            = {{КСРО}}, {{Қазақстан}}
 |Ұлты                  = [[қазақтар|қазақ]]
 |Мансабы               = Ауыл шаруашылығы қайраткері, партком қайраткері, аудан әкімі, депутат
 |Белсенді жылдары      = 1961—2000 жылдарынан кейін
 |Білімі                = Қазақ мемлекеттік ауылшаруашылығы институты
 |Мамандығы             = Ауылшаруашылық өндірісін механикаландыру инженері
 |Не үшін белгілі       = Мырзашөл аупарткомының бірінші хатшысы, Мырзашөл ауданының әкімі, Өзбекстан Республикасы Жоғарғы кеңесінің депутаты болған тұлға
 |Партиясы              = Өзбекстан Компартиясы
 |Әкесі                 = 
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Серігі                = 
 |Балалары              = 
 |Отбасы                = 
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = Жызақ облыстық Кеңесінің депутаты
 |Commons               = 
}}
'''Бегім Серіков''' (1939–2019) — [[Түркістан облысы|ОҚО]] [[Мақтаарал ауданы]]нда дүниеге келген ауыл шаруашылығы, партком қайраткері. 1956-1961 жылдары [[Алматы]] қаласындағы [[Қазақ мемлекеттік ауылшаруашылығы институты]]ның «ауылшаруашылық өндірісін механикаландыру» факультетінде білім алды. &lt;ref&gt;[https://www.regionacadem.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=34&amp;lang=pl Регион Академ сайтындағы мәлімет]&lt;/ref&gt;

== Еңбек жолы ==
Еңбек жолын [[1961 жыл]]дың тамызында Киров ауданындағы Мақталы ауылшаруашылығын механикаландыру училищесінде оқытушы болып бастаған, бастауыш комсомол ұйымының жетекшісі болып сайланған.

1963 жылы Киров аудандық комсомол комитетінің хатшысы, 1964-1965 жылдары «Прогресс» совхозының, аудандық ауылшаруашылық басқармасының бас инженері қызметінде жұмыс атқарды.&lt;ref&gt;[https://famous-scientists.ru/anketa/serikov-begim-14008 Бегім Серіковтың анкетасы]&lt;/ref&gt;

1966 жылы «Октябрьдің 30 жылдығы» совхозында партком хатшысы, ал 1967 жылдың басынан Мырзашөл парткомының ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі лауазымында болды.

1970-1973 жылдары Мырзашөлде жаңа құрылған С.Сегізбаев атындағы совхоздың директоры болып тағайындалған.

1974-1978 жылдары Жыззақ облысы атқару комитетінің төрағасының орынбасары, 1978-1986 жылдары Мырзашөл парткомының бірінші хатшысы болып сайланған.

1987-1991 жылдары С.Сегізбаев атындағы совхоздың директоры.                

1991-1994 жылдары қайтадан Мырзашөл аупарткомының бірінші хатшысы, аудан әкімі болып қызмет істеген.

1994-1999 жылдары С.Сегізбаев кооператив бірлестігінің төрағасы және басқа шаруашылық қызметтерде болды.

1983-1985 жылдары Өзбекстан Компартиясының тексеру ко-миссиясының мүшесі, 1991-1994 жылдары Өзбекстан Республи-касы Жоғарғы кеңесінің депутаты, 1978-2002 Жызақ облыстық Кенесінің депутаты болып сайланды.

2004 жылдан екінші шақырылым Мақтаарал ауданы мәслихатының депутаты болып сайланды.&lt;ref&gt;[https://adebiportal.kz/kz/news/view/myrzasoldegi-kezdesuler__20146 Мырзашөлдегі кездесулер]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
Өзінің еңбек жолында бірнеше жоғарғы Үкімет марапаттарын алған: «Ленин», «Еңбек Қызыл Ту», «Халықтар достығы», «Құрмет белгісі» ордендерімен, «Мустакиллик», «Тың игеруге 50 жыл», «Мырзашөлдің қуаң даласын игергені үшін», ХШЖК (ВДНХ) 2 күміс медальдармен және  Білім және ғылым министрлігінің Ы.Алтынсарин атындағы, «Құрметті қызметкер» төс белгілерімен және Өзбекстан Республикасы Президенті Жарлығымен «Дустлик» орденімен марапатталған.&lt;ref&gt;[https://old.tashenev.edu.kz/kk/node/109 Old Tashenov Edu]&lt;/ref&gt;

== Ғылыми еңбегі ==
[Б.Серікұлы] өндірісті басқарумен қатар ғылыми-зерттеу жұмысымен шұғылданып, 1978 жылы экономика ғылымдарының кандидаты, 2010 жылы Астана қаласында экономика ғылымдарының докторы диссертацияларын қорғап, дипломдарын алды.

2002 жылдан бастап «Сырдария» университетінің проректоры және «Экономика» кафедрасының меңгерушісі қызметінде жұмыс атқарды. Отандық ғылымға өзінің елеулі үлесін қосып келді, әсіресе Мырзашөл тарихымен, мақта саласының тиімділігін арттыру проблемасымен ұдайы шұғылдануы соның айғағы.

2013 жылы ҚР Білім және Ғылым Министрлігінің ЖОО-ның «Үздік оқытушысы», Халықаралық Ф.Тейлор атындағы «Алтын медаль» иегері атанды.

Университетте мақта кешенінің экономикасы бойынша  ғылыми-зерттеу жұмыстарына жетекшілік жасады, 4 монографияның, 6 кітап және 50-ден астам ғылыми еңбектердің авторы. «Өзбекстан Республикасының еңбек сіңірген экономисті» және «Мақтарал ауданының құрметті азаматы» атақтары берілген.&lt;ref&gt;[https://abai.kz/post/89739 Абай порталындағы мәліметтер]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>h28dnovqwqjc54ogzkyxcc39dq5mz11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649041</id>
      <parentid>3649040</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:16:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3649041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8229" sha1="8lsgb7n34owz52hd9ot0trvpw4gqufp" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;

{{Тұлға
 |Есімі                 = Бегім Серіков
 |Шынайы есімі          = 
 |Сурет                 = 
 |ені                   = 
 |Сурет атауы           = 
 |Туған кездегі есімі   = 
 |Толық есімі           =
 |Туған күні            = 1939
 |Туған жері            = ОҚО, [[Мақтаарал ауданы]]
 |Қайтыс болған күні    = 2019
 |Қайтыс болған жері    = 
 |Азаматтығы            = {{КСРО}}, {{Қазақстан}}
 |Ұлты                  = [[қазақтар|қазақ]]
 |Мансабы               = Ауыл шаруашылығы қайраткері, партком қайраткері, аудан әкімі, депутат
 |Белсенді жылдары      = 1961—2000 жылдарынан кейін
 |Білімі                = Қазақ мемлекеттік ауылшаруашылығы институты
 |Мамандығы             = Ауылшаруашылық өндірісін механикаландыру инженері
 |Не үшін белгілі       = Мырзашөл аупарткомының бірінші хатшысы, Мырзашөл ауданының әкімі, Өзбекстан Республикасы Жоғарғы кеңесінің депутаты болған тұлға
 |Партиясы              = Өзбекстан Компартиясы
 |Әкесі                 = 
 |Анасы                 = 
 |Жұбайы                = 
 |Серігі                = 
 |Балалары              = 
 |Отбасы                = 
 |Марапаттары           = 
 |Қолтаңбасы            = 
 |Сайты                 = 
 |Басқалары             = Жызақ облыстық Кеңесінің депутаты
 |Commons               = 
}}
'''Бегім Серіков''' (1939–2019) — [[Түркістан облысы|ОҚО]] [[Мақтаарал ауданы]]нда дүниеге келген ауыл шаруашылығы, партком қайраткері. 1956-1961 жылдары [[Алматы]] қаласындағы [[Қазақ мемлекеттік ауылшаруашылығы институты]]ның «ауылшаруашылық өндірісін механикаландыру» факультетінде білім алды. &lt;ref&gt;[https://www.regionacadem.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=34&amp;lang=pl Регион Академ сайтындағы мәлімет]&lt;/ref&gt;

== Еңбек жолы ==
Еңбек жолын [[1961 жыл]]дың тамызында Киров ауданындағы Мақталы ауылшаруашылығын механикаландыру училищесінде оқытушы болып бастаған, бастауыш комсомол ұйымының жетекшісі болып сайланған.

1963 жылы Киров аудандық комсомол комитетінің хатшысы, 1964-1965 жылдары «Прогресс» совхозының, аудандық ауылшаруашылық басқармасының бас инженері қызметінде жұмыс атқарды.&lt;ref&gt;[https://famous-scientists.ru/anketa/serikov-begim-14008 Бегім Серіковтың анкетасы]&lt;/ref&gt;

1966 жылы «Октябрьдің 30 жылдығы» совхозында партком хатшысы, ал 1967 жылдың басынан Мырзашөл парткомының ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі лауазымында болды.

1970-1973 жылдары Мырзашөлде жаңа құрылған С.Сегізбаев атындағы совхоздың директоры болып тағайындалған.

1974-1978 жылдары Жыззақ облысы атқару комитетінің төрағасының орынбасары, 1978-1986 жылдары Мырзашөл парткомының бірінші хатшысы болып сайланған.

1987-1991 жылдары С.Сегізбаев атындағы совхоздың директоры.                

1991-1994 жылдары қайтадан Мырзашөл аупарткомының бірінші хатшысы, аудан әкімі болып қызмет істеген.

1994-1999 жылдары С.Сегізбаев кооператив бірлестігінің төрағасы және басқа шаруашылық қызметтерде болды.

1983-1985 жылдары Өзбекстан Компартиясының тексеру ко-миссиясының мүшесі, 1991-1994 жылдары Өзбекстан Республи-касы Жоғарғы кеңесінің депутаты, 1978-2002 Жызақ облыстық Кенесінің депутаты болып сайланды.

2004 жылдан екінші шақырылым Мақтаарал ауданы мәслихатының депутаты болып сайланды.&lt;ref&gt;[https://adebiportal.kz/kz/news/view/myrzasoldegi-kezdesuler__20146 Мырзашөлдегі кездесулер]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
Өзінің еңбек жолында бірнеше жоғарғы Үкімет марапаттарын алған: «Ленин», «Еңбек Қызыл Ту», «Халықтар достығы», «Құрмет белгісі» ордендерімен, «Мустакиллик», «Тың игеруге 50 жыл», «Мырзашөлдің қуаң даласын игергені үшін», ХШЖК (ВДНХ) 2 күміс медальдармен және  Білім және ғылым министрлігінің Ы.Алтынсарин атындағы, «Құрметті қызметкер» төс белгілерімен және Өзбекстан Республикасы Президенті Жарлығымен «Дустлик» орденімен марапатталған.&lt;ref&gt;[https://old.tashenev.edu.kz/kk/node/109 Old Tashenov Edu]&lt;/ref&gt;

== Ғылыми еңбегі ==
[Б.Серікұлы] өндірісті басқарумен қатар ғылыми-зерттеу жұмысымен шұғылданып, 1978 жылы экономика ғылымдарының кандидаты, 2010 жылы Астана қаласында экономика ғылымдарының докторы диссертацияларын қорғап, дипломдарын алды.

2002 жылдан бастап «Сырдария» университетінің проректоры және «Экономика» кафедрасының меңгерушісі қызметінде жұмыс атқарды. Отандық ғылымға өзінің елеулі үлесін қосып келді, әсіресе Мырзашөл тарихымен, мақта саласының тиімділігін арттыру проблемасымен ұдайы шұғылдануы соның айғағы.

2013 жылы ҚР Білім және Ғылым Министрлігінің ЖОО-ның «Үздік оқытушысы», Халықаралық Ф.Тейлор атындағы «Алтын медаль» иегері атанды.

Университетте мақта кешенінің экономикасы бойынша  ғылыми-зерттеу жұмыстарына жетекшілік жасады, 4 монографияның, 6 кітап және 50-ден астам ғылыми еңбектердің авторы. «Өзбекстан Республикасының еңбек сіңірген экономисті» және «Мақтарал ауданының құрметті азаматы» атақтары берілген.&lt;ref&gt;[https://abai.kz/post/89739 Абай порталындағы мәліметтер]&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>8lsgb7n34owz52hd9ot0trvpw4gqufp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жарысқазан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785885</id>
    <revision>
      <id>3649049</id>
      <parentid>3648269</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3649049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="7m8y5mmgab1unid6b1p0n46nxqgtur8" xml:space="preserve">'''Жарысқазан''' — қазақ халқының бала тууына байланысты жасалатын [[дәстүр]]лі ғұрып. Кей өңірлерде «қазанжарыс» деп те аталады. Айы-күні жетіп, толғағы басталған әйелдің тез әрі жеңіл босануын тілеуге байланысты жасалған ғұрып.&lt;ref name=&quot;kitap&quot;&gt;''Дәстүрім – асыл қазынам''. 1-бөлім. «Нұрлы әлем», 2018. 10-бет.&lt;/ref&gt;

== Дәстүрдің орындалуы ==
Толғақ басталған кезде ауыл әйелдері мен босанатын әйелдің абысын-ажындары жиналып, қазанға [[сүр ет]] және басқа да тағамдар салып, пісірген. Қазанның тағамы әйел босанғанға дейін пісіп үлгеруі керек деген ырым болған. Осылайша қазанның пісуі мен әйелдің босануы символдық түрде «жарыстырылған».&lt;ref name=&quot;kitap&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;stan&quot;&gt;Қалшабаева Б. «Тарихы мен дәстүрі: «Жарысқазан» дәстүрін жете білесіз бе?». ''Stan.kz'', 16 желтоқсан 2016. [https://stan.kz/tarikhy-men-dast%D2%AFri-zharyskazan-dast/]&lt;/ref&gt;

Кейбір өңірлерде баланың тез дүниеге келуін тілеуге байланысты түрлі ырымдар жасалған.&lt;ref name=&quot;stan&quot;/&gt;

== Мәні ==
Жарысқазанның негізгі мәні — әйелдің жеңіл босануын, ана мен баланың аман-есен болуын тілеу. Бұл ғұрып қазақ халқының бала тууға байланысты дәстүрлі әдет-ғұрыптарының бірі болып табылады.&lt;ref name=&quot;kitap&quot;/&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>7m8y5mmgab1unid6b1p0n46nxqgtur8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649051</id>
      <parentid>3649049</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:31:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері|Қазақ салт-дәстүрлері]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3649051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2093" sha1="cynyl8u1g2jge38p1e8765ju5oowgy5" xml:space="preserve">'''Жарысқазан''' — қазақ халқының бала тууына байланысты жасалатын [[дәстүр]]лі ғұрып. Кей өңірлерде «қазанжарыс» деп те аталады. Айы-күні жетіп, толғағы басталған әйелдің тез әрі жеңіл босануын тілеуге байланысты жасалған ғұрып.&lt;ref name=&quot;kitap&quot;&gt;''Дәстүрім – асыл қазынам''. 1-бөлім. «Нұрлы әлем», 2018. 10-бет.&lt;/ref&gt;

== Дәстүрдің орындалуы ==
Толғақ басталған кезде ауыл әйелдері мен босанатын әйелдің абысын-ажындары жиналып, қазанға [[сүр ет]] және басқа да тағамдар салып, пісірген. Қазанның тағамы әйел босанғанға дейін пісіп үлгеруі керек деген ырым болған. Осылайша қазанның пісуі мен әйелдің босануы символдық түрде «жарыстырылған».&lt;ref name=&quot;kitap&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;stan&quot;&gt;Қалшабаева Б. «Тарихы мен дәстүрі: «Жарысқазан» дәстүрін жете білесіз бе?». ''Stan.kz'', 16 желтоқсан 2016. [https://stan.kz/tarikhy-men-dast%D2%AFri-zharyskazan-dast/]&lt;/ref&gt;

Кейбір өңірлерде баланың тез дүниеге келуін тілеуге байланысты түрлі ырымдар жасалған.&lt;ref name=&quot;stan&quot;/&gt;

== Мәні ==
Жарысқазанның негізгі мәні — әйелдің жеңіл босануын, ана мен баланың аман-есен болуын тілеу. Бұл ғұрып қазақ халқының бала тууға байланысты дәстүрлі әдет-ғұрыптарының бірі болып табылады.&lt;ref name=&quot;kitap&quot;/&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақ салт-дәстүрлері]]</text>
      <sha1>cynyl8u1g2jge38p1e8765ju5oowgy5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мария Мун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785899</id>
    <revision>
      <id>3649023</id>
      <parentid>3648328</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <comment>жедел жоюға ұсыну</comment>
      <origin>3649023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16798" sha1="djeuyy2zf65cdvzcojl3did4aiv2wvp" xml:space="preserve">{{жедел жойылсын|жарнама, маңыздылығы төмен тұлға[[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 22:31, 2026 ж. тамыздың 29 (+05)}}
{{Тұлға|Есімі=Мария Мун|Туған күні=3 желтоқсан 1986|Туған жері=Алматы, Қазақстан|Мамандығы=маркетолог, кәсіпкер, продюсер}}

'''Мария Мун''' (1986 жылғы 3 желтоқсанда Алматыда, Қазақстанда туған) — маркетинг, бренд-стратегия және креативті коммуникациялар саласындағы қазақстандық маман, Алматыдағы NOTO Agency маркетингтік агенттігінің негізін қалаушысы әрі бас директоры.&lt;ref name=&quot;forbes-top8&quot;&gt;{{cite web|title=Они задают тренды: топ-8 женщин в казахстанском маркетинге|url=https://forbes.kz/articles/oni-zadayut-trendy-top-8-zhenshin-v-kazahstanskom-marketinge|author=Аульбекова А.|publisher=Forbes Kazakhstan|date=2025-12-17|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tribune-noto&quot;&gt;{{cite web|title=Мария Мун основала собственное маркетинговое агентство|url=https://tribune.kz/mariya-mun-osnovala-sobstvennoe-marketingovoe-agentstvo/|publisher=Tribune.kz|date=2022-10-31|lang=ru}}&lt;/ref&gt; Агенттікті құрғанға дейін Procter &amp; Gamble, RG Brands, «Альфа-Банк Қазақстан», Magnum және Home Credit Bank компанияларында маркетинг бойынша басшы қызметтер атқарған.&lt;ref name=&quot;forbes-top8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tribune-noto&quot; /&gt; 2025 жылы Forbes Kazakhstan басылымы оны «Қазақстандағы маркетинг саласындағы үздік 8 әйел» тізіміне енгізді.&lt;ref name=&quot;forbes-top8&quot; /&gt;

== Өмірбаяны ==
Мария Мун 1986 жылғы 3 желтоқсанда Алматыда дүниеге келген. КИМЭП университетін «Маркетинг» мамандығы бойынша бітірген.&lt;ref name=&quot;redapple&quot;&gt;{{cite web|title=Мария Мун. Жюри. Маркетинг|url=https://festival.ru/red-apple-marketing/jury/jury_2395.html|publisher=Международный фестиваль рекламы Red Apple|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;weproject&quot;&gt;{{cite web|title=Профессия маркетолог. Мария Мун об особенностях работы и трендах маркетинга|url=https://weproject.media/articles/detail/professiya-marketolog-mariya-mun-ob-osobennostyakh-raboty-i-trendakh-marketinga/|publisher=WEproject|date=2022-02-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt; Мансабын Procter &amp; Gamble компаниясынан бастаған,&lt;ref name=&quot;redapple&quot; /&gt; Алматы, Женева және Мәскеу кеңселерінде қызмет атқарған.&lt;ref name=&quot;redapple&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;weproject&quot; /&gt; Осы жылдары ол Ariel, Pampers, Gillette, Pantene сияқты брендтермен жұмыс істеген.&lt;ref name=&quot;wonderwomen&quot;&gt;{{cite web|title=Мария Мун|url=https://wonderwomenhub.com/wwmentorship/tproduct/690131889-234070951061-mariya-mun|publisher=Wonder Women|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

Procter &amp; Gamble компаниясынан кеткеннен кейін Мун RG Brands компаниясында маркетинг директоры қызметіне ауысқан. Онда Pepsi компаниясымен франшиза шартын қайта жасасуға және адалдық бағдарламасын іске қосуға атсалысқан.&lt;ref name=&quot;weproject&quot; /&gt; 2019–2021 жылдары «Альфа-Банк Қазақстанда» «Маркетинг және клиенттік тәжірибе» бағытының басқарушы директоры болған.&lt;ref name=&quot;tribune-alfa&quot;&gt;{{cite web|title=Мария Мун: банковский маркетинг уже не скучен|url=https://tribune.kz/mariya-mun-bankovskij-marketing-uzhe-ne-skuchen/|publisher=Tribune.kz|date=2021-08-11|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

2021–2022 жылдары Magnum сауда желісінде маркетинг және клиенттік тәжірибе жөніндегі басқарушы директор қызметін атқарған.&lt;ref name=&quot;retailru&quot;&gt;{{cite web|title=ТС Magnum: «Мы растём, опережая рынок»|url=https://www.retail.ru/articles/ts-magnum-my-rastem-operezhaya-rynok/|publisher=Retail.ru|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;depot&quot;&gt;{{cite web|title=Магнум: комплекс стратегических работ и фирменный стиль казахстанской торгово-розничной сети|url=https://www.depotwpf.ru/portfolio/magnum/|publisher=Depot Branding Agency|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;weproject&quot; /&gt;

2022–2023 жылдары Қазақстандағы «Home Credit Bank» АҚ-ның маркетинг директоры болып жұмыс істеген.&lt;ref name=&quot;forbes-hcb&quot;&gt;{{cite web|title=«Что вы себе позволяете?» — Home Credit Bank представил обновлённое позиционирование бренда|url=https://forbes.kz/articles/chto_vyi_sebe_pozvolyaete_-_home_credit_bank_predstavil_obnovlennoe_pozitsionirovanie_brenda|publisher=Forbes Kazakhstan|date=2023-09-07|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;steppe-awards&quot;&gt;{{cite web|title=Вселенная креатива: как прошла премия STEPPE Awards 2023|url=https://the-steppe.com/gorod/sobytiya/vselennaya-kreativa-kak-prosila-premiya-steppe-awards-2023|publisher=The Steppe|date=2023-11|lang=ru}}&lt;/ref&gt; 2023 жылғы қыркүйекте банк «Что вы себе позволяете?» атты жаңартылған позициялау мен имидждік науқанын таныстырды, оның әзірленуі туралы Мун маркетинг директоры ретінде көпшілік алдында пікір білдірген.&lt;ref name=&quot;forbes-hcb&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nurkz-hcb&quot;&gt;{{cite web|title=«Что вы себе позволяете?»: Home Credit Bank представил обновлённое позиционирование бренда|url=https://www.nur.kz/nurfin/banks/2035712-chto-vy-sebe-pozvolyaete-home-credit-bank-predstavil-obnovlennoe-pozitsionirovanie-brenda/|publisher=NUR.KZ|date=2023-09|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sostav-hcb&quot;&gt;{{cite web|title=«Что вы себе позволяете?»: Home Credit Bank в Казахстане обновил позиционирование бренда|url=https://www.sostav.ru/publication/home-credit-bank-v-64237.html|publisher=Sostav.ru|date=2023-11-09|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

=== NOTO Agency ===
2022 жылы Мун NOTO маркетингтік агенттігін құрған.&lt;ref name=&quot;forbes-top82&quot;&gt;{{cite web|title=Они задают тренды: топ-8 женщин в казахстанском маркетинге|url=https://forbes.kz/articles/oni-zadayut-trendy-top-8-zhenshin-v-kazahstanskom-marketinge|author=Аульбекова А.|publisher=Forbes Kazakhstan|date=2025-12-17|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tribune-noto2&quot;&gt;{{cite web|title=Мария Мун основала собственное маркетинговое агентство|url=https://tribune.kz/mariya-mun-osnovala-sobstvennoe-marketingovoe-agentstvo/|publisher=Tribune.kz|date=2022-10-31|lang=ru}}&lt;/ref&gt; 2025 жылға қарай агенттік үш бағытты дамытты: NOTO Agency креативтік бюросы, Dye.mag lifestyle-медиасы және Орталық Азия сахнасының өнерпаздарымен жұмыс істейтін музыкалық лейбл.&lt;ref name=&quot;forbes-top82&quot; /&gt; Агенттік Азия-Тынық мұхиты өңіріндегі үздік 10 креативті агенттіктің қатарына кірді, ал Forbes оны Орталық Азиядағы ең көп марапатталған тәуелсіз агенттік деп атады.&lt;ref name=&quot;forbes-top82&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;redapple2&quot;&gt;{{cite web|title=Мария Мун. Жюри. Маркетинг|url=https://festival.ru/red-apple-marketing/jury/jury_2395.html|publisher=Международный фестиваль рекламы Red Apple|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

Агенттіктің ең танымал жобасы — Old Spice бренді (Procter &amp; Gamble) мен қазақстандық «Ирина Кайратовна» тобының бірлескен жобалар сериясы болды. Алғашқы ролик пен «Чина» әні 2023 жылы жарық көрді, оның продюсері Мун болды.&lt;ref name=&quot;tribune-china&quot;&gt;{{cite web|title=Мария Мун: маркетинг смыслов и ценностей — важный тренд|url=https://tribune.kz/mariya-mun-marketing-smyslov-i-tsennostej-vazhnyj-trend/|publisher=Tribune.kz|date=2023-10-05|lang=ru}}&lt;/ref&gt; Жалғасы ретінде 2024 жылғы маусымда «Айдахар» әні мен клипі шықты; екі роликтің де режиссері — Малик Зенгер, продюсері — Мария Мун.&lt;ref name=&quot;tribune-aidakhar&quot;&gt;{{cite web|title=NOTO agency представило новый клип Ирины Кайратовны для бренда Old Spice|url=https://tribune.kz/noto-agency-predstavilo-novyj-klip-iriny-kajratovny-dlya-brenda-old-spice/|publisher=Tribune.kz|date=2024-06|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;warc&quot;&gt;{{cite web|title=Old Spice: Aidakhar|url=https://www.warc.com/content/paywall/article/spikes-asia/old-spice-aidakhar/en-gb/160073|publisher=WARC|lang=en}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы сәуірде Орталық Азиядағы маркетинг тиімділігі бойынша E+ Awards сыйлығында «Чина» кейсі (Old Spice бренді, NOTO Agency агенттігі) Brand Experience номинациясында Гран-приге және «Азық-түлік емес тауарлар» номинациясында алтын жүлдеге ие болды.&lt;ref name=&quot;tribune-eplus&quot;&gt;{{cite web|url=https://tribune.kz/stali-izvestny-pobediteli-premii-e-awards-tsentralnaya-aziya-2024/|title=Стали известны победители премии E+ Awards Центральная Азия 2024|publisher=Tribune.kz|date=2024-04-26|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;eplus-official&quot;&gt;{{cite web|url=https://eplus.international/car/award/news/2024/pobediteli-2024|title=Объявлены победители E+ Awards CAR 2024|publisher=E+ Awards Центральная Азия|date=2024|lang=ru}}&lt;/ref&gt; Маусым қорытындысы бойынша NOTO Agency жылдың агенттігі, ал Old Spice (Procter &amp; Gamble Қазақстан) жылдың бренді атанды.&lt;ref name=&quot;kapital-eplus&quot;&gt;{{cite web|url=https://kapital.kz/business/125287/stali-izvestny-pobediteli-premii-ye-awards-tsentral-naya-aziya-2024.html|title=Стали известны победители премии E+ Awards Центральная Азия 2024|publisher=Kapital.kz|date=2024-04-26|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tribune-rating&quot;&gt;{{cite web|url=https://tribune.kz/opublikovany-rejtingi-effektivnosti-agentstv-i-brendov-e-awards-tsentralnaya-aziya-2024/|title=Опубликованы Рейтинги эффективности агентств и брендов E+ Awards Центральная Азия 2024|publisher=Tribune.kz|date=2024-04-30|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы сәуірде Сингапурда өткен Spikes Asia фестивалінде Old Spice үшін жасалған «Aidakhar» кейсі (Procter &amp; Gamble / NOTO Agency, Алматы) Music санатында Гран-приге ие болды.&lt;ref name=&quot;spikes-official&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.spikes.asia/news/spikes-asia-announces-its-2025-winners|title=Spikes Asia announces its 2025 winners|publisher=Spikes Asia|date=2025-04-24|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;adobo&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.adobomagazine.com/advertising-awards/spikes-asia-unveils-its-2025-winners/|title=Spikes Asia unveils its 2025 winners|publisher=adobo Magazine|date=2025-04-25|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;campaignasia&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.campaignasia.com/article/australia-and-india-lead-the-grand-prix-tally-at-spikes-asia-2025-as-kazakhstan-s/502141|title=Australia and India lead the Grand Prix tally at Spikes Asia 2025 as Kazakhstan secures first-ever wins|publisher=Campaign Asia|date=2025-04-24|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tribune-spikes&quot;&gt;{{cite web|url=https://tribune.kz/gforce-i-noto-agency-vpervye-dlya-kazahstana-zavoevali-gran-pri-spikes-asia-2025/|title=GForce и NOTO Agency впервые для Казахстана завоевали Гран-при Spikes Asia 2025|publisher=Tribune.kz|date=2025-04-25|lang=ru}}&lt;/ref&gt; Сол жылы «Aidakharr» кейсі Cannes Lions фестивалінің шорт-листіне енді.&lt;ref name=&quot;adasia&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.adasia.info/post/2026-29-06-canneslions|title=Cannes Lions 2026: 4 шорт-листа|publisher=AdAsia (Центрально-Азиатская Рекламная Ассоциация)|date=2026-06|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

2024 жылғы желтоқсанда Мун қазақстандық музыкант Молданазардың Лондондағы AIR Studios студиясында жазылған «Arbir Janga (To every living soul)» әні мен клипінің бас продюсері болды; клиптің режиссері — Жаннат Алшанова, ал жазу процесін режиссер Қанат Бейсекеев құжаттады.&lt;ref name=&quot;tatler-arbir&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.tatlerasia.kz/lifestyle/entertainment/cto-nuzno-znat-o-novoj-pesne-moldanazar-arbir-janga-ru|title=Что нужно знать о новой песне Moldanazar Arbir Janga|publisher=Tatler Asia Kazakhstan|lang=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;parasat-arbir&quot;&gt;{{cite web|url=https://parasat.club/news/moldanazar-predstavil-pesnyu-o-mire-zapisannuyu-v-legendarnoi-studii-air-studios-v-londone-8993|title=Moldanazar представил песню о мире, записанную в легендарной студии AIR Studios в Лондоне|publisher=Parasat|date=2024-12|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

2025 жылғы желтоқсанда Forbes Kazakhstan Мария Мунды «Қазақстандағы маркетинг саласындағы үздік 8 әйел» тізіміне қосты.&lt;ref name=&quot;forbes-top83&quot;&gt;{{cite web|url=https://forbes.kz/articles/oni-zadayut-trendy-top-8-zhenshin-v-kazahstanskom-marketinge|title=Они задают тренды: топ-8 женщин в казахстанском маркетинге|author=Аульбекова А.|publisher=Forbes Kazakhstan|date=2025-12-17|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

== Сараптамалық қызметі ==
2023 жылы Мун қазақстандық STEPPE Awards сыйлығының «Бизнес және кәсіпкерлік» номинациясының кураторы болды.&lt;ref name=&quot;steppe-awards2&quot;&gt;{{cite web|url=https://the-steppe.com/gorod/sobytiya/vselennaya-kreativa-kak-prosila-premiya-steppe-awards-2023|title=Вселенная креатива: как прошла премия STEPPE Awards 2023|publisher=The Steppe|date=2023-11|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

Мун E+ Awards тиімділік сыйлығы мен Red Apple халықаралық жарнама фестивалінің қазылар алқасына кірген.&lt;ref name=&quot;redapple3&quot;&gt;{{cite web|url=https://festival.ru/red-apple-marketing/jury/jury_2395.html|title=Мария Мун. Жюри. Маркетинг|publisher=Международный фестиваль рекламы Red Apple|lang=ru}}&lt;/ref&gt; 2025 жылғы желтоқсанда ол Spikes Asia 2026 фестивалінің Entertainment, Gaming, Music санаттары бойынша қазылар алқасының мүшесі болып жарияланды.&lt;ref name=&quot;spikes-jury&quot;&gt;{{cite web|url=https://canneslions.today/tpost/eorrzunyl1-predstavlyaem-zhyuri-spikes-asia-2026|title=Представляем жюри Spikes Asia 2026|author=Ускембаев А.|publisher=Cannes Lions in KZ, KG, UZ|date=2025-12-11|lang=ru}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==</text>
      <sha1>djeuyy2zf65cdvzcojl3did4aiv2wvp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Норвегия корольдері</title>
    <ns>14</ns>
    <id>785957</id>
    <revision>
      <id>3649035</id>
      <parentid>3648641</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3649035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="r02rz0kiya0j8k7ec4sr2c9we8jip0g" xml:space="preserve">{{commonscat|Royalty of Norway}}
[[Санат:Еуропа монархтары]]</text>
      <sha1>r02rz0kiya0j8k7ec4sr2c9we8jip0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катманду алқабы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>785977</id>
    <revision>
      <id>3649004</id>
      <parentid>3648765</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T16:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AlibekKS</username>
        <id>19967</id>
      </contributor>
      <origin>3649004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3166" sha1="6ndtovy3jhpwj7nqi3n4cw49bwp2f16" xml:space="preserve">Катманду алқабы (непалша: काठमाडाैँ उपत्यका), Непал алқабы, Непа алқабы немесе Суанига атауларымен белгілі, [[Гималай|Гималай тауларының]] арасында орналасқан [[Непал|Непалға]] қарасты алқап. Алқап [[Үндістан түбегі]] мен [[Азия|Азияның]] басқа бөлігіндегі ежелгі өркениеттер тоғысуында орналасқан. Алқапта 130-дан астам монументтер және [[индуизм]] мен [[Буддизм|буддизмдегі]] әулие жерлер орналасқан. Сонымен қатар [[Әлемдік мұра]] тізіміне кіретін бірнеше нысандар да осында орналасқан.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|title=Kathmandu Valley|url=https://whc.unesco.org/en/list/121|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|access-date=8 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20051031092004/https://whc.unesco.org/en/list/121|archive-date=31 October 2005|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Катманду алқабы Непалдағы ең дамыған [[Агломерация|қалалық аггломерациясы]] ''(5 млн)'' болып есептеледі.&lt;ref name=&quot;archive1&quot;&gt;{{cite web|title=Archived copy|url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2022/01/Final%20Preliminary%20Report%20of%20Census%202021%20Newfinal.pdf|website=cbs.gov.np|access-date=22 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206104652/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2022/01/Final%20Preliminary%20Report%20of%20Census%202021%20Newfinal.pdf|archive-date=6 February 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Бұл аггломерация қатарына [[Катманду]], [[Лалитпур]], [[Бхактапур]], [[Чангунараян]], [[Будханильканта]], [[Таракешуар]], [[Гокартешуар]], [[Сурябинаяк]], [[Тоха]], [[Киртипур]], [[Мадхуяпур Тими]] және басқа да қалалар кіреді. Елдегі көптеген компаниялар мен мекемелердің офистері орналасқандықтан, бұл аумақ елдің экономикалық орталығы. [[Дүниежүзілік банк]] деректеріне сәйкес Катманду алқабы [[Оңтүстік Азия|Оңтүстік Азиядағы]] ең жылдам өсіп келе жатқан метрополитан аумақ.&lt;ref name=&quot;Ktmvalleymetro&quot;&gt;{{Cite web|title=Managing Nepal's Urban Transition|url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/04/01/managing-nepals-urban-transition|publisher=World Bank|language=en|access-date=1 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191102160957/https://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/04/01/managing-nepals-urban-transition|archive-date=2 November 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==

[[Санат:Непал]]</text>
      <sha1>6ndtovy3jhpwj7nqi3n4cw49bwp2f16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649047</id>
      <parentid>3649004</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <origin>3649047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3211" sha1="65otygztqtws0ekwbrwy7egz01q4uqu" xml:space="preserve">'''Катманду алқабы''' (непалша: काठमाडाैँ उपत्यका), ''Непал алқабы'', ''Непа алқабы'' немесе ''Суанига'' атауларымен белгілі, [[Гималай|Гималай тауларының]] арасында орналасқан [[Непал|Непалға]] қарасты алқап. Алқап [[Үндістан түбегі]] мен [[Азия|Азияның]] басқа бөлігіндегі ежелгі өркениеттер тоғысуында орналасқан. Алқапта 130-дан астам монументтер және [[индуизм]] мен [[Буддизм|буддизмдегі]] әулие жерлер орналасқан. Сонымен қатар [[Әлемдік мұра]] тізіміне кіретін бірнеше нысандар да осында орналасқан.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|title=Kathmandu Valley|url=https://whc.unesco.org/en/list/121|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|access-date=8 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20051031092004/https://whc.unesco.org/en/list/121|archive-date=31 October 2005|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Катманду алқабы Непалдағы ең дамыған [[Агломерация|қалалық аггломерациясы]] ''(5 млн)'' болып есептеледі.&lt;ref name=&quot;archive1&quot;&gt;{{cite web|title=Archived copy|url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2022/01/Final%20Preliminary%20Report%20of%20Census%202021%20Newfinal.pdf|website=cbs.gov.np|access-date=22 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206104652/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2022/01/Final%20Preliminary%20Report%20of%20Census%202021%20Newfinal.pdf|archive-date=6 February 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Бұл аггломерация қатарына [[Катманду]], [[Лалитпур]], [[Бхактапур]], [[Чангунараян]], [[Будханильканта]], [[Таракешуар]], [[Гокартешуар]], [[Сурябинаяк]], [[Тоха]], [[Киртипур]], [[Мадхуяпур Тими]] және басқа да қалалар кіреді. Елдегі көптеген компаниялар мен мекемелердің офистері орналасқандықтан, бұл аумақ елдің экономикалық орталығы. [[Дүниежүзілік банк]] деректеріне сәйкес Катманду алқабы [[Оңтүстік Азия|Оңтүстік Азиядағы]] ең жылдам өсіп келе жатқан метрополитан аумақ.&lt;ref name=&quot;Ktmvalleymetro&quot;&gt;{{Cite web|title=Managing Nepal's Urban Transition|url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/04/01/managing-nepals-urban-transition|publisher=World Bank|language=en|access-date=1 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191102160957/https://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/04/01/managing-nepals-urban-transition|archive-date=2 November 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Непал]]</text>
      <sha1>65otygztqtws0ekwbrwy7egz01q4uqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649048</id>
      <parentid>3649047</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T18:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasymov</username>
        <id>10777</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Непал|Непал]]» деген санатты аластады; «[[Санат:Непал алқаптары|Непал алқаптары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3649048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3230" sha1="kghy7bcxzavxlu6cb4e7usw1k12cdrp" xml:space="preserve">'''Катманду алқабы''' (непалша: काठमाडाैँ उपत्यका), ''Непал алқабы'', ''Непа алқабы'' немесе ''Суанига'' атауларымен белгілі, [[Гималай|Гималай тауларының]] арасында орналасқан [[Непал|Непалға]] қарасты алқап. Алқап [[Үндістан түбегі]] мен [[Азия|Азияның]] басқа бөлігіндегі ежелгі өркениеттер тоғысуында орналасқан. Алқапта 130-дан астам монументтер және [[индуизм]] мен [[Буддизм|буддизмдегі]] әулие жерлер орналасқан. Сонымен қатар [[Әлемдік мұра]] тізіміне кіретін бірнеше нысандар да осында орналасқан.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|title=Kathmandu Valley|url=https://whc.unesco.org/en/list/121|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|access-date=8 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20051031092004/https://whc.unesco.org/en/list/121|archive-date=31 October 2005|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Катманду алқабы Непалдағы ең дамыған [[Агломерация|қалалық аггломерациясы]] ''(5 млн)'' болып есептеледі.&lt;ref name=&quot;archive1&quot;&gt;{{cite web|title=Archived copy|url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2022/01/Final%20Preliminary%20Report%20of%20Census%202021%20Newfinal.pdf|website=cbs.gov.np|access-date=22 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220206104652/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2022/01/Final%20Preliminary%20Report%20of%20Census%202021%20Newfinal.pdf|archive-date=6 February 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Бұл аггломерация қатарына [[Катманду]], [[Лалитпур]], [[Бхактапур]], [[Чангунараян]], [[Будханильканта]], [[Таракешуар]], [[Гокартешуар]], [[Сурябинаяк]], [[Тоха]], [[Киртипур]], [[Мадхуяпур Тими]] және басқа да қалалар кіреді. Елдегі көптеген компаниялар мен мекемелердің офистері орналасқандықтан, бұл аумақ елдің экономикалық орталығы. [[Дүниежүзілік банк]] деректеріне сәйкес Катманду алқабы [[Оңтүстік Азия|Оңтүстік Азиядағы]] ең жылдам өсіп келе жатқан метрополитан аумақ.&lt;ref name=&quot;Ktmvalleymetro&quot;&gt;{{Cite web|title=Managing Nepal's Urban Transition|url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/04/01/managing-nepals-urban-transition|publisher=World Bank|language=en|access-date=1 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191102160957/https://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/04/01/managing-nepals-urban-transition|archive-date=2 November 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Непал алқаптары]]</text>
      <sha1>kghy7bcxzavxlu6cb4e7usw1k12cdrp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Огре</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786003</id>
    <revision>
      <id>3648912</id>
      <parentid>3648910</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3648912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2142" sha1="e128qf0yvwqes255kgg7fc912v7yh6i" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>e128qf0yvwqes255kgg7fc912v7yh6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648914</id>
      <parentid>3648912</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T12:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3648914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2565" sha1="2n2ianzp49oa5avn1g08t50x45j87r3" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>2n2ianzp49oa5avn1g08t50x45j87r3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648916</id>
      <parentid>3648914</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T12:04:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3648916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3299" sha1="gp3c6mhbpanzjgp7wz341s0yctzxzew" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін Огреге қала мәртебесі берілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>gp3c6mhbpanzjgp7wz341s0yctzxzew</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648917</id>
      <parentid>3648916</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T12:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3648917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3566" sha1="s3pafs2tw88pu4gi3ujkcgx4qh9oxq3" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін Огреге қала мәртебесі берілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>s3pafs2tw88pu4gi3ujkcgx4qh9oxq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648918</id>
      <parentid>3648917</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T12:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ дереккөз</comment>
      <origin>3648918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3804" sha1="ptmag0i08c7jvne0t9ovcaufarnvdcn" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. Латвия тәуелсіздік алғаннан кейін Огреге қала мәртебесі берілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>ptmag0i08c7jvne0t9ovcaufarnvdcn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648919</id>
      <parentid>3648918</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T12:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3648919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4146" sha1="7fvwh1l9lkaley6lmhgqoxa2z35q4g3" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>7fvwh1l9lkaley6lmhgqoxa2z35q4g3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648927</id>
      <parentid>3648919</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3648927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4704" sha1="od0gnxgqevj1yd9fx1v03kqd8rv0v2k" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Огрде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>od0gnxgqevj1yd9fx1v03kqd8rv0v2k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648928</id>
      <parentid>3648927</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру</comment>
      <origin>3648928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5090" sha1="215rymwxbzopdq0syfosms5j5hu3hln" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылдан бастап фабрика құлдырай бастап көп ұзамай жабылды.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>215rymwxbzopdq0syfosms5j5hu3hln</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648929</id>
      <parentid>3648928</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ дереккөз</comment>
      <origin>3648929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5225" sha1="pticjdzdre8xn1fiopferb9yz0gbxpn" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылдан бастап фабрика құлдырай бастап көп ұзамай жабылды.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>pticjdzdre8xn1fiopferb9yz0gbxpn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648930</id>
      <parentid>3648929</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T13:24:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру</comment>
      <origin>3648930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5293" sha1="b1q2h0hmrs7hmvnyggme8dag8bfx2vh" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>b1q2h0hmrs7hmvnyggme8dag8bfx2vh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649008</id>
      <parentid>3648930</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3649008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5916" sha1="1a2h4silo2bfectbihqto719x8fe1p0" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:


== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>1a2h4silo2bfectbihqto719x8fe1p0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649009</id>
      <parentid>3649008</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3649009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6313" sha1="ag0vxg56eo2rkrk0pt47txehomb0fw3" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>ag0vxg56eo2rkrk0pt47txehomb0fw3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649010</id>
      <parentid>3649009</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:17:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3649010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6596" sha1="ihb63bvsk0iyitt4vw0xo5ch2s34309" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирка көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>ihb63bvsk0iyitt4vw0xo5ch2s34309</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649011</id>
      <parentid>3649010</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3649011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7022" sha1="28bxu2bnzfwwkzypmimjoo0pznh2iqt" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>28bxu2bnzfwwkzypmimjoo0pznh2iqt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649012</id>
      <parentid>3649011</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3649012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7248" sha1="9khzbxx1ryvn0c64myj2wkpgjjpe5xy" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>9khzbxx1ryvn0c64myj2wkpgjjpe5xy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649013</id>
      <parentid>3649012</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3649013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7607" sha1="sjqwnysqo58tmtvd83sozmh3oan936f" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>sjqwnysqo58tmtvd83sozmh3oan936f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649014</id>
      <parentid>3649013</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3649014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7993" sha1="g0rdlok5a4hy21k1ra12y8uguryz1c9" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>g0rdlok5a4hy21k1ra12y8uguryz1c9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649015</id>
      <parentid>3649014</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3649015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8193" sha1="scay310hcsgcinjzhdlm73y6ayhwbvg" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>scay310hcsgcinjzhdlm73y6ayhwbvg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649016</id>
      <parentid>3649015</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ дереккөз</comment>
      <origin>3649016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8340" sha1="mmtj3a0xwl2yj6jlisab3knemq3s64h" xml:space="preserve">'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>mmtj3a0xwl2yj6jlisab3knemq3s64h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649017</id>
      <parentid>3649016</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:27:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, толықтыру</comment>
      <origin>3649017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10734" sha1="o9g82j16ct7i8sdg834l62ae3bntrtt" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>o9g82j16ct7i8sdg834l62ae3bntrtt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649018</id>
      <parentid>3649017</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, сурет қою</comment>
      <origin>3649018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10743" sha1="sjwuuf1nz19u2voypavmv59tcios0ye" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>sjwuuf1nz19u2voypavmv59tcios0ye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649019</id>
      <parentid>3649018</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10759" sha1="iw8vw53nkldv0bfzwdugyqky0xmzbqa" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>iw8vw53nkldv0bfzwdugyqky0xmzbqa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649020</id>
      <parentid>3649019</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10783" sha1="80peglzprcmcfdh0xzb3nmh4tkwtl04" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Ogre.svg
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>80peglzprcmcfdh0xzb3nmh4tkwtl04</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649021</id>
      <parentid>3649020</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10807" sha1="7jgtuaoozmf5tytgvj61i13sftnpf4j" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Ogre.svg
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =49 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =36 |lon_sec =17
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =  
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>7jgtuaoozmf5tytgvj61i13sftnpf4j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649022</id>
      <parentid>3649021</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10844" sha1="2vg98x1tf8q6gbncyao514j8y2htbl4" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық орталық
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Ogre.svg
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =49 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =36 |lon_sec =17
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =  
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Latvia
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>2vg98x1tf8q6gbncyao514j8y2htbl4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649024</id>
      <parentid>3649022</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10869" sha1="qc6x0cc7xo0069rofq34q9p4gmce0l5" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық орталық
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Ogre.svg
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =49 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =36 |lon_sec =17
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =  
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-5001, LV-5003
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Latvia
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>qc6x0cc7xo0069rofq34q9p4gmce0l5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649025</id>
      <parentid>3649024</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10879" sha1="o6bv4y1gnm6zkg68xoevdkb4j7ijjo8" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық орталық
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Ogre.svg
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =49 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =36 |lon_sec =17
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =  
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 23 909
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-5001, LV-5003
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Latvia
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>o6bv4y1gnm6zkg68xoevdkb4j7ijjo8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649026</id>
      <parentid>3649025</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10896" sha1="ka9c4ynkwjfq2v0i6dxqpp7dyogt8ut" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық орталық
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Ogre.svg
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =49 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =36 |lon_sec =17
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =  
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1874	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1928
 |жер аумағы              = 16,18	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 23 909
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 1407
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-5001, LV-5003
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Latvia
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>ka9c4ynkwjfq2v0i6dxqpp7dyogt8ut</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649027</id>
      <parentid>3649026</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11017" sha1="3qnc1zisqtl8i3pubhezr6s6mqj4424" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық орталық
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Ogre.svg
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =49 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =36 |lon_sec =17
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =  
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1874	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 1917 жылға дейін - Огер&lt;br /&gt;1941 жылға дейін - Огр&lt;br /&gt;1944 жылға дейін - Огер
 |статус алуы             = 1928
 |жер аумағы              = 16,18	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 23 909
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 1407
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-5001, LV-5003
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Latvia
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>3qnc1zisqtl8i3pubhezr6s6mqj4424</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649028</id>
      <parentid>3649027</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>сурет қою</comment>
      <origin>3649028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11174" sha1="8t6z4nw8ocge10gjzdejzjfw0v5t9cc" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық орталық
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Ogre.svg
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =49 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =36 |lon_sec =17
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =  
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1874	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 1917 жылға дейін - Огер&lt;br /&gt;1941 жылға дейін - Огр&lt;br /&gt;1944 жылға дейін - Огер
 |статус алуы             = 1928
 |жер аумағы              = 16,18	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 23 909
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 1407
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-5001, LV-5003
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Latvia
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Ogres dzelzceļa stacija - ogre11 - Panoramio.jpg|Темір жол стансасы

&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>8t6z4nw8ocge10gjzdejzjfw0v5t9cc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649029</id>
      <parentid>3649028</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Галерея */ сурет қою</comment>
      <origin>3649029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11246" sha1="fvfk3ejj8joorfq1n91izdnktrv8xna" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық орталық
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Ogre.svg
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =49 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =36 |lon_sec =17
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =  
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1874	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 1917 жылға дейін - Огер&lt;br /&gt;1941 жылға дейін - Огр&lt;br /&gt;1944 жылға дейін - Огер
 |статус алуы             = 1928
 |жер аумағы              = 16,18	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 23 909
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 1407
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-5001, LV-5003
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Latvia
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Ogres dzelzceļa stacija - ogre11 - Panoramio.jpg|Темір жол стансасы
Ogres muzejs (10.2023).jpg|Тарих және өнер мұражайы
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>fvfk3ejj8joorfq1n91izdnktrv8xna</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649030</id>
      <parentid>3649029</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Галерея */ сурет қою</comment>
      <origin>3649030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11316" sha1="jvkhaw394pry8ql91o1b0ag98gta8gz" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық орталық
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Ogre.svg
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =49 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =36 |lon_sec =17
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =  
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1874	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 1917 жылға дейін - Огер&lt;br /&gt;1941 жылға дейін - Огр&lt;br /&gt;1944 жылға дейін - Огер
 |статус алуы             = 1928
 |жер аумағы              = 16,18	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 23 909
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 1407
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-5001, LV-5003
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Latvia
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Ogres dzelzceļa stacija - ogre11 - Panoramio.jpg|Темір жол стансасы
Ogres muzejs (10.2023).jpg|Тарих және өнер мұражайы
Огры -Centrala-Bilioteka23.jpg|Орталық кітапхана

&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>jvkhaw394pry8ql91o1b0ag98gta8gz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649031</id>
      <parentid>3649030</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Галерея */ сурет қою</comment>
      <origin>3649031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11355" sha1="jmti8mktw6pi2ohmwtf4uy9gr37r7bl" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Огре
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Ogre}}
 |сурет                   = Ogre3.jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық орталық
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Ogre.svg
 |ту                      = Flag of Ogre.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =49 |lat_sec =01 
  |lon_dir =E |lon_deg =24 |lon_min =36 |lon_sec =17
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             =  
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1874	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 1917 жылға дейін - Огер&lt;br /&gt;1941 жылға дейін - Огр&lt;br /&gt;1944 жылға дейін - Огер
 |статус алуы             = 1928
 |жер аумағы              = 16,18	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 23 909
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 1407
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-5001, LV-5003
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Latvia
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Огре''' ({{lang-lv|Ogre}}) — [[Латвия]]ның орталығындағы қала. 2021 жылдан бастап ол ұлттық маңызы бар қала және [[Огре аймағы]]ның орталығы болып табылады.
Огре халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 23 909 адамды құрады. Огре — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқы бойынша Латвияда 8-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-ogre-11442.html|title=Население Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
Қала [[Даугава]] өзенінің бойында, Огре өзенінің құйылысында, [[Рига]]дан 35 шақырым жерде орналасқан. Огре орналасқан көркем ландшафт, таулармен, ормандармен және өзендермен қоршалған, Латвиядағы курорттық және демалыс орны ретіндегі қалалардың бірі.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-lv-ogre|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
XIII ғасырда қала орнында латгал және лив тайпалары мекендеген. Олардың қонысы Огре өзенінің Даугаваға құятын жерінде орналасқан. Крестшілер келгеннен кейін аумақ Рига епископының меншігіне өтті. Содан кейін, Ливон соғысынан кейін, ол поляктарға, кейіннен шведтерге өтті. Ұлы Солтүстік соғысынан кейін мұндағы жерлер Ресей мемлекетінің құрамына кірді.&lt;br /&gt;
19 ғасырда Огр аймағы Икшкиле жеріне тиесілі болды. Сол кезде онда бірнеше шаруа қожалығы болған. Олар Ригамен ат жегетін пошта арқылы байланысқан. Огре 1861 жылы Рига-Двина теміржолы ашылғаннан кейін экономикалық дамуды бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Огре аралында окоптар салынды. Әскери операциялар кезінде ауыл артиллериялық атыстың астында қалды. 1928 жылы Огре қала мәртебесін алды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала курорттық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Онда трикотаж фабрикасы жұмыс істеді, оның өнімдері көптеген кеңестік республикаларға танымал болды.&lt;br /&gt;
Огре ресми түрде 1862 жылы курорт ретінде ашылды. 1920 жылдардан бастап қала маңындағы жағалау аймағы Рига тұрғындары арасында өте танымал болды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16473-Ogre.html|title=Европа. Латвия. историческая область Видземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

1947 жылы Огре Огре ауданының, ал 1950 жылдан кейін Огре округінің орталығына айналды. 2002 жылы Огре Рига аймағындағы алғашқы Огре қауымдастығының орталығына, ал 2021 жылы жаңадан құрылған Огре аймағының орталығына айналды.

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қалада 8 гектардан астам аумақты алып жатқан Огре тоқыма фабрикасы орналасқан. Компания өнімдері Латвия шекарасынан тыс жерлерде де танымал болды. 1998 жылы ол жеке меншікке берілді және бүгінде тоқыма бұйымдары мен киім-кешек өнімдерін шығарады.

Огреде латыш және орыс тілдеріндегі жалпы білім беретін мектептер, гимназия, жекеменшік мектеп, балабақшалар, ауылшаруашылық мектебі, орман шаруашылығы техникумы, музыка мектебі және көркемсурет мектебі бар. Үш шіркеу бар (православиелік, католиктік және лютерандық).&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://www.secretlatvia.com/ogre/|title=Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Көрікті орындары ==
Огредегі танымал көрікті жерлерге Огре тарихы және өнер мұражайы, Янис Далинс стадионы және Огре жағажайы жатады.
Қала өзінің әдемі көріністері мен табиғи қорықтарының арқасында жаяу серуендеу және велосипед тебу сияқты белсенді демалыс орындарының танымал орны болып табылады.

Огредегі ең танымал көрікті жерлер:
*'''Огре тарихи орталығы''' — бұл аудан Огре қаласының орталығында орналасқан және қаланың бай тарихынан түсінік алуға болады. Онда әдемі саябақ және бірнеше ортағасырлық ғимараттар, соның ішінде 19 ғасырдағы қамал бар.
*'''Нирца көлі''' — Огредегі ең үлкен көл, тыныш сұлулығымен танымал. Келушілер шомылып, қайықпен жүзе алады немесе көл жағасында жай ғана демалуға болады.
*'''Огре-Зили-Кални табиғи саябағы''' — бұл үлкен табиғи саябақ әртүрлі жабайы табиғаттың мекені болып табылады және көптеген жаяу жүру жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, айналадағы ауылдық жерлердің әдемі панорамалық көріністерін ұсынады.
*'''Огре өнер мұражайы''' — бұл мұражайда Латвия суретшілерінің жұмыстары, соның ішінде заманауи және тарихи туындылары бар.
*'''Крапе диірмені''' — бұл тарихи су диірмені әдемі сақталған және дәстүрлі латыш өміріне шолу жасайды. Туристер диірменді аралап, дәстүрлі қолөнер бұйымдарының көрсетілімдерін тамашалай алады.
*'''Ogre Adrenalin Park''' — бұл ашық аспан астындағы шытырман оқиғалы саябақта зиплайнинг, арқанмен секіру және пейнтбол сияқты көптеген іс-шаралар ұсынылады. Бұл отбасылар мен шытырман оқиға іздеушілер үшін тамаша орын.
*'''Огре жағажайы''' — Огре көлінің жағасындағы құмды жағажай — шомылу және күнге қыздырыну үшін танымал орын.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=http://bigkarta.com/latvia-ogre.htm|title=Карта Огре|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-29|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Галерея ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Ogres dzelzceļa stacija - ogre11 - Panoramio.jpg|Темір жол стансасы
Ogres muzejs (10.2023).jpg|Тарих және өнер мұражайы
Ogres -Centrala-Bilioteka23.jpg|Орталық кітапхана
Ogres autoosta 2019.jpg|Автобекет
&lt;/gallery&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>jmti8mktw6pi2ohmwtf4uy9gr37r7bl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Marklinklaters</title>
    <ns>3</ns>
    <id>786006</id>
    <revision>
      <id>3648921</id>
      <timestamp>2026-08-29T12:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3648921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="297" sha1="r45wo5qml89qyxb0pefz9z913xbuk8f" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Marklinklaters}}

-- [[Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов|Нұрлан Рахымжанов]] ([[Қатысушы талқылауы:Нұрлан Рахымжанов|талқылауы]])  17:27, 2026 ж. тамыздың 29 (+05)</text>
      <sha1>r45wo5qml89qyxb0pefz9z913xbuk8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sumitomo Mitsui Trust Holdings</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786009</id>
    <revision>
      <id>3648940</id>
      <timestamp>2026-08-29T14:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Компания  |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社  |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg  |суреті             =   |сурет атауы        =   |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])  |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309  |қызметі...</comment>
      <origin>3648940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3536" sha1="4xrh0qawfk92iboqwhk36dv0lb3sk4d" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社
 |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])
 |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309
 |қызметі            = Бүкіл әлем
 |құрылды            = [[2002 жыл|2002]] (Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Токио]], [[Жапония]]
 |басты адамдары     = Кадзуо Танабэ ([[Президент (корпоративтік лауазым)|президент]])
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Жеке тұлғаларға арналған банк қызметтері]]&lt;br&gt;[[Корпоративтік банк ісі]]&lt;br&gt;[[Активтерді басқару]]&lt;br&gt;[[Инвестицияларды басқару]]
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 83,7 млрд [[Жапония иенасы|иена]] (2014 қаржы жылы)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Status of Profit and Loss|url=http://smth.jp/en/ir/highlight/02/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=[[24 сәуір]] [[2015 жыл|2015]]}}&lt;/ref&gt;
 |активтер           = 989,7 млрд АҚШ доллары ([[наурыз]] [[2022 жыл|2022]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World's Top Asset Management Firms 2022 |url=https://www.advratings.com/top-asset-management-firms |access-date=[[3 маусым]] [[2022 жыл|2022]] |website=www.advratings.com}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 21 113 (2015)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = [[Nikko Asset Management]]
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://smth.jp/en
 |Ортаққор           = 
}}
{{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.'''|三井住友トラストグループ株式会社|Mitsui Sumitomo Torasuto Gurupu [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}, бұрын Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. — штаб-пәтері [[Тиёда]], [[Токио]]да орналасқан жапондық [[Банктік холдингтік компания|қаржылық холдингтік компания]]. Ол активтерді басқаруға, қаржылық брокерлік қызметке және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтерге баса назар аудара отырып, бөлшек және көтерме клиенттерге әртүрлі қаржы өнімдерін ұсынады.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outline of Business |url=http://smth.jp/en/about_us/business/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>4xrh0qawfk92iboqwhk36dv0lb3sk4d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648942</id>
      <parentid>3648940</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3593" sha1="kwd79tpmytd4fxcxwobzlxom4gnmo7f" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社
 |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])
 |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309
 |қызметі            = Бүкіл әлем
 |құрылды            = [[2002 жыл|2002]] (Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Токио]], [[Жапония]]
 |басты адамдары     = Кадзуо Танабэ ([[Президент (корпоративтік лауазым)|президент]])
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Жеке тұлғаларға арналған банк қызметтері]]&lt;br&gt;[[Корпоративтік банк ісі]]&lt;br&gt;[[Активтерді басқару]]&lt;br&gt;[[Инвестицияларды басқару]]
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 83,7 млрд [[Жапония иенасы|иена]] (2014 қаржы жылы)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Status of Profit and Loss|url=http://smth.jp/en/ir/highlight/02/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=[[24 сәуір]] [[2015 жыл|2015]]}}&lt;/ref&gt;
 |активтер           = 989,7 млрд АҚШ доллары ([[наурыз]] [[2022 жыл|2022]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World's Top Asset Management Firms 2022 |url=https://www.advratings.com/top-asset-management-firms |access-date=[[3 маусым]] [[2022 жыл|2022]] |website=www.advratings.com}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 21 113 (2015)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = [[Nikko Asset Management]]
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://smth.jp/en
 |Ортаққор           = 
}}
{{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.'''|三井住友トラストグループ株式会社|Mitsui Sumitomo Torasuto Gurupu [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}, бұрын Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. — штаб-пәтері [[Тиёда]], [[Токио]]да орналасқан жапондық [[Банктік холдингтік компания|қаржылық холдингтік компания]]. Ол активтерді басқаруға, қаржылық брокерлік қызметке және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтерге баса назар аудара отырып, бөлшек және көтерме клиенттерге әртүрлі қаржы өнімдерін ұсынады.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outline of Business |url=http://smth.jp/en/about_us/business/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>kwd79tpmytd4fxcxwobzlxom4gnmo7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648943</id>
      <parentid>3648942</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3648943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3597" sha1="ej055c99mmvuuccp34zxg6hggky0awj" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社
 |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])
 |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309
 |қызметі            = Әлем бойынша
 |құрылды            = [[2002 жыл|2002]] (Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Токио]], [[Жапония]]
 |басты адамдары     = Кадзуо Танабэ ([[Президент (корпоративтік лауазым)|президент]])
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Жеке тұлғаларға арналған банк қызметтері]]&lt;br&gt;[[Корпоративтік банк ісі]]&lt;br&gt;[[Активтерді басқару]]&lt;br&gt;[[Инвестицияларды басқару]]
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 83,7 млрд [[Жапония иенасы|иена]] (2014 қаржы жылы)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Status of Profit and Loss|url=http://smth.jp/en/ir/highlight/02/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=[[24 сәуір]] [[2015 жыл|2015]]}}&lt;/ref&gt;
 |активтер           = 989,7 млрд АҚШ доллары ([[наурыз]] [[2022 жыл|2022]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World's Top Asset Management Firms 2022 |url=https://www.advratings.com/top-asset-management-firms |access-date=[[3 маусым]] [[2022 жыл|2022]] |website=www.advratings.com}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 21 113 (2015)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = [[Nikko Asset Management]]
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://smth.jp/en
 |Ортаққор           = 
}}
{{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.'''|三井住友トラストグループ株式会社|Mitsui Sumitomo Torasuto Gurupu [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}, бұрын Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. — штаб-пәтері [[Тиёда]], [[Токио]]да орналасқан жапондық [[Банктік холдингтік компания|қаржылық холдингтік компания]]. Ол активтерді басқаруға, қаржылық брокерлік қызметке және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтерге баса назар аудара отырып, бөлшек және көтерме клиенттерге әртүрлі қаржы өнімдерін ұсынады.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outline of Business |url=http://smth.jp/en/about_us/business/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>ej055c99mmvuuccp34zxg6hggky0awj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648946</id>
      <parentid>3648943</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4437" sha1="h5tmomb1pfat20t9c1unid9tnxi1ra4" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社
 |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])
 |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309
 |қызметі            = Әлем бойынша
 |құрылды            = [[2002 жыл|2002]] (Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Токио]], [[Жапония]]
 |басты адамдары     = Кадзуо Танабэ ([[Президент (корпоративтік лауазым)|президент]])
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Жеке тұлғаларға арналған банк қызметтері]]&lt;br&gt;[[Корпоративтік банк ісі]]&lt;br&gt;[[Активтерді басқару]]&lt;br&gt;[[Инвестицияларды басқару]]
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 83,7 млрд [[Жапония иенасы|иена]] (2014 қаржы жылы)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Status of Profit and Loss|url=http://smth.jp/en/ir/highlight/02/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=[[24 сәуір]] [[2015 жыл|2015]]}}&lt;/ref&gt;
 |активтер           = 989,7 млрд АҚШ доллары ([[наурыз]] [[2022 жыл|2022]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World's Top Asset Management Firms 2022 |url=https://www.advratings.com/top-asset-management-firms |access-date=[[3 маусым]] [[2022 жыл|2022]] |website=www.advratings.com}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 21 113 (2015)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = [[Nikko Asset Management]]
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://smth.jp/en
 |Ортаққор           = 
}}
{{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.'''|三井住友トラストグループ株式会社|Mitsui Sumitomo Torasuto Gurupu [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}, бұрын Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. — штаб-пәтері [[Тиёда]], [[Токио]]да орналасқан жапондық [[Банктік холдингтік компания|қаржылық холдингтік компания]]. Ол активтерді басқаруға, қаржылық брокерлік қызметке және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтерге баса назар аудара отырып, бөлшек және көтерме клиенттерге әртүрлі қаржы өнімдерін ұсынады.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outline of Business |url=http://smth.jp/en/about_us/business/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Оның негізгі операциялық компаниясы — {{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Bank, Ltd'''|[[三井住友信託銀行|三井住友信託銀行株式会社]]|Mitsui Sumitomo Shintaku Ginkō [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}; ол активтерінің көлемі бойынша Жапониядағы ең ірі сенімгерлік компания және бесінші ірі банк болып табылады.

Компанияның [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] тобымен тікелей капиталдық байланысы жоқ; екі банк тобының атаулары ұқсас болуы олардың екеуінің де тарихи [[Sumitomo]] және [[Mitsui]] конгломераттарынан бастау алуымен байланысты.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>h5tmomb1pfat20t9c1unid9tnxi1ra4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648947</id>
      <parentid>3648946</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5542" sha1="lfwskyc2jzw8twnrk3jxedylryc6e9d" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社
 |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])
 |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309
 |қызметі            = Әлем бойынша
 |құрылды            = [[2002 жыл|2002]] (Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Токио]], [[Жапония]]
 |басты адамдары     = Кадзуо Танабэ ([[Президент (корпоративтік лауазым)|президент]])
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Жеке тұлғаларға арналған банк қызметтері]]&lt;br&gt;[[Корпоративтік банк ісі]]&lt;br&gt;[[Активтерді басқару]]&lt;br&gt;[[Инвестицияларды басқару]]
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 83,7 млрд [[Жапония иенасы|иена]] (2014 қаржы жылы)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Status of Profit and Loss|url=http://smth.jp/en/ir/highlight/02/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=[[24 сәуір]] [[2015 жыл|2015]]}}&lt;/ref&gt;
 |активтер           = 989,7 млрд АҚШ доллары ([[наурыз]] [[2022 жыл|2022]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World's Top Asset Management Firms 2022 |url=https://www.advratings.com/top-asset-management-firms |access-date=[[3 маусым]] [[2022 жыл|2022]] |website=www.advratings.com}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 21 113 (2015)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = [[Nikko Asset Management]]
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://smth.jp/en
 |Ортаққор           = 
}}
{{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.'''|三井住友トラストグループ株式会社|Mitsui Sumitomo Torasuto Gurupu [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}, бұрын Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. — штаб-пәтері [[Тиёда]], [[Токио]]да орналасқан жапондық [[Банктік холдингтік компания|қаржылық холдингтік компания]]. Ол активтерді басқаруға, қаржылық брокерлік қызметке және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтерге баса назар аудара отырып, бөлшек және көтерме клиенттерге әртүрлі қаржы өнімдерін ұсынады.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outline of Business |url=http://smth.jp/en/about_us/business/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Оның негізгі операциялық компаниясы — {{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Bank, Ltd'''|[[三井住友信託銀行|三井住友信託銀行株式会社]]|Mitsui Sumitomo Shintaku Ginkō [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}; ол активтерінің көлемі бойынша Жапониядағы ең ірі сенімгерлік компания және бесінші ірі банк болып табылады.

Компанияның [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] тобымен тікелей капиталдық байланысы жоқ; екі банк тобының атаулары ұқсас болуы олардың екеуінің де тарихи [[Sumitomo]] және [[Mitsui]] конгломераттарынан бастау алуымен байланысты.

Sumitomo Mitsui Trust Holdings пен [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] арасында тек шектеулі бақылау байланысы бар. Іс жүзінде SM Trust Holdings [[Japan Trustee Services Bank]] банкінің шамамен 66%-ын бақылайды. 2017 жылғы 31 наурыздағы жағдай бойынша SM Financial Group веб-сайтында Japan Trustee Services Bank [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] акцияларының 5,50%-ын иеленгені, сондай-ақ № 1 сенімгерлік шот (信託口1) арқылы 1,52%, № 2 сенімгерлік шот (信託口2) арқылы 1,50%, № 5 шот (信託口5) арқылы 2,05%, № 7 сенімгерлік шот (信託口7) арқылы 1,36% және № 9 сенімгерлік шот (信託口9) арқылы 1,85% иеленгені көрсетілген.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shareholding percentage|url=https://www.smfg.co.jp/investor/stock/capital_shares.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=31 наурыз 2017}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>lfwskyc2jzw8twnrk3jxedylryc6e9d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648948</id>
      <parentid>3648947</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5562" sha1="19bfrkph8w6r799eby5m4mr2s9uo3l9" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社
 |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])
 |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309
 |қызметі            = Әлем бойынша
 |құрылды            = [[2002 жыл|2002]] (Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Токио]], [[Жапония]]
 |басты адамдары     = Кадзуо Танабэ ([[Президент (корпоративтік лауазым)|президент]])
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Жеке тұлғаларға арналған банк қызметтері]]&lt;br&gt;[[Корпоративтік банк ісі]]&lt;br&gt;[[Активтерді басқару]]&lt;br&gt;[[Инвестицияларды басқару]]
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 83,7 млрд [[Жапония иенасы|иена]] (2014 қаржы жылы)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Status of Profit and Loss|url=http://smth.jp/en/ir/highlight/02/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=[[24 сәуір]] [[2015 жыл|2015]]}}&lt;/ref&gt;
 |активтер           = 989,7 млрд АҚШ доллары ([[наурыз]] [[2022 жыл|2022]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World's Top Asset Management Firms 2022 |url=https://www.advratings.com/top-asset-management-firms |access-date=[[3 маусым]] [[2022 жыл|2022]] |website=www.advratings.com}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 21 113 (2015)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = [[Nikko Asset Management]]
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://smth.jp/en
 |Ортаққор           = 
}}
{{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.'''|三井住友トラストグループ株式会社|Mitsui Sumitomo Torasuto Gurupu [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}, бұрын Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. — штаб-пәтері [[Тиёда]], [[Токио]]да орналасқан жапондық [[Банктік холдингтік компания|қаржылық холдингтік компания]]. Ол активтерді басқаруға, қаржылық брокерлік қызметке және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтерге баса назар аудара отырып, бөлшек және көтерме клиенттерге әртүрлі қаржы өнімдерін ұсынады.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outline of Business |url=http://smth.jp/en/about_us/business/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Оның негізгі операциялық компаниясы — {{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Bank, Ltd'''|[[三井住友信託銀行|三井住友信託銀行株式会社]]|Mitsui Sumitomo Shintaku Ginkō [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}; ол активтерінің көлемі бойынша Жапониядағы ең ірі сенімгерлік компания және бесінші ірі банк болып табылады.

Компанияның [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] тобымен тікелей капиталдық байланысы жоқ; екі банк тобының атаулары ұқсас болуы олардың екеуінің де тарихи [[Sumitomo]] және [[Mitsui]] конгломераттарынан бастау алуымен байланысты.

Sumitomo Mitsui Trust Holdings пен [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] арасында тек шектеулі бақылау байланысы бар. Іс жүзінде SM Trust Holdings [[Japan Trustee Services Bank]] банкінің шамамен 66%-ын бақылайды. 2017 жылғы 31 наурыздағы жағдай бойынша SM Financial Group веб-сайтында Japan Trustee Services Bank [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] акцияларының 5,50%-ын иеленгені, сондай-ақ № 1 сенімгерлік шот (信託口1) арқылы 1,52%, № 2 сенімгерлік шот (信託口2) арқылы 1,50%, № 5 шот (信託口5) арқылы 2,05%, № 7 сенімгерлік шот (信託口7) арқылы 1,36% және № 9 сенімгерлік шот (信託口9) арқылы 1,85% иеленгені көрсетілген.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shareholding percentage|url=https://www.smfg.co.jp/investor/stock/capital_shares.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=31 наурыз 2017}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>19bfrkph8w6r799eby5m4mr2s9uo3l9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648958</id>
      <parentid>3648948</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3648958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8226" sha1="654u2pcf3ygjhny66v1h9shoo45eoht" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社
 |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])
 |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309
 |қызметі            = Әлем бойынша
 |құрылды            = [[2002 жыл|2002]] (Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Токио]], [[Жапония]]
 |басты адамдары     = Кадзуо Танабэ ([[Президент (корпоративтік лауазым)|президент]])
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Жеке тұлғаларға арналған банк қызметтері]]&lt;br&gt;[[Корпоративтік банк ісі]]&lt;br&gt;[[Активтерді басқару]]&lt;br&gt;[[Инвестицияларды басқару]]
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 83,7 млрд [[Жапония иенасы|иена]] (2014 қаржы жылы)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Status of Profit and Loss|url=http://smth.jp/en/ir/highlight/02/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=[[24 сәуір]] [[2015 жыл|2015]]}}&lt;/ref&gt;
 |активтер           = 989,7 млрд АҚШ доллары ([[наурыз]] [[2022 жыл|2022]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World's Top Asset Management Firms 2022 |url=https://www.advratings.com/top-asset-management-firms |access-date=[[3 маусым]] [[2022 жыл|2022]] |website=www.advratings.com}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 21 113 (2015)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = [[Nikko Asset Management]]
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://smth.jp/en
 |Ортаққор           = 
}}
{{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.'''|三井住友トラストグループ株式会社|Mitsui Sumitomo Torasuto Gurupu [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}, бұрын Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. — штаб-пәтері [[Тиёда]], [[Токио]]да орналасқан жапондық [[Банктік холдингтік компания|қаржылық холдингтік компания]]. Ол активтерді басқаруға, қаржылық брокерлік қызметке және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтерге баса назар аудара отырып, бөлшек және көтерме клиенттерге әртүрлі қаржы өнімдерін ұсынады.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outline of Business |url=http://smth.jp/en/about_us/business/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Оның негізгі операциялық компаниясы — {{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Bank, Ltd'''|[[三井住友信託銀行|三井住友信託銀行株式会社]]|Mitsui Sumitomo Shintaku Ginkō [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}; ол активтерінің көлемі бойынша Жапониядағы ең ірі сенімгерлік компания және бесінші ірі банк болып табылады.

Компанияның [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] тобымен тікелей капиталдық байланысы жоқ; екі банк тобының атаулары ұқсас болуы олардың екеуінің де тарихи [[Sumitomo]] және [[Mitsui]] конгломераттарынан бастау алуымен байланысты.

Sumitomo Mitsui Trust Holdings пен [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] арасында тек шектеулі бақылау байланысы бар. Іс жүзінде SM Trust Holdings [[Japan Trustee Services Bank]] банкінің шамамен 66%-ын бақылайды. 2017 жылғы 31 наурыздағы жағдай бойынша SM Financial Group веб-сайтында Japan Trustee Services Bank [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] акцияларының 5,50%-ын иеленгені, сондай-ақ № 1 сенімгерлік шот (信託口1) арқылы 1,52%, № 2 сенімгерлік шот (信託口2) арқылы 1,50%, № 5 шот (信託口5) арқылы 2,05%, № 7 сенімгерлік шот (信託口7) арқылы 1,36% және № 9 сенімгерлік шот (信託口9) арқылы 1,85% иеленгені көрсетілген.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shareholding percentage|url=https://www.smfg.co.jp/investor/stock/capital_shares.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=31 наурыз 2017}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Chuo Mitsui ===
SMT-дің ең алғашқы ізашары — 1924 жылғы наурызда жарғылық капиталы 30 млн иен болып құрылған '''Mitsui Trust Company Ltd'''. 1948 жылғы наурызда ол атауын '''Tokyo Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' деп өзгертті. 1952 жылы атауын қайтадан '''Mitsui Trust and Banking Company, Ltd''' деп өзгертті.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

'''Chuo Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' 1962 жылғы мамырда жарғылық капиталы 2,5 млрд иен болып, [[Tokai Bank]], [[Dai-Ichi Bank|Dai-Ichi]] Bank, [[Industrial Bank of Japan]] және басқа да қаржы институттарының қолдауымен құрылды. Ол Tokai мен Dai-Ichi банктерінің сенімгерлік бизнесін, сондай-ақ Japan Securities Agents, Ltd. компаниясының акцияларды беру жөніндегі агенттік қызметін өзіне қабылдады. 1998 жылы [[Hokkaido Takushoku Bank]] банкінің Хонсюдағы операцияларын сатып алды.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Mitsui Trust пен Chuo Trust 1999 жылғы мамырда бірігу туралы келісімге қол қойып, 2000 жылғы сәуірде бірігуді аяқтады, нәтижесінде {{nihongo|'''Chuo Mitsui Trust and Banking Co., Ltd.'''|[[中央三井信託銀行|中央三井信託銀行株式会社]]}} құрылды. 2001 жылы Chuo Mitsui '''Mitsui Trust Holdings, Inc.''' деп аталатын жаңа банктік холдингтік компания құру жоспарын жариялады, ол 2002 жылғы ақпанда құрылды. 2007 жылы оның атауы {{nihongo|'''Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc.'''|中央三井トラスト・ホールディングス|中央三井トラスト・ホールディングス株式会社]]}} болып өзгертілді.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>654u2pcf3ygjhny66v1h9shoo45eoht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648959</id>
      <parentid>3648958</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3648959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9099" sha1="ceqkzuy2jr997ml4angbcenbp0qlc6g" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社
 |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])
 |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309
 |қызметі            = Әлем бойынша
 |құрылды            = [[2002 жыл|2002]] (Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Токио]], [[Жапония]]
 |басты адамдары     = Кадзуо Танабэ ([[Президент (корпоративтік лауазым)|президент]])
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Жеке тұлғаларға арналған банк қызметтері]]&lt;br&gt;[[Корпоративтік банк ісі]]&lt;br&gt;[[Активтерді басқару]]&lt;br&gt;[[Инвестицияларды басқару]]
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 83,7 млрд [[Жапония иенасы|иена]] (2014 қаржы жылы)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Status of Profit and Loss|url=http://smth.jp/en/ir/highlight/02/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=[[24 сәуір]] [[2015 жыл|2015]]}}&lt;/ref&gt;
 |активтер           = 989,7 млрд АҚШ доллары ([[наурыз]] [[2022 жыл|2022]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World's Top Asset Management Firms 2022 |url=https://www.advratings.com/top-asset-management-firms |access-date=[[3 маусым]] [[2022 жыл|2022]] |website=www.advratings.com}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 21 113 (2015)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = [[Nikko Asset Management]]
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://smth.jp/en
 |Ортаққор           = 
}}
{{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.'''|三井住友トラストグループ株式会社|Mitsui Sumitomo Torasuto Gurupu [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}, бұрын Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. — штаб-пәтері [[Тиёда]], [[Токио]]да орналасқан жапондық [[Банктік холдингтік компания|қаржылық холдингтік компания]]. Ол активтерді басқаруға, қаржылық брокерлік қызметке және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтерге баса назар аудара отырып, бөлшек және көтерме клиенттерге әртүрлі қаржы өнімдерін ұсынады.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outline of Business |url=http://smth.jp/en/about_us/business/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Оның негізгі операциялық компаниясы — {{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Bank, Ltd'''|[[三井住友信託銀行|三井住友信託銀行株式会社]]|Mitsui Sumitomo Shintaku Ginkō [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}; ол активтерінің көлемі бойынша Жапониядағы ең ірі сенімгерлік компания және бесінші ірі банк болып табылады.

Компанияның [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] тобымен тікелей капиталдық байланысы жоқ; екі банк тобының атаулары ұқсас болуы олардың екеуінің де тарихи [[Sumitomo]] және [[Mitsui]] конгломераттарынан бастау алуымен байланысты.

Sumitomo Mitsui Trust Holdings пен [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] арасында тек шектеулі бақылау байланысы бар. Іс жүзінде SM Trust Holdings [[Japan Trustee Services Bank]] банкінің шамамен 66%-ын бақылайды. 2017 жылғы 31 наурыздағы жағдай бойынша SM Financial Group веб-сайтында Japan Trustee Services Bank [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] акцияларының 5,50%-ын иеленгені, сондай-ақ № 1 сенімгерлік шот (信託口1) арқылы 1,52%, № 2 сенімгерлік шот (信託口2) арқылы 1,50%, № 5 шот (信託口5) арқылы 2,05%, № 7 сенімгерлік шот (信託口7) арқылы 1,36% және № 9 сенімгерлік шот (信託口9) арқылы 1,85% иеленгені көрсетілген.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shareholding percentage|url=https://www.smfg.co.jp/investor/stock/capital_shares.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=31 наурыз 2017}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Chuo Mitsui ===
SMT-дің ең алғашқы ізашары — 1924 жылғы наурызда жарғылық капиталы 30 млн иен болып құрылған '''Mitsui Trust Company Ltd'''. 1948 жылғы наурызда ол атауын '''Tokyo Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' деп өзгертті. 1952 жылы атауын қайтадан '''Mitsui Trust and Banking Company, Ltd''' деп өзгертті.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

'''Chuo Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' 1962 жылғы мамырда жарғылық капиталы 2,5 млрд иен болып, [[Tokai Bank]], [[Dai-Ichi Bank|Dai-Ichi]] Bank, [[Industrial Bank of Japan]] және басқа да қаржы институттарының қолдауымен құрылды. Ол Tokai мен Dai-Ichi банктерінің сенімгерлік бизнесін, сондай-ақ Japan Securities Agents, Ltd. компаниясының акцияларды беру жөніндегі агенттік қызметін өзіне қабылдады. 1998 жылы [[Hokkaido Takushoku Bank]] банкінің Хонсюдағы операцияларын сатып алды.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Mitsui Trust пен Chuo Trust 1999 жылғы мамырда бірігу туралы келісімге қол қойып, 2000 жылғы сәуірде бірігуді аяқтады, нәтижесінде {{nihongo|'''Chuo Mitsui Trust and Banking Co., Ltd.'''|中央三井信託銀行|中央三井信託銀行株式会社]]}} құрылды. 2001 жылы Chuo Mitsui '''Mitsui Trust Holdings, Inc.''' деп аталатын жаңа банктік холдингтік компания құру жоспарын жариялады, ол 2002 жылғы ақпанда құрылды. 2007 жылы оның атауы {{nihongo|'''Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc.'''|中央三井トラスト・ホールディングス|中央三井トラスト・ホールディングス株式会社]]}} болып өзгертілді.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

=== Sumitomo Trust ===
'''Sumitomo Trust Co., Ltd.''' 1925 жылғы шілдеде жарғылық капиталы 20 млн иен болып, штаб-пәтері Осакадағы Авадзитё ауданында құрылды. 1948 жылы атауын '''Fuji Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' деп өзгертті, ал 1952 жылы {{nihongo|'''Sumitomo Trust and Banking Co., Ltd.'''|住友信託銀行|住友信託銀行株式会社]]}} атауын қабылдады. 1962 жылы штаб-пәтерін Осакадағы Китахама ауданында орналасқан Sumitomo Building ғимаратына көшірді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=History The Sumitomo Trust &amp; Banking Co., Ltd.|url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/stb/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=24 сәуір 2015}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>ceqkzuy2jr997ml4angbcenbp0qlc6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648960</id>
      <parentid>3648959</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sumitomo Trust */</comment>
      <origin>3648960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11171" sha1="brr0gsvv3umpd9oklt65n4y5hn858qi" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社
 |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])
 |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309
 |қызметі            = Әлем бойынша
 |құрылды            = [[2002 жыл|2002]] (Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Токио]], [[Жапония]]
 |басты адамдары     = Кадзуо Танабэ ([[Президент (корпоративтік лауазым)|президент]])
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Жеке тұлғаларға арналған банк қызметтері]]&lt;br&gt;[[Корпоративтік банк ісі]]&lt;br&gt;[[Активтерді басқару]]&lt;br&gt;[[Инвестицияларды басқару]]
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 83,7 млрд [[Жапония иенасы|иена]] (2014 қаржы жылы)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Status of Profit and Loss|url=http://smth.jp/en/ir/highlight/02/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=[[24 сәуір]] [[2015 жыл|2015]]}}&lt;/ref&gt;
 |активтер           = 989,7 млрд АҚШ доллары ([[наурыз]] [[2022 жыл|2022]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World's Top Asset Management Firms 2022 |url=https://www.advratings.com/top-asset-management-firms |access-date=[[3 маусым]] [[2022 жыл|2022]] |website=www.advratings.com}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 21 113 (2015)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = [[Nikko Asset Management]]
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://smth.jp/en
 |Ортаққор           = 
}}
{{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.'''|三井住友トラストグループ株式会社|Mitsui Sumitomo Torasuto Gurupu [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}, бұрын Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. — штаб-пәтері [[Тиёда]], [[Токио]]да орналасқан жапондық [[Банктік холдингтік компания|қаржылық холдингтік компания]]. Ол активтерді басқаруға, қаржылық брокерлік қызметке және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтерге баса назар аудара отырып, бөлшек және көтерме клиенттерге әртүрлі қаржы өнімдерін ұсынады.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outline of Business |url=http://smth.jp/en/about_us/business/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Оның негізгі операциялық компаниясы — {{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Bank, Ltd'''|[[三井住友信託銀行|三井住友信託銀行株式会社]]|Mitsui Sumitomo Shintaku Ginkō [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}; ол активтерінің көлемі бойынша Жапониядағы ең ірі сенімгерлік компания және бесінші ірі банк болып табылады.

Компанияның [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] тобымен тікелей капиталдық байланысы жоқ; екі банк тобының атаулары ұқсас болуы олардың екеуінің де тарихи [[Sumitomo]] және [[Mitsui]] конгломераттарынан бастау алуымен байланысты.

Sumitomo Mitsui Trust Holdings пен [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] арасында тек шектеулі бақылау байланысы бар. Іс жүзінде SM Trust Holdings [[Japan Trustee Services Bank]] банкінің шамамен 66%-ын бақылайды. 2017 жылғы 31 наурыздағы жағдай бойынша SM Financial Group веб-сайтында Japan Trustee Services Bank [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] акцияларының 5,50%-ын иеленгені, сондай-ақ № 1 сенімгерлік шот (信託口1) арқылы 1,52%, № 2 сенімгерлік шот (信託口2) арқылы 1,50%, № 5 шот (信託口5) арқылы 2,05%, № 7 сенімгерлік шот (信託口7) арқылы 1,36% және № 9 сенімгерлік шот (信託口9) арқылы 1,85% иеленгені көрсетілген.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shareholding percentage|url=https://www.smfg.co.jp/investor/stock/capital_shares.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=31 наурыз 2017}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Chuo Mitsui ===
SMT-дің ең алғашқы ізашары — 1924 жылғы наурызда жарғылық капиталы 30 млн иен болып құрылған '''Mitsui Trust Company Ltd'''. 1948 жылғы наурызда ол атауын '''Tokyo Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' деп өзгертті. 1952 жылы атауын қайтадан '''Mitsui Trust and Banking Company, Ltd''' деп өзгертті.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

'''Chuo Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' 1962 жылғы мамырда жарғылық капиталы 2,5 млрд иен болып, [[Tokai Bank]], [[Dai-Ichi Bank|Dai-Ichi]] Bank, [[Industrial Bank of Japan]] және басқа да қаржы институттарының қолдауымен құрылды. Ол Tokai мен Dai-Ichi банктерінің сенімгерлік бизнесін, сондай-ақ Japan Securities Agents, Ltd. компаниясының акцияларды беру жөніндегі агенттік қызметін өзіне қабылдады. 1998 жылы [[Hokkaido Takushoku Bank]] банкінің Хонсюдағы операцияларын сатып алды.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Mitsui Trust пен Chuo Trust 1999 жылғы мамырда бірігу туралы келісімге қол қойып, 2000 жылғы сәуірде бірігуді аяқтады, нәтижесінде {{nihongo|'''Chuo Mitsui Trust and Banking Co., Ltd.'''|中央三井信託銀行|中央三井信託銀行株式会社]]}} құрылды. 2001 жылы Chuo Mitsui '''Mitsui Trust Holdings, Inc.''' деп аталатын жаңа банктік холдингтік компания құру жоспарын жариялады, ол 2002 жылғы ақпанда құрылды. 2007 жылы оның атауы {{nihongo|'''Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc.'''|中央三井トラスト・ホールディングス|中央三井トラスト・ホールディングス株式会社]]}} болып өзгертілді.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

=== Sumitomo Trust ===
'''Sumitomo Trust Co., Ltd.''' 1925 жылғы шілдеде жарғылық капиталы 20 млн иен болып, штаб-пәтері Осакадағы Авадзитё ауданында құрылды. 1948 жылы атауын '''Fuji Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' деп өзгертті, ал 1952 жылы {{nihongo|'''Sumitomo Trust and Banking Co., Ltd.'''|住友信託銀行|住友信託銀行株式会社]]}} атауын қабылдады. 1962 жылы штаб-пәтерін Осакадағы Китахама ауданында орналасқан Sumitomo Building ғимаратына көшірді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=History The Sumitomo Trust &amp; Banking Co., Ltd.|url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/stb/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=24 сәуір 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Бірігуі ===
Chuo Mitsui 2009 жылғы қарашада The Sumitomo Trust and Banking Co., Ltd. банкімен бірігуге келісті және 2011 жылғы сәуірде Chuo Mitsui мен Sumitomo Trust арасындағы акциялар айырбасы арқылы '''Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.''' холдингтік компаниясын құрды. Осы холдингтік компанияға қарасты үш негізгі сенімгерлік банк 2012 жылғы сәуірде бірігіп, Sumitomo Mitsui Trust Bank, Ltd. банкін құрды.&lt;ref name=&quot;history3&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt; SMTB Жапониядағы ең ірі сенімгерлік банкке және активтерінің көлемі бойынша елдегі бесінші ірі коммерциялық банкке айналды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Saito |first1=Tokuhiko |date=2 сәуір 2012 |title=Japan's largest trust bank is born |work=The Asahi Shimbun |url=http://ajw.asahi.com/article/business/AJ201204020034 |access-date=24 сәуір 2015}}&lt;/ref&gt;

2012 жылы Chuo Mitsui қорының менеджері [[Nomura Securities]] компаниясынан [[Mizuho Financial Group]]-тың 2010 жылғы акциялар шығарылымына қатысты жария етілмеген ақпаратты пайдаланып сауда жасағаны анықталғаннан кейін, SMTB-ге [[инсайдерлік сауда]] үшін айыппұл салынды.&lt;ref&gt;{{cite news |date=31 мамыр 2012 |title=SESC: Fine Sumitomo Mitsui Trust ¥80,000 for insider trading scam |work=The Japan Times |agency=Jiji |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2012/05/31/business/sesc-fine-sumitomo-mitsui-trust-80000-for-insider-trading-scam/#.VTnlB9Kqqko |access-date=24 сәуір 2015}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>brr0gsvv3umpd9oklt65n4y5hn858qi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648961</id>
      <parentid>3648960</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12177" sha1="kcwugq771witf4tdnezrik70xryqwk3" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社
 |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])
 |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309
 |қызметі            = Әлем бойынша
 |құрылды            = [[2002 жыл|2002]] (Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Токио]], [[Жапония]]
 |басты адамдары     = Кадзуо Танабэ ([[Президент (корпоративтік лауазым)|президент]])
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Жеке тұлғаларға арналған банк қызметтері]]&lt;br&gt;[[Корпоративтік банк ісі]]&lt;br&gt;[[Активтерді басқару]]&lt;br&gt;[[Инвестицияларды басқару]]
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 83,7 млрд [[Жапония иенасы|иена]] (2014 қаржы жылы)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Status of Profit and Loss|url=http://smth.jp/en/ir/highlight/02/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=[[24 сәуір]] [[2015 жыл|2015]]}}&lt;/ref&gt;
 |активтер           = 989,7 млрд АҚШ доллары ([[наурыз]] [[2022 жыл|2022]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World's Top Asset Management Firms 2022 |url=https://www.advratings.com/top-asset-management-firms |access-date=[[3 маусым]] [[2022 жыл|2022]] |website=www.advratings.com}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 21 113 (2015)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = [[Nikko Asset Management]]
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://smth.jp/en
 |Ортаққор           = 
}}
{{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.'''|三井住友トラストグループ株式会社|Mitsui Sumitomo Torasuto Gurupu [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}, бұрын Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. — штаб-пәтері [[Тиёда]], [[Токио]]да орналасқан жапондық [[Банктік холдингтік компания|қаржылық холдингтік компания]]. Ол активтерді басқаруға, қаржылық брокерлік қызметке және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтерге баса назар аудара отырып, бөлшек және көтерме клиенттерге әртүрлі қаржы өнімдерін ұсынады.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outline of Business |url=http://smth.jp/en/about_us/business/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Оның негізгі операциялық компаниясы — {{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Bank, Ltd'''|[[三井住友信託銀行|三井住友信託銀行株式会社]]|Mitsui Sumitomo Shintaku Ginkō [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}; ол активтерінің көлемі бойынша Жапониядағы ең ірі сенімгерлік компания және бесінші ірі банк болып табылады.

Компанияның [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] тобымен тікелей капиталдық байланысы жоқ; екі банк тобының атаулары ұқсас болуы олардың екеуінің де тарихи [[Sumitomo]] және [[Mitsui]] конгломераттарынан бастау алуымен байланысты.

Sumitomo Mitsui Trust Holdings пен [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] арасында тек шектеулі бақылау байланысы бар. Іс жүзінде SM Trust Holdings [[Japan Trustee Services Bank]] банкінің шамамен 66%-ын бақылайды. 2017 жылғы 31 наурыздағы жағдай бойынша SM Financial Group веб-сайтында Japan Trustee Services Bank [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] акцияларының 5,50%-ын иеленгені, сондай-ақ № 1 сенімгерлік шот (信託口1) арқылы 1,52%, № 2 сенімгерлік шот (信託口2) арқылы 1,50%, № 5 шот (信託口5) арқылы 2,05%, № 7 сенімгерлік шот (信託口7) арқылы 1,36% және № 9 сенімгерлік шот (信託口9) арқылы 1,85% иеленгені көрсетілген.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shareholding percentage|url=https://www.smfg.co.jp/investor/stock/capital_shares.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=31 наурыз 2017}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Chuo Mitsui ===
SMT-дің ең алғашқы ізашары — 1924 жылғы наурызда жарғылық капиталы 30 млн иен болып құрылған '''Mitsui Trust Company Ltd'''. 1948 жылғы наурызда ол атауын '''Tokyo Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' деп өзгертті. 1952 жылы атауын қайтадан '''Mitsui Trust and Banking Company, Ltd''' деп өзгертті.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

'''Chuo Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' 1962 жылғы мамырда жарғылық капиталы 2,5 млрд иен болып, [[Tokai Bank]], [[Dai-Ichi Bank|Dai-Ichi]] Bank, [[Industrial Bank of Japan]] және басқа да қаржы институттарының қолдауымен құрылды. Ол Tokai мен Dai-Ichi банктерінің сенімгерлік бизнесін, сондай-ақ Japan Securities Agents, Ltd. компаниясының акцияларды беру жөніндегі агенттік қызметін өзіне қабылдады. 1998 жылы [[Hokkaido Takushoku Bank]] банкінің Хонсюдағы операцияларын сатып алды.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Mitsui Trust пен Chuo Trust 1999 жылғы мамырда бірігу туралы келісімге қол қойып, 2000 жылғы сәуірде бірігуді аяқтады, нәтижесінде {{nihongo|'''Chuo Mitsui Trust and Banking Co., Ltd.'''|中央三井信託銀行|中央三井信託銀行株式会社]]}} құрылды. 2001 жылы Chuo Mitsui '''Mitsui Trust Holdings, Inc.''' деп аталатын жаңа банктік холдингтік компания құру жоспарын жариялады, ол 2002 жылғы ақпанда құрылды. 2007 жылы оның атауы {{nihongo|'''Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc.'''|中央三井トラスト・ホールディングス|中央三井トラスト・ホールディングス株式会社]]}} болып өзгертілді.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

=== Sumitomo Trust ===
'''Sumitomo Trust Co., Ltd.''' 1925 жылғы шілдеде жарғылық капиталы 20 млн иен болып, штаб-пәтері Осакадағы Авадзитё ауданында құрылды. 1948 жылы атауын '''Fuji Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' деп өзгертті, ал 1952 жылы {{nihongo|'''Sumitomo Trust and Banking Co., Ltd.'''|住友信託銀行|住友信託銀行株式会社]]}} атауын қабылдады. 1962 жылы штаб-пәтерін Осакадағы Китахама ауданында орналасқан Sumitomo Building ғимаратына көшірді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=History The Sumitomo Trust &amp; Banking Co., Ltd.|url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/stb/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=24 сәуір 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Бірігуі ===
Chuo Mitsui 2009 жылғы қарашада The Sumitomo Trust and Banking Co., Ltd. банкімен бірігуге келісті және 2011 жылғы сәуірде Chuo Mitsui мен Sumitomo Trust арасындағы акциялар айырбасы арқылы '''Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.''' холдингтік компаниясын құрды. Осы холдингтік компанияға қарасты үш негізгі сенімгерлік банк 2012 жылғы сәуірде бірігіп, Sumitomo Mitsui Trust Bank, Ltd. банкін құрды.&lt;ref name=&quot;history3&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt; SMTB Жапониядағы ең ірі сенімгерлік банкке және активтерінің көлемі бойынша елдегі бесінші ірі коммерциялық банкке айналды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Saito |first1=Tokuhiko |date=2 сәуір 2012 |title=Japan's largest trust bank is born |work=The Asahi Shimbun |url=http://ajw.asahi.com/article/business/AJ201204020034 |access-date=24 сәуір 2015}}&lt;/ref&gt;

2012 жылы Chuo Mitsui қорының менеджері [[Nomura Securities]] компаниясынан [[Mizuho Financial Group]]-тың 2010 жылғы акциялар шығарылымына қатысты жария етілмеген ақпаратты пайдаланып сауда жасағаны анықталғаннан кейін, SMTB-ге [[инсайдерлік сауда]] үшін айыппұл салынды.&lt;ref&gt;{{cite news |date=31 мамыр 2012 |title=SESC: Fine Sumitomo Mitsui Trust ¥80,000 for insider trading scam |work=The Japan Times |agency=Jiji |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2012/05/31/business/sesc-fine-sumitomo-mitsui-trust-80000-for-insider-trading-scam/#.VTnlB9Kqqko |access-date=24 сәуір 2015}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Токио қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Осака биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Nikkei 225 құрамындағы компаниялар]]
[[Санат:Жапония банктері]]
[[Санат:Mitsui]]
[[Санат:Жапонияның мемлекеттік компаниялары]]
[[Санат:Sumitomo Group]]
[[Санат:2002 жылы құрылған банктер]]
[[Санат:2002 жылы құрылған холдингтік компаниялар]]
[[Санат:2002 жылы құрылған Жапония компаниялары]]
[[Санат:Токиода орналасқан қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Токиода орналасқан холдингтік компаниялар]]
[[Санат:Активтерді басқару компаниялары]]</text>
      <sha1>kcwugq771witf4tdnezrik70xryqwk3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648962</id>
      <parentid>3648961</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T14:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12171" sha1="h4owgjihld2p7zonlcmkmskcxz15nlm" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.&lt;br&gt;三井住友トラストグループ株式会社
 |логотипі           = Sumitomo Mitsui Trust Holdings Logo.svg
 |суреті             = 
 |сурет атауы        = 
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]] ([[Кабусики-гайся|KK]])
 |биржадағы листингі = [[Токио қор биржасы|TYO]]: 8309
 |қызметі            = Әлем бойынша
 |құрылды            = [[2002 жыл|2002]] (Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Токио]], [[Жапония]]
 |басты адамдары     = Кадзуо Танабэ ([[Президент (корпоративтік лауазым)|президент]])
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Жеке тұлғаларға арналған банк қызметтері]]&lt;br&gt;[[Корпоративтік банк ісі]]&lt;br&gt;[[Активтерді басқару]]&lt;br&gt;[[Инвестицияларды басқару]]
 |меншікті капиталы  = 
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 
 |таза табысы        = 83,7 млрд [[Жапония иенасы|иена]] (2014 қаржы жылы)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Status of Profit and Loss|url=http://smth.jp/en/ir/highlight/02/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=[[24 сәуір]] [[2015 жыл|2015]]}}&lt;/ref&gt;
 |активтер           = 989,7 млрд АҚШ доллары ([[наурыз]] [[2022 жыл|2022]])&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World's Top Asset Management Firms 2022 |url=https://www.advratings.com/top-asset-management-firms |access-date=[[3 маусым]] [[2022 жыл|2022]] |website=www.advratings.com}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 21 113 (2015)
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = [[Nikko Asset Management]]
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://smth.jp/en
 |Ортаққор           = 
}}
{{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Group, Inc.'''|三井住友トラストグループ株式会社|Mitsui Sumitomo Torasuto Gurupu [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}, бұрын Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc. — штаб-пәтері [[Тиёда]], [[Токио]]да орналасқан жапондық [[Банктік холдингтік компания|қаржылық холдингтік компания]]. Ол активтерді басқаруға, қаржылық брокерлік қызметке және жылжымайтын мүлік саласындағы қызметтерге баса назар аудара отырып, бөлшек және көтерме клиенттерге әртүрлі қаржы өнімдерін ұсынады.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outline of Business |url=http://smth.jp/en/about_us/business/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Оның негізгі операциялық компаниясы — {{nihongo|'''Sumitomo Mitsui Trust Bank, Ltd'''|[[三井住友信託銀行|三井住友信託銀行株式会社]]|Mitsui Sumitomo Shintaku Ginkō [[Kabushiki kaisha|Kabushiki Gaisha]]}}; ол активтерінің көлемі бойынша Жапониядағы ең ірі сенімгерлік компания және бесінші ірі банк болып табылады.

Компанияның [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] тобымен тікелей капиталдық байланысы жоқ; екі банк тобының атаулары ұқсас болуы олардың екеуінің де тарихи [[Sumitomo]] және [[Mitsui]] конгломераттарынан бастау алуымен байланысты.

Sumitomo Mitsui Trust Holdings пен [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] арасында тек шектеулі бақылау байланысы бар. Іс жүзінде SM Trust Holdings [[Japan Trustee Services Bank]] банкінің шамамен 66%-ын бақылайды. 2017 жылғы 31 наурыздағы жағдай бойынша SM Financial Group веб-сайтында Japan Trustee Services Bank [[Sumitomo Mitsui Financial Group]] акцияларының 5,50%-ын иеленгені, сондай-ақ № 1 сенімгерлік шот (信託口1) арқылы 1,52%, № 2 сенімгерлік шот (信託口2) арқылы 1,50%, № 5 шот (信託口5) арқылы 2,05%, № 7 сенімгерлік шот (信託口7) арқылы 1,36% және № 9 сенімгерлік шот (信託口9) арқылы 1,85% иеленгені көрсетілген.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Shareholding percentage|url=https://www.smfg.co.jp/investor/stock/capital_shares.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=31 наурыз 2017}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
=== Chuo Mitsui ===
SMT-дің ең алғашқы ізашары — 1924 жылғы наурызда жарғылық капиталы 30 млн иен болып құрылған '''Mitsui Trust Company Ltd'''. 1948 жылғы наурызда ол атауын '''Tokyo Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' деп өзгертті. 1952 жылы атауын қайтадан '''Mitsui Trust and Banking Company, Ltd''' деп өзгертті.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

'''Chuo Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' 1962 жылғы мамырда жарғылық капиталы 2,5 млрд иен болып, [[Tokai Bank]], [[Dai-Ichi Bank|Dai-Ichi]] Bank, [[Industrial Bank of Japan]] және басқа да қаржы институттарының қолдауымен құрылды. Ол Tokai мен Dai-Ichi банктерінің сенімгерлік бизнесін, сондай-ақ Japan Securities Agents, Ltd. компаниясының акцияларды беру жөніндегі агенттік қызметін өзіне қабылдады. 1998 жылы [[Hokkaido Takushoku Bank]] банкінің Хонсюдағы операцияларын сатып алды.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

Mitsui Trust пен Chuo Trust 1999 жылғы мамырда бірігу туралы келісімге қол қойып, 2000 жылғы сәуірде бірігуді аяқтады, нәтижесінде {{nihongo|'''Chuo Mitsui Trust and Banking Co., Ltd.'''|中央三井信託銀行|中央三井信託銀行株式会社]]}} құрылды. 2001 жылы Chuo Mitsui '''Mitsui Trust Holdings, Inc.''' деп аталатын жаңа банктік холдингтік компания құру жоспарын жариялады, ол 2002 жылғы ақпанда құрылды. 2007 жылы оның атауы {{nihongo|'''Chuo Mitsui Trust Holdings, Inc.'''|中央三井トラスト・ホールディングス|中央三井トラスト・ホールディングス株式会社]]}} болып өзгертілді.&lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt;

=== Sumitomo Trust ===
'''Sumitomo Trust Co., Ltd.''' 1925 жылғы шілдеде жарғылық капиталы 20 млн иен болып, штаб-пәтері Осакадағы Авадзитё ауданында құрылды. 1948 жылы атауын '''Fuji Trust &amp; Banking Co., Ltd.''' деп өзгертті, ал 1952 жылы {{nihongo|'''Sumitomo Trust and Banking Co., Ltd.'''|住友信託銀行|住友信託銀行株式会社]]}} атауын қабылдады. 1962 жылы штаб-пәтерін Осакадағы Китахама ауданында орналасқан Sumitomo Building ғимаратына көшірді.&lt;ref&gt;{{cite web|title=History The Sumitomo Trust &amp; Banking Co., Ltd.|url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/stb/index.html|publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.|access-date=24 сәуір 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Бірігуі ===
Chuo Mitsui 2009 жылғы қарашада The Sumitomo Trust and Banking Co., Ltd. банкімен бірігуге келісті және 2011 жылғы сәуірде Chuo Mitsui мен Sumitomo Trust арасындағы акциялар айырбасы арқылы '''Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.''' холдингтік компаниясын құрды. Осы холдингтік компанияға қарасты үш негізгі сенімгерлік банк 2012 жылғы сәуірде бірігіп, Sumitomo Mitsui Trust Bank, Ltd. банкін құрды.&lt;ref name=&quot;history3&quot;&gt;{{cite web |title=History Chuo Mitsui Trust Group |url=http://smth.jp/en/about_us/profile/history/cmtg/index.html |access-date=24 сәуір 2015 |publisher=Sumitomo Mitsui Trust Holdings, Inc.}}&lt;/ref&gt; SMTB Жапониядағы ең ірі сенімгерлік банкке және активтерінің көлемі бойынша елдегі бесінші ірі коммерциялық банкке айналды.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Saito |first1=Tokuhiko |date=2 сәуір 2012 |title=Japan's largest trust bank is born |work=The Asahi Shimbun |url=http://ajw.asahi.com/article/business/AJ201204020034 |access-date=24 сәуір 2015}}&lt;/ref&gt;

2012 жылы Chuo Mitsui қорының менеджері [[Nomura Securities]] компаниясынан [[Mizuho Financial Group]]-тың 2010 жылғы акциялар шығарылымына қатысты жария етілмеген ақпаратты пайдаланып сауда жасағаны анықталғаннан кейін, SMTB-ге [[инсайдерлік сауда]] үшін айыппұл салынды.&lt;ref&gt;{{cite news |date=31 мамыр 2012 |title=SESC: Fine Sumitomo Mitsui Trust ¥80,000 for insider trading scam |work=The Japan Times |agency=Jiji |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2012/05/31/business/sesc-fine-sumitomo-mitsui-trust-80000-for-insider-trading-scam/#.VTnlB9Kqqko |access-date=24 сәуір 2015}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Токио қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Осака биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:Nikkei 225 құрамындағы компаниялар]]
[[Санат:Жапония банктері]]
[[Санат:Mitsui]]
[[Санат:Жапонияның мемлекеттік компаниялары]]
[[Санат:Sumitomo]]
[[Санат:2002 жылы құрылған банктер]]
[[Санат:2002 жылы құрылған холдингтік компаниялар]]
[[Санат:2002 жылы құрылған Жапония компаниялары]]
[[Санат:Токиода орналасқан қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Токиода орналасқан холдингтік компаниялар]]
[[Санат:Активтерді басқару компаниялары]]</text>
      <sha1>h4owgjihld2p7zonlcmkmskcxz15nlm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ербол Дәненұлы Адаев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786010</id>
    <revision>
      <id>3648955</id>
      <timestamp>2026-08-29T14:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Casserium</username>
        <id>68287</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Мемлекеттік қайраткер  | түс                  =   | Қазақша есімі        = Ербол Дәненұлы Адаев  | Шынайы есімі         =   | Суреті               =   | Сурет ені            =   | Атауы                =    | Титулы             = [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі  | Ту...</comment>
      <origin>3648955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9351" sha1="9xq025dka9v0agc8y1yvfk5l9mie2jy" xml:space="preserve">{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Ербол Дәненұлы Адаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = 
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = 

 | Титулы             = [[Әділет (партия)|«Әділет»]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі
 | Ту                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2                = Ädilet (political party) logo.svg
 | Басқара бастады    = 28 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады  = 
 | Ізашары            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары           = 

 | Титулы_2             = [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы]]ның [[Құрылтай депутаты|депутаты]]
 | Ту_2                 = Flag of Kazakhstan.svg
 | Ту2_2                = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_2    = 27 тамыз 2026 жылдан бастап
 | Басқаруын аяқтады_2  = 
 | тақырыпша2_2         = Партиялық тізімі
 | мәтін2_2             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Ізашары_2            = ''лауазым құрылды''
 | Ізбасары_2           =  

 | Титулы_3             = [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігінің]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі
 | Ту_3                   = Flag of the President of Kazakhstan.svg
 | Ту2_3                  = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 | Басқара бастады_3    = 17 ақпан 2025
 | Басқаруын аяқтады_3  = 27 тамыз 2026
 | Ізашары_3            = Нұрдәулет Төлеев
 | Ізбасары_3           = 

 | Туған күні           = 1978
 | Туған жері           = {{туғанжері|Қостанай облысы|Қостанай облысында}}, [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары = 
 | Құрамында болды      = 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = 
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = [[Әділет (партия)|Әділет]]
 | Білімі               = [[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті|А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университеті]]&lt;br&gt;[[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]
 | Ғылыми дәрежесі      = 
 | Мамандығы            = тарихшы, заңгер
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = 
 | Марапаттары          = {{қатар
  |{{Құрмет ордені}}
}}
}}
'''Ербол Дәненұлы Адаев''' ([[1978 жыл]], [[Қостанай облысы]]) — қазақстандық саясаткер, тарихшы және заңгер, 2026 жылдан бастап «[[Әділет (партия)|Әділет]]» партиясының атынан сайланған [[Қазақстан Құрылтайының 1-сайланым депутаттары|1-шақырылған]] [[Қазақстан Құрылтайы|Құрылтай]] [[Құрылтай депутаты|депутаты]] және партияның Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.

Бұрын Дәненов [[Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі|Президент Әкімшілігі]] Жалпы бөлімінің меңгерушісі (2025–2026) болатын.

== Өмірбаяны ==
Ербол Адаев 1978 жылы [[Қостанай облысы]]нда дүниеге келген.

1999 жылы [[Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті|А.Байтұрсынұлы атындағы Қостанай мемлекеттік университетін]] «Қазақстан тарихы» мамандығы бойынша, 2014 жылы [[Қазақ гуманитарлық заң университеті]]н «Халықаралық құқық» мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолын 1999 жылы Қостанай облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының жастар саясаты бөлімінің жетекші маманы болып бастаған.

2001 – 2002 жылдары Қостанай облысы әкімі аппараты ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2002 – 2003 жылдары Қостанай облысы ішкі саясат департаменті ақпараттық саясат және қоғаммен байланыс бөлімінің бас маманы;

2003 – 2004 жылдары Қостанай облысы әкімі аппаратының әлеуметтік сала бөлімінің бас маманы;

2004 – 2005 жылдары Қостанай қаласы әкімінің кеңесшісі;

2005 жылдың қаңтарынан 2005 жылдың қарашасына дейін Қостанай қаласы әкімдігі ішкі саясат бөлімінің бастығы;

2005 – 2006 жылдары Қостанай қаласы әкімінің бас инспекторы;

2006 жылғы ақпаннан 2006 жылғы тамызға дейін Қостанай облысы әкімі орынбасарының көмекшісі;

2006 – 2007 жылдары Мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитеті Электрондық БАҚ мониторингі бөлімінің бас маманы;

2007 – 2010 жылдары Парламент Сенаты баспасөз қызметінің бас консультанты, бас сарапшысы;

2010 – 2013 жылдар аралығы Парламент Сенаты Аппараты басшысының көмекшісі, редакциялық-баспа бөлімінің бас сарапшысы, бас консультанты;

2013 – 2017 жылдар аралығы Парламент Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің бас консультанты;

2017 – 2022 жылдар аралығы Парламент Сенаты Аппараты ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімі меңгерушісінің орынбасары;

2022 жылғы ақпаннан 2025 жылғы ақпанға дейін Президент Іс басқармасының ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің меңгерушісі;

2025 жылғы 17 ақпаннан бастап Президент Әкімшілігі Жалпы бөлімінің меңгерушісі болды.&lt;ref name=&quot;inform&quot;&gt;[https://kaz.inform.kz/erbol-adaev-kizmetnen-bosatildi-3728ab08/ Ербол Адаев қызметінен босатылды]&lt;/ref&gt;

2026 жылғы 27 тамызда I шақырылымдағы Құрылтай депутаты болып сайланды. 28 тамыздан бастап — [[Әділет (партия)|Әділет]] партиясының Құрылтайдағы фракциясының жетекшісі.&lt;ref &gt;[https://astanatv.kz/ru/news/176597/ Определен состав Президиума и Комитетов Курултая РК]&lt;/ref&gt;

== Марапаттары ==
«Құрмет» орденімен және басқа да мерейтойлық медалдармен марапатталған.&lt;ref name=&quot;inform&quot; /&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{DEFAULTSORT:Дәненов, Ербол Адайұлы}}
[[Санат:Қостанай мемлекеттік университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақ гуманитарлық заң университеті түлектері]]
[[Санат:Қазақстан Құрылтайының I шақырылымының депутаттары]]</text>
      <sha1>9xq025dka9v0agc8y1yvfk5l9mie2jy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:2002 жылы құрылған банктер</title>
    <ns>14</ns>
    <id>786011</id>
    <revision>
      <id>3648963</id>
      <timestamp>2026-08-29T14:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: [[Санат:2002 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Құрылған жылдары бойынша банктер]] [[Санат:2000 жылдары құрылған банктер]]</comment>
      <origin>3648963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259" sha1="62fnw95o0d0ecisihgmfq8bj47t274c" xml:space="preserve">[[Санат:2002 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Құрылған жылдары бойынша банктер]]
[[Санат:2000 жылдары құрылған банктер]]</text>
      <sha1>62fnw95o0d0ecisihgmfq8bj47t274c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bank of Ningbo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786012</id>
    <revision>
      <id>3648966</id>
      <timestamp>2026-08-29T15:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Компания  |атауы              = Bank of Ningbo  |логотипі           = Bankofningbo.png  |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG  |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі  |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]  |биржадағы лис...</comment>
      <origin>3648966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3473" sha1="rrzlzn2c2sw064uetk4q2onmp3v43m0" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Ningbo
 |логотипі           = Bankofningbo.png
 |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG
 |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]
 |биржадағы листингі = SZSE: 002142 (жай акциялар)&lt;br /&gt;SZSE: 140001 (артықшылықты акциялар)
 |қызметі            = Чжэцзян провинциясы; Цзянсу провинциясы; Шанхай, Бейжің және Шэньчжэнь
 |құрылды            = [[10 сәуір]] [[1997 жыл|1997]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Нинбо]], Қытай
 |басты адамдары     = Лу Хуаюй (төраға)
 |саласы             = Қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 45,001 млрд юань (2015)
 |айналым            = {{өсім}} 19,516 млрд юань (2015)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 8,018 млрд юань (2015)
 |таза табысы        = {{өсім}} 6,544 млрд юань (2015)
 |активтер           = {{өсім}} 716,465 млрд юань (2015)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|title=2015 Annual Report|date=[[26 сәуір]] [[2016 жыл|2016]]|access-date=[[11 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|publisher=Bank of Ningbo|language=Chinese|archive-date=[[12 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112081114/http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = 
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Ningbo Co., Ltd.''' — штаб-пәтері [[Нинбо]], [[Чжэцзян]] қаласында орналасқан қытайлық [[қалалық коммерциялық банк|қалалық]] [[коммерциялық банк]]. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компанияның [[Янцзы өзенінің атырауы]] аймағындағы бірнеше қалада, атап айтқанда [[Нинбо]], [[Шанхай]], [[Нанкин]], [[Ханчжоу]], [[Сучжоу]], [[Уси]] және Чжэцзян провинциясының басқа қалаларында (мысалы, [[Вэньчжоу]]), сондай-ақ [[Бейжің]] мен [[Шэньчжэнь]]де 30 филиалы ({{zh|c=分行}}, әр филиал өз кезегінде {{zh|c=支行}} түріндегі бірнеше бөлімшені басқарды) болды.</text>
      <sha1>rrzlzn2c2sw064uetk4q2onmp3v43m0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648967</id>
      <parentid>3648966</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:21:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3530" sha1="ebam96auz4p82hejejjsnp8owg7ahdy" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Ningbo
 |логотипі           = Bankofningbo.png
 |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG
 |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]
 |биржадағы листингі = SZSE: 002142 (жай акциялар)&lt;br /&gt;SZSE: 140001 (артықшылықты акциялар)
 |қызметі            = Чжэцзян провинциясы; Цзянсу провинциясы; Шанхай, Бейжің және Шэньчжэнь
 |құрылды            = [[10 сәуір]] [[1997 жыл|1997]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Нинбо]], Қытай
 |басты адамдары     = Лу Хуаюй (төраға)
 |саласы             = Қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 45,001 млрд юань (2015)
 |айналым            = {{өсім}} 19,516 млрд юань (2015)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 8,018 млрд юань (2015)
 |таза табысы        = {{өсім}} 6,544 млрд юань (2015)
 |активтер           = {{өсім}} 716,465 млрд юань (2015)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|title=2015 Annual Report|date=[[26 сәуір]] [[2016 жыл|2016]]|access-date=[[11 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|publisher=Bank of Ningbo|language=Chinese|archive-date=[[12 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112081114/http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = 
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Ningbo Co., Ltd.''' — штаб-пәтері [[Нинбо]], [[Чжэцзян]] қаласында орналасқан қытайлық [[қалалық коммерциялық банк|қалалық]] [[коммерциялық банк]]. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компанияның [[Янцзы өзенінің атырауы]] аймағындағы бірнеше қалада, атап айтқанда [[Нинбо]], [[Шанхай]], [[Нанкин]], [[Ханчжоу]], [[Сучжоу]], [[Уси]] және Чжэцзян провинциясының басқа қалаларында (мысалы, [[Вэньчжоу]]), сондай-ақ [[Бейжің]] мен [[Шэньчжэнь]]де 30 филиалы ({{zh|c=分行}}, әр филиал өз кезегінде {{zh|c=支行}} түріндегі бірнеше бөлімшені басқарды) болды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>ebam96auz4p82hejejjsnp8owg7ahdy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648968</id>
      <parentid>3648967</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3648968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3536" sha1="q5mdiymx9oofkdgz2upqaxa9rvkck8f" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Ningbo
 |логотипі           = Bankofningbo.png
 |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG
 |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]
 |биржадағы листингі = SZSE: 002142 (жай акциялар)&lt;br /&gt;SZSE: 140001 (артықшылықты акциялар)
 |қызметі            = Чжэцзян провинциясы; Цзянсу провинциясы; Шанхай, Бейжің және Шэньчжэнь
 |құрылды            = [[10 сәуір]] [[1997 жыл|1997]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Нинбо]], Қытай
 |басты адамдары     = Лу Хуаюй (төраға)
 |саласы             = Қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 45,001 млрд юань (2015)
 |айналым            = {{өсім}} 19,516 млрд юань (2015)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 8,018 млрд юань (2015)
 |таза табысы        = {{өсім}} 6,544 млрд юань (2015)
 |активтер           = {{өсім}} 716,465 млрд юань (2015)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|title=2015 Annual Report|date=[[26 сәуір]] [[2016 жыл|2016]]|access-date=[[11 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|publisher=Bank of Ningbo|language=Chinese|archive-date=[[12 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112081114/http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = 
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Ningbo Co., Ltd.''' — штаб-пәтері [[Нинбо]], [[Чжэцзян]] қаласында орналасқан қытайлық [[қалалық коммерциялық банк|қалалық]] [[коммерциялық банк]]. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компанияның [[Янцзы өзенінің атырауы]] аймағындағы бірнеше қалада, атап айтқанда [[Нинбо]], [[Шанхай]], [[Нанкин]], [[Ханчжоу]], [[Сучжоу]], [[Уси]] және Чжэцзян провинциясының басқа қалаларында (мысалы, [[Вэньчжоу]]), сондай-ақ [[Бейжің]] мен [[Шэньчжэнь]]де 30 филиалы ({{lang-zh|分行}}, әр филиал өз кезегінде {{lang-zh|支行}} түріндегі бірнеше бөлімшені басқарды) болды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>q5mdiymx9oofkdgz2upqaxa9rvkck8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648969</id>
      <parentid>3648968</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:22:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>3648969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3520" sha1="i7bhtjutyufqjy1lt73av9zendshp6a" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Ningbo
 |логотипі           = 
 |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG
 |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]
 |биржадағы листингі = SZSE: 002142 (жай акциялар)&lt;br /&gt;SZSE: 140001 (артықшылықты акциялар)
 |қызметі            = Чжэцзян провинциясы; Цзянсу провинциясы; Шанхай, Бейжің және Шэньчжэнь
 |құрылды            = [[10 сәуір]] [[1997 жыл|1997]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Нинбо]], Қытай
 |басты адамдары     = Лу Хуаюй (төраға)
 |саласы             = Қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 45,001 млрд юань (2015)
 |айналым            = {{өсім}} 19,516 млрд юань (2015)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 8,018 млрд юань (2015)
 |таза табысы        = {{өсім}} 6,544 млрд юань (2015)
 |активтер           = {{өсім}} 716,465 млрд юань (2015)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|title=2015 Annual Report|date=[[26 сәуір]] [[2016 жыл|2016]]|access-date=[[11 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|publisher=Bank of Ningbo|language=Chinese|archive-date=[[12 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112081114/http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = 
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Ningbo Co., Ltd.''' — штаб-пәтері [[Нинбо]], [[Чжэцзян]] қаласында орналасқан қытайлық [[қалалық коммерциялық банк|қалалық]] [[коммерциялық банк]]. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компанияның [[Янцзы өзенінің атырауы]] аймағындағы бірнеше қалада, атап айтқанда [[Нинбо]], [[Шанхай]], [[Нанкин]], [[Ханчжоу]], [[Сучжоу]], [[Уси]] және Чжэцзян провинциясының басқа қалаларында (мысалы, [[Вэньчжоу]]), сондай-ақ [[Бейжің]] мен [[Шэньчжэнь]]де 30 филиалы ({{lang-zh|分行}}, әр филиал өз кезегінде {{lang-zh|支行}} түріндегі бірнеше бөлімшені басқарды) болды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>i7bhtjutyufqjy1lt73av9zendshp6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648970</id>
      <parentid>3648969</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4345" sha1="cxeicocn4pmoahe50d13dnvrsrfoqit" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Ningbo
 |логотипі           = 
 |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG
 |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]
 |биржадағы листингі = SZSE: 002142 (жай акциялар)&lt;br /&gt;SZSE: 140001 (артықшылықты акциялар)
 |қызметі            = Чжэцзян провинциясы; Цзянсу провинциясы; Шанхай, Бейжің және Шэньчжэнь
 |құрылды            = [[10 сәуір]] [[1997 жыл|1997]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Нинбо]], Қытай
 |басты адамдары     = Лу Хуаюй (төраға)
 |саласы             = Қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 45,001 млрд юань (2015)
 |айналым            = {{өсім}} 19,516 млрд юань (2015)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 8,018 млрд юань (2015)
 |таза табысы        = {{өсім}} 6,544 млрд юань (2015)
 |активтер           = {{өсім}} 716,465 млрд юань (2015)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|title=2015 Annual Report|date=[[26 сәуір]] [[2016 жыл|2016]]|access-date=[[11 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|publisher=Bank of Ningbo|language=Chinese|archive-date=[[12 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112081114/http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = 
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Ningbo Co., Ltd.''' — штаб-пәтері [[Нинбо]], [[Чжэцзян]] қаласында орналасқан қытайлық [[қалалық коммерциялық банк|қалалық]] [[коммерциялық банк]]. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компанияның [[Янцзы өзенінің атырауы]] аймағындағы бірнеше қалада, атап айтқанда [[Нинбо]], [[Шанхай]], [[Нанкин]], [[Ханчжоу]], [[Сучжоу]], [[Уси]] және Чжэцзян провинциясының басқа қалаларында (мысалы, [[Вэньчжоу]]), сондай-ақ [[Бейжің]] мен [[Шэньчжэнь]]де 30 филиалы ({{lang-zh|分行}}, әр филиал өз кезегінде {{lang-zh|支行}} түріндегі бірнеше бөлімшені басқарды) болды.

2008 жылғы қаңтардан бастап Bank of Ningbo [[SSE Component Index|Шэньчжэнь қор биржасының құрамдас индексінің]] құрамына кірді (бастапқыда 40 ірі компанияны, қазір 500 ірі компанияны қамтиды).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |title=宁波银行入选深证成份指数 |language=Chinese |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080821215333/http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |archivedate=21 тамыз 2008 }}&lt;/ref&gt; 2016 жылғы 11 қарашадағы жағдай бойынша Bank of Ningbo [[SZSE 100 Index]] және [[CSI 100 Index]] индекстерінің құрамына кірді.
== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>cxeicocn4pmoahe50d13dnvrsrfoqit</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648971</id>
      <parentid>3648970</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:23:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4346" sha1="i1q6xbgdii82pwvj1iadjd6s1257pnz" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Ningbo
 |логотипі           = 
 |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG
 |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]
 |биржадағы листингі = SZSE: 002142 (жай акциялар)&lt;br /&gt;SZSE: 140001 (артықшылықты акциялар)
 |қызметі            = Чжэцзян провинциясы; Цзянсу провинциясы; Шанхай, Бейжің және Шэньчжэнь
 |құрылды            = [[10 сәуір]] [[1997 жыл|1997]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Нинбо]], Қытай
 |басты адамдары     = Лу Хуаюй (төраға)
 |саласы             = Қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 45,001 млрд юань (2015)
 |айналым            = {{өсім}} 19,516 млрд юань (2015)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 8,018 млрд юань (2015)
 |таза табысы        = {{өсім}} 6,544 млрд юань (2015)
 |активтер           = {{өсім}} 716,465 млрд юань (2015)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|title=2015 Annual Report|date=[[26 сәуір]] [[2016 жыл|2016]]|access-date=[[11 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|publisher=Bank of Ningbo|language=Chinese|archive-date=[[12 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112081114/http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = 
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Ningbo Co., Ltd.''' — штаб-пәтері [[Нинбо]], [[Чжэцзян]] қаласында орналасқан қытайлық [[қалалық коммерциялық банк|қалалық]] [[коммерциялық банк]]. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компанияның [[Янцзы өзенінің атырауы]] аймағындағы бірнеше қалада, атап айтқанда [[Нинбо]], [[Шанхай]], [[Нанкин]], [[Ханчжоу]], [[Сучжоу]], [[Уси]] және Чжэцзян провинциясының басқа қалаларында (мысалы, [[Вэньчжоу]]), сондай-ақ [[Бейжің]] мен [[Шэньчжэнь]]де 30 филиалы ({{lang-zh|分行}}, әр филиал өз кезегінде {{lang-zh|支行}} түріндегі бірнеше бөлімшені басқарды) болды.

2008 жылғы қаңтардан бастап Bank of Ningbo [[SSE Component Index|Шэньчжэнь қор биржасының құрамдас индексінің]] құрамына кірді (бастапқыда 40 ірі компанияны, қазір 500 ірі компанияны қамтиды).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |title=宁波银行入选深证成份指数 |language=Chinese |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080821215333/http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |archivedate=21 тамыз 2008 }}&lt;/ref&gt; 2016 жылғы 11 қарашадағы жағдай бойынша Bank of Ningbo [[SZSE 100 Index]] және [[CSI 100 Index]] индекстерінің құрамына кірді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>i1q6xbgdii82pwvj1iadjd6s1257pnz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648972</id>
      <parentid>3648971</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4366" sha1="g1uaef1q6d3j4ar2l9i8p8t6x2ei3k2" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Ningbo
 |логотипі           = 
 |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG
 |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]
 |биржадағы листингі = SZSE: 002142 (жай акциялар)&lt;br /&gt;SZSE: 140001 (артықшылықты акциялар)
 |қызметі            = Чжэцзян провинциясы; Цзянсу провинциясы; Шанхай, Бейжің және Шэньчжэнь
 |құрылды            = [[10 сәуір]] [[1997 жыл|1997]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Нинбо]], Қытай
 |басты адамдары     = Лу Хуаюй (төраға)
 |саласы             = Қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 45,001 млрд юань (2015)
 |айналым            = {{өсім}} 19,516 млрд юань (2015)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 8,018 млрд юань (2015)
 |таза табысы        = {{өсім}} 6,544 млрд юань (2015)
 |активтер           = {{өсім}} 716,465 млрд юань (2015)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|title=2015 Annual Report|date=[[26 сәуір]] [[2016 жыл|2016]]|access-date=[[11 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|publisher=Bank of Ningbo|language=Chinese|archive-date=[[12 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112081114/http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = 
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Ningbo Co., Ltd.''' — штаб-пәтері [[Нинбо]], [[Чжэцзян]] қаласында орналасқан қытайлық [[қалалық коммерциялық банк|қалалық]] [[коммерциялық банк]]. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компанияның [[Янцзы өзенінің атырауы]] аймағындағы бірнеше қалада, атап айтқанда [[Нинбо]], [[Шанхай]], [[Нанкин]], [[Ханчжоу]], [[Сучжоу]], [[Уси]] және Чжэцзян провинциясының басқа қалаларында (мысалы, [[Вэньчжоу]]), сондай-ақ [[Бейжің]] мен [[Шэньчжэнь]]де 30 филиалы ({{lang-zh|分行}}, әр филиал өз кезегінде {{lang-zh|支行}} түріндегі бірнеше бөлімшені басқарды) болды.

2008 жылғы қаңтардан бастап Bank of Ningbo [[SSE Component Index|Шэньчжэнь қор биржасының құрамдас индексінің]] құрамына кірді (бастапқыда 40 ірі компанияны, қазір 500 ірі компанияны қамтиды).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |title=宁波银行入选深证成份指数 |language=Chinese |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080821215333/http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |archivedate=21 тамыз 2008 }}&lt;/ref&gt; 2016 жылғы 11 қарашадағы жағдай бойынша Bank of Ningbo [[SZSE 100 Index]] және [[CSI 100 Index]] индекстерінің құрамына кірді.

== Тарихы ==

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>g1uaef1q6d3j4ar2l9i8p8t6x2ei3k2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648973</id>
      <parentid>3648972</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3648973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6142" sha1="jmbqogmh2k9byiguj82jus6obvitsud" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Ningbo
 |логотипі           = 
 |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG
 |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]
 |биржадағы листингі = SZSE: 002142 (жай акциялар)&lt;br /&gt;SZSE: 140001 (артықшылықты акциялар)
 |қызметі            = Чжэцзян провинциясы; Цзянсу провинциясы; Шанхай, Бейжің және Шэньчжэнь
 |құрылды            = [[10 сәуір]] [[1997 жыл|1997]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Нинбо]], Қытай
 |басты адамдары     = Лу Хуаюй (төраға)
 |саласы             = Қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 45,001 млрд юань (2015)
 |айналым            = {{өсім}} 19,516 млрд юань (2015)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 8,018 млрд юань (2015)
 |таза табысы        = {{өсім}} 6,544 млрд юань (2015)
 |активтер           = {{өсім}} 716,465 млрд юань (2015)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|title=2015 Annual Report|date=[[26 сәуір]] [[2016 жыл|2016]]|access-date=[[11 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|publisher=Bank of Ningbo|language=Chinese|archive-date=[[12 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112081114/http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = 
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Ningbo Co., Ltd.''' — штаб-пәтері [[Нинбо]], [[Чжэцзян]] қаласында орналасқан қытайлық [[қалалық коммерциялық банк|қалалық]] [[коммерциялық банк]]. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компанияның [[Янцзы өзенінің атырауы]] аймағындағы бірнеше қалада, атап айтқанда [[Нинбо]], [[Шанхай]], [[Нанкин]], [[Ханчжоу]], [[Сучжоу]], [[Уси]] және Чжэцзян провинциясының басқа қалаларында (мысалы, [[Вэньчжоу]]), сондай-ақ [[Бейжің]] мен [[Шэньчжэнь]]де 30 филиалы ({{lang-zh|分行}}, әр филиал өз кезегінде {{lang-zh|支行}} түріндегі бірнеше бөлімшені басқарды) болды.

2008 жылғы қаңтардан бастап Bank of Ningbo [[SSE Component Index|Шэньчжэнь қор биржасының құрамдас индексінің]] құрамына кірді (бастапқыда 40 ірі компанияны, қазір 500 ірі компанияны қамтиды).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |title=宁波银行入选深证成份指数 |language=Chinese |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080821215333/http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |archivedate=21 тамыз 2008 }}&lt;/ref&gt; 2016 жылғы 11 қарашадағы жағдай бойынша Bank of Ningbo [[SZSE 100 Index]] және [[CSI 100 Index]] индекстерінің құрамына кірді.

== Тарихы ==
Ол 1997 жылы '''Ningbo Commercial Bank''' атауымен құрылды. 2007 жылы атауын '''Bank of Ningbo''' деп өзгертіп, [[акция]]ларын [[Шэньчжэнь қор биржасы]]нда листингке шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xprn.com.cn/pr/08/08/08481511-1.html |title=About Bank of Ningbo |access-date=2 қазан 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825000644/http://www.xprn.com.cn/pr/08/08/08481511-1.html |archive-date=25 тамыз 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://english.ningbo.gov.cn/art/2007/05/12/art_326_54519.html |title=Ningbo Commercial Bank renamed Bank of Ningbo |access-date=2 қазан 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080504064015/http://english.ningbo.gov.cn/art/2007/05/12/art_326_54519.html |archive-date=4 мамыр 2008 |url-status=dead |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

2006 жылы Сингапурдың [[OCBC Bank]] банкі Ningbo Commercial Bank-тегі 12,2% үлесті алғаш рет сатып алды, ал кейін 2014 жылы атауы өзгертілген Bank of Ningbo банкіндегі үлесін 20%-ға дейін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sbr.com.sg/financial-services/news/ocbc-inks-staff-training-deal-bank-ningbo|title=OCBC inks staff training deal with Bank of Ningbo|website=Singapore Business Review|date=24 тамыз 2017 |access-date=28 қыркүйек 2017}}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы тамызда банк бірнеше негізгі бөлімін Нинбодан Шанхайға көшірді.&lt;ref&gt;[http://www.zjjjxww.com/news_shows.aspx?Nid=946 宁波银行多部门将迁至上海] (қытай тілінде) {{dead link|date=қараша 2016}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>jmbqogmh2k9byiguj82jus6obvitsud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648974</id>
      <parentid>3648973</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6815" sha1="fufrvyhmvn0yh3sthjnlv3mh49u29an" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Ningbo
 |логотипі           = 
 |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG
 |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]
 |биржадағы листингі = SZSE: 002142 (жай акциялар)&lt;br /&gt;SZSE: 140001 (артықшылықты акциялар)
 |қызметі            = Чжэцзян провинциясы; Цзянсу провинциясы; Шанхай, Бейжің және Шэньчжэнь
 |құрылды            = [[10 сәуір]] [[1997 жыл|1997]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Нинбо]], Қытай
 |басты адамдары     = Лу Хуаюй (төраға)
 |саласы             = Қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 45,001 млрд юань (2015)
 |айналым            = {{өсім}} 19,516 млрд юань (2015)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 8,018 млрд юань (2015)
 |таза табысы        = {{өсім}} 6,544 млрд юань (2015)
 |активтер           = {{өсім}} 716,465 млрд юань (2015)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|title=2015 Annual Report|date=[[26 сәуір]] [[2016 жыл|2016]]|access-date=[[11 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|publisher=Bank of Ningbo|language=Chinese|archive-date=[[12 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112081114/http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = 
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Ningbo Co., Ltd.''' — штаб-пәтері [[Нинбо]], [[Чжэцзян]] қаласында орналасқан қытайлық [[қалалық коммерциялық банк|қалалық]] [[коммерциялық банк]]. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компанияның [[Янцзы өзенінің атырауы]] аймағындағы бірнеше қалада, атап айтқанда [[Нинбо]], [[Шанхай]], [[Нанкин]], [[Ханчжоу]], [[Сучжоу]], [[Уси]] және Чжэцзян провинциясының басқа қалаларында (мысалы, [[Вэньчжоу]]), сондай-ақ [[Бейжің]] мен [[Шэньчжэнь]]де 30 филиалы ({{lang-zh|分行}}, әр филиал өз кезегінде {{lang-zh|支行}} түріндегі бірнеше бөлімшені басқарды) болды.

2008 жылғы қаңтардан бастап Bank of Ningbo [[SSE Component Index|Шэньчжэнь қор биржасының құрамдас индексінің]] құрамына кірді (бастапқыда 40 ірі компанияны, қазір 500 ірі компанияны қамтиды).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |title=宁波银行入选深证成份指数 |language=Chinese |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080821215333/http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |archivedate=21 тамыз 2008 }}&lt;/ref&gt; 2016 жылғы 11 қарашадағы жағдай бойынша Bank of Ningbo [[SZSE 100 Index]] және [[CSI 100 Index]] индекстерінің құрамына кірді.

== Тарихы ==
Ол 1997 жылы '''Ningbo Commercial Bank''' атауымен құрылды. 2007 жылы атауын '''Bank of Ningbo''' деп өзгертіп, [[акция]]ларын [[Шэньчжэнь қор биржасы]]нда листингке шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xprn.com.cn/pr/08/08/08481511-1.html |title=About Bank of Ningbo |access-date=2 қазан 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825000644/http://www.xprn.com.cn/pr/08/08/08481511-1.html |archive-date=25 тамыз 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://english.ningbo.gov.cn/art/2007/05/12/art_326_54519.html |title=Ningbo Commercial Bank renamed Bank of Ningbo |access-date=2 қазан 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080504064015/http://english.ningbo.gov.cn/art/2007/05/12/art_326_54519.html |archive-date=4 мамыр 2008 |url-status=dead |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

2006 жылы Сингапурдың [[OCBC Bank]] банкі Ningbo Commercial Bank-тегі 12,2% үлесті алғаш рет сатып алды, ал кейін 2014 жылы атауы өзгертілген Bank of Ningbo банкіндегі үлесін 20%-ға дейін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sbr.com.sg/financial-services/news/ocbc-inks-staff-training-deal-bank-ningbo|title=OCBC inks staff training deal with Bank of Ningbo|website=Singapore Business Review|date=24 тамыз 2017 |access-date=28 қыркүйек 2017}}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы тамызда банк бірнеше негізгі бөлімін Нинбодан Шанхайға көшірді.&lt;ref&gt;[http://www.zjjjxww.com/news_shows.aspx?Nid=946 宁波银行多部门将迁至上海] (қытай тілінде) {{dead link|date=қараша 2016}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Шэньчжэнь қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:CSI 100 құрамындағы компаниялар]]
[[Санат:Нинбо экономикасы]]
[[Санат:Нинбода орналасқан компаниялар]]
[[Санат:Қытай префектураларына тиесілі компаниялар]]
[[Санат:Қытайдың муниципалдық компаниялары]]
[[Санат:1997 жылы құрылған банктер]]
[[Санат:Қытайдың мемлекеттік банктері]]
[[Санат:Нинбодағы 1997 жыл]]</text>
      <sha1>fufrvyhmvn0yh3sthjnlv3mh49u29an</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648975</id>
      <parentid>3648974</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3648975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6778" sha1="i9pvpfjrmdnzzg2r22xdveiz79s0ufu" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Ningbo
 |логотипі           = 
 |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG
 |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]
 |биржадағы листингі = SZSE: 002142 (жай акциялар)&lt;br /&gt;SZSE: 140001 (артықшылықты акциялар)
 |қызметі            = Чжэцзян провинциясы; Цзянсу провинциясы; Шанхай, Бейжің және Шэньчжэнь
 |құрылды            = [[10 сәуір]] [[1997 жыл|1997]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Нинбо]], Қытай
 |басты адамдары     = Лу Хуаюй (төраға)
 |саласы             = Қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 45,001 млрд юань (2015)
 |айналым            = {{өсім}} 19,516 млрд юань (2015)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 8,018 млрд юань (2015)
 |таза табысы        = {{өсім}} 6,544 млрд юань (2015)
 |активтер           = {{өсім}} 716,465 млрд юань (2015)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|title=2015 Annual Report|date=[[26 сәуір]] [[2016 жыл|2016]]|access-date=[[11 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|publisher=Bank of Ningbo|language=Chinese|archive-date=[[12 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112081114/http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = 
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Ningbo Co., Ltd.''' — штаб-пәтері [[Нинбо]], [[Чжэцзян]] қаласында орналасқан қытайлық [[қалалық коммерциялық банк|қалалық]] [[коммерциялық банк]]. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компанияның [[Янцзы өзенінің атырауы]] аймағындағы бірнеше қалада, атап айтқанда [[Нинбо]], [[Шанхай]], [[Нанкин]], [[Ханчжоу]], [[Сучжоу]], [[Уси]] және Чжэцзян провинциясының басқа қалаларында (мысалы, [[Вэньчжоу]]), сондай-ақ [[Бейжің]] мен [[Шэньчжэнь]]де 30 филиалы ({{lang-zh|分行}}, әр филиал өз кезегінде {{lang-zh|支行}} түріндегі бірнеше бөлімшені басқарды) болды.

2008 жылғы қаңтардан бастап Bank of Ningbo [[SSE Component Index|Шэньчжэнь қор биржасының құрамдас индексінің]] құрамына кірді (бастапқыда 40 ірі компанияны, қазір 500 ірі компанияны қамтиды).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |title=宁波银行入选深证成份指数 |language=Chinese |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080821215333/http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |archivedate=21 тамыз 2008 }}&lt;/ref&gt; 2016 жылғы 11 қарашадағы жағдай бойынша Bank of Ningbo [[SZSE 100 Index]] және [[CSI 100 Index]] индекстерінің құрамына кірді.

== Тарихы ==
Ол 1997 жылы '''Ningbo Commercial Bank''' атауымен құрылды. 2007 жылы атауын '''Bank of Ningbo''' деп өзгертіп, [[акция]]ларын [[Шэньчжэнь қор биржасы]]нда листингке шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xprn.com.cn/pr/08/08/08481511-1.html |title=About Bank of Ningbo |access-date=2 қазан 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825000644/http://www.xprn.com.cn/pr/08/08/08481511-1.html |archive-date=25 тамыз 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://english.ningbo.gov.cn/art/2007/05/12/art_326_54519.html |title=Ningbo Commercial Bank renamed Bank of Ningbo |access-date=2 қазан 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080504064015/http://english.ningbo.gov.cn/art/2007/05/12/art_326_54519.html |archive-date=4 мамыр 2008 |url-status=dead |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

2006 жылы Сингапурдың [[OCBC Bank]] банкі Ningbo Commercial Bank-тегі 12,2% үлесті алғаш рет сатып алды, ал кейін 2014 жылы атауы өзгертілген Bank of Ningbo банкіндегі үлесін 20%-ға дейін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sbr.com.sg/financial-services/news/ocbc-inks-staff-training-deal-bank-ningbo|title=OCBC inks staff training deal with Bank of Ningbo|website=Singapore Business Review|date=24 тамыз 2017 |access-date=28 қыркүйек 2017}}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы тамызда банк бірнеше негізгі бөлімін Нинбодан Шанхайға көшірді.&lt;ref&gt;[http://www.zjjjxww.com/news_shows.aspx?Nid=946 宁波银行多部门将迁至上海] (қытай тілінде)&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Шэньчжэнь қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:CSI 100 құрамындағы компаниялар]]
[[Санат:Нинбо экономикасы]]
[[Санат:Нинбода орналасқан компаниялар]]
[[Санат:Қытай префектураларына тиесілі компаниялар]]
[[Санат:Қытайдың муниципалдық компаниялары]]
[[Санат:1997 жылы құрылған банктер]]
[[Санат:Қытайдың мемлекеттік банктері]]
[[Санат:Нинбодағы 1997 жыл]]</text>
      <sha1>i9pvpfjrmdnzzg2r22xdveiz79s0ufu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3648976</id>
      <parentid>3648975</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T15:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3648976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6772" sha1="krw05kznomuqx67s0qdw5njn81794pt" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Bank of Ningbo
 |логотипі           = 
 |суреті             = Bank of Ningbo Hangzhou brach.JPG
 |сурет атауы        = [[Ханчжоу]] қаласындағы бөлімшесі
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]; [[Жауапкершілігі шектеулі компания|жауапкершілігі шектеулі]]
 |биржадағы листингі = SZSE: 002142 (жай акциялар)&lt;br /&gt;SZSE: 140001 (артықшылықты акциялар)
 |қызметі            = Чжэцзян провинциясы; Цзянсу провинциясы; Шанхай, Бейжің және Шэньчжэнь
 |құрылды            = [[10 сәуір]] [[1997 жыл|1997]]
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Нинбо]], Қытай
 |басты адамдары     = Лу Хуаюй (төраға)
 |саласы             = Қаржылық қызметтер
 |өнімі              = 
 |меншікті капиталы  = {{өсім}} 45,001 млрд юань (2015)
 |айналым            = {{өсім}} 19,516 млрд юань (2015)
 |операциялық кіріс  = {{өсім}} 8,018 млрд юань (2015)
 |таза табысы        = {{өсім}} 6,544 млрд юань (2015)
 |активтер           = {{өсім}} 716,465 млрд юань (2015)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|title=2015 Annual Report|date=[[26 сәуір]] [[2016 жыл|2016]]|access-date=[[11 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|publisher=Bank of Ningbo|language=Chinese|archive-date=[[12 қараша]] [[2016 жыл|2016]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112081114/http://www.nbcb.com.cn/investor_relations/regular_reports/201604/W020160426311241100509.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = 
 |Ортаққор           = 
}}
'''Bank of Ningbo Co., Ltd.''' — штаб-пәтері [[Нинбо]], [[Чжэцзян]] қаласында орналасқан қытайлық [[қалалық коммерциялық банк|қалалық]] [[коммерциялық банк]]. 2015 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша компанияның [[Янцзы өзенінің атырауы]] аймағындағы бірнеше қалада, атап айтқанда [[Нинбо]], [[Шанхай]], [[Нанкин]], [[Ханчжоу]], [[Сучжоу]], [[Уси]] және Чжэцзян провинциясының басқа қалаларында (мысалы, [[Вэньчжоу]]), сондай-ақ [[Бейжің]] мен [[Шэньчжэнь]]де 30 филиалы ({{lang-zh|分行}}, әр филиал өз кезегінде {{lang-zh|支行}} түріндегі бірнеше бөлімшені басқарды) болды.

2008 жылғы қаңтардан бастап Bank of Ningbo [[SSE Component Index|Шэньчжэнь қор биржасының құрамдас индексінің]] құрамына кірді (бастапқыда 40 ірі компанияны, қазір 500 ірі компанияны қамтиды).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |title=宁波银行入选深证成份指数 |language=Chinese |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080821215333/http://yndt.bank.cnfol.com/080111/137%2C1410%2C3689562%2C00.shtml |archivedate=21 тамыз 2008 }}&lt;/ref&gt; 2016 жылғы 11 қарашадағы жағдай бойынша Bank of Ningbo [[SZSE 100 Index]] және [[CSI 100 Index]] индекстерінің құрамына кірді.

== Тарихы ==
Ол 1997 жылы '''Ningbo Commercial Bank''' атауымен құрылды. 2007 жылы атауын '''Bank of Ningbo''' деп өзгертіп, [[акция]]ларын [[Шэньчжэнь қор биржасы]]нда листингке шығарды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.xprn.com.cn/pr/08/08/08481511-1.html |title=About Bank of Ningbo |access-date=2 қазан 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825000644/http://www.xprn.com.cn/pr/08/08/08481511-1.html |archive-date=25 тамыз 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://english.ningbo.gov.cn/art/2007/05/12/art_326_54519.html |title=Ningbo Commercial Bank renamed Bank of Ningbo |access-date=2 қазан 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080504064015/http://english.ningbo.gov.cn/art/2007/05/12/art_326_54519.html |archive-date=4 мамыр 2008 |url-status=dead |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;

2006 жылы Сингапурдың [[OCBC Bank]] банкі Ningbo Commercial Bank-тегі 12,2% үлесті алғаш рет сатып алды, ал кейін 2014 жылы атауы өзгертілген Bank of Ningbo банкіндегі үлесін 20%-ға дейін арттырды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sbr.com.sg/financial-services/news/ocbc-inks-staff-training-deal-bank-ningbo|title=OCBC inks staff training deal with Bank of Ningbo|website=Singapore Business Review|date=24 тамыз 2017 |access-date=28 қыркүйек 2017}}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы тамызда банк бірнеше негізгі бөлімін Нинбодан Шанхайға көшірді.&lt;ref&gt;[http://www.zjjjxww.com/news_shows.aspx?Nid=946 宁波银行多部门将迁至上海] (қытай тілінде)&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Шэньчжэнь қор биржасында листинг акциясы бар компаниялар]]
[[Санат:CSI 100 құрамындағы компаниялар]]
[[Санат:Нинбо экономикасы]]
[[Санат:Нинбода орналасқан компаниялар]]
[[Санат:Қытай префектураларына тиесілі компаниялар]]
[[Санат:Қытайдың муниципалдық компаниялары]]
[[Санат:1997 жылы құрылған банктер]]
[[Санат:Қытай мемлекеттік банктері]]
[[Санат:Нинбодағы 1997 жыл]]</text>
      <sha1>krw05kznomuqx67s0qdw5njn81794pt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:1997 жылы құрылған банктер</title>
    <ns>14</ns>
    <id>786013</id>
    <revision>
      <id>3648977</id>
      <timestamp>2026-08-29T15:26:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: [[Санат:1997 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]] [[Санат:Құрылған жылдары бойынша банктер]] [[Санат:1990 жылдары құрылған банктер]]</comment>
      <origin>3648977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259" sha1="568g8cby88iughexf7dw7eh84qd206z" xml:space="preserve">[[Санат:1997 жылы құрылған қаржылық қызмет көрсету компаниялары]]
[[Санат:Құрылған жылдары бойынша банктер]]
[[Санат:1990 жылдары құрылған банктер]]</text>
      <sha1>568g8cby88iughexf7dw7eh84qd206z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1613) Смайли</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786014</id>
    <revision>
      <id>3648979</id>
      <timestamp>2026-08-29T15:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1613) Смайли | symbol = | image =  | caption =  | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Сильвен Арен | discovered = 16.09.1950 | mp_name = | alt_names = 1950 SD, 1929 CL,&lt;br&gt;1941 SR, 1952 DC&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;,&lt;br&gt;1952 FY, 1952 HQ,&lt;br&gt;1988 CS&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?s...</comment>
      <origin>3648979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2120" sha1="mecucxizltvdjja8yrq2nwkg7hbpzio" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1613) Смайли
| symbol =
| image = 
| caption = 
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = Сильвен Арен
| discovered = 16.09.1950
| mp_name =
| alt_names = 1950 SD, 1929 CL,&lt;br&gt;1941 SR, 1952 DC&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;,&lt;br&gt;1952 FY, 1952 HQ,&lt;br&gt;1988 CS&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1613 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 27.08.2011
| aphelion = 3,44979 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 2,02162 а. б.
| semimajor = 2,73570 а. б.
| eccentricity = 0,261025
| period = 4,52 жыл
| avg_speed = 17,69 ш/с
| inclination = 7,9845°
| asc_node = 320,8192°
| mean_anomaly = 151,9815°
| arg_perihelion = 127,1627°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 21 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,088
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = C
| abs_magnitude = 11,63}}
'''(1613) Смайли''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]].

Оны 1950 жылдың 16 қыркүйегінде [[Сильвен Арен]] Бельгиянің патшалық обсерваториясында ашты.

[[Браун университеті]]нің математика профессоры, аспан денелерінің орбиталарын есептеуіне зор үлес қосқан [[Чарлз Хью Смайли]]дің (1903–1977) құрметіне орай аталды.

[[Сурет:Орбита астероида 1613.png|thumb|400px|center|Күн жүйесіндегі орны]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1601—1700)]]
* [[(1570) Брунония]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>mecucxizltvdjja8yrq2nwkg7hbpzio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1603) Нева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786015</id>
    <revision>
      <id>3648980</id>
      <timestamp>2026-08-29T16:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1603) Нева | symbol = | image =  | caption =  | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Г. Н. Неуймин | discovered = 4.11.1926 | mp_name = | alt_names =  A907 PA, 1926 VH,&lt;br&gt;1935 TF, 1942 FE | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1603 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt; | epoch = 9.08.2022 |...</comment>
      <origin>3648980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1957" sha1="1jq3w8dj22imbb16cqlezd2750imo30" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1603) Нева
| symbol =
| image = 
| caption = 
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = Г. Н. Неуймин
| discovered = 4.11.1926
| mp_name =
| alt_names =  A907 PA, 1926 VH,&lt;br&gt;1935 TF, 1942 FE
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1603 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 9.08.2022
| aphelion = 3,01909 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 2,49397 а. б.
| semimajor = 2,75653 а. б.
| eccentricity = 0,09525
| period = 4,57 жыл
| avg_speed = 17,89 ш/с
| inclination = 8,553°
| asc_node = 129,979°
| mean_anomaly = 349,350°
| arg_perihelion = 255,959°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 36 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,06
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = C
| abs_magnitude = 10,96}}
'''(1603) Нева''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]].

Оны 1926 жылдың 4 қарашасында [[Григорий Николаевич Неуймин]] [[Қырым]]дағы [[Симеиз обсерваториясы]]нда ашты.

Бойында [[Санкт-Петербірг]] қаласы тұрған [[Нева]] өзенінің құрметіне аталды. Атауы 1962 жылдың ақпанында бекітілді.

[[Сурет:001603 Neva - orbit-viewer-snapshot.png|thumb|450px|center|Күн жүйесіндегі орны]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1601—1700)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>1jq3w8dj22imbb16cqlezd2750imo30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1602) Индиана</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786016</id>
    <revision>
      <id>3648982</id>
      <timestamp>2026-08-29T16:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1602) Индиана | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = IAP | discovered = 14.03.1950 | mp_name = | alt_names = 1950 GF, 1943 DJ,&lt;br&gt;1975 XR | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1602 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt; | epoch = 4.09.2017 | aphelion = 2,4796 Ас...</comment>
      <origin>3648982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2061" sha1="mqmcxskvfnf19lsc4g45ero4q3fi2qv" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1602) Индиана
| symbol =
| image =
| caption =
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = IAP
| discovered = 14.03.1950
| mp_name =
| alt_names = 1950 GF, 1943 DJ,&lt;br&gt;1975 XR
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1602 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 4.09.2017
| aphelion = 2,4796 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 2,0104 а. б.
| semimajor = 2,2450 а. б.
| eccentricity = 0,1045
| period = 3,36 жыл
| avg_speed = 19,82 ш/с
| inclination = 4,1618°
| asc_node = 75,134°
| mean_anomaly = 57,226°
| arg_perihelion = 73,437°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 8,5 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,297
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = S
| abs_magnitude = 12,49}}
'''(1602) Индиана''' — [[Негізгі белдеу]]дің бергі шетінде айналып жатқан [[Флора жанұясы]]на кіретін [[астероид]].

Оны 1950 жылдың 14 наурызында [[Индиана астероидтық бағдарламасы]] (Indiana Asteroid Program) аясында [[Гёте Линк атындағы обсерватория]]сынан ашқан болатын.

Осы обсерватория орналасқан [[Индиана]] штаты және [[Индиана университеті]]нің құрметіне орай аталды.

[[Сурет:Орбита астероида 1602.png|thumb|400px|center|Күн жүйесіндегі орны]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1601—1700)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>mqmcxskvfnf19lsc4g45ero4q3fi2qv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1601) Патри</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786017</id>
    <revision>
      <id>3648983</id>
      <timestamp>2026-08-29T16:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1601) Патри | symbol = | image =  | caption =  | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Луи Буайе | discovered = 18.05.1942 | mp_name = | alt_names = 1942 KA, 1942 KC,&lt;br&gt;1945 FA, 1949 OG,&lt;br&gt;1955 DL, A922 KB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1601 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt; | ep...</comment>
      <origin>3648983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1878" sha1="cjtyz4ul0s4idmfhiqwnexisq6nyqmm" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1601) Патри
| symbol =
| image = 
| caption = 
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = Луи Буайе
| discovered = 18.05.1942
| mp_name =
| alt_names = 1942 KA, 1942 KC,&lt;br&gt;1945 FA, 1949 OG,&lt;br&gt;1955 DL, A922 KB
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1601 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 27.08.2011
| aphelion = 2,52498 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 1,94293 а. б.
| semimajor = 2,23395 а. б.
| eccentricity = 0,130271
| period = 3,34 жыл
| avg_speed = 19,84 ш/с
| inclination = 4,943°
| asc_node = 74,722°
| mean_anomaly = 300,259°
| arg_perihelion = 196,355°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 10 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,366±0,047
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = S
| abs_magnitude = 12,32}}
'''(1601) Патри''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]].

Оны 1942 жылдың 18 мамырында [[Луи Буайе]] [[Алжир обсерваториясы]]нда ашты.

9 астероидты ашқан франциялық астроном [[Андре Патри]]дің (1902–1960) құрметіне орай аталды.

[[Сурет:Орбита астероида 1601.png|thumb|400px|center|Күн жүйесіндегі орны]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1601—1700)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>cjtyz4ul0s4idmfhiqwnexisq6nyqmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Shugylabek</title>
    <ns>3</ns>
    <id>786018</id>
    <revision>
      <id>3648984</id>
      <timestamp>2026-08-29T16:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3648984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="350" sha1="6tcftmk9skq7umm8o98kyb1zw39p0ck" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Shugylabek}}

-- [[Қатысушы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#4682B4; font-family:Hobo Std; font-size:120%&quot;&gt;Kasymov&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;  &lt;big&gt;[[Қатысушы талқылауы:Kasymov|&lt;span style=&quot;color:#FF4500; font-family:Hobo Std;&quot;&gt;Т&lt;/span&gt;]]&lt;/big&gt;&lt;/sup&gt; 21:15, 2026 ж. тамыздың 29 (+05)</text>
      <sha1>6tcftmk9skq7umm8o98kyb1zw39p0ck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>(1699) Хонкасало</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786019</id>
    <revision>
      <id>3648998</id>
      <timestamp>2026-08-29T16:39:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ерден Карсыбеков</username>
        <id>3744</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Infobox Planet | minorplanet = yes | width = 25em | bgcolour = #D6D6D6 | name = (1699) Хонкасало | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = И. Вяйсяля | discovered = 26.08.1941 | mp_name = | alt_names = 1931 PE, 1934 KC,&lt;br&gt;1941 QD, 1944 MB | mp_category = Негізгі белдеу | orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1699 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt; | epoch = 21.11.20...</comment>
      <origin>3648998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1751" sha1="o9mzhz03kqoshsbxkssq1w8chakstnq" xml:space="preserve">{{Infobox Planet
| minorplanet = yes
| width = 25em
| bgcolour = #D6D6D6
| name = (1699) Хонкасало
| symbol =
| image =
| caption =
| discovery = yes
| discovery_ref =
| discoverer = И. Вяйсяля
| discovered = 26.08.1941
| mp_name =
| alt_names = 1931 PE, 1934 KC,&lt;br&gt;1941 QD, 1944 MB
| mp_category = Негізгі белдеу
| orbit_ref = &lt;ref&gt;[https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1699 JPL Small-Body Database]&lt;/ref&gt;
| epoch = 21.11.2025
| aphelion = 2,57872 [[Астрономиялық бірлік|а. б.]]
| perihelion = 1,84279 а. б.
| semimajor = 2,21076 а. б.
| eccentricity = 0,166444
| period = 3,29 жыл
| avg_speed = 20,10 ш/с
| inclination = 1,9730°
| asc_node = 273,4675°
| mean_anomaly = 235,7586°
| arg_perihelion = 51,7513°
| satellites =
| physical_characteristics = yes
| dimensions = 8,3 шақырым
| mass =
| density =
| surface_grav =
| escape_velocity =
| sidereal_day =
| axial_tilt =
| pole_ecliptic_lat =
| pole_ecliptic_lon =
| albedo = 0,277
| temperatures=
| temp_name1 =
| mean_temp_1 =
| max_temp_1 =
| temp_name2 =
| max_temp_2 =  
| spectral_type = 
| abs_magnitude = 12,5}}
'''(1699) Хонкасало''' — [[Негізгі белдеу]]ге жатқызылатын [[астероид]].

Оны 1941 жылдың 26 тамызында [[Ирьё Вяйсяля]] [[Турку обсерваториясы]]нда ашты.

Вяйсялянің шәкірті, математик [[Тауно Хонкасало]]ның (1912–1975) құрметіне орай аталды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Тағы қараңыз ==
* [[Астероидтар тізімі (1601—1700)]]
[[Санат:Астероидтар]]</text>
      <sha1>o9mzhz03kqoshsbxkssq1w8chakstnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Үлгі:Potd/2026-08-30</title>
    <ns>10</ns>
    <id>786020</id>
    <revision>
      <id>3649038</id>
      <timestamp>2026-08-29T18:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ArystanbekBot</username>
        <id>33174</id>
      </contributor>
      <comment>[[commons:Template:Potd/2026-08-30|POTD 2026-08-30]]: filename only</comment>
      <origin>3649038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154" sha1="0144y4nbxfgd2t77skq06tjpugiyx9l" xml:space="preserve">006 Toco toucan in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg&lt;noinclude&gt;[[Санат:Үлгілер:Тәулік суреті]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0144y4nbxfgd2t77skq06tjpugiyx9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қатысушы талқылауы:Nurlan.daurenov</title>
    <ns>3</ns>
    <id>786021</id>
    <revision>
      <id>3649058</id>
      <timestamp>2026-08-29T22:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>61167</id>
      </contributor>
      <comment>[[Template:Қош_келдіңіз|Қарсы алу хабарламасын]] жаңа қатысушы талқылау бетіне жазу.</comment>
      <origin>3649058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="321" sha1="q1fpx7997x6f5vyif0i1wv7yscfbqtl" xml:space="preserve">{{Template:Қош_келдіңіз|realName=|name=Nurlan.daurenov}}

-- [[Қатысушы:GanS NIS|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 4px 4px 3px;&quot;&gt;&lt;font face=&quot;AR Cena&quot; color=&quot;black&quot;&gt;&lt;b&gt;Fани&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]] ([[Қатысушы талқылауы:GanS NIS|талқылауы]]) 03:46, 2026 ж. тамыздың 30 (+05)</text>
      <sha1>q1fpx7997x6f5vyif0i1wv7yscfbqtl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сенбі кешінің қызбасы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786022</id>
    <revision>
      <id>3649061</id>
      <timestamp>2026-08-29T23:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShadZ01</username>
        <id>56180</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Кино  |Қазақша атауы    = Сенбі кешінің қызбасы  |Шынайы атауы     = {{lang-en|Saturday Night Fever}}  |Суреті           =   |Сурет ені        =   |Сурет атауы      =   |Жанры            = [[музыкальный фильм]]  |Режиссёрі        = [[Джон Бэдэм]]  |Продюсері        = [[Роберт Стигвуд]]  |Сазгері          = [[Bee Gees]]&lt;br&gt;Дэви...</comment>
      <origin>3649061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23647" sha1="dph6ri0wxjxq6y3u3r9g78s7i3ftqbi" xml:space="preserve">{{Кино
 |Қазақша атауы    = Сенбі кешінің қызбасы
 |Шынайы атауы     = {{lang-en|Saturday Night Fever}}
 |Суреті           = 
 |Сурет ені        = 
 |Сурет атауы      = 
 |Жанры            = [[музыкальный фильм]]
 |Режиссёрі        = [[Джон Бэдэм]]
 |Продюсері        = [[Роберт Стигвуд]]
 |Сазгері          = [[Bee Gees]]&lt;br&gt;[[Дэвид Шайр]]
 |Қоюшы суретші    = [[Джон Ллойд]]
 |Негізі           = Ник Коунның «Жаңа сенбілік кештің тайпалық рәсімдері» атты мақаласы
 |Сценарийші       = [[Норман Векслер]]
 |Актерлер         = {{Unbulleted list
| [[Джон Траволта]]
| [[Карен Линн Горни]]
| [[Барри Миллер]]
| [[Джозеф Кэйли]]
| [[Донна Пескоу]]
| Вэл Бисоглио
| [[Фрэн Дрешер]]
| Лиза Пелузо
}}
 |Операторы        = Ральф Д. Боде
 |Компания         = [[Robert Stigwood Organisation]]
 |Дистрибьютор     = [[Paramount Pictures]]
 |Ұзақтығы         = 119 мин.
 |Бюджеті          = 3,5 млн. $
 |Түсім            = 237,1 млн. $
 |Мемлекет         = {{USA}}
 |Тілі             = [[Ағылшын тілі|ағылшын]]
 |Жыл              = [[1977 жылғы кино|1977]]
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     = [[Тірі қалу (фильм, 1983)|Тірі қалу]] (1983)
 |imdb_id          = 0076666
 |Сайты            = 
 |Ортаққор         = Saturday Night Fever
}}
'''«Сенбі кешінің қызбасы»''' ({{lang-en|Saturday Night Fever}}) — [[Paramount Pictures]] компаниясы шығарған 1977 жылғы [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Музыкалық фильм|музыкалық]] көркем фильм. [[Диско]] дәуірінің рухын бейнелейтін бұл туынды орасан зор табысқа жетті. Фильмдегі басты рөл [[Джон Траволта]]ға бүкіл әлемдік даңқ әкелді.

Картина бес «[[Алтын глобус]]&lt;nowiki/&gt;», екі «[[BAFTA]]&lt;nowiki/&gt;» және бір «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]&lt;nowiki/&gt;» сыйлығына номинация алды. 2010 жылы [[Конгресс кітапханасы|АҚШ Конгрессінің кітапханасы]] бұл фильмді [[Ұлттық фильмдер тізілімі]]нде сақтау үшін таңдады.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|title=АҚШ Ұлттық фильмдер тізілімі|access-date=2017-02-26|archive-date=2020-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008184509/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|url-status=live|lang=en}}&lt;/ref&gt;

== Сюжеті ==
Фильм [[Бруклин]]де тұратын 19 жастағы [[Италоамерикалықтар|италоамерикалық]] Тони Манероның өмерін баяндайды. Күндіз ол шағын дүкенде қарапайым қызметкер болса, кешкісін «2001 Odyssey» [[Түнгі клуб|клуб]]ының тұрақты қонағы әрі [[би алаңы]]ның нағыз жұлдызына айналады.

Тонидің Джои және Дабл-Джей есімді жақын достары бар. Сондай-ақ олардың қатарында Бобби Си де бар; ол достарынан кіші болса да, өзінің жеке көлігі (1964 жылғы [[Chevrolet Impala]]) бар. Дегенмен Бобби үнемі уайым үстінде жүреді және абайсызда өзінен жүкті болып қалған Полина есімді қызға үйленуге мәжбүр екенін бәріне айтады. Компанияның тағы бір бейресми мүшесі — Тониге ғашық Аннетта.

Тони Манероның кіші қарындасы және үлкен ағасы Фрэнк бар. Фрэнк шіркеу қызметкері атанғалы бері отбасының бас мақтанышы болған еді. Алайда ол кенеттен [[діни қызмет]]тен бас тартады. Ол інісіне бір күні кресттегі бейнеден құдайды емес, тек айқышқа [[Иса Мәсіхтің айқышқа шегеленуі|шегеленген]] жай ғана адамды көргенін және бұдан былай шіркеуде қала алмайтынын мойындайды. Ата-анасының наразылығына қарамастан, Фрэнк қарапайым адамның өмірін бастап, үйден кетіп қалады. Кетер алдында ол «2001 Odyssey» клубына келіп, Тонидің биін тамашалайды shift және інісінің дарынына шын жүректен тәнті болады. Сол жерде Бобби Си Фрэнкке Полинамен үйленуге мәжбүр болып жүрген жағдайын айтып, кеңес сұрайды: ол Рим папасының [[Аборт|түсік жасату]]ға рұқсат беруі мүмкін бе екенін білгісі келеді. Фрэнк мұның екіталай екенін айтқанда, Бобби мүлдем торығып, қатты күйзеліске түседі.

Аннетта Тониді бишілер сайысында бірге өнер көрсетуге шақырады. Тони келіседі, бірақ біраз уақыттан кейін онымен бірге сахнаға шығудан бас тартады. Себебі ол өзінен сәл үлкен, өзіне сенімді әрі тәкәппар Стефани Манганоны жолықтырады. Стефани өте тартымды болумен қатар, керемет билейді. Тониге деген алғашқы салқындығы мен немқұрайлылығына қарамастан, Стефани тек бір шартпен онымен бірге өнер көрсетуге келіседі: оларды тек конкурсқа қатысу ғана байланыстырады және араларында биден басқа ештеңе болмайды.

Аннетта Тонимен кездесуді талап етеді, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталады. [[Веррацано-Нарроус|Веррацано]] көпірінен өтіп бара жатып (ол үнемі фильмде көрінеді), достар тобы Аннеттаны қорқытуды ұйғарады. Тони мен оның досы қызды қалжыңдап алдайды: олар көпірден құлап бара жатқандай кейіп танытады, бірақ іс жүзінде қоршаудан бір метр төмен секіріп, оның көзінен таса болады. 

Клубтағы бірнеше кездесуден кейін Стефани Тониден заттарын қаланың басқа бөлігіне көшіруге көмектесуін сұрайды (Бобби Си Тониге көлік береді және осы мүмкіндікті пайдаланып, кешке өзіне қоңырау шалуын өтінеді, бірақ Тони уәдесін ұмытып кетеді). Олар Стефанимен бірге келген үйден қыздың бұрыннан келе жатқан жақын танысы жолығады: әңгіме барысында ол Стефаниді бетінен сүйіп өтеді. Кейінірек көлік ішінде Тонидің көңіл-күйі түсіп, бұл адамның кім екенін айтуды талап етеді. Стефани оның тек ескі досы екенін айтқанымен, кенеттен өзін ұстай алмай, жылап жібереді. Тони оны жұбатып, көлікті Верраззано көпірінің жанына тоқтатады да, оған көпір туралы баяндайды.

Жарыс кеші де келіп жетеді. Сайыста соңынан бір күн бұрын (жартылай соңғы болып) өнер көрсеткен Тони мен Стефани көрермендердің ыстық ықыласына бөленіп, соңында Бас жүлдені иеленеді. Алайда ең соңғы болып шыққан [[Пуэрто-Рико]]дан келген дуэттің билегені соншалықты тамаша болғандықтан, Тони өздерінің жеңісі әділетсіз екенін түсінеді. Серіктес қыздың таңғалғанына қарамастан, Тони бұл марапатқа оларды лайықтырақ деп санап, Бас жүлдені пуэрто-риколық жұпқа табыстайды.

Тони төрешілердің әділетсіздігіне ызаланып, Стефаниді клубтан алып кетеді. Ол өздерінің бірінші орын алуын тек өзінің клубтағы танымалдылығымен түсіндіреді.

Көлік ішінде Тони Стефаниді [[Зорлау|зорламақшы болады]], ал қыз оған тек байқауда жеңіске жету үшін ғана ғашық болып көрінгенін айтып, оны тоқтатуға тырысады. Ақыры Стефани оның шеңгелінен сытылып шығып, қашып кетеді.

Тони достарымен бірге байқаудан қайтып келе жатып, Верраззано көпіріне тоқтайды. Әдетте жасқаншақ әрі жуас Бобби Си кенеттен қоршаудың ең шетімен жүруді ұйғарады. Ол достарының бұл жолғы нағыз үрейіне күледі. Тонидің көлікке қайта оралып, сөйлесу туралы өтінішіне Бобби досын бұған дейін өзіне уақыт бөліп, көңіл аудармағаны үшін кінәлайды. Тони Боббиді ұстап үлгеруге шақ қалғанда, ол жалтарып кетіп, көпірден төмен құлайды.

Болған қасіреттен есеңгіреп қалған Тони түні бойы қаланы аралап เดิน, таңертең Стефанидің үйіне келеді. Ол кешірім сұрап, қыздан қолдау мен кеңес іздейді және бұдан былай оған жай ғана дос болуға уәде береді. Кешірім беріліп, экранда соңғы титрлар жүре бастайды, ал көрермен барлық нәрсенің енді ғана басталғанын түсінеді.

== Рөлдерде ==
{{РөлдердеҮсті}}
{{Рөлдерде|[[Джон Траволта]]||''Энтони «Тони» Манеро''}}
{{Рөлдерде|[[Карен Линн Горни]]||''Стефани Мангано''}}
{{Рөлдерде|[[Барри Миллер (актёр)|Барри Миллер]]||''Бобби Си''}}
{{Рөлдерде|[[Джозеф Кэйли]]||''Джои''}}
{{Рөлдерде|[[Донна Пескоу]]||''Аннет''}}
{{Рөлдерде|Вэл Бисоглио||''Фрэнк Манеро''}}
{{Рөлдерде|[[Фрэн Дрешер]]||''Конни'' (кинодебют Дрешер)}}
{{Рөлдерде|[[Хелен Траволта]] (Джон Траволтаның анасы)||''Бояу дүкеніндегі ханым''}}
{{Рөлдерде|[[Энн Траволта]] (Джон Траволтаның әпкесі)||''Пицца қыз''}}
{{Рөлдерде|[[Лиза Пелузо]]||''Линда''}}
{{РөлдердеАсты}}

== Оқиға орны ==
* [[Веррацано-Нарроус|Верраццано көпірі]]
* Phillips Dance Studio
* 1987 жылы «Spectrum» деп өзгертілген және гей-клубқа айналған «2001 Odyssey» клубы [[2005 жыл]]ы бұзылды. Клуб мына мекенжайда орналасқан болатын: [[Нью-Йорк]], [[Бруклин]], Бей-Ридж, 64-көше, 802.
* Тонидің жұмыс орнының прототипі Бруклиндегі 5-авеню, 7309 мекенжайында орналасқан «Six Brothers Hardware and Paints» шағын дүкені болды. Дүкеннің иелері әрі басқарушылары Джузеппе Альберго мен оның алты ұлы еді. Фильм жарыққа шыққаннан кейін дүкен туристер арасында үлкен танымалдылыққа ие болды, кейіннен иелері зейнетке шығуына байланысты сатылып кетті.

== Музыкалық сүйемелдеу ==
{{main|Saturday Night Fever}}
Диско патшалары [[Bee Gees]] жазған және продюсерлік еткен фильмнің саундтрегі АҚШ-та 15 рет платиналы мәртебе алып, 1978 жылдың қаңтарынан шілдесіне дейін [[Billboard 200]] чартының көшін бастады, сондай-ақ «Жыл альбомы» номинациясында «[[Грэмми]]» сыйлығын жеңіп алды. Осы саундтректегі алты ән [[Billboard Hot 100]] хит-парадында бірінші орынға шықты. Робин Гиббтің айтуынша, бұл музыка тарихындағы ең көп сатылған саундтрек болды.

'''Әндер тізімі'''
# «[[Stayin' Alive]]» — [[Bee Gees]] — 4:45
# «[[How Deep Is Your Love]]» — Bee Gees — 4:05
# «Night Fever» — Bee Gees — 3:33
# «More Than a Woman» — Bee Gees — 3:17
# «If I Can’t Have You» — Yvonne Elliman — 3:00
# «A Fifth of Beethoven» — Walter Murphy — 3:03
# «More Than a Woman» — Tavares — 3:17
# «Manhattan Skyline» — David Shire — 4:44
# «Calypso Breakdown» — Ralph MacDonald — 7:50&lt;ref name=&quot;not_included&quot;&gt;«Calypso Breakdown» и «Jive Talkin» не вошли в фильм.&lt;/ref&gt;
# «Night on Disco Mountain» — David Shire — 5:12
# «Open Sesame» — Kool &amp; the Gang — 4:01
# «Jive Talkin'» — Bee Gees — 3:43&lt;ref name=&quot;not_included&quot;/&gt;
# «You Should Be Dancing» — Bee Gees — 4:14
# «Boogie Shoes» — KC and the Sunshine Band — 2:17
# «Salsation» performed by David Shire — 3:50
# «K-Jee» — MFSB — 4:13
# «Disco Inferno» — Trammps — 10:51
: Песни «Dr. Disco» и «Disco Duck», Рик дис орындаған екеуі де фильмге кірді, бірақ альбомға енбеді.

== Фильмнің нұсқалары ==
Бастапқыда фильм R [[рейтинг]]імен шықты және оның ұзақтығы 119 минут болды. 1978 жылы жас аудиторияны тарту мақсатында PG рейтингі бар, ұзақтығы 113 минуттық нұсқасы жарық көрді.

1984 жылы бас рөлді Джон Траволта сомдаған және [[Сильвестр Сталлоне]] режиссерлік еткен «[[Тірі қалу (фильм, 1983)|Тірі қалу]]» атты [[сиквел|жалғасы]] шықты.

Оқиға желісі бойынша [[Сенбі кешінің қызбасы (мюзикл)|аттас мюзикл]] де қойылды. Ол 1998 және 2004 жылдары «Вест-Энд» театрында сахналанса, 1999 жылы Бродвейде, ал 2009 жылы [[Мадрид]]те көрсетілді.

== Сыншылардың бағасы ==
«Сенбілік кештің безгегі» оң пікірлерге ие болды және көптеген киносыншылар тарапынан 1977 жылдың ең үздік фильмдерінің бірі ретінде бағаланды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.films101.com/y1977r.htm |title=The Best Movies of 1977 |access-date=2017-03-04 |archive-date=2017-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205212019/http://films101.com/y1977r.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[Rotten Tomatoes]] сайтында фильмнің рейтингі 44 рецензия негізінде 86%-ды құрайды, ал орташа бағасы (10-нан 7,5) балды көрсетті&lt;ref&gt;{{Rotten Tomatoes|saturday_night_fever}}&lt;/ref&gt;.

«Сенбілік кештің безгегі» әйгілі киносыншы [[Джин Сискел]]дің ең сүйікті фильмі болды. Ол бұл туындыны кем дегенде 17 рет тамашалаған, тіпті аукционнан бас кейіпкердің ақ түсті диско-костюмін сатып алған болатын.&lt;ref&gt;[http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-saturday-night-fever-1977 Обзор фильма «Лихорадка субботнего вечера»] {{Wayback|url=http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-saturday-night-fever-1977 |date=20130802050854 }} на rogerebert.com&lt;/ref&gt;

== Пародиялары мен тұспалдары ==
Фильм бірқатар кинофильмдер мен телешоуларда [[пародия]]ланған болатын.

* 1978 жылы 26 желтоқсанда эфирге шыққан «[[Бенни Хилл шоуы]]ның» шығарылымында көрсетілген ''Friday Night Fever'' ({{tr-en|Жұма кешінің безгегі}}) деп аталатын пародияның сюжеті бойынша,&lt;ref&gt;[http://www.tv.com/the-benny-hill-show/show/3329/episode.html?season=All&amp;tag=list_header;paginator;All The Benny Hill Show Season 1-19 Episode Guide]{{Недоступная ссылка}} на TV.com&lt;/ref&gt; [[Хилл, Бенни|Бенни Хилл]] сомдаған зейнеткер әйелінен жасырын түрде парик пен ақ костюм киіп дискотекаға барады. Ол жерде [[Boney M.|Boney M]] тобының баяу қарқынмен орындалған «Rasputin» әніне билеп, өзінің ерекше диско билеу шеберлігімен барлығын таңғалдырады, содан кейін жас қызбен ([[Сью Аптон]]) бірге кетіп қалады.
* Америкалық «Субботним вечером в прямом эфире» телебағдарламасының 1978 жылғы 25 ақпандағы шығарылымында ұсынылған ''Samurai Night Fever''  ({{tr-en|Самурай кешінің безгегі}})&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=8g5mD5C5X_I; Samurai Night Fever - Saturday Night Live] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=8g5mD5C5X_I; |date=20230215184459 }} на youtube.com&lt;/ref&gt; атты пародияда фильмдегі отбасылық жанжалдар мен дискотекадағы би көріністері әжуаланады. Басты кейіпкерлер — самурайларға тым әуес италоамерикалық Тони ([[Белуши, Джон|Джон Белуши]]) және оның қара нәсілді болудан шаршаған шіркеу қызметкері ағасы Джоуи ([[О. Джей Симпсон]]).
* Британдық «The Goodies» скетч-шоуында Saturday Night Grease деп аталатын өзіндік бір пародия ұсынылды, онда «Saturday Night Fever» және «[[Бриолин (фильм)|Grease]]&lt;nowiki/&gt;» фильмдерінің жекелеген сахналары мен музыкалық нөмірлері біріктіріліп ойналды.
* Дискотекадағы би эпизоды «[[Аэроплан!|Аэроплан!»]] фильмінде (онда туындының басты кейіпкері, әскери ұшқыш Тед Страйкер ақ түсті парадтық әскери киім киіп, барда дәл Джон Траволтаның кейіпкері құсап билейді және өзіне ұнаған ханыммен танысады) және «[[Третий лишний|Тед»]] (Үшінші артық) комедиясында әжуаланады.
* Фильмнің ашылу сахнасы «[[Мадагаскар (мультфильм)|Мадагаскар»]] мультфильмінде пародияланған: Марти есімді зебра Нью-Йорк көшелерімен дәл сол «Stayin' Alive» әнінің сүйемелдеуімен жүріп өтіп, қасынан өткен ақ-қара жолақты жакет киген әйелдің артынан бұрылып қарап қалады.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=zi9I1mKf6ew; Side by side staying Alive Madagascar saturday night] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=zi9I1mKf6ew; |date=20230215184508 }} на youtube.com&lt;/ref&gt;
* «Сенбілік кештің безгегі» туындысына «[[Хор (телесериал)|Хор»]] телесериалының үшінші маусымының 16-сериясы арналды. «Saturday Night Glee-ver» деп аталатын бұл бөлімге фильмнен сегіз музыкалық композиция енгізіліп, көптеген би нөмірлері түпнұсқадан ішінара қайталанды.
* Фильм режиссері [[Джон Бэдем|Джон Бэдемнің]] өзі де 1986 жылғы «[[Короткое замыкание (фильм, 1986)|Қысқа тұйықталу»]] атты өзінің басқа туындысында осы жұмысына ишара жасаған. Онда өзін тірі сезінетін Джонни 5 роботы теледидардан «Сенбілік кештің безгегін» тамашалап, үй иесімен бірге Траволтаның кейіпкері сияқты билейді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ музыкалық фильмдері]]
[[Санат:Ұлттық фильмдер тізілімі]]
[[Санат:1977 жылғы АҚШ фильмдері]]
[[Санат:Paramount Pictures фильмдері]]
[[Санат:Кино мен телевизиядағы би]]</text>
      <sha1>dph6ri0wxjxq6y3u3r9g78s7i3ftqbi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649062</id>
      <parentid>3649061</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T00:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShadZ01</username>
        <id>56180</id>
      </contributor>
      <origin>3649062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23647" sha1="o7lm1qbhb5zncg7ckvgayr985mcbxs5" xml:space="preserve">{{Кино
 |Қазақша атауы    = Сенбі кешінің қызбасы
 |Шынайы атауы     = {{lang-en|Saturday Night Fever}}
 |Суреті           = 
 |Сурет ені        = 
 |Сурет атауы      = 
 |Жанры            = [[музыкальный фильм]]
 |Режиссёрі        = [[Джон Бэдэм]]
 |Продюсері        = [[Роберт Стигвуд]]
 |Сазгері          = [[Bee Gees]]&lt;br&gt;[[Дэвид Шайр]]
 |Қоюшы суретші    = [[Джон Ллойд]]
 |Негізі           = Ник Коунның «Жаңа сенбілік кештің тайпалық рәсімдері» атты мақаласы
 |Сценарийші       = [[Норман Векслер]]
 |Актерлер         = {{Unbulleted list
| [[Джон Траволта]]
| [[Карен Линн Горни]]
| [[Барри Миллер]]
| [[Джозеф Кэйли]]
| [[Донна Пескоу]]
| Вэл Бисоглио
| [[Фрэн Дрешер]]
| Лиза Пелузо
}}
 |Операторы        = Ральф Д. Боде
 |Компания         = [[Robert Stigwood Organisation]]
 |Дистрибьютор     = [[Paramount Pictures]]
 |Ұзақтығы         = 119 мин.
 |Бюджеті          = 3,5 млн. $
 |Түсім            = 237,1 млн. $
 |Мемлекет         = {{USA}}
 |Тілі             = [[Ағылшын тілі|ағылшын]]
 |Жыл              = [[1977 жыл кинода|1977]]
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     = [[Тірі қалу (фильм, 1983)|Тірі қалу]] (1983)
 |imdb_id          = 0076666
 |Сайты            = 
 |Ортаққор         = Saturday Night Fever
}}
'''«Сенбі кешінің қызбасы»''' ({{lang-en|Saturday Night Fever}}) — [[Paramount Pictures]] компаниясы шығарған 1977 жылғы [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Музыкалық фильм|музыкалық]] көркем фильм. [[Диско]] дәуірінің рухын бейнелейтін бұл туынды орасан зор табысқа жетті. Фильмдегі басты рөл [[Джон Траволта]]ға бүкіл әлемдік даңқ әкелді.

Картина бес «[[Алтын глобус]]&lt;nowiki/&gt;», екі «[[BAFTA]]&lt;nowiki/&gt;» және бір «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]&lt;nowiki/&gt;» сыйлығына номинация алды. 2010 жылы [[Конгресс кітапханасы|АҚШ Конгрессінің кітапханасы]] бұл фильмді [[Ұлттық фильмдер тізілімі]]нде сақтау үшін таңдады.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|title=АҚШ Ұлттық фильмдер тізілімі|access-date=2017-02-26|archive-date=2020-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008184509/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|url-status=live|lang=en}}&lt;/ref&gt;

== Сюжеті ==
Фильм [[Бруклин]]де тұратын 19 жастағы [[Италоамерикалықтар|италоамерикалық]] Тони Манероның өмерін баяндайды. Күндіз ол шағын дүкенде қарапайым қызметкер болса, кешкісін «2001 Odyssey» [[Түнгі клуб|клуб]]ының тұрақты қонағы әрі [[би алаңы]]ның нағыз жұлдызына айналады.

Тонидің Джои және Дабл-Джей есімді жақын достары бар. Сондай-ақ олардың қатарында Бобби Си де бар; ол достарынан кіші болса да, өзінің жеке көлігі (1964 жылғы [[Chevrolet Impala]]) бар. Дегенмен Бобби үнемі уайым үстінде жүреді және абайсызда өзінен жүкті болып қалған Полина есімді қызға үйленуге мәжбүр екенін бәріне айтады. Компанияның тағы бір бейресми мүшесі — Тониге ғашық Аннетта.

Тони Манероның кіші қарындасы және үлкен ағасы Фрэнк бар. Фрэнк шіркеу қызметкері атанғалы бері отбасының бас мақтанышы болған еді. Алайда ол кенеттен [[діни қызмет]]тен бас тартады. Ол інісіне бір күні кресттегі бейнеден құдайды емес, тек айқышқа [[Иса Мәсіхтің айқышқа шегеленуі|шегеленген]] жай ғана адамды көргенін және бұдан былай шіркеуде қала алмайтынын мойындайды. Ата-анасының наразылығына қарамастан, Фрэнк қарапайым адамның өмірін бастап, үйден кетіп қалады. Кетер алдында ол «2001 Odyssey» клубына келіп, Тонидің биін тамашалайды shift және інісінің дарынына шын жүректен тәнті болады. Сол жерде Бобби Си Фрэнкке Полинамен үйленуге мәжбүр болып жүрген жағдайын айтып, кеңес сұрайды: ол Рим папасының [[Аборт|түсік жасату]]ға рұқсат беруі мүмкін бе екенін білгісі келеді. Фрэнк мұның екіталай екенін айтқанда, Бобби мүлдем торығып, қатты күйзеліске түседі.

Аннетта Тониді бишілер сайысында бірге өнер көрсетуге шақырады. Тони келіседі, бірақ біраз уақыттан кейін онымен бірге сахнаға шығудан бас тартады. Себебі ол өзінен сәл үлкен, өзіне сенімді әрі тәкәппар Стефани Манганоны жолықтырады. Стефани өте тартымды болумен қатар, керемет билейді. Тониге деген алғашқы салқындығы мен немқұрайлылығына қарамастан, Стефани тек бір шартпен онымен бірге өнер көрсетуге келіседі: оларды тек конкурсқа қатысу ғана байланыстырады және араларында биден басқа ештеңе болмайды.

Аннетта Тонимен кездесуді талап етеді, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталады. [[Веррацано-Нарроус|Веррацано]] көпірінен өтіп бара жатып (ол үнемі фильмде көрінеді), достар тобы Аннеттаны қорқытуды ұйғарады. Тони мен оның досы қызды қалжыңдап алдайды: олар көпірден құлап бара жатқандай кейіп танытады, бірақ іс жүзінде қоршаудан бір метр төмен секіріп, оның көзінен таса болады. 

Клубтағы бірнеше кездесуден кейін Стефани Тониден заттарын қаланың басқа бөлігіне көшіруге көмектесуін сұрайды (Бобби Си Тониге көлік береді және осы мүмкіндікті пайдаланып, кешке өзіне қоңырау шалуын өтінеді, бірақ Тони уәдесін ұмытып кетеді). Олар Стефанимен бірге келген үйден қыздың бұрыннан келе жатқан жақын танысы жолығады: әңгіме барысында ол Стефаниді бетінен сүйіп өтеді. Кейінірек көлік ішінде Тонидің көңіл-күйі түсіп, бұл адамның кім екенін айтуды талап етеді. Стефани оның тек ескі досы екенін айтқанымен, кенеттен өзін ұстай алмай, жылап жібереді. Тони оны жұбатып, көлікті Верраззано көпірінің жанына тоқтатады да, оған көпір туралы баяндайды.

Жарыс кеші де келіп жетеді. Сайыста соңынан бір күн бұрын (жартылай соңғы болып) өнер көрсеткен Тони мен Стефани көрермендердің ыстық ықыласына бөленіп, соңында Бас жүлдені иеленеді. Алайда ең соңғы болып шыққан [[Пуэрто-Рико]]дан келген дуэттің билегені соншалықты тамаша болғандықтан, Тони өздерінің жеңісі әділетсіз екенін түсінеді. Серіктес қыздың таңғалғанына қарамастан, Тони бұл марапатқа оларды лайықтырақ деп санап, Бас жүлдені пуэрто-риколық жұпқа табыстайды.

Тони төрешілердің әділетсіздігіне ызаланып, Стефаниді клубтан алып кетеді. Ол өздерінің бірінші орын алуын тек өзінің клубтағы танымалдылығымен түсіндіреді.

Көлік ішінде Тони Стефаниді [[Зорлау|зорламақшы болады]], ал қыз оған тек байқауда жеңіске жету үшін ғана ғашық болып көрінгенін айтып, оны тоқтатуға тырысады. Ақыры Стефани оның шеңгелінен сытылып шығып, қашып кетеді.

Тони достарымен бірге байқаудан қайтып келе жатып, Верраззано көпіріне тоқтайды. Әдетте жасқаншақ әрі жуас Бобби Си кенеттен қоршаудың ең шетімен жүруді ұйғарады. Ол достарының бұл жолғы нағыз үрейіне күледі. Тонидің көлікке қайта оралып, сөйлесу туралы өтінішіне Бобби досын бұған дейін өзіне уақыт бөліп, көңіл аудармағаны үшін кінәлайды. Тони Боббиді ұстап үлгеруге шақ қалғанда, ол жалтарып кетіп, көпірден төмен құлайды.

Болған қасіреттен есеңгіреп қалған Тони түні бойы қаланы аралап เดิน, таңертең Стефанидің үйіне келеді. Ол кешірім сұрап, қыздан қолдау мен кеңес іздейді және бұдан былай оған жай ғана дос болуға уәде береді. Кешірім беріліп, экранда соңғы титрлар жүре бастайды, ал көрермен барлық нәрсенің енді ғана басталғанын түсінеді.

== Рөлдерде ==
{{РөлдердеҮсті}}
{{Рөлдерде|[[Джон Траволта]]||''Энтони «Тони» Манеро''}}
{{Рөлдерде|[[Карен Линн Горни]]||''Стефани Мангано''}}
{{Рөлдерде|[[Барри Миллер (актёр)|Барри Миллер]]||''Бобби Си''}}
{{Рөлдерде|[[Джозеф Кэйли]]||''Джои''}}
{{Рөлдерде|[[Донна Пескоу]]||''Аннет''}}
{{Рөлдерде|Вэл Бисоглио||''Фрэнк Манеро''}}
{{Рөлдерде|[[Фрэн Дрешер]]||''Конни'' (кинодебют Дрешер)}}
{{Рөлдерде|[[Хелен Траволта]] (Джон Траволтаның анасы)||''Бояу дүкеніндегі ханым''}}
{{Рөлдерде|[[Энн Траволта]] (Джон Траволтаның әпкесі)||''Пицца қыз''}}
{{Рөлдерде|[[Лиза Пелузо]]||''Линда''}}
{{РөлдердеАсты}}

== Оқиға орны ==
* [[Веррацано-Нарроус|Верраццано көпірі]]
* Phillips Dance Studio
* 1987 жылы «Spectrum» деп өзгертілген және гей-клубқа айналған «2001 Odyssey» клубы [[2005 жыл]]ы бұзылды. Клуб мына мекенжайда орналасқан болатын: [[Нью-Йорк]], [[Бруклин]], Бей-Ридж, 64-көше, 802.
* Тонидің жұмыс орнының прототипі Бруклиндегі 5-авеню, 7309 мекенжайында орналасқан «Six Brothers Hardware and Paints» шағын дүкені болды. Дүкеннің иелері әрі басқарушылары Джузеппе Альберго мен оның алты ұлы еді. Фильм жарыққа шыққаннан кейін дүкен туристер арасында үлкен танымалдылыққа ие болды, кейіннен иелері зейнетке шығуына байланысты сатылып кетті.

== Музыкалық сүйемелдеу ==
{{main|Saturday Night Fever}}
Диско патшалары [[Bee Gees]] жазған және продюсерлік еткен фильмнің саундтрегі АҚШ-та 15 рет платиналы мәртебе алып, 1978 жылдың қаңтарынан шілдесіне дейін [[Billboard 200]] чартының көшін бастады, сондай-ақ «Жыл альбомы» номинациясында «[[Грэмми]]» сыйлығын жеңіп алды. Осы саундтректегі алты ән [[Billboard Hot 100]] хит-парадында бірінші орынға шықты. Робин Гиббтің айтуынша, бұл музыка тарихындағы ең көп сатылған саундтрек болды.

'''Әндер тізімі'''
# «[[Stayin' Alive]]» — [[Bee Gees]] — 4:45
# «[[How Deep Is Your Love]]» — Bee Gees — 4:05
# «Night Fever» — Bee Gees — 3:33
# «More Than a Woman» — Bee Gees — 3:17
# «If I Can’t Have You» — Yvonne Elliman — 3:00
# «A Fifth of Beethoven» — Walter Murphy — 3:03
# «More Than a Woman» — Tavares — 3:17
# «Manhattan Skyline» — David Shire — 4:44
# «Calypso Breakdown» — Ralph MacDonald — 7:50&lt;ref name=&quot;not_included&quot;&gt;«Calypso Breakdown» и «Jive Talkin» не вошли в фильм.&lt;/ref&gt;
# «Night on Disco Mountain» — David Shire — 5:12
# «Open Sesame» — Kool &amp; the Gang — 4:01
# «Jive Talkin'» — Bee Gees — 3:43&lt;ref name=&quot;not_included&quot;/&gt;
# «You Should Be Dancing» — Bee Gees — 4:14
# «Boogie Shoes» — KC and the Sunshine Band — 2:17
# «Salsation» performed by David Shire — 3:50
# «K-Jee» — MFSB — 4:13
# «Disco Inferno» — Trammps — 10:51
: Песни «Dr. Disco» и «Disco Duck», Рик дис орындаған екеуі де фильмге кірді, бірақ альбомға енбеді.

== Фильмнің нұсқалары ==
Бастапқыда фильм R [[рейтинг]]імен шықты және оның ұзақтығы 119 минут болды. 1978 жылы жас аудиторияны тарту мақсатында PG рейтингі бар, ұзақтығы 113 минуттық нұсқасы жарық көрді.

1984 жылы бас рөлді Джон Траволта сомдаған және [[Сильвестр Сталлоне]] режиссерлік еткен «[[Тірі қалу (фильм, 1983)|Тірі қалу]]» атты [[сиквел|жалғасы]] шықты.

Оқиға желісі бойынша [[Сенбі кешінің қызбасы (мюзикл)|аттас мюзикл]] де қойылды. Ол 1998 және 2004 жылдары «Вест-Энд» театрында сахналанса, 1999 жылы Бродвейде, ал 2009 жылы [[Мадрид]]те көрсетілді.

== Сыншылардың бағасы ==
«Сенбілік кештің безгегі» оң пікірлерге ие болды және көптеген киносыншылар тарапынан 1977 жылдың ең үздік фильмдерінің бірі ретінде бағаланды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.films101.com/y1977r.htm |title=The Best Movies of 1977 |access-date=2017-03-04 |archive-date=2017-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205212019/http://films101.com/y1977r.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[Rotten Tomatoes]] сайтында фильмнің рейтингі 44 рецензия негізінде 86%-ды құрайды, ал орташа бағасы (10-нан 7,5) балды көрсетті&lt;ref&gt;{{Rotten Tomatoes|saturday_night_fever}}&lt;/ref&gt;.

«Сенбілік кештің безгегі» әйгілі киносыншы [[Джин Сискел]]дің ең сүйікті фильмі болды. Ол бұл туындыны кем дегенде 17 рет тамашалаған, тіпті аукционнан бас кейіпкердің ақ түсті диско-костюмін сатып алған болатын.&lt;ref&gt;[http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-saturday-night-fever-1977 Обзор фильма «Лихорадка субботнего вечера»] {{Wayback|url=http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-saturday-night-fever-1977 |date=20130802050854 }} на rogerebert.com&lt;/ref&gt;

== Пародиялары мен тұспалдары ==
Фильм бірқатар кинофильмдер мен телешоуларда [[пародия]]ланған болатын.

* 1978 жылы 26 желтоқсанда эфирге шыққан «[[Бенни Хилл шоуы]]ның» шығарылымында көрсетілген ''Friday Night Fever'' ({{tr-en|Жұма кешінің безгегі}}) деп аталатын пародияның сюжеті бойынша,&lt;ref&gt;[http://www.tv.com/the-benny-hill-show/show/3329/episode.html?season=All&amp;tag=list_header;paginator;All The Benny Hill Show Season 1-19 Episode Guide]{{Недоступная ссылка}} на TV.com&lt;/ref&gt; [[Хилл, Бенни|Бенни Хилл]] сомдаған зейнеткер әйелінен жасырын түрде парик пен ақ костюм киіп дискотекаға барады. Ол жерде [[Boney M.|Boney M]] тобының баяу қарқынмен орындалған «Rasputin» әніне билеп, өзінің ерекше диско билеу шеберлігімен барлығын таңғалдырады, содан кейін жас қызбен ([[Сью Аптон]]) бірге кетіп қалады.
* Америкалық «Субботним вечером в прямом эфире» телебағдарламасының 1978 жылғы 25 ақпандағы шығарылымында ұсынылған ''Samurai Night Fever''  ({{tr-en|Самурай кешінің безгегі}})&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=8g5mD5C5X_I; Samurai Night Fever - Saturday Night Live] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=8g5mD5C5X_I; |date=20230215184459 }} на youtube.com&lt;/ref&gt; атты пародияда фильмдегі отбасылық жанжалдар мен дискотекадағы би көріністері әжуаланады. Басты кейіпкерлер — самурайларға тым әуес италоамерикалық Тони ([[Белуши, Джон|Джон Белуши]]) және оның қара нәсілді болудан шаршаған шіркеу қызметкері ағасы Джоуи ([[О. Джей Симпсон]]).
* Британдық «The Goodies» скетч-шоуында Saturday Night Grease деп аталатын өзіндік бір пародия ұсынылды, онда «Saturday Night Fever» және «[[Бриолин (фильм)|Grease]]&lt;nowiki/&gt;» фильмдерінің жекелеген сахналары мен музыкалық нөмірлері біріктіріліп ойналды.
* Дискотекадағы би эпизоды «[[Аэроплан!|Аэроплан!»]] фильмінде (онда туындының басты кейіпкері, әскери ұшқыш Тед Страйкер ақ түсті парадтық әскери киім киіп, барда дәл Джон Траволтаның кейіпкері құсап билейді және өзіне ұнаған ханыммен танысады) және «[[Третий лишний|Тед»]] (Үшінші артық) комедиясында әжуаланады.
* Фильмнің ашылу сахнасы «[[Мадагаскар (мультфильм)|Мадагаскар»]] мультфильмінде пародияланған: Марти есімді зебра Нью-Йорк көшелерімен дәл сол «Stayin' Alive» әнінің сүйемелдеуімен жүріп өтіп, қасынан өткен ақ-қара жолақты жакет киген әйелдің артынан бұрылып қарап қалады.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=zi9I1mKf6ew; Side by side staying Alive Madagascar saturday night] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=zi9I1mKf6ew; |date=20230215184508 }} на youtube.com&lt;/ref&gt;
* «Сенбілік кештің безгегі» туындысына «[[Хор (телесериал)|Хор»]] телесериалының үшінші маусымының 16-сериясы арналды. «Saturday Night Glee-ver» деп аталатын бұл бөлімге фильмнен сегіз музыкалық композиция енгізіліп, көптеген би нөмірлері түпнұсқадан ішінара қайталанды.
* Фильм режиссері [[Джон Бэдем|Джон Бэдемнің]] өзі де 1986 жылғы «[[Короткое замыкание (фильм, 1986)|Қысқа тұйықталу»]] атты өзінің басқа туындысында осы жұмысына ишара жасаған. Онда өзін тірі сезінетін Джонни 5 роботы теледидардан «Сенбілік кештің безгегін» тамашалап, үй иесімен бірге Траволтаның кейіпкері сияқты билейді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ музыкалық фильмдері]]
[[Санат:Ұлттық фильмдер тізілімі]]
[[Санат:1977 жылғы АҚШ фильмдері]]
[[Санат:Paramount Pictures фильмдері]]
[[Санат:Кино мен телевизиядағы би]]</text>
      <sha1>o7lm1qbhb5zncg7ckvgayr985mcbxs5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649063</id>
      <parentid>3649062</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T00:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShadZ01</username>
        <id>56180</id>
      </contributor>
      <origin>3649063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23643" sha1="7oaf36a2asrfanoi3or70qs3e7w66nf" xml:space="preserve">{{Кино
 |Қазақша атауы    = Сенбі кешінің қызбасы
 |Шынайы атауы     = {{lang-en|Saturday Night Fever}}
 |Суреті           = 
 |Сурет ені        = 
 |Сурет атауы      = 
 |Жанры            = [[музыкалық фильм]]
 |Режиссёрі        = [[Джон Бэдэм]]
 |Продюсері        = [[Роберт Стигвуд]]
 |Сазгері          = [[Bee Gees]]&lt;br&gt;[[Дэвид Шайр]]
 |Қоюшы суретші    = [[Джон Ллойд]]
 |Негізі           = Ник Коунның «Жаңа сенбілік кештің тайпалық рәсімдері» атты мақаласы
 |Сценарийші       = [[Норман Векслер]]
 |Актерлер         = {{Unbulleted list
| [[Джон Траволта]]
| [[Карен Линн Горни]]
| [[Барри Миллер]]
| [[Джозеф Кэйли]]
| [[Донна Пескоу]]
| Вэл Бисоглио
| [[Фрэн Дрешер]]
| Лиза Пелузо
}}
 |Операторы        = Ральф Д. Боде
 |Компания         = [[Robert Stigwood Organisation]]
 |Дистрибьютор     = [[Paramount Pictures]]
 |Ұзақтығы         = 119 мин.
 |Бюджеті          = 3,5 млн. $
 |Түсім            = 237,1 млн. $
 |Мемлекет         = {{USA}}
 |Тілі             = [[Ағылшын тілі|ағылшын]]
 |Жыл              = [[1977 жыл кинода|1977]]
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     = [[Тірі қалу (фильм, 1983)|Тірі қалу]] (1983)
 |imdb_id          = 0076666
 |Сайты            = 
 |Ортаққор         = Saturday Night Fever
}}
'''«Сенбі кешінің қызбасы»''' ({{lang-en|Saturday Night Fever}}) — [[Paramount Pictures]] компаниясы шығарған 1977 жылғы [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Музыкалық фильм|музыкалық]] көркем фильм. [[Диско]] дәуірінің рухын бейнелейтін бұл туынды орасан зор табысқа жетті. Фильмдегі басты рөл [[Джон Траволта]]ға бүкіл әлемдік даңқ әкелді.

Картина бес «[[Алтын глобус]]&lt;nowiki/&gt;», екі «[[BAFTA]]&lt;nowiki/&gt;» және бір «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]&lt;nowiki/&gt;» сыйлығына номинация алды. 2010 жылы [[Конгресс кітапханасы|АҚШ Конгрессінің кітапханасы]] бұл фильмді [[Ұлттық фильмдер тізілімі]]нде сақтау үшін таңдады.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|title=АҚШ Ұлттық фильмдер тізілімі|access-date=2017-02-26|archive-date=2020-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008184509/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|url-status=live|lang=en}}&lt;/ref&gt;

== Сюжеті ==
Фильм [[Бруклин]]де тұратын 19 жастағы [[Италоамерикалықтар|италоамерикалық]] Тони Манероның өмерін баяндайды. Күндіз ол шағын дүкенде қарапайым қызметкер болса, кешкісін «2001 Odyssey» [[Түнгі клуб|клуб]]ының тұрақты қонағы әрі [[би алаңы]]ның нағыз жұлдызына айналады.

Тонидің Джои және Дабл-Джей есімді жақын достары бар. Сондай-ақ олардың қатарында Бобби Си де бар; ол достарынан кіші болса да, өзінің жеке көлігі (1964 жылғы [[Chevrolet Impala]]) бар. Дегенмен Бобби үнемі уайым үстінде жүреді және абайсызда өзінен жүкті болып қалған Полина есімді қызға үйленуге мәжбүр екенін бәріне айтады. Компанияның тағы бір бейресми мүшесі — Тониге ғашық Аннетта.

Тони Манероның кіші қарындасы және үлкен ағасы Фрэнк бар. Фрэнк шіркеу қызметкері атанғалы бері отбасының бас мақтанышы болған еді. Алайда ол кенеттен [[діни қызмет]]тен бас тартады. Ол інісіне бір күні кресттегі бейнеден құдайды емес, тек айқышқа [[Иса Мәсіхтің айқышқа шегеленуі|шегеленген]] жай ғана адамды көргенін және бұдан былай шіркеуде қала алмайтынын мойындайды. Ата-анасының наразылығына қарамастан, Фрэнк қарапайым адамның өмірін бастап, үйден кетіп қалады. Кетер алдында ол «2001 Odyssey» клубына келіп, Тонидің биін тамашалайды shift және інісінің дарынына шын жүректен тәнті болады. Сол жерде Бобби Си Фрэнкке Полинамен үйленуге мәжбүр болып жүрген жағдайын айтып, кеңес сұрайды: ол Рим папасының [[Аборт|түсік жасату]]ға рұқсат беруі мүмкін бе екенін білгісі келеді. Фрэнк мұның екіталай екенін айтқанда, Бобби мүлдем торығып, қатты күйзеліске түседі.

Аннетта Тониді бишілер сайысында бірге өнер көрсетуге шақырады. Тони келіседі, бірақ біраз уақыттан кейін онымен бірге сахнаға шығудан бас тартады. Себебі ол өзінен сәл үлкен, өзіне сенімді әрі тәкәппар Стефани Манганоны жолықтырады. Стефани өте тартымды болумен қатар, керемет билейді. Тониге деген алғашқы салқындығы мен немқұрайлылығына қарамастан, Стефани тек бір шартпен онымен бірге өнер көрсетуге келіседі: оларды тек конкурсқа қатысу ғана байланыстырады және араларында биден басқа ештеңе болмайды.

Аннетта Тонимен кездесуді талап етеді, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталады. [[Веррацано-Нарроус|Веррацано]] көпірінен өтіп бара жатып (ол үнемі фильмде көрінеді), достар тобы Аннеттаны қорқытуды ұйғарады. Тони мен оның досы қызды қалжыңдап алдайды: олар көпірден құлап бара жатқандай кейіп танытады, бірақ іс жүзінде қоршаудан бір метр төмен секіріп, оның көзінен таса болады. 

Клубтағы бірнеше кездесуден кейін Стефани Тониден заттарын қаланың басқа бөлігіне көшіруге көмектесуін сұрайды (Бобби Си Тониге көлік береді және осы мүмкіндікті пайдаланып, кешке өзіне қоңырау шалуын өтінеді, бірақ Тони уәдесін ұмытып кетеді). Олар Стефанимен бірге келген үйден қыздың бұрыннан келе жатқан жақын танысы жолығады: әңгіме барысында ол Стефаниді бетінен сүйіп өтеді. Кейінірек көлік ішінде Тонидің көңіл-күйі түсіп, бұл адамның кім екенін айтуды талап етеді. Стефани оның тек ескі досы екенін айтқанымен, кенеттен өзін ұстай алмай, жылап жібереді. Тони оны жұбатып, көлікті Верраззано көпірінің жанына тоқтатады да, оған көпір туралы баяндайды.

Жарыс кеші де келіп жетеді. Сайыста соңынан бір күн бұрын (жартылай соңғы болып) өнер көрсеткен Тони мен Стефани көрермендердің ыстық ықыласына бөленіп, соңында Бас жүлдені иеленеді. Алайда ең соңғы болып шыққан [[Пуэрто-Рико]]дан келген дуэттің билегені соншалықты тамаша болғандықтан, Тони өздерінің жеңісі әділетсіз екенін түсінеді. Серіктес қыздың таңғалғанына қарамастан, Тони бұл марапатқа оларды лайықтырақ деп санап, Бас жүлдені пуэрто-риколық жұпқа табыстайды.

Тони төрешілердің әділетсіздігіне ызаланып, Стефаниді клубтан алып кетеді. Ол өздерінің бірінші орын алуын тек өзінің клубтағы танымалдылығымен түсіндіреді.

Көлік ішінде Тони Стефаниді [[Зорлау|зорламақшы болады]], ал қыз оған тек байқауда жеңіске жету үшін ғана ғашық болып көрінгенін айтып, оны тоқтатуға тырысады. Ақыры Стефани оның шеңгелінен сытылып шығып, қашып кетеді.

Тони достарымен бірге байқаудан қайтып келе жатып, Верраззано көпіріне тоқтайды. Әдетте жасқаншақ әрі жуас Бобби Си кенеттен қоршаудың ең шетімен жүруді ұйғарады. Ол достарының бұл жолғы нағыз үрейіне күледі. Тонидің көлікке қайта оралып, сөйлесу туралы өтінішіне Бобби досын бұған дейін өзіне уақыт бөліп, көңіл аудармағаны үшін кінәлайды. Тони Боббиді ұстап үлгеруге шақ қалғанда, ол жалтарып кетіп, көпірден төмен құлайды.

Болған қасіреттен есеңгіреп қалған Тони түні бойы қаланы аралап เดิน, таңертең Стефанидің үйіне келеді. Ол кешірім сұрап, қыздан қолдау мен кеңес іздейді және бұдан былай оған жай ғана дос болуға уәде береді. Кешірім беріліп, экранда соңғы титрлар жүре бастайды, ал көрермен барлық нәрсенің енді ғана басталғанын түсінеді.

== Рөлдерде ==
{{РөлдердеҮсті}}
{{Рөлдерде|[[Джон Траволта]]||''Энтони «Тони» Манеро''}}
{{Рөлдерде|[[Карен Линн Горни]]||''Стефани Мангано''}}
{{Рөлдерде|[[Барри Миллер (актёр)|Барри Миллер]]||''Бобби Си''}}
{{Рөлдерде|[[Джозеф Кэйли]]||''Джои''}}
{{Рөлдерде|[[Донна Пескоу]]||''Аннет''}}
{{Рөлдерде|Вэл Бисоглио||''Фрэнк Манеро''}}
{{Рөлдерде|[[Фрэн Дрешер]]||''Конни'' (кинодебют Дрешер)}}
{{Рөлдерде|[[Хелен Траволта]] (Джон Траволтаның анасы)||''Бояу дүкеніндегі ханым''}}
{{Рөлдерде|[[Энн Траволта]] (Джон Траволтаның әпкесі)||''Пицца қыз''}}
{{Рөлдерде|[[Лиза Пелузо]]||''Линда''}}
{{РөлдердеАсты}}

== Оқиға орны ==
* [[Веррацано-Нарроус|Верраццано көпірі]]
* Phillips Dance Studio
* 1987 жылы «Spectrum» деп өзгертілген және гей-клубқа айналған «2001 Odyssey» клубы [[2005 жыл]]ы бұзылды. Клуб мына мекенжайда орналасқан болатын: [[Нью-Йорк]], [[Бруклин]], Бей-Ридж, 64-көше, 802.
* Тонидің жұмыс орнының прототипі Бруклиндегі 5-авеню, 7309 мекенжайында орналасқан «Six Brothers Hardware and Paints» шағын дүкені болды. Дүкеннің иелері әрі басқарушылары Джузеппе Альберго мен оның алты ұлы еді. Фильм жарыққа шыққаннан кейін дүкен туристер арасында үлкен танымалдылыққа ие болды, кейіннен иелері зейнетке шығуына байланысты сатылып кетті.

== Музыкалық сүйемелдеу ==
{{main|Saturday Night Fever}}
Диско патшалары [[Bee Gees]] жазған және продюсерлік еткен фильмнің саундтрегі АҚШ-та 15 рет платиналы мәртебе алып, 1978 жылдың қаңтарынан шілдесіне дейін [[Billboard 200]] чартының көшін бастады, сондай-ақ «Жыл альбомы» номинациясында «[[Грэмми]]» сыйлығын жеңіп алды. Осы саундтректегі алты ән [[Billboard Hot 100]] хит-парадында бірінші орынға шықты. Робин Гиббтің айтуынша, бұл музыка тарихындағы ең көп сатылған саундтрек болды.

'''Әндер тізімі'''
# «[[Stayin' Alive]]» — [[Bee Gees]] — 4:45
# «[[How Deep Is Your Love]]» — Bee Gees — 4:05
# «Night Fever» — Bee Gees — 3:33
# «More Than a Woman» — Bee Gees — 3:17
# «If I Can’t Have You» — Yvonne Elliman — 3:00
# «A Fifth of Beethoven» — Walter Murphy — 3:03
# «More Than a Woman» — Tavares — 3:17
# «Manhattan Skyline» — David Shire — 4:44
# «Calypso Breakdown» — Ralph MacDonald — 7:50&lt;ref name=&quot;not_included&quot;&gt;«Calypso Breakdown» и «Jive Talkin» не вошли в фильм.&lt;/ref&gt;
# «Night on Disco Mountain» — David Shire — 5:12
# «Open Sesame» — Kool &amp; the Gang — 4:01
# «Jive Talkin'» — Bee Gees — 3:43&lt;ref name=&quot;not_included&quot;/&gt;
# «You Should Be Dancing» — Bee Gees — 4:14
# «Boogie Shoes» — KC and the Sunshine Band — 2:17
# «Salsation» performed by David Shire — 3:50
# «K-Jee» — MFSB — 4:13
# «Disco Inferno» — Trammps — 10:51
: Песни «Dr. Disco» и «Disco Duck», Рик дис орындаған екеуі де фильмге кірді, бірақ альбомға енбеді.

== Фильмнің нұсқалары ==
Бастапқыда фильм R [[рейтинг]]імен шықты және оның ұзақтығы 119 минут болды. 1978 жылы жас аудиторияны тарту мақсатында PG рейтингі бар, ұзақтығы 113 минуттық нұсқасы жарық көрді.

1984 жылы бас рөлді Джон Траволта сомдаған және [[Сильвестр Сталлоне]] режиссерлік еткен «[[Тірі қалу (фильм, 1983)|Тірі қалу]]» атты [[сиквел|жалғасы]] шықты.

Оқиға желісі бойынша [[Сенбі кешінің қызбасы (мюзикл)|аттас мюзикл]] де қойылды. Ол 1998 және 2004 жылдары «Вест-Энд» театрында сахналанса, 1999 жылы Бродвейде, ал 2009 жылы [[Мадрид]]те көрсетілді.

== Сыншылардың бағасы ==
«Сенбілік кештің безгегі» оң пікірлерге ие болды және көптеген киносыншылар тарапынан 1977 жылдың ең үздік фильмдерінің бірі ретінде бағаланды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.films101.com/y1977r.htm |title=The Best Movies of 1977 |access-date=2017-03-04 |archive-date=2017-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205212019/http://films101.com/y1977r.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[Rotten Tomatoes]] сайтында фильмнің рейтингі 44 рецензия негізінде 86%-ды құрайды, ал орташа бағасы (10-нан 7,5) балды көрсетті&lt;ref&gt;{{Rotten Tomatoes|saturday_night_fever}}&lt;/ref&gt;.

«Сенбілік кештің безгегі» әйгілі киносыншы [[Джин Сискел]]дің ең сүйікті фильмі болды. Ол бұл туындыны кем дегенде 17 рет тамашалаған, тіпті аукционнан бас кейіпкердің ақ түсті диско-костюмін сатып алған болатын.&lt;ref&gt;[http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-saturday-night-fever-1977 Обзор фильма «Лихорадка субботнего вечера»] {{Wayback|url=http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-saturday-night-fever-1977 |date=20130802050854 }} на rogerebert.com&lt;/ref&gt;

== Пародиялары мен тұспалдары ==
Фильм бірқатар кинофильмдер мен телешоуларда [[пародия]]ланған болатын.

* 1978 жылы 26 желтоқсанда эфирге шыққан «[[Бенни Хилл шоуы]]ның» шығарылымында көрсетілген ''Friday Night Fever'' ({{tr-en|Жұма кешінің безгегі}}) деп аталатын пародияның сюжеті бойынша,&lt;ref&gt;[http://www.tv.com/the-benny-hill-show/show/3329/episode.html?season=All&amp;tag=list_header;paginator;All The Benny Hill Show Season 1-19 Episode Guide]{{Недоступная ссылка}} на TV.com&lt;/ref&gt; [[Хилл, Бенни|Бенни Хилл]] сомдаған зейнеткер әйелінен жасырын түрде парик пен ақ костюм киіп дискотекаға барады. Ол жерде [[Boney M.|Boney M]] тобының баяу қарқынмен орындалған «Rasputin» әніне билеп, өзінің ерекше диско билеу шеберлігімен барлығын таңғалдырады, содан кейін жас қызбен ([[Сью Аптон]]) бірге кетіп қалады.
* Америкалық «Субботним вечером в прямом эфире» телебағдарламасының 1978 жылғы 25 ақпандағы шығарылымында ұсынылған ''Samurai Night Fever''  ({{tr-en|Самурай кешінің безгегі}})&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=8g5mD5C5X_I; Samurai Night Fever - Saturday Night Live] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=8g5mD5C5X_I; |date=20230215184459 }} на youtube.com&lt;/ref&gt; атты пародияда фильмдегі отбасылық жанжалдар мен дискотекадағы би көріністері әжуаланады. Басты кейіпкерлер — самурайларға тым әуес италоамерикалық Тони ([[Белуши, Джон|Джон Белуши]]) және оның қара нәсілді болудан шаршаған шіркеу қызметкері ағасы Джоуи ([[О. Джей Симпсон]]).
* Британдық «The Goodies» скетч-шоуында Saturday Night Grease деп аталатын өзіндік бір пародия ұсынылды, онда «Saturday Night Fever» және «[[Бриолин (фильм)|Grease]]&lt;nowiki/&gt;» фильмдерінің жекелеген сахналары мен музыкалық нөмірлері біріктіріліп ойналды.
* Дискотекадағы би эпизоды «[[Аэроплан!|Аэроплан!»]] фильмінде (онда туындының басты кейіпкері, әскери ұшқыш Тед Страйкер ақ түсті парадтық әскери киім киіп, барда дәл Джон Траволтаның кейіпкері құсап билейді және өзіне ұнаған ханыммен танысады) және «[[Третий лишний|Тед»]] (Үшінші артық) комедиясында әжуаланады.
* Фильмнің ашылу сахнасы «[[Мадагаскар (мультфильм)|Мадагаскар»]] мультфильмінде пародияланған: Марти есімді зебра Нью-Йорк көшелерімен дәл сол «Stayin' Alive» әнінің сүйемелдеуімен жүріп өтіп, қасынан өткен ақ-қара жолақты жакет киген әйелдің артынан бұрылып қарап қалады.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=zi9I1mKf6ew; Side by side staying Alive Madagascar saturday night] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=zi9I1mKf6ew; |date=20230215184508 }} на youtube.com&lt;/ref&gt;
* «Сенбілік кештің безгегі» туындысына «[[Хор (телесериал)|Хор»]] телесериалының үшінші маусымының 16-сериясы арналды. «Saturday Night Glee-ver» деп аталатын бұл бөлімге фильмнен сегіз музыкалық композиция енгізіліп, көптеген би нөмірлері түпнұсқадан ішінара қайталанды.
* Фильм режиссері [[Джон Бэдем|Джон Бэдемнің]] өзі де 1986 жылғы «[[Короткое замыкание (фильм, 1986)|Қысқа тұйықталу»]] атты өзінің басқа туындысында осы жұмысына ишара жасаған. Онда өзін тірі сезінетін Джонни 5 роботы теледидардан «Сенбілік кештің безгегін» тамашалап, үй иесімен бірге Траволтаның кейіпкері сияқты билейді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ музыкалық фильмдері]]
[[Санат:Ұлттық фильмдер тізілімі]]
[[Санат:1977 жылғы АҚШ фильмдері]]
[[Санат:Paramount Pictures фильмдері]]
[[Санат:Кино мен телевизиядағы би]]</text>
      <sha1>7oaf36a2asrfanoi3or70qs3e7w66nf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649067</id>
      <parentid>3649063</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T00:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShadZ01</username>
        <id>56180</id>
      </contributor>
      <origin>3649067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23680" sha1="lt0t9l5w660e5k5syfjuvrpezj6k4on" xml:space="preserve">{{Кино
 |Қазақша атауы    = Сенбі кешінің қызбасы
 |Шынайы атауы     = {{lang-en|Saturday Night Fever}}
 |Суреті           = Saturday night fever movie poster.jpg
 |Сурет ені        = 
 |Сурет атауы      = 
 |Жанры            = [[музыкалық фильм]]
 |Режиссёрі        = [[Джон Бэдэм]]
 |Продюсері        = [[Роберт Стигвуд]]
 |Сазгері          = [[Bee Gees]]&lt;br&gt;[[Дэвид Шайр]]
 |Қоюшы суретші    = [[Джон Ллойд]]
 |Негізі           = Ник Коунның «Жаңа сенбілік кештің тайпалық рәсімдері» атты мақаласы
 |Сценарийші       = [[Норман Векслер]]
 |Актерлер         = {{Unbulleted list
| [[Джон Траволта]]
| [[Карен Линн Горни]]
| [[Барри Миллер]]
| [[Джозеф Кэйли]]
| [[Донна Пескоу]]
| Вэл Бисоглио
| [[Фрэн Дрешер]]
| Лиза Пелузо
}}
 |Операторы        = Ральф Д. Боде
 |Компания         = [[Robert Stigwood Organisation]]
 |Дистрибьютор     = [[Paramount Pictures]]
 |Ұзақтығы         = 119 мин.
 |Бюджеті          = 3,5 млн. $
 |Түсім            = 237,1 млн. $
 |Мемлекет         = {{USA}}
 |Тілі             = [[Ағылшын тілі|ағылшын]]
 |Жыл              = [[1977 жыл кинода|1977]]
 |Алдыңғы фильм    = 
 |Келесі фильм     = [[Тірі қалу (фильм, 1983)|Тірі қалу]] (1983)
 |imdb_id          = 0076666
 |Сайты            = 
 |Ортаққор         = Saturday Night Fever
}}
'''«Сенбі кешінің қызбасы»''' ({{lang-en|Saturday Night Fever}}) — [[Paramount Pictures]] компаниясы шығарған 1977 жылғы [[АҚШ кинематографы|америкалық]] [[Музыкалық фильм|музыкалық]] көркем фильм. [[Диско]] дәуірінің рухын бейнелейтін бұл туынды орасан зор табысқа жетті. Фильмдегі басты рөл [[Джон Траволта]]ға бүкіл әлемдік даңқ әкелді.

Картина бес «[[Алтын глобус]]&lt;nowiki/&gt;», екі «[[BAFTA]]&lt;nowiki/&gt;» және бір «[[Оскар сыйлығы|Оскар]]&lt;nowiki/&gt;» сыйлығына номинация алды. 2010 жылы [[Конгресс кітапханасы|АҚШ Конгрессінің кітапханасы]] бұл фильмді [[Ұлттық фильмдер тізілімі]]нде сақтау үшін таңдады.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|title=АҚШ Ұлттық фильмдер тізілімі|access-date=2017-02-26|archive-date=2020-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20201008184509/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|url-status=live|lang=en}}&lt;/ref&gt;

== Сюжеті ==
Фильм [[Бруклин]]де тұратын 19 жастағы [[Италоамерикалықтар|италоамерикалық]] Тони Манероның өмерін баяндайды. Күндіз ол шағын дүкенде қарапайым қызметкер болса, кешкісін «2001 Odyssey» [[Түнгі клуб|клуб]]ының тұрақты қонағы әрі [[би алаңы]]ның нағыз жұлдызына айналады.

Тонидің Джои және Дабл-Джей есімді жақын достары бар. Сондай-ақ олардың қатарында Бобби Си де бар; ол достарынан кіші болса да, өзінің жеке көлігі (1964 жылғы [[Chevrolet Impala]]) бар. Дегенмен Бобби үнемі уайым үстінде жүреді және абайсызда өзінен жүкті болып қалған Полина есімді қызға үйленуге мәжбүр екенін бәріне айтады. Компанияның тағы бір бейресми мүшесі — Тониге ғашық Аннетта.

Тони Манероның кіші қарындасы және үлкен ағасы Фрэнк бар. Фрэнк шіркеу қызметкері атанғалы бері отбасының бас мақтанышы болған еді. Алайда ол кенеттен [[діни қызмет]]тен бас тартады. Ол інісіне бір күні кресттегі бейнеден құдайды емес, тек айқышқа [[Иса Мәсіхтің айқышқа шегеленуі|шегеленген]] жай ғана адамды көргенін және бұдан былай шіркеуде қала алмайтынын мойындайды. Ата-анасының наразылығына қарамастан, Фрэнк қарапайым адамның өмірін бастап, үйден кетіп қалады. Кетер алдында ол «2001 Odyssey» клубына келіп, Тонидің биін тамашалайды shift және інісінің дарынына шын жүректен тәнті болады. Сол жерде Бобби Си Фрэнкке Полинамен үйленуге мәжбүр болып жүрген жағдайын айтып, кеңес сұрайды: ол Рим папасының [[Аборт|түсік жасату]]ға рұқсат беруі мүмкін бе екенін білгісі келеді. Фрэнк мұның екіталай екенін айтқанда, Бобби мүлдем торығып, қатты күйзеліске түседі.

Аннетта Тониді бишілер сайысында бірге өнер көрсетуге шақырады. Тони келіседі, бірақ біраз уақыттан кейін онымен бірге сахнаға шығудан бас тартады. Себебі ол өзінен сәл үлкен, өзіне сенімді әрі тәкәппар Стефани Манганоны жолықтырады. Стефани өте тартымды болумен қатар, керемет билейді. Тониге деген алғашқы салқындығы мен немқұрайлылығына қарамастан, Стефани тек бір шартпен онымен бірге өнер көрсетуге келіседі: оларды тек конкурсқа қатысу ғана байланыстырады және араларында биден басқа ештеңе болмайды.

Аннетта Тонимен кездесуді талап етеді, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталады. [[Веррацано-Нарроус|Веррацано]] көпірінен өтіп бара жатып (ол үнемі фильмде көрінеді), достар тобы Аннеттаны қорқытуды ұйғарады. Тони мен оның досы қызды қалжыңдап алдайды: олар көпірден құлап бара жатқандай кейіп танытады, бірақ іс жүзінде қоршаудан бір метр төмен секіріп, оның көзінен таса болады. 

Клубтағы бірнеше кездесуден кейін Стефани Тониден заттарын қаланың басқа бөлігіне көшіруге көмектесуін сұрайды (Бобби Си Тониге көлік береді және осы мүмкіндікті пайдаланып, кешке өзіне қоңырау шалуын өтінеді, бірақ Тони уәдесін ұмытып кетеді). Олар Стефанимен бірге келген үйден қыздың бұрыннан келе жатқан жақын танысы жолығады: әңгіме барысында ол Стефаниді бетінен сүйіп өтеді. Кейінірек көлік ішінде Тонидің көңіл-күйі түсіп, бұл адамның кім екенін айтуды талап етеді. Стефани оның тек ескі досы екенін айтқанымен, кенеттен өзін ұстай алмай, жылап жібереді. Тони оны жұбатып, көлікті Верраззано көпірінің жанына тоқтатады да, оған көпір туралы баяндайды.

Жарыс кеші де келіп жетеді. Сайыста соңынан бір күн бұрын (жартылай соңғы болып) өнер көрсеткен Тони мен Стефани көрермендердің ыстық ықыласына бөленіп, соңында Бас жүлдені иеленеді. Алайда ең соңғы болып шыққан [[Пуэрто-Рико]]дан келген дуэттің билегені соншалықты тамаша болғандықтан, Тони өздерінің жеңісі әділетсіз екенін түсінеді. Серіктес қыздың таңғалғанына қарамастан, Тони бұл марапатқа оларды лайықтырақ деп санап, Бас жүлдені пуэрто-риколық жұпқа табыстайды.

Тони төрешілердің әділетсіздігіне ызаланып, Стефаниді клубтан алып кетеді. Ол өздерінің бірінші орын алуын тек өзінің клубтағы танымалдылығымен түсіндіреді.

Көлік ішінде Тони Стефаниді [[Зорлау|зорламақшы болады]], ал қыз оған тек байқауда жеңіске жету үшін ғана ғашық болып көрінгенін айтып, оны тоқтатуға тырысады. Ақыры Стефани оның шеңгелінен сытылып шығып, қашып кетеді.

Тони достарымен бірге байқаудан қайтып келе жатып, Верраззано көпіріне тоқтайды. Әдетте жасқаншақ әрі жуас Бобби Си кенеттен қоршаудың ең шетімен жүруді ұйғарады. Ол достарының бұл жолғы нағыз үрейіне күледі. Тонидің көлікке қайта оралып, сөйлесу туралы өтінішіне Бобби досын бұған дейін өзіне уақыт бөліп, көңіл аудармағаны үшін кінәлайды. Тони Боббиді ұстап үлгеруге шақ қалғанда, ол жалтарып кетіп, көпірден төмен құлайды.

Болған қасіреттен есеңгіреп қалған Тони түні бойы қаланы аралап เดิน, таңертең Стефанидің үйіне келеді. Ол кешірім сұрап, қыздан қолдау мен кеңес іздейді және бұдан былай оған жай ғана дос болуға уәде береді. Кешірім беріліп, экранда соңғы титрлар жүре бастайды, ал көрермен барлық нәрсенің енді ғана басталғанын түсінеді.

== Рөлдерде ==
{{РөлдердеҮсті}}
{{Рөлдерде|[[Джон Траволта]]||''Энтони «Тони» Манеро''}}
{{Рөлдерде|[[Карен Линн Горни]]||''Стефани Мангано''}}
{{Рөлдерде|[[Барри Миллер (актёр)|Барри Миллер]]||''Бобби Си''}}
{{Рөлдерде|[[Джозеф Кэйли]]||''Джои''}}
{{Рөлдерде|[[Донна Пескоу]]||''Аннет''}}
{{Рөлдерде|Вэл Бисоглио||''Фрэнк Манеро''}}
{{Рөлдерде|[[Фрэн Дрешер]]||''Конни'' (кинодебют Дрешер)}}
{{Рөлдерде|[[Хелен Траволта]] (Джон Траволтаның анасы)||''Бояу дүкеніндегі ханым''}}
{{Рөлдерде|[[Энн Траволта]] (Джон Траволтаның әпкесі)||''Пицца қыз''}}
{{Рөлдерде|[[Лиза Пелузо]]||''Линда''}}
{{РөлдердеАсты}}

== Оқиға орны ==
* [[Веррацано-Нарроус|Верраццано көпірі]]
* Phillips Dance Studio
* 1987 жылы «Spectrum» деп өзгертілген және гей-клубқа айналған «2001 Odyssey» клубы [[2005 жыл]]ы бұзылды. Клуб мына мекенжайда орналасқан болатын: [[Нью-Йорк]], [[Бруклин]], Бей-Ридж, 64-көше, 802.
* Тонидің жұмыс орнының прототипі Бруклиндегі 5-авеню, 7309 мекенжайында орналасқан «Six Brothers Hardware and Paints» шағын дүкені болды. Дүкеннің иелері әрі басқарушылары Джузеппе Альберго мен оның алты ұлы еді. Фильм жарыққа шыққаннан кейін дүкен туристер арасында үлкен танымалдылыққа ие болды, кейіннен иелері зейнетке шығуына байланысты сатылып кетті.

== Музыкалық сүйемелдеу ==
{{main|Saturday Night Fever}}
Диско патшалары [[Bee Gees]] жазған және продюсерлік еткен фильмнің саундтрегі АҚШ-та 15 рет платиналы мәртебе алып, 1978 жылдың қаңтарынан шілдесіне дейін [[Billboard 200]] чартының көшін бастады, сондай-ақ «Жыл альбомы» номинациясында «[[Грэмми]]» сыйлығын жеңіп алды. Осы саундтректегі алты ән [[Billboard Hot 100]] хит-парадында бірінші орынға шықты. Робин Гиббтің айтуынша, бұл музыка тарихындағы ең көп сатылған саундтрек болды.

'''Әндер тізімі'''
# «[[Stayin' Alive]]» — [[Bee Gees]] — 4:45
# «[[How Deep Is Your Love]]» — Bee Gees — 4:05
# «Night Fever» — Bee Gees — 3:33
# «More Than a Woman» — Bee Gees — 3:17
# «If I Can’t Have You» — Yvonne Elliman — 3:00
# «A Fifth of Beethoven» — Walter Murphy — 3:03
# «More Than a Woman» — Tavares — 3:17
# «Manhattan Skyline» — David Shire — 4:44
# «Calypso Breakdown» — Ralph MacDonald — 7:50&lt;ref name=&quot;not_included&quot;&gt;«Calypso Breakdown» и «Jive Talkin» не вошли в фильм.&lt;/ref&gt;
# «Night on Disco Mountain» — David Shire — 5:12
# «Open Sesame» — Kool &amp; the Gang — 4:01
# «Jive Talkin'» — Bee Gees — 3:43&lt;ref name=&quot;not_included&quot;/&gt;
# «You Should Be Dancing» — Bee Gees — 4:14
# «Boogie Shoes» — KC and the Sunshine Band — 2:17
# «Salsation» performed by David Shire — 3:50
# «K-Jee» — MFSB — 4:13
# «Disco Inferno» — Trammps — 10:51
: Песни «Dr. Disco» и «Disco Duck», Рик дис орындаған екеуі де фильмге кірді, бірақ альбомға енбеді.

== Фильмнің нұсқалары ==
Бастапқыда фильм R [[рейтинг]]імен шықты және оның ұзақтығы 119 минут болды. 1978 жылы жас аудиторияны тарту мақсатында PG рейтингі бар, ұзақтығы 113 минуттық нұсқасы жарық көрді.

1984 жылы бас рөлді Джон Траволта сомдаған және [[Сильвестр Сталлоне]] режиссерлік еткен «[[Тірі қалу (фильм, 1983)|Тірі қалу]]» атты [[сиквел|жалғасы]] шықты.

Оқиға желісі бойынша [[Сенбі кешінің қызбасы (мюзикл)|аттас мюзикл]] де қойылды. Ол 1998 және 2004 жылдары «Вест-Энд» театрында сахналанса, 1999 жылы Бродвейде, ал 2009 жылы [[Мадрид]]те көрсетілді.

== Сыншылардың бағасы ==
«Сенбілік кештің безгегі» оң пікірлерге ие болды және көптеген киносыншылар тарапынан 1977 жылдың ең үздік фильмдерінің бірі ретінде бағаланды.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.films101.com/y1977r.htm |title=The Best Movies of 1977 |access-date=2017-03-04 |archive-date=2017-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205212019/http://films101.com/y1977r.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[Rotten Tomatoes]] сайтында фильмнің рейтингі 44 рецензия негізінде 86%-ды құрайды, ал орташа бағасы (10-нан 7,5) балды көрсетті&lt;ref&gt;{{Rotten Tomatoes|saturday_night_fever}}&lt;/ref&gt;.

«Сенбілік кештің безгегі» әйгілі киносыншы [[Джин Сискел]]дің ең сүйікті фильмі болды. Ол бұл туындыны кем дегенде 17 рет тамашалаған, тіпті аукционнан бас кейіпкердің ақ түсті диско-костюмін сатып алған болатын.&lt;ref&gt;[http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-saturday-night-fever-1977 Обзор фильма «Лихорадка субботнего вечера»] {{Wayback|url=http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-saturday-night-fever-1977 |date=20130802050854 }} на rogerebert.com&lt;/ref&gt;

== Пародиялары мен тұспалдары ==
Фильм бірқатар кинофильмдер мен телешоуларда [[пародия]]ланған болатын.

* 1978 жылы 26 желтоқсанда эфирге шыққан «[[Бенни Хилл шоуы]]ның» шығарылымында көрсетілген ''Friday Night Fever'' ({{tr-en|Жұма кешінің безгегі}}) деп аталатын пародияның сюжеті бойынша,&lt;ref&gt;[http://www.tv.com/the-benny-hill-show/show/3329/episode.html?season=All&amp;tag=list_header;paginator;All The Benny Hill Show Season 1-19 Episode Guide]{{Недоступная ссылка}} на TV.com&lt;/ref&gt; [[Хилл, Бенни|Бенни Хилл]] сомдаған зейнеткер әйелінен жасырын түрде парик пен ақ костюм киіп дискотекаға барады. Ол жерде [[Boney M.|Boney M]] тобының баяу қарқынмен орындалған «Rasputin» әніне билеп, өзінің ерекше диско билеу шеберлігімен барлығын таңғалдырады, содан кейін жас қызбен ([[Сью Аптон]]) бірге кетіп қалады.
* Америкалық «Субботним вечером в прямом эфире» телебағдарламасының 1978 жылғы 25 ақпандағы шығарылымында ұсынылған ''Samurai Night Fever''  ({{tr-en|Самурай кешінің безгегі}})&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=8g5mD5C5X_I; Samurai Night Fever - Saturday Night Live] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=8g5mD5C5X_I; |date=20230215184459 }} на youtube.com&lt;/ref&gt; атты пародияда фильмдегі отбасылық жанжалдар мен дискотекадағы би көріністері әжуаланады. Басты кейіпкерлер — самурайларға тым әуес италоамерикалық Тони ([[Белуши, Джон|Джон Белуши]]) және оның қара нәсілді болудан шаршаған шіркеу қызметкері ағасы Джоуи ([[О. Джей Симпсон]]).
* Британдық «The Goodies» скетч-шоуында Saturday Night Grease деп аталатын өзіндік бір пародия ұсынылды, онда «Saturday Night Fever» және «[[Бриолин (фильм)|Grease]]&lt;nowiki/&gt;» фильмдерінің жекелеген сахналары мен музыкалық нөмірлері біріктіріліп ойналды.
* Дискотекадағы би эпизоды «[[Аэроплан!|Аэроплан!»]] фильмінде (онда туындының басты кейіпкері, әскери ұшқыш Тед Страйкер ақ түсті парадтық әскери киім киіп, барда дәл Джон Траволтаның кейіпкері құсап билейді және өзіне ұнаған ханыммен танысады) және «[[Третий лишний|Тед»]] (Үшінші артық) комедиясында әжуаланады.
* Фильмнің ашылу сахнасы «[[Мадагаскар (мультфильм)|Мадагаскар»]] мультфильмінде пародияланған: Марти есімді зебра Нью-Йорк көшелерімен дәл сол «Stayin' Alive» әнінің сүйемелдеуімен жүріп өтіп, қасынан өткен ақ-қара жолақты жакет киген әйелдің артынан бұрылып қарап қалады.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=zi9I1mKf6ew; Side by side staying Alive Madagascar saturday night] {{Wayback|url=https://www.youtube.com/watch?v=zi9I1mKf6ew; |date=20230215184508 }} на youtube.com&lt;/ref&gt;
* «Сенбілік кештің безгегі» туындысына «[[Хор (телесериал)|Хор»]] телесериалының үшінші маусымының 16-сериясы арналды. «Saturday Night Glee-ver» деп аталатын бұл бөлімге фильмнен сегіз музыкалық композиция енгізіліп, көптеген би нөмірлері түпнұсқадан ішінара қайталанды.
* Фильм режиссері [[Джон Бэдем|Джон Бэдемнің]] өзі де 1986 жылғы «[[Короткое замыкание (фильм, 1986)|Қысқа тұйықталу»]] атты өзінің басқа туындысында осы жұмысына ишара жасаған. Онда өзін тірі сезінетін Джонни 5 роботы теледидардан «Сенбілік кештің безгегін» тамашалап, үй иесімен бірге Траволтаның кейіпкері сияқты билейді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:АҚШ музыкалық фильмдері]]
[[Санат:Ұлттық фильмдер тізілімі]]
[[Санат:1977 жылғы АҚШ фильмдері]]
[[Санат:Paramount Pictures фильмдері]]
[[Санат:Кино мен телевизиядағы би]]</text>
      <sha1>lt0t9l5w660e5k5syfjuvrpezj6k4on</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сурет:Saturday night fever movie poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>786023</id>
    <revision>
      <id>3649066</id>
      <timestamp>2026-08-30T00:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ShadZ01</username>
        <id>56180</id>
      </contributor>
      <comment>{{Еркін сурет емес
| сипаттамасы     = «Сенбі кешінің қызбасы» фильмінің постері
| қайнары         = https://www.imdb.com/title/tt0076666/mediaviewer/rm4215872768/
| жасалған уақыты = 1977
| авторы          = Paramount Pictures
}}
{{Еркін сурет емес/Мақала
| мақаласы        = Сенбі кешінің қызбасы
| мақсаты         = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды.
# Б...</comment>
      <origin>3649066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1978" sha1="3vix09v0ksjmg4p7dq6k4qg72istemu" xml:space="preserve">== Түйін ==
{{Еркін сурет емес
| сипаттамасы     = «Сенбі кешінің қызбасы» фильмінің постері
| қайнары         = https://www.imdb.com/title/tt0076666/mediaviewer/rm4215872768/
| жасалған уақыты = 1977
| авторы          = Paramount Pictures
}}
{{Еркін сурет емес/Мақала
| мақаласы        = Сенбі кешінің қызбасы
| мақсаты         = # Бұл кескін фильмнің мәтіндік сипаттамасы арқылы жеткізу мүмкін емес визуалды стилистикасы туралы айқын түсінік береді және онсыз фильм туралы мақала толық болып саналмайды.
# Бұл кескін авторлық құқық иелерінің кескінді түпнұсқа басып шығарылған түрінде сатудан пайда алу мүмкіндігін шектемейді. Кескіннің ажыратымдылығы түпнұсқамен салыстырғанда бірнеше есе азайтылған, сондықтан бұл кескінді басып шығару сапасы жағынан түпнұсқамен бәсекелесе алмайды.
# Кескін құқық иеленуші тарапынан фильмді жарнамалау мақсатында кеңінен тарату үшін арнайы жасалған. Кескінді пайдалану [[Уикипедия:Адал қолданудың шарттары|Уикипедияда қабылданған адал пайдалану критерийлері]]не сәйкес келеді. Кескін сонымен қатар басқа да көптеген сайттарда қолданылуда.
| алмастыру       = {{non-free poster}}
| басқа           = жоқ
}}
== Лицензиялау ==</text>
      <sha1>3vix09v0ksjmg4p7dq6k4qg72istemu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Павилоста</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786024</id>
    <revision>
      <id>3649079</id>
      <timestamp>2026-08-30T03:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: '''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латви]]яның батысындағы қала, Оңтүстік Курземе аймағында, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.  == Дереккөздер == {{дереккөздер}}  [[Санат:Латвия қалалары]]</comment>
      <origin>3649079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="354" sha1="5mqwtwug0dxr0gauz49mjh6uej78x9w" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латви]]яның батысындағы қала, Оңтүстік Курземе аймағында, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>5mqwtwug0dxr0gauz49mjh6uej78x9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649080</id>
      <parentid>3649079</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:39:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="394" sha1="35kpntk1vk9nplq0jmw7la7rmkuxi0l" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латви]]яның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>35kpntk1vk9nplq0jmw7la7rmkuxi0l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649082</id>
      <parentid>3649080</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:41:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3649082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="674" sha1="47k46izhaj184atcxhxz4n3gpvbw7sh" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латви]]яның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>47k46izhaj184atcxhxz4n3gpvbw7sh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649083</id>
      <parentid>3649082</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3649083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="872" sha1="n8bjam93yfvl2a9m4rmlgm89bl6ye3e" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латви]]яның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>n8bjam93yfvl2a9m4rmlgm89bl6ye3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649084</id>
      <parentid>3649083</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:45:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3649084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1237" sha1="e8aj7mcsqrqbusoqvlr0fugikfqvdg4" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латви]]яның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

'''Географиялық орналасуы'''
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>e8aj7mcsqrqbusoqvlr0fugikfqvdg4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649085</id>
      <parentid>3649084</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>дереккөз</comment>
      <origin>3649085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1419" sha1="ky0ew2ws3zgkfw2dy5gxmnf3pcpigpz" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латви]]яның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>ky0ew2ws3zgkfw2dy5gxmnf3pcpigpz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649086</id>
      <parentid>3649085</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:48:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3649086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1828" sha1="j0r5lpzzn981pnbvw0e5rqov8dtlwd9" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>j0r5lpzzn981pnbvw0e5rqov8dtlwd9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649087</id>
      <parentid>3649086</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:49:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3649087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2352" sha1="kpy55ckopo9lxv1j5ja62cspn2tbwjl" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>kpy55ckopo9lxv1j5ja62cspn2tbwjl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649088</id>
      <parentid>3649087</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3649088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2663" sha1="oy0i6h8m7lyz1fi04ztx5wzohw9sxmm" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>oy0i6h8m7lyz1fi04ztx5wzohw9sxmm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649089</id>
      <parentid>3649088</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:51:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ толықтыру</comment>
      <origin>3649089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3145" sha1="e5280fw6d06ep8i29a3khhk5bkt9p1n" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 30 жылдан кейін қалаға айналды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>e5280fw6d06ep8i29a3khhk5bkt9p1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649091</id>
      <parentid>3649089</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */ дереккөз</comment>
      <origin>3649091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3388" sha1="80cja6t994altd7ei4mz3qgo47srah3" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>80cja6t994altd7ei4mz3qgo47srah3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649092</id>
      <parentid>3649091</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3649092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3952" sha1="dy71s8k1sci5naal899x5jzdjtofe8u" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>dy71s8k1sci5naal899x5jzdjtofe8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649093</id>
      <parentid>3649092</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Экономикасы және инфрақұрылымы */ толықтыру</comment>
      <origin>3649093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4352" sha1="m8ix2rn8umamjwocpbbasa2co922559" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>m8ix2rn8umamjwocpbbasa2co922559</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649095</id>
      <parentid>3649093</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3649095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4894" sha1="09yhbpcsgtb28iepuombfgy9avplbo1" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>09yhbpcsgtb28iepuombfgy9avplbo1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649096</id>
      <parentid>3649095</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3649096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5225" sha1="043gx4xze3u7ofg2c4zlkfrhlv149v9" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>043gx4xze3u7ofg2c4zlkfrhlv149v9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649097</id>
      <parentid>3649096</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3649097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5819" sha1="q99ik4chrc9fvdbgr3nuddjsikmcxa8" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>q99ik4chrc9fvdbgr3nuddjsikmcxa8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649098</id>
      <parentid>3649097</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3649098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6239" sha1="ilz7uwdloidqkeehvyqvuucrzfxjlqw" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>ilz7uwdloidqkeehvyqvuucrzfxjlqw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649099</id>
      <parentid>3649098</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:33:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ толықтыру</comment>
      <origin>3649099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6500" sha1="kbragbrdqgyl033aqmtb3u7fjc25hj3" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады,

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>kbragbrdqgyl033aqmtb3u7fjc25hj3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649100</id>
      <parentid>3649099</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>/* Көрікті орындары */ дереккөз</comment>
      <origin>3649100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6680" sha1="04o16i56eekljy497pscneg20zfd21p" xml:space="preserve">'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>04o16i56eekljy497pscneg20zfd21p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649101</id>
      <parentid>3649100</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9090" sha1="7s75tubthkyk7rhp2uwkljx1jov8uff" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Павилоста
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Pāvilosta}}
 |сурет                   = 
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>7s75tubthkyk7rhp2uwkljx1jov8uff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649102</id>
      <parentid>3649101</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, сурет қою</comment>
      <origin>3649102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9156" sha1="rrqu3v60tu43wyyv2bmoz1riw6r60ej" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Павилоста
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Pāvilosta}}
 |сурет                   = Baltic Coast Trail (May-June 2019, Latvia) - 337 (49991628627).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>rrqu3v60tu43wyyv2bmoz1riw6r60ej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649103</id>
      <parentid>3649102</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:43:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі, толықтыру</comment>
      <origin>3649103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9178" sha1="l04unnlnkdlbthr93arrwal3ydekxtt" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Павилоста
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Pāvilosta}}
 |сурет                   = Baltic Coast Trail (May-June 2019, Latvia) - 337 (49991628627).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = Flag of Pāvilosta.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>l04unnlnkdlbthr93arrwal3ydekxtt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649104</id>
      <parentid>3649103</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:43:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9208" sha1="hdnn4lt02cdau94f22m1vzol3cu94q0" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Павилоста
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Pāvilosta}}
 |сурет                   = Baltic Coast Trail (May-June 2019, Latvia) - 337 (49991628627).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = 
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Pāvilosta.svg
 |ту                      = Flag of Pāvilosta.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir =E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>hdnn4lt02cdau94f22m1vzol3cu94q0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649105</id>
      <parentid>3649104</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9232" sha1="cm3yl6crylntj0pcunqw18s1pf0wltj" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Павилоста
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Pāvilosta}}
 |сурет                   = Baltic Coast Trail (May-June 2019, Latvia) - 337 (49991628627).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Pāvilosta.svg
 |ту                      = Flag of Pāvilosta.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =53 |lat_sec =16 
  |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =11 |lon_sec =03 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>cm3yl6crylntj0pcunqw18s1pf0wltj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649106</id>
      <parentid>3649105</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:45:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9286" sha1="ny1ubc4g88e9gbti3sjn5g5ca8giztf" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Павилоста
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Pāvilosta}}
 |сурет                   = Baltic Coast Trail (May-June 2019, Latvia) - 337 (49991628627).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Pāvilosta.svg
 |ту                      = Flag of Pāvilosta.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =53 |lat_sec =16 
  |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =11 |lon_sec =03 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Оңтүстік Курземе аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>ny1ubc4g88e9gbti3sjn5g5ca8giztf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649107</id>
      <parentid>3649106</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9321" sha1="5h2pyavg0rrplr9ppz14sanw9a9a1cq" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Павилоста
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Pāvilosta}}
 |сурет                   = Baltic Coast Trail (May-June 2019, Latvia) - 337 (49991628627).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық қала
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Pāvilosta.svg
 |ту                      = Flag of Pāvilosta.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =53 |lat_sec =16 
  |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =11 |lon_sec =03 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Оңтүстік Курземе аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Pāvilosta
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>5h2pyavg0rrplr9ppz14sanw9a9a1cq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649108</id>
      <parentid>3649107</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:49:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9337" sha1="bxan4071en1d53mr8ktt3stzea9377t" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Павилоста
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Pāvilosta}}
 |сурет                   = Baltic Coast Trail (May-June 2019, Latvia) - 337 (49991628627).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық қала
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Pāvilosta.svg
 |ту                      = Flag of Pāvilosta.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =53 |lat_sec =16 
  |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =11 |lon_sec =03 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Оңтүстік Курземе аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 
  |санақ жылы             = 
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-3466
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Pāvilosta
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>bxan4071en1d53mr8ktt3stzea9377t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649109</id>
      <parentid>3649108</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:50:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9344" sha1="8mqetqjtz4zhasgdhhf3e2h5o0gk5dj" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Павилоста
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Pāvilosta}}
 |сурет                   = Baltic Coast Trail (May-June 2019, Latvia) - 337 (49991628627).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық қала
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Pāvilosta.svg
 |ту                      = Flag of Pāvilosta.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =53 |lat_sec =16 
  |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =11 |lon_sec =03 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Оңтүстік Курземе аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 942
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-3466
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Pāvilosta
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>8mqetqjtz4zhasgdhhf3e2h5o0gk5dj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649110</id>
      <parentid>3649109</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>толықтыру</comment>
      <origin>3649110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9352" sha1="j1zcf6wakiw1jk86ineay03l2vd6zjj" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Павилоста
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Pāvilosta}}
 |сурет                   = Baltic Coast Trail (May-June 2019, Latvia) - 337 (49991628627).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық қала
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Pāvilosta.svg
 |ту                      = Flag of Pāvilosta.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =53 |lat_sec =16 
  |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =11 |lon_sec =03 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Оңтүстік Курземе аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1879	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 1991
 |жер аумағы              = 	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 942
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-3466
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Pāvilosta
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>j1zcf6wakiw1jk86ineay03l2vd6zjj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649111</id>
      <parentid>3649110</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T04:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Мағыпар</username>
        <id>100137</id>
      </contributor>
      <comment>үлгі</comment>
      <origin>3649111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9425" sha1="2hr0jgajb95ntk45bnj6e2qk5c4uz6b" xml:space="preserve">{{Елді мекен
 |статусы                 = қала
 |қазақша атауы           = Павилоста
 |шынайы атауы            = {{lang-lv|Pāvilosta}}
 |сурет                   = Baltic Coast Trail (May-June 2019, Latvia) - 337 (49991628627).jpg
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = аймақтық қала
 |ел                      = Латвия
 |елтаңба                 = Coat of Arms of Pāvilosta.svg
 |ту                      = Flag of Pāvilosta.svg
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
  |lat_dir = N|lat_deg =56 |lat_min =53 |lat_sec =16 
  |lon_dir =E |lon_deg =21 |lon_min =11 |lon_sec =03 
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = Аймақ
 |аймағы                  = Оңтүстік Курземе аймағы
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |3асшының түрi           =
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1879	
 |алғашқы дерек           = 	
 |бұрынғы атаулары        = Сакенгаузен, Паульсгафен, Āķagals, Sakasminde
 |статус алуы             = 1991
 |жер аумағы              = 6,29	
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 942
  |санақ жылы             = 2026
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = +2:00
 |DST                     = 
 |телефон коды            = +371
 |пошта индексі           = LV-3466
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = Pāvilosta
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}

'''Павилоста''' ({{lang-lv|Pāvilosta}}) — [[Латвия]]ның батысындағы қала, [[Оңтүстік Курземе аймағы]]нда, бұрынғы Павилоста аймағының әкімшілік орталығы.
Павилоста халқының саны 2026 жылғы жағдай бойынша 942 адамды құрады. Павилоста — Латвиядағы 76 қаланың бірі және халқының саны бойынша Латвияда 71-ші орында.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/lv/population-of-pavilosta-11505.html|title=Население Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Географиялық орналасуы ==
[[Рига]]дан батысқа қарай 180 км және [[Лиепая]]дан солтүстікке қарай 40 км жерде, Балтық теңізінің жағалауындағы Сака өзенінің сағасында, Курземе тарихи аймағында орналасқан.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tropki.ru/latviya/kurzeme/pavilosta?ysclid=mtf8ulbb1m908328051|title=Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt; 

== Тарихы ==
Қала мен оның айналасы орналасқан аймақ 1253 жылдан бергі шежірелерде айтылады. Сол кезде ол Курлянд епископтарының меншігінде болған. 1795 жылы Сакенгаузен деген атпен ол Курлянд губернаторлығының құрамына кірді.
1879 жылы өзен сағасында порт құрылысы басталды. Алдымен ауылшаруашылық өнімдері порт арқылы тасымалданды. 1893 жылы Лиепаядағы әскери-теңіз базасын салуға арналған материалдар Павилостадан теңіз арқылы тасымалдана бастады. Сол кезде ауылда кеме жасау, балық аулау және сауда өркендеді.

XVII ғасырда, Польша-Швед соғысынан кейін, порт таратылып, алайда, XIX ғасырда жұмысын қайта бастады. Кемелердің айлақтарына жетуі үшін теңіз түбі тазартылып, тереңдетілді.
Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Павилоста шағын кемелер салынған үш кеме жасау зауытының үйі болды. Соғыстан кейінгі кезеңде балық аулау жергілікті экономиканың негізін құрады. 

1961 жылы Павилоста қалалық үлгідегі елде мекен, ал 1991 жылы қала мәртебесін алды.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16501-Pavilosta.html|title=Европа. Латвия. историческая область Курземе|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
1994 жылы Pāvilosta акционерлік қоғамы құрылды, ол бүгінде екі балық аулау траулеріне ие. Бүгінгі күні портты негізінен жергілікті балықшылар, қайықтар мен туристік яхталар пайдаланады. Қалада сонымен қатар бірнеше яхталары бар желкенді, серфинг және виндсерфинг мектебі бар.

P111 Вентспилс (Лечи) — Гробинья аймақтық тас жолы қаланың шығыс шекарасымен өтеді.
Қала аралық автобус қатынасының негізгі бағыттар: Павилоста - Кулдига - Кандава - Тукумс - Рига; Павилоста - Лиепая; Павилоста - Вентспилс.

== Көрікті орындары ==
Павилостаның негізгі көрікті жерлеріне мыналар жатады:
*'''Акменсрагс маягы''' — мұнда бақылау алаңы бар, ол ормандар мен теңіздің таңғажайып көріністерін ұсынады. Маяктың биіктігі 38 метр, бақылау алаңына жету үшін маяктың ішіндегі 170 серпентин баспалдағымен көтерілу керек.
*'''Грини қорығы'''  сирек кездесетін өсімдіктердің мекені. Ол Балтық жағалауына жақын, Дурбе өзенінің бойында орналасқан. Бұл таза және жұмсақ микроклиматы бар таңғажайып әдемі жер.
*'''Жергілікті өлкетану мұражайы''' — Павилостаның ең көне тас үйінде орналасқан. Онда қаланың даму тарихын баяндайтын, ортағасырлық балықшылар ауылының өмірін сипаттайтын және қазіргі тұрғындардың күнделікті өмірін бейнелейтін бірегей экспонаттар бар. Мұражайда орта ғасырлардан қалған түпнұсқа тұрмыстық заттар да бар.
*'''Цирава қамалы''' — қамалда 30 бөлме бар, онда интерьер декорының айтарлықтай бөлігі бүгінгі күнге дейін сақталған. Қамал нео-Ренессанс стилінде безендірілген, қабырғалары мен төбелері боялған, ал негізгі залда мәрмәр камин бар.
*'''Яхта айлағы''' — Павилостаның визиттік картасы. Жыл сайын жүздеген туристер келеді. Мұнда яхта немесе демалыс үшін қайық жалға алуға болады.&lt;ref&gt;{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/pavilosta_lc4389|title=Европа &gt; Латвия &gt; Павилоста|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-08-30|lang=}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Латвия қалалары}} 

[[Санат:Латвия қалалары]]</text>
      <sha1>2hr0jgajb95ntk45bnj6e2qk5c4uz6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фридрих Бергиус</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786025</id>
    <revision>
      <id>3649121</id>
      <timestamp>2026-08-30T07:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <comment>«[[:ru:Special:Redirect/revision/148482186|Бергиус, Фридрих]]» бетінен аударылып түзілді</comment>
      <origin>3649121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6659" sha1="s7wniktfclf7qvkp2615z1srjy7m55r" xml:space="preserve">'''Фридрих Карл Рудольф Бергиус''' ({{Lang-de|Friedrich Bergius}}; [[11 қазан]] [[1884]], [[Злотники]], [[Пруссия]] — [[30 наурыз]] [[1949]] немесе [[31 наурыз]] [[1949]], [[Буэнос-Айрес]]) — неміс химик-технолог және 1931 жылы [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығының]] лауреаты ([[Карл Бош|Карл Бошпен]] бірге).

== Өмірбаян ==
Фридрих Бергиус шағын химиялық зауыт иесінің отбасында дүниеге келген. Ол әкесінің жетекшілігімен өнеркәсіптік химияны үйренді, ал мектепті бітіргеннен кейін әкесі оны алты айға Рурдағы металлургиялық зауытқа тағылымдамадан өтуге жіберді.

1903 жылы Бергиус Бреслау университетіне түсіп, онда Альберт Ладенбург пен Ричард Абеггтің қол астында химияны оқыды. Келесі жылы әскери қызметте болып, Лейпциг университетіне түсті. Онда Артур Ханцтың жетекшілігімен 1907 жылы ол концентрацияланған [[Күкірт қышқылы|күкірт қышқылын]] еріткіш ретінде пайдалану бойынша докторлық диссертация қорғады.

Осыдан кейін Бергиус өзін өнеркәсіптік химияға арнауды шешті және келесі екі жылды алдымен [[Берлин|Берлинде]] [[Вальтер Герман Нернст|Вальтер Нернстпен]], содан кейін [[Фриц Габер|Фриц Хабермен]] бірге газ реакцияларының химиялық тепе-теңдігін, атап айтқанда [[аммиак]] синтезін зерттеп өткізді.

1909 жылы Бергиус кальций пероксидінің термиялық диссоциациясын зерттеді. 1910 жылы Бергиус әкесінің қаражатымен Ганновер техникалық университетіндегі химиялық зертхананы жабдықтады және бір семестр бойы газ реакцияларының технологиясы, тепе-теңдік теориясы және металлургиялық процестер бойынша дәріс оқыды. Онда, 1912—1913 жылдары, ол көмір мен ауыр мұнайды жоғары қысымда термиялық гидрогенизациялау әдісін (Бергиус процесі) жасады.

1915 жылы Бергиус өз қаражатын және екі компанияның қаржылық қолдауын пайдаланып, Рейнауда (Мангейм маңында) көмірді гидрогенизациялау қондырғысын салды. Алайда, [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] аяқталғаннан кейін көмірден мотор отынын алудың өзектілігі төмендеп, Бергиус жобасын жүзеге асыру кейінге қалдырылды. 1925 жылы ол өзінің патенттерін BASF-қа сатты, ал көмірді гидрогенизациялау бойынша жұмысын Карл Бош жалғастырды. 1928 жылы Лойна қаласында көмір майын өндіретін зауыт салынды. 1931 жылы Бергиус пен Карл Бош химия саласындағы Нобель сыйлығын «химияда жоғары қысымды әдістерді енгізу және дамытудағы қызметтері үшін» бірлесіп алды.

Осы кезде Бергиус [[Тұз қышқылы|тұз қышқылының]] әсерінен [[Целлюлоза|целлюлозаның]] [[гидролиз]] процесін зерттей бастады. «Ағаштан тамақ алу» деп аталатын бұл процессте [[Көмірсулар|қанттар]] түзіледі, оны өз кезегінде [[Алкогольдер|спиртке]] немесе тағамдық [[Ашытқылар|ашытқыға]] айналдыруға болады. Бұл жұмыстардың нәтижесі 1935 жылы Рейнауда ағаш спиртін шығаратын зауыттың құрылысы болды.

Бергиус әдісі [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде [[Нацистік Германия|нацистік Германияда]] синтетикалық бензиннің айтарлықтай мөлшерін алу үшін қолданылды. Олар Бергиус туралы: «Ол көмірден бензин, ал ағаштан тамақ алды», — деді.

Соғыстан кейін Бергиус Германияда лайықты жұмыс таба алмады және алдымен [[Аустрия|Аустрияда]] қысқа уақыт тұрып, [[Испания|Испанияға]] көшіп, химиялық компания құрды. 1947 жылы [[Аргентина]] үкіметінің шақыруымен ол сол жерге көшіп, Өнеркәсіп министрлігінде ғылыми кеңесші болып жұмыс істеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==

* [https://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/himiya/BERGIUS_FRIDRIH.html БЕРГИУС, ФРИДРИХ]
* [http://www.chem.msu.su/rus/elibrary/nobel/1931-Bergius.html Фридрих Бергиус]
[[Санат:Гейдельберг ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Германия химиктері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Вроцлав университеті түлектері]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>s7wniktfclf7qvkp2615z1srjy7m55r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649125</id>
      <parentid>3649121</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <origin>3649125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8556" sha1="gn8kguh2er2lykwacarpcigix1ytr4u" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Фридрих Бергиус
 |Шынайы есімі        = нем. Friedrich Bergius
 |Суреті              = Bergius.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 11.10.1884
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Злотники|Бреслауда}}, [[Бреслау]], [[Силезия]], [[Пруссия]], [[Германия империясы]]
 |Қайтыс болған күні  = 30.3.1949 немесе 31.3.1949 
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Буэнос-Айрес|Буэнос-Айресте}}, [[Аргентина]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Герман империясы}} →&lt;br&gt;
{{байрақ|Веймар республикасы}} →&lt;br&gt;
{{байрақ|Нацистік Германия}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[университет оқытушысы]]
 |Жұмыс орны          = [[Ганновер университеті]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Вроцлав университеті]]&lt;br&gt;[[Лейпциг университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[докторлық дәреже]]
 |Ғылыми жетекшісі    = [[Артур Ганц]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
{{Нобельдік медаль}}  [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1931 жыл ғылымда|1931]])&lt;br&gt;
{{Вильгельм Экснер медалі}} (1937)
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Фридрих Карл Рудольф Бергиус''' ({{Lang-de|Friedrich Bergius}}; [[11 қазан]] [[1884]], [[Злотники]], [[Пруссия]] — [[30 наурыз]] [[1949]] немесе [[31 наурыз]] [[1949]], [[Буэнос-Айрес]]) — неміс химик-технолог және 1931 жылы [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығының]] лауреаты ([[Карл Бош|Карл Бошпен]] бірге).

== Өмірбаян ==
Фридрих Бергиус шағын химиялық зауыт иесінің отбасында дүниеге келген. Ол әкесінің жетекшілігімен өнеркәсіптік химияны үйренді, ал мектепті бітіргеннен кейін әкесі оны алты айға Рурдағы металлургиялық зауытқа тағылымдамадан өтуге жіберді.

1903 жылы Бергиус Бреслау университетіне түсіп, онда Альберт Ладенбург пен Ричард Абеггтің қол астында химияны оқыды. Келесі жылы әскери қызметте болып, Лейпциг университетіне түсті. Онда Артур Ханцтың жетекшілігімен 1907 жылы ол концентрацияланған [[Күкірт қышқылы|күкірт қышқылын]] еріткіш ретінде пайдалану бойынша докторлық диссертация қорғады.

Осыдан кейін Бергиус өзін өнеркәсіптік химияға арнауды шешті және келесі екі жылды алдымен [[Берлин|Берлинде]] [[Вальтер Герман Нернст|Вальтер Нернстпен]], содан кейін [[Фриц Габер|Фриц Хабермен]] бірге газ реакцияларының химиялық тепе-теңдігін, атап айтқанда [[аммиак]] синтезін зерттеп өткізді.

1909 жылы Бергиус кальций пероксидінің термиялық диссоциациясын зерттеді. 1910 жылы Бергиус әкесінің қаражатымен Ганновер техникалық университетіндегі химиялық зертхананы жабдықтады және бір семестр бойы газ реакцияларының технологиясы, тепе-теңдік теориясы және металлургиялық процестер бойынша дәріс оқыды. Онда, 1912—1913 жылдары, ол көмір мен ауыр мұнайды жоғары қысымда термиялық гидрогенизациялау әдісін (Бергиус процесі) жасады.

1915 жылы Бергиус өз қаражатын және екі компанияның қаржылық қолдауын пайдаланып, Рейнауда (Мангейм маңында) көмірді гидрогенизациялау қондырғысын салды. Алайда, [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] аяқталғаннан кейін көмірден мотор отынын алудың өзектілігі төмендеп, Бергиус жобасын жүзеге асыру кейінге қалдырылды. 1925 жылы ол өзінің патенттерін BASF-қа сатты, ал көмірді гидрогенизациялау бойынша жұмысын Карл Бош жалғастырды. 1928 жылы Лойна қаласында көмір майын өндіретін зауыт салынды. 1931 жылы Бергиус пен Карл Бош химия саласындағы Нобель сыйлығын «химияда жоғары қысымды әдістерді енгізу және дамытудағы қызметтері үшін» бірлесіп алды.

Осы кезде Бергиус [[Тұз қышқылы|тұз қышқылының]] әсерінен [[Целлюлоза|целлюлозаның]] [[гидролиз]] процесін зерттей бастады. «Ағаштан тамақ алу» деп аталатын бұл процессте [[Көмірсулар|қанттар]] түзіледі, оны өз кезегінде [[Алкогольдер|спиртке]] немесе тағамдық [[Ашытқылар|ашытқыға]] айналдыруға болады. Бұл жұмыстардың нәтижесі 1935 жылы Рейнауда ағаш спиртін шығаратын зауыттың құрылысы болды.

Бергиус әдісі [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде [[Нацистік Германия|нацистік Германияда]] синтетикалық бензиннің айтарлықтай мөлшерін алу үшін қолданылды. Олар Бергиус туралы: «Ол көмірден бензин, ал ағаштан тамақ алды», — деді.

Соғыстан кейін Бергиус Германияда лайықты жұмыс таба алмады және алдымен [[Аустрия|Аустрияда]] қысқа уақыт тұрып, [[Испания|Испанияға]] көшіп, химиялық компания құрды. 1947 жылы [[Аргентина]] үкіметінің шақыруымен ол сол жерге көшіп, Өнеркәсіп министрлігінде ғылыми кеңесші болып жұмыс істеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [https://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/himiya/BERGIUS_FRIDRIH.html БЕРГИУС, ФРИДРИХ]
* [http://www.chem.msu.su/rus/elibrary/nobel/1931-Bergius.html Фридрих Бергиус]
[[Санат:Гейдельберг ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Германия химиктері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Вроцлав университеті түлектері]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>gn8kguh2er2lykwacarpcigix1ytr4u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649126</id>
      <parentid>3649125</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurkhan</username>
        <id>13652</id>
      </contributor>
      <origin>3649126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8554" sha1="rxpglmj37nlofjac1ahongcmwl8535q" xml:space="preserve">{{Ғалым
 |Есімі               = Фридрих Бергиус
 |Шынайы есімі        = нем. Friedrich Bergius
 |Суреті              = Bergius.jpg
 |Сурет ені           = 
 |Сурет тақырыбы      = 
 |Туған күні          = 11.10.1884
 |Туған жері          = {{Туғанжері|Злотники|Бреслауда}}, [[Бреслау]], [[Силезия]], [[Пруссия]], [[Германия империясы]]
 |Қайтыс болған күні  = 30.3.1949 немесе 31.3.1949 
 |Қайтыс болған жері  = {{Қайтысболғанжері|Буэнос-Айрес|Буэнос-Айресте}}, [[Аргентина]]
 |Азаматтығы          = {{байрақ|Герман империясы}}→&lt;br&gt;
{{байрақ|Веймар республикасы}}→&lt;br&gt;
{{байрақ|Нацистік Германия}}
 |Жұбайы              = 
 |Балалары            = 
 |Ғылыми аясы         = [[химик]], [[университет оқытушысы]]
 |Жұмыс орны          = [[Ганновер университеті]]
 |Ғылыми атағы        = 
 |Альма-матер         = [[Вроцлав университеті]]&lt;br&gt;[[Лейпциг университеті]]
 |Ғылыми дәрежесі     = [[докторлық дәреже]]
 |Ғылыми жетекшісі    = [[Артур Ганц]]
 |Атақты шәкірттері   = 
 |Несімен белгілі     = 
 |Марапаттары         = 
{{Нобельдік медаль}}  [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы]] ([[1931 жыл ғылымда|1931]])&lt;br&gt;
{{Вильгельм Экснер медалі}} (1937)
 |Қолтаңбасы          = 
 |Қолтаңба ені        = 
 |Сайты               = 
 |Commons             = 
}}
'''Фридрих Карл Рудольф Бергиус''' ({{Lang-de|Friedrich Bergius}}; [[11 қазан]] [[1884]], [[Злотники]], [[Пруссия]] — [[30 наурыз]] [[1949]] немесе [[31 наурыз]] [[1949]], [[Буэнос-Айрес]]) — неміс химик-технолог және 1931 жылы [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы|химия бойынша Нобель сыйлығының]] лауреаты ([[Карл Бош|Карл Бошпен]] бірге).

== Өмірбаян ==
Фридрих Бергиус шағын химиялық зауыт иесінің отбасында дүниеге келген. Ол әкесінің жетекшілігімен өнеркәсіптік химияны үйренді, ал мектепті бітіргеннен кейін әкесі оны алты айға Рурдағы металлургиялық зауытқа тағылымдамадан өтуге жіберді.

1903 жылы Бергиус Бреслау университетіне түсіп, онда Альберт Ладенбург пен Ричард Абеггтің қол астында химияны оқыды. Келесі жылы әскери қызметте болып, Лейпциг университетіне түсті. Онда Артур Ханцтың жетекшілігімен 1907 жылы ол концентрацияланған [[Күкірт қышқылы|күкірт қышқылын]] еріткіш ретінде пайдалану бойынша докторлық диссертация қорғады.

Осыдан кейін Бергиус өзін өнеркәсіптік химияға арнауды шешті және келесі екі жылды алдымен [[Берлин|Берлинде]] [[Вальтер Герман Нернст|Вальтер Нернстпен]], содан кейін [[Фриц Габер|Фриц Хабермен]] бірге газ реакцияларының химиялық тепе-теңдігін, атап айтқанда [[аммиак]] синтезін зерттеп өткізді.

1909 жылы Бергиус кальций пероксидінің термиялық диссоциациясын зерттеді. 1910 жылы Бергиус әкесінің қаражатымен Ганновер техникалық университетіндегі химиялық зертхананы жабдықтады және бір семестр бойы газ реакцияларының технологиясы, тепе-теңдік теориясы және металлургиялық процестер бойынша дәріс оқыды. Онда, 1912—1913 жылдары, ол көмір мен ауыр мұнайды жоғары қысымда термиялық гидрогенизациялау әдісін (Бергиус процесі) жасады.

1915 жылы Бергиус өз қаражатын және екі компанияның қаржылық қолдауын пайдаланып, Рейнауда (Мангейм маңында) көмірді гидрогенизациялау қондырғысын салды. Алайда, [[Бірінші дүниежүзілік соғыс]] аяқталғаннан кейін көмірден мотор отынын алудың өзектілігі төмендеп, Бергиус жобасын жүзеге асыру кейінге қалдырылды. 1925 жылы ол өзінің патенттерін BASF-қа сатты, ал көмірді гидрогенизациялау бойынша жұмысын Карл Бош жалғастырды. 1928 жылы Лойна қаласында көмір майын өндіретін зауыт салынды. 1931 жылы Бергиус пен Карл Бош химия саласындағы Нобель сыйлығын «химияда жоғары қысымды әдістерді енгізу және дамытудағы қызметтері үшін» бірлесіп алды.

Осы кезде Бергиус [[Тұз қышқылы|тұз қышқылының]] әсерінен [[Целлюлоза|целлюлозаның]] [[гидролиз]] процесін зерттей бастады. «Ағаштан тамақ алу» деп аталатын бұл процессте [[Көмірсулар|қанттар]] түзіледі, оны өз кезегінде [[Алкогольдер|спиртке]] немесе тағамдық [[Ашытқылар|ашытқыға]] айналдыруға болады. Бұл жұмыстардың нәтижесі 1935 жылы Рейнауда ағаш спиртін шығаратын зауыттың құрылысы болды.

Бергиус әдісі [[Екінші дүниежүзілік соғыс]] кезінде [[Нацистік Германия|нацистік Германияда]] синтетикалық бензиннің айтарлықтай мөлшерін алу үшін қолданылды. Олар Бергиус туралы: «Ол көмірден бензин, ал ағаштан тамақ алды», — деді.

Соғыстан кейін Бергиус Германияда лайықты жұмыс таба алмады және алдымен [[Аустрия|Аустрияда]] қысқа уақыт тұрып, [[Испания|Испанияға]] көшіп, химиялық компания құрды. 1947 жылы [[Аргентина]] үкіметінің шақыруымен ол сол жерге көшіп, Өнеркәсіп министрлігінде ғылыми кеңесші болып жұмыс істеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

== Сілтемелер ==
* [https://www.krugosvet.ru/enc/nauka_i_tehnika/himiya/BERGIUS_FRIDRIH.html БЕРГИУС, ФРИДРИХ]
* [http://www.chem.msu.su/rus/elibrary/nobel/1931-Bergius.html Фридрих Бергиус]
[[Санат:Гейдельберг ғылым академиясының мүшелері]]
[[Санат:Германия химиктері]]
[[Санат:Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Алфавит бойынша ғалымдар]]
[[Санат:Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Вроцлав университеті түлектері]]
[[Санат:Уикипедия:Ортаққорға сілтенген мақалалар]]</text>
      <sha1>rxpglmj37nlofjac1ahongcmwl8535q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:Redirects connected to a Wikidata item</title>
    <ns>14</ns>
    <id>786026</id>
    <revision>
      <id>3649124</id>
      <timestamp>2026-08-30T07:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PK2</username>
        <id>3815</id>
      </contributor>
      <comment>Бос бет бастады</comment>
      <origin>3649124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Санат:27 қазанда қайтыс болғандар</title>
    <ns>14</ns>
    <id>786027</id>
    <revision>
      <id>3649127</id>
      <timestamp>2026-08-30T07:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: [[Санат:27 қазан]] [[Санат:Қайтыс болған күні бойынша тұлғалар]]</comment>
      <origin>3649127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="ogzuwxzholfvv2xfs3jeodlq8v8hqmr" xml:space="preserve">[[Санат:27 қазан]]
[[Санат:Қайтыс болған күні бойынша тұлғалар]]</text>
      <sha1>ogzuwxzholfvv2xfs3jeodlq8v8hqmr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шекер (хикая)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786028</id>
    <revision>
      <id>3649128</id>
      <timestamp>2026-08-30T07:46:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Телесериал  | Қазақша атауы = Шекер   | Шынайы атауы =   | суреті =   | тақырыбы =   | сурет ені =   | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]  | формат =   | авторы =   | желісі =   | өндіріс =   | рөлдерде = Азат Жұмаділ, Аңсар...</comment>
      <origin>3649128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2167" sha1="enbos494p43eqonnslg23fgcqqa8ffa" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ, Аңсар Ілиясов, Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>enbos494p43eqonnslg23fgcqqa8ffa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649129</id>
      <parentid>3649128</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан телесериалдары|Қазақстан телесериалдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3649129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2231" sha1="auxf39tr5gabzphywnr2urcryqcjix0" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ, Аңсар Ілиясов, Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>auxf39tr5gabzphywnr2urcryqcjix0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649133</id>
      <parentid>3649129</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T08:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Желісі */</comment>
      <origin>3649133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3617" sha1="3w6fg1ffjh7on6i7itpcfu4lcf5vqn4" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ, Аңсар Ілиясов, Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>3w6fg1ffjh7on6i7itpcfu4lcf5vqn4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649134</id>
      <parentid>3649133</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T08:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Рөлдерде */</comment>
      <origin>3649134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4422" sha1="ikzmqur7343xq16xx9jnjggk1xd6sty" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ, Аңсар Ілиясов, Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>ikzmqur7343xq16xx9jnjggk1xd6sty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649135</id>
      <parentid>3649134</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T08:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3649135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4434" sha1="2p27i54l1httv61favoebauxc510sb6" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>2p27i54l1httv61favoebauxc510sb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649139</id>
      <parentid>3649135</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T08:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бөлімдердің тізімі */</comment>
      <origin>3649139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4726" sha1="lk4jqbdjbvo3wll57neek5ydioovsv7" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==
{|class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;border-bottom:hidden;&quot;
! Маусым
! Сериялар
! Көрсетілімнің басталуы
! Көрсетілімнің аяқталуы
|-
|'''1'''
|8
|20 қазан 2020
|2 ақпан 2021
|-
|'''2'''
|12
|5 тамыз 2021
|28 қазан 2021
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>lk4jqbdjbvo3wll57neek5ydioovsv7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649140</id>
      <parentid>3649139</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T08:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бөлімдердің тізімі */</comment>
      <origin>3649140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4694" sha1="gymuyig6m1i6quw725jbse2rfdya9o5" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==
{|class=&quot;wikitable&quot; 
|- style=&quot;border-bottom:hidden;&quot;
! Маусым
! Сериялар
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
|'''1'''
|8
|20 қазан 2020
|2 ақпан 2021
|-
|'''2'''
|12
|5 тамыз 2021
|28 қазан 2021
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>gymuyig6m1i6quw725jbse2rfdya9o5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649141</id>
      <parentid>3649140</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T08:34:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бөлімдердің тізімі */</comment>
      <origin>3649141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4732" sha1="h1zehbovzr27x80wosuigpie61h4q13" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>h1zehbovzr27x80wosuigpie61h4q13</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649142</id>
      <parentid>3649141</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T08:37:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бөлімдердің тізімі */</comment>
      <origin>3649142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5118" sha1="bwaona1z3xuwfwkut0m8t2dzru848vh" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}


{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;border-left: 10px solid #8B0000;&quot; | 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;border-left: 10px solid #8B0000;&quot; | 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>bwaona1z3xuwfwkut0m8t2dzru848vh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649143</id>
      <parentid>3649142</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T08:41:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бөлімдердің тізімі */</comment>
      <origin>3649143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4854" sha1="501vtev3dhnbavczttbkt0djmirktng" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>501vtev3dhnbavczttbkt0djmirktng</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649148</id>
      <parentid>3649143</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бөлімдердің тізімі */</comment>
      <origin>3649148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5444" sha1="7empb2qlb5sryo2hmngkzc215cbogva" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>7empb2qlb5sryo2hmngkzc215cbogva</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649150</id>
      <parentid>3649148</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Марапаттары мен номинациялары */</comment>
      <origin>3649150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8872" sha1="cnqldo74qartcievroy03ar1aiqhuk6" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>cnqldo74qartcievroy03ar1aiqhuk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649152</id>
      <parentid>3649150</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дереккөздер */</comment>
      <origin>3649152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9926" sha1="czbi0h0g9gl868scsaytf56l4wke6nj" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминалдық драма]], [[Жасөспірімдер драмасы|жасөспірімдер драмасы]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>czbi0h0g9gl868scsaytf56l4wke6nj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649156</id>
      <parentid>3649152</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3649156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9832" sha1="3hk79fhzxl3ta131lfrib3t75y65fii" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>3hk79fhzxl3ta131lfrib3t75y65fii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649158</id>
      <parentid>3649156</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бөлімдердің тізімі */</comment>
      <origin>3649158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9879" sha1="akksc0ka69gwd9fo9okuyys1y12n2xw" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>akksc0ka69gwd9fo9okuyys1y12n2xw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649160</id>
      <parentid>3649158</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2-маусым */</comment>
      <origin>3649160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10838" sha1="m6ebf9fbrn3hies88r4evanjdkruqii" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Ұлыбритания экранына 
шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list 
| EpisodeNumber    = 9
| EpisodeNumber2   = 1
| Title            = Aldik, Where Have You Been?
| AltTitle         = Алдик, сен қайда болдың?
| DirectedBy       = —
| WrittenBy        = —
| OriginalAirDate  = 5 тамыз 2021 
| ProdCode         = —
| Viewers          = —
| ShortSummary     = 
| LineColor        = 58445e
}}

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>m6ebf9fbrn3hies88r4evanjdkruqii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649161</id>
      <parentid>3649160</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Бөлімдердің тізімі */</comment>
      <origin>3649161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9369" sha1="2tr935gx3uwghfz17gzzb3moj253d11" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>2tr935gx3uwghfz17gzzb3moj253d11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649162</id>
      <parentid>3649161</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:39:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сын */</comment>
      <origin>3649162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10838" sha1="q8psmkf4gugit1buke2cnuuan9xy40e" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Ұлыбритания экранына 
шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list 
| EpisodeNumber    = 9
| EpisodeNumber2   = 1
| Title            = Aldik, Where Have You Been?
| AltTitle         = Алдик, сен қайда болдың?
| DirectedBy       = —
| WrittenBy        = —
| OriginalAirDate  = 5 тамыз 2021 
| ProdCode         = —
| Viewers          = —
| ShortSummary     = 
| LineColor        = 58445e
}}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>q8psmkf4gugit1buke2cnuuan9xy40e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649163</id>
      <parentid>3649162</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2-маусым */</comment>
      <origin>3649163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9879" sha1="0lrwsxp39qstu6d9b4q27wj33r3fn1h" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>0lrwsxp39qstu6d9b4q27wj33r3fn1h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649164</id>
      <parentid>3649163</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2-маусым */</comment>
      <origin>3649164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10729" sha1="4wi77t0u6fssrpr2x607ni3wca317eg" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = 
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>4wi77t0u6fssrpr2x607ni3wca317eg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649166</id>
      <parentid>3649164</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2-маусым */</comment>
      <origin>3649166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10732" sha1="5mimcvtr5xgbxaneovilx87q49i4gk4" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>5mimcvtr5xgbxaneovilx87q49i4gk4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649167</id>
      <parentid>3649166</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2-маусым */</comment>
      <origin>3649167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10943" sha1="2j827or9q8p30ute3w1i77cnpzuq17x" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = Алдияр есірткі тасымалдаушысы ретінде жұмыс істей бастайды және қылмыстық ортаға барған сайын тереңірек араласады.
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>2j827or9q8p30ute3w1i77cnpzuq17x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649169</id>
      <parentid>3649167</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2-маусым */</comment>
      <origin>3649169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10946" sha1="1k6g001v0hcd07eh5ufgsxl2iq6q4at" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = Алдияр есірткі тасымалдаушысы ретінде жұмыс істей бастайды және қылмыстық ортаға барған сайын тереңірек араласады.
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>1k6g001v0hcd07eh5ufgsxl2iq6q4at</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649170</id>
      <parentid>3649169</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:51:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2-маусым */</comment>
      <origin>3649170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10735" sha1="e85gyvo4hc8k6ivv781kvx7s9hadi7n" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>e85gyvo4hc8k6ivv781kvx7s9hadi7n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649171</id>
      <parentid>3649170</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2-маусым */</comment>
      <origin>3649171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11092" sha1="1u7c3njgaoyo5rbi7s4e21xfgz7s0jw" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 10
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = Aldik, You're a Screw Up and That's Forever
 |AltTitle = Алдик, сенен түк шықпайды, өмір бақи сондай боласың.
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>1u7c3njgaoyo5rbi7s4e21xfgz7s0jw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649189</id>
      <parentid>3649171</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2-маусым */</comment>
      <origin>3649189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14174" sha1="r5coovo4xjunv0ewu3ystzufxhpiony" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 10
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = Aldik, You're a Screw Up and That's Forever
 |AltTitle = Алдик, сенен түк шықпайды, өмір бақи сондай боласың.
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 11
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = So, When Will You Try It?
 |AltTitle = Сонымен, қашан байқап көресің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 12 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 12
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = We'll Get the Right Amount and Stop
 |AltTitle = Қажетті соманы жинаған соң, тоқтаймыз
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 19 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 13
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = I'm Having a Bad Trip
 |AltTitle = Меніңше, бэд-трип әсер еткен сияқты.
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 26 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 14
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = Ready for Anything to Earn More Money
 |AltTitle = Ақша үшін бәріне де дайынмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 15
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Basically We Need to Cook Mephedrone
 |AltTitle = Қыртпай, бізге мефедрон дайындау керек
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 9 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 16
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = This will Cost You 5 Million
 |AltTitle = Бұл саған 5 миллион болады
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 16 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 17
 |EpisodeNumber2   = 9
 |Title = We Made the First Batch
 |AltTitle = Бірінші сынаманы қайнаттық
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 30 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 18
 |EpisodeNumber2   = 10
 |Title = For Your Money You Can Do Anything
 |AltTitle = Ақшаң болса, ойлағаныңды істей бер
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 7 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 19
 |EpisodeNumber2   = 11
 |Title = We've Taken It Too Far
 |AltTitle = Біз шектен шығып кеттік
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 14 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 20
 |EpisodeNumber2   = 12
 |Title = Aldiyarchik, What Have You Done?
 |AltTitle = Алдиярчик, не істедің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 28 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>r5coovo4xjunv0ewu3ystzufxhpiony</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649191</id>
      <parentid>3649189</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2-маусым */</comment>
      <origin>3649191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14172" sha1="gijswilpjrwwwlcetnskipjcgczkud2" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 10
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = Aldik, You're a Screw Up and That's Forever
 |AltTitle = Алдик, сенен түк шықпайды, өмір бақи сондай боласың
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 11
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = So, When Will You Try It?
 |AltTitle = Сонымен, қашан байқап көресің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 12 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 12
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = We'll Get the Right Amount and Stop
 |AltTitle = Қажетті соманы жинаған соң, тоқтаймыз
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 19 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 13
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = I'm Having a Bad Trip
 |AltTitle = Меніңше, бэд-трип әсер еткен сияқты
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 26 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 14
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = Ready for Anything to Earn More Money
 |AltTitle = Ақша үшін бәріне де дайынмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 15
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Basically We Need to Cook Mephedrone
 |AltTitle = Қыртпай, бізге мефедрон дайындау керек
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 9 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 16
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = This will Cost You 5 Million
 |AltTitle = Бұл саған 5 миллион болады
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 16 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 17
 |EpisodeNumber2   = 9
 |Title = We Made the First Batch
 |AltTitle = Бірінші сынаманы қайнаттық
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 30 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 18
 |EpisodeNumber2   = 10
 |Title = For Your Money You Can Do Anything
 |AltTitle = Ақшаң болса, ойлағаныңды істей бер
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 7 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 19
 |EpisodeNumber2   = 11
 |Title = We've Taken It Too Far
 |AltTitle = Біз шектен шығып кеттік
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 14 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 20
 |EpisodeNumber2   = 12
 |Title = Aldiyarchik, What Have You Done?
 |AltTitle = Алдиярчик, не істедің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 28 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>gijswilpjrwwwlcetnskipjcgczkud2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649192</id>
      <parentid>3649191</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1-маусым */</comment>
      <origin>3649192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17047" sha1="dtkjg0tarcmqxtm13tg0tkc810d0mnq" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 1
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = The First Drop
 |AltTitle = Алғашқы закладка
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 20 қазан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 2
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = The Costs of the Career
 |AltTitle = Мансаптың ұсталымдары
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 20 қазан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 3
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = I Run my Own Business
 |AltTitle = Мен өз бизнесімді жүргіземін
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 3 қараша 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 4
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = I Just Wanted to Pay for my Studies
 |AltTitle = Мен жай ғана өз оқуымды төлемек болғанмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 13 қараша 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 5
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = Where is my Stuff?!
 |AltTitle = Менің затым қайда, боқмұрын?!
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 1 желтоқсан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 6
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = What Do I Do?
 |AltTitle = Не істеймін?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 15 желтоқсан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 7
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Mephedronist
 |AltTitle = Мефедроншы
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 қаңтар 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 8
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = Foxes Don't Work with Chicks
 |AltTitle = Түлкілер тауықтармен жұмыс істемейді
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 ақпан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 10
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = Aldik, You're a Screw Up and That's Forever
 |AltTitle = Алдик, сенен түк шықпайды, өмір бақи сондай боласың
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 11
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = So, When Will You Try It?
 |AltTitle = Сонымен, қашан байқап көресің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 12 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 12
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = We'll Get the Right Amount and Stop
 |AltTitle = Қажетті соманы жинаған соң, тоқтаймыз
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 19 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 13
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = I'm Having a Bad Trip
 |AltTitle = Меніңше, бэд-трип әсер еткен сияқты
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 26 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 14
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = Ready for Anything to Earn More Money
 |AltTitle = Ақша үшін бәріне де дайынмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 15
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Basically We Need to Cook Mephedrone
 |AltTitle = Қыртпай, бізге мефедрон дайындау керек
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 9 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 16
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = This will Cost You 5 Million
 |AltTitle = Бұл саған 5 миллион болады
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 16 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 17
 |EpisodeNumber2   = 9
 |Title = We Made the First Batch
 |AltTitle = Бірінші сынаманы қайнаттық
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 30 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 18
 |EpisodeNumber2   = 10
 |Title = For Your Money You Can Do Anything
 |AltTitle = Ақшаң болса, ойлағаныңды істей бер
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 7 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 19
 |EpisodeNumber2   = 11
 |Title = We've Taken It Too Far
 |AltTitle = Біз шектен шығып кеттік
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 14 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 20
 |EpisodeNumber2   = 12
 |Title = Aldiyarchik, What Have You Done?
 |AltTitle = Алдиярчик, не істедің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 28 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>dtkjg0tarcmqxtm13tg0tkc810d0mnq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649193</id>
      <parentid>3649192</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 1-маусым */</comment>
      <origin>3649193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17176" sha1="alt6p8lyrfu8p58u2m5lwf85kth98pl" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 1
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = The First Drop
 |AltTitle = Алғашқы закладка
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 20 қазан 2020
 |ShortSummary = — &lt;!-- Осы жерге серияда не болғаны жайлы қысқаша оқиғаны жазуға болады --&gt;
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 2
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = The Costs of the Career
 |AltTitle = Мансаптың ұсталымдары
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 20 қазан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 3
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = I Run my Own Business
 |AltTitle = Мен өз бизнесімді жүргіземін
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 3 қараша 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 4
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = I Just Wanted to Pay for my Studies
 |AltTitle = Мен жай ғана өз оқуымды төлемек болғанмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 13 қараша 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 5
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = Where is my Stuff?!
 |AltTitle = Менің затым қайда, боқмұрын?!
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 1 желтоқсан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 6
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = What Do I Do?
 |AltTitle = Не істеймін?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 15 желтоқсан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 7
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Mephedronist
 |AltTitle = Мефедроншы
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 қаңтар 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 8
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = Foxes Don't Work with Chicks
 |AltTitle = Түлкілер тауықтармен жұмыс істемейді
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 ақпан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 10
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = Aldik, You're a Screw Up and That's Forever
 |AltTitle = Алдик, сенен түк шықпайды, өмір бақи сондай боласың
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 11
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = So, When Will You Try It?
 |AltTitle = Сонымен, қашан байқап көресің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 12 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 12
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = We'll Get the Right Amount and Stop
 |AltTitle = Қажетті соманы жинаған соң, тоқтаймыз
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 19 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 13
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = I'm Having a Bad Trip
 |AltTitle = Меніңше, бэд-трип әсер еткен сияқты
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 26 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 14
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = Ready for Anything to Earn More Money
 |AltTitle = Ақша үшін бәріне де дайынмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 15
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Basically We Need to Cook Mephedrone
 |AltTitle = Қыртпай, бізге мефедрон дайындау керек
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 9 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 16
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = This will Cost You 5 Million
 |AltTitle = Бұл саған 5 миллион болады
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 16 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 17
 |EpisodeNumber2   = 9
 |Title = We Made the First Batch
 |AltTitle = Бірінші сынаманы қайнаттық
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 30 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 18
 |EpisodeNumber2   = 10
 |Title = For Your Money You Can Do Anything
 |AltTitle = Ақшаң болса, ойлағаныңды істей бер
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 7 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 19
 |EpisodeNumber2   = 11
 |Title = We've Taken It Too Far
 |AltTitle = Біз шектен шығып кеттік
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 14 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 20
 |EpisodeNumber2   = 12
 |Title = Aldiyarchik, What Have You Done?
 |AltTitle = Алдиярчик, не істедің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 28 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>alt6p8lyrfu8p58u2m5lwf85kth98pl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649194</id>
      <parentid>3649193</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2-маусым */</comment>
      <origin>3649194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17305" sha1="9bvoz71efvszq3es4u89yyfrsagoegz" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 1
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = The First Drop
 |AltTitle = Алғашқы закладка
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 20 қазан 2020
 |ShortSummary = — &lt;!-- Осы жерге серияда не болғаны жайлы қысқаша оқиғаны жазуға болады --&gt;
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 2
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = The Costs of the Career
 |AltTitle = Мансаптың ұсталымдары
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 20 қазан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 3
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = I Run my Own Business
 |AltTitle = Мен өз бизнесімді жүргіземін
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 3 қараша 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 4
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = I Just Wanted to Pay for my Studies
 |AltTitle = Мен жай ғана өз оқуымды төлемек болғанмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 13 қараша 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 5
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = Where is my Stuff?!
 |AltTitle = Менің затым қайда, боқмұрын?!
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 1 желтоқсан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 6
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = What Do I Do?
 |AltTitle = Не істеймін?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 15 желтоқсан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 7
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Mephedronist
 |AltTitle = Мефедроншы
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 қаңтар 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 8
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = Foxes Don't Work with Chicks
 |AltTitle = Түлкілер тауықтармен жұмыс істемейді
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 ақпан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = — &lt;!-- Осы жерге серияда не болғаны жайлы қысқаша оқиғаны жазуға болады --&gt;
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 10
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = Aldik, You're a Screw Up and That's Forever
 |AltTitle = Алдик, сенен түк шықпайды, өмір бақи сондай боласың
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 11
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = So, When Will You Try It?
 |AltTitle = Сонымен, қашан байқап көресің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 12 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 12
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = We'll Get the Right Amount and Stop
 |AltTitle = Қажетті соманы жинаған соң, тоқтаймыз
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 19 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 13
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = I'm Having a Bad Trip
 |AltTitle = Меніңше, бэд-трип әсер еткен сияқты
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 26 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 14
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = Ready for Anything to Earn More Money
 |AltTitle = Ақша үшін бәріне де дайынмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 15
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Basically We Need to Cook Mephedrone
 |AltTitle = Қыртпай, бізге мефедрон дайындау керек
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 9 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 16
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = This will Cost You 5 Million
 |AltTitle = Бұл саған 5 миллион болады
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 16 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 17
 |EpisodeNumber2   = 9
 |Title = We Made the First Batch
 |AltTitle = Бірінші сынаманы қайнаттық
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 30 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 18
 |EpisodeNumber2   = 10
 |Title = For Your Money You Can Do Anything
 |AltTitle = Ақшаң болса, ойлағаныңды істей бер
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 7 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 19
 |EpisodeNumber2   = 11
 |Title = We've Taken It Too Far
 |AltTitle = Біз шектен шығып кеттік
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 14 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 20
 |EpisodeNumber2   = 12
 |Title = Aldiyarchik, What Have You Done?
 |AltTitle = Алдиярчик, не істедің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 28 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>9bvoz71efvszq3es4u89yyfrsagoegz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649196</id>
      <parentid>3649194</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сын */</comment>
      <origin>3649196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17373" sha1="fznzuuhwy0kagi5ksll9pq709obfir9" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 1
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = The First Drop
 |AltTitle = Алғашқы закладка
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 20 қазан 2020
 |ShortSummary = — &lt;!-- Осы жерге серияда не болғаны жайлы қысқаша оқиғаны жазуға болады --&gt;
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 2
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = The Costs of the Career
 |AltTitle = Мансаптың ұсталымдары
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 20 қазан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 3
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = I Run my Own Business
 |AltTitle = Мен өз бизнесімді жүргіземін
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 3 қараша 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 4
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = I Just Wanted to Pay for my Studies
 |AltTitle = Мен жай ғана өз оқуымды төлемек болғанмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 13 қараша 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 5
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = Where is my Stuff?!
 |AltTitle = Менің затым қайда, боқмұрын?!
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 1 желтоқсан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 6
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = What Do I Do?
 |AltTitle = Не істеймін?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 15 желтоқсан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 7
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Mephedronist
 |AltTitle = Мефедроншы
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 қаңтар 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 8
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = Foxes Don't Work with Chicks
 |AltTitle = Түлкілер тауықтармен жұмыс істемейді
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 ақпан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = — &lt;!-- Осы жерге серияда не болғаны жайлы қысқаша оқиғаны жазуға болады --&gt;
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 10
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = Aldik, You're a Screw Up and That's Forever
 |AltTitle = Алдик, сенен түк шықпайды, өмір бақи сондай боласың
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 11
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = So, When Will You Try It?
 |AltTitle = Сонымен, қашан байқап көресің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 12 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 12
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = We'll Get the Right Amount and Stop
 |AltTitle = Қажетті соманы жинаған соң, тоқтаймыз
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 19 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 13
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = I'm Having a Bad Trip
 |AltTitle = Меніңше, бэд-трип әсер еткен сияқты
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 26 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 14
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = Ready for Anything to Earn More Money
 |AltTitle = Ақша үшін бәріне де дайынмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 15
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Basically We Need to Cook Mephedrone
 |AltTitle = Қыртпай, бізге мефедрон дайындау керек
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 9 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 16
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = This will Cost You 5 Million
 |AltTitle = Бұл саған 5 миллион болады
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 16 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 17
 |EpisodeNumber2   = 9
 |Title = We Made the First Batch
 |AltTitle = Бірінші сынаманы қайнаттық
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 30 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 18
 |EpisodeNumber2   = 10
 |Title = For Your Money You Can Do Anything
 |AltTitle = Ақшаң болса, ойлағаныңды істей бер
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 7 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 19
 |EpisodeNumber2   = 11
 |Title = We've Taken It Too Far
 |AltTitle = Біз шектен шығып кеттік
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 14 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 20
 |EpisodeNumber2   = 12
 |Title = Aldiyarchik, What Have You Done?
 |AltTitle = Алдиярчик, не істедің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 28 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Тағы қараңыз ==
* [[Сәке (хикая)|Сәке]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>fznzuuhwy0kagi5ksll9pq709obfir9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649197</id>
      <parentid>3649196</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тағы қараңыз */</comment>
      <origin>3649197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17364" sha1="br1tiayuoqo7ug44wpe3tkd1c7ie61l" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Шекер 
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Криминалды фильм|криминал]], драма
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Азат Жұмаділ,&lt;br /&gt; Аңсар Ілиясов,&lt;br /&gt; Нышанбек Жұбанаев
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 20 
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Рустам Юсупов, Арыстан Каунев, Дархан Ақылбекұлы, Александр Ерещенко
 | режиссёрі = Айтөре Жолдасқали
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Арыстан Каунев, Нұрсұлтан Жұмабеков
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 18 мин
 | студия = Salem social media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 20 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 28 қазан 2021
 | алдыңғы = 
 | келесі = «Шекер. Соңғы мүмкіндік» фильмі
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16492666
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Шекер''' ('''Sheker''') — Қазақстанның орыс тіліндегі криминалдық драма жанрындағы веб-сериалы. Режиссері — Айтөре Жолдасқали. Хикаяда басты рөлдерді Азат Жұмаділ мен Ансар Ілиясов сомдаған.

== Желісі ==
Сериалда университеттен шығарылу қаупіне тап болған студент Алдиярдың өмірі баяндалады. Қаржылық мәселелерін шешу үшін қаражат іздеген ол пара беруге шешім қабылдайды, алайда қатаң мінезді әкесінен көмек сұрай алмай, есірткі саудасы әлеміне араласып кетеді. Есірткі тасымалдаушысы болып жұмыс істей бастаған Алдияр жеңіл ақша мен табысқа жету иллюзиясы оның моральдық ұстанымдарын көлеңкеде қалдыратын қауіпті ортаға тез бойлайды.

Оқиға желісінің даму барысында Алдияр өз таңдауының салдарымен бетпе-бет келеді. Оған қылмыстық орта өкілдері қысым көрсетіп, полицей қызметкері одан ақша бопсалайды. Оның өмірі қысқа уақыт ішінде түбегейлі өзгеріп, Алдияр жақындарымен қарым-қатынасын қоса алғанда, барынан айырылу қаупіне тап болады.

== Рөлдерде ==
* Азат Жұмаділ — ''Алдияр'', ''Алдик''
* Аңсар Ілиясов — ''Кана''
* Шәріп Серік — ''Айдос'', жемқор полиция қызметкері
* Мәдина Кәкімсейітова — ''Мәдина'', Алдиярдың қызы
* Маржан Қазыбаева — ''Алдиярдың анасы''
* Әйгерім Жүнісова — ''Әсел'', Алдиярдың апайы
* Нышанбек Жұбанаев — ''Қуат'', клубтың қожайыны
* Азамат Шарғын — ''Бауыр'', Қуаттың күзетшісі
* Бекарыс Ахметов — ''Дэн'', бармен
* Әмина Қасынова — ''Сәбина'', Кананың қызы

== Өндірісі ==
20 қазан 2020 жылы бірінші маусым Salem Social Media студиясының YouTube арнасына жүктелді.

Екінші әрі соңғы маусымы 2021 жылғы 5 тамызда YouTube желісінде жарық көрді.

2024 жылы 7 қарашада хикаяның оқиғасын жалғастыратын «SHEKER. Соңғы мүмкіндік» фильмі Қазақстан кинотеатрларында прокатқа шықты.

== Марапаттары мен номинациялары ==
{|class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=text-align:center;
!Жыл
!Сыйлық
!Номинация
!Нәтиже
!{{Comment|Дерек.|Дереккөз}}
|-
|rowspan=&quot;11&quot; |[[2021 жыл|2021]]
|rowspan=&quot;8&quot; |LA Indie Film Fest
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;8&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |title=Казахстанский веб-сериал номинирован на фестивале в Лос-Анджелесе |archive-date=2026-01-06 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106052811/https://bluescreen.kz/kazakhstanskii-vieb-sierial-nominirovan-na-fiestivalie-v-los-andzhieliesie/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Көрермендер таңдауы
|{{Nom}}
|-
|Үздік актерлік ансамбль
|{{Nom}}
|-
|Үздік актриса
|{{Nom}}
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік режиссер
|{{Nom}}
|-
|Үздік сценарий
|{{Nom}}
|-
|''Kick Ass'' сыйлығы
|{{Nom}}
|-
|Cannes International Series
Festival
|Үздік қысқаметражды хикая
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |title=Казахстанский сериал впервые стал номинантом престижного фестиваля Canneseries |access-date=2024-11-21 |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002122913/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-vpervye-stal-nominantom-prestizhnogo-festivalja-canneseries/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Asia Contents Awards
|Үздік қысқаметражды фильм/веб-драма
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |title=Казахстанский сериал SHEKER завоевал приз на Asia Contents Awards 2021 |access-date=2024-11-21 |archive-date=2021-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127083327/https://harpersbazaar.kz/kazahstanskij-serial-sheker-zavoeval-priz-na-asia-contents-awards-2021/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік дебютант актер
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot; |[[2022 жыл|2022]]
|rowspan=&quot;4&quot; |die Seriale
|Үздік веб-хикая
|{{Nom}}
|rowspan=&quot;4&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |title=Казахстанские сериалы Sheker II и Mystan получили международные призы |archive-date=2025-04-22 |access-date=2024-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422102617/https://bluescreen.kz/kazakhstanskiie-sierialy-sheker-ii-i-mystan-poluchili-miezhdunarodnyie-prizy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
|Үздік актер
|{{Nom}}
|-
|Үздік дыбыс әрленімі
|{{Won}}
|-
|Үздік визуалды эффектілер
|{{Nom}}
|-
|[[2023 жыл|2023]]
|Қазақстанның ''Nauryz'' ұлттық телехикаялар сыйлығы
|Үздік саундтрек
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;[https://bluescreen.kz/luchshiie-sierialy-vybrali-v-kazakhstanie/ Сериалы от Salem social media получили 6 главных наград национальной ТВ-премии.]&lt;/ref&gt;
|}

== Бөлімдердің тізімі ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Маусым
! rowspan=&quot;2&quot; | Серия
! colspan=&quot;2&quot; | Көрсетілу күндері
|-
! Алғашқы сериясы
! Соңғы сериясы
|-
| style=&quot;background:#8B0000; width:10px; padding:0;&quot; |
| 1
| 8
| 20 қазан 2020
| 2 ақпан 2021
|-
| style=&quot;background:#006400; width:10px; padding:0;&quot; |
| 2
| 12
| 5 тамыз 2021
| 28 қазан 2021
|}

=== 1-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 1
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = The First Drop
 |AltTitle = Алғашқы закладка
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 20 қазан 2020
 |ShortSummary = — &lt;!-- Осы жерге серияда не болғаны жайлы қысқаша оқиғаны жазуға болады --&gt;
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 2
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = The Costs of the Career
 |AltTitle = Мансаптың ұсталымдары
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 20 қазан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 3
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = I Run my Own Business
 |AltTitle = Мен өз бизнесімді жүргіземін
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 3 қараша 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 4
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = I Just Wanted to Pay for my Studies
 |AltTitle = Мен жай ғана өз оқуымды төлемек болғанмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 13 қараша 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 5
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = Where is my Stuff?!
 |AltTitle = Менің затым қайда, боқмұрын?!
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 1 желтоқсан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 6
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = What Do I Do?
 |AltTitle = Не істеймін?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 15 желтоқсан 2020
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 7
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Mephedronist
 |AltTitle = Мефедроншы
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 қаңтар 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 8
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = Foxes Don't Work with Chicks
 |AltTitle = Түлкілер тауықтармен жұмыс істемейді
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 ақпан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

=== 2-маусым ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 100%; margin-right: 0;&quot;
|-
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Жалпы №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot; | Серияның №
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Атауы
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Режиссер
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Сценарист
! style=&quot;background: #a88e66; color: #ffffff;&quot;| Экранға шыққан уақыты
! style=&quot;background:#a88e66; color:#fff;&quot; | Көрермендер (млн адам)
|-
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 9
 |EpisodeNumber2   = 1
 |Title = Aldik, Where Have You Been?
 |AltTitle = Алдик, сен қайда болдың?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = — &lt;!-- Осы жерге серияда не болғаны жайлы қысқаша оқиғаны жазуға болады --&gt;
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 10
 |EpisodeNumber2   = 2
 |Title = Aldik, You're a Screw Up and That's Forever
 |AltTitle = Алдик, сенен түк шықпайды, өмір бақи сондай боласың
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 5 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 11
 |EpisodeNumber2   = 3
 |Title = So, When Will You Try It?
 |AltTitle = Сонымен, қашан байқап көресің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 12 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 12
 |EpisodeNumber2   = 4
 |Title = We'll Get the Right Amount and Stop
 |AltTitle = Қажетті соманы жинаған соң, тоқтаймыз
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 19 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 13
 |EpisodeNumber2   = 5
 |Title = I'm Having a Bad Trip
 |AltTitle = Меніңше, бэд-трип әсер еткен сияқты
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 26 тамыз 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 14
 |EpisodeNumber2   = 6
 |Title = Ready for Anything to Earn More Money
 |AltTitle = Ақша үшін бәріне де дайынмын
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 2 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 15
 |EpisodeNumber2   = 7
 |Title = Basically We Need to Cook Mephedrone
 |AltTitle = Қыртпай, бізге мефедрон дайындау керек
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 9 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 16
 |EpisodeNumber2   = 8
 |Title = This will Cost You 5 Million
 |AltTitle = Бұл саған 5 миллион болады
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 16 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 17
 |EpisodeNumber2   = 9
 |Title = We Made the First Batch
 |AltTitle = Бірінші сынаманы қайнаттық
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 30 қыркүйек 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 18
 |EpisodeNumber2   = 10
 |Title = For Your Money You Can Do Anything
 |AltTitle = Ақшаң болса, ойлағаныңды істей бер
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 7 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 19
 |EpisodeNumber2   = 11
 |Title = We've Taken It Too Far
 |AltTitle = Біз шектен шығып кеттік
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 14 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
{{Episode list
 |EpisodeNumber    = 20
 |EpisodeNumber2   = 12
 |Title = Aldiyarchik, What Have You Done?
 |AltTitle = Алдиярчик, не істедің?
 |DirectedBy = —
 |WrittenBy = —
 |OriginalAirDate = 28 қазан 2021
 |ShortSummary = —
 |Aux4 = —
 |LineColor = a88e66
}}
|}

== Сын ==
2022 жылы ''webproject.media'' порталы «Шекерді» көруге тұрарлық Қазақстанның 15 хикаяның тізіміне енгізді. 2023 жылы сәуірде кино сыншылары Кәрім Қадырбаев пен Василий Корецкий Қазақстан киносының тарихына арналған мақаласында «Шекер», «Сержан Братан» және «[[5:32]]» хикаяларымен қатар Қазақстан ТВ басты жетістіктер мен серпінді веб-хикаялардың қатарына қосты. Ал сол жылдың қарашасында «Шекер» ресейлік онлайн-кинотеатр ''Okko-ның'' нұсқасы бойынша «XXI ғасырдағы көруге тұрарлық қазақ хикаяларының топ-10» тізімінде екінші орынға ие болды. Бірінші орында «Патруль» хикаясы болды.

== Тағы қараңыз ==
* [[Сәке (хикая)]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>br1tiayuoqo7ug44wpe3tkd1c7ie61l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Батдыев Мұстафа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786029</id>
    <redirect title="Мұстафа Батдыев" />
    <revision>
      <id>3649132</id>
      <timestamp>2026-08-30T07:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <comment>Marksscheider [[Батдыев Мұстафа]] бетін [[Мұстафа Батдыев]] бетіне жылжытты</comment>
      <origin>3649132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="cxq0yd5rfqhxcmelfrj9zlulzo85gwq" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Мұстафа Батдыев]]</text>
      <sha1>cxq0yd5rfqhxcmelfrj9zlulzo85gwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Recorded Music NZ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786030</id>
    <revision>
      <id>3649136</id>
      <timestamp>2026-08-30T08:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Ұйым  |атауы                = Recorded Music NZ  |альтернативті        =   |background_color     =   |атау түсі            =   |логотип              =   |логотип ені          =   |анықтама             = Музыкалық индустрия ұйымы  |карта1               =   |карта1 ені           =   |аңыз1                =   |карта2               =   |карта2 ені           =   |а...</comment>
      <origin>3649136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5093" sha1="2guayqsykuztu1wtun7cggop2779tql" xml:space="preserve">{{Ұйым
 |атауы                = Recorded Music NZ
 |альтернативті        = 
 |background_color     = 
 |атау түсі            = 
 |логотип              = 
 |логотип ені          = 
 |анықтама             = Музыкалық индустрия ұйымы
 |карта1               = 
 |карта1 ені           = 
 |аңыз1                = 
 |карта2               = 
 |карта2 ені           = 
 |аңыз2                = 
 |мүшелік              = 
 |орталық типі         = 
 |орталық              = 
 |орналасқан жері      = {{байрақ|Жаңа Зеландия}} [[Окленд]]
 |шыққан елі           = 
 |тип                  = [[Бейкоммерциялық ұйым]]
 |тілдер               = 
 |тіл                  = [[Ағылшын тілі]]
 |басшы мансабы1       = Бас атқарушы директор (CEO)
 |басшы есімі1         = Джо Оливер
 |басшы мансабы2       = Директорлар кеңесінің төрағасы
 |басшы есімі2         = Луиза Бонд
 |негізін салушы1      = 
 |құрылу оқиғалары1    = 
 |құрылу мерзімі1      = 
 |негізін салушы2      = 
 |құрылу оқиғалары2    = 
 |құрылу мерзімі2    = 
 |ыдырау оқиғалары     = 
 |ыдырау уақыты        = 
 |түсініктемелер1      = 
 |түсініктемелер2      = 
 |мекен-жай            = 
 |сайт                = {{URL|http://recordedmusic.co.nz}}
 |ортаққор             = 
}}
'''Recorded Music NZ (RMNZ)''' (бұрын — '''Жаңа Зеландияның жазу индустриясы қауымдастығы''', {{lang-en|'''Recording Industry Association of New Zealand (RIANZ)'''}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.stuff.co.nz/entertainment/music/81340292/chance-meeting-sees-nations-top-40-chart-come-out-of-isolated-hawkes-bay-cottage|title=Chance meeting sees nation's Top 40 chart come out of isolated Hawke's Bay cottage|publisher=Stuff|access-date=2017-07-24|archive-date=2019-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220133800/https://www.stuff.co.nz/entertainment/music/81340292/chance-meeting-sees-nations-top-40-chart-come-out-of-isolated-hawkes-bay-cottage|url-status=live}}&lt;/ref&gt;) — [[Жаңа Зеландия]]да жазылған музыканы сататын дыбыс жазу продюсерлері, дистрибьюторлар және әртістердің [[Бейкоммерциялық ұйым|бейкоммерциялық]] сауда қауымдастығы. Recorded Music NZ мүшелігі Жаңа Зеландияда жұмыс істейтін, соның ішінде ірі лейблдер ([[Sony Music Entertainment|Sony]], [[Universal Music Group|Universal]] және [[Warner Music Group]] сияқты), тәуелсіз лейблдер және өз бетінше шығатын әртістер сияқты кез келген жазылған музыка құқықтарының иесі үшін ашық. Recorded Music NZ құқық иелерінің саны 2000-нан асады.

2013 жылдың маусымына дейін бұл қауымдастық «Жаңа Зеландияның жазу индустриясы қауымдастығы» (RIANZ) деп аталды. RIANZ пен PPNZ Music Licensing бірігіп, өз атауын «Recorded Music NZ» деп өзгертті.

== Қызмет бағыттары ==
Recorded Music NZ үш бағытта жұмыс істейді:&lt;ref&gt;{{cite web|title= About Us|url= http://recordedmusic.co.nz/about.php|publisher= Recorded Music NZ|access-date= 11 June 2013|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20130616054451/http://recordedmusic.co.nz/about.php|archive-date= 16 June 2013|df= dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* '''Мүшелерге көрсетілетін қызметтер''' (Aotearoa Music Awards сыйлығы, ресми Aotearoa музыкалық хит-парадтары, музыкалық гранттар және әртістер мен лейблдерге тікелей қызмет көрсету)
* '''Музыкалық лицензиялау''' (жеке түрде немесе көбінесе Recorded Music NZ пен APRA арасындағы бірлескен лицензиялау кәсіпорны — OneMusic арқылы жүзеге асырылады)
* '''Pro Music қызметтері''' (авторлық құқықты қорғау және корпоративтік істер бойынша)

Сондай-ақ Recorded Music NZ Жаңа Зеландияның музыкалық Даңқ залының (APRA-мен бірге) бірлескен сенімгері ретінде әрекет етеді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Жаңа Зеландия музыкалық чарттары]]</text>
      <sha1>2guayqsykuztu1wtun7cggop2779tql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>RMNZ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786031</id>
    <redirect title="Recorded Music NZ" />
    <revision>
      <id>3649137</id>
      <timestamp>2026-08-30T08:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <comment>«[[Recorded Music NZ]]» дегенге [[Уикипедия:Айдатқыштар|бағыттады]]</comment>
      <origin>3649137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="oxi2ziphbxm05t5lkvv9qbwyy1oy4gq" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Recorded Music NZ]]</text>
      <sha1>oxi2ziphbxm05t5lkvv9qbwyy1oy4gq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Қазақ тілін меңгерудің деңгейлік жүйесі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786034</id>
    <revision>
      <id>3649149</id>
      <timestamp>2026-08-30T09:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Айткүл</username>
        <id>184554</id>
      </contributor>
      <comment>▻</comment>
      <origin>3649149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34502" sha1="hl4rkbx30d6xi870ljhslm6ph71df9p" xml:space="preserve">{{Тексерілмеген мақала|date=тамыз 2026}} &lt;!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  --&gt;
'''Қазақ тілін меңгерудің деңгейлік жүйесі''' — қазақ тілін үйренушінің коммуникативтік тілдік құзыреттілігін белгілі бір сатылар бойынша сипаттауға, оқыту мазмұнын жүйелеуге және меңгеру нәтижесін бағалауға арналған деңгейлер жүйесі.

Қазақстандағы қолданыстағы ұлттық стандарттар мен [[ҚАЗТЕСТ]] жүйесінде қазақ тілін меңгерудің бес негізгі деңгейі қолданылады: А1 — қарапайым, А2 — базалық, В1 — орта, В2 — ортадан жоғары және С1 — жоғары деңгей.&lt;ref name=&quot;QaztestLevels&quot;&gt;[https://testcenter.kz/?page_id=23654 ҚАЗТЕСТ деңгейлерінің сипаттамасы]. Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ұлттық тестілеу орталығы.&lt;/ref&gt;

2023 жылы қазақ тілін меңгерудің коммуникативтік тілдік құзыреттіліктеріне арналған ұлттық стандарттардың жаңа редакциялары қабылданып, 2024 жылғы 1 қаңтардан қолданысқа енгізілді.&lt;ref name=&quot;StandardA1&quot;&gt;[https://new-shop.ksm.kz/kz/catalog/STRK_1926-2023/ ҚР СТ 1926-2023. Қазақ тілін меңгерудің коммуникативтік тілдік құзыреттіліктері. Қарапайым деңгей. Жалпы меңгеру]. Қазақстан стандарттау және метрология институты.&lt;/ref&gt;

== Қалыптасуы ==

Қазақ тілін деңгейлер бойынша оқыту мен бағалау халықаралық тіл оқыту тәжірибесіндегі деңгейлік модельдермен байланысты қалыптасты.

Қазақстанда қазақ тілін шет тілі немесе екінші тіл ретінде үздіксіз білім беру моделі арқылы оқыту үшін А1, А2, В1, В2 және С1 деңгейлеріне арналған стандарттар, лексикалық минимумдар, грамматикалық материалдар мен оқу-әдістемелік кешендер әзірленді.&lt;ref name=&quot;Strategic2014&quot;&gt;[https://www.adilet.zan.kz/kaz/docs/P1300001551 Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігінің 2014–2018 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы]. Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы.&lt;/ref&gt;

2015 жылы мемлекеттік тіл ретінде қазақ тілін меңгеруге арналған ұлттық стандарттар жаңартылып, кейін 2023 жылы олардың жаңа редакциялары әзірленді. Қазақстан Республикасында тіл саясатын дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасында қазақ тілін оқытудың А1–С1 деңгейлері бойынша лексикалық және грамматикалық минимумдарды, оқулықтарды және оқу-әдістемелік құралдарды жүйелеу көзделген.&lt;ref name=&quot;Concept2023&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda-sayasat/documents/details/856271 Қазақстан Республикасында тіл саясатын дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы]. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 16 қазандағы № 914 қаулысымен бекітілген.&lt;/ref&gt;

== Ұлттық стандарттар ==

2023 жылы қазақ тілін меңгерудің әр деңгейіне арналған бес ұлттық стандарт қабылданды. Оларды Қазақстан стандарттау және метрология институты әзірлеген. Стандарттар 2023 жылғы 7 қарашада тіркеліп, 2024 жылғы 1 қаңтардан қолданысқа енгізілген.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Деңгей
! Атауы

| ! Ұлттық стандарт                                                                                                                                                                                                                                                        |
| ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| '''А1'''                                                                                                                                                                                                                                                                 |
| Қарапайым деңгей                                                                                                                                                                                                                                                         |
| ҚР СТ 1926-2023&lt;ref name=&quot;StandardA1&quot;/&gt;                                                                                                                                                                                                                                  |
| -                                                                                                                                                                                                                                                                        |
| '''А2'''                                                                                                                                                                                                                                                                 |
| Базалық деңгей                                                                                                                                                                                                                                                           |
| ҚР СТ 1928-2023&lt;ref name=&quot;StandardA2&quot;&gt;[https://new-shop.ksm.kz/kz/catalog/STRK_1928-2023/ ҚР СТ 1928-2023. Қазақ тілін меңгерудің коммуникативтік тілдік құзыреттіліктері. Базалық деңгей. Жалпы меңгеру]. Қазақстан стандарттау және метрология институты.&lt;/ref&gt;        |
| -                                                                                                                                                                                                                                                                        |
| '''В1'''                                                                                                                                                                                                                                                                 |
| Орта деңгей                                                                                                                                                                                                                                                              |
| ҚР СТ 1929-2023&lt;ref name=&quot;StandardB1&quot;&gt;[https://new-shop.ksm.kz/kz/catalog/STRK_1929-2023/ ҚР СТ 1929-2023. Қазақ тілін меңгерудің коммуникативтік тілдік құзыреттіліктері. Орта деңгей. Жалпы меңгеру]. Қазақстан стандарттау және метрология институты.&lt;/ref&gt;           |
| -                                                                                                                                                                                                                                                                        |
| '''В2'''                                                                                                                                                                                                                                                                 |
| Ортадан жоғары деңгей                                                                                                                                                                                                                                                    |
| ҚР СТ 1925-2023&lt;ref name=&quot;StandardB2&quot;&gt;[https://new-shop.ksm.kz/kz/catalog/STRK_1925-2023/ ҚР СТ 1925-2023. Қазақ тілін меңгерудің коммуникативтік тілдік құзыреттіліктері. Ортадан жоғары деңгей. Жалпы меңгеру]. Қазақстан стандарттау және метрология институты.&lt;/ref&gt; |
| -                                                                                                                                                                                                                                                                        |
| '''С1'''                                                                                                                                                                                                                                                                 |
| Жоғары деңгей                                                                                                                                                                                                                                                            |
| ҚР СТ 1927-2023&lt;ref name=&quot;StandardC1&quot;&gt;[https://new-shop.ksm.kz/kz/catalog/STRK_1927-2023/ ҚР СТ 1927-2023. Қазақ тілін меңгерудің коммуникативтік тілдік құзыреттіліктері. Жоғары деңгей. Жалпы меңгеру]. Қазақстан стандарттау және метрология институты.&lt;/ref&gt;         |
| }                                                                                                                                                                                                                                                                        |

Ұлттық стандарттар қазақ тілін шет тілі немесе екінші тіл ретінде оқыту мазмұнына, тиісті деңгейдегі коммуникативтік тілдік құзыреттілікті қалыптастыруға және [[ҚАЗТЕСТ]] тапсырмаларын әзірлеуге қойылатын талаптарды белгілейді.&lt;ref name=&quot;StandardA1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;StandardA2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;StandardB1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;StandardB2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;StandardC1&quot;/&gt;

== А1 — қарапайым деңгей ==

А1 — қазақ тілін меңгерудің бастапқы немесе қарапайым деңгейі.

Ұлттық тестілеу орталығының сипаттамасына сәйкес А1 деңгейіндегі тіл қолданушы күнделікті-тұрмыстық, әлеуметтік-тұрмыстық және мәдени-әлеуметтік қатынас салаларындағы қарапайым диалогтарға қатыса алады.&lt;ref name=&quot;QaztestLevels&quot;/&gt;

А1 деңгейінде тіл үйренушіден:

* баяу және анық айтылған қарапайым ақпаратты түсіну;
* қысқа нұсқаулар мен өтініштерді түсіну;
* сандарды, бағаларды және күнделікті қолданылатын қарапайым ақпаратты ажырату;
* шағын мәтіндерді оқу және негізгі мазмұнын түсіну;
* ақпарат алу немесе беру мақсатындағы қарапайым сұхбатқа қатысу;
* үлгі бойынша қарапайым құжаттарды толтыру;
* қысқа жазбаша жұмыс орындау

тәрізді тілдік әрекеттер күтіледі.&lt;ref name=&quot;QaztestLevels&quot;/&gt;

2022 жылы ересектерге арналған тақырыптық лексикалық минимум бойынша А1 деңгейіне шамамен 800 тілдік бірлік белгіленген.&lt;ref name=&quot;Lexical2022&quot;&gt;[https://www.gov.kz/memleket/entities/language/documents/details/436205 2022 жылдың қорытындысы бойынша ақпарат]. Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Тіл саясаты комитеті.&lt;/ref&gt;

== А2 — базалық деңгей ==

А2 — базалық деңгей.

Бұл деңгейде тіл қолданушы күнделікті-тұрмыстық, әлеуметтік-тұрмыстық, мәдени-әлеуметтік және белгілі бір дәрежеде кәсіби қарым-қатынас салаларындағы диалогтарға қатыса алады.&lt;ref name=&quot;QaztestLevels&quot;/&gt;

А2 деңгейінде тіл үйренуші:

* айтылған негізгі ақпаратты түсіну;
* жиі кездесетін күнделікті жағдаяттарда сөйлесу;
* сұрақ қою және сұраққа жауап беру;
* шағын мәтіндерді оқып түсіну;
* базалық деңгейге арналған грамматикалық формаларды қолдану;
* үлгі бойынша құжаттарды толтыру;
* қысқа және логикалық аяқталған жазбаша мәтін құрастыру

қабілеттерін көрсете алады.&lt;ref name=&quot;QaztestLevels&quot;/&gt;

Ұлттық тестілеу орталығының 2023 жылғы сипаттамасында А2 деңгейіндегі сөздер мен сөз тіркестерінің көлемі 1600–1800 тілдік бірлік аралығында көрсетілген.&lt;ref name=&quot;QaztestLevels&quot;/&gt;

== В1 — орта деңгей ==

В1 — орта деңгей.

Бұл деңгейде тіл қолданушы күнделікті-тұрмыстық және әлеуметтік-мәдени тақырыптармен қатар ресми және кәсіби қарым-қатынас салаларында сөйлесуге қабілетті болуы тиіс.&lt;ref name=&quot;QaztestLevels&quot;/&gt;

В1 деңгейіндегі тіл үйренуші:

* тыңдалған немесе көрген ақпараттың негізгі мазмұнын түсіну;
* ақпаратты логикалық түрде жеткізу;
* сұрақ-жауап пен пікір алмасуға қатысу;
* орта деңгейдегі мәтіндерді оқу және талдау;
* күнделікті және кәсіби бағыттағы шағын түпнұсқа мәтіндерді түсіну;
* тиісті грамматикалық формаларды қолдану;
* құжаттарды толтыру және жазбаша жұмыстар орындау

сияқты әрекеттерді орындай алады.&lt;ref name=&quot;QaztestB1B2&quot;&gt;[https://new.testcenter.kz/?page_id=23654 ҚАЗТЕСТ деңгейлерінің сипаттамасы: В1 және В2]. Ұлттық тестілеу орталығы.&lt;/ref&gt;

В1 деңгейінде ұсынылатын сөздер мен сөз тіркестерінің көлемі 2200–2500 тілдік бірлік аралығында көрсетілген.&lt;ref name=&quot;QaztestB1B2&quot;/&gt;

== В2 — ортадан жоғары деңгей ==

В2 — ортадан жоғары деңгей.

Бұл деңгейде тіл қолданушы күнделікті және әлеуметтік тақырыптармен қатар қоғамдық-саяси, ресми-іскерлік және кәсіби қарым-қатынас салаларында еркінірек әрекет ете алады.&lt;ref name=&quot;QaztestB1B2&quot;/&gt;

В2 деңгейіндегі тіл қолданушыдан:

* естіген және көрген ақпаратты түсіну және түсіндіру;
* қоғамдық және кәсіби тақырыптағы мәтіндерді оқу;
* кәсіби терминдер қолданылған материалдарды түсіну;
* қажетті ақпаратты мәтіннен іздеп табу;
* мәтіндегі негізгі мәселені анықтау;
* кәсіби мәселелерді сипаттау және шешу жолдары туралы пікір білдіру;
* ойын анық әрі жүйелі түрде жеткізу;
* ресми құжаттардың мазмұнын түсіну;
* стильдік ерекшеліктерді сақтап сөйлеу және жазу

қабілеттері күтіледі.&lt;ref name=&quot;QaztestB1B2&quot;/&gt;

Ұлттық тестілеу орталығының сипаттамасында В2 деңгейіндегі сөздер мен сөз тіркестерінің көлемі 3000–4000 тілдік бірлік аралығында берілген.&lt;ref name=&quot;QaztestB1B2&quot;/&gt;

== С1 — жоғары деңгей ==

С1 — жоғары деңгей.

Ұлттық тестілеу орталығының сипаттамасы бойынша С1 деңгейіндегі тіл қолданушы қоғамдық және еңбек қызметінің әлеуметтік-тұрмыстық, қоғамдық-саяси, ресми-іскерлік, кәсіби және ғылыми-өндірістік салаларындағы коммуникацияға алдын ала дайындықсыз қатыса алуы тиіс.&lt;ref name=&quot;QaztestC1&quot;&gt;[https://testcenter.kz/?page_id=23654 Қазақ тілін жоғары деңгейде (С1) меңгерудің жалпы сипаттамасы]. Ұлттық тестілеу орталығы.&lt;/ref&gt;

С1 деңгейінде тіл қолданушы:

* күрделі ақпаратты түсіну, талдау және бағалау;
* көлемді әрі мазмұны байланысты мәтін құрастыру;
* өз пікірін дәлелдеу;
* ақпаратты салыстыру және қорытынды жасау;
* кәсіби саладағы проблемаларды талдау және олардың шешу жолдарын ұсыну;
* ақпараттық-сараптамалық бағдарламаларды түсіну;
* бейтаныс сөздердің мағынасын контекстен анықтау;
* пікірталасқа қатысу;
* көпшілік алдында баяндама жасау;
* ресми және кәсіби құжаттармен жұмыс істеу

қабілеттерін көрсетуі тиіс.&lt;ref name=&quot;QaztestC1&quot;/&gt;

Ұлттық тестілеу орталығы С1 деңгейіндегі сөздер мен сөз тіркестерінің көлемін шамамен 5000 тілдік бірлік деп көрсетеді.&lt;ref name=&quot;QaztestC1&quot;/&gt;

== CEFR жүйесімен арақатынасы ==

Қазақ тілінің деңгейлік жүйесінде қолданылатын А1, А2, В1, В2 және С1 белгілері халықаралық тіл оқыту тәжірибесінде кең тараған [[Тілдерді меңгерудің жалпыеуропалық құзыреттері|CEFR]] деңгейлерінің белгіленуімен сәйкес келеді.

CEFR — Еуропа Кеңесі әзірлеген тілдерді оқыту, үйрену және бағалау үшін қолданылатын халықаралық анықтамалық жүйе. CEFR негізгі деңгейлерді A1, A2, B1, B2, C1 және C2 түрінде сипаттайды.&lt;ref name=&quot;CEFR2020&quot;&gt;Council of Europe. [https://www.coe.int/en/web/common-european-framework-reference-languages/cefr-companion-volume-and-its-language-versions ''Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment — Companion Volume'']. — Strasbourg: Council of Europe Publishing, 2020. — ISBN 978-92-871-8621-8.&lt;/ref&gt;

CEFR-де тіл меңгеру тек грамматикалық біліммен өлшенбейді. Оның дескрипторлары адамның тіл арқылы қандай әрекетті орындай алатынын сипаттайтын «істей алады» (''can do'') қағидасына негізделген және қабылдау, өнім жасау, өзара әрекеттесу мен медиация сияқты коммуникативтік әрекеттерді қамтиды.&lt;ref name=&quot;CEFR2020&quot;/&gt;

Қазақстанның тіл саясаты тұжырымдамасында қазақ тілін оқыту жүйесін әлемдік тіл үйрету тәжірибесі негізінде дамыту және А1–С1 деңгейлерінің коммуникациялық әрі грамматикалық құзыреттерінің мазмұнын жүйелеу көзделген.&lt;ref name=&quot;Concept2023&quot;/&gt;

Сонымен бірге CEFR мен ҚАЗТЕСТті бір жүйе деп қарастыруға болмайды. CEFR — әртүрлі тілдерге арналған халықаралық анықтамалық шеңбер, ал ҚАЗТЕСТ — қазақ тілін меңгеру деңгейін бағалауға арналған Қазақстанның ұлттық тестілеу жүйесі. Деңгейлердің таңбалануы ұқсас болғанымен, нақты бағалау рәсімдері мен өлшемдері тиісті жүйелердің жеке құжаттарымен белгіленеді.

== ҚАЗТЕСТ жүйесіндегі бағалау ==

[[ҚАЗТЕСТ]] — Қазақстан Республикасы азаматтары мен Қазақстан аумағында түрлі қызмет атқаратын шетел азаматтарының қазақ тілін меңгеру деңгейін бағалауға арналған жүйе.&lt;ref name=&quot;QaztestRules&quot;&gt;[https://adilet.zan.kz/kaz/docs/V2400035109 «ҚАЗТЕСТ» қазақ тілін меңгеру деңгейін бағалау жүйесі бойынша қағидаларды бекіту туралы]. Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2024 жылғы 23 қыркүйектегі № 458 бұйрығы.&lt;/ref&gt;

Қолданыстағы қағидалар бойынша ҚАЗТЕСТ тестілеуінің екі түрі бар:

* диагностикалық тестілеу;
* сертификаттық тестілеу.&lt;ref name=&quot;QaztestRules&quot;/&gt;

Диагностикалық тестілеу тыңдалым және оқылым блоктарынан тұрады. Оның жалпы ұзақтығы — 1 сағат 10 минут: тыңдалымға 20, оқылымға 50 минут беріледі.&lt;ref name=&quot;QaztestRules&quot;/&gt;

Сертификаттық тестілеу төрт блоктан тұрады:

* '''тыңдалым''' — 20 тапсырма;
* '''оқылым''' — 40 тапсырма;
* '''жазылым''' — 2 тапсырма;
* '''айтылым''' — 2 тапсырма.&lt;ref name=&quot;QaztestRules&quot;/&gt;

Сертификаттық тестілеудің жалпы ұзақтығы — 2 сағат 7 минут.&lt;ref name=&quot;QaztestRules&quot;/&gt;

== ҚАЗТЕСТ бойынша шекті көрсеткіштер ==

2024 жылғы ҚАЗТЕСТ қағидалары бойынша әр деңгей үшін барлық блоктан белгіленген төменгі шекті көрсеткішті жинау талап етіледі.&lt;ref name=&quot;QaztestRules&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Деңгей
! Атауы
! Әр блок бойынша ең төменгі көрсеткіш

| ! Жалпы ең төменгі балл |
| ----------------------- |
| '''А1'''                |
| Қарапайым               |
| 30 %                    |
| 48 / 160                |
| -                       |
| '''А2'''                |
| Базалық                 |
| 40 %                    |
| 64 / 160                |
| -                       |
| '''В1'''                |
| Орта                    |
| 50 %                    |
| 80 / 160                |
| -                       |
| '''В2'''                |
| Ортадан жоғары          |
| 60 %                    |
| 96 / 160                |
| -                       |
| '''С1'''                |
| Жоғары                  |
| 80 %                    |
| 128 / 160               |
| }                       |

Мысалы, В2 деңгейін растау үшін тестіленуші жалпы 96 балл жинаумен қатар тыңдалым, оқылым, жазылым және айтылым блоктарының әрқайсысынан кемінде 60 пайыздық межеге жетуі тиіс.&lt;ref name=&quot;QaztestRules&quot;/&gt;

Осылайша, бір блоктағы жоғары нәтиже басқа блоктағы жеткіліксіз нәтижені толық өтей алмайды.

== Тілдік құзыреттіліктің құрамдас бөліктері ==

Қазақ тілінің деңгейлік жүйесінде тіл меңгеру бірнеше өзара байланысты дағды арқылы көрінеді.

'''Тыңдалым''' — ауызша берілген ақпаратты қабылдау және түсіну қабілеті.

'''Оқылым''' — жазбаша мәтінді оқу, негізгі және қосымша ақпаратты түсіну, қажетті мәліметті анықтау қабілеті.

'''Жазылым''' — ақпаратты жазбаша түрде жеткізу, құжаттар мен мәтіндер құрастыру қабілеті.

'''Айтылым''' — ауызша сөйлесу, сұраққа жауап беру, пікір білдіру, ақпаратты түсіндіру және коммуникативтік міндетті ауызша орындау қабілеті.

2023 жылғы ұлттық стандарттардың кілт сөздері мен мазмұнында да тыңдалым, оқылым, жазылым, айтылым және лексикалық минимум негізгі құрамдас бөліктер ретінде көрсетіледі.&lt;ref name=&quot;StandardA1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;StandardA2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;StandardB1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;StandardB2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;StandardC1&quot;/&gt;

== Лексикалық минимум ==

Деңгейлік оқытудың құрамдас бөліктерінің бірі — әр деңгейге арналған лексикалық минимумды белгілеу.

2022 жылы 16–70 жас аралығындағы ересектерге қазақ тілін меңгеруге арналған тақырыптық лексикалық минимум әзірленген. Онда:

* А1 — 800;
* А2 — 1783;
* В1 — 2229;
* В2 — 3954;
* С1 — 5060

лексикалық бірлік көрсетілген.&lt;ref name=&quot;Lexical2022&quot;/&gt;

2023 жылғы ҚАЗТЕСТ деңгейлік сипаттамаларында кейбір көрсеткіштер диапазон түрінде беріледі: А2 үшін 1600–1800, В1 үшін 2200–2500, В2 үшін 3000–4000 және С1 үшін шамамен 5000 тілдік бірлік.&lt;ref name=&quot;QaztestLevels&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;QaztestB1B2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;QaztestC1&quot;/&gt;

Лексикалық минимумдардың нақты саны қолданылатын нормативтік немесе оқу-әдістемелік құжаттың нұсқасына қарай ерекшеленуі мүмкін. Сондықтан лексикалық көлем деңгейдің жалғыз өлшемі болып саналмайды; тілдік құзыреттілік сөздерді коммуникативтік жағдайда қолдана алуымен бірге бағаланады.

== С2 кәсіби деңгейі ==

[[CEFR]] жүйесінде С2 — ең жоғары негізгі деңгей болып табылады.&lt;ref name=&quot;CEFR2020&quot;/&gt;

Қазақстан Республикасында тіл саясатын дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасында мемлекеттік қызмет жүйесі мен қызмет көрсету саласының қызметкерлеріне арналған '''С2 кәсіби деңгейін''' қалыптастыру, оған сәйкес лексикалық және грамматикалық минимумдар мен оқу бағдарламаларын әзірлеу көзделген.&lt;ref name=&quot;Concept2023&quot;/&gt;

Тұжырымдамада қызмет көрсету саласының қызметкерлері үшін С2 деңгейінде қоғамдық және кәсіби тақырыптарда еркін сөйлесу, азаматтармен қарым-қатынас жасау және қызметтік құжаттарды дайындау дағдыларын дамыту жоспарланған.&lt;ref name=&quot;Concept2023&quot;/&gt;

Алайда 2024 жылғы қолданыстағы ҚАЗТЕСТ қағидаларындағы сертификаттық бағалау А1, А2, В1, В2 және С1 деңгейлерін ғана қамтиды.&lt;ref name=&quot;QaztestRules&quot;/&gt;

Сондықтан С2 деңгейі тіл саясаты құжаттарында қазақ тілін оқыту жүйесін одан әрі дамыту бағыты ретінде көрсетілгенімен, қазіргі ҚАЗТЕСТ сертификаттық шкаласының бес деңгейіне кірмейді.

== Білім беру жүйесінде қолданылуы ==

Қазақстан Республикасында тіл саясатын дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы қазақ тілін оқыту мазмұнын білім беру сатыларымен байланыстыруды көздейді.

Құжатта:

* мектептер үшін — А1, А2, В1 және В2;
* техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдары үшін — В2 және С1;
* жоғары оқу орындары үшін — С1;
* магистратура мен докторантурада — С1 деңгейін кәсіби және ғылыми лексикамен тереңдету;
* мемлекеттік қызмет пен қызмет көрсету саласының мамандары үшін — С2

деңгейлеріне сәйкес оқу мазмұнын дамыту жоспарланған.&lt;ref name=&quot;Concept2023&quot;/&gt;

Бұл модельдің мақсаты — қазақ тілін оқытудың әртүрлі білім беру сатылары мен кәсіби салаларындағы талаптарды өзара байланысты бір жүйеге келтіру.

== Маңызы ==

Деңгейлік жүйе тіл үйренушінің нәтижесін тек «біледі» немесе «білмейді» деген екі көрсеткішпен бағалаудың орнына, оның нақты тілдік құзыреттілігін кезең-кезеңімен сипаттауға мүмкіндік береді.

Ол:

* бастапқы деңгейді анықтауға;
* тиісті оқу бағдарламасын таңдауға;
* лексикалық және грамматикалық материалды жүйелеуге;
* оқу нәтижесін салыстыруға;
* келесі деңгейге арналған оқу мақсатын белгілеуге;
* тыңдалым, оқылым, жазылым және айтылым дағдыларын жеке бағалауға

мүмкіндік береді.

Қазақстандағы ұлттық стандарттар, оқу бағдарламалары және ҚАЗТЕСТ осы деңгейлік қағиданың әртүрлі элементтерін пайдаланады.

== Қараңыз ==

* [[Қазақ тілі]]
* [[ҚАЗТЕСТ]]
* [[Қазақ тілін екінші тіл ретінде оқыту]]
* [[Ересектерге қазақ тілін оқыту]]
* [[Тілдерді меңгерудің жалпыеуропалық құзыреттері]]
* [[Екінші тілді меңгеру]]

== Дереккөздер == &lt;references /&gt;</text>
      <sha1>hl4rkbx30d6xi870ljhslm6ph71df9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Православ шіркеуі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786035</id>
    <redirect title="Православие шіркеуі" />
    <revision>
      <id>3649154</id>
      <timestamp>2026-08-30T09:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>Nurken [[Православ шіркеуі]] бетін [[Православие шіркеуі]] бетіне жылжытты</comment>
      <origin>3649154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="94zs1ts5j5sdmjyq4nmtk2iksp39ntc" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Православие шіркеуі]]</text>
      <sha1>94zs1ts5j5sdmjyq4nmtk2iksp39ntc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шығыс православие шіркеуі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786036</id>
    <redirect title="Православие шіркеуі" />
    <revision>
      <id>3649155</id>
      <timestamp>2026-08-30T09:14:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nurken</username>
        <id>111493</id>
      </contributor>
      <comment>«[[Православие шіркеуі]]» дегенге [[Уикипедия:Айдатқыштар|бағыттады]]</comment>
      <origin>3649155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="94zs1ts5j5sdmjyq4nmtk2iksp39ntc" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Православие шіркеуі]]</text>
      <sha1>94zs1ts5j5sdmjyq4nmtk2iksp39ntc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Erste Group</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786037</id>
    <revision>
      <id>3649173</id>
      <timestamp>2026-08-30T09:54:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Компания  |атауы              = Erste Group Bank AG  |логотипі           = Logo Erste Group 2023.svg  |суреті             = Erste Campus C Marlena König.jpg  |сурет атауы        = Erste Campus-тағы штаб-пәтері  |түрі               = [[Қоғамдық компания]]  |биржадағы листингі = WBAG: EBS&lt;br&gt;PrSE: EBS&lt;br&gt;BVB: EBS&lt;br&gt;[[Austrian Traded Index|ATX индексі]] құрамдасы&lt;br&gt;...</comment>
      <origin>3649173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4873" sha1="to1kodn8o51gkfyq1mrsivxpgcq7mud" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Erste Group Bank AG
 |логотипі           = Logo Erste Group 2023.svg
 |суреті             = Erste Campus C Marlena König.jpg
 |сурет атауы        = Erste Campus-тағы штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = WBAG: EBS&lt;br&gt;PrSE: EBS&lt;br&gt;BVB: EBS&lt;br&gt;[[Austrian Traded Index|ATX индексі]] құрамдасы&lt;br&gt;[[PX Index]] құрамдасы
 |қызметі            = Орталық және Шығыс Еуропа
 |құрылды            = [[9 тамыз]] [[2008 жыл|2008]] ([[қазан]] [[1819 жыл|1819]] — алғашқы аустриялық жинақ банктері ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Вена]], Аустрия
 |басты адамдары     = [[Петер Босек]] (бас атқарушы директор); Стефан Дёрфлер; Александра Хабелер-Драбек; Маурицио Полетто
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Бөлшек]] және [[коммерциялық банк]] ісі; [[Инвестициялық банк|инвестициялық]] және [[жеке банк ісі]]; [[Инвестицияларды басқару|активтерді басқару]]
 |меншікті капиталы  = 41,7 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 7,959 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |таза табысы        = 5,386 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot; /&gt;
 |активтер           = 461,137 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 55 231 (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://www.erstegroup.com
 |Ортаққор           = 
}}
'''Erste Group Bank AG''' (қысқаша '''Erste Group''') — аустриялық қаржылық қызметтер көрсетуші компания. Ол Орталық және Шығыс Еуропадағы ең ірі қаржылық қызметтер көрсетушілердің бірі болып табылады және сегіз елдегі 2000-нан астам филиал арқылы 23 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.handelsblatt.com/finanzen/banken-versicherungen/banken/banken-erste-group-macht-mehr-gewinn-als-erwartet/29287338.html |title=Banken: Erste Group macht mehr Gewinn als erwartet |trans-title=Banks: Erste Group makes more profit than expected |work=[[Handelsblatt]] |date=31 шілде 2023 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Erste Group at a glance |url=https://www.erstegroup.com/en/news-media/erstegroup-at-a-glance |access-date=4 тамыз 2026 |website=www.erstegroup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың штаб-пәтері [[Вена]]да орналасқан және ол [[әмбебап банк]] ретінде қызмет етеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.derboersianer.com/2023/02/erste-group-was-ist-mit-den-sparzinsen-herr-cernko/ |title=Erste Group: What about savings rates, Mr. Cernko? |work=Stock Exchange Analyst |date=28 ақпан 2023 |language=en |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>to1kodn8o51gkfyq1mrsivxpgcq7mud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649174</id>
      <parentid>3649173</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3649174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4930" sha1="e5yyiqo9xal0o8k5nq72ievrru71fkl" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Erste Group Bank AG
 |логотипі           = Logo Erste Group 2023.svg
 |суреті             = Erste Campus C Marlena König.jpg
 |сурет атауы        = Erste Campus-тағы штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = WBAG: EBS&lt;br&gt;PrSE: EBS&lt;br&gt;BVB: EBS&lt;br&gt;[[Austrian Traded Index|ATX индексі]] құрамдасы&lt;br&gt;[[PX Index]] құрамдасы
 |қызметі            = Орталық және Шығыс Еуропа
 |құрылды            = [[9 тамыз]] [[2008 жыл|2008]] ([[қазан]] [[1819 жыл|1819]] — алғашқы аустриялық жинақ банктері ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Вена]], Аустрия
 |басты адамдары     = [[Петер Босек]] (бас атқарушы директор); Стефан Дёрфлер; Александра Хабелер-Драбек; Маурицио Полетто
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Бөлшек]] және [[коммерциялық банк]] ісі; [[Инвестициялық банк|инвестициялық]] және [[жеке банк ісі]]; [[Инвестицияларды басқару|активтерді басқару]]
 |меншікті капиталы  = 41,7 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 7,959 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |таза табысы        = 5,386 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot; /&gt;
 |активтер           = 461,137 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 55 231 (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://www.erstegroup.com
 |Ортаққор           = 
}}
'''Erste Group Bank AG''' (қысқаша '''Erste Group''') — аустриялық қаржылық қызметтер көрсетуші компания. Ол Орталық және Шығыс Еуропадағы ең ірі қаржылық қызметтер көрсетушілердің бірі болып табылады және сегіз елдегі 2000-нан астам филиал арқылы 23 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.handelsblatt.com/finanzen/banken-versicherungen/banken/banken-erste-group-macht-mehr-gewinn-als-erwartet/29287338.html |title=Banken: Erste Group macht mehr Gewinn als erwartet |trans-title=Banks: Erste Group makes more profit than expected |work=[[Handelsblatt]] |date=31 шілде 2023 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Erste Group at a glance |url=https://www.erstegroup.com/en/news-media/erstegroup-at-a-glance |access-date=4 тамыз 2026 |website=www.erstegroup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың штаб-пәтері [[Вена]]да орналасқан және ол [[әмбебап банк]] ретінде қызмет етеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.derboersianer.com/2023/02/erste-group-was-ist-mit-den-sparzinsen-herr-cernko/ |title=Erste Group: What about savings rates, Mr. Cernko? |work=Stock Exchange Analyst |date=28 ақпан 2023 |language=en |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>e5yyiqo9xal0o8k5nq72ievrru71fkl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649175</id>
      <parentid>3649174</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3649175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6967" sha1="noe4rg8n8vnp01logwnwkxac0cenmza" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Erste Group Bank AG
 |логотипі           = Logo Erste Group 2023.svg
 |суреті             = Erste Campus C Marlena König.jpg
 |сурет атауы        = Erste Campus-тағы штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = WBAG: EBS&lt;br&gt;PrSE: EBS&lt;br&gt;BVB: EBS&lt;br&gt;[[Austrian Traded Index|ATX индексі]] құрамдасы&lt;br&gt;[[PX Index]] құрамдасы
 |қызметі            = Орталық және Шығыс Еуропа
 |құрылды            = [[9 тамыз]] [[2008 жыл|2008]] ([[қазан]] [[1819 жыл|1819]] — алғашқы аустриялық жинақ банктері ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Вена]], Аустрия
 |басты адамдары     = [[Петер Босек]] (бас атқарушы директор); Стефан Дёрфлер; Александра Хабелер-Драбек; Маурицио Полетто
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Бөлшек]] және [[коммерциялық банк]] ісі; [[Инвестициялық банк|инвестициялық]] және [[жеке банк ісі]]; [[Инвестицияларды басқару|активтерді басқару]]
 |меншікті капиталы  = 41,7 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 7,959 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |таза табысы        = 5,386 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot; /&gt;
 |активтер           = 461,137 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 55 231 (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://www.erstegroup.com
 |Ортаққор           = 
}}
'''Erste Group Bank AG''' (қысқаша '''Erste Group''') — аустриялық қаржылық қызметтер көрсетуші компания. Ол Орталық және Шығыс Еуропадағы ең ірі қаржылық қызметтер көрсетушілердің бірі болып табылады және сегіз елдегі 2000-нан астам филиал арқылы 23 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.handelsblatt.com/finanzen/banken-versicherungen/banken/banken-erste-group-macht-mehr-gewinn-als-erwartet/29287338.html |title=Banken: Erste Group macht mehr Gewinn als erwartet |trans-title=Banks: Erste Group makes more profit than expected |work=[[Handelsblatt]] |date=31 шілде 2023 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Erste Group at a glance |url=https://www.erstegroup.com/en/news-media/erstegroup-at-a-glance |access-date=4 тамыз 2026 |website=www.erstegroup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың штаб-пәтері [[Вена]]да орналасқан және ол [[әмбебап банк]] ретінде қызмет етеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.derboersianer.com/2023/02/erste-group-was-ist-mit-den-sparzinsen-herr-cernko/ |title=Erste Group: What about savings rates, Mr. Cernko? |work=Stock Exchange Analyst |date=28 ақпан 2023 |language=en |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

Erste Group — [[Sparkassengruppe Österreich]] (Аустрия жинақ банктері тобы) және [[Österreichischer Sparkassenverband]] ұйымдарының орталық құрылымы. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банктік қадағалау]] күшіне енгеннен бері ол елеулі институт ретінде белгіленген және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]]тің тікелей қадағалауында.&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 қыркүйек 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 қаңтар 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың негізгі акционері — коммерциялық емес [[ERSTE Foundation]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kurier.at/wirtschaft/ausstieg-der-caixa-bei-erste-bank-schwaecht-kernaktionaere/401795044 |title=Ausstieg der Caixa bei Erste Bank schwächt Kernaktionäre |trans-title=Caixa's exit from Erste Bank weakens core shareholders |work=[[Kurier]] |date=5 қараша 2021 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

1997 жылы Erste Group акцияларын жария орналастырды, ал бүгінде компания Вена, [[Прага]] және [[Бухарест]] биржаларында листингке енгізілген және ''CEETX'', [[Austrian Traded Index|ATX]] және [[PX Index|PX]] индекстерінің құрамына кіреді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.erstegroup.com/en/about-us/history |title=About us |work=Erste Group |language=en |access-date=19 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>noe4rg8n8vnp01logwnwkxac0cenmza</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649176</id>
      <parentid>3649175</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <origin>3649176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6987" sha1="2ibw1wdpt4fhu2xlg6h00g8jt3wazkf" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Erste Group Bank AG
 |логотипі           = Logo Erste Group 2023.svg
 |суреті             = Erste Campus C Marlena König.jpg
 |сурет атауы        = Erste Campus-тағы штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = WBAG: EBS&lt;br&gt;PrSE: EBS&lt;br&gt;BVB: EBS&lt;br&gt;[[Austrian Traded Index|ATX индексі]] құрамдасы&lt;br&gt;[[PX Index]] құрамдасы
 |қызметі            = Орталық және Шығыс Еуропа
 |құрылды            = [[9 тамыз]] [[2008 жыл|2008]] ([[қазан]] [[1819 жыл|1819]] — алғашқы аустриялық жинақ банктері ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Вена]], Аустрия
 |басты адамдары     = [[Петер Босек]] (бас атқарушы директор); Стефан Дёрфлер; Александра Хабелер-Драбек; Маурицио Полетто
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Бөлшек]] және [[коммерциялық банк]] ісі; [[Инвестициялық банк|инвестициялық]] және [[жеке банк ісі]]; [[Инвестицияларды басқару|активтерді басқару]]
 |меншікті капиталы  = 41,7 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 7,959 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |таза табысы        = 5,386 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot; /&gt;
 |активтер           = 461,137 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 55 231 (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://www.erstegroup.com
 |Ортаққор           = 
}}
'''Erste Group Bank AG''' (қысқаша '''Erste Group''') — аустриялық қаржылық қызметтер көрсетуші компания. Ол Орталық және Шығыс Еуропадағы ең ірі қаржылық қызметтер көрсетушілердің бірі болып табылады және сегіз елдегі 2000-нан астам филиал арқылы 23 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.handelsblatt.com/finanzen/banken-versicherungen/banken/banken-erste-group-macht-mehr-gewinn-als-erwartet/29287338.html |title=Banken: Erste Group macht mehr Gewinn als erwartet |trans-title=Banks: Erste Group makes more profit than expected |work=[[Handelsblatt]] |date=31 шілде 2023 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Erste Group at a glance |url=https://www.erstegroup.com/en/news-media/erstegroup-at-a-glance |access-date=4 тамыз 2026 |website=www.erstegroup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың штаб-пәтері [[Вена]]да орналасқан және ол [[әмбебап банк]] ретінде қызмет етеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.derboersianer.com/2023/02/erste-group-was-ist-mit-den-sparzinsen-herr-cernko/ |title=Erste Group: What about savings rates, Mr. Cernko? |work=Stock Exchange Analyst |date=28 ақпан 2023 |language=en |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

Erste Group — [[Sparkassengruppe Österreich]] (Аустрия жинақ банктері тобы) және [[Österreichischer Sparkassenverband]] ұйымдарының орталық құрылымы. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банктік қадағалау]] күшіне енгеннен бері ол елеулі институт ретінде белгіленген және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]]тің тікелей қадағалауында.&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 қыркүйек 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 қаңтар 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың негізгі акционері — коммерциялық емес [[ERSTE Foundation]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kurier.at/wirtschaft/ausstieg-der-caixa-bei-erste-bank-schwaecht-kernaktionaere/401795044 |title=Ausstieg der Caixa bei Erste Bank schwächt Kernaktionäre |trans-title=Caixa's exit from Erste Bank weakens core shareholders |work=[[Kurier]] |date=5 қараша 2021 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

1997 жылы Erste Group акцияларын жария орналастырды, ал бүгінде компания Вена, [[Прага]] және [[Бухарест]] биржаларында листингке енгізілген және ''CEETX'', [[Austrian Traded Index|ATX]] және [[PX Index|PX]] индекстерінің құрамына кіреді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.erstegroup.com/en/about-us/history |title=About us |work=Erste Group |language=en |access-date=19 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>2ibw1wdpt4fhu2xlg6h00g8jt3wazkf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649178</id>
      <parentid>3649176</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3649178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7984" sha1="p50ff09edvxlar8kz1lfkrzwv0225ad" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Erste Group Bank AG
 |логотипі           = Logo Erste Group 2023.svg
 |суреті             = Erste Campus C Marlena König.jpg
 |сурет атауы        = Erste Campus-тағы штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = WBAG: EBS&lt;br&gt;PrSE: EBS&lt;br&gt;BVB: EBS&lt;br&gt;[[Austrian Traded Index|ATX индексі]] құрамдасы&lt;br&gt;[[PX Index]] құрамдасы
 |қызметі            = Орталық және Шығыс Еуропа
 |құрылды            = [[9 тамыз]] [[2008 жыл|2008]] ([[қазан]] [[1819 жыл|1819]] — алғашқы аустриялық жинақ банктері ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Вена]], Аустрия
 |басты адамдары     = [[Петер Босек]] (бас атқарушы директор); Стефан Дёрфлер; Александра Хабелер-Драбек; Маурицио Полетто
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Бөлшек]] және [[коммерциялық банк]] ісі; [[Инвестициялық банк|инвестициялық]] және [[жеке банк ісі]]; [[Инвестицияларды басқару|активтерді басқару]]
 |меншікті капиталы  = 41,7 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 7,959 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |таза табысы        = 5,386 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot; /&gt;
 |активтер           = 461,137 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 55 231 (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://www.erstegroup.com
 |Ортаққор           = 
}}
'''Erste Group Bank AG''' (қысқаша '''Erste Group''') — аустриялық қаржылық қызметтер көрсетуші компания. Ол Орталық және Шығыс Еуропадағы ең ірі қаржылық қызметтер көрсетушілердің бірі болып табылады және сегіз елдегі 2000-нан астам филиал арқылы 23 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.handelsblatt.com/finanzen/banken-versicherungen/banken/banken-erste-group-macht-mehr-gewinn-als-erwartet/29287338.html |title=Banken: Erste Group macht mehr Gewinn als erwartet |trans-title=Banks: Erste Group makes more profit than expected |work=[[Handelsblatt]] |date=31 шілде 2023 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Erste Group at a glance |url=https://www.erstegroup.com/en/news-media/erstegroup-at-a-glance |access-date=4 тамыз 2026 |website=www.erstegroup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың штаб-пәтері [[Вена]]да орналасқан және ол [[әмбебап банк]] ретінде қызмет етеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.derboersianer.com/2023/02/erste-group-was-ist-mit-den-sparzinsen-herr-cernko/ |title=Erste Group: What about savings rates, Mr. Cernko? |work=Stock Exchange Analyst |date=28 ақпан 2023 |language=en |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

Erste Group — [[Sparkassengruppe Österreich]] (Аустрия жинақ банктері тобы) және [[Österreichischer Sparkassenverband]] ұйымдарының орталық құрылымы. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банктік қадағалау]] күшіне енгеннен бері ол елеулі институт ретінде белгіленген және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]]тің тікелей қадағалауында.&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 қыркүйек 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 қаңтар 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың негізгі акционері — коммерциялық емес [[ERSTE Foundation]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kurier.at/wirtschaft/ausstieg-der-caixa-bei-erste-bank-schwaecht-kernaktionaere/401795044 |title=Ausstieg der Caixa bei Erste Bank schwächt Kernaktionäre |trans-title=Caixa's exit from Erste Bank weakens core shareholders |work=[[Kurier]] |date=5 қараша 2021 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

1997 жылы Erste Group акцияларын жария орналастырды, ал бүгінде компания Вена, [[Прага]] және [[Бухарест]] биржаларында листингке енгізілген және ''CEETX'', [[Austrian Traded Index|ATX]] және [[PX Index|PX]] индекстерінің құрамына кіреді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.erstegroup.com/en/about-us/history |title=About us |work=Erste Group |language=en |access-date=19 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
[[File:Deutschordenskirche Singerstraße 3.jpg|thumb|Венадағы {{ill|Тевтон орденінің үйі|de|Deutschordenshaus (Wien)}}, 1821–1839 жылдары Erste österreichische Spar-Casse орналасқан ғимарат.&lt;ref name=WGW_Erste&gt;{{cite web |title=Erste Bank der oesterreichischen Sparkassen AG |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Erste_Bank_der_oesterreichischen_Sparkassen_AG }}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Graben 21 Wien.jpg|thumb|Венадағы [[Грабен, Вена|Грабен]] көшесіндегі №21 ғимарат; ол 1835–1838 жылдары [[Алоис Пихль]]дің жобасы бойынша Erste Spar-casse үшін салынған және 2015 жылы жаңа Erste Campus-қа көшкенге дейін Erste Bank-тің ғимараты болған.&lt;ref name=WGW_Graben&gt;{{cite web |title=Graben 21 |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Graben_21 }}&lt;/ref&gt;]]

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>p50ff09edvxlar8kz1lfkrzwv0225ad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649179</id>
      <parentid>3649178</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3649179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7948" sha1="b9stup7vvhha5n3j7055pyjihu4ejph" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Erste Group Bank AG
 |логотипі           = Logo Erste Group 2023.svg
 |суреті             = Erste Campus C Marlena König.jpg
 |сурет атауы        = Erste Campus-тағы штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = WBAG: EBS&lt;br&gt;PrSE: EBS&lt;br&gt;BVB: EBS&lt;br&gt;[[Austrian Traded Index|ATX индексі]] құрамдасы&lt;br&gt;[[PX Index]] құрамдасы
 |қызметі            = Орталық және Шығыс Еуропа
 |құрылды            = [[9 тамыз]] [[2008 жыл|2008]] ([[қазан]] [[1819 жыл|1819]] — алғашқы аустриялық жинақ банктері ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Вена]], Аустрия
 |басты адамдары     = [[Петер Босек]] (бас атқарушы директор); Стефан Дёрфлер; Александра Хабелер-Драбек; Маурицио Полетто
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Бөлшек]] және [[коммерциялық банк]] ісі; [[Инвестициялық банк|инвестициялық]] және [[жеке банк ісі]]; [[Инвестицияларды басқару|активтерді басқару]]
 |меншікті капиталы  = 41,7 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 7,959 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |таза табысы        = 5,386 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot; /&gt;
 |активтер           = 461,137 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 55 231 (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://www.erstegroup.com
 |Ортаққор           = 
}}
'''Erste Group Bank AG''' (қысқаша '''Erste Group''') — аустриялық қаржылық қызметтер көрсетуші компания. Ол Орталық және Шығыс Еуропадағы ең ірі қаржылық қызметтер көрсетушілердің бірі болып табылады және сегіз елдегі 2000-нан астам филиал арқылы 23 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.handelsblatt.com/finanzen/banken-versicherungen/banken/banken-erste-group-macht-mehr-gewinn-als-erwartet/29287338.html |title=Banken: Erste Group macht mehr Gewinn als erwartet |trans-title=Banks: Erste Group makes more profit than expected |work=[[Handelsblatt]] |date=31 шілде 2023 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Erste Group at a glance |url=https://www.erstegroup.com/en/news-media/erstegroup-at-a-glance |access-date=4 тамыз 2026 |website=www.erstegroup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың штаб-пәтері [[Вена]]да орналасқан және ол [[әмбебап банк]] ретінде қызмет етеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.derboersianer.com/2023/02/erste-group-was-ist-mit-den-sparzinsen-herr-cernko/ |title=Erste Group: What about savings rates, Mr. Cernko? |work=Stock Exchange Analyst |date=28 ақпан 2023 |language=en |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

Erste Group — [[Sparkassengruppe Österreich]] (Аустрия жинақ банктері тобы) және [[Österreichischer Sparkassenverband]] ұйымдарының орталық құрылымы. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банктік қадағалау]] күшіне енгеннен бері ол елеулі институт ретінде белгіленген және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]]тің тікелей қадағалауында.&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 қыркүйек 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 қаңтар 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың негізгі акционері — коммерциялық емес [[ERSTE Foundation]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kurier.at/wirtschaft/ausstieg-der-caixa-bei-erste-bank-schwaecht-kernaktionaere/401795044 |title=Ausstieg der Caixa bei Erste Bank schwächt Kernaktionäre |trans-title=Caixa's exit from Erste Bank weakens core shareholders |work=[[Kurier]] |date=5 қараша 2021 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

1997 жылы Erste Group акцияларын жария орналастырды, ал бүгінде компания Вена, [[Прага]] және [[Бухарест]] биржаларында листингке енгізілген және ''CEETX'', [[Austrian Traded Index|ATX]] және [[PX Index|PX]] индекстерінің құрамына кіреді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.erstegroup.com/en/about-us/history |title=About us |work=Erste Group |language=en |access-date=19 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
[[File:Deutschordenskirche Singerstraße 3.jpg|thumb|Венадағы Тевтон орденінің үйі, 1821–1839 жылдары Erste österreichische Spar-Casse орналасқан ғимарат.&lt;ref name=WGW_Erste&gt;{{cite web |title=Erste Bank der oesterreichischen Sparkassen AG |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Erste_Bank_der_oesterreichischen_Sparkassen_AG }}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Graben 21 Wien.jpg|thumb|Венадағы [[Грабен, Вена|Грабен]] көшесіндегі №21 ғимарат; ол 1835–1838 жылдары [[Алоис Пихль]]дің жобасы бойынша Erste Spar-casse үшін салынған және 2015 жылы жаңа Erste Campus-қа көшкенге дейін Erste Bank-тің ғимараты болған.&lt;ref name=WGW_Graben&gt;{{cite web |title=Graben 21 |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Graben_21 }}&lt;/ref&gt;]]

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>b9stup7vvhha5n3j7055pyjihu4ejph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649180</id>
      <parentid>3649179</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3649180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7960" sha1="i5qlgynjbun8lsyl0e8dq5lyphin82d" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Erste Group Bank AG
 |логотипі           = Logo Erste Group 2023.svg
 |суреті             = Erste Campus C Marlena König.jpg
 |сурет атауы        = Erste Campus-тағы штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = WBAG: EBS&lt;br&gt;PrSE: EBS&lt;br&gt;BVB: EBS&lt;br&gt;[[Austrian Traded Index|ATX индексі]] құрамдасы&lt;br&gt;[[PX Index]] құрамдасы
 |қызметі            = Орталық және Шығыс Еуропа
 |құрылды            = [[9 тамыз]] [[2008 жыл|2008]] ([[қазан]] [[1819 жыл|1819]] — алғашқы аустриялық жинақ банктері ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Вена]], Аустрия
 |басты адамдары     = [[Петер Босек]] (бас атқарушы директор); Стефан Дёрфлер; Александра Хабелер-Драбек; Маурицио Полетто
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Бөлшек]] және [[коммерциялық банк]] ісі; [[Инвестициялық банк|инвестициялық]] және [[жеке банк ісі]]; [[Инвестицияларды басқару|активтерді басқару]]
 |меншікті капиталы  = 41,7 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 7,959 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |таза табысы        = 5,386 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot; /&gt;
 |активтер           = 461,137 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 55 231 (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://www.erstegroup.com
 |Ортаққор           = 
}}
'''Erste Group Bank AG''' (қысқаша '''Erste Group''') — аустриялық қаржылық қызметтер көрсетуші компания. Ол Орталық және Шығыс Еуропадағы ең ірі қаржылық қызметтер көрсетушілердің бірі болып табылады және сегіз елдегі 2000-нан астам филиал арқылы 23 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.handelsblatt.com/finanzen/banken-versicherungen/banken/banken-erste-group-macht-mehr-gewinn-als-erwartet/29287338.html |title=Banken: Erste Group macht mehr Gewinn als erwartet |trans-title=Banks: Erste Group makes more profit than expected |work=[[Handelsblatt]] |date=31 шілде 2023 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Erste Group at a glance |url=https://www.erstegroup.com/en/news-media/erstegroup-at-a-glance |access-date=4 тамыз 2026 |website=www.erstegroup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың штаб-пәтері [[Вена]]да орналасқан және ол [[әмбебап банк]] ретінде қызмет етеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.derboersianer.com/2023/02/erste-group-was-ist-mit-den-sparzinsen-herr-cernko/ |title=Erste Group: What about savings rates, Mr. Cernko? |work=Stock Exchange Analyst |date=28 ақпан 2023 |language=en |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

Erste Group — [[Sparkassengruppe Österreich]] (Аустрия жинақ банктері тобы) және [[Österreichischer Sparkassenverband]] ұйымдарының орталық құрылымы. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банктік қадағалау]] күшіне енгеннен бері ол елеулі институт ретінде белгіленген және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]]тің тікелей қадағалауында.&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 қыркүйек 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 қаңтар 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың негізгі акционері — коммерциялық емес [[ERSTE Foundation]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kurier.at/wirtschaft/ausstieg-der-caixa-bei-erste-bank-schwaecht-kernaktionaere/401795044 |title=Ausstieg der Caixa bei Erste Bank schwächt Kernaktionäre |trans-title=Caixa's exit from Erste Bank weakens core shareholders |work=[[Kurier]] |date=5 қараша 2021 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

1997 жылы Erste Group акцияларын жария орналастырды, ал бүгінде компания Вена, [[Прага]] және [[Бухарест]] биржаларында листингке енгізілген және ''CEETX'', [[Austrian Traded Index|ATX]] және [[PX Index|PX]] индекстерінің құрамына кіреді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.erstegroup.com/en/about-us/history |title=About us |work=Erste Group |language=en |access-date=19 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
[[Сурет:Deutschordenskirche Singerstraße 3.jpg|thumb|Венадағы Тевтон орденінің үйі, 1821–1839 жылдары Erste österreichische Spar-Casse орналасқан ғимарат.&lt;ref name=WGW_Erste&gt;{{cite web |title=Erste Bank der oesterreichischen Sparkassen AG |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Erste_Bank_der_oesterreichischen_Sparkassen_AG }}&lt;/ref&gt;]]
[[Сурет:Graben 21 Wien.jpg|thumb|Венадағы [[Грабен, Вена|Грабен]] көшесіндегі №21 ғимарат; ол 1835–1838 жылдары [[Алоис Пихль]]дің жобасы бойынша Erste Spar-casse үшін салынған және 2015 жылы жаңа Erste Campus-қа көшкенге дейін Erste Bank-тің ғимараты болған.&lt;ref name=WGW_Graben&gt;{{cite web |title=Graben 21 |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Graben_21 }}&lt;/ref&gt;]]

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>i5qlgynjbun8lsyl0e8dq5lyphin82d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649181</id>
      <parentid>3649180</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:59:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3649181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9991" sha1="kurfy0lynkfxpchj9ut92fg9sorpjhe" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Erste Group Bank AG
 |логотипі           = Logo Erste Group 2023.svg
 |суреті             = Erste Campus C Marlena König.jpg
 |сурет атауы        = Erste Campus-тағы штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = WBAG: EBS&lt;br&gt;PrSE: EBS&lt;br&gt;BVB: EBS&lt;br&gt;[[Austrian Traded Index|ATX индексі]] құрамдасы&lt;br&gt;[[PX Index]] құрамдасы
 |қызметі            = Орталық және Шығыс Еуропа
 |құрылды            = [[9 тамыз]] [[2008 жыл|2008]] ([[қазан]] [[1819 жыл|1819]] — алғашқы аустриялық жинақ банктері ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Вена]], Аустрия
 |басты адамдары     = [[Петер Босек]] (бас атқарушы директор); Стефан Дёрфлер; Александра Хабелер-Драбек; Маурицио Полетто
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Бөлшек]] және [[коммерциялық банк]] ісі; [[Инвестициялық банк|инвестициялық]] және [[жеке банк ісі]]; [[Инвестицияларды басқару|активтерді басқару]]
 |меншікті капиталы  = 41,7 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 7,959 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |таза табысы        = 5,386 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot; /&gt;
 |активтер           = 461,137 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 55 231 (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://www.erstegroup.com
 |Ортаққор           = 
}}
'''Erste Group Bank AG''' (қысқаша '''Erste Group''') — аустриялық қаржылық қызметтер көрсетуші компания. Ол Орталық және Шығыс Еуропадағы ең ірі қаржылық қызметтер көрсетушілердің бірі болып табылады және сегіз елдегі 2000-нан астам филиал арқылы 23 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.handelsblatt.com/finanzen/banken-versicherungen/banken/banken-erste-group-macht-mehr-gewinn-als-erwartet/29287338.html |title=Banken: Erste Group macht mehr Gewinn als erwartet |trans-title=Banks: Erste Group makes more profit than expected |work=[[Handelsblatt]] |date=31 шілде 2023 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Erste Group at a glance |url=https://www.erstegroup.com/en/news-media/erstegroup-at-a-glance |access-date=4 тамыз 2026 |website=www.erstegroup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың штаб-пәтері [[Вена]]да орналасқан және ол [[әмбебап банк]] ретінде қызмет етеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.derboersianer.com/2023/02/erste-group-was-ist-mit-den-sparzinsen-herr-cernko/ |title=Erste Group: What about savings rates, Mr. Cernko? |work=Stock Exchange Analyst |date=28 ақпан 2023 |language=en |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

Erste Group — [[Sparkassengruppe Österreich]] (Аустрия жинақ банктері тобы) және [[Österreichischer Sparkassenverband]] ұйымдарының орталық құрылымы. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банктік қадағалау]] күшіне енгеннен бері ол елеулі институт ретінде белгіленген және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]]тің тікелей қадағалауында.&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 қыркүйек 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 қаңтар 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың негізгі акционері — коммерциялық емес [[ERSTE Foundation]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kurier.at/wirtschaft/ausstieg-der-caixa-bei-erste-bank-schwaecht-kernaktionaere/401795044 |title=Ausstieg der Caixa bei Erste Bank schwächt Kernaktionäre |trans-title=Caixa's exit from Erste Bank weakens core shareholders |work=[[Kurier]] |date=5 қараша 2021 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

1997 жылы Erste Group акцияларын жария орналастырды, ал бүгінде компания Вена, [[Прага]] және [[Бухарест]] биржаларында листингке енгізілген және ''CEETX'', [[Austrian Traded Index|ATX]] және [[PX Index|PX]] индекстерінің құрамына кіреді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.erstegroup.com/en/about-us/history |title=About us |work=Erste Group |language=en |access-date=19 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
[[Сурет:Deutschordenskirche Singerstraße 3.jpg|thumb|Венадағы Тевтон орденінің үйі, 1821–1839 жылдары Erste österreichische Spar-Casse орналасқан ғимарат.&lt;ref name=WGW_Erste&gt;{{cite web |title=Erste Bank der oesterreichischen Sparkassen AG |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Erste_Bank_der_oesterreichischen_Sparkassen_AG }}&lt;/ref&gt;]]
[[Сурет:Graben 21 Wien.jpg|thumb|Венадағы [[Грабен, Вена|Грабен]] көшесіндегі №21 ғимарат; ол 1835–1838 жылдары [[Алоис Пихль]]дің жобасы бойынша Erste Spar-casse үшін салынған және 2015 жылы жаңа Erste Campus-қа көшкенге дейін Erste Bank-тің ғимараты болған.&lt;ref name=WGW_Graben&gt;{{cite web |title=Graben 21 |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Graben_21 }}&lt;/ref&gt;]]
Erste Group-тың тарихы 1819 жылғы қазанда [[Вена]]ның маңындағы [[Леопольдштадт]]та [[Erste österreichische Spar-Casse]] банкінің құрылуынан бастау алады.

1997 жылы Венада өткізілген [[Алғашқы жария орналастыру|IPO]] бірыңғай Erste Bank арқылы жүзеге асырылды, ол 2006 жылға дейінгі кейінгі капитал ұлғайтуларын да жүргізді. Бұл мәмілелердің кейбірі Вена қаржы нарығында осы түрдегі ең ірі мәмілелер болды. Тартылған капитал Erste Bank-тің Орталық және Шығыс Еуропадағы сатып алуларын қаржыландыруға пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://in.marketscreener.com/quote/stock/ERSTE-GROUP-BANK-AG-6491110/news/Erste-Group-celebrates-25th-anniversary-of-IPO-42475591/ |title= Erste Group celebrates 25th anniversary of IPO |work=Market Screener |date=31 шілде 2017 |language=en |access-date=23 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 9 тамызда бұрынғы ''Erste Bank Oesterreich'' жаңадан құрылған ''Erste Group Bank AG'' холдингтік компаниясы мен ''Erste Bank der österreichischen Sparkassen AG'' еншілес компаниясына бөлінді; шетелдік еншілес компаниялар жаңа [[холдингтік компания]]ның қарамағына өтті. Осы кезден бастап Erste Group топтың барлық компанияларын қамтыды.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.derstandard.at/story/2901606/oesterreich-geschaeft-wird-abgespalten |title=Österreich-Geschäft wird abgespalten |trans-title=Austrian business to be spun off |work=[[Der Standard]] |date=31 шілде 2007 |language=de |access-date=19 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>kurfy0lynkfxpchj9ut92fg9sorpjhe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649182</id>
      <parentid>3649181</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T09:59:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3649182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9991" sha1="814r8te39wqy5z733ui0oxqhg82b7rg" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Erste Group Bank AG
 |логотипі           = Logo Erste Group 2023.svg
 |суреті             = Erste Campus C Marlena König.jpg
 |сурет атауы        = Erste Campus-тағы штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = WBAG: EBS&lt;br&gt;PrSE: EBS&lt;br&gt;BVB: EBS&lt;br&gt;[[Austrian Traded Index|ATX индексі]] құрамдасы&lt;br&gt;[[PX Index]] құрамдасы
 |қызметі            = Орталық және Шығыс Еуропа
 |құрылды            = [[9 тамыз]] [[2008 жыл|2008]] ([[қазан]] [[1819 жыл|1819]] — алғашқы аустриялық жинақ банктері ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Вена]], Аустрия
 |басты адамдары     = [[Петер Босек]] (бас атқарушы директор); Стефан Дёрфлер; Александра Хабелер-Драбек; Маурицио Полетто
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Бөлшек]] және [[коммерциялық банк]] ісі; [[Инвестициялық банк|инвестициялық]] және [[жеке банк ісі]]; [[Инвестицияларды басқару|активтерді басқару]]
 |меншікті капиталы  = 41,7 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 7,959 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |таза табысы        = 5,386 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot; /&gt;
 |активтер           = 461,137 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 55 231 (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://www.erstegroup.com
 |Ортаққор           = 
}}
'''Erste Group Bank AG''' (қысқаша '''Erste Group''') — аустриялық қаржылық қызметтер көрсетуші компания. Ол Орталық және Шығыс Еуропадағы ең ірі қаржылық қызметтер көрсетушілердің бірі болып табылады және сегіз елдегі 2000-нан астам филиал арқылы 23 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.handelsblatt.com/finanzen/banken-versicherungen/banken/banken-erste-group-macht-mehr-gewinn-als-erwartet/29287338.html |title=Banken: Erste Group macht mehr Gewinn als erwartet |trans-title=Banks: Erste Group makes more profit than expected |work=[[Handelsblatt]] |date=31 шілде 2023 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Erste Group at a glance |url=https://www.erstegroup.com/en/news-media/erstegroup-at-a-glance |access-date=4 тамыз 2026 |website=www.erstegroup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың штаб-пәтері [[Вена]]да орналасқан және ол [[әмбебап банк]] ретінде қызмет етеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.derboersianer.com/2023/02/erste-group-was-ist-mit-den-sparzinsen-herr-cernko/ |title=Erste Group: What about savings rates, Mr. Cernko? |work=Stock Exchange Analyst |date=28 ақпан 2023 |language=en |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

Erste Group — [[Sparkassengruppe Österreich]] (Аустрия жинақ банктері тобы) және [[Österreichischer Sparkassenverband]] ұйымдарының орталық құрылымы. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банктік қадағалау]] күшіне енгеннен бері ол елеулі институт ретінде белгіленген және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]]тің тікелей қадағалауында.&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 қыркүйек 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 қаңтар 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың негізгі акционері — коммерциялық емес [[ERSTE Foundation]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kurier.at/wirtschaft/ausstieg-der-caixa-bei-erste-bank-schwaecht-kernaktionaere/401795044 |title=Ausstieg der Caixa bei Erste Bank schwächt Kernaktionäre |trans-title=Caixa's exit from Erste Bank weakens core shareholders |work=[[Kurier]] |date=5 қараша 2021 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

1997 жылы Erste Group акцияларын жария орналастырды, ал бүгінде компания Вена, [[Прага]] және [[Бухарест]] биржаларында листингке енгізілген және ''CEETX'', [[Austrian Traded Index|ATX]] және [[PX Index|PX]] индекстерінің құрамына кіреді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.erstegroup.com/en/about-us/history |title=About us |work=Erste Group |language=en |access-date=19 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
[[Сурет:Deutschordenskirche Singerstraße 3.jpg|thumb|Венадағы Тевтон орденінің үйі, 1821–1839 жылдары Erste österreichische Spar-Casse орналасқан ғимарат.&lt;ref name=WGW_Erste&gt;{{cite web |title=Erste Bank der oesterreichischen Sparkassen AG |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Erste_Bank_der_oesterreichischen_Sparkassen_AG }}&lt;/ref&gt;]]
[[Сурет:Graben 21 Wien.jpg|thumb|Венадағы [[Грабен, Вена|Грабен]] көшесіндегі №21 ғимарат; ол 1835–1838 жылдары [[Алоис Пихль]]дің жобасы бойынша Erste Spar-casse үшін салынған және 2015 жылы жаңа Erste Campus-қа көшкенге дейін Erste Bank-тің ғимараты болған.&lt;ref name=WGW_Graben&gt;{{cite web |title=Graben 21 |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Graben_21 }}&lt;/ref&gt;]]
Erste Group-тың тарихы 1819 жылғы қазанда [[Вена]]ның маңындағы [[Леопольдштадт]]та [[Erste österreichische Spar-Casse]] банкінің құрылуынан бастау алады.

1997 жылы Венада өткізілген [[IPO|алғашқы жария орналастыру]] бірыңғай Erste Bank арқылы жүзеге асырылды, ол 2006 жылға дейінгі кейінгі капитал ұлғайтуларын да жүргізді. Бұл мәмілелердің кейбірі Вена қаржы нарығында осы түрдегі ең ірі мәмілелер болды. Тартылған капитал Erste Bank-тің Орталық және Шығыс Еуропадағы сатып алуларын қаржыландыруға пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://in.marketscreener.com/quote/stock/ERSTE-GROUP-BANK-AG-6491110/news/Erste-Group-celebrates-25th-anniversary-of-IPO-42475591/ |title= Erste Group celebrates 25th anniversary of IPO |work=Market Screener |date=31 шілде 2017 |language=en |access-date=23 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 9 тамызда бұрынғы ''Erste Bank Oesterreich'' жаңадан құрылған ''Erste Group Bank AG'' холдингтік компаниясы мен ''Erste Bank der österreichischen Sparkassen AG'' еншілес компаниясына бөлінді; шетелдік еншілес компаниялар жаңа [[холдингтік компания]]ның қарамағына өтті. Осы кезден бастап Erste Group топтың барлық компанияларын қамтыды.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.derstandard.at/story/2901606/oesterreich-geschaeft-wird-abgespalten |title=Österreich-Geschäft wird abgespalten |trans-title=Austrian business to be spun off |work=[[Der Standard]] |date=31 шілде 2007 |language=de |access-date=19 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>814r8te39wqy5z733ui0oxqhg82b7rg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649184</id>
      <parentid>3649182</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1nter pares</username>
        <id>146705</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарихы */</comment>
      <origin>3649184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10006" sha1="gx28vlc9onlb80g9mzydhtb2n4zj1p7" xml:space="preserve">{{Компания
 |атауы              = Erste Group Bank AG
 |логотипі           = Logo Erste Group 2023.svg
 |суреті             = Erste Campus C Marlena König.jpg
 |сурет атауы        = Erste Campus-тағы штаб-пәтері
 |түрі               = [[Қоғамдық компания]]
 |биржадағы листингі = WBAG: EBS&lt;br&gt;PrSE: EBS&lt;br&gt;BVB: EBS&lt;br&gt;[[Austrian Traded Index|ATX индексі]] құрамдасы&lt;br&gt;[[PX Index]] құрамдасы
 |қызметі            = Орталық және Шығыс Еуропа
 |құрылды            = [[9 тамыз]] [[2008 жыл|2008]] ([[қазан]] [[1819 жыл|1819]] — алғашқы аустриялық жинақ банктері ретінде)
 |құрушы             = 
 |орналасуы          = [[Вена]], Аустрия
 |басты адамдары     = [[Петер Босек]] (бас атқарушы директор); Стефан Дёрфлер; Александра Хабелер-Драбек; Маурицио Полетто
 |саласы             = [[Қаржылық қызметтер]]
 |өнімі              = [[Бөлшек банк ісі|Бөлшек]] және [[коммерциялық банк]] ісі; [[Инвестициялық банк|инвестициялық]] және [[жеке банк ісі]]; [[Инвестицияларды басқару|активтерді басқару]]
 |меншікті капиталы  = 41,7 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |айналым            = 
 |операциялық кіріс  = 7,959 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |таза табысы        = 5,386 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;key data&quot; /&gt;
 |активтер           = 461,137 млрд еуро (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://cdn0.erstegroup.com/content/dam/at/eh/www_erstegroup_com/en/Investor_Relations/2026/reports/IR_Interim_Report_EG_H126.pdf |title=Half-year financial report 2026, Key financial and operating data |work=Erste Group |language=en |access-date=[[4 тамыз]] [[2026 жыл|2026]]}}&lt;/ref&gt;
 |капитализация      = 
 |қызметкерлер саны  = 55 231 (2026 жылдың бірінші жартысы)&lt;ref name=&quot;IR H1 2026&quot; /&gt;
 |басшы компания     = 
 |бағынышты компания = 
|ұраны             = 
 |бұрынғы атауы     = 
 |жабылды           = 
 |жабылуының себебі = 
 |ізбасары          = 
 |бөлімшелер        = 
 |статус            = 
 |тілдер            = 
 |қарызы            = 
 |жарнама           =
 |аудитор            = 
 |сайты              = http://www.erstegroup.com
 |Ортаққор           = 
}}
'''Erste Group Bank AG''' (қысқаша '''Erste Group''') — аустриялық қаржылық қызметтер көрсетуші компания. Ол Орталық және Шығыс Еуропадағы ең ірі қаржылық қызметтер көрсетушілердің бірі болып табылады және сегіз елдегі 2000-нан астам филиал арқылы 23 миллионнан астам клиентке қызмет көрсетеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.handelsblatt.com/finanzen/banken-versicherungen/banken/banken-erste-group-macht-mehr-gewinn-als-erwartet/29287338.html |title=Banken: Erste Group macht mehr Gewinn als erwartet |trans-title=Banks: Erste Group makes more profit than expected |work=[[Handelsblatt]] |date=31 шілде 2023 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Erste Group at a glance |url=https://www.erstegroup.com/en/news-media/erstegroup-at-a-glance |access-date=4 тамыз 2026 |website=www.erstegroup.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың штаб-пәтері [[Вена]]да орналасқан және ол [[әмбебап банк]] ретінде қызмет етеді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.derboersianer.com/2023/02/erste-group-was-ist-mit-den-sparzinsen-herr-cernko/ |title=Erste Group: What about savings rates, Mr. Cernko? |work=Stock Exchange Analyst |date=28 ақпан 2023 |language=en |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

Erste Group — [[Sparkassengruppe Österreich]] (Аустрия жинақ банктері тобы) және [[Österreichischer Sparkassenverband]] ұйымдарының орталық құрылымы. 2014 жылдың соңында [[Еуропалық банктік қадағалау]] күшіне енгеннен бері ол елеулі институт ретінде белгіленген және соның нәтижесінде [[Еуропалық орталық банк]]тің тікелей қадағалауында.&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=The list of significant supervised entities and the list of less significant institutions |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm-listofsupervisedentities1409en.pdf |date=4 қыркүйек 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |website=European Central Bank |title=List of supervised entities |date=1 қаңтар 2023 |url=https://www.bankingsupervision.europa.eu/ecb/pub/pdf/ssm.listofsupervisedentities202302.en.pdf }}&lt;/ref&gt; Erste Group-тың негізгі акционері — коммерциялық емес [[ERSTE Foundation]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kurier.at/wirtschaft/ausstieg-der-caixa-bei-erste-bank-schwaecht-kernaktionaere/401795044 |title=Ausstieg der Caixa bei Erste Bank schwächt Kernaktionäre |trans-title=Caixa's exit from Erste Bank weakens core shareholders |work=[[Kurier]] |date=5 қараша 2021 |language=de |access-date=22 сәуір 2024}}&lt;/ref&gt;

1997 жылы Erste Group акцияларын жария орналастырды, ал бүгінде компания Вена, [[Прага]] және [[Бухарест]] биржаларында листингке енгізілген және ''CEETX'', [[Austrian Traded Index|ATX]] және [[PX Index|PX]] индекстерінің құрамына кіреді.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.erstegroup.com/en/about-us/history |title=About us |work=Erste Group |language=en |access-date=19 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

== Тарихы ==
[[Сурет:Deutschordenskirche Singerstraße 3.jpg|thumb|Венадағы Тевтон орденінің үйі, 1821–1839 жылдары Erste österreichische Spar-Casse орналасқан ғимарат.&lt;ref name=WGW_Erste&gt;{{cite web |title=Erste Bank der oesterreichischen Sparkassen AG |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Erste_Bank_der_oesterreichischen_Sparkassen_AG }}&lt;/ref&gt;]]
[[Сурет:Graben 21 Wien.jpg|thumb|Венадағы [[Грабен, Вена|Грабен]] көшесіндегі №21 ғимарат; ол 1835–1838 жылдары [[Алоис Пихль]]дің жобасы бойынша Erste Spar-casse үшін салынған және 2015 жылы жаңа Erste Campus-қа көшкенге дейін Erste Bank-тің ғимараты болған.&lt;ref name=WGW_Graben&gt;{{cite web |title=Graben 21 |website=Wien Geschichte Wiki |url=https://www.geschichtewiki.wien.gv.at/Graben_21 }}&lt;/ref&gt;]]
Erste Group-тың тарихы 1819 жылғы қазанда [[Вена]]ның маңындағы [[Леопольдштадт]]та [[Erste österreichische Spar-Casse]] банкінің құрылуынан бастау алады.

1997 жылы Венада өткізілген [[IPO|алғашқы жария орналастыру]] бірыңғай Erste Bank арқылы жүзеге асырылды, ол 2006 жылға дейінгі кейінгі капитал ұлғайтуларын да жүргізді. Бұл мәмілелердің кейбірі Вена қаржы нарығында осы түрдегі ең ірі мәмілелер болды. Тартылған капитал Erste Bank-тің Орталық және Шығыс Еуропадағы сатып алуларын қаржыландыруға пайдаланылды.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://in.marketscreener.com/quote/stock/ERSTE-GROUP-BANK-AG-6491110/news/Erste-Group-celebrates-25th-anniversary-of-IPO-42475591/ |title= Erste Group celebrates 25th anniversary of IPO |work=Market Screener |date=31 шілде 2017 |language=en |access-date=23 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

2008 жылғы 9 тамызда бұрынғы ''Erste Bank Oesterreich'' жаңадан құрылған ''Erste Group Bank AG'' холдингтік компаниясы мен ''Erste Bank der österreichischen Sparkassen AG'' еншілес компаниясына бөлінді; шетелдік еншілес компаниялар жаңа [[Холдинг|холдингтік компанияның]] қарамағына өтті. Осы кезден бастап Erste Group топтың барлық компанияларын қамтыды.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.derstandard.at/story/2901606/oesterreich-geschaeft-wird-abgespalten |title=Österreich-Geschäft wird abgespalten |trans-title=Austrian business to be spun off |work=[[Der Standard]] |date=31 шілде 2007 |language=de |access-date=19 маусым 2024}}&lt;/ref&gt;

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}</text>
      <sha1>gx28vlc9onlb80g9mzydhtb2n4zj1p7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сәке (хикая)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786038</id>
    <revision>
      <id>3649199</id>
      <timestamp>2026-08-30T11:01:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Телесериал  | Қазақша атауы = Сәке  | Шынайы атауы =   | суреті =   | тақырыбы =   | сурет ені =   | жанры = [[Комедия|комедия]]  | формат =   | авторы =   | желісі =   | өндіріс =   | рөлдерде = Рүстем Омаров,&lt;br /&gt; Асан Мәжит,&lt;br /&gt; Ерболат Әлқожа,&lt;br /&gt; Карина Кудекова  | баяндаушы =   | бет ба...</comment>
      <origin>3649199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2083" sha1="my2jncolmnrvijpc004n6kuh7qktrxr" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Сәке
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Комедия|комедия]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Рүстем Омаров,&lt;br /&gt; Асан Мәжит,&lt;br /&gt; Ерболат Әлқожа,&lt;br /&gt; Карина Кудекова
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 36
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Ақылбек Досжанов, Аида Әлішбай
 | режиссёрі = Олжас Нұрбай
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Илхан Ысқақбаев, Рүстем Омаров, Марат Оралғазин
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 25 мин
 | студия = Salem Social Media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 15 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 11 наурыз 2022
 | алдыңғы = 
 | келесі = 
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16528280
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Сәке''' — Қазақстанда түсірілген комедиялық телехикая. Веб-хикаясы 2020 жылы жарық көрді&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://adyrna.kz/post/91743?utm_source=chatgpt.com|title=&quot;Сәке&quot;: Менің образым - Алматы облысындағы аудан әкімі жайлы (ВИДЕО)|publisher=«Адырна» ұлттық порталы|date=2021-11-15|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;.

== Желісі ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>my2jncolmnrvijpc004n6kuh7qktrxr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649200</id>
      <parentid>3649199</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3649200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2079" sha1="18uvxafe7y9n80bc8hvr8kqmbpo7ttq" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Сәке
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Комедия|комедия]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Рүстем Омаров,&lt;br /&gt; Асан Мәжит,&lt;br /&gt; Ерболат Әлқожа,&lt;br /&gt; Карина Кудекова
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 36
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Ақылбек Досжанов, Аида Әлішбай
 | режиссёрі = Олжас Нұрбай
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Илхан Ысқақбаев, Рүстем Омаров, Марат Оралғазин
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 25 мин
 | студия = Salem Social Media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 15 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 11 наурыз 2022
 | алдыңғы = 
 | келесі = 
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16528280
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Сәке''' — Қазақстанда түсірілген комедиялық телехикая. Веб-хикая 2020 жылы жарық көрді&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://adyrna.kz/post/91743?utm_source=chatgpt.com|title=&quot;Сәке&quot;: Менің образым - Алматы облысындағы аудан әкімі жайлы (ВИДЕО)|publisher=«Адырна» ұлттық порталы|date=2021-11-15|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;.

== Желісі ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>18uvxafe7y9n80bc8hvr8kqmbpo7ttq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649201</id>
      <parentid>3649200</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3649201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3311" sha1="7p26ijfkofysl6ew5cc831tsarke3tw" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Сәке
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Комедия|комедия]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Рүстем Омаров,&lt;br /&gt; Асан Мәжит,&lt;br /&gt; Ерболат Әлқожа,&lt;br /&gt; Карина Кудекова
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 36
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Ақылбек Досжанов, Аида Әлішбай
 | режиссёрі = Олжас Нұрбай
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Илхан Ысқақбаев, Рүстем Омаров, Марат Оралғазин
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 25 мин
 | студия = Salem Social Media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 15 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 11 наурыз 2022
 | алдыңғы = 
 | келесі = 
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16528280
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Сәке''' — Қазақстанда түсірілген комедиялық телехикая. Веб-хикая 2020 жылы жарық көрді&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://adyrna.kz/post/91743?utm_source=chatgpt.com|title=&quot;Сәке&quot;: Менің образым - Алматы облысындағы аудан әкімі жайлы (ВИДЕО)|publisher=«Адырна» ұлттық порталы|date=2021-11-15|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Хикая «Salem Social Media» компаниясы мен БАС продакшн продюсері Ақылбек Досжан бірлесіп түсірді. Режиссері — Олжас Нұрбай&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://forbes.kz/articles/azastandyi_akter_nyishanbek_jbanaev_tnt-premier_jobasyina_alay_tadaldyi?utm_source=chatgpt.com|title=Қазақстандық актер Нышанбек Жұбанаев ТНТ-Premier жобасына қалай таңдалды?|publisher=Forbes Kazakhstan|date=2021-05-25|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Хикаяның бірінші маусымы жақсы қаралым жинағандықтан екінші маусымын түсіруге шешім қабылданып, 2021 жылы 27 шілдеде түсірілім басталып, сол жылы 6 қыркүйекте аяқтады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://brod.kz/news/210908-zavershilis-semki-vtorogo-sezona-sake/|title=Завершились съемки второго сезона «Саке»|publisher=BROD.kz|date=2021-08-02|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Екінші маусымның алғашқы сериясы 2021 жылы қазан айында жарыққа шықты.

== Желісі ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}</text>
      <sha1>7p26ijfkofysl6ew5cc831tsarke3tw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649202</id>
      <parentid>3649201</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>«[[Санат:Қазақстан телесериалдары|Қазақстан телесериалдары]]» деген санатты қосты ([[УП:HOTCAT|HotCat]] құралының көмегімен)</comment>
      <origin>3649202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3375" sha1="08h4svtfrvlt0g72h4i9bqme4uvpary" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Сәке
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Комедия|комедия]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Рүстем Омаров,&lt;br /&gt; Асан Мәжит,&lt;br /&gt; Ерболат Әлқожа,&lt;br /&gt; Карина Кудекова
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 36
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Ақылбек Досжанов, Аида Әлішбай
 | режиссёрі = Олжас Нұрбай
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Илхан Ысқақбаев, Рүстем Омаров, Марат Оралғазин
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 25 мин
 | студия = Salem Social Media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 15 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 11 наурыз 2022
 | алдыңғы = 
 | келесі = 
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16528280
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Сәке''' — Қазақстанда түсірілген комедиялық телехикая. Веб-хикая 2020 жылы жарық көрді&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://adyrna.kz/post/91743?utm_source=chatgpt.com|title=&quot;Сәке&quot;: Менің образым - Алматы облысындағы аудан әкімі жайлы (ВИДЕО)|publisher=«Адырна» ұлттық порталы|date=2021-11-15|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Хикая «Salem Social Media» компаниясы мен БАС продакшн продюсері Ақылбек Досжан бірлесіп түсірді. Режиссері — Олжас Нұрбай&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://forbes.kz/articles/azastandyi_akter_nyishanbek_jbanaev_tnt-premier_jobasyina_alay_tadaldyi?utm_source=chatgpt.com|title=Қазақстандық актер Нышанбек Жұбанаев ТНТ-Premier жобасына қалай таңдалды?|publisher=Forbes Kazakhstan|date=2021-05-25|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Хикаяның бірінші маусымы жақсы қаралым жинағандықтан екінші маусымын түсіруге шешім қабылданып, 2021 жылы 27 шілдеде түсірілім басталып, сол жылы 6 қыркүйекте аяқтады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://brod.kz/news/210908-zavershilis-semki-vtorogo-sezona-sake/|title=Завершились съемки второго сезона «Саке»|publisher=BROD.kz|date=2021-08-02|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Екінші маусымның алғашқы сериясы 2021 жылы қазан айында жарыққа шықты.

== Желісі ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>08h4svtfrvlt0g72h4i9bqme4uvpary</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649203</id>
      <parentid>3649202</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кіріспе бөлімін өңдеді */</comment>
      <origin>3649203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3366" sha1="njwzd9qt19qs45zsqbo1vcmx7mrlig8" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Сәке
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Комедия|комедия]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Рүстем Омаров,&lt;br /&gt; Асан Мәжит,&lt;br /&gt; Ерболат Әлқожа,&lt;br /&gt; Карина Кудекова
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 36
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Ақылбек Досжанов, Аида Әлішбай
 | режиссёрі = Олжас Нұрбай
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Илхан Ысқақбаев, Рүстем Омаров, Марат Оралғазин
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 25 мин
 | студия = Salem Social Media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 15 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 11 наурыз 2022
 | алдыңғы = 
 | келесі = 
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16528280
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Сәке''' — Қазақстанда түсірілген комедиялық телехикая. Веб-хикая 2020 жылы жарық көрді&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://adyrna.kz/post/91743?utm_source=chatgpt.com|title=&quot;Сәке&quot;: Менің образым - Алматы облысындағы аудан әкімі жайлы (ВИДЕО)|publisher=«Адырна» ұлттық порталы|date=2021-11-15|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Хикая «Salem Social Media» компаниясы мен BAS production продюсері Ақылбек Досжан бірлесіп түсірді. Режиссері — Олжас Нұрбай&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://forbes.kz/articles/azastandyi_akter_nyishanbek_jbanaev_tnt-premier_jobasyina_alay_tadaldyi?utm_source=chatgpt.com|title=Қазақстандық актер Нышанбек Жұбанаев ТНТ-Premier жобасына қалай таңдалды?|publisher=Forbes Kazakhstan|date=2021-05-25|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Хикаяның бірінші маусымы жақсы қаралым жинағандықтан екінші маусымын түсіруге шешім қабылданып, 2021 жылы 27 шілдеде түсірілім басталып, сол жылы 6 қыркүйекте аяқтады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://brod.kz/news/210908-zavershilis-semki-vtorogo-sezona-sake/|title=Завершились съемки второго сезона «Саке»|publisher=BROD.kz|date=2021-08-02|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Екінші маусымның алғашқы сериясы 2021 жылы қазан айында жарыққа шықты.

== Желісі ==
== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>njwzd9qt19qs45zsqbo1vcmx7mrlig8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3649204</id>
      <parentid>3649203</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:18:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Орел Карл</username>
        <id>81620</id>
      </contributor>
      <comment>/* Желісі */</comment>
      <origin>3649204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4504" sha1="bjclv0nzr4aivptmaaowzgpmmg42g2h" xml:space="preserve">{{Телесериал
 | Қазақша атауы = Сәке
 | Шынайы атауы = 
 | суреті = 
 | тақырыбы = 
 | сурет ені = 
 | жанры = [[Комедия|комедия]]
 | формат = 
 | авторы = 
 | желісі = 
 | өндіріс = 
 | рөлдерде = Рүстем Омаров,&lt;br /&gt; Асан Мәжит,&lt;br /&gt; Ерболат Әлқожа,&lt;br /&gt; Карина Кудекова
 | баяндаушы = 
 | бет басы = 
 | композиторы = 
 | мемлекет = {{KAZ}}
 | тілі = [[Қазақ тілі|қазақша]], [[Орыс тілі|орысша]]
 | маусымдар = 2
 | сериялар саны = 36
 | сериялардың тізімі = 
 | атқарушы продюсері = 
 | продюсері = Қуат Садықов, Ақылбек Досжанов, Аида Әлішбай
 | режиссёрі = Олжас Нұрбай
 | операторы = Бағдат Арғынов
 | сценарист = Илхан Ысқақбаев, Рүстем Омаров, Марат Оралғазин
 | түсірілім орны = 
 | ұзақтығы = 25 мин
 | студия = Salem Social Media
 | статусы = 
 | телеарна = 
 | бейне форматы = 
 | дыбыс форматы = 
 | көрсете бастады = 15 қазан 2020
 | соңғы рет көрсетілді = 11 наурыз 2022
 | алдыңғы = 
 | келесі = 
 | байланысты = 
 | imdb_id = 16528280
 | tv_com_id = 
 | сайт = 
}}
'''Сәке''' — Қазақстанда түсірілген комедиялық телехикая. Веб-хикая 2020 жылы жарық көрді&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://adyrna.kz/post/91743?utm_source=chatgpt.com|title=&quot;Сәке&quot;: Менің образым - Алматы облысындағы аудан әкімі жайлы (ВИДЕО)|publisher=«Адырна» ұлттық порталы|date=2021-11-15|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Хикая «Salem Social Media» компаниясы мен BAS production продюсері Ақылбек Досжан бірлесіп түсірді. Режиссері — Олжас Нұрбай&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://forbes.kz/articles/azastandyi_akter_nyishanbek_jbanaev_tnt-premier_jobasyina_alay_tadaldyi?utm_source=chatgpt.com|title=Қазақстандық актер Нышанбек Жұбанаев ТНТ-Premier жобасына қалай таңдалды?|publisher=Forbes Kazakhstan|date=2021-05-25|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Хикаяның бірінші маусымы жақсы қаралым жинағандықтан екінші маусымын түсіруге шешім қабылданып, 2021 жылы 27 шілдеде түсірілім басталып, сол жылы 6 қыркүйекте аяқтады&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://brod.kz/news/210908-zavershilis-semki-vtorogo-sezona-sake/|title=Завершились съемки второго сезона «Саке»|publisher=BROD.kz|date=2021-08-02|accessdate=2026-08-30}}&lt;/ref&gt;. Екінші маусымның алғашқы сериясы 2021 жылы қазан айында жарыққа шықты.

== Желісі ==
Оқиға Сәке деген атпен танымал Сәят Саматовичтің төңірегінде өрбиді. Ол — сыбайлас жемқорлыққа белшесінен батқанымен, өзін адал, әділ әрі мейірімді мемлекеттік қызметші ретінде көрсетіп жүрген аймақтық өңірдің әкімі. Ол жергілікті тұрғындардың түрлі мәселелерін шешіп, көмек сұрағандарға қолдау көрсету арқылы белсенді қызмет атқарып жүргендей кейіп танытады. Алайда оның игі істері сыбайлас жемқорлық әрекеттерін жасырудың ғана амалы болып табылады. Сәке түрмеге түсіп қалуы мүмкін екенін ойлай бастаған кезде, заңсыз жолмен табыс табудан бас тартып, заңға бағынатын азамат болуға шешім қабылдайды.

== Рөлдерде ==

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан телесериалдары]]</text>
      <sha1>bjclv0nzr4aivptmaaowzgpmmg42g2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Syndicat National de l’Édition Phonographique</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786039</id>
    <revision>
      <id>3649207</id>
      <timestamp>2026-08-30T11:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <comment>Жаңа бетте: {{Ұйым |атауы                = Syndicat National de l’Édition Phonographique |альтернативті        = SNEP |background_color     = |атау түсі            = |логотип              = |логотип ені          = |анықтама             = Францияның музыкалық индустриясын қорғайтын ұйым |карта1               = |карта1 ені           = |аңыз1                = |кар...</comment>
      <origin>3649207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3342" sha1="i7k25po22kh635wsgvdxhtd45jne2hw" xml:space="preserve">{{Ұйым
|атауы                = Syndicat National de l’Édition Phonographique
|альтернативті        = SNEP
|background_color     =
|атау түсі            =
|логотип              =
|логотип ені          =
|анықтама             = Францияның музыкалық индустриясын қорғайтын ұйым
|карта1               =
|карта1 ені           =
|аңыз1                =
|карта2               =
|карта2 ені           =
|аңыз2                =
|мүшелік              =
|орталық типі         =
|орталық              =
|орналасқан жері      = {{Ту|Франция}} [[Нейи-сюр-Сен]]
|шыққан елі           = 
|тип                  = [[Бейкоммерциялық ұйым]]
|тілдер               =
|тіл                  = [[Француз тілі]]
|басшы мансабы1       = Бас директор (CEO)
|басшы есімі1         = Александр Бижо 
|басшы мансабы2       = Президент
|басшы есімі2         = Оливье Нусс 
|негізін салушы1      = Альбер Бернар
|құрылу оқиғалары1    =
|құрылу мерзімі1      = 1922
|негізін салушы2      =
|құрылу оқиғалары2    =
|құрылу мерзімі2      =
|ыдырау оқиғалары     =
|ыдырау уақыты        =
|түсініктемелер1      =
|түсініктемелер2      =
|мекен-жай            =
|сайт                = {{URL|https://www.snepmusique.com}}
|ортаққор             =
}}
'''Syndicat national de l’édition phonographique''' (қысқ. '''SNEP'''; фр. — «Ұлттық дыбыс жазу синдикаты») — [[Франция]]ның дыбыс жазу индустриясындағы сабақтас және [[авторлық құқық]]тарды қорғаумен айналысатын ұйым. Бұрын SNICOP&lt;ref name=&quot;MuzHit&quot;&gt;{{cite web|url=https://muzhit.com/?p=384|title=The French charts are celebrating their 33rd anniversary. Or is it their 56th?|publisher=muzhit.com|date=4 August 2017|access-date=23 March 2019|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126115124/https://muzhit.com/?p=384|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; аббревиатурасымен белгілі болған ұйым 1922 жылы құрылған және оның 48 мүше компаниясы бар.

Ұйым қызметіне музыкалық туындыларды трансляциялағаны және орындағаны үшін алымдар жинау, авторлық құқық бұзушылықтарды (соның ішінде аудиоқарақшылықты) анықтау, музыкалық туындыларды сертификаттау — музыкалық релиздерге гауһар, платина, алтын және күміс диск мәртебесін беру, сондай-ақ Францияның музыкалық хит-парадтарын құрастыру кіреді.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Франция музыкалық чарттары]]</text>
      <sha1>i7k25po22kh635wsgvdxhtd45jne2hw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Syndicat National de l'Édition Phonographique</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786040</id>
    <redirect title="Syndicat National de l’Édition Phonographique" />
    <revision>
      <id>3649210</id>
      <timestamp>2026-08-30T11:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <comment>«[[Syndicat National de l’Édition Phonographique]]» дегенге [[Уикипедия:Айдатқыштар|бағыттады]]</comment>
      <origin>3649210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="ccesxzijyiohgvtbdi6dzmz4cbeifk5" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Syndicat National de l’Édition Phonographique]]</text>
      <sha1>ccesxzijyiohgvtbdi6dzmz4cbeifk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SNEP</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786041</id>
    <redirect title="Syndicat National de l’Édition Phonographique" />
    <revision>
      <id>3649212</id>
      <timestamp>2026-08-30T11:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <comment>«[[Syndicat National de l’Édition Phonographique]]» дегенге [[Уикипедия:Айдатқыштар|бағыттады]]</comment>
      <origin>3649212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="ccesxzijyiohgvtbdi6dzmz4cbeifk5" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Syndicat National de l’Édition Phonographique]]</text>
      <sha1>ccesxzijyiohgvtbdi6dzmz4cbeifk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Recording Industry Association of New Zealand</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786042</id>
    <redirect title="Recorded Music NZ" />
    <revision>
      <id>3649213</id>
      <timestamp>2026-08-30T11:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marksscheider</username>
        <id>183882</id>
      </contributor>
      <comment>«[[Recorded Music NZ]]» дегенге [[Уикипедия:Айдатқыштар|бағыттады]]</comment>
      <origin>3649213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="oxi2ziphbxm05t5lkvv9qbwyy1oy4gq" xml:space="preserve">#АЙДАУ [[Recorded Music NZ]]</text>
      <sha1>oxi2ziphbxm05t5lkvv9qbwyy1oy4gq</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>