វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2069 335735 335652 2026-05-24T08:40:34Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់ */ 335735 wikitext text/x-wiki '''ខេត្តសៀមរាប'''<ref>{{cite web |title=Geographical Names of the Kingdom of Cambodia |url=https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/8th-uncsgn-docs/inf/8th_UNCSGN_econf.94_INF.30_corr1.pdf |website=UNSTATS |publisher=Eighth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names|date=29 August 2002|access-date=7 June 2019}}</ref> ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap Province) គឺជាខេត្តមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ខេត្តសៀមរាបត្រូវបានដាក់ឈ្មោះបែបនេះគឺដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជម្នះរបស់កងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]វាយឈ្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅ[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។សព្វថ្ងៃខេត្តសៀមរាបត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកថាជាទីតាំងនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញ។ខេត្តនេះគឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារខេត្តនេះមាន[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ដទៃទៀតជាច្រើន។ថ្មីៗនេះ[[ក្រុងសៀមរាប]]កំពុងប្រែក្លាយរូបរាងទៅជាក្រុងទំនើបតាមរយៈកំណើនសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន ហាងលក់ទំនិញជាដើមដែលបម្រើឲ្យវិស័យទេសចរណ៍។រមណីយដ្ឋានបុរាណនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ជាច្រើនដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុងនិងក្រៅក្រុងនៃខេត្តសៀមរាបគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវទេសចរមកពីគ្រប់ទិសទីទស្សនានិងសិក្សាស្វែងយល់អំពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ និង សង្គមធម៌របស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានរងនូវការលុកលុយជាច្រើនដងពីពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ហើយទីបំផុត[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។គួររំលឹកផងដែរថារាជធានីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបានប្តូរពី[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣២ រួចបន្តទៅ[[លង្វែក|រាជធានីលង្វែក]]និង[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គ]]ហើយត្រឡប់ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦។ជនជាតិបទេសដែលបានមកដល់[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]មុនគេគឺអ្នករុករក[[ជនជាតិបារាំង]]លោក[[ហង់រី មូហូត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០(នា[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]សតវត្សរ៍ទី ១៦ ក៏មានជនបរទេសខាងបស្ចឹមលោកក៏បានមកមើល[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]រួចមកហើយដែរ)។<ref>''ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ[[ជនជាតិខ្មែរ]]សតវត្សរ៍ទី ១៥-១៩៥៣ (ភាគទី ០២)''</ref>[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]គឺជាគោលដៅចម្បងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទូទាំងពិភពលោកហើយក៏ជាតំបន់ដែលសម្បូរទៅដោយសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]តូចធំជាច្រើនអនេកដែលជាទីស្ថានរបស់ពពួកអាទិទេពទាំងឡាយទាំងពួងផងដែរ។ {{Infobox settlement | name = ខេត្តសៀមរាប | native_name = Siem Reap Province | native_name_lang = | settlement_type = [[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្ត]] | image_skyline = Angkor Wat from moat.jpg | image_caption = [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]](ព្រះបរមវិស្ណុលោក) | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = ច្រកចូលទៅកាន់អង្គរ | motto = | image_map = Cambodia Siem Reap locator map.svg | map_caption = ផែនទីនៃខេត្តសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = Location of Siem Reap in Cambodia | coordinates_type = type:adm1st_region:KH | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{CAM}} | established_title2 = ក្លាយជាខេត្ត | established_date2 = ថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧<ref>{{Cite web|url=http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html/|title=History of Siem Reap|website=siemreap.gov.kh|access-date=17 August 2019|archive-date=18 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html|url-status=dead|archivedate=18 កក្កដា 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html}}</ref> | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] និង [[ក្រុងរុនតាឯក]] | leader_party = | leader_title = គណៈអភិបាល​ខេត្ត | leader_name = ប្រាក់ សោភ័ណ | area_footnotes = | area_total_km2 = 10299 | area_rank = ១០ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher=[[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work=National Institute of Statistics|date=26 January 2021|access-date=3 February 2021|archivedate=26 តុលា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_total = ១,០៩៩,៨២៥ នាក់ | population_rank = ០៥ | population_as_of = ២០២៤ | population_density_km2 = ៩៨ | population_density_rank = ១៣ | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = ក្រុង និង ស្រុក | blank_info_sec1 = ១៣ | blank1_name_sec1 = សង្កាត់ និង ឃុំ | blank1_info_sec1 = ១០០ | blank2_name_sec1 = ភូមិ | blank2_info_sec1 = ៩១០ | timezone1 = [[:en:Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +០៧:០០ | postal_code_type = លេខកូដប្រៃសណីយ៍ | postal_code = ១៧០១០១-១៧១២១២ | area_code_type = លេខកូដតំបន់ | area_code = ០៦៣ | iso_code = KH-១៧ | website = {{URL|www.siemreap.gov.kh}} | footnotes = }} ខេត្តសៀមរាប គឺជា​ខេត្ត​ធំ​ទី ​១០ ​នៅក្នុង​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ចំនួនប្រជាជននៅក្នុងខេត្តនេះកើនឡើងដល់ខ្ទង់លាននាក់ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។មួយផ្នែកធំនៃព្រំដែនភាគខាងត្បូងរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដូច្នេះហើយបានជាខេត្តសៀមរាបគឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ០៩ ដែលបង្កើតបានជា[[តំបន់អភិរក្សជីវមណ្ឌលទន្លេសាប]]។នាពេលបច្ចុប្បន្នខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីតាំងនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]និង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|តំបន់បេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[យូណេស្កូ|អង្គការយូណេស្កូ]]និងជា[[អច្ឆរិយវត្ថុរបស់ពិភពលោក]]ផងដែរ។ខេត្តនេះក៏ជាទីតាំងរបស់[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញជាច្រើនផ្សេងៗទៀតក្រៅពី[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[អង្គការយូណេស្កូ]]ផងដែរ។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន|ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន]]គឺជារមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនិងធម្មជាតិដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលជាទីពេញនិយមសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិទៅទស្សនាកម្សាន្តនិងជាទីតាំងនៃ[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ធំរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ផងដែរ។ [[File:Angkor Wat aerial view.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពប្រាសាទអង្គរវត្តពីលើផ្ទៃអាកាស]] [[File:Angkor Wat;- Ta Reach (2).jpg|thumb|បដិមាលោកតារាជ]] == ឈ្មោះនៃខេត្ត == ខេត្តសៀមរាប គឺជាអតីតខេត្តមួយឈ្មោះថា[[ខេត្តមហានគរ]]។ការប្ដូរឈ្មោះមកជាខេត្តសៀមរាបនេះគឺនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។បើតាម[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]មូលហេតុបានជាផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះខេត្តនេះបានបញ្ជាក់ថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៣០ នៃគ្រិស្តសករាជស្ដេចនៃ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរស្រីអយុធ្យា]]បានបញ្ជាឲ្យកងទ័ពខ្លួនវាយលុក[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុង[[ខេត្តមហានគរ]]ដើម្បីបង្ក្រាបការមិនចុះញ៉មរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្ដើម[[ខេត្តមហានគរ]]បានមួយរយៈហើយមេដឹកនាំរបស់ខ្លួនបានទៅទស្សនាប្រាសាទយ៉ាងគួរឲ្យស្ងប់ស្ងែង។បន្ទាប់មកទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្ដេចសៀម]]នេះបានជួបនឹងទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ស្ដេចខ្មែរ]]នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ហើយបានប្រយុទ្ធគ្នាធ្វើឲ្យកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទទួលបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ក្រោយពីទទួលបានជ័យជំនះមក[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានបរិញ្ញាតិ្តឲ្យប្ដូរឈ្មោះ[[ខេត្តមហានគរ]]នេះទៅជាខេត្តសៀមរាបវិញដែលមានន័យថា'''ទ័ពសៀមត្រូវបង្ក្រាបឲ្យរាបនៅទីនេះ'''។<ref>{{Cite web |title=តើឈ្មោះខេត្តសៀមរាប ជាអតីតខេត្តឈ្មោះអ្វី? បានប្តូរមកខេត្តសៀមរ |url=https://www.khmernokor.com/question-answers/agzvm0jy6x |access-date=2025-07-30 |website=Khmernokor}}</ref> អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[ប្រទេសកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]បាន​ពន្យល់​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ថាពាក្យ'''សៀម'''គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ជាតិសាសន៍មួយដែល​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ប្រែ​ឈ្មោះ​ទៅ​ជា'''ថៃ'''ទៅ​ហើយ។រីឯ​ពាក្យ​ថា'''រាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា '''ចាញ់ខ្លបខ្លាច'''។ អនុ​ប្រធាន​ផ្នែក​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ|សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ]]និង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​[[សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា|សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញា​សាស្ត្រ​កម្ពុជា]]លោក[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ថាចាប់​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី ​០៩ និង​ទី​ ១០ នៃគ្រិស្តសករាជខេត្ត​សៀមរាបត្រូវបានគេ​​ប្រើ​ឈ្មោះ​ជា​​[[យសោធរបុរៈ|ទីក្រុងយសោធបុរៈ]]ដោយសារ​តែ​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]ព្រះនាម[[យសោវរ្ម័នទី១|ព្រះបាទយសោ​វរ្ម័ន​ទី​ ១]] ជាអ្នកស្ថាបនិក។ក៏ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មកត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រ​អង្គរ]]វិញ។នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះរាជា​ក្រោយៗ​មកទៀតដែល​បានផ្លាស់​ប្ដូរ​រាជធានី​ទៅ​តាំង​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូងនិង​[[ទួលបាសាន|ទួល​បាសាន]]រហូត​ដល់​[[ភ្នំពេញ|ចតុមុខ]]ជាដើមគឺ​[[អង្គរ|ទីក្រុង​អង្គរ]]ត្រូវ​បាន​បោះ​បង់​ចោល​មួយ​រយៈ។ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មកទើប​មាន​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​គ្រប់គ្រង​​ជារាជធានី​នេះឡើង​វិញ។ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ទៀត​ថាបន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​គ្រប់គ្រង​ជា​រដ្ឋបាល​ឡើង​វិញ​នោះគឺ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]​ត្រូវ​បាន​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៃ​[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរ​ស្រីអយុធ្យា]]ចូល​មក​លុកលុយ​ជា​ច្រើន​លើកចាប់​តាំង​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៤ នៃគ្រិស្តសករាជ។នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៥ ដល់ ១៦ មាន​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​មួយ​អង្គ​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បាន​ធ្វើ​ចម្បាំង​ជាមួយកង​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដើម្បី​បណ្ដេញឲ្យពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចេញ​ពី​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។នៅក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​កាល​នោះគឺកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេងហើយ​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''(អានថា : សៀមម៉ារាប)គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះបន្ទាប់​ពី​ជ័យ​ជម្នះ​របស់​កងទ័ព​[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]លើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''សៀមបាន​ខ្លបខ្លាច​លោក បាន​ចាញ់​លោក បាន​អស់​ឫទ្ធានុភាព ចាញ់រាបដលដី'''។ដូច្នេះគេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា'''តំបន់​សៀមរាប'''នេះ​គឺជា​ទស្សនៈ​របស់​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]របស់​អ្នក​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​នៅក្នុងកេរតំណែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ​ផង​ដែរ។ចំណុច​នេះ​ហើយបានជា​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''។ ការ​អធិប្បាយ​របស់​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]នេះគឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​ផ្សេង​ៗទៀតផងដែរ។ សៀវភៅ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​សង្ខេប​មួយដែល​សរសេរ​ដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]ដែល​បច្ចុប្បន្ន​គឺជា​មន្ត្រី​រាជការ​នៅ​ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបាន​អធិប្បាយ​ថានៅ​ក្នុងឆ្នាំ​ ១៥២៥ [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទ​រាជា]]​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​កងទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែល​ឈ្លាន​ពានឲ្យបរាជ័យ​យ៉ាងអាម៉ាស់នៅ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។ដូច្នេះ​ហើយបាន​ជា​ព្រះអង្គបាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''ទ័ព​សៀមចាញ់​រាប​ដូចជា​កន្ទេលឬទ័ពសៀមចាញ់រាបដល់ដី'''។ បច្ចុប្បន្ន​នេះខេត្តសៀមរាបមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]​ប៉ុណ្ណោះ​ទេក៏ប៉ុន្តែវា​ក៏​កំពុង​នាំ​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]ឲ្យទទួល​បាន​នាម​ថ្មី​មួយ​ទៀតគឺ​'''ព្រះរាជាណាចក្រ​អច្ឆរិយៈ'''ដោយសារ​តែ​ភាព​ល្បីល្បាញ​ខាង​វប្បធម៌​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។<ref>{{Cite web |title=អត្ថន័យ​នៃ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​សៀមរាប |url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |access-date=2023-03-16 |website=www-rfa-org.cdn.ampproject.org |archivedate=2023-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316035301/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |url-status=dead }}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == === សម័យមុនអង្គរ === [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6871645593).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន(មហេន្ទ្របវ៌ត ឬ មហិន្រ្ទបព៌ត)]] អ្នកស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិវិទ្យានិងបុរាណវិទ្យាជាច្រើនបានអះអាងថាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]បានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ក្រោយពីព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះបានយាងមកពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០០ នៃគ្រិស្តសករាជ។តាមឯកសារខាងលើបានឲ្យដឹងថា[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] កាលនៅក្នុងដំណាក់កាលទី ០២ ទ្រង់គង់នៅ[[ឥន្ទ្របុរៈ|ទីក្រុងឥន្រ្ទបុរៈ]]នៅ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]បន្ទាប់មកទ្រង់គង់នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។និងចុងក្រោយបំផុតទ្រង់គង់នៅ[[ហរិហរាល័យ|ទីក្រុងហរិហរាល័យ]](តំបន់រលួស)ដែលជារាជធានីដើមនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|វប្បធម៌អង្គរ]]បានផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជគឺនៅពេលដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] បានអភិសេកជាព្រះមហាក្សត្រនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ការអភិសេករបស់ព្រះអង្គគឺឈរនៅលើមូលដ្ឋាននៃ[[ពិធីទេវរាជ]]ដែលបានផ្តល់ចំពោះព្រះអង្គនូវមហិទ្ធិប្ញទ្ធិដើម្បីធ្វើការបង្រួបបង្រួមជាតិហើយជាឆ្នាំដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ប្រារព្ធ[[ពិធីទេវរាជ]]នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ព្រះអង្គបានបើកសករាជថ្មីមួយដែលធ្វើឲ្យអរិយធម៌វប្បធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]រីកចម្រើនរុងរឿងនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]។ការអះអាងបែបនេះក៏បានបង្អាញឲ្យដឹងទៀតថាវប្បធម៌‌[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]](មុនអង្គរ)គឺយោងតាមឯកសារមួយចំនួនដែលផែ្អកតាមកំណត់ហេតុរបស់[[ចិន]]។ឯកសាររបស់គេបានសម្អាងលើកំណត់ត្រាផងនិងស្ថាបត្យកម្មប្រាង្គប្រាសាទមួយចំនួនផង។រីឯព្រឹត្តិការណ៍ដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ជាខ្លាំងមួយទៀតគឺនៅក្នុងអំឡុង[[ចេនឡា|សម័យចេនឡា]]នៅលើទឹកដីបវរនៃ[[អង្គរ|ខេត្តសៀមរាបអង្គរ]]។កំណត់ហេតុ[[ចិន]]បានឲ្យដឹងថាទីក្រុងដំបូងបំផុតនៅខេត្តសៀមរាបមានឈ្មោះថា'''នគរគម្ពីរ'''ដែលសិ្ថតនៅរវាង[[បារាយណ៍ខាងលិច]]និង[[បារាយណ៍ខាងកើត]]នៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|សេ្តចខែ្មរ]]ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅ[[នគរគម្ពីរ]]នេះគឺ[[ចន្ទ្រវម្ម៌|ព្រះបាទចន្ទ្រវម្ម៌]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងបនែ្ថមទៀតថាកាលពី[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]]នាអំឡុងឆ្នាំ ៨០២ នេះសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិយាកាសង្គមរបស់[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]មានការវិវត្តជាវិជ្ជមាន។គេបានឃើញមានការរៀបចំដែនដីឬនគរូបនីយកម្មដែនដីនៅក្នុងតំបន់នីមួយៗនៃខេត្តនេះយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅហើយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ០៦ នៃដើមសតវត្សរ៍ទី ០៧ នៃគ្រិស្តសករាជ។[[ជនជាតិខ្មែរ|ជនជាតិខែ្មរ]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះមហាក្សត្រនិងពួកព្រាហ្មបុរោហិតបានចាប់ផ្តើមគម្រោងការកសាងប្រាសាទឥដ្ឋដំបូងបង្អស់ជាច្រើន។រីឯវិស័យសង្គមកិច្ចវិញគេបានដឹងថា[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]ចូលចិត្តកសាងទីលំនៅរបស់ខ្លួននៅកែ្បរ[[បឹងទន្លេសាប|បឹងទនេ្លសាប]]កែ្បរអូរស្ទឹងធម្មជាតិជាដើម។ការកសាងប្រាសាទក៏ដូច្នោះដែរគឺ[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]តែងតែជ្រើសរើសរកទីតាំងណាខ្ពស់មិនលិចទឹកនៅរដូវវស្សាគំនិតរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខែ្មរ]]នៅក្នុងការជ្រើសរើសទីតាំងខ្ពស់សម្រាប់ការកសាងសំណង់ផេ្សងៗគឺជាប្រយោជន៍រួមគឺនៅតែបន្តរហូតមកទល់សព្វថៃ្ងនេះ។ === សម័យអង្គរ === [[File:Bas-relief du Bayon (Angkor Thom) (2341905162).jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពការធ្វើម្ហូបចម្អិនអាហាររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Scène dépouillage (bas-relief du Bayon) (2334493467).jpg|thumb|វិស័យសុខាភិបាលខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Bayonmarket01.JPG|thumb|ទិដ្ឋភាពផ្សារលក់ដូររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Floating Kantong (Loi Krathong) at Bayon, Cambodia.jpg|thumb|ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Sbai Khmer.png|thumb|ចម្លាក់ស្ត្រីពានាស្បៃនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានជ្រើសរើសទីតាំង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ធ្វើជារាជធានីព្រោះស្ថិតនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]និងជាទីប្រជុំនៃជំនួញទាំង ០២ គឺជើងគោកនិងជើងទឹកហើយសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិសព្វគ្រប់ដូចជាត្រីនៅក្នុង[[បឹងទន្លេសាប]] [[ព្រៃឈើ]] [[ថ្មភក់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] [[ឥដ្ឋ]]សម្រាប់កសាងប្រាសាទនិងដីដែលមានជីវជាតិផងដែរ។ខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៥ បានបម្រើការជារាជធានីនិងជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃអំណាចនយោបាយ វប្បធម៌ និង សាសនារបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។ភាពថ្កើងថ្កានរបស់ទីក្រុងគឺជារាជធានីនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលគ្រប់គ្រងដោយស្តេចដែលមានអំណាចជាបន្តបន្ទាប់។ខេត្តសៀមរាបមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃអាណាចក្រហើយមានភាពងាយស្រួលនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងទឹកដីដ៏ធំធេងមួយនេះ។ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនក្លាយជាទីក្រុងដែលមានភាពអ៊ូអរបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល សេដ្ឋកិច្ច និង សាសនានៅក្នុងតំបន់។នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ដែលជាយុគមាសរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ៗបានអនុវត្តនយោបាយវាតទីទឹកដីពង្រឹងអរិយធម៌ឲ្យរីកចម្រើនរុងរឿងនិងកសាងសំណង់ប្រាសាទល្បីល្បាញមួយចំនួនទាំងធំទាំងតូចដែលបង្ហាញអំពីតម្លៃវប្បធម៌អរិយធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ពាសពេញ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]ត្រូវបានបម្រើការជារាជធានីអស់រយៈពេល ០៦ សតវត្សរ៍មកហើយ។នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]មានការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើនលូតលាស់គ្រប់វិស័យនិងមានភាពសម្បូរសប្បាយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]រស់នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]ភាគច្រើនប្រកបមុខរបរកសិកម្មនិងនេសាទជាធំ។តំបន់ជុំវិញ[[បឹងទន្លេសាប]]ជាដីដ៏សម្បូរជីវជាតិ។គេអាចធ្វើស្រែនៅតំបន់នេះប្រហែលជាពីរទៅបីដងនៅក្នុងមួយឆ្នាំដូច្នេះហើយបានជាយើងឃើញមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រមួយចំនួនដែលបន្សល់ទុកតាំងពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]មកម្ល៉េះ។ [[File:Khmer_Empire.png|thumb|ផែនទី[[ចក្រភពខ្មែរ]] (៨០២-១៤៣១)]] === សម័យក្រោយអង្គរ === [[File:Angkor1866.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ]] [[File:View of the West Entrance of Angkor Wat by Delaporte 1873.jpg|thumb|គំនូរប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣]] [[File:Angkor Wat November 1964 12.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤]] បើយោងតាមឯកសារក្រោយពីកងទ័ពរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ទទួលបានជ័យជម្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ឈ្លានពានជាស្ថាពរនៅព្រះរាជនគរគឺ[[អង្គរធំ]]ពោលគឺបានវាយកម្ទេចទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]រាបស្មើនឹងដីបានជា[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដាក់ឈ្មោះថា[[ខេត្តសៀមរាប]]។ស្ថានការណ៍បែបនេះបានធ្វើឲ្យយើងយល់ថាជាដើមកំណើតនៃការកកើតឈ្មោះខេត្តសៀមរាបតាំងពីរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះបើទោះបីជា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ច្បាប់[[ឧកញ៉ាព្រះឃ្លាំងនង]]មិនបាននិយាយដោយចំហក៏ដោយ។ប្រសិនជាយើងបើកច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ខាងលើមកមើលយើងពិតជាស្លុតចិត្តដោយហេតុថាកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានរុករាន[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ឥតឈប់ឈរជាច្រើនលើក។ពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក្រោយពីដណ្តើមបានអាណា[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួនដែលសព្វថ្ងៃបានក្លាយទៅជាទឹកដី[[ថៃ|សៀម]]រួចទៅហើយនោះក៏បាននាំសង្គ្រាមចូលទៅយ៉ាងជ្រៅចំកណ្តាលបេះដូងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]តែម្តងគឺ[[អង្គរ|ទីក្រុងមហានគរ]]ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តសៀមរាបតែពីមុនហៅថា'''ស្រុកនគរវត្ត'''ដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិក្តៅពីមុនមក។ប៉ុន្តែលើកនេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ត្រឡប់ទៅ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|ក្រុងអយុធ្យា]]វិញក្រោយពីត្រូវចាញ់សង្គ្រាមនៅចុល្លសករាជ ៩០២ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៥៤១ នៃគ្រិស្តសករាជ។កាលបើពិនិត្យលើទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រចាស់ដែលបានកើតឡើងនៅលើទឹកដីដ៏បវរដែលជាទីតាំងនៃព្រះរាជនគរយើងបានឲ្យដឹងថានៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៨|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ៨]] និងដើមរាជ្យរបស់[[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣|ព្រះបាទឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] រវាងឆ្នាំ ១២៩៦ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានបើកការវាយលុកមួយដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដើម្បីយក[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ធ្វើជាស្រុកឬនគរចំណុះរបស់ខ្លួនហើយមហិច្ឆតានេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានសម្រេចជាស្ថាពរព្រោះថាអាណាខេត្តមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគកណ្តាលដូចជា[[ខេត្តសុខោទ័យ]] [[ខេត្តកំពែងពេជ្រ|កំពែងពេជ្រ]] និង ខេត្តរណបនៃខេត្តទាំងនោះព្រមទាំងអាណាខេត្តដទៃៗឯទៀតដែលស្ថិតនៅជ្រលងនៃដង[[ទន្លេចៅព្រះយា|ទន្លេមេណាម]]ដូចជា[[ខេត្តអយុធ្យា]]និង[[ខេត្តសុពណ៌បុរី]]។បន្ទាប់ពីបានទទួលជ័យជម្នះលើខេត្តទាំងឡាយនោះ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានពង្រឹងបណ្តាញអំណាចរបស់ខ្លួន។សង្គ្រាមឈ្លានពានមួយដែលគេត្រូវកត់សម្គាល់ដែលបានកើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់នៅលើទឹកដី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[លំពង្សរាជា|ព្រះបាទលំពង្សរាជា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៥២។ចំពោះចម្បាំងនេះច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]បានបញ្ជាក់ថាគឺភាគីឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានទទួលជ័យជម្នះលើទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានកាន់កាប់[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។មុននឹងដកថយចេញពួកវាបានកេណ្ឌឈ្លើយសឹក[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ជាច្រើនម៉ឺននាក់នាំទៅកាន់[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។នៅក្នុងឱកាសនោះផងដែរពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានលួចប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]គ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១ គឺជាឆ្នាំដែលកំណត់នូវឱនភាព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលប្រឈមនិងការវាតទីនិយមរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលគ្មានទីបញ្ចប់។ពិតណាស់ទោះបីជាភ្លើងសង្គ្រាមឈ្លានពានបានកន្លងផុតជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយក្តីក៏ប៉ុន្តែវាបានបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមរបួសដ៏ឈឺចាប់នៅក្នុងផ្នត់គំនិត[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្មានថ្ងៃបំភ្លេចបាន។បើតាមច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]គឺនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]](១៥១៦ ដល់ ១៥៥៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]មកឈ្លានពាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ហើយត្រូវបានកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បង្ក្រាបរាបស្មើទល់នឹងដីនៅត្រង់[[ស្ទឹងសៀមរាប|ស្ទឹងអង្គរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៤១ ដោយហេតុនេះហើយបានជាព្រះអង្គត្រាស់បង្គាប់ឲ្យគេហៅតំបន់នេះថា'''តំបន់សៀមរាប'''ដើម្បីទុកជាការចងចាំរួមរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]អំពីជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់នេះមុនទីតាំងនេះបានក្លាយទៅជាស្រុកហើយបន្ទាប់មកទៀតក្លាយជាខេត្តនា[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណាព្យាបាលបារាំង]]។ព្រឹត្តិការណ៍មួយគួរឲ្យកត់សម្គាល់គឺស្តេចអង្គនេះបានឆ្លាក់បង្ហើយនូវចម្លាក់មួយចំនួនដែល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] មិនទាន់ឆ្លាក់រួច។ទោះបីជាបានទទួលបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខនេះក្តីទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏នៅតែទន្ទ្រាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|មាតុភូមិខ្មែរ]]មិនស្រាកស្រាន្តឡើយហើយអំពើនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៤ [[លង្វែក|ទីក្រុងលង្វែក]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្តើមបានពី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ព្រះនាម[[នរិន្ទសួន|ស្ដេចនរិន្ទសួន]]។ចំពោះបរាជ័យនៃកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលដឹកនាំដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ដែលបានយកលេសថាដោយសារ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មិនបានប្រគល់ដំរីសមួយក្បាលបានជាមកវាយលុក[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]។បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក[[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ]]បានបញ្ជាក់ថា[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]គឺជា[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]ដ៏ខ្លាំងពូកែជាងគេបំផុតនា[[សម័យក្រោយអង្គរ]]ដោយហេតុថាស្តេចអង្គនេះមិនត្រឹមតែបានខិតខំស្តារប្រទេសជាតិតែប៉ុណ្ណោះនោះទេព្រះអង្គថែមទាំងមានមហិច្ឆិតាវាយដណ្តើមយក[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួននៅក្នុង[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បច្ចុប្បន្នដូចជា[[ខេត្តនគររាជសីមា]] [[ខេត្តបុរីរម្យ]] [[ខេត្តសុរិន្ទ្រ]] [[ខេត្តសង្គឹត]] [[ខេត្តគោកខ័ណ្ឌ]] [[ខេត្តស៊ីសាកេត|ខេត្តសិរីសាកេត]] [[ខេត្តសុវណ៌ភូមិ ឬ សុវណ្ណភូមិ|ខេត្តសុវណ្ណភូមិ]] [[ខេត្តឧប្បលរាជធានី]] [[ខេត្តច័ន្ទបុរី]] [[ខេត្តត្រាច]] [[ខេត្តស្រះកែវ]] [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ]] [[ខេត្តរយ៉ង]] [[ខេត្តបស្ចឹមបុរី]] [[ខេត្តនាងរង]]ជាដើមដែល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានដណ្តើមយកបានពីមុនៗមកវិញ។មានហេតុផលជាច្រើនដើម្បីបញ្ជាក់ថាហេតុដូចម្តេចបានជានៅក្នុង[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ព្រះរាជពង្សាវតារសៀម]]ដូចជាច្បាប់របស់[[នព្វរ័ត្ន|អ្នកអង្គម្ចាស់នព្វរ័ត្ន]]តែងឡើងនៅក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤២០ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជ ១៨៧៧ បានប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''([[ភាសាសៀម|សៀម]] : เสียมราฐ)ជំនួសឲ្យពាក្យ'''សៀមរាប'''ទៅវិញ។តាមពិតទៅការប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''(សៀមម៉ារ៉ាត)គឺដើម្បីហៅទីប្រជុំជនមួយដែលពីមុនគឺជាសមរភូមិឬទីលានប្រយុទ្ធស៊ីសាច់ហុតឈាមរវាង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ស្ថិតនៅក្នុង'''ស្រុកនគរវត្ត'''គឺបណ្តាលមកពីអាជ្ញាធរ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[រាមាទី ៣|ស្ដេចរាមាទី ៣]] មិនចង់រំលឹកនូវភាពបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខរបស់កងទ័ពឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]របស់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះបើទោះបីជាសម័យនោះព្រះអង្គបានត្រួតត្រា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ក៏ដោយ។យ៉ាងណាមិញគឺដោយសារតែហេតុការណ៍នេះហើយទើប[[រាមាទី ៤|ស្ដេចរាមាទី ៤]] ដែលបានគ្រប់គ្រង[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាមួយ[[អណ្ណាម|អាណ្ណាម]]ព្រះអង្គក៏បានប្រើពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ជំនួសឲ្យពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងសៀមម៉ារ៉ាត'''ផងដែរ។គ្មានឯកសាររបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ណាមួយដែលបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់លាស់អំពីការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះពី'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ទៅជា'''សៀមរាប'''នោះទេហើយបើមានក៏អាចស្ថិតនៅក្នុងដើមសម័យរជ្ជកាលទី​ ០៣ ដែលជាសម័យបាងកកដែលគេហៅថា[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|រតនកោសិន្ទ្រ៍]]។ប៉ុន្តែចំពោះ[[ជនជាតិខ្មែរ]]វិញឈ្មោះ'''សៀមរាប'''ពិតជាត្រូវបានផ្តើមឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]យ៉ាងពិតប្រាកដឥតក្លែងក្លាយបើទោះបីជាទឡ្ហីករណ៍មានខ្វះចន្លោះយ៉ាងណាក៏ដោយព្រោះថាការតាំងឈ្មោះ'''សៀមរាប'''នេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យឬជំនឿលេងសើចនោះទេជាពិសេសនៅក្នុងសម័យកាលមួយដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅច្បាំងគ្នាមិនឈប់មិនឈរ។ដូច្នេះការចង់យល់ឲ្យលម្អិតអំពីប្រវត្តិពិតនៃឈ្មោះ'''សៀមរាប'''តម្រូវឲ្យយើងស្គាល់អំពីបរិបទសង្គមនយោបាយហើយអំពើនេះគឺជាការចាំបាច់បំផុត។បើតាមសៀវភៅ[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]]រៀបរៀងដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]បានអធិប្បាយថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥២៥ នៃគ្រិស្ដសករាជ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានវាយបង្ក្រាបកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលឈ្លានពានឲ្យបរាជ័យនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ដូច្នេះហើយបានជាព្រះអង្គបានដាក់ឈ្មោះថា'''សៀមរាប'''គឺមានន័យថាទ័ព'''សៀមចាញ់រាបដូចកន្ទេល'''។<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ខេត្តសៀមរាប ៖ ប្រវត្តិ​សាវតារ និង​ប្រវត្តិ​ឈ្មោះខេត្ត​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1142889.html |access-date=2025-12-14 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> ឯកសាររដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាបបានសរសេរថានៅថ្ងៃសុក្រ ០៥ រោច ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក គ្រិស្ដសករាជ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ០៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ[[ស៊ន សំណាង]]ដែលជា[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|ទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]បានដឹកនាំសិក្ខាសាលាមួយស្ដីពីបេសកកម្មស្រាវជ្រាវចងក្រងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃខេត្តសៀមរាបដោយបានលើកឡើងតាមឯកសារដែលឯកឧត្តមបានស្រាវជ្រាវកន្លងមកដោយសង្ខេបដូចខាងក្រោម ៖[[File:Thais_return_Battambang_to_King_Sisowath.jpg|thumb]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧ [[ថៃ|សៀម]]ត្រូវប្រគល់ខេត្ត[[សៀមរាប]] [[ខេត្តបាត់ដំបង|បាត់ដំបង]] [[ខេត្តសិរីសោភ័ណ្ឌ|ស៊ីសុផុន(សិរីសោភ័ណ)]]មកឲ្យ[[បារាំង]]តាម[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧ [[បារាំង]]បានថ្វាយខេត្តសៀមរាបមកឲ្យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ មានខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តជីក្រែង]]ដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបច្ចុប្បន្ននេះ។ពេលនោះ[[បារាំង]]បានរៀបចំ[[ជនជាតិបារាំង]]ជាចៅហ្វាយខេត្តហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលមាននាមស្មើចៅហ្វាយខេត្តនោះដោយ[[បារាំង]]ហៅយើងថាជាចៅហ្វាយស្រុកខេត្តជីក្រែង ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តសៀមរាប។ល។ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ មានកំណែទម្រង់ធំមួយដោយបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលខេត្តដែលមានថ្នាក់ស្រុកនិងខណ្ឌនៅក្នុងខេត្តដោយខេត្តមួយចំនួនដូចជា[[ខេត្តជីក្រែង]]ប្ដូរមកជា[[ស្រុកជីក្រែង]]វិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ [[បារាំង]]បានបង្កើតកងក្រវែលឃុំគឺជាប៉ូលីសជនបទនៅឃុំរួចក៏មានបន្តមកជាបាត្រុយបន្ទាប់ពី[[រេស៊ីដង់បាដេសបារាំង|បាដេសបារាំង]]ម្នាក់បានស្លាប់នៅពេលទៅយកពន្ធនៅ[[ឃុំក្រាំងលាវ(ស្រុករលាប្អៀរ)|ក្រាំងលាវ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣ [[បារាំង]]បានបង្កើតសុរិយោដីដើម្បីយកពន្ធដី * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៤ បានលុបខណ្ឌចោលវិញដោយសារគេបង្កើតខណ្ឌដើម្បីងាយស្រួលប្រមូលពន្ធហើយនៅពេលគេគ្រប់គ្រងការយកពន្ធបានល្អហើយក៏លុបថ្នាក់ខណ្ឌចោលវិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាដោយ[[បារាំង]]កាន់អំណាចហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ចូលក្រុមប្រឹក្សាដើម្បីផ្តល់ប្រឹក្សា * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ មានខេត្តចំនួន ១២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] * មាន ០២ ក្រុមសរសេរប្រវត្តិខេត្តមានក្រុមទី ០១ ចៅហ្វាយខេត្តនិងមន្ត្រីខេត្ត និង ក្រុមទី ០២ ក្រុមស្រាវជ្រាវ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិន]]វិទ្យានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ បានបង្កើត[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ដោយកាត់យកឃុំចំនួន ០៣ របស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ឃុំអន្លង់វែង (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំអន្លង់វែង]] [[ឃុំថ្កូវ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំផ្កូវ]] និង [[ឃុំកោះកែរ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំកោះកែរ]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/default/658 |access-date=2025-12-14 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=ប្រវត្តិខេត្តសៀមរាប - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-12-14|archive-date=2025-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110841/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> == សាសនា == {{Pie chart |thumb = right |caption = សាសនានៅក្នុងខេត្តសៀមរាប (ជំរឿនឆ្នាំ ២០១៩)<ref>{{cite web|title=General Population census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|publisher=National Institute of Statistics Ministry of planning|date=October 2020|access-date=2025-04-09|archivedate=2022-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> |label1 = សាសនាព្រះពុទ្ធ |value1 = 99.3 |color1 = Gold |label2 = សាសនាគ្រិស្ត |value2 = 0.4 |color2 = DodgerBlue |label3 = សាសនាអុីស្លាម |value3 = 0.2 |color3 = Green |label4 = សាសនាផ្សេងៗ |value4 = 0.1 |color4 = Black }} សាសនារបស់រដ្ឋគឺ[[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ|សាសនាព្រះពុទ្ធថេរវាទ]]។ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបជាង ៩៩.៣% ជាអ្នកកាន់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|សាសនាព្រះពុទ្ធ]]ប្រមាណជា ០.៤% ជាអ្នកកាន់[[សាសនាគ្រិស្ត]]និង[[សាសនាឥស្លាម|សាសនាអុីស្លាម]]ដែលភាគច្រើនកាន់ដោយ[[ជនជាតិចាម]]គឺ ០.២%។ == ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់ == [[File:Royal Palace, Siem Reap.JPG|thumb|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]] [[File:Royal Independence Gardens, Siem Reap.jpg|thumb|សួនបឹងកាឡូ ឬ ហ្គ្រេនហូថែល]] '''[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]]'''នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅបណ្ដោះអាសន្នរបស់អតីត[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ]]នៃយើងគឺ[[ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]] និង ព្រះរាជអគ្គមហេសី។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះគឺជាទីដែលព្រះអង្គស្នាក់នៅអាស្រ័យពេលស្ដេចយាងមកកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]។បើយើងធ្វើដំណើរពី[[ភ្នំពេញ|ទីក្រុងភ្នំពេញ]]តាម[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]មើលមកខាងស្ដាំដៃយើងនឹងឃើញអគារពណ៌សមួយអមដោយរបងនិងដើមឈើត្រឈឹងត្រឈៃនិងបរិវេណស្រស់ស្រាយដែលមានសួនច្បារធំនៅខាងមុខ(សួនបឹងកាឡូឬហ្គ្រេនហូថែល)នោះហើយគឺជា[[ព្រះរាជដំណាក់]]។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុង[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យបារាំង]]ដាក់អាណានិគមមកលើ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]អំឡុងឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នៅក្នុងសម័យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]គឺស្ថិតនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ហើយ[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]គឺជាវត្តមួយដែលស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ចំកណ្ដាលបេះដូងនៃ[[ក្រុងសៀមរាប]]តែម្ដង។[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ពីមុនគឺជាទីតាំង[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយមក[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានប្ដូរទីតាំងទៅនៅជិតអាស្រម[[ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយពី[[ព្រះរាជដំណាក់]]ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងទីធ្លាបរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវបានប្រែក្លាយជាទីវត្តអារាម[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ជាអកុសល[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]នៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបខ្មែរក្រហម]]ត្រូវបានកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធារបស់ពួកគេ។បច្ចុប្បន្ននេះមិនត្រឹមតែជាទីអារាមរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់ព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និងសម្រាប់ឲ្យពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះក៏ជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជាដល់ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារតែនៅក្នុងវត្តមានពុទ្ធិកបឋមសិក្សាសម្រាប់ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ព្រះធម៌នានា។លើសពីនេះនៅក្នុងបរិវេណវត្តក៏មានសាលាបឋមសិក្សាសម្រាប់ឲ្យកុមារសិក្សារៀនសូត្រផងដែរ។បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់ថ្ងៃតែងតែមានជនានុជនជាច្រើនបានអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលានៅទីនោះ។ដោយឡែកនៅក្នុងវត្តក៏មានបណ្ណាល័យមួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា|បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា]]ដែលបម្រើឲ្យសាធារណជនចូលធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវឯកសារនិងអានសៀវភៅនានាយ៉ាងសម្បូរបែប។នៅតាមដងផ្លូវនៅក្នុងវត្តមានរៀបចំពាក្យស្លោកនិងសុភាសិតជាច្រើនសម្រាប់ដាស់តឿនដល់សាធារណជនទាំងឡាយនិងជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជា។វត្តនេះក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាផងដែរ។ថ្មីៗនេះមានហេតុការណ៍ដ៏គួរឲ្យរន្ធត់និងសោកស្ដាយជាពន់ពេកដោយកាលពីវេលាម៉ោងប្រមាណជា ១០ និង ០៥ នាទីយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះអគារមួយនៃ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់សៀមរាប]]ដែលជាកន្លែងទីសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។<ref>{{Cite web |last=ពិសី |first=អ៊ិន |date=2023-03-13 |title=ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/478067 |access-date=2025-06-16 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref> [[File:Preah_Ang_Chek_Preah_Ang_Chorm_shrine.jpg|thumb|ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]] '''[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]''' គឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ភេទស្រីហើយក៏ត្រូវបានមតិខ្លះគិតថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជាបងប្អូនបង្កើតជាមួយនឹងគ្នាផងដែរ។រូបធំនិងខ្ពស់គឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]និងរូបតូចនិងទាបគឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានគេគិតថាសាងអំពីមាសនិងលង្ហិននិងខ្លះថាពីសំរិទ្ធហើយមានទម្ងន់ប្រមាណ ១៥០ គីឡូក្រាម។បើយោងទៅតាមការតំណាលតៗគ្នាដោយមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់បានលើកឡើងថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺជាទេពធីតាដែលជាអតីតព្រះរាជបុត្រីរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលជាស្ថាបនិកកសាង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]។គេជឿថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺទ្រង់មានភាពសុច្ចរិតទៀងត្រង់ទន់ភ្លន់និងប្រកបដោយក្ដីមេត្តាករុណាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ដែលព្រះអង្គទាំង ០២ តែងតែអាណិតអាសូរធ្វើបុណ្យដាក់ទានដល់អស់ប្រជានុរាស្រ្តដែលត្រូវការព្រះនាងទាំង ០២ អង្គជួយ។ពិសេសជាងនេះទៅទៀតព្រះនាងទាំង ០២ អង្គបានអប់រំអ្នកទោសទាំងឡាយឲ្យដើរតាមគន្លងទូន្មានរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]និងបានដោះលែងពួកគេឲ្យមានសេរីភាពថែមទៀត។ព្រះនាងទាំង ០២ អង្គគឺជាអ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដែលប្រជានុរាស្រ្តទូទាំងនគរបានដឹងអំពីចរិតលក្ខណៈដ៏ប្រពៃរបស់ទ្រង់ម្លោះហើយពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់រហូតដល់រជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនាសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអង្គក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យគេកសាងរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]] [[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]សម្រាប់ប្រជារាស្ត្រទូទៅគោរពបូជា។តំណតៗមកទៀតរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះតែងតែធ្វើឲ្យប្រជារាស្រ្តរស់នៅប្រកបដោយសេចក្ដីសុខចម្រើនទើបប្រជារាស្រ្តបានចាត់ទុករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ស័ក្ដិសិទ្ធិនិងមានកិត្តិនាមល្បីរន្ទឺទូទាំងប្រទេស។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះរូបសំណាកទាំង ០២ នេះបានក្លាយជាភាពទាក់ទាញសម្រាប់បុគ្គលមានអំណាចនិងឈ្មួញទុច្ចរិតដោយពួកគេចាប់ផ្ដើមរៀបផែនការលួចសម្រាប់ទុកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិនិងលក់ដូរហេតុនេះហើយបានជារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]បានបាត់មួយរយៈនៅក្នុងអំឡុងពេលដែល[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានគេបោះបង់ចោល។ក្រោយមកនាឆ្នាំ ១៩៥០ រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញនៅក្នុងព្រៃម្ដុំ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ដោយក្រុមមន្ត្រី[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ខេត្តសៀមរាបដែលគេជឿថារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]កាលពីដើមត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជាសម័យកាលដ៏រុងរឿង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ដាប ឈួន]]ដែលជាសមាជិកកងទ័ព[[ខ្មែរឥស្សរៈ]]ប្រឆាំងជាមួយ[[បារាំង]]ហើយបានទទួលតំណែងនិងងារជា'''ដាប ឈួន ម្ជុលពេជ្រ'''ពី[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]ក្រោយពី[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បានទទួលឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ហើយព្រះអង្គក៏បានប្រទានតំណែងឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]គ្រប់គ្រងខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]។មានពេលមួយបន្ទាប់ពីបានទទួលដំណឹងពីការរកឃើញរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះហើយលោក[[ដាប ឈួន]]ជាមួយនឹងកងការពាររបស់លោកបានទៅយករូបសំណាកពីការិយាល័យ[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ហើយដឹកតាមឡានទៅកាន់បន្ទាយដែលមានឈ្មោះថា'''បន្ទាយជើងក្រហម'''សព្វថ្ងៃទីតាំងនោះក្លាយជា[[សណ្ឋាគារអង្គរសិនជូរី|សណ្ឋាគារ Angkor Century Hotel]] នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]]។ថ្ងៃមួយលោក[[ដាប ឈួន]]បានយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដាក់ក្នុងរថយន្តរបស់លោកហើយយកមកតម្កល់ទុកនៅក្នុងផ្ទះ(គេបានឲ្យដឹងថារូបសំណាកមួយត្រូវសែងដោយទាហានចំនួន ០៥ នាក់ទើបអាចលើករួច)។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្វើឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]មានកម្លាំងលើសអស់មនុស្សលោកធម្មតាដោយលោកអាចលីដាក់លើស្មាទាំងសងខាងនៅក្នុងពេលតែមួយដោយប្រើដៃតែម្ខាងប៉ុណ្ណោះរួមទាំងអាចដឹងគ្រប់ហេតុការណ៍មុនដែលគ្រប់គ្នាហៅថា'''វិញ្ញាណទីប្រាំមួយ'''ផងដែរ។លោក[[ដាប ឈួន]]និងទាហានរបស់លោកពិតជាមានជំនឿយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដោយពួកគេតែងតែសូត្រធម៌នៅមុខរូបសំណាកយ៉ាងហោចណាស់កន្លះម៉ោងនៅក្នុងមួយថ្ងៃនៅរៀងរាល់ព្រឹកនិងល្ងាចមិនដែលខានឡើយរហូតបានរយៈពេល ០២ ឆ្នាំជាពេលដែលលោកអស់លក្ខណ៍។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]បានបញ្ជូនទ័ពពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]ឲ្យទៅចាប់ខ្លួនចៅហ្វាយខេត្តលោក[[ដាប ឈួន]]ដោយព្រះអង្គសង្ស័យថាលោក[[ដាប ឈួន]]ក្បត់ជាតិពីព្រោះលោក[[ដាប ឈួន]]ជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងគម្រោងការ [[:en:Bangkok_Plot|Bangkok Plot]] នៅក្នុងបំណងទម្លាក់ព្រះអង្គចេញពីរាជបល្ល័ង្កដែលគម្រោងក្បត់នេះផ្តួចផ្តើមឡើងដោយអ្នកនយោបាយស្តាំនិយមមួយចំនួន។បើទោះបីជាលោក[[ដាប ឈួន]]បានក្បត់ប៉ុន្តែបារមី[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]នៅតែតាមជួយលោកដោយឲ្យលោកដឹងខ្លួនជាមុនអំពីគម្រោងការចាប់ខ្លួននេះនិងបានរត់គេចខ្លួនទៅព្រំដែន[[ថៃ|សៀម]]ដោយប៉ងយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅជាមួយផង។នៅពេលដែលកម្លាំងខ្លាំងដូចដំរីសាបានបាត់បង់លោក[[ដាប ឈួន]]បានកាច់ម្រាមចំនួន ០៥ ពីរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]រួចគេចខ្លួនទៅកាន់ចម្ការលោកមួយនៅក្នុង[[ភូមិត្បែងកើត]]តម្រង់ទៅកាន់ព្រំដែន។ពេលនោះហើយដែលលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានភរិយារបស់លោកជួយពាំងគ្រាប់កាំភ្លើងដែលទាហានបាញ់សង្គ្រប់ទៅលើរូបលោក។បន្ទាប់ពីបាញ់ជាច្រើនគ្រាប់លោក[[ដាប ឈួន]]មិនស្លាប់ដោយសារតែភរិយាលោកចេះវិជ្ជាពិសេសដែលបញ្ចៀសគ្រាប់និងបាញ់មិនមុត។ទាហានទាំងនោះក៏ចាប់ពួកគេដាក់ឡានយកទៅដាក់ពន្ធនាគារប៉ុន្តែយោងទៅតាមឯកសារមួយចំនួនបានបង្ហាញថាលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបាននាំទៅកន្លែងមួយហើយត្រូវបានសម្លាប់នៅទីនោះ។លោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានសម្លាប់និងកប់នៅក្នុងព្រៃគោកប្រមាដែលសាកសពជាប់ខ្នោះដៃនិងបាញ់សុសដោយគ្រាប់កាំភ្លើងព្រោះត្រូវអ្នកភូមិរកឃើញប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក។គេនិយាយតៗគ្នាថាលោកស្លាប់ដោយសារបាបកម្មរបស់លោកព្រោះលោកធ្វើអំពើអាក្រក់ច្រើនណាស់។ក្រោយពីលោក[[ដាប ឈួន]]បានស្លាប់[https://www.facebook.com/share/1Dbt7JL8AE/ មន្ទីរធម្មការនិងសាសនាខេត្តសៀមរាប]បានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅថែរក្សាទុកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨។១៥ ឆ្នាំក្រោយមករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងគ្រោះមហន្តរាយម្តងទៀតនៅក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា]]បានផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារទាហាន[[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ|រដ្ឋាភិបាលលន់ នល់]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបនាឆ្នាំ ១៩៧៣។មន្រ្តីធម្មការនិងសាសនាខេត្តបានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរបស់រូបសំណាកដើម្បីបញ្ចៀសពីការបំផ្លាញប៉ុន្តែត្រូវទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]រកឃើញពេលពួកគេគ្រប់គ្រងទីក្រុងនេះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤។បើតាមគោលការណ៍របស់[[ខ្មែរក្រហម]]គឺតម្រូវឲ្យលុបបំបាត់[[សាសនា]]នៅក្នុងប្រទេសដូច្នេះមេបញ្ជាការទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបានបញ្ជាឲ្យកូនទាហានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅទម្លាក់នៅក្នុងទឹក[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ក្រោយប្រព្រឹត្តមេបញ្ជាការនិងទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ជាច្រើននាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺបន្ទាប់ពីបានទម្លាក់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅក្នុងស្ទឹង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវត្រាំទុកក្នុងទឹករហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]បានដកថយចេញពីខេត្តសៀមរាប។ក្រោយពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានដួលរលំប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលបានដឹងអំពីរឿងនេះក៏បាននាំគ្នាទៅស្រង់រូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ពីបាតស្ទឹងមកតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តព្រះរាជដំណាក់]]ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ព្រះមេគណៈខេត្តសៀមរាបព្រះនាម[[ពុត ពន]]និងអតីតអភិបាលខេត្តសៀមរាបលោក[[នៅ សំ]]បានកសាងស្តូបដាក់តម្កល់រូបសំណាកដែលមានបារមីទាំង ០២ អង្គនេះនៅក្នុងទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ។សូមជម្រាបថាបច្ចុប្បន្នរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដែលស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]គឺជាទីកន្លែងសម្រាប់គោរពបូជារបស់អ្នកខេត្តសៀមរាបនិងមហាជនទូទៅដែលគេជឿថាមានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ទីតាំងសក្ការៈបូជានេះគឺជាទីតាំងស័ក្តិសិទ្ធិនិងមានប្រវត្តិបែបអច្ឆរិយៈតែមួយគត់ដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]នៅពេលទៅដល់ទីនោះមិនអាចរំលងដោយមិនចូលគោរពបូជាបានឡើយ។<ref>{{Cite web |last=Radio |first=VAYO FM |title=ប្រវត្តិនិងជំនឿលើព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម - វិទ្យុវាយោ |url=https://vayofm.com/news/detail/128389-761.html |access-date=2025-06-19 |website=VAYO FM Radio |language=en}}</ref> រូបសំណាកមេទ័ពពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ចំនួន ១២ រូបត្រូវបានដាក់តាំងជានិមិត្ដរូបនៅក្នុងសួនព្រះរាជដំណាក់[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលសុទ្ធតែជាមេទ័ពនិងរាជវង្សសានុវង្សដ៏អង់អាចក្លាហាននិងមានស្នាព្រះហស្ថយ៉ាងធំធេងចំពោះ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះនគរកម្ពុជា]]ដើម្បីបង្ហាញដល់[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយគ្រប់ៗរូបបានស្គាល់។រូបចម្លាក់ចំនួន ១២ រូបនេះធ្វើអំពីលោហៈស្ពាន់សុទ្ធមានកម្ពស់ជាង ០២ ម៉ែត្រ ០១ តឹកដូចៗគ្នាដោយមិនគិតពីជើងទម្រនិងមានទម្ងន់ពី ២០០ ទៅ ៣០០ គីឡូក្រាមទាំងរូបរាង សម្លៀកបំពាក់ ម៉ូដសក់ និង អាវុធបរិក្ខានៃមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានស្មូនរចនាតុបតែងឡើងទៅតាមលំនាំសម័យកាលនីមួយៗនៃមេទ័ពនោះហើយទ្រង់ទ្រាយមុខមាត់នៃរូបសំណាកទាំងនេះគឺសូននិងច្នៃឡើងតាមទម្រង់មុខអត្តចរិត[[ខ្មែរបុរាណ]]ទៅតាមសម័យកាលដែលមេទ័ពនោះរស់នៅនិងបម្រើការរាជការតាមរយ:រូបភាពនិងចម្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ។លោកជំទាវ[[គង់ បញ្ញា]]រដ្ឋលេខាធិការ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា#ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង|ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង]]មានប្រសាសន៍ថារូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានឆ្លងកាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិស្នាដៃរួមទាំងរចនាបថដោយដកស្រង់ចេញពីសិលាចារឹកផ្ទាំងចម្លាក់នៅតាមបណ្តាប្រាសាទនានាជាច្រើនមុននឹងត្រូវបានសាងសង់ចេញជារូបសំណាកនៅក្នុងនោះមានមេទ័ពជាង ៣០ រូបដែលបានបម្រើរាជការនៅក្នុងរជ្ជកាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ត្រូវបានក្រុមការងារកំណត់និងប្រមូលទិន្នន័យ។លោកជំទាវក៏បានឲ្យដឹងទៀតថាការកំណត់យកចំនួនមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះគឺជាលេខដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]តែងប្រើញឹកញាប់និងតំណាងឲ្យនគរទាំង ១២ នៅក្នុង[[រចនាបថបាពួន|សម័យបាពួន]] [[រចនាបថអង្គរវត្ត|សម័យអង្គរ]] និង [[រចនាបថបាយ័ន|សម័យបាយ័ន]]។បើទោះបីនេះជាសមិទ្ធផលនៃស្នាដៃ[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]សម័យថ្មីប៉ុន្តែស្នាដៃដែលលេចឡើងនេះត្រូវបានរក្សានិងអនុលោមយោងទៅតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រជានិច្ចដោយមិនចាកឆ្ងាយពីប្រវត្តិសាស្ត្រនោះឡើយ។រូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទាំង ១២ រូបដែលបានស្ថាបនាឡើងនោះរួមមាន ៖ * '''ព្រះកំស្ដេងអញ ស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពដ៏អង់អាចមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]](១០០៦-១០៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''ព្រះស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម'''ក៏ជាអ្នកជាប់ខ្សែ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|រាជវង្សខ្មែរ]]នៅ[[វ្យាធបុរៈ|ទីក្រុងវ្យាធបុរៈ]]([[ស្រុកបាភ្នំ]] [[ខេត្តព្រៃវែង]])ផងដែរហើយបានទទួលភារកិច្ចពីរាជការ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]([[អង្គរ|ក្រុងអង្គរ]])ឲ្យទៅគ្រប់គ្រងនៅ[[ទ្វារវត្តី|ទីក្រុងទ្វារវតី្ត]]របស់ពួករាមន្យ([[ជនជាតិមន]])។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកំស្ដេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់អភិជន មហាមន្ត្រី មហាសេនាបតី អ្នកអង្គម្ចាស់ ប្រធានតុលាការ បុព្វជិតសាសនាជាដើម * '''មហាសេនាបតី សង្គ្រាម''' គឺជាមេទ័ពដ៏ឆ្នើមមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[ឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២|ព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២]](១០៥០-១០៦៦ នៃគ្រិស្តសករាជ)ដែលបានទទួលគោរម្យងារជា'''មហាសេនាបតី'''ពីព្រះរាជា។ដូនតាវង្សត្រកូលរបស់លោកក៏ជាអ្នកបម្រើរាជការនិងកងទ័ពច្រើនជំនាន់មកហើយពោលគឺតាំងពីរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]](៨០២-៨៣៤ នៃគ្រិស្តសករាជ)មកម្ល៉េះ។គួរជម្រាបថា'''មហាសេនាបតី'''គឺជាឋារន្តរនាមខ្ពស់បំផុតនៃមន្ត្រីទ័ពនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]] * '''ព្រះកម្រតេងអញមហាសេនាបតី ស្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជា'''អ្នកសញ្ជកកវីស្វរៈ'''និងជាមេទ័ពដែលមានតួនាទីនិងឋានៈខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងចំណោមមន្ត្រីកងទ័ពនារជ្ជកាល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកម្រតេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់រាជវង្សានុវង្ស អភិជន មហាមន្ត្រីដែលមានន័យថា'''ព្រះបាទ'''។ពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺជាពាក្យ[[ខ្មែរបុរាណ]]ដោយពាក្យ'''កម្រតេង'''មានន័យថា'''ម្ចាស់'''រីឯពាក្យ'''អញ'''មានន័យថា'''ខ្ញុំ'''ដូច្នេះពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺមានន័យថា'''ម្ចាស់របស់ខ្ញុំឬលោកម្ចាស់របស់ខ្ញុំ''' * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីនរបតីន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែព្រះរាជវង្សមកពីតំបន់អ្នកចិះ(?)និងជាមន្ត្រីបម្រើរាជការតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)រហូតដល់រាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីស្រិន្ទ្រកុមា'''រ គឺជាព្រះរាជបុត្រារបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)ជាមួយនឹង[[ជ័យរាជទេវី|ព្រះនាងជ័យរាជទេវី]]។ព្រះរាជបុត្រអង្គនេះបានដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជួយព្រះបិតា(កាលមិនទាន់សោយរាជ្យ)នៅក្នុងការទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]និងបានច្បាំងតទល់នឹងជនក្បត់[[ភរតរាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម្ម៌ទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ហើយក៏បានពលីជីវិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយមេទ័ពដទៃទៀតផងដែរ។ដោយសារព្រះរាជបុត្រាមានស្នាដៃការពារព្រះនគរយ៉ាងដូច្នេះទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យកសាង[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]([[ស្រុកថ្មពួក]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ហើយក៏បានកសាងរូបបដិមាទេពមួយអង្គនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីស្រិន្ទ្រទេវៈ'''ជាតំណាងឲ្យ'''ព្រះស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''នៅឋានទេវលោកតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គកណ្ដាលនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]នោះ * '''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' គេហៅលោកម្យ៉ាងទៀតថា'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន''' គឺជាមេទ័ពជំនិតរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''បានចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទប់ទល់នឹងពួកក្បត់ដឹកនាំដោយ[[ភរតរាហូ]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។ដោយសារការពលីការពារព្រះនគរនេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)បានប្រទានងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតអជ៌នទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គអាគ្នេយ៍នៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]និងមួយទៀតនៅក្នុង[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។គេក៏ឃើញមានចម្លាក់'''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' ឬ '''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''នេះនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ត្រង់របៀងខាងត្បូងនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នេះបញ្ជាក់ថាលោកក៏ធ្លាប់ជាមេទ័ពដ៏សំខាន់នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ផងដែរ។គួរជម្រាបថា'''អំតេង'''គឺជាឋានន្តរនាមរបស់វរជន យុទ្ធជន សេនាបតីដែលមានភក្តីភាពចំពោះព្រះមហាក្សត្រខណៈឋានន្តរនាមនេះគឺឃើញមានប្រើនៅក្នុងរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] សតវត្សរ៍ទី ១២ ដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទានគោរម្យងារនេះចំពោះមេទ័ពដែលបានច្បាំងស្លាប់នៅក្នុងសមរភូមិការពារព្រះនគរនិងរាជបល្ល័ង្កស្របច្បាប់ * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន''' គឺជាមេទ័ពដ៏សំខាន់មួយរូបតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គេឃើញមានចម្លាក់រូបលោកនៅលើភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])និងនៅក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]]។'''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន'''មានបងប្អូនម្នាក់ឈ្មោះ'''ស្រីទេវៈ'''ហើយបានប្ដេជ្ញាចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិតទាំងពីរនាក់តែម្ដង។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីវទ៌្ធនទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គពាយ័ព្យនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីទេវៈ''' គឺជាមេទ័ពនិងជាបងប្អូនរបស់មេទ័ព'''ស្រីវទ៌្ធន'''ដែលបានចេញច្បាំងជួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]នៅ[[ប្រទេសចម្ប៉ា|ប្រទេសចាម្ប៉ា]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''ដូចបងប្អូនរបស់លោកដែរនិងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងអញជគតស្រីទេវៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គនិរតីនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ''' គឺជាមេទ័ពដែលបម្រើការពារព្រះនគរ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]ដោយបានរួមកម្លាំងគ្នាជាមួយ'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''ចេញច្បាំងទប់ទល់នឹងពួកក្បត់[[ភរតរាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]]។នៅក្នុងសង្គ្រាមការពារព្រះនគរនេះ'''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ'''បានពលីជីវិតជាមួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''។ដោយសារស្នាដៃនិងការលះបង់ចំពោះជាតិយ៉ាងដូច្នេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីធរទេវបុរៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គឦសាននៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]។គួរជម្រាបថា'''អ្នកសញ្ជក'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់មន្ត្រីកងទ័ពដែលព្រះរាជាទុកព្រះទ័យជាជំនិតរបស់ព្រះរាជាដោយសារពួកគេមានភក្តីភាពរហូតដល់ហ៊ានពលីបូជាជីវិតដើម្បីការពារព្រះរាជាតួយ៉ាងដូចជាអ្នកសញ្ជកនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំងឡាយនេះជាដើម * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីជ័យសិង្ហវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែស្រឡាយព្រះរាជវង្សនិងមានគោរម្យងារជា'''ខ្លោញវលល្វោ'''ដែលជាមេទ័ពស្រួចមានជំនាញដឹកនាំទ័ពលុកព្រៃមកពីតំបន់ល្វោ([[ទ្វារវត្តី|ទ្វារវតី្ត]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីវិរេន្ទ្រធិបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពគ្រប់គ្រងនៅតំបន់ឆោកព្កុល(?)នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទើបគេឃើញមានរូបចម្លាក់លោកនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលចុះពីភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្ម'''។<ref>{{Cite web |title=មកស្គាល់ឈ្មោះ និងស្នាដៃរបស់មេទ័ពខ្មែរសម័យអង្គរ ១២រូប ត្រូវបានសង់រូបសំណាកនៅសួនព្រះរាជដំណាក់ក្រុងសៀមរាប |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/270473-2022-12-19-10-20-51.html |access-date=2026-01-05 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ប្រាសាទ == {{For|ប្រាសាទនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប}} == ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត == '''[[ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត|ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្រ្កាន្ត]]''' ត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមរៀបចំឡើងជាផ្ទាំងទស្សនីយភាពវប្បធម៌ទ្រង់ទ្រាយធំជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ លើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប]]ដោយ[https://www.facebook.com/share/1E6uLbWwZR/ សហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា](ស.ស.យ.ក.)។ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅក្នុងគោលបំណងប្រមូលផ្តុំយុវជននិងសាធារណជន ដើម្បីអបអរសាទរ[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ|ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ]]ជាមហា[[ជនជាតិខ្មែរ|គ្រួសារខ្មែរ]]តែមួយដោយរំលឹកនិងធ្វើឲ្យរស់រវើកឡើងនៃមរតក[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|បេតិកភ័ណ្ឌអរូបីខ្មែរ]]ចូលរួមថែរក្សា អភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ និង លើកស្ទួយកិត្យានុភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិក៏ដូចជាផ្តល់ឱកាសដល់យុវជន ប្រជាពលរដ្ឋ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិបានសិក្សាអំពីកិត្តិនាមភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង សាសនា។ទន្ទឹមនឹងនេះគឺដើម្បីបំផុសស្មារតី[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]ជាពិសេស[[ជនជាតិខ្មែរ|យុវជនកូនចៅខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយឲ្យមានមោទកភាព ស្រឡាញ់វប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង ទំនៀមទម្លាប់រួមទាំងបំផុសគំនិតឲ្យមានការរួបរួមកម្លាំងសាមគ្គីជាធ្លុងមួយនិងជាគ្រួសារតែមួយព្រមទាំងបណ្តុះស្មារតីអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ បាវចនាជាតិ ព្រលឹងជាតិ និង អត្តសញ្ញាណ[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]រួមទាំងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ពាណិជ្ជករ សហគ្រិន អាជីវករ ផលិតផលពាណិជ្ជកម្ម ផលិតផលសិប្បកម្ម និង សេវាកម្មនានាព្រមទាំងចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការជំរុញទេសចរណ៍ជាតិនិងអន្តរជាតិដែលជាមាសបៃតងរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រសួងព័ត៌មាន |url=https://www.information.gov.kh/ |access-date=2025-10-04 |website=www.information.gov.kh}}</ref> [[File:Angkor Sangkranta 01.jpg|thumb|អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ ២០២៣]] == ស្ទឹងសៀមរាប == [[File:រសៀលនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរសៀល]] [[File:Siem Reap River, Siem Reap, 2018 (04).jpg|thumb]] [[File:រាត្រីនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរាត្រី]] '''[[ស្ទឹងសៀមរាប]]''' ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្ទឹងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ខេត្តសៀមរាប។តាមពិតទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]គឺជាស្ទឹងសិប្បនិមិត្តដែលកកើតឡើងដោយស្នាដៃរបស់មនុស្ស។គ្មានឯកសារបញ្ជាក់ពីឆ្នាំនៃការបង្កើត[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ឲ្យជាក់លាក់នោះទេប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវបានបញ្ជាក់ថាវាត្រូវគេបង្កើតនិងកែច្នៃជាច្រើនសារតម្រូវតាមការរៀបចំដែនដីនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]កកើតឡើងដោយសារការប្រសព្វគ្នារវាងអូរធំៗចំនួន ០២ គឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមស្ទឹងសំខាន់ៗទាំង ០៣ ដែលហូរកាត់[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដោយធ្វើដំណើរពីជើងទៅត្បូង។ស្ទឹងនេះស្ថិតនៅខាងកើត[[ស្ទឹងពួក]]និងខាងលិច[[ស្ទឹងរលួស]]។យោងតាមឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]អនុប្រធាននាយកដ្ឋានមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិស្រាវជ្រាវនិងតម្កល់ឯកសារអង្គរនៃ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសរសេរថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលគេឃើញសព្វថ្ងៃចាប់ពីចំណុចបំពេញរាជមកជាសមិទ្ធិផលនៃស្នាដៃមនុស្សបង្កើតឡើងនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។ស្ទឹងនេះកើតពីអូរតូចៗដែលហូរពីភ្នំផ្សេងៗដែលស្ថិតនៅខាងជើងវាលរាប[[អង្គរ]]បន្ទាប់មកវាជួបគ្នានៅច្រកមួយមុននឹងហូរធ្លាក់ទៅកាន់វាលរាប។ក្នុងនោះក៏មានដៃអូរតូចៗជាច្រើនបានហូរមកភ្ជាប់បន្ថែមទៀតដែលប្រភព ០២ សំខាន់ៗដែលគេស្គាល់ច្បាស់នោះគឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរធំមានប្រភពពី[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីទិសឦសាននៃ[[អង្គរ|រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតនៅក្នុងឯកសាររបស់លោកបន្ថែមទៀតថា[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានលក្ខណៈខ្ពង់រាបមានបណ្តោយ ២៥ គីឡូម៉ែត្រលាតសន្ធឹងពីទិសពាយ័ព្យមកទិសអាគ្នេយ៍និងមានទទឹង ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីទិសនិរតីមកឦសាននិងមានកម្ពស់ ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤៥០ ម៉ែត្រប្រៀបនឹងវាលទំនាបជុំវិញ។ជ្រលងចុងខាងកើតនៃ[[ភ្នំគូលែន|ខ្ពង់រាបគូលែន]]មានជប់ធំមួយដែលឲ្យកំណើតទៅផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ ០២ គឺ[[អូរថ្មដាប់]]និង[[អូរធំ]]។ចេញពីជប់[[អូរធំ]]ហូរធ្លាក់ចុះមកពីទិសពាយ័ព្យដោយទទួលទឹកពីអូរតូចៗជាច្រើនបត់បែនតាមជ្រលងថ្មហើយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីប្រភពទើបទៅដល់ទឹកធ្លាក់ម្តុំព្រះអង្គធំ។ជាបន្តបន្ទាប់វាបន្តដំណើរហូរទៅមុខហូរចុះយ៉ាងឆ្ងាយទើបទៅដល់ជើង[[ភ្នំហប់]]ផ្នែកខាងកើត។ចុងក្រោយ[[អូរធំ]]ហូរចុះមកខាងលិច ប្រសព្វនឹង[[ស្ទឹងឬស្សី]]ហើយហូរចុះមកត្បូងរួមគ្នាបង្កើតជា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ចំណែក[[អូរក្បាលស្ពាន]]វិញអូរនេះមានប្រភពពី[[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]និង[[ភ្នំក្រោល]]។[[ក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិឃុនរាម]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]មានចម្ងាយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រទិសឦសានពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]។ឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតទៀតថា[[អូរក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅលើកម្ពស់ប្រមាណ ២០០ ម៉ែត្រពីផ្ទៃទឹកសមុទ្រហូរចុះពីទិសពាយ័ព្យមកអាគ្នេយ៍បង្កើតជាទឹកធ្លាក់មួយមានកម្ពស់ពី ០៥ ទៅ ០៦ ម៉ែត្ររួចចូលទៅក្នុង[[អូរឬស្សី]]និងបន្តហូរទៅជួប[[អូរធំ]]ស្ថិតនៅជើង[[ភ្នំហប់]]។[[អូរធំ]]និង[[អូរឬស្សី]]ក៏ហូរចូលគ្នាបង្កើតជាស្ទឹងតែមួយគឺ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលហូរចុះទៅខាងត្បូងស្រោចស្រព[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]មុននឹងហូរចាក់ទៅ[[បឹងទន្លេសាប]]។ទឹកដែលហូរតាម[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]ទទួលមន្តពីចម្លាក់ជាច្រើនមានដូចជា[[ស្ទឹងលិង្គមួយពាន់|លិង្គមួយពាន់]]ដែលត្រូវបានឆ្លាក់នៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥៤ នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]]។ទឹកនេះហូរធ្លាក់ចូលទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]បន្តកាត់តាម[[ក្រុងអង្គរ|អង្គរ]]និងធ្លាក់ចូល[[បឹងទន្លេសាប]]។តាមអ្នកមានជំនឿទឹកនេះគឺជាប្រភពនៃសេចក្តីចម្រុងចម្រើននិងត្រជាក់ត្រជុំ។ [[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចជា[[ទន្លេគង្គា]]នៅក្នុង[[ទីក្រុងពារាណសី]] [[ប្រទេសឥណ្ឌា]]។[[ទន្លេគង្គា]]មានប្រភពពី[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]។តាម[[ហិណ្ឌូសាសនា|សាសនាព្រាហ្មណ៍]]ទន្លេនេះមានកំណើតនៅឋានសួគ៌។[[ទន្លេគង្គា]]ហូរធ្លាក់មកលើដីមានរូបរាងជាភ្លៀងរួចជ្រាបចូលទៅក្នុងដីនិងចុងបញ្ចប់ហូរចេញមកវិញផ្តល់ជាប្រភពទឹកទៅស្ទឹងទន្លេទាំងឡាយ។ភ្នំនៅក្បែរវាលនិង[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]ទទួលទឹកភ្លៀងនៅរដូវវស្សាជាមួយគ្នាគឺរដូវមូសុងវស្សាភ្នំទាំងនោះជាអាងទឹកធម្មជាតិនិងជាប្រភពនៃស្ទឹងនិងទន្លេទាំងពូងដែលហូរមកកាន់តំបន់ទំនាប។បន្ទាប់មកមនុស្សបានចាត់ចែងរៀបចំយកទឹកស្ទឹងទន្លេទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ទៅតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ខ្លួន។នៅ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ស្រុកខ្មែរ]]គ្មាន[[ទន្លេគង្គា]]ដូច[[ឥណ្ឌា]]ទេ។ដូច្នេះហើយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានកែច្នៃរៀបចំប្រភពស្ទឹងដើម្បីប្រដូចទៅនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។ដូចជានៅ[[ភ្នំគូលែន]]និង[[ក្បាលស្ពាន]]ជាក់ស្ដែង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានឆ្លាក់លិង្គនិងរូបទេពផ្សេងៗនៅតាមបណ្តោយ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរទាំង ០២ នេះគឺជាប្រភពនៃ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ទឹកហូរកាត់តាមលិង្គប្រៀបដូចជាភ្លៀងធ្លាក់មកពីភ្នួងព្រះកេសា[[ព្រះសិវៈ]]។ហេតុនេះហើយដែលគេថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។<ref>{{Cite web |title=ស្ទឹង​សៀមរាប​ប្រដូច​ទៅនឹង​ទន្លេ​គង្គា​របស់​ឥណ្ឌា​ |url=https://thmeythmey.com/detail/46648 |access-date=2025-06-16 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[File:Varanasiganga.jpg|thumb|ទន្លេគង្គានៅទីក្រុងពារាណសី]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន]] [[File:Phnom Bok5.JPG|thumb|ភ្នំបូក]] ខេត្តសៀមរាប គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]តាមបណ្តោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] ដែលមានចម្ងាយ ៣១៤ គីឡូម៉ែត្រពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]មានពំ្រប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ខេត្តបាត់ដំបង]]និង[[បឹងទន្លេសាប]]។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់[[បឹងទន្លេសាប]]ប្រវែង ៨២ គីឡូម៉ែត្រដែលស្ថិតជាប់នឹង[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម|ស្រុកសូត្រនិគម]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។ខេត្តសៀមរាបមានផ្ទៃក្រឡាសរុបប្រមាណ ១០២៩៩.៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េចែកចេញជា ១៣ ក្រុងនិងស្រុកដែលនៅក្នុងនោះមាន ០២ ក្រុង ១៤ សង្កាត់ និង ១១ ស្រុក ៨៦ ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ។ខេត្តនេះមានសណ្ឋានដីចែកជា ០៣ តំបន់សំខាន់ៗដោយតំបន់ខ្ពស់(តំបន់ខ្ពង់រាបឬតំបន់ព្រៃភ្នំ)គឺជាតំបន់ចម្ការ ឈើហូបផ្លែ និង ដំណាំឧស្សាហកម្មស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ ភាគឧត្តរ និង ភាគឦសាននៃខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកអង្គរជុំ]] និង [[ស្រុកស្វាយលើ]]។តំបន់វាលទំនាប(តំបន់វាលស្រែ)ដែលលាតសន្ធឹងតាមដង[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] នៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។តំបន់ទំនាបគឺជាតំបន់ជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដែលស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើតនៃខេត្តសៀមរាបមាន[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកជីក្រែង]]។នៅរដូវវស្សាតំបន់នេះទទួលរងនូវការលិចទឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំមួយភាគគឺជាតំបន់ព្រៃលិចទឹកដែលជាជម្រកត្រីពងកូនចំណែកខាងលើនៃតំបន់នេះគឺជាកន្លែងធ្វើស្រូវឡើងទឹកនៅរដូវវស្សានិងដាំដំណាំបន្លែធ្វើនៅរដូវប្រាំង។ក្រៅពីផ្ទៃដីកសិកម្មនៅក្នុងនោះមានផ្ទៃដីព្រៃភ្នំ ដីព្រៃលិចទឹក ស្ទឹង បឹងបួរ និង អាងទឹក។<ref>{{Cite web |last=intocambodia.org |date=2022-07-27 |title=Siem Reap Province - IntoCambodia.org |url=https://intocambodia.org/content/siem-reap-province |access-date=2025-12-15 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=សក្កានុពលអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងខេត្តសៀមរាបឆ្នាំ២០២៤ - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|access-date=2025-12-30|archive-date=2025-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403194324/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|url-status=dead}}</ref> [[File:Tonle Sap Lake phases.gif|thumb|ផែនទីនៃបឹងទន្លេសាប]] [[File:Tonle Sap (7).jpg|thumb]] [[File:Kampong Phlouk (42).jpg|thumb|កំពង់ភ្លុក]] == រដ្ឋបាល == ខេត្តសៀមរាប ចែកចេញជា ១៣​ ក្រុង/ស្រុក ១០០ សង្កាត់/ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ<ref name="Cambodia Government Homepage">{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |title=Administration; Siem Reap |website=Kingdom of Cambodia |access-date=2010-06-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |archive-date=27 May 2009 |df=dmy-all |archivedate=2009-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Siem Reap Province postcodes - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine |access-date=2026-01-09 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref>៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដ(ISO code) ! ក្រុងនិងស្រុក ! អក្សរឡាតាំង ! ផែនទីក្រុងនិងស្រុក |- | ១៧០១ | [[ស្រុកអង្គរជុំ]] | Angkor Chum |[[File:1701 Angkor Chum District.svg|thumb]] |- | ១៧០២ | [[ស្រុកអង្គរធំ]] | Angkor Thum |[[File:1702 Angkor Thum District.svg|thumb]] |- | ១៧០៣ | [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] | Banteay Srei |[[File:1703 Banteay Srei District.svg|thumb]] |- | ១៧០៤ | [[ស្រុកជីក្រែង]] | Chi Kraeng |[[File:1704 Chi Kraeng District.svg|thumb]] |- | ១៧០៦ | [[ស្រុកក្រឡាញ់]] | Kralanh |[[File:1706 Kralanh District.svg|thumb]] |- | ១៧០៧ | [[ស្រុកពួក]] | Puok |[[File:1707 Puok District.svg|thumb]] |- | ១៧០៩ | [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] | Prasat Bakong |[[File:1709 Prasat Bakong District.svg|thumb]] |- | ១៧១០ | [[ក្រុងសៀមរាប]] | Siem Reab |[[File:1710 Siem Reap Municipality.svg|thumb]] |- | ១៧១១ | [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] | Soutr Nikom |[[File:1711 Soutr Nikom District.svg|thumb]] |- | ១៧១២ | [[ស្រុកស្រីស្នំ]] | Srei Snam |[[File:1712 Srei Snam District.svg|thumb]] |- | ១៧១៣ | [[ស្រុកស្វាយលើ]] | Svay Leu |[[File:1713 Svay Leu District.svg|thumb]] |- | ១៧១៤ | [[ស្រុកវ៉ារិន]] | Varin |[[File:1714 Varin District.svg|thumb]] |- | ១៧១៥ | [[ក្រុងរុនតាឯក]] | Run Ta Ek |- |} == មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន == [[File:Siem Reap Airport From Upstairs (12381535463).jpg|thumb]] [[File:Siem_reap_airport.JPG|thumb|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប (Siem Reap International Airport)]] '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]''' គឺជា[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិគោកដូង]] [[សង្កាត់ទឹកវិល]] [[ក្រុងសៀមរាប]]សម្រាប់បម្រើឲ្យ[[ក្រុងអង្គរ|ខេត្តសៀមរាបទឹកដីអង្គរ]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ]]ត្រូវបានបើកដំណើរការនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ និងបានបិទទៅវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នៅពេលបើកដំណើរការ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]ជាផ្លូវការ។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលមមាញឹកជាងគេទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ]]។<ref>{{cite web|url=http://cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|title=Cambodia Airports Traffic Data|website=Cambodia-airports.com|access-date=2025-06-16|archivedate=2009-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090911094100/http://www.cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|url-status=dead}}</ref><ref name="CAPA">{{Cite web |title=New Siem Reap-Angkor International Airport New Airport Profile {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/data/profiles/newairports/new-siem-reap-angkor-international-airport |access-date=2022-12-06 |website=centreforaviation.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref> '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]''' គឺជា[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិក្រៀលពង]] [[ឃុំពពេល]] និង [[ភូមិប្រវ៉ាល]] [[ឃុំតាយ៉ែក]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]]សម្រាប់បម្រើឲ្យ[[ក្រុងអង្គរ|ខេត្តសៀមរាបទឹកដីអង្គរ]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ១៨ គីឡូម៉ែត្រភាគឦសាន[[ឃុំដំដែក]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ៤០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] និង ៥០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលធំជាងគេបង្អស់ទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោតាខ្មៅ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ]]នៅក្នុង[[ភូមិតាព្រហ្ម]] [[ឃុំបឹងខ្យាង]] [[ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង]] [[ខេត្តកណ្តាល]]។<ref name="CAPA"/><ref name=cnn>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/cambodia-siem-reap-airport-angkor-wat/index.html|title=Cambodia's newest and biggest airport opens in Siem Reap, the gateway to UNESCO-listed Angkor|work=[[CNN]]|date=18 October 2023|accessdate=24 October 2023}}</ref>[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៧០០ ហិកតានិងមានផ្លូវរត់ប្រវែង ៣៦០០ ម៉ែត្រ។<ref>{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/business/2023/10/16/cambodia-airport-angkor-wat-tourism-siem-reap/1fa94f8e-6c2f-11ee-b01a-f593caa04363_story.html|title=Cambodia Opens New Airport To Serve Angkor Wat|website=Washingtonpost.com|accessdate= October 18, 2023}}</ref> [[File:Pier at Phnom Krom, Siem Reap - panoramio.jpg|thumb]] [[File:Tonle_Sap_boat.jpg|thumb|មធ្យោបាយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប]] ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់ខេត្តសៀមរាបបានតាមរយៈ[[ព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ|ច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]។ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិធ្វើដំណើរតាមឡានតាក់ស៊ីពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត|ទីក្រុងប៉ោយប៉ែត]]និងពី[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត|ទីក្រុងប៉ោយប៉ែត]]ទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]គឺត្រូវចំណាយពេលពី ០៦ ទៅ ១០ ម៉ោងអាស្រ័យលើពេលវេលាឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ការធ្វើដំណើរទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]ដោយចេញពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬធ្វើដំណើរតាមរយៈរថភ្លើងទៅកាន់ស្ថានីយ៍ព្រំដែន[[ផ្សាររ៉ុងក្លឿ]] [[ស្រុកអរញ្ញ(ខេត្តស្រះកែវ)|ស្រុកអារញ្ញ]] [[ខេត្តស្រះកែវ]]ហើយបន្តដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬតាក់ស៊ីទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]។<ref>{{cite web |url=http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |title=How to get from Siem Reap to Bangkok? |website=tripsget.com |access-date=31 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |archive-date=27 May 2016 |url-status=dead |archivedate=27 ឧសភា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ }}</ref> == តំបន់ទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប == [[File:Angkor Ruins from Space.jpg|thumb]] [[File:Angkor_Satellit_mit_Karte.jpg|thumb]] បើតាមប្រវត្តិសាស្ដ្រទឹកដីខេត្តសៀមរាបៗគឺជាតំបន់រាជធានីរបស់[[ចក្រភពខ្មែរ]]នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៣។ដោយសារមូលហេតុខាងលើនេះហើយទើបរហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះគេនៅឃើញមានសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]យ៉ាងច្រើននៅពាសពេញទឹកដីដ៏បវរនៃខេត្តសៀមរាបនេះ។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-04-21 |title=តើដឹងថា ខេត្តក្រុងទាំង ២៥ មានសេសសល់សំណង់ប្រាសាទបុរាណ​អីខ្លះ? |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/894632 |access-date=2025-11-08 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref>ប្រាសាទទាំងឡាយនៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំងពិភពលោកគឺស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡា ៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។សព្វថ្ងៃប្រាសាទមួយចំនួនត្រូវបានរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់។ប្រាសាទទាំងឡាយត្រូវបានកសាងឡើងនៅរវាងសតវត្សរ៍ទី ០៩ និងទី ១៣។កម្មវិធីកសាងឥតឈប់ឈរត្រូវបានប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]ជាបន្តបន្ទាប់ដែលអាចប្រៀបធៀបបានទៅនឹងសំណង់[[មហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា|ប្រាសាទមហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា]]ដែលកសាងឡើងនៅក្នុង[[រាជវង្សទី ០៤ នៃអេហ្ស៊ីបបុរាណ]]និងសំណង់ប្រាសាទដទៃទៀតនៅក្នុង[[អេហ្ស៊ីប|ប្រទេសអេហ្ស៊ីប]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]បានកសាងប្រាសាទទាំងនេះដោយប្រើកម្លាំងកម្មករយ៉ាងច្រើនតាមការប៉ាន់ស្មានការធ្វើសំណង់ថ្មីនីមួយៗអាចប្រើមនុស្សប្រហែល ៧៥០០០០ នាក់នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១២ និង ១៣។ទោះបីជាបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទជាច្រើនក៏ដោយសព្វថ្ងៃនេះគឺមានភស្តុតាងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះចំពោះមនុស្សដែលមករស់នៅពិតប្រាកដនៅទីក្រុងដ៏ចំណាស់មួយនេះកាលពីអតីតកាល។អ្នកធ្វើដំណើរ[[ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់]]ត្រូវបានគេជឿថាគឺជាជនជាតិបស្ចឹមប្រទេសដំបូងគេដែលបានសម្លឹងមិនដាក់ភ្នែកទៅលើភាពអស្ចារ្យនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅពេលទៅទស្សនានៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយកិត្តិយសធំបំផុតចំពោះការរកឃើញ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏អស្ចារ្យបានធ្លាក់ទៅលើអ្នកភូមិសាស្ដ្រ[[ជនជាតិបារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកទស្សនា[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០ ហើយបានតម្កល់ទុកនូវឯកសារនៅឯ[[ប៉ារីស|ទីក្រុងប៉ារីស]]ក្រោយមរណភាពរបស់លោកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨។នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ បេសកកម្មរបស់[[បារាំង]]ជាច្រើនបានមកទស្សនាប្រាសាទបុរាណនិងធ្វើការកាប់ឆ្ការសម្អាតព្រៃពីប្រាសាទហើយបានប្រមូលនូវឯកសារបានយ៉ាងច្រើន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានប្រគល់[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]មកឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្រប់គ្រងវិញដោយសារ[[បារាំង]]គាបសង្កត់ខ្លាំងពេកហើយនៅក្នុងនោះបាននាំមកនូវភ្ញៀវទេសចរឲ្យមកទស្សនា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាលើកដំបូងនៅលើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]។ភ្ញៀវទេសចរអាចជ្រើសរើសទស្សនាតាមវង់តូចដែលរួមមានទីក្រុងដ៏ល្បីល្បាញរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជា]]គឺ[[យសោធរបុរៈ|អង្គរធំ]]និង[[យសោធរបុរៈ|អង្គរតូច]]ដែលមាន[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ជាច្រើននៅទីនោះរួមទាំងរមណីយដ្ឋានជាច្រើនទៀត។ភ្ញៀវទេសចរអាចបន្តដំណើរទៅទស្សនានៅវង់ធំនោះគេនឹងបានឃើញ[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]មួយចំនួនផ្សេងទៀតនិង[[បារាយណ៍]]នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។ប្រសិនបើមានពេលវេលាភ្ញៀវទេសចរអាចទៅទស្សនា[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញផ្សេងៗទៀតដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីប្រាសាទនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ == ឯកសារពិគ្រោះ == swvd14vxvgxh1jlqa82wpg5ldhd2k92 335737 335735 2026-05-24T08:44:54Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន */ 335737 wikitext text/x-wiki '''ខេត្តសៀមរាប'''<ref>{{cite web |title=Geographical Names of the Kingdom of Cambodia |url=https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/8th-uncsgn-docs/inf/8th_UNCSGN_econf.94_INF.30_corr1.pdf |website=UNSTATS |publisher=Eighth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names|date=29 August 2002|access-date=7 June 2019}}</ref> ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap Province) គឺជាខេត្តមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ខេត្តសៀមរាបត្រូវបានដាក់ឈ្មោះបែបនេះគឺដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជម្នះរបស់កងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]វាយឈ្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅ[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។សព្វថ្ងៃខេត្តសៀមរាបត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកថាជាទីតាំងនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញ។ខេត្តនេះគឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារខេត្តនេះមាន[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ដទៃទៀតជាច្រើន។ថ្មីៗនេះ[[ក្រុងសៀមរាប]]កំពុងប្រែក្លាយរូបរាងទៅជាក្រុងទំនើបតាមរយៈកំណើនសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន ហាងលក់ទំនិញជាដើមដែលបម្រើឲ្យវិស័យទេសចរណ៍។រមណីយដ្ឋានបុរាណនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ជាច្រើនដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុងនិងក្រៅក្រុងនៃខេត្តសៀមរាបគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវទេសចរមកពីគ្រប់ទិសទីទស្សនានិងសិក្សាស្វែងយល់អំពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ និង សង្គមធម៌របស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានរងនូវការលុកលុយជាច្រើនដងពីពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ហើយទីបំផុត[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។គួររំលឹកផងដែរថារាជធានីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបានប្តូរពី[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣២ រួចបន្តទៅ[[លង្វែក|រាជធានីលង្វែក]]និង[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គ]]ហើយត្រឡប់ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦។ជនជាតិបទេសដែលបានមកដល់[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]មុនគេគឺអ្នករុករក[[ជនជាតិបារាំង]]លោក[[ហង់រី មូហូត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០(នា[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]សតវត្សរ៍ទី ១៦ ក៏មានជនបរទេសខាងបស្ចឹមលោកក៏បានមកមើល[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]រួចមកហើយដែរ)។<ref>''ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ[[ជនជាតិខ្មែរ]]សតវត្សរ៍ទី ១៥-១៩៥៣ (ភាគទី ០២)''</ref>[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]គឺជាគោលដៅចម្បងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទូទាំងពិភពលោកហើយក៏ជាតំបន់ដែលសម្បូរទៅដោយសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]តូចធំជាច្រើនអនេកដែលជាទីស្ថានរបស់ពពួកអាទិទេពទាំងឡាយទាំងពួងផងដែរ។ {{Infobox settlement | name = ខេត្តសៀមរាប | native_name = Siem Reap Province | native_name_lang = | settlement_type = [[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្ត]] | image_skyline = Angkor Wat from moat.jpg | image_caption = [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]](ព្រះបរមវិស្ណុលោក) | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = ច្រកចូលទៅកាន់អង្គរ | motto = | image_map = Cambodia Siem Reap locator map.svg | map_caption = ផែនទីនៃខេត្តសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = Location of Siem Reap in Cambodia | coordinates_type = type:adm1st_region:KH | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{CAM}} | established_title2 = ក្លាយជាខេត្ត | established_date2 = ថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧<ref>{{Cite web|url=http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html/|title=History of Siem Reap|website=siemreap.gov.kh|access-date=17 August 2019|archive-date=18 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html|url-status=dead|archivedate=18 កក្កដា 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html}}</ref> | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] និង [[ក្រុងរុនតាឯក]] | leader_party = | leader_title = គណៈអភិបាល​ខេត្ត | leader_name = ប្រាក់ សោភ័ណ | area_footnotes = | area_total_km2 = 10299 | area_rank = ១០ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher=[[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work=National Institute of Statistics|date=26 January 2021|access-date=3 February 2021|archivedate=26 តុលា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_total = ១,០៩៩,៨២៥ នាក់ | population_rank = ០៥ | population_as_of = ២០២៤ | population_density_km2 = ៩៨ | population_density_rank = ១៣ | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = ក្រុង និង ស្រុក | blank_info_sec1 = ១៣ | blank1_name_sec1 = សង្កាត់ និង ឃុំ | blank1_info_sec1 = ១០០ | blank2_name_sec1 = ភូមិ | blank2_info_sec1 = ៩១០ | timezone1 = [[:en:Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +០៧:០០ | postal_code_type = លេខកូដប្រៃសណីយ៍ | postal_code = ១៧០១០១-១៧១២១២ | area_code_type = លេខកូដតំបន់ | area_code = ០៦៣ | iso_code = KH-១៧ | website = {{URL|www.siemreap.gov.kh}} | footnotes = }} ខេត្តសៀមរាប គឺជា​ខេត្ត​ធំ​ទី ​១០ ​នៅក្នុង​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ចំនួនប្រជាជននៅក្នុងខេត្តនេះកើនឡើងដល់ខ្ទង់លាននាក់ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។មួយផ្នែកធំនៃព្រំដែនភាគខាងត្បូងរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដូច្នេះហើយបានជាខេត្តសៀមរាបគឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ០៩ ដែលបង្កើតបានជា[[តំបន់អភិរក្សជីវមណ្ឌលទន្លេសាប]]។នាពេលបច្ចុប្បន្នខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីតាំងនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]និង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|តំបន់បេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[យូណេស្កូ|អង្គការយូណេស្កូ]]និងជា[[អច្ឆរិយវត្ថុរបស់ពិភពលោក]]ផងដែរ។ខេត្តនេះក៏ជាទីតាំងរបស់[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញជាច្រើនផ្សេងៗទៀតក្រៅពី[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[អង្គការយូណេស្កូ]]ផងដែរ។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន|ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន]]គឺជារមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនិងធម្មជាតិដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលជាទីពេញនិយមសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិទៅទស្សនាកម្សាន្តនិងជាទីតាំងនៃ[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ធំរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ផងដែរ។ [[File:Angkor Wat aerial view.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពប្រាសាទអង្គរវត្តពីលើផ្ទៃអាកាស]] [[File:Angkor Wat;- Ta Reach (2).jpg|thumb|បដិមាលោកតារាជ]] == ឈ្មោះនៃខេត្ត == ខេត្តសៀមរាប គឺជាអតីតខេត្តមួយឈ្មោះថា[[ខេត្តមហានគរ]]។ការប្ដូរឈ្មោះមកជាខេត្តសៀមរាបនេះគឺនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។បើតាម[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]មូលហេតុបានជាផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះខេត្តនេះបានបញ្ជាក់ថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៣០ នៃគ្រិស្តសករាជស្ដេចនៃ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរស្រីអយុធ្យា]]បានបញ្ជាឲ្យកងទ័ពខ្លួនវាយលុក[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុង[[ខេត្តមហានគរ]]ដើម្បីបង្ក្រាបការមិនចុះញ៉មរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្ដើម[[ខេត្តមហានគរ]]បានមួយរយៈហើយមេដឹកនាំរបស់ខ្លួនបានទៅទស្សនាប្រាសាទយ៉ាងគួរឲ្យស្ងប់ស្ងែង។បន្ទាប់មកទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្ដេចសៀម]]នេះបានជួបនឹងទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ស្ដេចខ្មែរ]]នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ហើយបានប្រយុទ្ធគ្នាធ្វើឲ្យកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទទួលបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ក្រោយពីទទួលបានជ័យជំនះមក[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានបរិញ្ញាតិ្តឲ្យប្ដូរឈ្មោះ[[ខេត្តមហានគរ]]នេះទៅជាខេត្តសៀមរាបវិញដែលមានន័យថា'''ទ័ពសៀមត្រូវបង្ក្រាបឲ្យរាបនៅទីនេះ'''។<ref>{{Cite web |title=តើឈ្មោះខេត្តសៀមរាប ជាអតីតខេត្តឈ្មោះអ្វី? បានប្តូរមកខេត្តសៀមរ |url=https://www.khmernokor.com/question-answers/agzvm0jy6x |access-date=2025-07-30 |website=Khmernokor}}</ref> អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[ប្រទេសកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]បាន​ពន្យល់​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ថាពាក្យ'''សៀម'''គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ជាតិសាសន៍មួយដែល​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ប្រែ​ឈ្មោះ​ទៅ​ជា'''ថៃ'''ទៅ​ហើយ។រីឯ​ពាក្យ​ថា'''រាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា '''ចាញ់ខ្លបខ្លាច'''។ អនុ​ប្រធាន​ផ្នែក​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ|សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ]]និង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​[[សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា|សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញា​សាស្ត្រ​កម្ពុជា]]លោក[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ថាចាប់​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី ​០៩ និង​ទី​ ១០ នៃគ្រិស្តសករាជខេត្ត​សៀមរាបត្រូវបានគេ​​ប្រើ​ឈ្មោះ​ជា​​[[យសោធរបុរៈ|ទីក្រុងយសោធបុរៈ]]ដោយសារ​តែ​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]ព្រះនាម[[យសោវរ្ម័នទី១|ព្រះបាទយសោ​វរ្ម័ន​ទី​ ១]] ជាអ្នកស្ថាបនិក។ក៏ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មកត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រ​អង្គរ]]វិញ។នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះរាជា​ក្រោយៗ​មកទៀតដែល​បានផ្លាស់​ប្ដូរ​រាជធានី​ទៅ​តាំង​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូងនិង​[[ទួលបាសាន|ទួល​បាសាន]]រហូត​ដល់​[[ភ្នំពេញ|ចតុមុខ]]ជាដើមគឺ​[[អង្គរ|ទីក្រុង​អង្គរ]]ត្រូវ​បាន​បោះ​បង់​ចោល​មួយ​រយៈ។ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មកទើប​មាន​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​គ្រប់គ្រង​​ជារាជធានី​នេះឡើង​វិញ។ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ទៀត​ថាបន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​គ្រប់គ្រង​ជា​រដ្ឋបាល​ឡើង​វិញ​នោះគឺ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]​ត្រូវ​បាន​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៃ​[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរ​ស្រីអយុធ្យា]]ចូល​មក​លុកលុយ​ជា​ច្រើន​លើកចាប់​តាំង​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៤ នៃគ្រិស្តសករាជ។នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៥ ដល់ ១៦ មាន​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​មួយ​អង្គ​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បាន​ធ្វើ​ចម្បាំង​ជាមួយកង​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដើម្បី​បណ្ដេញឲ្យពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចេញ​ពី​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។នៅក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​កាល​នោះគឺកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេងហើយ​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''(អានថា : សៀមម៉ារាប)គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះបន្ទាប់​ពី​ជ័យ​ជម្នះ​របស់​កងទ័ព​[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]លើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''សៀមបាន​ខ្លបខ្លាច​លោក បាន​ចាញ់​លោក បាន​អស់​ឫទ្ធានុភាព ចាញ់រាបដលដី'''។ដូច្នេះគេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា'''តំបន់​សៀមរាប'''នេះ​គឺជា​ទស្សនៈ​របស់​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]របស់​អ្នក​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​នៅក្នុងកេរតំណែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ​ផង​ដែរ។ចំណុច​នេះ​ហើយបានជា​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''។ ការ​អធិប្បាយ​របស់​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]នេះគឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​ផ្សេង​ៗទៀតផងដែរ។ សៀវភៅ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​សង្ខេប​មួយដែល​សរសេរ​ដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]ដែល​បច្ចុប្បន្ន​គឺជា​មន្ត្រី​រាជការ​នៅ​ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបាន​អធិប្បាយ​ថានៅ​ក្នុងឆ្នាំ​ ១៥២៥ [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទ​រាជា]]​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​កងទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែល​ឈ្លាន​ពានឲ្យបរាជ័យ​យ៉ាងអាម៉ាស់នៅ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។ដូច្នេះ​ហើយបាន​ជា​ព្រះអង្គបាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''ទ័ព​សៀមចាញ់​រាប​ដូចជា​កន្ទេលឬទ័ពសៀមចាញ់រាបដល់ដី'''។ បច្ចុប្បន្ន​នេះខេត្តសៀមរាបមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]​ប៉ុណ្ណោះ​ទេក៏ប៉ុន្តែវា​ក៏​កំពុង​នាំ​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]ឲ្យទទួល​បាន​នាម​ថ្មី​មួយ​ទៀតគឺ​'''ព្រះរាជាណាចក្រ​អច្ឆរិយៈ'''ដោយសារ​តែ​ភាព​ល្បីល្បាញ​ខាង​វប្បធម៌​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។<ref>{{Cite web |title=អត្ថន័យ​នៃ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​សៀមរាប |url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |access-date=2023-03-16 |website=www-rfa-org.cdn.ampproject.org |archivedate=2023-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316035301/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |url-status=dead }}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == === សម័យមុនអង្គរ === [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6871645593).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន(មហេន្ទ្របវ៌ត ឬ មហិន្រ្ទបព៌ត)]] អ្នកស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិវិទ្យានិងបុរាណវិទ្យាជាច្រើនបានអះអាងថាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]បានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ក្រោយពីព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះបានយាងមកពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០០ នៃគ្រិស្តសករាជ។តាមឯកសារខាងលើបានឲ្យដឹងថា[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] កាលនៅក្នុងដំណាក់កាលទី ០២ ទ្រង់គង់នៅ[[ឥន្ទ្របុរៈ|ទីក្រុងឥន្រ្ទបុរៈ]]នៅ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]បន្ទាប់មកទ្រង់គង់នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។និងចុងក្រោយបំផុតទ្រង់គង់នៅ[[ហរិហរាល័យ|ទីក្រុងហរិហរាល័យ]](តំបន់រលួស)ដែលជារាជធានីដើមនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|វប្បធម៌អង្គរ]]បានផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជគឺនៅពេលដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] បានអភិសេកជាព្រះមហាក្សត្រនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ការអភិសេករបស់ព្រះអង្គគឺឈរនៅលើមូលដ្ឋាននៃ[[ពិធីទេវរាជ]]ដែលបានផ្តល់ចំពោះព្រះអង្គនូវមហិទ្ធិប្ញទ្ធិដើម្បីធ្វើការបង្រួបបង្រួមជាតិហើយជាឆ្នាំដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ប្រារព្ធ[[ពិធីទេវរាជ]]នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ព្រះអង្គបានបើកសករាជថ្មីមួយដែលធ្វើឲ្យអរិយធម៌វប្បធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]រីកចម្រើនរុងរឿងនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]។ការអះអាងបែបនេះក៏បានបង្អាញឲ្យដឹងទៀតថាវប្បធម៌‌[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]](មុនអង្គរ)គឺយោងតាមឯកសារមួយចំនួនដែលផែ្អកតាមកំណត់ហេតុរបស់[[ចិន]]។ឯកសាររបស់គេបានសម្អាងលើកំណត់ត្រាផងនិងស្ថាបត្យកម្មប្រាង្គប្រាសាទមួយចំនួនផង។រីឯព្រឹត្តិការណ៍ដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ជាខ្លាំងមួយទៀតគឺនៅក្នុងអំឡុង[[ចេនឡា|សម័យចេនឡា]]នៅលើទឹកដីបវរនៃ[[អង្គរ|ខេត្តសៀមរាបអង្គរ]]។កំណត់ហេតុ[[ចិន]]បានឲ្យដឹងថាទីក្រុងដំបូងបំផុតនៅខេត្តសៀមរាបមានឈ្មោះថា'''នគរគម្ពីរ'''ដែលសិ្ថតនៅរវាង[[បារាយណ៍ខាងលិច]]និង[[បារាយណ៍ខាងកើត]]នៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|សេ្តចខែ្មរ]]ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅ[[នគរគម្ពីរ]]នេះគឺ[[ចន្ទ្រវម្ម៌|ព្រះបាទចន្ទ្រវម្ម៌]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងបនែ្ថមទៀតថាកាលពី[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]]នាអំឡុងឆ្នាំ ៨០២ នេះសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិយាកាសង្គមរបស់[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]មានការវិវត្តជាវិជ្ជមាន។គេបានឃើញមានការរៀបចំដែនដីឬនគរូបនីយកម្មដែនដីនៅក្នុងតំបន់នីមួយៗនៃខេត្តនេះយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅហើយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ០៦ នៃដើមសតវត្សរ៍ទី ០៧ នៃគ្រិស្តសករាជ។[[ជនជាតិខ្មែរ|ជនជាតិខែ្មរ]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះមហាក្សត្រនិងពួកព្រាហ្មបុរោហិតបានចាប់ផ្តើមគម្រោងការកសាងប្រាសាទឥដ្ឋដំបូងបង្អស់ជាច្រើន។រីឯវិស័យសង្គមកិច្ចវិញគេបានដឹងថា[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]ចូលចិត្តកសាងទីលំនៅរបស់ខ្លួននៅកែ្បរ[[បឹងទន្លេសាប|បឹងទនេ្លសាប]]កែ្បរអូរស្ទឹងធម្មជាតិជាដើម។ការកសាងប្រាសាទក៏ដូច្នោះដែរគឺ[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]តែងតែជ្រើសរើសរកទីតាំងណាខ្ពស់មិនលិចទឹកនៅរដូវវស្សាគំនិតរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខែ្មរ]]នៅក្នុងការជ្រើសរើសទីតាំងខ្ពស់សម្រាប់ការកសាងសំណង់ផេ្សងៗគឺជាប្រយោជន៍រួមគឺនៅតែបន្តរហូតមកទល់សព្វថៃ្ងនេះ។ === សម័យអង្គរ === [[File:Bas-relief du Bayon (Angkor Thom) (2341905162).jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពការធ្វើម្ហូបចម្អិនអាហាររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Scène dépouillage (bas-relief du Bayon) (2334493467).jpg|thumb|វិស័យសុខាភិបាលខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Bayonmarket01.JPG|thumb|ទិដ្ឋភាពផ្សារលក់ដូររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Floating Kantong (Loi Krathong) at Bayon, Cambodia.jpg|thumb|ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Sbai Khmer.png|thumb|ចម្លាក់ស្ត្រីពានាស្បៃនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានជ្រើសរើសទីតាំង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ធ្វើជារាជធានីព្រោះស្ថិតនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]និងជាទីប្រជុំនៃជំនួញទាំង ០២ គឺជើងគោកនិងជើងទឹកហើយសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិសព្វគ្រប់ដូចជាត្រីនៅក្នុង[[បឹងទន្លេសាប]] [[ព្រៃឈើ]] [[ថ្មភក់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] [[ឥដ្ឋ]]សម្រាប់កសាងប្រាសាទនិងដីដែលមានជីវជាតិផងដែរ។ខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៥ បានបម្រើការជារាជធានីនិងជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃអំណាចនយោបាយ វប្បធម៌ និង សាសនារបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។ភាពថ្កើងថ្កានរបស់ទីក្រុងគឺជារាជធានីនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលគ្រប់គ្រងដោយស្តេចដែលមានអំណាចជាបន្តបន្ទាប់។ខេត្តសៀមរាបមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃអាណាចក្រហើយមានភាពងាយស្រួលនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងទឹកដីដ៏ធំធេងមួយនេះ។ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនក្លាយជាទីក្រុងដែលមានភាពអ៊ូអរបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល សេដ្ឋកិច្ច និង សាសនានៅក្នុងតំបន់។នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ដែលជាយុគមាសរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ៗបានអនុវត្តនយោបាយវាតទីទឹកដីពង្រឹងអរិយធម៌ឲ្យរីកចម្រើនរុងរឿងនិងកសាងសំណង់ប្រាសាទល្បីល្បាញមួយចំនួនទាំងធំទាំងតូចដែលបង្ហាញអំពីតម្លៃវប្បធម៌អរិយធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ពាសពេញ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]ត្រូវបានបម្រើការជារាជធានីអស់រយៈពេល ០៦ សតវត្សរ៍មកហើយ។នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]មានការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើនលូតលាស់គ្រប់វិស័យនិងមានភាពសម្បូរសប្បាយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]រស់នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]ភាគច្រើនប្រកបមុខរបរកសិកម្មនិងនេសាទជាធំ។តំបន់ជុំវិញ[[បឹងទន្លេសាប]]ជាដីដ៏សម្បូរជីវជាតិ។គេអាចធ្វើស្រែនៅតំបន់នេះប្រហែលជាពីរទៅបីដងនៅក្នុងមួយឆ្នាំដូច្នេះហើយបានជាយើងឃើញមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រមួយចំនួនដែលបន្សល់ទុកតាំងពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]មកម្ល៉េះ។ [[File:Khmer_Empire.png|thumb|ផែនទី[[ចក្រភពខ្មែរ]] (៨០២-១៤៣១)]] === សម័យក្រោយអង្គរ === [[File:Angkor1866.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ]] [[File:View of the West Entrance of Angkor Wat by Delaporte 1873.jpg|thumb|គំនូរប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣]] [[File:Angkor Wat November 1964 12.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤]] បើយោងតាមឯកសារក្រោយពីកងទ័ពរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ទទួលបានជ័យជម្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ឈ្លានពានជាស្ថាពរនៅព្រះរាជនគរគឺ[[អង្គរធំ]]ពោលគឺបានវាយកម្ទេចទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]រាបស្មើនឹងដីបានជា[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដាក់ឈ្មោះថា[[ខេត្តសៀមរាប]]។ស្ថានការណ៍បែបនេះបានធ្វើឲ្យយើងយល់ថាជាដើមកំណើតនៃការកកើតឈ្មោះខេត្តសៀមរាបតាំងពីរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះបើទោះបីជា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ច្បាប់[[ឧកញ៉ាព្រះឃ្លាំងនង]]មិនបាននិយាយដោយចំហក៏ដោយ។ប្រសិនជាយើងបើកច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ខាងលើមកមើលយើងពិតជាស្លុតចិត្តដោយហេតុថាកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានរុករាន[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ឥតឈប់ឈរជាច្រើនលើក។ពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក្រោយពីដណ្តើមបានអាណា[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួនដែលសព្វថ្ងៃបានក្លាយទៅជាទឹកដី[[ថៃ|សៀម]]រួចទៅហើយនោះក៏បាននាំសង្គ្រាមចូលទៅយ៉ាងជ្រៅចំកណ្តាលបេះដូងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]តែម្តងគឺ[[អង្គរ|ទីក្រុងមហានគរ]]ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តសៀមរាបតែពីមុនហៅថា'''ស្រុកនគរវត្ត'''ដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិក្តៅពីមុនមក។ប៉ុន្តែលើកនេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ត្រឡប់ទៅ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|ក្រុងអយុធ្យា]]វិញក្រោយពីត្រូវចាញ់សង្គ្រាមនៅចុល្លសករាជ ៩០២ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៥៤១ នៃគ្រិស្តសករាជ។កាលបើពិនិត្យលើទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រចាស់ដែលបានកើតឡើងនៅលើទឹកដីដ៏បវរដែលជាទីតាំងនៃព្រះរាជនគរយើងបានឲ្យដឹងថានៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៨|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ៨]] និងដើមរាជ្យរបស់[[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣|ព្រះបាទឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] រវាងឆ្នាំ ១២៩៦ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានបើកការវាយលុកមួយដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដើម្បីយក[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ធ្វើជាស្រុកឬនគរចំណុះរបស់ខ្លួនហើយមហិច្ឆតានេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានសម្រេចជាស្ថាពរព្រោះថាអាណាខេត្តមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគកណ្តាលដូចជា[[ខេត្តសុខោទ័យ]] [[ខេត្តកំពែងពេជ្រ|កំពែងពេជ្រ]] និង ខេត្តរណបនៃខេត្តទាំងនោះព្រមទាំងអាណាខេត្តដទៃៗឯទៀតដែលស្ថិតនៅជ្រលងនៃដង[[ទន្លេចៅព្រះយា|ទន្លេមេណាម]]ដូចជា[[ខេត្តអយុធ្យា]]និង[[ខេត្តសុពណ៌បុរី]]។បន្ទាប់ពីបានទទួលជ័យជម្នះលើខេត្តទាំងឡាយនោះ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានពង្រឹងបណ្តាញអំណាចរបស់ខ្លួន។សង្គ្រាមឈ្លានពានមួយដែលគេត្រូវកត់សម្គាល់ដែលបានកើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់នៅលើទឹកដី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[លំពង្សរាជា|ព្រះបាទលំពង្សរាជា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៥២។ចំពោះចម្បាំងនេះច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]បានបញ្ជាក់ថាគឺភាគីឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានទទួលជ័យជម្នះលើទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានកាន់កាប់[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។មុននឹងដកថយចេញពួកវាបានកេណ្ឌឈ្លើយសឹក[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ជាច្រើនម៉ឺននាក់នាំទៅកាន់[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។នៅក្នុងឱកាសនោះផងដែរពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានលួចប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]គ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១ គឺជាឆ្នាំដែលកំណត់នូវឱនភាព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលប្រឈមនិងការវាតទីនិយមរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលគ្មានទីបញ្ចប់។ពិតណាស់ទោះបីជាភ្លើងសង្គ្រាមឈ្លានពានបានកន្លងផុតជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយក្តីក៏ប៉ុន្តែវាបានបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមរបួសដ៏ឈឺចាប់នៅក្នុងផ្នត់គំនិត[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្មានថ្ងៃបំភ្លេចបាន។បើតាមច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]គឺនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]](១៥១៦ ដល់ ១៥៥៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]មកឈ្លានពាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ហើយត្រូវបានកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បង្ក្រាបរាបស្មើទល់នឹងដីនៅត្រង់[[ស្ទឹងសៀមរាប|ស្ទឹងអង្គរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៤១ ដោយហេតុនេះហើយបានជាព្រះអង្គត្រាស់បង្គាប់ឲ្យគេហៅតំបន់នេះថា'''តំបន់សៀមរាប'''ដើម្បីទុកជាការចងចាំរួមរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]អំពីជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់នេះមុនទីតាំងនេះបានក្លាយទៅជាស្រុកហើយបន្ទាប់មកទៀតក្លាយជាខេត្តនា[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណាព្យាបាលបារាំង]]។ព្រឹត្តិការណ៍មួយគួរឲ្យកត់សម្គាល់គឺស្តេចអង្គនេះបានឆ្លាក់បង្ហើយនូវចម្លាក់មួយចំនួនដែល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] មិនទាន់ឆ្លាក់រួច។ទោះបីជាបានទទួលបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខនេះក្តីទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏នៅតែទន្ទ្រាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|មាតុភូមិខ្មែរ]]មិនស្រាកស្រាន្តឡើយហើយអំពើនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៤ [[លង្វែក|ទីក្រុងលង្វែក]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្តើមបានពី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ព្រះនាម[[នរិន្ទសួន|ស្ដេចនរិន្ទសួន]]។ចំពោះបរាជ័យនៃកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលដឹកនាំដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ដែលបានយកលេសថាដោយសារ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មិនបានប្រគល់ដំរីសមួយក្បាលបានជាមកវាយលុក[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]។បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក[[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ]]បានបញ្ជាក់ថា[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]គឺជា[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]ដ៏ខ្លាំងពូកែជាងគេបំផុតនា[[សម័យក្រោយអង្គរ]]ដោយហេតុថាស្តេចអង្គនេះមិនត្រឹមតែបានខិតខំស្តារប្រទេសជាតិតែប៉ុណ្ណោះនោះទេព្រះអង្គថែមទាំងមានមហិច្ឆិតាវាយដណ្តើមយក[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួននៅក្នុង[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បច្ចុប្បន្នដូចជា[[ខេត្តនគររាជសីមា]] [[ខេត្តបុរីរម្យ]] [[ខេត្តសុរិន្ទ្រ]] [[ខេត្តសង្គឹត]] [[ខេត្តគោកខ័ណ្ឌ]] [[ខេត្តស៊ីសាកេត|ខេត្តសិរីសាកេត]] [[ខេត្តសុវណ៌ភូមិ ឬ សុវណ្ណភូមិ|ខេត្តសុវណ្ណភូមិ]] [[ខេត្តឧប្បលរាជធានី]] [[ខេត្តច័ន្ទបុរី]] [[ខេត្តត្រាច]] [[ខេត្តស្រះកែវ]] [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ]] [[ខេត្តរយ៉ង]] [[ខេត្តបស្ចឹមបុរី]] [[ខេត្តនាងរង]]ជាដើមដែល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានដណ្តើមយកបានពីមុនៗមកវិញ។មានហេតុផលជាច្រើនដើម្បីបញ្ជាក់ថាហេតុដូចម្តេចបានជានៅក្នុង[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ព្រះរាជពង្សាវតារសៀម]]ដូចជាច្បាប់របស់[[នព្វរ័ត្ន|អ្នកអង្គម្ចាស់នព្វរ័ត្ន]]តែងឡើងនៅក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤២០ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជ ១៨៧៧ បានប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''([[ភាសាសៀម|សៀម]] : เสียมราฐ)ជំនួសឲ្យពាក្យ'''សៀមរាប'''ទៅវិញ។តាមពិតទៅការប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''(សៀមម៉ារ៉ាត)គឺដើម្បីហៅទីប្រជុំជនមួយដែលពីមុនគឺជាសមរភូមិឬទីលានប្រយុទ្ធស៊ីសាច់ហុតឈាមរវាង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ស្ថិតនៅក្នុង'''ស្រុកនគរវត្ត'''គឺបណ្តាលមកពីអាជ្ញាធរ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[រាមាទី ៣|ស្ដេចរាមាទី ៣]] មិនចង់រំលឹកនូវភាពបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខរបស់កងទ័ពឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]របស់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះបើទោះបីជាសម័យនោះព្រះអង្គបានត្រួតត្រា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ក៏ដោយ។យ៉ាងណាមិញគឺដោយសារតែហេតុការណ៍នេះហើយទើប[[រាមាទី ៤|ស្ដេចរាមាទី ៤]] ដែលបានគ្រប់គ្រង[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាមួយ[[អណ្ណាម|អាណ្ណាម]]ព្រះអង្គក៏បានប្រើពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ជំនួសឲ្យពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងសៀមម៉ារ៉ាត'''ផងដែរ។គ្មានឯកសាររបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ណាមួយដែលបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់លាស់អំពីការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះពី'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ទៅជា'''សៀមរាប'''នោះទេហើយបើមានក៏អាចស្ថិតនៅក្នុងដើមសម័យរជ្ជកាលទី​ ០៣ ដែលជាសម័យបាងកកដែលគេហៅថា[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|រតនកោសិន្ទ្រ៍]]។ប៉ុន្តែចំពោះ[[ជនជាតិខ្មែរ]]វិញឈ្មោះ'''សៀមរាប'''ពិតជាត្រូវបានផ្តើមឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]យ៉ាងពិតប្រាកដឥតក្លែងក្លាយបើទោះបីជាទឡ្ហីករណ៍មានខ្វះចន្លោះយ៉ាងណាក៏ដោយព្រោះថាការតាំងឈ្មោះ'''សៀមរាប'''នេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យឬជំនឿលេងសើចនោះទេជាពិសេសនៅក្នុងសម័យកាលមួយដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅច្បាំងគ្នាមិនឈប់មិនឈរ។ដូច្នេះការចង់យល់ឲ្យលម្អិតអំពីប្រវត្តិពិតនៃឈ្មោះ'''សៀមរាប'''តម្រូវឲ្យយើងស្គាល់អំពីបរិបទសង្គមនយោបាយហើយអំពើនេះគឺជាការចាំបាច់បំផុត។បើតាមសៀវភៅ[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]]រៀបរៀងដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]បានអធិប្បាយថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥២៥ នៃគ្រិស្ដសករាជ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានវាយបង្ក្រាបកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលឈ្លានពានឲ្យបរាជ័យនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ដូច្នេះហើយបានជាព្រះអង្គបានដាក់ឈ្មោះថា'''សៀមរាប'''គឺមានន័យថាទ័ព'''សៀមចាញ់រាបដូចកន្ទេល'''។<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ខេត្តសៀមរាប ៖ ប្រវត្តិ​សាវតារ និង​ប្រវត្តិ​ឈ្មោះខេត្ត​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1142889.html |access-date=2025-12-14 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> ឯកសាររដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាបបានសរសេរថានៅថ្ងៃសុក្រ ០៥ រោច ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក គ្រិស្ដសករាជ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ០៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ[[ស៊ន សំណាង]]ដែលជា[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|ទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]បានដឹកនាំសិក្ខាសាលាមួយស្ដីពីបេសកកម្មស្រាវជ្រាវចងក្រងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃខេត្តសៀមរាបដោយបានលើកឡើងតាមឯកសារដែលឯកឧត្តមបានស្រាវជ្រាវកន្លងមកដោយសង្ខេបដូចខាងក្រោម ៖[[File:Thais_return_Battambang_to_King_Sisowath.jpg|thumb]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧ [[ថៃ|សៀម]]ត្រូវប្រគល់ខេត្ត[[សៀមរាប]] [[ខេត្តបាត់ដំបង|បាត់ដំបង]] [[ខេត្តសិរីសោភ័ណ្ឌ|ស៊ីសុផុន(សិរីសោភ័ណ)]]មកឲ្យ[[បារាំង]]តាម[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧ [[បារាំង]]បានថ្វាយខេត្តសៀមរាបមកឲ្យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ មានខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តជីក្រែង]]ដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបច្ចុប្បន្ននេះ។ពេលនោះ[[បារាំង]]បានរៀបចំ[[ជនជាតិបារាំង]]ជាចៅហ្វាយខេត្តហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលមាននាមស្មើចៅហ្វាយខេត្តនោះដោយ[[បារាំង]]ហៅយើងថាជាចៅហ្វាយស្រុកខេត្តជីក្រែង ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តសៀមរាប។ល។ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ មានកំណែទម្រង់ធំមួយដោយបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលខេត្តដែលមានថ្នាក់ស្រុកនិងខណ្ឌនៅក្នុងខេត្តដោយខេត្តមួយចំនួនដូចជា[[ខេត្តជីក្រែង]]ប្ដូរមកជា[[ស្រុកជីក្រែង]]វិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ [[បារាំង]]បានបង្កើតកងក្រវែលឃុំគឺជាប៉ូលីសជនបទនៅឃុំរួចក៏មានបន្តមកជាបាត្រុយបន្ទាប់ពី[[រេស៊ីដង់បាដេសបារាំង|បាដេសបារាំង]]ម្នាក់បានស្លាប់នៅពេលទៅយកពន្ធនៅ[[ឃុំក្រាំងលាវ(ស្រុករលាប្អៀរ)|ក្រាំងលាវ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣ [[បារាំង]]បានបង្កើតសុរិយោដីដើម្បីយកពន្ធដី * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៤ បានលុបខណ្ឌចោលវិញដោយសារគេបង្កើតខណ្ឌដើម្បីងាយស្រួលប្រមូលពន្ធហើយនៅពេលគេគ្រប់គ្រងការយកពន្ធបានល្អហើយក៏លុបថ្នាក់ខណ្ឌចោលវិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាដោយ[[បារាំង]]កាន់អំណាចហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ចូលក្រុមប្រឹក្សាដើម្បីផ្តល់ប្រឹក្សា * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ មានខេត្តចំនួន ១២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] * មាន ០២ ក្រុមសរសេរប្រវត្តិខេត្តមានក្រុមទី ០១ ចៅហ្វាយខេត្តនិងមន្ត្រីខេត្ត និង ក្រុមទី ០២ ក្រុមស្រាវជ្រាវ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិន]]វិទ្យានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ បានបង្កើត[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ដោយកាត់យកឃុំចំនួន ០៣ របស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ឃុំអន្លង់វែង (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំអន្លង់វែង]] [[ឃុំថ្កូវ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំផ្កូវ]] និង [[ឃុំកោះកែរ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំកោះកែរ]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/default/658 |access-date=2025-12-14 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=ប្រវត្តិខេត្តសៀមរាប - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-12-14|archive-date=2025-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110841/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> == សាសនា == {{Pie chart |thumb = right |caption = សាសនានៅក្នុងខេត្តសៀមរាប (ជំរឿនឆ្នាំ ២០១៩)<ref>{{cite web|title=General Population census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|publisher=National Institute of Statistics Ministry of planning|date=October 2020|access-date=2025-04-09|archivedate=2022-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> |label1 = សាសនាព្រះពុទ្ធ |value1 = 99.3 |color1 = Gold |label2 = សាសនាគ្រិស្ត |value2 = 0.4 |color2 = DodgerBlue |label3 = សាសនាអុីស្លាម |value3 = 0.2 |color3 = Green |label4 = សាសនាផ្សេងៗ |value4 = 0.1 |color4 = Black }} សាសនារបស់រដ្ឋគឺ[[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ|សាសនាព្រះពុទ្ធថេរវាទ]]។ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបជាង ៩៩.៣% ជាអ្នកកាន់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|សាសនាព្រះពុទ្ធ]]ប្រមាណជា ០.៤% ជាអ្នកកាន់[[សាសនាគ្រិស្ត]]និង[[សាសនាឥស្លាម|សាសនាអុីស្លាម]]ដែលភាគច្រើនកាន់ដោយ[[ជនជាតិចាម]]គឺ ០.២%។ == ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់ == [[File:Royal Palace, Siem Reap.JPG|thumb|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]] [[File:Royal Independence Gardens, Siem Reap.jpg|thumb|សួនបឹងកាឡូ ឬ ហ្គ្រេនហូថែល]] '''[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]]'''នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅបណ្ដោះអាសន្នរបស់អតីត[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ]]នៃយើងគឺ[[ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]] និង ព្រះរាជអគ្គមហេសី។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះគឺជាទីដែលព្រះអង្គស្នាក់នៅអាស្រ័យពេលស្ដេចយាងមកកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]។បើយើងធ្វើដំណើរពី[[ភ្នំពេញ|ទីក្រុងភ្នំពេញ]]តាម[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]មើលមកខាងស្ដាំដៃយើងនឹងឃើញអគារពណ៌សមួយអមដោយរបងនិងដើមឈើត្រឈឹងត្រឈៃនិងបរិវេណស្រស់ស្រាយដែលមានសួនច្បារធំនៅខាងមុខ(សួនបឹងកាឡូឬហ្គ្រេនហូថែល)នោះហើយគឺជា[[ព្រះរាជដំណាក់]]។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុង[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យបារាំង]]ដាក់អាណានិគមមកលើ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]អំឡុងឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នៅក្នុងសម័យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]គឺស្ថិតនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ហើយ[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]គឺជាវត្តមួយដែលស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ចំកណ្ដាលបេះដូងនៃ[[ក្រុងសៀមរាប]]តែម្ដង។[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ពីមុនគឺជាទីតាំង[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយមក[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានប្ដូរទីតាំងទៅនៅជិតអាស្រម[[ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយពី[[ព្រះរាជដំណាក់]]ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងទីធ្លាបរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវបានប្រែក្លាយជាទីវត្តអារាម[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ជាអកុសល[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]នៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបខ្មែរក្រហម]]ត្រូវបានកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធារបស់ពួកគេ។បច្ចុប្បន្ននេះមិនត្រឹមតែជាទីអារាមរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់ព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និងសម្រាប់ឲ្យពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះក៏ជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជាដល់ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារតែនៅក្នុងវត្តមានពុទ្ធិកបឋមសិក្សាសម្រាប់ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ព្រះធម៌នានា។លើសពីនេះនៅក្នុងបរិវេណវត្តក៏មានសាលាបឋមសិក្សាសម្រាប់ឲ្យកុមារសិក្សារៀនសូត្រផងដែរ។បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់ថ្ងៃតែងតែមានជនានុជនជាច្រើនបានអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលានៅទីនោះ។ដោយឡែកនៅក្នុងវត្តក៏មានបណ្ណាល័យមួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា|បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា]]ដែលបម្រើឲ្យសាធារណជនចូលធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវឯកសារនិងអានសៀវភៅនានាយ៉ាងសម្បូរបែប។នៅតាមដងផ្លូវនៅក្នុងវត្តមានរៀបចំពាក្យស្លោកនិងសុភាសិតជាច្រើនសម្រាប់ដាស់តឿនដល់សាធារណជនទាំងឡាយនិងជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជា។វត្តនេះក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាផងដែរ។ថ្មីៗនេះមានហេតុការណ៍ដ៏គួរឲ្យរន្ធត់និងសោកស្ដាយជាពន់ពេកដោយកាលពីវេលាម៉ោងប្រមាណជា ១០ និង ០៥ នាទីយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះអគារមួយនៃ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់សៀមរាប]]ដែលជាកន្លែងទីសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។<ref>{{Cite web |last=ពិសី |first=អ៊ិន |date=2023-03-13 |title=ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/478067 |access-date=2025-06-16 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref> [[File:Preah_Ang_Chek_Preah_Ang_Chorm_shrine.jpg|thumb|ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]] '''[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]''' គឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ភេទស្រីហើយក៏ត្រូវបានមតិខ្លះគិតថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជាបងប្អូនបង្កើតជាមួយនឹងគ្នាផងដែរ។រូបធំនិងខ្ពស់គឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]និងរូបតូចនិងទាបគឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានគេគិតថាសាងអំពីមាសនិងលង្ហិននិងខ្លះថាពីសំរិទ្ធហើយមានទម្ងន់ប្រមាណ ១៥០ គីឡូក្រាម។បើយោងទៅតាមការតំណាលតៗគ្នាដោយមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់បានលើកឡើងថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺជាទេពធីតាដែលជាអតីតព្រះរាជបុត្រីរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលជាស្ថាបនិកកសាង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]។គេជឿថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺទ្រង់មានភាពសុច្ចរិតទៀងត្រង់ទន់ភ្លន់និងប្រកបដោយក្ដីមេត្តាករុណាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ដែលព្រះអង្គទាំង ០២ តែងតែអាណិតអាសូរធ្វើបុណ្យដាក់ទានដល់អស់ប្រជានុរាស្រ្តដែលត្រូវការព្រះនាងទាំង ០២ អង្គជួយ។ពិសេសជាងនេះទៅទៀតព្រះនាងទាំង ០២ អង្គបានអប់រំអ្នកទោសទាំងឡាយឲ្យដើរតាមគន្លងទូន្មានរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]និងបានដោះលែងពួកគេឲ្យមានសេរីភាពថែមទៀត។ព្រះនាងទាំង ០២ អង្គគឺជាអ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដែលប្រជានុរាស្រ្តទូទាំងនគរបានដឹងអំពីចរិតលក្ខណៈដ៏ប្រពៃរបស់ទ្រង់ម្លោះហើយពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់រហូតដល់រជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនាសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអង្គក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យគេកសាងរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]] [[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]សម្រាប់ប្រជារាស្ត្រទូទៅគោរពបូជា។តំណតៗមកទៀតរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះតែងតែធ្វើឲ្យប្រជារាស្រ្តរស់នៅប្រកបដោយសេចក្ដីសុខចម្រើនទើបប្រជារាស្រ្តបានចាត់ទុករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ស័ក្ដិសិទ្ធិនិងមានកិត្តិនាមល្បីរន្ទឺទូទាំងប្រទេស។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះរូបសំណាកទាំង ០២ នេះបានក្លាយជាភាពទាក់ទាញសម្រាប់បុគ្គលមានអំណាចនិងឈ្មួញទុច្ចរិតដោយពួកគេចាប់ផ្ដើមរៀបផែនការលួចសម្រាប់ទុកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិនិងលក់ដូរហេតុនេះហើយបានជារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]បានបាត់មួយរយៈនៅក្នុងអំឡុងពេលដែល[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានគេបោះបង់ចោល។ក្រោយមកនាឆ្នាំ ១៩៥០ រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញនៅក្នុងព្រៃម្ដុំ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ដោយក្រុមមន្ត្រី[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ខេត្តសៀមរាបដែលគេជឿថារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]កាលពីដើមត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជាសម័យកាលដ៏រុងរឿង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ដាប ឈួន]]ដែលជាសមាជិកកងទ័ព[[ខ្មែរឥស្សរៈ]]ប្រឆាំងជាមួយ[[បារាំង]]ហើយបានទទួលតំណែងនិងងារជា'''ដាប ឈួន ម្ជុលពេជ្រ'''ពី[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]ក្រោយពី[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បានទទួលឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ហើយព្រះអង្គក៏បានប្រទានតំណែងឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]គ្រប់គ្រងខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]។មានពេលមួយបន្ទាប់ពីបានទទួលដំណឹងពីការរកឃើញរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះហើយលោក[[ដាប ឈួន]]ជាមួយនឹងកងការពាររបស់លោកបានទៅយករូបសំណាកពីការិយាល័យ[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ហើយដឹកតាមឡានទៅកាន់បន្ទាយដែលមានឈ្មោះថា'''បន្ទាយជើងក្រហម'''សព្វថ្ងៃទីតាំងនោះក្លាយជា[[សណ្ឋាគារអង្គរសិនជូរី|សណ្ឋាគារ Angkor Century Hotel]] នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]]។ថ្ងៃមួយលោក[[ដាប ឈួន]]បានយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដាក់ក្នុងរថយន្តរបស់លោកហើយយកមកតម្កល់ទុកនៅក្នុងផ្ទះ(គេបានឲ្យដឹងថារូបសំណាកមួយត្រូវសែងដោយទាហានចំនួន ០៥ នាក់ទើបអាចលើករួច)។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្វើឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]មានកម្លាំងលើសអស់មនុស្សលោកធម្មតាដោយលោកអាចលីដាក់លើស្មាទាំងសងខាងនៅក្នុងពេលតែមួយដោយប្រើដៃតែម្ខាងប៉ុណ្ណោះរួមទាំងអាចដឹងគ្រប់ហេតុការណ៍មុនដែលគ្រប់គ្នាហៅថា'''វិញ្ញាណទីប្រាំមួយ'''ផងដែរ។លោក[[ដាប ឈួន]]និងទាហានរបស់លោកពិតជាមានជំនឿយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដោយពួកគេតែងតែសូត្រធម៌នៅមុខរូបសំណាកយ៉ាងហោចណាស់កន្លះម៉ោងនៅក្នុងមួយថ្ងៃនៅរៀងរាល់ព្រឹកនិងល្ងាចមិនដែលខានឡើយរហូតបានរយៈពេល ០២ ឆ្នាំជាពេលដែលលោកអស់លក្ខណ៍។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]បានបញ្ជូនទ័ពពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]ឲ្យទៅចាប់ខ្លួនចៅហ្វាយខេត្តលោក[[ដាប ឈួន]]ដោយព្រះអង្គសង្ស័យថាលោក[[ដាប ឈួន]]ក្បត់ជាតិពីព្រោះលោក[[ដាប ឈួន]]ជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងគម្រោងការ [[:en:Bangkok_Plot|Bangkok Plot]] នៅក្នុងបំណងទម្លាក់ព្រះអង្គចេញពីរាជបល្ល័ង្កដែលគម្រោងក្បត់នេះផ្តួចផ្តើមឡើងដោយអ្នកនយោបាយស្តាំនិយមមួយចំនួន។បើទោះបីជាលោក[[ដាប ឈួន]]បានក្បត់ប៉ុន្តែបារមី[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]នៅតែតាមជួយលោកដោយឲ្យលោកដឹងខ្លួនជាមុនអំពីគម្រោងការចាប់ខ្លួននេះនិងបានរត់គេចខ្លួនទៅព្រំដែន[[ថៃ|សៀម]]ដោយប៉ងយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅជាមួយផង។នៅពេលដែលកម្លាំងខ្លាំងដូចដំរីសាបានបាត់បង់លោក[[ដាប ឈួន]]បានកាច់ម្រាមចំនួន ០៥ ពីរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]រួចគេចខ្លួនទៅកាន់ចម្ការលោកមួយនៅក្នុង[[ភូមិត្បែងកើត]]តម្រង់ទៅកាន់ព្រំដែន។ពេលនោះហើយដែលលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានភរិយារបស់លោកជួយពាំងគ្រាប់កាំភ្លើងដែលទាហានបាញ់សង្គ្រប់ទៅលើរូបលោក។បន្ទាប់ពីបាញ់ជាច្រើនគ្រាប់លោក[[ដាប ឈួន]]មិនស្លាប់ដោយសារតែភរិយាលោកចេះវិជ្ជាពិសេសដែលបញ្ចៀសគ្រាប់និងបាញ់មិនមុត។ទាហានទាំងនោះក៏ចាប់ពួកគេដាក់ឡានយកទៅដាក់ពន្ធនាគារប៉ុន្តែយោងទៅតាមឯកសារមួយចំនួនបានបង្ហាញថាលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបាននាំទៅកន្លែងមួយហើយត្រូវបានសម្លាប់នៅទីនោះ។លោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានសម្លាប់និងកប់នៅក្នុងព្រៃគោកប្រមាដែលសាកសពជាប់ខ្នោះដៃនិងបាញ់សុសដោយគ្រាប់កាំភ្លើងព្រោះត្រូវអ្នកភូមិរកឃើញប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក។គេនិយាយតៗគ្នាថាលោកស្លាប់ដោយសារបាបកម្មរបស់លោកព្រោះលោកធ្វើអំពើអាក្រក់ច្រើនណាស់។ក្រោយពីលោក[[ដាប ឈួន]]បានស្លាប់[https://www.facebook.com/share/1Dbt7JL8AE/ មន្ទីរធម្មការនិងសាសនាខេត្តសៀមរាប]បានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅថែរក្សាទុកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨។១៥ ឆ្នាំក្រោយមករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងគ្រោះមហន្តរាយម្តងទៀតនៅក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា]]បានផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារទាហាន[[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ|រដ្ឋាភិបាលលន់ នល់]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបនាឆ្នាំ ១៩៧៣។មន្រ្តីធម្មការនិងសាសនាខេត្តបានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរបស់រូបសំណាកដើម្បីបញ្ចៀសពីការបំផ្លាញប៉ុន្តែត្រូវទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]រកឃើញពេលពួកគេគ្រប់គ្រងទីក្រុងនេះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤។បើតាមគោលការណ៍របស់[[ខ្មែរក្រហម]]គឺតម្រូវឲ្យលុបបំបាត់[[សាសនា]]នៅក្នុងប្រទេសដូច្នេះមេបញ្ជាការទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបានបញ្ជាឲ្យកូនទាហានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅទម្លាក់នៅក្នុងទឹក[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ក្រោយប្រព្រឹត្តមេបញ្ជាការនិងទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ជាច្រើននាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺបន្ទាប់ពីបានទម្លាក់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅក្នុងស្ទឹង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវត្រាំទុកក្នុងទឹករហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]បានដកថយចេញពីខេត្តសៀមរាប។ក្រោយពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានដួលរលំប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលបានដឹងអំពីរឿងនេះក៏បាននាំគ្នាទៅស្រង់រូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ពីបាតស្ទឹងមកតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តព្រះរាជដំណាក់]]ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ព្រះមេគណៈខេត្តសៀមរាបព្រះនាម[[ពុត ពន]]និងអតីតអភិបាលខេត្តសៀមរាបលោក[[នៅ សំ]]បានកសាងស្តូបដាក់តម្កល់រូបសំណាកដែលមានបារមីទាំង ០២ អង្គនេះនៅក្នុងទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ។សូមជម្រាបថាបច្ចុប្បន្នរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដែលស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]គឺជាទីកន្លែងសម្រាប់គោរពបូជារបស់អ្នកខេត្តសៀមរាបនិងមហាជនទូទៅដែលគេជឿថាមានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ទីតាំងសក្ការៈបូជានេះគឺជាទីតាំងស័ក្តិសិទ្ធិនិងមានប្រវត្តិបែបអច្ឆរិយៈតែមួយគត់ដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]នៅពេលទៅដល់ទីនោះមិនអាចរំលងដោយមិនចូលគោរពបូជាបានឡើយ។<ref>{{Cite web |last=Radio |first=VAYO FM |title=ប្រវត្តិនិងជំនឿលើព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម - វិទ្យុវាយោ |url=https://vayofm.com/news/detail/128389-761.html |access-date=2025-06-19 |website=VAYO FM Radio |language=en}}</ref> រូបសំណាកមេទ័ពពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ចំនួន ១២ រូបត្រូវបានដាក់តាំងជានិមិត្ដរូបនៅក្នុងសួនព្រះរាជដំណាក់[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលសុទ្ធតែជាមេទ័ពនិងរាជវង្សសានុវង្សដ៏អង់អាចក្លាហាននិងមានស្នាព្រះហស្ថយ៉ាងធំធេងចំពោះ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះនគរកម្ពុជា]]ដើម្បីបង្ហាញដល់[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយគ្រប់ៗរូបបានស្គាល់។រូបចម្លាក់ចំនួន ១២ រូបនេះធ្វើអំពីលោហៈស្ពាន់សុទ្ធមានកម្ពស់ជាង ០២ ម៉ែត្រ ០១ តឹកដូចៗគ្នាដោយមិនគិតពីជើងទម្រនិងមានទម្ងន់ពី ២០០ ទៅ ៣០០ គីឡូក្រាមទាំងរូបរាង សម្លៀកបំពាក់ ម៉ូដសក់ និង អាវុធបរិក្ខានៃមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានស្មូនរចនាតុបតែងឡើងទៅតាមលំនាំសម័យកាលនីមួយៗនៃមេទ័ពនោះហើយទ្រង់ទ្រាយមុខមាត់នៃរូបសំណាកទាំងនេះគឺសូននិងច្នៃឡើងតាមទម្រង់មុខអត្តចរិត[[ខ្មែរបុរាណ]]ទៅតាមសម័យកាលដែលមេទ័ពនោះរស់នៅនិងបម្រើការរាជការតាមរយ:រូបភាពនិងចម្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ។លោកជំទាវ[[គង់ បញ្ញា]]រដ្ឋលេខាធិការ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា#ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង|ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង]]មានប្រសាសន៍ថារូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានឆ្លងកាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិស្នាដៃរួមទាំងរចនាបថដោយដកស្រង់ចេញពីសិលាចារឹកផ្ទាំងចម្លាក់នៅតាមបណ្តាប្រាសាទនានាជាច្រើនមុននឹងត្រូវបានសាងសង់ចេញជារូបសំណាកនៅក្នុងនោះមានមេទ័ពជាង ៣០ រូបដែលបានបម្រើរាជការនៅក្នុងរជ្ជកាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ត្រូវបានក្រុមការងារកំណត់និងប្រមូលទិន្នន័យ។លោកជំទាវក៏បានឲ្យដឹងទៀតថាការកំណត់យកចំនួនមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះគឺជាលេខដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]តែងប្រើញឹកញាប់និងតំណាងឲ្យនគរទាំង ១២ នៅក្នុង[[រចនាបថបាពួន|សម័យបាពួន]] [[រចនាបថអង្គរវត្ត|សម័យអង្គរ]] និង [[រចនាបថបាយ័ន|សម័យបាយ័ន]]។បើទោះបីនេះជាសមិទ្ធផលនៃស្នាដៃ[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]សម័យថ្មីប៉ុន្តែស្នាដៃដែលលេចឡើងនេះត្រូវបានរក្សានិងអនុលោមយោងទៅតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រជានិច្ចដោយមិនចាកឆ្ងាយពីប្រវត្តិសាស្ត្រនោះឡើយ។រូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទាំង ១២ រូបដែលបានស្ថាបនាឡើងនោះរួមមាន ៖ * '''ព្រះកំស្ដេងអញ ស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពដ៏អង់អាចមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]](១០០៦-១០៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''ព្រះស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម'''ក៏ជាអ្នកជាប់ខ្សែ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|រាជវង្សខ្មែរ]]នៅ[[វ្យាធបុរៈ|ទីក្រុងវ្យាធបុរៈ]]([[ស្រុកបាភ្នំ]] [[ខេត្តព្រៃវែង]])ផងដែរហើយបានទទួលភារកិច្ចពីរាជការ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]([[អង្គរ|ក្រុងអង្គរ]])ឲ្យទៅគ្រប់គ្រងនៅ[[ទ្វារវត្តី|ទីក្រុងទ្វារវតី្ត]]របស់ពួករាមន្យ([[ជនជាតិមន]])។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកំស្ដេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់អភិជន មហាមន្ត្រី មហាសេនាបតី អ្នកអង្គម្ចាស់ ប្រធានតុលាការ បុព្វជិតសាសនាជាដើម * '''មហាសេនាបតី សង្គ្រាម''' គឺជាមេទ័ពដ៏ឆ្នើមមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[ឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២|ព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២]](១០៥០-១០៦៦ នៃគ្រិស្តសករាជ)ដែលបានទទួលគោរម្យងារជា'''មហាសេនាបតី'''ពីព្រះរាជា។ដូនតាវង្សត្រកូលរបស់លោកក៏ជាអ្នកបម្រើរាជការនិងកងទ័ពច្រើនជំនាន់មកហើយពោលគឺតាំងពីរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]](៨០២-៨៣៤ នៃគ្រិស្តសករាជ)មកម្ល៉េះ។គួរជម្រាបថា'''មហាសេនាបតី'''គឺជាឋារន្តរនាមខ្ពស់បំផុតនៃមន្ត្រីទ័ពនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]] * '''ព្រះកម្រតេងអញមហាសេនាបតី ស្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជា'''អ្នកសញ្ជកកវីស្វរៈ'''និងជាមេទ័ពដែលមានតួនាទីនិងឋានៈខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងចំណោមមន្ត្រីកងទ័ពនារជ្ជកាល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកម្រតេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់រាជវង្សានុវង្ស អភិជន មហាមន្ត្រីដែលមានន័យថា'''ព្រះបាទ'''។ពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺជាពាក្យ[[ខ្មែរបុរាណ]]ដោយពាក្យ'''កម្រតេង'''មានន័យថា'''ម្ចាស់'''រីឯពាក្យ'''អញ'''មានន័យថា'''ខ្ញុំ'''ដូច្នេះពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺមានន័យថា'''ម្ចាស់របស់ខ្ញុំឬលោកម្ចាស់របស់ខ្ញុំ''' * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីនរបតីន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែព្រះរាជវង្សមកពីតំបន់អ្នកចិះ(?)និងជាមន្ត្រីបម្រើរាជការតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)រហូតដល់រាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីស្រិន្ទ្រកុមា'''រ គឺជាព្រះរាជបុត្រារបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)ជាមួយនឹង[[ជ័យរាជទេវី|ព្រះនាងជ័យរាជទេវី]]។ព្រះរាជបុត្រអង្គនេះបានដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជួយព្រះបិតា(កាលមិនទាន់សោយរាជ្យ)នៅក្នុងការទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]និងបានច្បាំងតទល់នឹងជនក្បត់[[ភរតរាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម្ម៌ទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ហើយក៏បានពលីជីវិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយមេទ័ពដទៃទៀតផងដែរ។ដោយសារព្រះរាជបុត្រាមានស្នាដៃការពារព្រះនគរយ៉ាងដូច្នេះទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យកសាង[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]([[ស្រុកថ្មពួក]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ហើយក៏បានកសាងរូបបដិមាទេពមួយអង្គនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីស្រិន្ទ្រទេវៈ'''ជាតំណាងឲ្យ'''ព្រះស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''នៅឋានទេវលោកតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គកណ្ដាលនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]នោះ * '''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' គេហៅលោកម្យ៉ាងទៀតថា'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន''' គឺជាមេទ័ពជំនិតរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''បានចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទប់ទល់នឹងពួកក្បត់ដឹកនាំដោយ[[ភរតរាហូ]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។ដោយសារការពលីការពារព្រះនគរនេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)បានប្រទានងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតអជ៌នទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គអាគ្នេយ៍នៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]និងមួយទៀតនៅក្នុង[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។គេក៏ឃើញមានចម្លាក់'''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' ឬ '''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''នេះនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ត្រង់របៀងខាងត្បូងនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នេះបញ្ជាក់ថាលោកក៏ធ្លាប់ជាមេទ័ពដ៏សំខាន់នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ផងដែរ។គួរជម្រាបថា'''អំតេង'''គឺជាឋានន្តរនាមរបស់វរជន យុទ្ធជន សេនាបតីដែលមានភក្តីភាពចំពោះព្រះមហាក្សត្រខណៈឋានន្តរនាមនេះគឺឃើញមានប្រើនៅក្នុងរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] សតវត្សរ៍ទី ១២ ដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទានគោរម្យងារនេះចំពោះមេទ័ពដែលបានច្បាំងស្លាប់នៅក្នុងសមរភូមិការពារព្រះនគរនិងរាជបល្ល័ង្កស្របច្បាប់ * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន''' គឺជាមេទ័ពដ៏សំខាន់មួយរូបតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គេឃើញមានចម្លាក់រូបលោកនៅលើភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])និងនៅក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]]។'''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន'''មានបងប្អូនម្នាក់ឈ្មោះ'''ស្រីទេវៈ'''ហើយបានប្ដេជ្ញាចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិតទាំងពីរនាក់តែម្ដង។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីវទ៌្ធនទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គពាយ័ព្យនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីទេវៈ''' គឺជាមេទ័ពនិងជាបងប្អូនរបស់មេទ័ព'''ស្រីវទ៌្ធន'''ដែលបានចេញច្បាំងជួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]នៅ[[ប្រទេសចម្ប៉ា|ប្រទេសចាម្ប៉ា]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''ដូចបងប្អូនរបស់លោកដែរនិងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងអញជគតស្រីទេវៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គនិរតីនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ''' គឺជាមេទ័ពដែលបម្រើការពារព្រះនគរ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]ដោយបានរួមកម្លាំងគ្នាជាមួយ'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''ចេញច្បាំងទប់ទល់នឹងពួកក្បត់[[ភរតរាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]]។នៅក្នុងសង្គ្រាមការពារព្រះនគរនេះ'''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ'''បានពលីជីវិតជាមួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''។ដោយសារស្នាដៃនិងការលះបង់ចំពោះជាតិយ៉ាងដូច្នេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីធរទេវបុរៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គឦសាននៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]។គួរជម្រាបថា'''អ្នកសញ្ជក'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់មន្ត្រីកងទ័ពដែលព្រះរាជាទុកព្រះទ័យជាជំនិតរបស់ព្រះរាជាដោយសារពួកគេមានភក្តីភាពរហូតដល់ហ៊ានពលីបូជាជីវិតដើម្បីការពារព្រះរាជាតួយ៉ាងដូចជាអ្នកសញ្ជកនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំងឡាយនេះជាដើម * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីជ័យសិង្ហវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែស្រឡាយព្រះរាជវង្សនិងមានគោរម្យងារជា'''ខ្លោញវលល្វោ'''ដែលជាមេទ័ពស្រួចមានជំនាញដឹកនាំទ័ពលុកព្រៃមកពីតំបន់ល្វោ([[ទ្វារវត្តី|ទ្វារវតី្ត]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីវិរេន្ទ្រធិបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពគ្រប់គ្រងនៅតំបន់ឆោកព្កុល(?)នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទើបគេឃើញមានរូបចម្លាក់លោកនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលចុះពីភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្ម'''។<ref>{{Cite web |title=មកស្គាល់ឈ្មោះ និងស្នាដៃរបស់មេទ័ពខ្មែរសម័យអង្គរ ១២រូប ត្រូវបានសង់រូបសំណាកនៅសួនព្រះរាជដំណាក់ក្រុងសៀមរាប |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/270473-2022-12-19-10-20-51.html |access-date=2026-01-05 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ប្រាសាទ == {{For|ប្រាសាទនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប}} == ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត == '''[[ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត|ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្រ្កាន្ត]]''' ត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមរៀបចំឡើងជាផ្ទាំងទស្សនីយភាពវប្បធម៌ទ្រង់ទ្រាយធំជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ លើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប]]ដោយ[https://www.facebook.com/share/1E6uLbWwZR/ សហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា](ស.ស.យ.ក.)។ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅក្នុងគោលបំណងប្រមូលផ្តុំយុវជននិងសាធារណជន ដើម្បីអបអរសាទរ[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ|ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ]]ជាមហា[[ជនជាតិខ្មែរ|គ្រួសារខ្មែរ]]តែមួយដោយរំលឹកនិងធ្វើឲ្យរស់រវើកឡើងនៃមរតក[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|បេតិកភ័ណ្ឌអរូបីខ្មែរ]]ចូលរួមថែរក្សា អភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ និង លើកស្ទួយកិត្យានុភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិក៏ដូចជាផ្តល់ឱកាសដល់យុវជន ប្រជាពលរដ្ឋ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិបានសិក្សាអំពីកិត្តិនាមភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង សាសនា។ទន្ទឹមនឹងនេះគឺដើម្បីបំផុសស្មារតី[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]ជាពិសេស[[ជនជាតិខ្មែរ|យុវជនកូនចៅខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយឲ្យមានមោទកភាព ស្រឡាញ់វប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង ទំនៀមទម្លាប់រួមទាំងបំផុសគំនិតឲ្យមានការរួបរួមកម្លាំងសាមគ្គីជាធ្លុងមួយនិងជាគ្រួសារតែមួយព្រមទាំងបណ្តុះស្មារតីអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ បាវចនាជាតិ ព្រលឹងជាតិ និង អត្តសញ្ញាណ[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]រួមទាំងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ពាណិជ្ជករ សហគ្រិន អាជីវករ ផលិតផលពាណិជ្ជកម្ម ផលិតផលសិប្បកម្ម និង សេវាកម្មនានាព្រមទាំងចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការជំរុញទេសចរណ៍ជាតិនិងអន្តរជាតិដែលជាមាសបៃតងរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រសួងព័ត៌មាន |url=https://www.information.gov.kh/ |access-date=2025-10-04 |website=www.information.gov.kh}}</ref> [[File:Angkor Sangkranta 01.jpg|thumb|អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ ២០២៣]] == ស្ទឹងសៀមរាប == [[File:រសៀលនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរសៀល]] [[File:Siem Reap River, Siem Reap, 2018 (04).jpg|thumb]] [[File:រាត្រីនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរាត្រី]] '''[[ស្ទឹងសៀមរាប]]''' ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្ទឹងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ខេត្តសៀមរាប។តាមពិតទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]គឺជាស្ទឹងសិប្បនិមិត្តដែលកកើតឡើងដោយស្នាដៃរបស់មនុស្ស។គ្មានឯកសារបញ្ជាក់ពីឆ្នាំនៃការបង្កើត[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ឲ្យជាក់លាក់នោះទេប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវបានបញ្ជាក់ថាវាត្រូវគេបង្កើតនិងកែច្នៃជាច្រើនសារតម្រូវតាមការរៀបចំដែនដីនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]កកើតឡើងដោយសារការប្រសព្វគ្នារវាងអូរធំៗចំនួន ០២ គឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមស្ទឹងសំខាន់ៗទាំង ០៣ ដែលហូរកាត់[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដោយធ្វើដំណើរពីជើងទៅត្បូង។ស្ទឹងនេះស្ថិតនៅខាងកើត[[ស្ទឹងពួក]]និងខាងលិច[[ស្ទឹងរលួស]]។យោងតាមឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]អនុប្រធាននាយកដ្ឋានមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិស្រាវជ្រាវនិងតម្កល់ឯកសារអង្គរនៃ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសរសេរថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលគេឃើញសព្វថ្ងៃចាប់ពីចំណុចបំពេញរាជមកជាសមិទ្ធិផលនៃស្នាដៃមនុស្សបង្កើតឡើងនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។ស្ទឹងនេះកើតពីអូរតូចៗដែលហូរពីភ្នំផ្សេងៗដែលស្ថិតនៅខាងជើងវាលរាប[[អង្គរ]]បន្ទាប់មកវាជួបគ្នានៅច្រកមួយមុននឹងហូរធ្លាក់ទៅកាន់វាលរាប។ក្នុងនោះក៏មានដៃអូរតូចៗជាច្រើនបានហូរមកភ្ជាប់បន្ថែមទៀតដែលប្រភព ០២ សំខាន់ៗដែលគេស្គាល់ច្បាស់នោះគឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរធំមានប្រភពពី[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីទិសឦសាននៃ[[អង្គរ|រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតនៅក្នុងឯកសាររបស់លោកបន្ថែមទៀតថា[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានលក្ខណៈខ្ពង់រាបមានបណ្តោយ ២៥ គីឡូម៉ែត្រលាតសន្ធឹងពីទិសពាយ័ព្យមកទិសអាគ្នេយ៍និងមានទទឹង ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីទិសនិរតីមកឦសាននិងមានកម្ពស់ ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤៥០ ម៉ែត្រប្រៀបនឹងវាលទំនាបជុំវិញ។ជ្រលងចុងខាងកើតនៃ[[ភ្នំគូលែន|ខ្ពង់រាបគូលែន]]មានជប់ធំមួយដែលឲ្យកំណើតទៅផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ ០២ គឺ[[អូរថ្មដាប់]]និង[[អូរធំ]]។ចេញពីជប់[[អូរធំ]]ហូរធ្លាក់ចុះមកពីទិសពាយ័ព្យដោយទទួលទឹកពីអូរតូចៗជាច្រើនបត់បែនតាមជ្រលងថ្មហើយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីប្រភពទើបទៅដល់ទឹកធ្លាក់ម្តុំព្រះអង្គធំ។ជាបន្តបន្ទាប់វាបន្តដំណើរហូរទៅមុខហូរចុះយ៉ាងឆ្ងាយទើបទៅដល់ជើង[[ភ្នំហប់]]ផ្នែកខាងកើត។ចុងក្រោយ[[អូរធំ]]ហូរចុះមកខាងលិច ប្រសព្វនឹង[[ស្ទឹងឬស្សី]]ហើយហូរចុះមកត្បូងរួមគ្នាបង្កើតជា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ចំណែក[[អូរក្បាលស្ពាន]]វិញអូរនេះមានប្រភពពី[[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]និង[[ភ្នំក្រោល]]។[[ក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិឃុនរាម]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]មានចម្ងាយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រទិសឦសានពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]។ឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតទៀតថា[[អូរក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅលើកម្ពស់ប្រមាណ ២០០ ម៉ែត្រពីផ្ទៃទឹកសមុទ្រហូរចុះពីទិសពាយ័ព្យមកអាគ្នេយ៍បង្កើតជាទឹកធ្លាក់មួយមានកម្ពស់ពី ០៥ ទៅ ០៦ ម៉ែត្ររួចចូលទៅក្នុង[[អូរឬស្សី]]និងបន្តហូរទៅជួប[[អូរធំ]]ស្ថិតនៅជើង[[ភ្នំហប់]]។[[អូរធំ]]និង[[អូរឬស្សី]]ក៏ហូរចូលគ្នាបង្កើតជាស្ទឹងតែមួយគឺ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលហូរចុះទៅខាងត្បូងស្រោចស្រព[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]មុននឹងហូរចាក់ទៅ[[បឹងទន្លេសាប]]។ទឹកដែលហូរតាម[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]ទទួលមន្តពីចម្លាក់ជាច្រើនមានដូចជា[[ស្ទឹងលិង្គមួយពាន់|លិង្គមួយពាន់]]ដែលត្រូវបានឆ្លាក់នៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥៤ នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]]។ទឹកនេះហូរធ្លាក់ចូលទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]បន្តកាត់តាម[[ក្រុងអង្គរ|អង្គរ]]និងធ្លាក់ចូល[[បឹងទន្លេសាប]]។តាមអ្នកមានជំនឿទឹកនេះគឺជាប្រភពនៃសេចក្តីចម្រុងចម្រើននិងត្រជាក់ត្រជុំ។ [[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចជា[[ទន្លេគង្គា]]នៅក្នុង[[ទីក្រុងពារាណសី]] [[ប្រទេសឥណ្ឌា]]។[[ទន្លេគង្គា]]មានប្រភពពី[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]។តាម[[ហិណ្ឌូសាសនា|សាសនាព្រាហ្មណ៍]]ទន្លេនេះមានកំណើតនៅឋានសួគ៌។[[ទន្លេគង្គា]]ហូរធ្លាក់មកលើដីមានរូបរាងជាភ្លៀងរួចជ្រាបចូលទៅក្នុងដីនិងចុងបញ្ចប់ហូរចេញមកវិញផ្តល់ជាប្រភពទឹកទៅស្ទឹងទន្លេទាំងឡាយ។ភ្នំនៅក្បែរវាលនិង[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]ទទួលទឹកភ្លៀងនៅរដូវវស្សាជាមួយគ្នាគឺរដូវមូសុងវស្សាភ្នំទាំងនោះជាអាងទឹកធម្មជាតិនិងជាប្រភពនៃស្ទឹងនិងទន្លេទាំងពូងដែលហូរមកកាន់តំបន់ទំនាប។បន្ទាប់មកមនុស្សបានចាត់ចែងរៀបចំយកទឹកស្ទឹងទន្លេទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ទៅតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ខ្លួន។នៅ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ស្រុកខ្មែរ]]គ្មាន[[ទន្លេគង្គា]]ដូច[[ឥណ្ឌា]]ទេ។ដូច្នេះហើយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានកែច្នៃរៀបចំប្រភពស្ទឹងដើម្បីប្រដូចទៅនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។ដូចជានៅ[[ភ្នំគូលែន]]និង[[ក្បាលស្ពាន]]ជាក់ស្ដែង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានឆ្លាក់លិង្គនិងរូបទេពផ្សេងៗនៅតាមបណ្តោយ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរទាំង ០២ នេះគឺជាប្រភពនៃ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ទឹកហូរកាត់តាមលិង្គប្រៀបដូចជាភ្លៀងធ្លាក់មកពីភ្នួងព្រះកេសា[[ព្រះសិវៈ]]។ហេតុនេះហើយដែលគេថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។<ref>{{Cite web |title=ស្ទឹង​សៀមរាប​ប្រដូច​ទៅនឹង​ទន្លេ​គង្គា​របស់​ឥណ្ឌា​ |url=https://thmeythmey.com/detail/46648 |access-date=2025-06-16 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[File:Varanasiganga.jpg|thumb|ទន្លេគង្គានៅទីក្រុងពារាណសី]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន]] [[File:Phnom Bok5.JPG|thumb|ភ្នំបូក]] ខេត្តសៀមរាប គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]តាមបណ្តោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] ដែលមានចម្ងាយ ៣១៤ គីឡូម៉ែត្រពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]មានពំ្រប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ខេត្តបាត់ដំបង]]និង[[បឹងទន្លេសាប]]។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់[[បឹងទន្លេសាប]]ប្រវែង ៨២ គីឡូម៉ែត្រដែលស្ថិតជាប់នឹង[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម|ស្រុកសូត្រនិគម]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។ខេត្តសៀមរាបមានផ្ទៃក្រឡាសរុបប្រមាណ ១០២៩៩.៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េចែកចេញជា ១៣ ក្រុងនិងស្រុកដែលនៅក្នុងនោះមាន ០២ ក្រុង ១៤ សង្កាត់ និង ១១ ស្រុក ៨៦ ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ។ខេត្តនេះមានសណ្ឋានដីចែកជា ០៣ តំបន់សំខាន់ៗដោយតំបន់ខ្ពស់(តំបន់ខ្ពង់រាបឬតំបន់ព្រៃភ្នំ)គឺជាតំបន់ចម្ការ ឈើហូបផ្លែ និង ដំណាំឧស្សាហកម្មស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ ភាគឧត្តរ និង ភាគឦសាននៃខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកអង្គរជុំ]] និង [[ស្រុកស្វាយលើ]]។តំបន់វាលទំនាប(តំបន់វាលស្រែ)ដែលលាតសន្ធឹងតាមដង[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] នៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។តំបន់ទំនាបគឺជាតំបន់ជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដែលស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើតនៃខេត្តសៀមរាបមាន[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកជីក្រែង]]។នៅរដូវវស្សាតំបន់នេះទទួលរងនូវការលិចទឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំមួយភាគគឺជាតំបន់ព្រៃលិចទឹកដែលជាជម្រកត្រីពងកូនចំណែកខាងលើនៃតំបន់នេះគឺជាកន្លែងធ្វើស្រូវឡើងទឹកនៅរដូវវស្សានិងដាំដំណាំបន្លែធ្វើនៅរដូវប្រាំង។ក្រៅពីផ្ទៃដីកសិកម្មនៅក្នុងនោះមានផ្ទៃដីព្រៃភ្នំ ដីព្រៃលិចទឹក ស្ទឹង បឹងបួរ និង អាងទឹក។<ref>{{Cite web |last=intocambodia.org |date=2022-07-27 |title=Siem Reap Province - IntoCambodia.org |url=https://intocambodia.org/content/siem-reap-province |access-date=2025-12-15 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=សក្កានុពលអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងខេត្តសៀមរាបឆ្នាំ២០២៤ - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|access-date=2025-12-30|archive-date=2025-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403194324/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|url-status=dead}}</ref> [[File:Tonle Sap Lake phases.gif|thumb|ផែនទីនៃបឹងទន្លេសាប]] [[File:Tonle Sap (7).jpg|thumb]] [[File:Kampong Phlouk (42).jpg|thumb|កំពង់ភ្លុក]] == រដ្ឋបាល == ខេត្តសៀមរាប ចែកចេញជា ១៣​ ក្រុង/ស្រុក ១០០ សង្កាត់/ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ<ref name="Cambodia Government Homepage">{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |title=Administration; Siem Reap |website=Kingdom of Cambodia |access-date=2010-06-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |archive-date=27 May 2009 |df=dmy-all |archivedate=2009-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Siem Reap Province postcodes - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine |access-date=2026-01-09 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref>៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដ(ISO code) ! ក្រុងនិងស្រុក ! អក្សរឡាតាំង ! ផែនទីក្រុងនិងស្រុក |- | ១៧០១ | [[ស្រុកអង្គរជុំ]] | Angkor Chum |[[File:1701 Angkor Chum District.svg|thumb]] |- | ១៧០២ | [[ស្រុកអង្គរធំ]] | Angkor Thum |[[File:1702 Angkor Thum District.svg|thumb]] |- | ១៧០៣ | [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] | Banteay Srei |[[File:1703 Banteay Srei District.svg|thumb]] |- | ១៧០៤ | [[ស្រុកជីក្រែង]] | Chi Kraeng |[[File:1704 Chi Kraeng District.svg|thumb]] |- | ១៧០៦ | [[ស្រុកក្រឡាញ់]] | Kralanh |[[File:1706 Kralanh District.svg|thumb]] |- | ១៧០៧ | [[ស្រុកពួក]] | Puok |[[File:1707 Puok District.svg|thumb]] |- | ១៧០៩ | [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] | Prasat Bakong |[[File:1709 Prasat Bakong District.svg|thumb]] |- | ១៧១០ | [[ក្រុងសៀមរាប]] | Siem Reab |[[File:1710 Siem Reap Municipality.svg|thumb]] |- | ១៧១១ | [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] | Soutr Nikom |[[File:1711 Soutr Nikom District.svg|thumb]] |- | ១៧១២ | [[ស្រុកស្រីស្នំ]] | Srei Snam |[[File:1712 Srei Snam District.svg|thumb]] |- | ១៧១៣ | [[ស្រុកស្វាយលើ]] | Svay Leu |[[File:1713 Svay Leu District.svg|thumb]] |- | ១៧១៤ | [[ស្រុកវ៉ារិន]] | Varin |[[File:1714 Varin District.svg|thumb]] |- | ១៧១៥ | [[ក្រុងរុនតាឯក]] | Run Ta Ek |- |} == មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន == [[File:Siem Reap Airport From Upstairs (12381535463).jpg|thumb]] [[File:Siem_reap_airport.JPG|thumb|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប (Siem Reap International Airport)]] '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]''' គឺជាអតីត[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ដែលបម្រើឲ្យខេត្តសៀមរាបនិង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ]]ត្រូវបានបើកដំណើរការនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ និងបានបិទទៅវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នៅពេលបើកដំណើរការ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]ជាផ្លូវការ។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលមមាញឹកជាងគេទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ]]។<ref>{{cite web|url=http://cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|title=Cambodia Airports Traffic Data|website=Cambodia-airports.com|access-date=2025-06-16|archivedate=2009-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090911094100/http://www.cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|url-status=dead}}</ref><ref name="CAPA">{{Cite web |title=New Siem Reap-Angkor International Airport New Airport Profile {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/data/profiles/newairports/new-siem-reap-angkor-international-airport |access-date=2022-12-06 |website=centreforaviation.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref> '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]''' គឺជា[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិក្រៀលពង]] [[ឃុំពពេល]] និង [[ភូមិប្រវ៉ាល]] [[ឃុំតាយ៉ែក]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]]សម្រាប់បម្រើឲ្យ[[ក្រុងអង្គរ|ខេត្តសៀមរាបទឹកដីអង្គរ]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ១៨ គីឡូម៉ែត្រភាគឦសាន[[ឃុំដំដែក]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ៤០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] និង ៥០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលធំជាងគេបង្អស់ទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោតាខ្មៅ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ]]នៅក្នុង[[ភូមិតាព្រហ្ម]] [[ឃុំបឹងខ្យាង]] [[ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង]] [[ខេត្តកណ្តាល]]។<ref name="CAPA"/><ref name=cnn>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/cambodia-siem-reap-airport-angkor-wat/index.html|title=Cambodia's newest and biggest airport opens in Siem Reap, the gateway to UNESCO-listed Angkor|work=[[CNN]]|date=18 October 2023|accessdate=24 October 2023}}</ref>[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៧០០ ហិកតានិងមានផ្លូវរត់ប្រវែង ៣៦០០ ម៉ែត្រ។<ref>{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/business/2023/10/16/cambodia-airport-angkor-wat-tourism-siem-reap/1fa94f8e-6c2f-11ee-b01a-f593caa04363_story.html|title=Cambodia Opens New Airport To Serve Angkor Wat|website=Washingtonpost.com|accessdate= October 18, 2023}}</ref> [[File:Pier at Phnom Krom, Siem Reap - panoramio.jpg|thumb]] [[File:Tonle_Sap_boat.jpg|thumb|មធ្យោបាយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប]] ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់ខេត្តសៀមរាបបានតាមរយៈ[[ព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ|ច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]។ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិធ្វើដំណើរតាមឡានតាក់ស៊ីពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត|ទីក្រុងប៉ោយប៉ែត]]និងពី[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត|ទីក្រុងប៉ោយប៉ែត]]ទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]គឺត្រូវចំណាយពេលពី ០៦ ទៅ ១០ ម៉ោងអាស្រ័យលើពេលវេលាឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ការធ្វើដំណើរទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]ដោយចេញពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬធ្វើដំណើរតាមរយៈរថភ្លើងទៅកាន់ស្ថានីយ៍ព្រំដែន[[ផ្សាររ៉ុងក្លឿ]] [[ស្រុកអរញ្ញ(ខេត្តស្រះកែវ)|ស្រុកអារញ្ញ]] [[ខេត្តស្រះកែវ]]ហើយបន្តដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬតាក់ស៊ីទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]។<ref>{{cite web |url=http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |title=How to get from Siem Reap to Bangkok? |website=tripsget.com |access-date=31 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |archive-date=27 May 2016 |url-status=dead |archivedate=27 ឧសភា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ }}</ref> == តំបន់ទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប == [[File:Angkor Ruins from Space.jpg|thumb]] [[File:Angkor_Satellit_mit_Karte.jpg|thumb]] បើតាមប្រវត្តិសាស្ដ្រទឹកដីខេត្តសៀមរាបៗគឺជាតំបន់រាជធានីរបស់[[ចក្រភពខ្មែរ]]នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៣។ដោយសារមូលហេតុខាងលើនេះហើយទើបរហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះគេនៅឃើញមានសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]យ៉ាងច្រើននៅពាសពេញទឹកដីដ៏បវរនៃខេត្តសៀមរាបនេះ។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-04-21 |title=តើដឹងថា ខេត្តក្រុងទាំង ២៥ មានសេសសល់សំណង់ប្រាសាទបុរាណ​អីខ្លះ? |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/894632 |access-date=2025-11-08 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref>ប្រាសាទទាំងឡាយនៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំងពិភពលោកគឺស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡា ៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។សព្វថ្ងៃប្រាសាទមួយចំនួនត្រូវបានរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់។ប្រាសាទទាំងឡាយត្រូវបានកសាងឡើងនៅរវាងសតវត្សរ៍ទី ០៩ និងទី ១៣។កម្មវិធីកសាងឥតឈប់ឈរត្រូវបានប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]ជាបន្តបន្ទាប់ដែលអាចប្រៀបធៀបបានទៅនឹងសំណង់[[មហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា|ប្រាសាទមហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា]]ដែលកសាងឡើងនៅក្នុង[[រាជវង្សទី ០៤ នៃអេហ្ស៊ីបបុរាណ]]និងសំណង់ប្រាសាទដទៃទៀតនៅក្នុង[[អេហ្ស៊ីប|ប្រទេសអេហ្ស៊ីប]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]បានកសាងប្រាសាទទាំងនេះដោយប្រើកម្លាំងកម្មករយ៉ាងច្រើនតាមការប៉ាន់ស្មានការធ្វើសំណង់ថ្មីនីមួយៗអាចប្រើមនុស្សប្រហែល ៧៥០០០០ នាក់នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១២ និង ១៣។ទោះបីជាបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទជាច្រើនក៏ដោយសព្វថ្ងៃនេះគឺមានភស្តុតាងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះចំពោះមនុស្សដែលមករស់នៅពិតប្រាកដនៅទីក្រុងដ៏ចំណាស់មួយនេះកាលពីអតីតកាល។អ្នកធ្វើដំណើរ[[ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់]]ត្រូវបានគេជឿថាគឺជាជនជាតិបស្ចឹមប្រទេសដំបូងគេដែលបានសម្លឹងមិនដាក់ភ្នែកទៅលើភាពអស្ចារ្យនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅពេលទៅទស្សនានៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយកិត្តិយសធំបំផុតចំពោះការរកឃើញ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏អស្ចារ្យបានធ្លាក់ទៅលើអ្នកភូមិសាស្ដ្រ[[ជនជាតិបារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកទស្សនា[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០ ហើយបានតម្កល់ទុកនូវឯកសារនៅឯ[[ប៉ារីស|ទីក្រុងប៉ារីស]]ក្រោយមរណភាពរបស់លោកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨។នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ បេសកកម្មរបស់[[បារាំង]]ជាច្រើនបានមកទស្សនាប្រាសាទបុរាណនិងធ្វើការកាប់ឆ្ការសម្អាតព្រៃពីប្រាសាទហើយបានប្រមូលនូវឯកសារបានយ៉ាងច្រើន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានប្រគល់[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]មកឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្រប់គ្រងវិញដោយសារ[[បារាំង]]គាបសង្កត់ខ្លាំងពេកហើយនៅក្នុងនោះបាននាំមកនូវភ្ញៀវទេសចរឲ្យមកទស្សនា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាលើកដំបូងនៅលើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]។ភ្ញៀវទេសចរអាចជ្រើសរើសទស្សនាតាមវង់តូចដែលរួមមានទីក្រុងដ៏ល្បីល្បាញរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជា]]គឺ[[យសោធរបុរៈ|អង្គរធំ]]និង[[យសោធរបុរៈ|អង្គរតូច]]ដែលមាន[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ជាច្រើននៅទីនោះរួមទាំងរមណីយដ្ឋានជាច្រើនទៀត។ភ្ញៀវទេសចរអាចបន្តដំណើរទៅទស្សនានៅវង់ធំនោះគេនឹងបានឃើញ[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]មួយចំនួនផ្សេងទៀតនិង[[បារាយណ៍]]នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។ប្រសិនបើមានពេលវេលាភ្ញៀវទេសចរអាចទៅទស្សនា[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញផ្សេងៗទៀតដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីប្រាសាទនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ == ឯកសារពិគ្រោះ == pnf90awg9xiqw5qdxul1p3eq5yic5f2 335739 335737 2026-05-24T09:00:48Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន */ 335739 wikitext text/x-wiki '''ខេត្តសៀមរាប'''<ref>{{cite web |title=Geographical Names of the Kingdom of Cambodia |url=https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/8th-uncsgn-docs/inf/8th_UNCSGN_econf.94_INF.30_corr1.pdf |website=UNSTATS |publisher=Eighth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names|date=29 August 2002|access-date=7 June 2019}}</ref> ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap Province) គឺជាខេត្តមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ខេត្តសៀមរាបត្រូវបានដាក់ឈ្មោះបែបនេះគឺដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជម្នះរបស់កងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]វាយឈ្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅ[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។សព្វថ្ងៃខេត្តសៀមរាបត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកថាជាទីតាំងនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញ។ខេត្តនេះគឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារខេត្តនេះមាន[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ដទៃទៀតជាច្រើន។ថ្មីៗនេះ[[ក្រុងសៀមរាប]]កំពុងប្រែក្លាយរូបរាងទៅជាក្រុងទំនើបតាមរយៈកំណើនសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន ហាងលក់ទំនិញជាដើមដែលបម្រើឲ្យវិស័យទេសចរណ៍។រមណីយដ្ឋានបុរាណនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ជាច្រើនដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុងនិងក្រៅក្រុងនៃខេត្តសៀមរាបគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវទេសចរមកពីគ្រប់ទិសទីទស្សនានិងសិក្សាស្វែងយល់អំពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ និង សង្គមធម៌របស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានរងនូវការលុកលុយជាច្រើនដងពីពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ហើយទីបំផុត[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។គួររំលឹកផងដែរថារាជធានីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបានប្តូរពី[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣២ រួចបន្តទៅ[[លង្វែក|រាជធានីលង្វែក]]និង[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គ]]ហើយត្រឡប់ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦។ជនជាតិបទេសដែលបានមកដល់[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]មុនគេគឺអ្នករុករក[[ជនជាតិបារាំង]]លោក[[ហង់រី មូហូត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០(នា[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]សតវត្សរ៍ទី ១៦ ក៏មានជនបរទេសខាងបស្ចឹមលោកក៏បានមកមើល[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]រួចមកហើយដែរ)។<ref>''ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ[[ជនជាតិខ្មែរ]]សតវត្សរ៍ទី ១៥-១៩៥៣ (ភាគទី ០២)''</ref>[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]គឺជាគោលដៅចម្បងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទូទាំងពិភពលោកហើយក៏ជាតំបន់ដែលសម្បូរទៅដោយសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]តូចធំជាច្រើនអនេកដែលជាទីស្ថានរបស់ពពួកអាទិទេពទាំងឡាយទាំងពួងផងដែរ។ {{Infobox settlement | name = ខេត្តសៀមរាប | native_name = Siem Reap Province | native_name_lang = | settlement_type = [[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្ត]] | image_skyline = Angkor Wat from moat.jpg | image_caption = [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]](ព្រះបរមវិស្ណុលោក) | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = ច្រកចូលទៅកាន់អង្គរ | motto = | image_map = Cambodia Siem Reap locator map.svg | map_caption = ផែនទីនៃខេត្តសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = Location of Siem Reap in Cambodia | coordinates_type = type:adm1st_region:KH | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{CAM}} | established_title2 = ក្លាយជាខេត្ត | established_date2 = ថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧<ref>{{Cite web|url=http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html/|title=History of Siem Reap|website=siemreap.gov.kh|access-date=17 August 2019|archive-date=18 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html|url-status=dead|archivedate=18 កក្កដា 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html}}</ref> | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] និង [[ក្រុងរុនតាឯក]] | leader_party = | leader_title = គណៈអភិបាល​ខេត្ត | leader_name = ប្រាក់ សោភ័ណ | area_footnotes = | area_total_km2 = 10299 | area_rank = ១០ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher=[[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work=National Institute of Statistics|date=26 January 2021|access-date=3 February 2021|archivedate=26 តុលា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_total = ១,០៩៩,៨២៥ នាក់ | population_rank = ០៥ | population_as_of = ២០២៤ | population_density_km2 = ៩៨ | population_density_rank = ១៣ | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = ក្រុង និង ស្រុក | blank_info_sec1 = ១៣ | blank1_name_sec1 = សង្កាត់ និង ឃុំ | blank1_info_sec1 = ១០០ | blank2_name_sec1 = ភូមិ | blank2_info_sec1 = ៩១០ | timezone1 = [[:en:Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +០៧:០០ | postal_code_type = លេខកូដប្រៃសណីយ៍ | postal_code = ១៧០១០១-១៧១២១២ | area_code_type = លេខកូដតំបន់ | area_code = ០៦៣ | iso_code = KH-១៧ | website = {{URL|www.siemreap.gov.kh}} | footnotes = }} ខេត្តសៀមរាប គឺជា​ខេត្ត​ធំ​ទី ​១០ ​នៅក្នុង​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ចំនួនប្រជាជននៅក្នុងខេត្តនេះកើនឡើងដល់ខ្ទង់លាននាក់ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។មួយផ្នែកធំនៃព្រំដែនភាគខាងត្បូងរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដូច្នេះហើយបានជាខេត្តសៀមរាបគឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ០៩ ដែលបង្កើតបានជា[[តំបន់អភិរក្សជីវមណ្ឌលទន្លេសាប]]។នាពេលបច្ចុប្បន្នខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីតាំងនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]និង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|តំបន់បេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[យូណេស្កូ|អង្គការយូណេស្កូ]]និងជា[[អច្ឆរិយវត្ថុរបស់ពិភពលោក]]ផងដែរ។ខេត្តនេះក៏ជាទីតាំងរបស់[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញជាច្រើនផ្សេងៗទៀតក្រៅពី[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[អង្គការយូណេស្កូ]]ផងដែរ។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន|ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន]]គឺជារមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនិងធម្មជាតិដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលជាទីពេញនិយមសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិទៅទស្សនាកម្សាន្តនិងជាទីតាំងនៃ[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ធំរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ផងដែរ។ [[File:Angkor Wat aerial view.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពប្រាសាទអង្គរវត្តពីលើផ្ទៃអាកាស]] [[File:Angkor Wat;- Ta Reach (2).jpg|thumb|បដិមាលោកតារាជ]] == ឈ្មោះនៃខេត្ត == ខេត្តសៀមរាប គឺជាអតីតខេត្តមួយឈ្មោះថា[[ខេត្តមហានគរ]]។ការប្ដូរឈ្មោះមកជាខេត្តសៀមរាបនេះគឺនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។បើតាម[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]មូលហេតុបានជាផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះខេត្តនេះបានបញ្ជាក់ថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៣០ នៃគ្រិស្តសករាជស្ដេចនៃ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរស្រីអយុធ្យា]]បានបញ្ជាឲ្យកងទ័ពខ្លួនវាយលុក[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុង[[ខេត្តមហានគរ]]ដើម្បីបង្ក្រាបការមិនចុះញ៉មរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្ដើម[[ខេត្តមហានគរ]]បានមួយរយៈហើយមេដឹកនាំរបស់ខ្លួនបានទៅទស្សនាប្រាសាទយ៉ាងគួរឲ្យស្ងប់ស្ងែង។បន្ទាប់មកទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្ដេចសៀម]]នេះបានជួបនឹងទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ស្ដេចខ្មែរ]]នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ហើយបានប្រយុទ្ធគ្នាធ្វើឲ្យកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទទួលបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ក្រោយពីទទួលបានជ័យជំនះមក[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានបរិញ្ញាតិ្តឲ្យប្ដូរឈ្មោះ[[ខេត្តមហានគរ]]នេះទៅជាខេត្តសៀមរាបវិញដែលមានន័យថា'''ទ័ពសៀមត្រូវបង្ក្រាបឲ្យរាបនៅទីនេះ'''។<ref>{{Cite web |title=តើឈ្មោះខេត្តសៀមរាប ជាអតីតខេត្តឈ្មោះអ្វី? បានប្តូរមកខេត្តសៀមរ |url=https://www.khmernokor.com/question-answers/agzvm0jy6x |access-date=2025-07-30 |website=Khmernokor}}</ref> អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[ប្រទេសកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]បាន​ពន្យល់​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ថាពាក្យ'''សៀម'''គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ជាតិសាសន៍មួយដែល​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ប្រែ​ឈ្មោះ​ទៅ​ជា'''ថៃ'''ទៅ​ហើយ។រីឯ​ពាក្យ​ថា'''រាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា '''ចាញ់ខ្លបខ្លាច'''។ អនុ​ប្រធាន​ផ្នែក​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ|សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ]]និង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​[[សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា|សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញា​សាស្ត្រ​កម្ពុជា]]លោក[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ថាចាប់​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី ​០៩ និង​ទី​ ១០ នៃគ្រិស្តសករាជខេត្ត​សៀមរាបត្រូវបានគេ​​ប្រើ​ឈ្មោះ​ជា​​[[យសោធរបុរៈ|ទីក្រុងយសោធបុរៈ]]ដោយសារ​តែ​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]ព្រះនាម[[យសោវរ្ម័នទី១|ព្រះបាទយសោ​វរ្ម័ន​ទី​ ១]] ជាអ្នកស្ថាបនិក។ក៏ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មកត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រ​អង្គរ]]វិញ។នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះរាជា​ក្រោយៗ​មកទៀតដែល​បានផ្លាស់​ប្ដូរ​រាជធានី​ទៅ​តាំង​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូងនិង​[[ទួលបាសាន|ទួល​បាសាន]]រហូត​ដល់​[[ភ្នំពេញ|ចតុមុខ]]ជាដើមគឺ​[[អង្គរ|ទីក្រុង​អង្គរ]]ត្រូវ​បាន​បោះ​បង់​ចោល​មួយ​រយៈ។ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មកទើប​មាន​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​គ្រប់គ្រង​​ជារាជធានី​នេះឡើង​វិញ។ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ទៀត​ថាបន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​គ្រប់គ្រង​ជា​រដ្ឋបាល​ឡើង​វិញ​នោះគឺ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]​ត្រូវ​បាន​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៃ​[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរ​ស្រីអយុធ្យា]]ចូល​មក​លុកលុយ​ជា​ច្រើន​លើកចាប់​តាំង​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៤ នៃគ្រិស្តសករាជ។នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៥ ដល់ ១៦ មាន​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​មួយ​អង្គ​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បាន​ធ្វើ​ចម្បាំង​ជាមួយកង​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដើម្បី​បណ្ដេញឲ្យពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចេញ​ពី​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។នៅក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​កាល​នោះគឺកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេងហើយ​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''(អានថា : សៀមម៉ារាប)គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះបន្ទាប់​ពី​ជ័យ​ជម្នះ​របស់​កងទ័ព​[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]លើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''សៀមបាន​ខ្លបខ្លាច​លោក បាន​ចាញ់​លោក បាន​អស់​ឫទ្ធានុភាព ចាញ់រាបដលដី'''។ដូច្នេះគេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា'''តំបន់​សៀមរាប'''នេះ​គឺជា​ទស្សនៈ​របស់​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]របស់​អ្នក​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​នៅក្នុងកេរតំណែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ​ផង​ដែរ។ចំណុច​នេះ​ហើយបានជា​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''។ ការ​អធិប្បាយ​របស់​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]នេះគឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​ផ្សេង​ៗទៀតផងដែរ។ សៀវភៅ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​សង្ខេប​មួយដែល​សរសេរ​ដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]ដែល​បច្ចុប្បន្ន​គឺជា​មន្ត្រី​រាជការ​នៅ​ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបាន​អធិប្បាយ​ថានៅ​ក្នុងឆ្នាំ​ ១៥២៥ [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទ​រាជា]]​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​កងទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែល​ឈ្លាន​ពានឲ្យបរាជ័យ​យ៉ាងអាម៉ាស់នៅ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។ដូច្នេះ​ហើយបាន​ជា​ព្រះអង្គបាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''ទ័ព​សៀមចាញ់​រាប​ដូចជា​កន្ទេលឬទ័ពសៀមចាញ់រាបដល់ដី'''។ បច្ចុប្បន្ន​នេះខេត្តសៀមរាបមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]​ប៉ុណ្ណោះ​ទេក៏ប៉ុន្តែវា​ក៏​កំពុង​នាំ​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]ឲ្យទទួល​បាន​នាម​ថ្មី​មួយ​ទៀតគឺ​'''ព្រះរាជាណាចក្រ​អច្ឆរិយៈ'''ដោយសារ​តែ​ភាព​ល្បីល្បាញ​ខាង​វប្បធម៌​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។<ref>{{Cite web |title=អត្ថន័យ​នៃ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​សៀមរាប |url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |access-date=2023-03-16 |website=www-rfa-org.cdn.ampproject.org |archivedate=2023-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316035301/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |url-status=dead }}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == === សម័យមុនអង្គរ === [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6871645593).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន(មហេន្ទ្របវ៌ត ឬ មហិន្រ្ទបព៌ត)]] អ្នកស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិវិទ្យានិងបុរាណវិទ្យាជាច្រើនបានអះអាងថាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]បានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ក្រោយពីព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះបានយាងមកពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០០ នៃគ្រិស្តសករាជ។តាមឯកសារខាងលើបានឲ្យដឹងថា[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] កាលនៅក្នុងដំណាក់កាលទី ០២ ទ្រង់គង់នៅ[[ឥន្ទ្របុរៈ|ទីក្រុងឥន្រ្ទបុរៈ]]នៅ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]បន្ទាប់មកទ្រង់គង់នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។និងចុងក្រោយបំផុតទ្រង់គង់នៅ[[ហរិហរាល័យ|ទីក្រុងហរិហរាល័យ]](តំបន់រលួស)ដែលជារាជធានីដើមនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|វប្បធម៌អង្គរ]]បានផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជគឺនៅពេលដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] បានអភិសេកជាព្រះមហាក្សត្រនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ការអភិសេករបស់ព្រះអង្គគឺឈរនៅលើមូលដ្ឋាននៃ[[ពិធីទេវរាជ]]ដែលបានផ្តល់ចំពោះព្រះអង្គនូវមហិទ្ធិប្ញទ្ធិដើម្បីធ្វើការបង្រួបបង្រួមជាតិហើយជាឆ្នាំដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ប្រារព្ធ[[ពិធីទេវរាជ]]នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ព្រះអង្គបានបើកសករាជថ្មីមួយដែលធ្វើឲ្យអរិយធម៌វប្បធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]រីកចម្រើនរុងរឿងនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]។ការអះអាងបែបនេះក៏បានបង្អាញឲ្យដឹងទៀតថាវប្បធម៌‌[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]](មុនអង្គរ)គឺយោងតាមឯកសារមួយចំនួនដែលផែ្អកតាមកំណត់ហេតុរបស់[[ចិន]]។ឯកសាររបស់គេបានសម្អាងលើកំណត់ត្រាផងនិងស្ថាបត្យកម្មប្រាង្គប្រាសាទមួយចំនួនផង។រីឯព្រឹត្តិការណ៍ដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ជាខ្លាំងមួយទៀតគឺនៅក្នុងអំឡុង[[ចេនឡា|សម័យចេនឡា]]នៅលើទឹកដីបវរនៃ[[អង្គរ|ខេត្តសៀមរាបអង្គរ]]។កំណត់ហេតុ[[ចិន]]បានឲ្យដឹងថាទីក្រុងដំបូងបំផុតនៅខេត្តសៀមរាបមានឈ្មោះថា'''នគរគម្ពីរ'''ដែលសិ្ថតនៅរវាង[[បារាយណ៍ខាងលិច]]និង[[បារាយណ៍ខាងកើត]]នៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|សេ្តចខែ្មរ]]ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅ[[នគរគម្ពីរ]]នេះគឺ[[ចន្ទ្រវម្ម៌|ព្រះបាទចន្ទ្រវម្ម៌]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងបនែ្ថមទៀតថាកាលពី[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]]នាអំឡុងឆ្នាំ ៨០២ នេះសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិយាកាសង្គមរបស់[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]មានការវិវត្តជាវិជ្ជមាន។គេបានឃើញមានការរៀបចំដែនដីឬនគរូបនីយកម្មដែនដីនៅក្នុងតំបន់នីមួយៗនៃខេត្តនេះយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅហើយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ០៦ នៃដើមសតវត្សរ៍ទី ០៧ នៃគ្រិស្តសករាជ។[[ជនជាតិខ្មែរ|ជនជាតិខែ្មរ]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះមហាក្សត្រនិងពួកព្រាហ្មបុរោហិតបានចាប់ផ្តើមគម្រោងការកសាងប្រាសាទឥដ្ឋដំបូងបង្អស់ជាច្រើន។រីឯវិស័យសង្គមកិច្ចវិញគេបានដឹងថា[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]ចូលចិត្តកសាងទីលំនៅរបស់ខ្លួននៅកែ្បរ[[បឹងទន្លេសាប|បឹងទនេ្លសាប]]កែ្បរអូរស្ទឹងធម្មជាតិជាដើម។ការកសាងប្រាសាទក៏ដូច្នោះដែរគឺ[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]តែងតែជ្រើសរើសរកទីតាំងណាខ្ពស់មិនលិចទឹកនៅរដូវវស្សាគំនិតរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខែ្មរ]]នៅក្នុងការជ្រើសរើសទីតាំងខ្ពស់សម្រាប់ការកសាងសំណង់ផេ្សងៗគឺជាប្រយោជន៍រួមគឺនៅតែបន្តរហូតមកទល់សព្វថៃ្ងនេះ។ === សម័យអង្គរ === [[File:Bas-relief du Bayon (Angkor Thom) (2341905162).jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពការធ្វើម្ហូបចម្អិនអាហាររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Scène dépouillage (bas-relief du Bayon) (2334493467).jpg|thumb|វិស័យសុខាភិបាលខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Bayonmarket01.JPG|thumb|ទិដ្ឋភាពផ្សារលក់ដូររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Floating Kantong (Loi Krathong) at Bayon, Cambodia.jpg|thumb|ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Sbai Khmer.png|thumb|ចម្លាក់ស្ត្រីពានាស្បៃនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានជ្រើសរើសទីតាំង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ធ្វើជារាជធានីព្រោះស្ថិតនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]និងជាទីប្រជុំនៃជំនួញទាំង ០២ គឺជើងគោកនិងជើងទឹកហើយសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិសព្វគ្រប់ដូចជាត្រីនៅក្នុង[[បឹងទន្លេសាប]] [[ព្រៃឈើ]] [[ថ្មភក់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] [[ឥដ្ឋ]]សម្រាប់កសាងប្រាសាទនិងដីដែលមានជីវជាតិផងដែរ។ខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៥ បានបម្រើការជារាជធានីនិងជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃអំណាចនយោបាយ វប្បធម៌ និង សាសនារបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។ភាពថ្កើងថ្កានរបស់ទីក្រុងគឺជារាជធានីនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលគ្រប់គ្រងដោយស្តេចដែលមានអំណាចជាបន្តបន្ទាប់។ខេត្តសៀមរាបមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃអាណាចក្រហើយមានភាពងាយស្រួលនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងទឹកដីដ៏ធំធេងមួយនេះ។ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនក្លាយជាទីក្រុងដែលមានភាពអ៊ូអរបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល សេដ្ឋកិច្ច និង សាសនានៅក្នុងតំបន់។នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ដែលជាយុគមាសរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ៗបានអនុវត្តនយោបាយវាតទីទឹកដីពង្រឹងអរិយធម៌ឲ្យរីកចម្រើនរុងរឿងនិងកសាងសំណង់ប្រាសាទល្បីល្បាញមួយចំនួនទាំងធំទាំងតូចដែលបង្ហាញអំពីតម្លៃវប្បធម៌អរិយធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ពាសពេញ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]ត្រូវបានបម្រើការជារាជធានីអស់រយៈពេល ០៦ សតវត្សរ៍មកហើយ។នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]មានការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើនលូតលាស់គ្រប់វិស័យនិងមានភាពសម្បូរសប្បាយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]រស់នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]ភាគច្រើនប្រកបមុខរបរកសិកម្មនិងនេសាទជាធំ។តំបន់ជុំវិញ[[បឹងទន្លេសាប]]ជាដីដ៏សម្បូរជីវជាតិ។គេអាចធ្វើស្រែនៅតំបន់នេះប្រហែលជាពីរទៅបីដងនៅក្នុងមួយឆ្នាំដូច្នេះហើយបានជាយើងឃើញមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រមួយចំនួនដែលបន្សល់ទុកតាំងពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]មកម្ល៉េះ។ [[File:Khmer_Empire.png|thumb|ផែនទី[[ចក្រភពខ្មែរ]] (៨០២-១៤៣១)]] === សម័យក្រោយអង្គរ === [[File:Angkor1866.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ]] [[File:View of the West Entrance of Angkor Wat by Delaporte 1873.jpg|thumb|គំនូរប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣]] [[File:Angkor Wat November 1964 12.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤]] បើយោងតាមឯកសារក្រោយពីកងទ័ពរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ទទួលបានជ័យជម្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ឈ្លានពានជាស្ថាពរនៅព្រះរាជនគរគឺ[[អង្គរធំ]]ពោលគឺបានវាយកម្ទេចទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]រាបស្មើនឹងដីបានជា[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដាក់ឈ្មោះថា[[ខេត្តសៀមរាប]]។ស្ថានការណ៍បែបនេះបានធ្វើឲ្យយើងយល់ថាជាដើមកំណើតនៃការកកើតឈ្មោះខេត្តសៀមរាបតាំងពីរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះបើទោះបីជា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ច្បាប់[[ឧកញ៉ាព្រះឃ្លាំងនង]]មិនបាននិយាយដោយចំហក៏ដោយ។ប្រសិនជាយើងបើកច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ខាងលើមកមើលយើងពិតជាស្លុតចិត្តដោយហេតុថាកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានរុករាន[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ឥតឈប់ឈរជាច្រើនលើក។ពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក្រោយពីដណ្តើមបានអាណា[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួនដែលសព្វថ្ងៃបានក្លាយទៅជាទឹកដី[[ថៃ|សៀម]]រួចទៅហើយនោះក៏បាននាំសង្គ្រាមចូលទៅយ៉ាងជ្រៅចំកណ្តាលបេះដូងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]តែម្តងគឺ[[អង្គរ|ទីក្រុងមហានគរ]]ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តសៀមរាបតែពីមុនហៅថា'''ស្រុកនគរវត្ត'''ដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិក្តៅពីមុនមក។ប៉ុន្តែលើកនេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ត្រឡប់ទៅ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|ក្រុងអយុធ្យា]]វិញក្រោយពីត្រូវចាញ់សង្គ្រាមនៅចុល្លសករាជ ៩០២ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៥៤១ នៃគ្រិស្តសករាជ។កាលបើពិនិត្យលើទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រចាស់ដែលបានកើតឡើងនៅលើទឹកដីដ៏បវរដែលជាទីតាំងនៃព្រះរាជនគរយើងបានឲ្យដឹងថានៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៨|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ៨]] និងដើមរាជ្យរបស់[[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣|ព្រះបាទឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] រវាងឆ្នាំ ១២៩៦ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានបើកការវាយលុកមួយដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដើម្បីយក[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ធ្វើជាស្រុកឬនគរចំណុះរបស់ខ្លួនហើយមហិច្ឆតានេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានសម្រេចជាស្ថាពរព្រោះថាអាណាខេត្តមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគកណ្តាលដូចជា[[ខេត្តសុខោទ័យ]] [[ខេត្តកំពែងពេជ្រ|កំពែងពេជ្រ]] និង ខេត្តរណបនៃខេត្តទាំងនោះព្រមទាំងអាណាខេត្តដទៃៗឯទៀតដែលស្ថិតនៅជ្រលងនៃដង[[ទន្លេចៅព្រះយា|ទន្លេមេណាម]]ដូចជា[[ខេត្តអយុធ្យា]]និង[[ខេត្តសុពណ៌បុរី]]។បន្ទាប់ពីបានទទួលជ័យជម្នះលើខេត្តទាំងឡាយនោះ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានពង្រឹងបណ្តាញអំណាចរបស់ខ្លួន។សង្គ្រាមឈ្លានពានមួយដែលគេត្រូវកត់សម្គាល់ដែលបានកើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់នៅលើទឹកដី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[លំពង្សរាជា|ព្រះបាទលំពង្សរាជា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៥២។ចំពោះចម្បាំងនេះច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]បានបញ្ជាក់ថាគឺភាគីឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានទទួលជ័យជម្នះលើទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានកាន់កាប់[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។មុននឹងដកថយចេញពួកវាបានកេណ្ឌឈ្លើយសឹក[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ជាច្រើនម៉ឺននាក់នាំទៅកាន់[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។នៅក្នុងឱកាសនោះផងដែរពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានលួចប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]គ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១ គឺជាឆ្នាំដែលកំណត់នូវឱនភាព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលប្រឈមនិងការវាតទីនិយមរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលគ្មានទីបញ្ចប់។ពិតណាស់ទោះបីជាភ្លើងសង្គ្រាមឈ្លានពានបានកន្លងផុតជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយក្តីក៏ប៉ុន្តែវាបានបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមរបួសដ៏ឈឺចាប់នៅក្នុងផ្នត់គំនិត[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្មានថ្ងៃបំភ្លេចបាន។បើតាមច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]គឺនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]](១៥១៦ ដល់ ១៥៥៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]មកឈ្លានពាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ហើយត្រូវបានកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បង្ក្រាបរាបស្មើទល់នឹងដីនៅត្រង់[[ស្ទឹងសៀមរាប|ស្ទឹងអង្គរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៤១ ដោយហេតុនេះហើយបានជាព្រះអង្គត្រាស់បង្គាប់ឲ្យគេហៅតំបន់នេះថា'''តំបន់សៀមរាប'''ដើម្បីទុកជាការចងចាំរួមរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]អំពីជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់នេះមុនទីតាំងនេះបានក្លាយទៅជាស្រុកហើយបន្ទាប់មកទៀតក្លាយជាខេត្តនា[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណាព្យាបាលបារាំង]]។ព្រឹត្តិការណ៍មួយគួរឲ្យកត់សម្គាល់គឺស្តេចអង្គនេះបានឆ្លាក់បង្ហើយនូវចម្លាក់មួយចំនួនដែល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] មិនទាន់ឆ្លាក់រួច។ទោះបីជាបានទទួលបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខនេះក្តីទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏នៅតែទន្ទ្រាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|មាតុភូមិខ្មែរ]]មិនស្រាកស្រាន្តឡើយហើយអំពើនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៤ [[លង្វែក|ទីក្រុងលង្វែក]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្តើមបានពី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ព្រះនាម[[នរិន្ទសួន|ស្ដេចនរិន្ទសួន]]។ចំពោះបរាជ័យនៃកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលដឹកនាំដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ដែលបានយកលេសថាដោយសារ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មិនបានប្រគល់ដំរីសមួយក្បាលបានជាមកវាយលុក[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]។បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក[[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ]]បានបញ្ជាក់ថា[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]គឺជា[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]ដ៏ខ្លាំងពូកែជាងគេបំផុតនា[[សម័យក្រោយអង្គរ]]ដោយហេតុថាស្តេចអង្គនេះមិនត្រឹមតែបានខិតខំស្តារប្រទេសជាតិតែប៉ុណ្ណោះនោះទេព្រះអង្គថែមទាំងមានមហិច្ឆិតាវាយដណ្តើមយក[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួននៅក្នុង[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បច្ចុប្បន្នដូចជា[[ខេត្តនគររាជសីមា]] [[ខេត្តបុរីរម្យ]] [[ខេត្តសុរិន្ទ្រ]] [[ខេត្តសង្គឹត]] [[ខេត្តគោកខ័ណ្ឌ]] [[ខេត្តស៊ីសាកេត|ខេត្តសិរីសាកេត]] [[ខេត្តសុវណ៌ភូមិ ឬ សុវណ្ណភូមិ|ខេត្តសុវណ្ណភូមិ]] [[ខេត្តឧប្បលរាជធានី]] [[ខេត្តច័ន្ទបុរី]] [[ខេត្តត្រាច]] [[ខេត្តស្រះកែវ]] [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ]] [[ខេត្តរយ៉ង]] [[ខេត្តបស្ចឹមបុរី]] [[ខេត្តនាងរង]]ជាដើមដែល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានដណ្តើមយកបានពីមុនៗមកវិញ។មានហេតុផលជាច្រើនដើម្បីបញ្ជាក់ថាហេតុដូចម្តេចបានជានៅក្នុង[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ព្រះរាជពង្សាវតារសៀម]]ដូចជាច្បាប់របស់[[នព្វរ័ត្ន|អ្នកអង្គម្ចាស់នព្វរ័ត្ន]]តែងឡើងនៅក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤២០ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជ ១៨៧៧ បានប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''([[ភាសាសៀម|សៀម]] : เสียมราฐ)ជំនួសឲ្យពាក្យ'''សៀមរាប'''ទៅវិញ។តាមពិតទៅការប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''(សៀមម៉ារ៉ាត)គឺដើម្បីហៅទីប្រជុំជនមួយដែលពីមុនគឺជាសមរភូមិឬទីលានប្រយុទ្ធស៊ីសាច់ហុតឈាមរវាង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ស្ថិតនៅក្នុង'''ស្រុកនគរវត្ត'''គឺបណ្តាលមកពីអាជ្ញាធរ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[រាមាទី ៣|ស្ដេចរាមាទី ៣]] មិនចង់រំលឹកនូវភាពបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខរបស់កងទ័ពឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]របស់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះបើទោះបីជាសម័យនោះព្រះអង្គបានត្រួតត្រា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ក៏ដោយ។យ៉ាងណាមិញគឺដោយសារតែហេតុការណ៍នេះហើយទើប[[រាមាទី ៤|ស្ដេចរាមាទី ៤]] ដែលបានគ្រប់គ្រង[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាមួយ[[អណ្ណាម|អាណ្ណាម]]ព្រះអង្គក៏បានប្រើពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ជំនួសឲ្យពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងសៀមម៉ារ៉ាត'''ផងដែរ។គ្មានឯកសាររបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ណាមួយដែលបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់លាស់អំពីការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះពី'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ទៅជា'''សៀមរាប'''នោះទេហើយបើមានក៏អាចស្ថិតនៅក្នុងដើមសម័យរជ្ជកាលទី​ ០៣ ដែលជាសម័យបាងកកដែលគេហៅថា[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|រតនកោសិន្ទ្រ៍]]។ប៉ុន្តែចំពោះ[[ជនជាតិខ្មែរ]]វិញឈ្មោះ'''សៀមរាប'''ពិតជាត្រូវបានផ្តើមឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]យ៉ាងពិតប្រាកដឥតក្លែងក្លាយបើទោះបីជាទឡ្ហីករណ៍មានខ្វះចន្លោះយ៉ាងណាក៏ដោយព្រោះថាការតាំងឈ្មោះ'''សៀមរាប'''នេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យឬជំនឿលេងសើចនោះទេជាពិសេសនៅក្នុងសម័យកាលមួយដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅច្បាំងគ្នាមិនឈប់មិនឈរ។ដូច្នេះការចង់យល់ឲ្យលម្អិតអំពីប្រវត្តិពិតនៃឈ្មោះ'''សៀមរាប'''តម្រូវឲ្យយើងស្គាល់អំពីបរិបទសង្គមនយោបាយហើយអំពើនេះគឺជាការចាំបាច់បំផុត។បើតាមសៀវភៅ[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]]រៀបរៀងដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]បានអធិប្បាយថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥២៥ នៃគ្រិស្ដសករាជ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានវាយបង្ក្រាបកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលឈ្លានពានឲ្យបរាជ័យនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ដូច្នេះហើយបានជាព្រះអង្គបានដាក់ឈ្មោះថា'''សៀមរាប'''គឺមានន័យថាទ័ព'''សៀមចាញ់រាបដូចកន្ទេល'''។<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ខេត្តសៀមរាប ៖ ប្រវត្តិ​សាវតារ និង​ប្រវត្តិ​ឈ្មោះខេត្ត​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1142889.html |access-date=2025-12-14 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> ឯកសាររដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាបបានសរសេរថានៅថ្ងៃសុក្រ ០៥ រោច ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក គ្រិស្ដសករាជ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ០៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ[[ស៊ន សំណាង]]ដែលជា[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|ទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]បានដឹកនាំសិក្ខាសាលាមួយស្ដីពីបេសកកម្មស្រាវជ្រាវចងក្រងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃខេត្តសៀមរាបដោយបានលើកឡើងតាមឯកសារដែលឯកឧត្តមបានស្រាវជ្រាវកន្លងមកដោយសង្ខេបដូចខាងក្រោម ៖[[File:Thais_return_Battambang_to_King_Sisowath.jpg|thumb]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧ [[ថៃ|សៀម]]ត្រូវប្រគល់ខេត្ត[[សៀមរាប]] [[ខេត្តបាត់ដំបង|បាត់ដំបង]] [[ខេត្តសិរីសោភ័ណ្ឌ|ស៊ីសុផុន(សិរីសោភ័ណ)]]មកឲ្យ[[បារាំង]]តាម[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧ [[បារាំង]]បានថ្វាយខេត្តសៀមរាបមកឲ្យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ មានខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តជីក្រែង]]ដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបច្ចុប្បន្ននេះ។ពេលនោះ[[បារាំង]]បានរៀបចំ[[ជនជាតិបារាំង]]ជាចៅហ្វាយខេត្តហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលមាននាមស្មើចៅហ្វាយខេត្តនោះដោយ[[បារាំង]]ហៅយើងថាជាចៅហ្វាយស្រុកខេត្តជីក្រែង ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តសៀមរាប។ល។ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ មានកំណែទម្រង់ធំមួយដោយបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលខេត្តដែលមានថ្នាក់ស្រុកនិងខណ្ឌនៅក្នុងខេត្តដោយខេត្តមួយចំនួនដូចជា[[ខេត្តជីក្រែង]]ប្ដូរមកជា[[ស្រុកជីក្រែង]]វិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ [[បារាំង]]បានបង្កើតកងក្រវែលឃុំគឺជាប៉ូលីសជនបទនៅឃុំរួចក៏មានបន្តមកជាបាត្រុយបន្ទាប់ពី[[រេស៊ីដង់បាដេសបារាំង|បាដេសបារាំង]]ម្នាក់បានស្លាប់នៅពេលទៅយកពន្ធនៅ[[ឃុំក្រាំងលាវ(ស្រុករលាប្អៀរ)|ក្រាំងលាវ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣ [[បារាំង]]បានបង្កើតសុរិយោដីដើម្បីយកពន្ធដី * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៤ បានលុបខណ្ឌចោលវិញដោយសារគេបង្កើតខណ្ឌដើម្បីងាយស្រួលប្រមូលពន្ធហើយនៅពេលគេគ្រប់គ្រងការយកពន្ធបានល្អហើយក៏លុបថ្នាក់ខណ្ឌចោលវិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាដោយ[[បារាំង]]កាន់អំណាចហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ចូលក្រុមប្រឹក្សាដើម្បីផ្តល់ប្រឹក្សា * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ មានខេត្តចំនួន ១២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] * មាន ០២ ក្រុមសរសេរប្រវត្តិខេត្តមានក្រុមទី ០១ ចៅហ្វាយខេត្តនិងមន្ត្រីខេត្ត និង ក្រុមទី ០២ ក្រុមស្រាវជ្រាវ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិន]]វិទ្យានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ បានបង្កើត[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ដោយកាត់យកឃុំចំនួន ០៣ របស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ឃុំអន្លង់វែង (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំអន្លង់វែង]] [[ឃុំថ្កូវ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំផ្កូវ]] និង [[ឃុំកោះកែរ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំកោះកែរ]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/default/658 |access-date=2025-12-14 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=ប្រវត្តិខេត្តសៀមរាប - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-12-14|archive-date=2025-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110841/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> == សាសនា == {{Pie chart |thumb = right |caption = សាសនានៅក្នុងខេត្តសៀមរាប (ជំរឿនឆ្នាំ ២០១៩)<ref>{{cite web|title=General Population census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|publisher=National Institute of Statistics Ministry of planning|date=October 2020|access-date=2025-04-09|archivedate=2022-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> |label1 = សាសនាព្រះពុទ្ធ |value1 = 99.3 |color1 = Gold |label2 = សាសនាគ្រិស្ត |value2 = 0.4 |color2 = DodgerBlue |label3 = សាសនាអុីស្លាម |value3 = 0.2 |color3 = Green |label4 = សាសនាផ្សេងៗ |value4 = 0.1 |color4 = Black }} សាសនារបស់រដ្ឋគឺ[[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ|សាសនាព្រះពុទ្ធថេរវាទ]]។ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបជាង ៩៩.៣% ជាអ្នកកាន់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|សាសនាព្រះពុទ្ធ]]ប្រមាណជា ០.៤% ជាអ្នកកាន់[[សាសនាគ្រិស្ត]]និង[[សាសនាឥស្លាម|សាសនាអុីស្លាម]]ដែលភាគច្រើនកាន់ដោយ[[ជនជាតិចាម]]គឺ ០.២%។ == ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់ == [[File:Royal Palace, Siem Reap.JPG|thumb|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]] [[File:Royal Independence Gardens, Siem Reap.jpg|thumb|សួនបឹងកាឡូ ឬ ហ្គ្រេនហូថែល]] '''[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]]'''នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅបណ្ដោះអាសន្នរបស់អតីត[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ]]នៃយើងគឺ[[ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]] និង ព្រះរាជអគ្គមហេសី។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះគឺជាទីដែលព្រះអង្គស្នាក់នៅអាស្រ័យពេលស្ដេចយាងមកកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]។បើយើងធ្វើដំណើរពី[[ភ្នំពេញ|ទីក្រុងភ្នំពេញ]]តាម[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]មើលមកខាងស្ដាំដៃយើងនឹងឃើញអគារពណ៌សមួយអមដោយរបងនិងដើមឈើត្រឈឹងត្រឈៃនិងបរិវេណស្រស់ស្រាយដែលមានសួនច្បារធំនៅខាងមុខ(សួនបឹងកាឡូឬហ្គ្រេនហូថែល)នោះហើយគឺជា[[ព្រះរាជដំណាក់]]។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុង[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យបារាំង]]ដាក់អាណានិគមមកលើ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]អំឡុងឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នៅក្នុងសម័យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]គឺស្ថិតនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ហើយ[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]គឺជាវត្តមួយដែលស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ចំកណ្ដាលបេះដូងនៃ[[ក្រុងសៀមរាប]]តែម្ដង។[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ពីមុនគឺជាទីតាំង[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយមក[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានប្ដូរទីតាំងទៅនៅជិតអាស្រម[[ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយពី[[ព្រះរាជដំណាក់]]ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងទីធ្លាបរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវបានប្រែក្លាយជាទីវត្តអារាម[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ជាអកុសល[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]នៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបខ្មែរក្រហម]]ត្រូវបានកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធារបស់ពួកគេ។បច្ចុប្បន្ននេះមិនត្រឹមតែជាទីអារាមរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់ព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និងសម្រាប់ឲ្យពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះក៏ជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជាដល់ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារតែនៅក្នុងវត្តមានពុទ្ធិកបឋមសិក្សាសម្រាប់ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ព្រះធម៌នានា។លើសពីនេះនៅក្នុងបរិវេណវត្តក៏មានសាលាបឋមសិក្សាសម្រាប់ឲ្យកុមារសិក្សារៀនសូត្រផងដែរ។បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់ថ្ងៃតែងតែមានជនានុជនជាច្រើនបានអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលានៅទីនោះ។ដោយឡែកនៅក្នុងវត្តក៏មានបណ្ណាល័យមួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា|បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា]]ដែលបម្រើឲ្យសាធារណជនចូលធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវឯកសារនិងអានសៀវភៅនានាយ៉ាងសម្បូរបែប។នៅតាមដងផ្លូវនៅក្នុងវត្តមានរៀបចំពាក្យស្លោកនិងសុភាសិតជាច្រើនសម្រាប់ដាស់តឿនដល់សាធារណជនទាំងឡាយនិងជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជា។វត្តនេះក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាផងដែរ។ថ្មីៗនេះមានហេតុការណ៍ដ៏គួរឲ្យរន្ធត់និងសោកស្ដាយជាពន់ពេកដោយកាលពីវេលាម៉ោងប្រមាណជា ១០ និង ០៥ នាទីយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះអគារមួយនៃ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់សៀមរាប]]ដែលជាកន្លែងទីសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។<ref>{{Cite web |last=ពិសី |first=អ៊ិន |date=2023-03-13 |title=ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/478067 |access-date=2025-06-16 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref> [[File:Preah_Ang_Chek_Preah_Ang_Chorm_shrine.jpg|thumb|ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]] '''[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]''' គឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ភេទស្រីហើយក៏ត្រូវបានមតិខ្លះគិតថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជាបងប្អូនបង្កើតជាមួយនឹងគ្នាផងដែរ។រូបធំនិងខ្ពស់គឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]និងរូបតូចនិងទាបគឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានគេគិតថាសាងអំពីមាសនិងលង្ហិននិងខ្លះថាពីសំរិទ្ធហើយមានទម្ងន់ប្រមាណ ១៥០ គីឡូក្រាម។បើយោងទៅតាមការតំណាលតៗគ្នាដោយមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់បានលើកឡើងថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺជាទេពធីតាដែលជាអតីតព្រះរាជបុត្រីរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលជាស្ថាបនិកកសាង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]។គេជឿថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺទ្រង់មានភាពសុច្ចរិតទៀងត្រង់ទន់ភ្លន់និងប្រកបដោយក្ដីមេត្តាករុណាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ដែលព្រះអង្គទាំង ០២ តែងតែអាណិតអាសូរធ្វើបុណ្យដាក់ទានដល់អស់ប្រជានុរាស្រ្តដែលត្រូវការព្រះនាងទាំង ០២ អង្គជួយ។ពិសេសជាងនេះទៅទៀតព្រះនាងទាំង ០២ អង្គបានអប់រំអ្នកទោសទាំងឡាយឲ្យដើរតាមគន្លងទូន្មានរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]និងបានដោះលែងពួកគេឲ្យមានសេរីភាពថែមទៀត។ព្រះនាងទាំង ០២ អង្គគឺជាអ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដែលប្រជានុរាស្រ្តទូទាំងនគរបានដឹងអំពីចរិតលក្ខណៈដ៏ប្រពៃរបស់ទ្រង់ម្លោះហើយពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់រហូតដល់រជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនាសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអង្គក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យគេកសាងរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]] [[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]សម្រាប់ប្រជារាស្ត្រទូទៅគោរពបូជា។តំណតៗមកទៀតរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះតែងតែធ្វើឲ្យប្រជារាស្រ្តរស់នៅប្រកបដោយសេចក្ដីសុខចម្រើនទើបប្រជារាស្រ្តបានចាត់ទុករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ស័ក្ដិសិទ្ធិនិងមានកិត្តិនាមល្បីរន្ទឺទូទាំងប្រទេស។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះរូបសំណាកទាំង ០២ នេះបានក្លាយជាភាពទាក់ទាញសម្រាប់បុគ្គលមានអំណាចនិងឈ្មួញទុច្ចរិតដោយពួកគេចាប់ផ្ដើមរៀបផែនការលួចសម្រាប់ទុកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិនិងលក់ដូរហេតុនេះហើយបានជារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]បានបាត់មួយរយៈនៅក្នុងអំឡុងពេលដែល[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានគេបោះបង់ចោល។ក្រោយមកនាឆ្នាំ ១៩៥០ រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញនៅក្នុងព្រៃម្ដុំ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ដោយក្រុមមន្ត្រី[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ខេត្តសៀមរាបដែលគេជឿថារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]កាលពីដើមត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជាសម័យកាលដ៏រុងរឿង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ដាប ឈួន]]ដែលជាសមាជិកកងទ័ព[[ខ្មែរឥស្សរៈ]]ប្រឆាំងជាមួយ[[បារាំង]]ហើយបានទទួលតំណែងនិងងារជា'''ដាប ឈួន ម្ជុលពេជ្រ'''ពី[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]ក្រោយពី[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បានទទួលឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ហើយព្រះអង្គក៏បានប្រទានតំណែងឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]គ្រប់គ្រងខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]។មានពេលមួយបន្ទាប់ពីបានទទួលដំណឹងពីការរកឃើញរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះហើយលោក[[ដាប ឈួន]]ជាមួយនឹងកងការពាររបស់លោកបានទៅយករូបសំណាកពីការិយាល័យ[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ហើយដឹកតាមឡានទៅកាន់បន្ទាយដែលមានឈ្មោះថា'''បន្ទាយជើងក្រហម'''សព្វថ្ងៃទីតាំងនោះក្លាយជា[[សណ្ឋាគារអង្គរសិនជូរី|សណ្ឋាគារ Angkor Century Hotel]] នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]]។ថ្ងៃមួយលោក[[ដាប ឈួន]]បានយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដាក់ក្នុងរថយន្តរបស់លោកហើយយកមកតម្កល់ទុកនៅក្នុងផ្ទះ(គេបានឲ្យដឹងថារូបសំណាកមួយត្រូវសែងដោយទាហានចំនួន ០៥ នាក់ទើបអាចលើករួច)។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្វើឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]មានកម្លាំងលើសអស់មនុស្សលោកធម្មតាដោយលោកអាចលីដាក់លើស្មាទាំងសងខាងនៅក្នុងពេលតែមួយដោយប្រើដៃតែម្ខាងប៉ុណ្ណោះរួមទាំងអាចដឹងគ្រប់ហេតុការណ៍មុនដែលគ្រប់គ្នាហៅថា'''វិញ្ញាណទីប្រាំមួយ'''ផងដែរ។លោក[[ដាប ឈួន]]និងទាហានរបស់លោកពិតជាមានជំនឿយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដោយពួកគេតែងតែសូត្រធម៌នៅមុខរូបសំណាកយ៉ាងហោចណាស់កន្លះម៉ោងនៅក្នុងមួយថ្ងៃនៅរៀងរាល់ព្រឹកនិងល្ងាចមិនដែលខានឡើយរហូតបានរយៈពេល ០២ ឆ្នាំជាពេលដែលលោកអស់លក្ខណ៍។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]បានបញ្ជូនទ័ពពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]ឲ្យទៅចាប់ខ្លួនចៅហ្វាយខេត្តលោក[[ដាប ឈួន]]ដោយព្រះអង្គសង្ស័យថាលោក[[ដាប ឈួន]]ក្បត់ជាតិពីព្រោះលោក[[ដាប ឈួន]]ជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងគម្រោងការ [[:en:Bangkok_Plot|Bangkok Plot]] នៅក្នុងបំណងទម្លាក់ព្រះអង្គចេញពីរាជបល្ល័ង្កដែលគម្រោងក្បត់នេះផ្តួចផ្តើមឡើងដោយអ្នកនយោបាយស្តាំនិយមមួយចំនួន។បើទោះបីជាលោក[[ដាប ឈួន]]បានក្បត់ប៉ុន្តែបារមី[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]នៅតែតាមជួយលោកដោយឲ្យលោកដឹងខ្លួនជាមុនអំពីគម្រោងការចាប់ខ្លួននេះនិងបានរត់គេចខ្លួនទៅព្រំដែន[[ថៃ|សៀម]]ដោយប៉ងយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅជាមួយផង។នៅពេលដែលកម្លាំងខ្លាំងដូចដំរីសាបានបាត់បង់លោក[[ដាប ឈួន]]បានកាច់ម្រាមចំនួន ០៥ ពីរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]រួចគេចខ្លួនទៅកាន់ចម្ការលោកមួយនៅក្នុង[[ភូមិត្បែងកើត]]តម្រង់ទៅកាន់ព្រំដែន។ពេលនោះហើយដែលលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានភរិយារបស់លោកជួយពាំងគ្រាប់កាំភ្លើងដែលទាហានបាញ់សង្គ្រប់ទៅលើរូបលោក។បន្ទាប់ពីបាញ់ជាច្រើនគ្រាប់លោក[[ដាប ឈួន]]មិនស្លាប់ដោយសារតែភរិយាលោកចេះវិជ្ជាពិសេសដែលបញ្ចៀសគ្រាប់និងបាញ់មិនមុត។ទាហានទាំងនោះក៏ចាប់ពួកគេដាក់ឡានយកទៅដាក់ពន្ធនាគារប៉ុន្តែយោងទៅតាមឯកសារមួយចំនួនបានបង្ហាញថាលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបាននាំទៅកន្លែងមួយហើយត្រូវបានសម្លាប់នៅទីនោះ។លោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានសម្លាប់និងកប់នៅក្នុងព្រៃគោកប្រមាដែលសាកសពជាប់ខ្នោះដៃនិងបាញ់សុសដោយគ្រាប់កាំភ្លើងព្រោះត្រូវអ្នកភូមិរកឃើញប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក។គេនិយាយតៗគ្នាថាលោកស្លាប់ដោយសារបាបកម្មរបស់លោកព្រោះលោកធ្វើអំពើអាក្រក់ច្រើនណាស់។ក្រោយពីលោក[[ដាប ឈួន]]បានស្លាប់[https://www.facebook.com/share/1Dbt7JL8AE/ មន្ទីរធម្មការនិងសាសនាខេត្តសៀមរាប]បានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅថែរក្សាទុកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨។១៥ ឆ្នាំក្រោយមករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងគ្រោះមហន្តរាយម្តងទៀតនៅក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា]]បានផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារទាហាន[[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ|រដ្ឋាភិបាលលន់ នល់]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបនាឆ្នាំ ១៩៧៣។មន្រ្តីធម្មការនិងសាសនាខេត្តបានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរបស់រូបសំណាកដើម្បីបញ្ចៀសពីការបំផ្លាញប៉ុន្តែត្រូវទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]រកឃើញពេលពួកគេគ្រប់គ្រងទីក្រុងនេះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤។បើតាមគោលការណ៍របស់[[ខ្មែរក្រហម]]គឺតម្រូវឲ្យលុបបំបាត់[[សាសនា]]នៅក្នុងប្រទេសដូច្នេះមេបញ្ជាការទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបានបញ្ជាឲ្យកូនទាហានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅទម្លាក់នៅក្នុងទឹក[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ក្រោយប្រព្រឹត្តមេបញ្ជាការនិងទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ជាច្រើននាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺបន្ទាប់ពីបានទម្លាក់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅក្នុងស្ទឹង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវត្រាំទុកក្នុងទឹករហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]បានដកថយចេញពីខេត្តសៀមរាប។ក្រោយពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានដួលរលំប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលបានដឹងអំពីរឿងនេះក៏បាននាំគ្នាទៅស្រង់រូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ពីបាតស្ទឹងមកតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តព្រះរាជដំណាក់]]ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ព្រះមេគណៈខេត្តសៀមរាបព្រះនាម[[ពុត ពន]]និងអតីតអភិបាលខេត្តសៀមរាបលោក[[នៅ សំ]]បានកសាងស្តូបដាក់តម្កល់រូបសំណាកដែលមានបារមីទាំង ០២ អង្គនេះនៅក្នុងទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ។សូមជម្រាបថាបច្ចុប្បន្នរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដែលស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]គឺជាទីកន្លែងសម្រាប់គោរពបូជារបស់អ្នកខេត្តសៀមរាបនិងមហាជនទូទៅដែលគេជឿថាមានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ទីតាំងសក្ការៈបូជានេះគឺជាទីតាំងស័ក្តិសិទ្ធិនិងមានប្រវត្តិបែបអច្ឆរិយៈតែមួយគត់ដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]នៅពេលទៅដល់ទីនោះមិនអាចរំលងដោយមិនចូលគោរពបូជាបានឡើយ។<ref>{{Cite web |last=Radio |first=VAYO FM |title=ប្រវត្តិនិងជំនឿលើព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម - វិទ្យុវាយោ |url=https://vayofm.com/news/detail/128389-761.html |access-date=2025-06-19 |website=VAYO FM Radio |language=en}}</ref> រូបសំណាកមេទ័ពពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ចំនួន ១២ រូបត្រូវបានដាក់តាំងជានិមិត្ដរូបនៅក្នុងសួនព្រះរាជដំណាក់[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលសុទ្ធតែជាមេទ័ពនិងរាជវង្សសានុវង្សដ៏អង់អាចក្លាហាននិងមានស្នាព្រះហស្ថយ៉ាងធំធេងចំពោះ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះនគរកម្ពុជា]]ដើម្បីបង្ហាញដល់[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយគ្រប់ៗរូបបានស្គាល់។រូបចម្លាក់ចំនួន ១២ រូបនេះធ្វើអំពីលោហៈស្ពាន់សុទ្ធមានកម្ពស់ជាង ០២ ម៉ែត្រ ០១ តឹកដូចៗគ្នាដោយមិនគិតពីជើងទម្រនិងមានទម្ងន់ពី ២០០ ទៅ ៣០០ គីឡូក្រាមទាំងរូបរាង សម្លៀកបំពាក់ ម៉ូដសក់ និង អាវុធបរិក្ខានៃមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានស្មូនរចនាតុបតែងឡើងទៅតាមលំនាំសម័យកាលនីមួយៗនៃមេទ័ពនោះហើយទ្រង់ទ្រាយមុខមាត់នៃរូបសំណាកទាំងនេះគឺសូននិងច្នៃឡើងតាមទម្រង់មុខអត្តចរិត[[ខ្មែរបុរាណ]]ទៅតាមសម័យកាលដែលមេទ័ពនោះរស់នៅនិងបម្រើការរាជការតាមរយ:រូបភាពនិងចម្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ។លោកជំទាវ[[គង់ បញ្ញា]]រដ្ឋលេខាធិការ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា#ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង|ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង]]មានប្រសាសន៍ថារូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានឆ្លងកាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិស្នាដៃរួមទាំងរចនាបថដោយដកស្រង់ចេញពីសិលាចារឹកផ្ទាំងចម្លាក់នៅតាមបណ្តាប្រាសាទនានាជាច្រើនមុននឹងត្រូវបានសាងសង់ចេញជារូបសំណាកនៅក្នុងនោះមានមេទ័ពជាង ៣០ រូបដែលបានបម្រើរាជការនៅក្នុងរជ្ជកាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ត្រូវបានក្រុមការងារកំណត់និងប្រមូលទិន្នន័យ។លោកជំទាវក៏បានឲ្យដឹងទៀតថាការកំណត់យកចំនួនមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះគឺជាលេខដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]តែងប្រើញឹកញាប់និងតំណាងឲ្យនគរទាំង ១២ នៅក្នុង[[រចនាបថបាពួន|សម័យបាពួន]] [[រចនាបថអង្គរវត្ត|សម័យអង្គរ]] និង [[រចនាបថបាយ័ន|សម័យបាយ័ន]]។បើទោះបីនេះជាសមិទ្ធផលនៃស្នាដៃ[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]សម័យថ្មីប៉ុន្តែស្នាដៃដែលលេចឡើងនេះត្រូវបានរក្សានិងអនុលោមយោងទៅតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រជានិច្ចដោយមិនចាកឆ្ងាយពីប្រវត្តិសាស្ត្រនោះឡើយ។រូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទាំង ១២ រូបដែលបានស្ថាបនាឡើងនោះរួមមាន ៖ * '''ព្រះកំស្ដេងអញ ស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពដ៏អង់អាចមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]](១០០៦-១០៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''ព្រះស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម'''ក៏ជាអ្នកជាប់ខ្សែ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|រាជវង្សខ្មែរ]]នៅ[[វ្យាធបុរៈ|ទីក្រុងវ្យាធបុរៈ]]([[ស្រុកបាភ្នំ]] [[ខេត្តព្រៃវែង]])ផងដែរហើយបានទទួលភារកិច្ចពីរាជការ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]([[អង្គរ|ក្រុងអង្គរ]])ឲ្យទៅគ្រប់គ្រងនៅ[[ទ្វារវត្តី|ទីក្រុងទ្វារវតី្ត]]របស់ពួករាមន្យ([[ជនជាតិមន]])។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកំស្ដេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់អភិជន មហាមន្ត្រី មហាសេនាបតី អ្នកអង្គម្ចាស់ ប្រធានតុលាការ បុព្វជិតសាសនាជាដើម * '''មហាសេនាបតី សង្គ្រាម''' គឺជាមេទ័ពដ៏ឆ្នើមមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[ឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២|ព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២]](១០៥០-១០៦៦ នៃគ្រិស្តសករាជ)ដែលបានទទួលគោរម្យងារជា'''មហាសេនាបតី'''ពីព្រះរាជា។ដូនតាវង្សត្រកូលរបស់លោកក៏ជាអ្នកបម្រើរាជការនិងកងទ័ពច្រើនជំនាន់មកហើយពោលគឺតាំងពីរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]](៨០២-៨៣៤ នៃគ្រិស្តសករាជ)មកម្ល៉េះ។គួរជម្រាបថា'''មហាសេនាបតី'''គឺជាឋារន្តរនាមខ្ពស់បំផុតនៃមន្ត្រីទ័ពនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]] * '''ព្រះកម្រតេងអញមហាសេនាបតី ស្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជា'''អ្នកសញ្ជកកវីស្វរៈ'''និងជាមេទ័ពដែលមានតួនាទីនិងឋានៈខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងចំណោមមន្ត្រីកងទ័ពនារជ្ជកាល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកម្រតេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់រាជវង្សានុវង្ស អភិជន មហាមន្ត្រីដែលមានន័យថា'''ព្រះបាទ'''។ពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺជាពាក្យ[[ខ្មែរបុរាណ]]ដោយពាក្យ'''កម្រតេង'''មានន័យថា'''ម្ចាស់'''រីឯពាក្យ'''អញ'''មានន័យថា'''ខ្ញុំ'''ដូច្នេះពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺមានន័យថា'''ម្ចាស់របស់ខ្ញុំឬលោកម្ចាស់របស់ខ្ញុំ''' * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីនរបតីន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែព្រះរាជវង្សមកពីតំបន់អ្នកចិះ(?)និងជាមន្ត្រីបម្រើរាជការតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)រហូតដល់រាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីស្រិន្ទ្រកុមា'''រ គឺជាព្រះរាជបុត្រារបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)ជាមួយនឹង[[ជ័យរាជទេវី|ព្រះនាងជ័យរាជទេវី]]។ព្រះរាជបុត្រអង្គនេះបានដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជួយព្រះបិតា(កាលមិនទាន់សោយរាជ្យ)នៅក្នុងការទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]និងបានច្បាំងតទល់នឹងជនក្បត់[[ភរតរាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម្ម៌ទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ហើយក៏បានពលីជីវិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយមេទ័ពដទៃទៀតផងដែរ។ដោយសារព្រះរាជបុត្រាមានស្នាដៃការពារព្រះនគរយ៉ាងដូច្នេះទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យកសាង[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]([[ស្រុកថ្មពួក]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ហើយក៏បានកសាងរូបបដិមាទេពមួយអង្គនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីស្រិន្ទ្រទេវៈ'''ជាតំណាងឲ្យ'''ព្រះស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''នៅឋានទេវលោកតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គកណ្ដាលនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]នោះ * '''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' គេហៅលោកម្យ៉ាងទៀតថា'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន''' គឺជាមេទ័ពជំនិតរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''បានចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទប់ទល់នឹងពួកក្បត់ដឹកនាំដោយ[[ភរតរាហូ]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។ដោយសារការពលីការពារព្រះនគរនេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)បានប្រទានងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតអជ៌នទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គអាគ្នេយ៍នៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]និងមួយទៀតនៅក្នុង[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។គេក៏ឃើញមានចម្លាក់'''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' ឬ '''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''នេះនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ត្រង់របៀងខាងត្បូងនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នេះបញ្ជាក់ថាលោកក៏ធ្លាប់ជាមេទ័ពដ៏សំខាន់នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ផងដែរ។គួរជម្រាបថា'''អំតេង'''គឺជាឋានន្តរនាមរបស់វរជន យុទ្ធជន សេនាបតីដែលមានភក្តីភាពចំពោះព្រះមហាក្សត្រខណៈឋានន្តរនាមនេះគឺឃើញមានប្រើនៅក្នុងរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] សតវត្សរ៍ទី ១២ ដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទានគោរម្យងារនេះចំពោះមេទ័ពដែលបានច្បាំងស្លាប់នៅក្នុងសមរភូមិការពារព្រះនគរនិងរាជបល្ល័ង្កស្របច្បាប់ * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន''' គឺជាមេទ័ពដ៏សំខាន់មួយរូបតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គេឃើញមានចម្លាក់រូបលោកនៅលើភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])និងនៅក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]]។'''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន'''មានបងប្អូនម្នាក់ឈ្មោះ'''ស្រីទេវៈ'''ហើយបានប្ដេជ្ញាចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិតទាំងពីរនាក់តែម្ដង។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីវទ៌្ធនទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គពាយ័ព្យនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីទេវៈ''' គឺជាមេទ័ពនិងជាបងប្អូនរបស់មេទ័ព'''ស្រីវទ៌្ធន'''ដែលបានចេញច្បាំងជួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]នៅ[[ប្រទេសចម្ប៉ា|ប្រទេសចាម្ប៉ា]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''ដូចបងប្អូនរបស់លោកដែរនិងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងអញជគតស្រីទេវៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គនិរតីនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ''' គឺជាមេទ័ពដែលបម្រើការពារព្រះនគរ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]ដោយបានរួមកម្លាំងគ្នាជាមួយ'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''ចេញច្បាំងទប់ទល់នឹងពួកក្បត់[[ភរតរាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]]។នៅក្នុងសង្គ្រាមការពារព្រះនគរនេះ'''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ'''បានពលីជីវិតជាមួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''។ដោយសារស្នាដៃនិងការលះបង់ចំពោះជាតិយ៉ាងដូច្នេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីធរទេវបុរៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គឦសាននៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]។គួរជម្រាបថា'''អ្នកសញ្ជក'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់មន្ត្រីកងទ័ពដែលព្រះរាជាទុកព្រះទ័យជាជំនិតរបស់ព្រះរាជាដោយសារពួកគេមានភក្តីភាពរហូតដល់ហ៊ានពលីបូជាជីវិតដើម្បីការពារព្រះរាជាតួយ៉ាងដូចជាអ្នកសញ្ជកនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំងឡាយនេះជាដើម * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីជ័យសិង្ហវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែស្រឡាយព្រះរាជវង្សនិងមានគោរម្យងារជា'''ខ្លោញវលល្វោ'''ដែលជាមេទ័ពស្រួចមានជំនាញដឹកនាំទ័ពលុកព្រៃមកពីតំបន់ល្វោ([[ទ្វារវត្តី|ទ្វារវតី្ត]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីវិរេន្ទ្រធិបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពគ្រប់គ្រងនៅតំបន់ឆោកព្កុល(?)នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទើបគេឃើញមានរូបចម្លាក់លោកនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលចុះពីភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្ម'''។<ref>{{Cite web |title=មកស្គាល់ឈ្មោះ និងស្នាដៃរបស់មេទ័ពខ្មែរសម័យអង្គរ ១២រូប ត្រូវបានសង់រូបសំណាកនៅសួនព្រះរាជដំណាក់ក្រុងសៀមរាប |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/270473-2022-12-19-10-20-51.html |access-date=2026-01-05 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ប្រាសាទ == {{For|ប្រាសាទនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប}} == ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត == '''[[ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត|ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្រ្កាន្ត]]''' ត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមរៀបចំឡើងជាផ្ទាំងទស្សនីយភាពវប្បធម៌ទ្រង់ទ្រាយធំជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ លើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប]]ដោយ[https://www.facebook.com/share/1E6uLbWwZR/ សហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា](ស.ស.យ.ក.)។ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅក្នុងគោលបំណងប្រមូលផ្តុំយុវជននិងសាធារណជន ដើម្បីអបអរសាទរ[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ|ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ]]ជាមហា[[ជនជាតិខ្មែរ|គ្រួសារខ្មែរ]]តែមួយដោយរំលឹកនិងធ្វើឲ្យរស់រវើកឡើងនៃមរតក[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|បេតិកភ័ណ្ឌអរូបីខ្មែរ]]ចូលរួមថែរក្សា អភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ និង លើកស្ទួយកិត្យានុភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិក៏ដូចជាផ្តល់ឱកាសដល់យុវជន ប្រជាពលរដ្ឋ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិបានសិក្សាអំពីកិត្តិនាមភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង សាសនា។ទន្ទឹមនឹងនេះគឺដើម្បីបំផុសស្មារតី[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]ជាពិសេស[[ជនជាតិខ្មែរ|យុវជនកូនចៅខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយឲ្យមានមោទកភាព ស្រឡាញ់វប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង ទំនៀមទម្លាប់រួមទាំងបំផុសគំនិតឲ្យមានការរួបរួមកម្លាំងសាមគ្គីជាធ្លុងមួយនិងជាគ្រួសារតែមួយព្រមទាំងបណ្តុះស្មារតីអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ បាវចនាជាតិ ព្រលឹងជាតិ និង អត្តសញ្ញាណ[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]រួមទាំងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ពាណិជ្ជករ សហគ្រិន អាជីវករ ផលិតផលពាណិជ្ជកម្ម ផលិតផលសិប្បកម្ម និង សេវាកម្មនានាព្រមទាំងចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការជំរុញទេសចរណ៍ជាតិនិងអន្តរជាតិដែលជាមាសបៃតងរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រសួងព័ត៌មាន |url=https://www.information.gov.kh/ |access-date=2025-10-04 |website=www.information.gov.kh}}</ref> [[File:Angkor Sangkranta 01.jpg|thumb|អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ ២០២៣]] == ស្ទឹងសៀមរាប == [[File:រសៀលនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរសៀល]] [[File:Siem Reap River, Siem Reap, 2018 (04).jpg|thumb]] [[File:រាត្រីនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរាត្រី]] '''[[ស្ទឹងសៀមរាប]]''' ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្ទឹងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ខេត្តសៀមរាប។តាមពិតទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]គឺជាស្ទឹងសិប្បនិមិត្តដែលកកើតឡើងដោយស្នាដៃរបស់មនុស្ស។គ្មានឯកសារបញ្ជាក់ពីឆ្នាំនៃការបង្កើត[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ឲ្យជាក់លាក់នោះទេប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវបានបញ្ជាក់ថាវាត្រូវគេបង្កើតនិងកែច្នៃជាច្រើនសារតម្រូវតាមការរៀបចំដែនដីនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]កកើតឡើងដោយសារការប្រសព្វគ្នារវាងអូរធំៗចំនួន ០២ គឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមស្ទឹងសំខាន់ៗទាំង ០៣ ដែលហូរកាត់[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដោយធ្វើដំណើរពីជើងទៅត្បូង។ស្ទឹងនេះស្ថិតនៅខាងកើត[[ស្ទឹងពួក]]និងខាងលិច[[ស្ទឹងរលួស]]។យោងតាមឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]អនុប្រធាននាយកដ្ឋានមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិស្រាវជ្រាវនិងតម្កល់ឯកសារអង្គរនៃ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសរសេរថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលគេឃើញសព្វថ្ងៃចាប់ពីចំណុចបំពេញរាជមកជាសមិទ្ធិផលនៃស្នាដៃមនុស្សបង្កើតឡើងនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។ស្ទឹងនេះកើតពីអូរតូចៗដែលហូរពីភ្នំផ្សេងៗដែលស្ថិតនៅខាងជើងវាលរាប[[អង្គរ]]បន្ទាប់មកវាជួបគ្នានៅច្រកមួយមុននឹងហូរធ្លាក់ទៅកាន់វាលរាប។ក្នុងនោះក៏មានដៃអូរតូចៗជាច្រើនបានហូរមកភ្ជាប់បន្ថែមទៀតដែលប្រភព ០២ សំខាន់ៗដែលគេស្គាល់ច្បាស់នោះគឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរធំមានប្រភពពី[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីទិសឦសាននៃ[[អង្គរ|រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតនៅក្នុងឯកសាររបស់លោកបន្ថែមទៀតថា[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានលក្ខណៈខ្ពង់រាបមានបណ្តោយ ២៥ គីឡូម៉ែត្រលាតសន្ធឹងពីទិសពាយ័ព្យមកទិសអាគ្នេយ៍និងមានទទឹង ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីទិសនិរតីមកឦសាននិងមានកម្ពស់ ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤៥០ ម៉ែត្រប្រៀបនឹងវាលទំនាបជុំវិញ។ជ្រលងចុងខាងកើតនៃ[[ភ្នំគូលែន|ខ្ពង់រាបគូលែន]]មានជប់ធំមួយដែលឲ្យកំណើតទៅផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ ០២ គឺ[[អូរថ្មដាប់]]និង[[អូរធំ]]។ចេញពីជប់[[អូរធំ]]ហូរធ្លាក់ចុះមកពីទិសពាយ័ព្យដោយទទួលទឹកពីអូរតូចៗជាច្រើនបត់បែនតាមជ្រលងថ្មហើយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីប្រភពទើបទៅដល់ទឹកធ្លាក់ម្តុំព្រះអង្គធំ។ជាបន្តបន្ទាប់វាបន្តដំណើរហូរទៅមុខហូរចុះយ៉ាងឆ្ងាយទើបទៅដល់ជើង[[ភ្នំហប់]]ផ្នែកខាងកើត។ចុងក្រោយ[[អូរធំ]]ហូរចុះមកខាងលិច ប្រសព្វនឹង[[ស្ទឹងឬស្សី]]ហើយហូរចុះមកត្បូងរួមគ្នាបង្កើតជា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ចំណែក[[អូរក្បាលស្ពាន]]វិញអូរនេះមានប្រភពពី[[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]និង[[ភ្នំក្រោល]]។[[ក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិឃុនរាម]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]មានចម្ងាយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រទិសឦសានពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]។ឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតទៀតថា[[អូរក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅលើកម្ពស់ប្រមាណ ២០០ ម៉ែត្រពីផ្ទៃទឹកសមុទ្រហូរចុះពីទិសពាយ័ព្យមកអាគ្នេយ៍បង្កើតជាទឹកធ្លាក់មួយមានកម្ពស់ពី ០៥ ទៅ ០៦ ម៉ែត្ររួចចូលទៅក្នុង[[អូរឬស្សី]]និងបន្តហូរទៅជួប[[អូរធំ]]ស្ថិតនៅជើង[[ភ្នំហប់]]។[[អូរធំ]]និង[[អូរឬស្សី]]ក៏ហូរចូលគ្នាបង្កើតជាស្ទឹងតែមួយគឺ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលហូរចុះទៅខាងត្បូងស្រោចស្រព[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]មុននឹងហូរចាក់ទៅ[[បឹងទន្លេសាប]]។ទឹកដែលហូរតាម[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]ទទួលមន្តពីចម្លាក់ជាច្រើនមានដូចជា[[ស្ទឹងលិង្គមួយពាន់|លិង្គមួយពាន់]]ដែលត្រូវបានឆ្លាក់នៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥៤ នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]]។ទឹកនេះហូរធ្លាក់ចូលទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]បន្តកាត់តាម[[ក្រុងអង្គរ|អង្គរ]]និងធ្លាក់ចូល[[បឹងទន្លេសាប]]។តាមអ្នកមានជំនឿទឹកនេះគឺជាប្រភពនៃសេចក្តីចម្រុងចម្រើននិងត្រជាក់ត្រជុំ។ [[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចជា[[ទន្លេគង្គា]]នៅក្នុង[[ទីក្រុងពារាណសី]] [[ប្រទេសឥណ្ឌា]]។[[ទន្លេគង្គា]]មានប្រភពពី[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]។តាម[[ហិណ្ឌូសាសនា|សាសនាព្រាហ្មណ៍]]ទន្លេនេះមានកំណើតនៅឋានសួគ៌។[[ទន្លេគង្គា]]ហូរធ្លាក់មកលើដីមានរូបរាងជាភ្លៀងរួចជ្រាបចូលទៅក្នុងដីនិងចុងបញ្ចប់ហូរចេញមកវិញផ្តល់ជាប្រភពទឹកទៅស្ទឹងទន្លេទាំងឡាយ។ភ្នំនៅក្បែរវាលនិង[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]ទទួលទឹកភ្លៀងនៅរដូវវស្សាជាមួយគ្នាគឺរដូវមូសុងវស្សាភ្នំទាំងនោះជាអាងទឹកធម្មជាតិនិងជាប្រភពនៃស្ទឹងនិងទន្លេទាំងពូងដែលហូរមកកាន់តំបន់ទំនាប។បន្ទាប់មកមនុស្សបានចាត់ចែងរៀបចំយកទឹកស្ទឹងទន្លេទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ទៅតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ខ្លួន។នៅ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ស្រុកខ្មែរ]]គ្មាន[[ទន្លេគង្គា]]ដូច[[ឥណ្ឌា]]ទេ។ដូច្នេះហើយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានកែច្នៃរៀបចំប្រភពស្ទឹងដើម្បីប្រដូចទៅនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។ដូចជានៅ[[ភ្នំគូលែន]]និង[[ក្បាលស្ពាន]]ជាក់ស្ដែង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានឆ្លាក់លិង្គនិងរូបទេពផ្សេងៗនៅតាមបណ្តោយ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរទាំង ០២ នេះគឺជាប្រភពនៃ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ទឹកហូរកាត់តាមលិង្គប្រៀបដូចជាភ្លៀងធ្លាក់មកពីភ្នួងព្រះកេសា[[ព្រះសិវៈ]]។ហេតុនេះហើយដែលគេថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។<ref>{{Cite web |title=ស្ទឹង​សៀមរាប​ប្រដូច​ទៅនឹង​ទន្លេ​គង្គា​របស់​ឥណ្ឌា​ |url=https://thmeythmey.com/detail/46648 |access-date=2025-06-16 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[File:Varanasiganga.jpg|thumb|ទន្លេគង្គានៅទីក្រុងពារាណសី]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន]] [[File:Phnom Bok5.JPG|thumb|ភ្នំបូក]] ខេត្តសៀមរាប គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]តាមបណ្តោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] ដែលមានចម្ងាយ ៣១៤ គីឡូម៉ែត្រពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]មានពំ្រប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ខេត្តបាត់ដំបង]]និង[[បឹងទន្លេសាប]]។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់[[បឹងទន្លេសាប]]ប្រវែង ៨២ គីឡូម៉ែត្រដែលស្ថិតជាប់នឹង[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម|ស្រុកសូត្រនិគម]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។ខេត្តសៀមរាបមានផ្ទៃក្រឡាសរុបប្រមាណ ១០២៩៩.៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េចែកចេញជា ១៣ ក្រុងនិងស្រុកដែលនៅក្នុងនោះមាន ០២ ក្រុង ១៤ សង្កាត់ និង ១១ ស្រុក ៨៦ ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ។ខេត្តនេះមានសណ្ឋានដីចែកជា ០៣ តំបន់សំខាន់ៗដោយតំបន់ខ្ពស់(តំបន់ខ្ពង់រាបឬតំបន់ព្រៃភ្នំ)គឺជាតំបន់ចម្ការ ឈើហូបផ្លែ និង ដំណាំឧស្សាហកម្មស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ ភាគឧត្តរ និង ភាគឦសាននៃខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកអង្គរជុំ]] និង [[ស្រុកស្វាយលើ]]។តំបន់វាលទំនាប(តំបន់វាលស្រែ)ដែលលាតសន្ធឹងតាមដង[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] នៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។តំបន់ទំនាបគឺជាតំបន់ជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដែលស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើតនៃខេត្តសៀមរាបមាន[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកជីក្រែង]]។នៅរដូវវស្សាតំបន់នេះទទួលរងនូវការលិចទឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំមួយភាគគឺជាតំបន់ព្រៃលិចទឹកដែលជាជម្រកត្រីពងកូនចំណែកខាងលើនៃតំបន់នេះគឺជាកន្លែងធ្វើស្រូវឡើងទឹកនៅរដូវវស្សានិងដាំដំណាំបន្លែធ្វើនៅរដូវប្រាំង។ក្រៅពីផ្ទៃដីកសិកម្មនៅក្នុងនោះមានផ្ទៃដីព្រៃភ្នំ ដីព្រៃលិចទឹក ស្ទឹង បឹងបួរ និង អាងទឹក។<ref>{{Cite web |last=intocambodia.org |date=2022-07-27 |title=Siem Reap Province - IntoCambodia.org |url=https://intocambodia.org/content/siem-reap-province |access-date=2025-12-15 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=សក្កានុពលអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងខេត្តសៀមរាបឆ្នាំ២០២៤ - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|access-date=2025-12-30|archive-date=2025-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403194324/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|url-status=dead}}</ref> [[File:Tonle Sap Lake phases.gif|thumb|ផែនទីនៃបឹងទន្លេសាប]] [[File:Tonle Sap (7).jpg|thumb]] [[File:Kampong Phlouk (42).jpg|thumb|កំពង់ភ្លុក]] == រដ្ឋបាល == ខេត្តសៀមរាប ចែកចេញជា ១៣​ ក្រុង/ស្រុក ១០០ សង្កាត់/ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ<ref name="Cambodia Government Homepage">{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |title=Administration; Siem Reap |website=Kingdom of Cambodia |access-date=2010-06-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |archive-date=27 May 2009 |df=dmy-all |archivedate=2009-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Siem Reap Province postcodes - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine |access-date=2026-01-09 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref>៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដ(ISO code) ! ក្រុងនិងស្រុក ! អក្សរឡាតាំង ! ផែនទីក្រុងនិងស្រុក |- | ១៧០១ | [[ស្រុកអង្គរជុំ]] | Angkor Chum |[[File:1701 Angkor Chum District.svg|thumb]] |- | ១៧០២ | [[ស្រុកអង្គរធំ]] | Angkor Thum |[[File:1702 Angkor Thum District.svg|thumb]] |- | ១៧០៣ | [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] | Banteay Srei |[[File:1703 Banteay Srei District.svg|thumb]] |- | ១៧០៤ | [[ស្រុកជីក្រែង]] | Chi Kraeng |[[File:1704 Chi Kraeng District.svg|thumb]] |- | ១៧០៦ | [[ស្រុកក្រឡាញ់]] | Kralanh |[[File:1706 Kralanh District.svg|thumb]] |- | ១៧០៧ | [[ស្រុកពួក]] | Puok |[[File:1707 Puok District.svg|thumb]] |- | ១៧០៩ | [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] | Prasat Bakong |[[File:1709 Prasat Bakong District.svg|thumb]] |- | ១៧១០ | [[ក្រុងសៀមរាប]] | Siem Reab |[[File:1710 Siem Reap Municipality.svg|thumb]] |- | ១៧១១ | [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] | Soutr Nikom |[[File:1711 Soutr Nikom District.svg|thumb]] |- | ១៧១២ | [[ស្រុកស្រីស្នំ]] | Srei Snam |[[File:1712 Srei Snam District.svg|thumb]] |- | ១៧១៣ | [[ស្រុកស្វាយលើ]] | Svay Leu |[[File:1713 Svay Leu District.svg|thumb]] |- | ១៧១៤ | [[ស្រុកវ៉ារិន]] | Varin |[[File:1714 Varin District.svg|thumb]] |- | ១៧១៥ | [[ក្រុងរុនតាឯក]] | Run Ta Ek |- |} == មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន == [[File:Siem Reap Airport From Upstairs (12381535463).jpg|thumb]] [[File:Siem_reap_airport.JPG|thumb|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប (Siem Reap International Airport)]] '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]''' គឺជាអតីត[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់ខេត្តសៀមរាបនិង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]បានបើកដំណើរការនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ និងបានបិទទៅវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នៅពេលបើកដំណើរការ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]ជាផ្លូវការ។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលមមាញឹកជាងគេទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ]]។<ref>{{cite web|url=http://cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|title=Cambodia Airports Traffic Data|website=Cambodia-airports.com|access-date=2025-06-16|archivedate=2009-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090911094100/http://www.cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|url-status=dead}}</ref><ref name="CAPA">{{Cite web |title=New Siem Reap-Angkor International Airport New Airport Profile {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/data/profiles/newairports/new-siem-reap-angkor-international-airport |access-date=2022-12-06 |website=centreforaviation.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref> '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]''' គឺជា[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ខេត្តសៀមរាបដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់[[ក្រុងសៀមរាប]]។អាកាសយានដ្ឋាននេះមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ១៨ គីឡូម៉ែត្រខាងជើងឈៀងខាងកើត[[ឃុំដំដែក]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ៤០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] និង ៥០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលធំជាងគេបង្អស់ទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោតាខ្មៅ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ]]។<ref name="CAPA"/><ref name=cnn>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/cambodia-siem-reap-airport-angkor-wat/index.html|title=Cambodia's newest and biggest airport opens in Siem Reap, the gateway to UNESCO-listed Angkor|work=[[CNN]]|date=18 October 2023|accessdate=24 October 2023}}</ref> [[File:Pier at Phnom Krom, Siem Reap - panoramio.jpg|thumb]] [[File:Tonle_Sap_boat.jpg|thumb|មធ្យោបាយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប]] ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់ខេត្តសៀមរាបបានតាមរយៈ[[ព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ|ច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]។ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិធ្វើដំណើរតាមឡានតាក់ស៊ីពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត|ទីក្រុងប៉ោយប៉ែត]]និងពី[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត|ទីក្រុងប៉ោយប៉ែត]]ទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]គឺត្រូវចំណាយពេលពី ០៦ ទៅ ១០ ម៉ោងអាស្រ័យលើពេលវេលាឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ការធ្វើដំណើរទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]ដោយចេញពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬធ្វើដំណើរតាមរយៈរថភ្លើងទៅកាន់ស្ថានីយ៍ព្រំដែន[[ផ្សាររ៉ុងក្លឿ]] [[ស្រុកអរញ្ញ(ខេត្តស្រះកែវ)|ស្រុកអារញ្ញ]] [[ខេត្តស្រះកែវ]]ហើយបន្តដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬតាក់ស៊ីទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]។<ref>{{cite web |url=http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |title=How to get from Siem Reap to Bangkok? |website=tripsget.com |access-date=31 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |archive-date=27 May 2016 |url-status=dead |archivedate=27 ឧសភា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ }}</ref> == តំបន់ទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប == [[File:Angkor Ruins from Space.jpg|thumb]] [[File:Angkor_Satellit_mit_Karte.jpg|thumb]] បើតាមប្រវត្តិសាស្ដ្រទឹកដីខេត្តសៀមរាបៗគឺជាតំបន់រាជធានីរបស់[[ចក្រភពខ្មែរ]]នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៣។ដោយសារមូលហេតុខាងលើនេះហើយទើបរហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះគេនៅឃើញមានសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]យ៉ាងច្រើននៅពាសពេញទឹកដីដ៏បវរនៃខេត្តសៀមរាបនេះ។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-04-21 |title=តើដឹងថា ខេត្តក្រុងទាំង ២៥ មានសេសសល់សំណង់ប្រាសាទបុរាណ​អីខ្លះ? |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/894632 |access-date=2025-11-08 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref>ប្រាសាទទាំងឡាយនៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំងពិភពលោកគឺស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡា ៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។សព្វថ្ងៃប្រាសាទមួយចំនួនត្រូវបានរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់។ប្រាសាទទាំងឡាយត្រូវបានកសាងឡើងនៅរវាងសតវត្សរ៍ទី ០៩ និងទី ១៣។កម្មវិធីកសាងឥតឈប់ឈរត្រូវបានប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]ជាបន្តបន្ទាប់ដែលអាចប្រៀបធៀបបានទៅនឹងសំណង់[[មហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា|ប្រាសាទមហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា]]ដែលកសាងឡើងនៅក្នុង[[រាជវង្សទី ០៤ នៃអេហ្ស៊ីបបុរាណ]]និងសំណង់ប្រាសាទដទៃទៀតនៅក្នុង[[អេហ្ស៊ីប|ប្រទេសអេហ្ស៊ីប]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]បានកសាងប្រាសាទទាំងនេះដោយប្រើកម្លាំងកម្មករយ៉ាងច្រើនតាមការប៉ាន់ស្មានការធ្វើសំណង់ថ្មីនីមួយៗអាចប្រើមនុស្សប្រហែល ៧៥០០០០ នាក់នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១២ និង ១៣។ទោះបីជាបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទជាច្រើនក៏ដោយសព្វថ្ងៃនេះគឺមានភស្តុតាងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះចំពោះមនុស្សដែលមករស់នៅពិតប្រាកដនៅទីក្រុងដ៏ចំណាស់មួយនេះកាលពីអតីតកាល។អ្នកធ្វើដំណើរ[[ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់]]ត្រូវបានគេជឿថាគឺជាជនជាតិបស្ចឹមប្រទេសដំបូងគេដែលបានសម្លឹងមិនដាក់ភ្នែកទៅលើភាពអស្ចារ្យនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅពេលទៅទស្សនានៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយកិត្តិយសធំបំផុតចំពោះការរកឃើញ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏អស្ចារ្យបានធ្លាក់ទៅលើអ្នកភូមិសាស្ដ្រ[[ជនជាតិបារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកទស្សនា[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០ ហើយបានតម្កល់ទុកនូវឯកសារនៅឯ[[ប៉ារីស|ទីក្រុងប៉ារីស]]ក្រោយមរណភាពរបស់លោកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨។នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ បេសកកម្មរបស់[[បារាំង]]ជាច្រើនបានមកទស្សនាប្រាសាទបុរាណនិងធ្វើការកាប់ឆ្ការសម្អាតព្រៃពីប្រាសាទហើយបានប្រមូលនូវឯកសារបានយ៉ាងច្រើន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានប្រគល់[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]មកឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្រប់គ្រងវិញដោយសារ[[បារាំង]]គាបសង្កត់ខ្លាំងពេកហើយនៅក្នុងនោះបាននាំមកនូវភ្ញៀវទេសចរឲ្យមកទស្សនា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាលើកដំបូងនៅលើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]។ភ្ញៀវទេសចរអាចជ្រើសរើសទស្សនាតាមវង់តូចដែលរួមមានទីក្រុងដ៏ល្បីល្បាញរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជា]]គឺ[[យសោធរបុរៈ|អង្គរធំ]]និង[[យសោធរបុរៈ|អង្គរតូច]]ដែលមាន[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ជាច្រើននៅទីនោះរួមទាំងរមណីយដ្ឋានជាច្រើនទៀត។ភ្ញៀវទេសចរអាចបន្តដំណើរទៅទស្សនានៅវង់ធំនោះគេនឹងបានឃើញ[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]មួយចំនួនផ្សេងទៀតនិង[[បារាយណ៍]]នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។ប្រសិនបើមានពេលវេលាភ្ញៀវទេសចរអាចទៅទស្សនា[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញផ្សេងៗទៀតដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីប្រាសាទនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ == ឯកសារពិគ្រោះ == e4fwq59r4rx75lvsd7uh0i7a15apqgv 335742 335739 2026-05-24T09:06:18Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 335742 wikitext text/x-wiki '''ខេត្តសៀមរាប'''<ref>{{cite web |title=Geographical Names of the Kingdom of Cambodia |url=https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/8th-uncsgn-docs/inf/8th_UNCSGN_econf.94_INF.30_corr1.pdf |website=UNSTATS |publisher=Eighth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names|date=29 August 2002|access-date=7 June 2019}}</ref> ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap Province) គឺជាខេត្តមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ខេត្តសៀមរាបត្រូវបានដាក់ឈ្មោះបែបនេះគឺដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជម្នះរបស់កងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]វាយឈ្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅ[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។សព្វថ្ងៃខេត្តសៀមរាបត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកថាជាទីតាំងនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញ។ខេត្តនេះគឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារខេត្តនេះមាន[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ដទៃទៀតជាច្រើន។ថ្មីៗនេះ[[ក្រុងសៀមរាប]]កំពុងប្រែក្លាយរូបរាងទៅជាក្រុងទំនើបតាមរយៈកំណើនសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន ហាងលក់ទំនិញជាដើមដែលបម្រើឲ្យវិស័យទេសចរណ៍។រមណីយដ្ឋានបុរាណនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ជាច្រើនដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុងនិងក្រៅក្រុងនៃខេត្តសៀមរាបគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវទេសចរមកពីគ្រប់ទិសទីទស្សនានិងសិក្សាស្វែងយល់អំពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ និង សង្គមធម៌របស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានរងនូវការលុកលុយជាច្រើនដងពីពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ហើយទីបំផុត[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។គួររំលឹកផងដែរថារាជធានីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបានប្តូរពី[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣២ រួចបន្តទៅ[[លង្វែក|រាជធានីលង្វែក]]និង[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គ]]ហើយត្រឡប់ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦។ជនជាតិបទេសដែលបានមកដល់[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]មុនគេគឺអ្នករុករក[[ជនជាតិបារាំង]]លោក[[ហង់រី មូហូត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០(នា[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]សតវត្សរ៍ទី ១៦ ក៏មានជនបរទេសខាងបស្ចឹមលោកក៏បានមកមើល[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]រួចមកហើយដែរ)។<ref>''ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ[[ជនជាតិខ្មែរ]]សតវត្សរ៍ទី ១៥-១៩៥៣ (ភាគទី ០២)''</ref>[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]គឺជាគោលដៅចម្បងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទូទាំងពិភពលោកហើយក៏ជាតំបន់ដែលសម្បូរទៅដោយសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]តូចធំជាច្រើនអនេកដែលជាទីស្ថានរបស់ពពួកអាទិទេពទាំងឡាយទាំងពួងផងដែរ។ {{Infobox settlement | name = ខេត្តសៀមរាប | native_name = Siem Reap Province | native_name_lang = | settlement_type = [[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្ត]] | image_skyline = Angkor Wat from moat.jpg | image_caption = [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]](ព្រះបរមវិស្ណុលោក) | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = ច្រកចូលទៅកាន់អង្គរ | motto = | image_map = Cambodia Siem Reap locator map.svg | map_caption = ផែនទីនៃខេត្តសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = Location of Siem Reap in Cambodia | coordinates_type = type:adm1st_region:KH | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{CAM}} | established_title2 = ក្លាយជាខេត្ត | established_date2 = ថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧<ref>{{Cite web|url=http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html/|title=History of Siem Reap|website=siemreap.gov.kh|access-date=17 August 2019|archive-date=18 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html|url-status=dead|archivedate=18 កក្កដា 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html}}</ref> | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] និង [[ក្រុងរុនតាឯក]] | leader_party = | leader_title = គណៈអភិបាល​ខេត្ត | leader_name = ប្រាក់ សោភ័ណ | area_footnotes = | area_total_km2 = 10299 | area_rank = ១០ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher=[[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work=National Institute of Statistics|date=26 January 2021|access-date=3 February 2021|archivedate=26 តុលា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_total = ១,០៩៩,៨២៥ នាក់ | population_rank = ០៥ | population_as_of = ២០២៤ | population_density_km2 = ៩៨ | population_density_rank = ១៣ | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = ក្រុង និង ស្រុក | blank_info_sec1 = ១៣ | blank1_name_sec1 = សង្កាត់ និង ឃុំ | blank1_info_sec1 = ១០០ | blank2_name_sec1 = ភូមិ | blank2_info_sec1 = ៩១០ | timezone1 = [[:en:Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +០៧:០០ | postal_code_type = លេខកូដប្រៃសណីយ៍ | postal_code = ១៧០១០១-១៧១២១២ | area_code_type = លេខកូដតំបន់ | area_code = ០៦៣ | iso_code = KH-១៧ | website = {{URL|www.siemreap.gov.kh}} | footnotes = }} ខេត្តសៀមរាប គឺជា​ខេត្ត​ធំ​ទី ​១០ ​នៅក្នុង​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ចំនួនប្រជាជននៅក្នុងខេត្តនេះកើនឡើងដល់ខ្ទង់លាននាក់ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។មួយផ្នែកធំនៃព្រំដែនភាគខាងត្បូងរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដូច្នេះហើយបានជាខេត្តសៀមរាបគឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ០៩ ដែលបង្កើតបានជា[[តំបន់អភិរក្សជីវមណ្ឌលទន្លេសាប]]។នាពេលបច្ចុប្បន្នខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីតាំងនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]និង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|តំបន់បេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[យូណេស្កូ|អង្គការយូណេស្កូ]]និងជា[[អច្ឆរិយវត្ថុរបស់ពិភពលោក]]ផងដែរ។ខេត្តនេះក៏ជាទីតាំងរបស់[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញជាច្រើនផ្សេងៗទៀតក្រៅពី[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[អង្គការយូណេស្កូ]]ផងដែរ។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន|ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន]]គឺជារមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនិងធម្មជាតិដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលជាទីពេញនិយមសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិទៅទស្សនាកម្សាន្តនិងជាទីតាំងនៃ[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ធំរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ផងដែរ។ [[File:Angkor Wat aerial view.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពប្រាសាទអង្គរវត្តពីលើផ្ទៃអាកាស]] [[File:Angkor Wat;- Ta Reach (2).jpg|thumb|បដិមាលោកតារាជ]] == ឈ្មោះនៃខេត្ត == ខេត្តសៀមរាប គឺជាអតីតខេត្តមួយឈ្មោះថា[[ខេត្តមហានគរ]]។ការប្ដូរឈ្មោះមកជាខេត្តសៀមរាបនេះគឺនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។បើតាម[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]មូលហេតុបានជាផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះខេត្តនេះបានបញ្ជាក់ថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៣០ នៃគ្រិស្តសករាជស្ដេចនៃ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរស្រីអយុធ្យា]]បានបញ្ជាឲ្យកងទ័ពខ្លួនវាយលុក[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុង[[ខេត្តមហានគរ]]ដើម្បីបង្ក្រាបការមិនចុះញ៉មរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្ដើម[[ខេត្តមហានគរ]]បានមួយរយៈហើយមេដឹកនាំរបស់ខ្លួនបានទៅទស្សនាប្រាសាទយ៉ាងគួរឲ្យស្ងប់ស្ងែង។បន្ទាប់មកទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្ដេចសៀម]]នេះបានជួបនឹងទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ស្ដេចខ្មែរ]]នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ហើយបានប្រយុទ្ធគ្នាធ្វើឲ្យកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទទួលបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ក្រោយពីទទួលបានជ័យជំនះមក[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានបរិញ្ញាតិ្តឲ្យប្ដូរឈ្មោះ[[ខេត្តមហានគរ]]នេះទៅជាខេត្តសៀមរាបវិញដែលមានន័យថា'''ទ័ពសៀមត្រូវបង្ក្រាបឲ្យរាបនៅទីនេះ'''។<ref>{{Cite web |title=តើឈ្មោះខេត្តសៀមរាប ជាអតីតខេត្តឈ្មោះអ្វី? បានប្តូរមកខេត្តសៀមរ |url=https://www.khmernokor.com/question-answers/agzvm0jy6x |access-date=2025-07-30 |website=Khmernokor}}</ref> អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[ប្រទេសកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]បាន​ពន្យល់​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ថាពាក្យ'''សៀម'''គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ជាតិសាសន៍មួយដែល​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ប្រែ​ឈ្មោះ​ទៅ​ជា'''ថៃ'''ទៅ​ហើយ។រីឯ​ពាក្យ​ថា'''រាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា '''ចាញ់ខ្លបខ្លាច'''។ អនុ​ប្រធាន​ផ្នែក​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ|សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ]]និង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​[[សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា|សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញា​សាស្ត្រ​កម្ពុជា]]លោក[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ថាចាប់​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី ​០៩ និង​ទី​ ១០ នៃគ្រិស្តសករាជខេត្ត​សៀមរាបត្រូវបានគេ​​ប្រើ​ឈ្មោះ​ជា​​[[យសោធរបុរៈ|ទីក្រុងយសោធបុរៈ]]ដោយសារ​តែ​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]ព្រះនាម[[យសោវរ្ម័នទី១|ព្រះបាទយសោ​វរ្ម័ន​ទី​ ១]] ជាអ្នកស្ថាបនិក។ក៏ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មកត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រ​អង្គរ]]វិញ។នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះរាជា​ក្រោយៗ​មកទៀតដែល​បានផ្លាស់​ប្ដូរ​រាជធានី​ទៅ​តាំង​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូងនិង​[[ទួលបាសាន|ទួល​បាសាន]]រហូត​ដល់​[[ភ្នំពេញ|ចតុមុខ]]ជាដើមគឺ​[[អង្គរ|ទីក្រុង​អង្គរ]]ត្រូវ​បាន​បោះ​បង់​ចោល​មួយ​រយៈ។ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មកទើប​មាន​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​គ្រប់គ្រង​​ជារាជធានី​នេះឡើង​វិញ។ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ទៀត​ថាបន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​គ្រប់គ្រង​ជា​រដ្ឋបាល​ឡើង​វិញ​នោះគឺ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]​ត្រូវ​បាន​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៃ​[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរ​ស្រីអយុធ្យា]]ចូល​មក​លុកលុយ​ជា​ច្រើន​លើកចាប់​តាំង​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៤ នៃគ្រិស្តសករាជ។នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៥ ដល់ ១៦ មាន​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​មួយ​អង្គ​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បាន​ធ្វើ​ចម្បាំង​ជាមួយកង​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដើម្បី​បណ្ដេញឲ្យពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចេញ​ពី​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។នៅក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​កាល​នោះគឺកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេងហើយ​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''(អានថា : សៀមម៉ារាប)គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះបន្ទាប់​ពី​ជ័យ​ជម្នះ​របស់​កងទ័ព​[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]លើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''សៀមបាន​ខ្លបខ្លាច​លោក បាន​ចាញ់​លោក បាន​អស់​ឫទ្ធានុភាព ចាញ់រាបដលដី'''។ដូច្នេះគេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា'''តំបន់​សៀមរាប'''នេះ​គឺជា​ទស្សនៈ​របស់​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]របស់​អ្នក​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​នៅក្នុងកេរតំណែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ​ផង​ដែរ។ចំណុច​នេះ​ហើយបានជា​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''។ ការ​អធិប្បាយ​របស់​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]នេះគឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​ផ្សេង​ៗទៀតផងដែរ។ សៀវភៅ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​សង្ខេប​មួយដែល​សរសេរ​ដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]ដែល​បច្ចុប្បន្ន​គឺជា​មន្ត្រី​រាជការ​នៅ​ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបាន​អធិប្បាយ​ថានៅ​ក្នុងឆ្នាំ​ ១៥២៥ [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទ​រាជា]]​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​កងទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែល​ឈ្លាន​ពានឲ្យបរាជ័យ​យ៉ាងអាម៉ាស់នៅ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។ដូច្នេះ​ហើយបាន​ជា​ព្រះអង្គបាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''ទ័ព​សៀមចាញ់​រាប​ដូចជា​កន្ទេលឬទ័ពសៀមចាញ់រាបដល់ដី'''។ បច្ចុប្បន្ន​នេះខេត្តសៀមរាបមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]​ប៉ុណ្ណោះ​ទេក៏ប៉ុន្តែវា​ក៏​កំពុង​នាំ​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]ឲ្យទទួល​បាន​នាម​ថ្មី​មួយ​ទៀតគឺ​'''ព្រះរាជាណាចក្រ​អច្ឆរិយៈ'''ដោយសារ​តែ​ភាព​ល្បីល្បាញ​ខាង​វប្បធម៌​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។<ref>{{Cite web |title=អត្ថន័យ​នៃ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​សៀមរាប |url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |access-date=2023-03-16 |website=www-rfa-org.cdn.ampproject.org |archivedate=2023-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316035301/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |url-status=dead }}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == === សម័យមុនអង្គរ === [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6871645593).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន(មហេន្ទ្របវ៌ត ឬ មហិន្រ្ទបព៌ត)]] អ្នកស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិវិទ្យានិងបុរាណវិទ្យាជាច្រើនបានអះអាងថាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]បានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ក្រោយពីព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះបានយាងមកពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០០ នៃគ្រិស្តសករាជ។តាមឯកសារខាងលើបានឲ្យដឹងថា[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] កាលនៅក្នុងដំណាក់កាលទី ០២ ទ្រង់គង់នៅ[[ឥន្ទ្របុរៈ|ទីក្រុងឥន្រ្ទបុរៈ]]នៅ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]បន្ទាប់មកទ្រង់គង់នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។និងចុងក្រោយបំផុតទ្រង់គង់នៅ[[ហរិហរាល័យ|ទីក្រុងហរិហរាល័យ]](តំបន់រលួស)ដែលជារាជធានីដើមនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|វប្បធម៌អង្គរ]]បានផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជគឺនៅពេលដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] បានអភិសេកជាព្រះមហាក្សត្រនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ការអភិសេករបស់ព្រះអង្គគឺឈរនៅលើមូលដ្ឋាននៃ[[ពិធីទេវរាជ]]ដែលបានផ្តល់ចំពោះព្រះអង្គនូវមហិទ្ធិប្ញទ្ធិដើម្បីធ្វើការបង្រួបបង្រួមជាតិហើយជាឆ្នាំដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ប្រារព្ធ[[ពិធីទេវរាជ]]នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ព្រះអង្គបានបើកសករាជថ្មីមួយដែលធ្វើឲ្យអរិយធម៌វប្បធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]រីកចម្រើនរុងរឿងនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]។ការអះអាងបែបនេះក៏បានបង្អាញឲ្យដឹងទៀតថាវប្បធម៌‌[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]](មុនអង្គរ)គឺយោងតាមឯកសារមួយចំនួនដែលផែ្អកតាមកំណត់ហេតុរបស់[[ចិន]]។ឯកសាររបស់គេបានសម្អាងលើកំណត់ត្រាផងនិងស្ថាបត្យកម្មប្រាង្គប្រាសាទមួយចំនួនផង។រីឯព្រឹត្តិការណ៍ដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ជាខ្លាំងមួយទៀតគឺនៅក្នុងអំឡុង[[ចេនឡា|សម័យចេនឡា]]នៅលើទឹកដីបវរនៃ[[អង្គរ|ខេត្តសៀមរាបអង្គរ]]។កំណត់ហេតុ[[ចិន]]បានឲ្យដឹងថាទីក្រុងដំបូងបំផុតនៅខេត្តសៀមរាបមានឈ្មោះថា'''នគរគម្ពីរ'''ដែលសិ្ថតនៅរវាង[[បារាយណ៍ខាងលិច]]និង[[បារាយណ៍ខាងកើត]]នៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|សេ្តចខែ្មរ]]ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅ[[នគរគម្ពីរ]]នេះគឺ[[ចន្ទ្រវម្ម៌|ព្រះបាទចន្ទ្រវម្ម៌]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងបនែ្ថមទៀតថាកាលពី[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]]នាអំឡុងឆ្នាំ ៨០២ នេះសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិយាកាសង្គមរបស់[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]មានការវិវត្តជាវិជ្ជមាន។គេបានឃើញមានការរៀបចំដែនដីឬនគរូបនីយកម្មដែនដីនៅក្នុងតំបន់នីមួយៗនៃខេត្តនេះយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅហើយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ០៦ នៃដើមសតវត្សរ៍ទី ០៧ នៃគ្រិស្តសករាជ។[[ជនជាតិខ្មែរ|ជនជាតិខែ្មរ]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះមហាក្សត្រនិងពួកព្រាហ្មបុរោហិតបានចាប់ផ្តើមគម្រោងការកសាងប្រាសាទឥដ្ឋដំបូងបង្អស់ជាច្រើន។រីឯវិស័យសង្គមកិច្ចវិញគេបានដឹងថា[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]ចូលចិត្តកសាងទីលំនៅរបស់ខ្លួននៅកែ្បរ[[បឹងទន្លេសាប|បឹងទនេ្លសាប]]កែ្បរអូរស្ទឹងធម្មជាតិជាដើម។ការកសាងប្រាសាទក៏ដូច្នោះដែរគឺ[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]តែងតែជ្រើសរើសរកទីតាំងណាខ្ពស់មិនលិចទឹកនៅរដូវវស្សាគំនិតរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខែ្មរ]]នៅក្នុងការជ្រើសរើសទីតាំងខ្ពស់សម្រាប់ការកសាងសំណង់ផេ្សងៗគឺជាប្រយោជន៍រួមគឺនៅតែបន្តរហូតមកទល់សព្វថៃ្ងនេះ។ === សម័យអង្គរ === [[File:Bas-relief du Bayon (Angkor Thom) (2341905162).jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពការធ្វើម្ហូបចម្អិនអាហាររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Scène dépouillage (bas-relief du Bayon) (2334493467).jpg|thumb|វិស័យសុខាភិបាលខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Bayonmarket01.JPG|thumb|ទិដ្ឋភាពផ្សារលក់ដូររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Floating Kantong (Loi Krathong) at Bayon, Cambodia.jpg|thumb|ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Sbai Khmer.png|thumb|ចម្លាក់ស្ត្រីពានាស្បៃនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានជ្រើសរើសទីតាំង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ធ្វើជារាជធានីព្រោះស្ថិតនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]និងជាទីប្រជុំនៃជំនួញទាំង ០២ គឺជើងគោកនិងជើងទឹកហើយសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិសព្វគ្រប់ដូចជាត្រីនៅក្នុង[[បឹងទន្លេសាប]] [[ព្រៃឈើ]] [[ថ្មភក់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] [[ឥដ្ឋ]]សម្រាប់កសាងប្រាសាទនិងដីដែលមានជីវជាតិផងដែរ។ខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៥ បានបម្រើការជារាជធានីនិងជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃអំណាចនយោបាយ វប្បធម៌ និង សាសនារបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។ភាពថ្កើងថ្កានរបស់ទីក្រុងគឺជារាជធានីនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលគ្រប់គ្រងដោយស្តេចដែលមានអំណាចជាបន្តបន្ទាប់។ខេត្តសៀមរាបមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃអាណាចក្រហើយមានភាពងាយស្រួលនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងទឹកដីដ៏ធំធេងមួយនេះ។ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនក្លាយជាទីក្រុងដែលមានភាពអ៊ូអរបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល សេដ្ឋកិច្ច និង សាសនានៅក្នុងតំបន់។នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ដែលជាយុគមាសរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ៗបានអនុវត្តនយោបាយវាតទីទឹកដីពង្រឹងអរិយធម៌ឲ្យរីកចម្រើនរុងរឿងនិងកសាងសំណង់ប្រាសាទល្បីល្បាញមួយចំនួនទាំងធំទាំងតូចដែលបង្ហាញអំពីតម្លៃវប្បធម៌អរិយធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ពាសពេញ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]ត្រូវបានបម្រើការជារាជធានីអស់រយៈពេល ០៦ សតវត្សរ៍មកហើយ។នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]មានការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើនលូតលាស់គ្រប់វិស័យនិងមានភាពសម្បូរសប្បាយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]រស់នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]ភាគច្រើនប្រកបមុខរបរកសិកម្មនិងនេសាទជាធំ។តំបន់ជុំវិញ[[បឹងទន្លេសាប]]ជាដីដ៏សម្បូរជីវជាតិ។គេអាចធ្វើស្រែនៅតំបន់នេះប្រហែលជាពីរទៅបីដងនៅក្នុងមួយឆ្នាំដូច្នេះហើយបានជាយើងឃើញមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រមួយចំនួនដែលបន្សល់ទុកតាំងពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]មកម្ល៉េះ។ [[File:Khmer_Empire.png|thumb|ផែនទី[[ចក្រភពខ្មែរ]] (៨០២-១៤៣១)]] === សម័យក្រោយអង្គរ === [[File:Angkor1866.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ]] [[File:View of the West Entrance of Angkor Wat by Delaporte 1873.jpg|thumb|គំនូរប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣]] [[File:Angkor Wat November 1964 12.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤]] បើយោងតាមឯកសារក្រោយពីកងទ័ពរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ទទួលបានជ័យជម្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ឈ្លានពានជាស្ថាពរនៅព្រះរាជនគរគឺ[[អង្គរធំ]]ពោលគឺបានវាយកម្ទេចទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]រាបស្មើនឹងដីបានជា[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដាក់ឈ្មោះថា[[ខេត្តសៀមរាប]]។ស្ថានការណ៍បែបនេះបានធ្វើឲ្យយើងយល់ថាជាដើមកំណើតនៃការកកើតឈ្មោះខេត្តសៀមរាបតាំងពីរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះបើទោះបីជា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ច្បាប់[[ឧកញ៉ាព្រះឃ្លាំងនង]]មិនបាននិយាយដោយចំហក៏ដោយ។ប្រសិនជាយើងបើកច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ខាងលើមកមើលយើងពិតជាស្លុតចិត្តដោយហេតុថាកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានរុករាន[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ឥតឈប់ឈរជាច្រើនលើក។ពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក្រោយពីដណ្តើមបានអាណា[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួនដែលសព្វថ្ងៃបានក្លាយទៅជាទឹកដី[[ថៃ|សៀម]]រួចទៅហើយនោះក៏បាននាំសង្គ្រាមចូលទៅយ៉ាងជ្រៅចំកណ្តាលបេះដូងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]តែម្តងគឺ[[អង្គរ|ទីក្រុងមហានគរ]]ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តសៀមរាបតែពីមុនហៅថា'''ស្រុកនគរវត្ត'''ដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិក្តៅពីមុនមក។ប៉ុន្តែលើកនេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ត្រឡប់ទៅ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|ក្រុងអយុធ្យា]]វិញក្រោយពីត្រូវចាញ់សង្គ្រាមនៅចុល្លសករាជ ៩០២ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៥៤១ នៃគ្រិស្តសករាជ។កាលបើពិនិត្យលើទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រចាស់ដែលបានកើតឡើងនៅលើទឹកដីដ៏បវរដែលជាទីតាំងនៃព្រះរាជនគរយើងបានឲ្យដឹងថានៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៨|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ៨]] និងដើមរាជ្យរបស់[[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣|ព្រះបាទឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] រវាងឆ្នាំ ១២៩៦ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានបើកការវាយលុកមួយដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដើម្បីយក[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ធ្វើជាស្រុកឬនគរចំណុះរបស់ខ្លួនហើយមហិច្ឆតានេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានសម្រេចជាស្ថាពរព្រោះថាអាណាខេត្តមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគកណ្តាលដូចជា[[ខេត្តសុខោទ័យ]] [[ខេត្តកំពែងពេជ្រ|កំពែងពេជ្រ]] និង ខេត្តរណបនៃខេត្តទាំងនោះព្រមទាំងអាណាខេត្តដទៃៗឯទៀតដែលស្ថិតនៅជ្រលងនៃដង[[ទន្លេចៅព្រះយា|ទន្លេមេណាម]]ដូចជា[[ខេត្តអយុធ្យា]]និង[[ខេត្តសុពណ៌បុរី]]។បន្ទាប់ពីបានទទួលជ័យជម្នះលើខេត្តទាំងឡាយនោះ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានពង្រឹងបណ្តាញអំណាចរបស់ខ្លួន។សង្គ្រាមឈ្លានពានមួយដែលគេត្រូវកត់សម្គាល់ដែលបានកើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់នៅលើទឹកដី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[លំពង្សរាជា|ព្រះបាទលំពង្សរាជា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៥២។ចំពោះចម្បាំងនេះច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]បានបញ្ជាក់ថាគឺភាគីឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានទទួលជ័យជម្នះលើទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានកាន់កាប់[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។មុននឹងដកថយចេញពួកវាបានកេណ្ឌឈ្លើយសឹក[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ជាច្រើនម៉ឺននាក់នាំទៅកាន់[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។នៅក្នុងឱកាសនោះផងដែរពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានលួចប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]គ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១ គឺជាឆ្នាំដែលកំណត់នូវឱនភាព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលប្រឈមនិងការវាតទីនិយមរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលគ្មានទីបញ្ចប់។ពិតណាស់ទោះបីជាភ្លើងសង្គ្រាមឈ្លានពានបានកន្លងផុតជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយក្តីក៏ប៉ុន្តែវាបានបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមរបួសដ៏ឈឺចាប់នៅក្នុងផ្នត់គំនិត[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្មានថ្ងៃបំភ្លេចបាន។បើតាមច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]គឺនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]](១៥១៦ ដល់ ១៥៥៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]មកឈ្លានពាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ហើយត្រូវបានកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បង្ក្រាបរាបស្មើទល់នឹងដីនៅត្រង់[[ស្ទឹងសៀមរាប|ស្ទឹងអង្គរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៤១ ដោយហេតុនេះហើយបានជាព្រះអង្គត្រាស់បង្គាប់ឲ្យគេហៅតំបន់នេះថា'''តំបន់សៀមរាប'''ដើម្បីទុកជាការចងចាំរួមរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]អំពីជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់នេះមុនទីតាំងនេះបានក្លាយទៅជាស្រុកហើយបន្ទាប់មកទៀតក្លាយជាខេត្តនា[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណាព្យាបាលបារាំង]]។ព្រឹត្តិការណ៍មួយគួរឲ្យកត់សម្គាល់គឺស្តេចអង្គនេះបានឆ្លាក់បង្ហើយនូវចម្លាក់មួយចំនួនដែល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] មិនទាន់ឆ្លាក់រួច។ទោះបីជាបានទទួលបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខនេះក្តីទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏នៅតែទន្ទ្រាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|មាតុភូមិខ្មែរ]]មិនស្រាកស្រាន្តឡើយហើយអំពើនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៤ [[លង្វែក|ទីក្រុងលង្វែក]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្តើមបានពី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ព្រះនាម[[នរិន្ទសួន|ស្ដេចនរិន្ទសួន]]។ចំពោះបរាជ័យនៃកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលដឹកនាំដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ដែលបានយកលេសថាដោយសារ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មិនបានប្រគល់ដំរីសមួយក្បាលបានជាមកវាយលុក[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]។បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក[[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ]]បានបញ្ជាក់ថា[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]គឺជា[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]ដ៏ខ្លាំងពូកែជាងគេបំផុតនា[[សម័យក្រោយអង្គរ]]ដោយហេតុថាស្តេចអង្គនេះមិនត្រឹមតែបានខិតខំស្តារប្រទេសជាតិតែប៉ុណ្ណោះនោះទេព្រះអង្គថែមទាំងមានមហិច្ឆិតាវាយដណ្តើមយក[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួននៅក្នុង[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បច្ចុប្បន្នដូចជា[[ខេត្តនគររាជសីមា]] [[ខេត្តបុរីរម្យ]] [[ខេត្តសុរិន្ទ្រ]] [[ខេត្តសង្គឹត]] [[ខេត្តគោកខ័ណ្ឌ]] [[ខេត្តស៊ីសាកេត|ខេត្តសិរីសាកេត]] [[ខេត្តសុវណ៌ភូមិ ឬ សុវណ្ណភូមិ|ខេត្តសុវណ្ណភូមិ]] [[ខេត្តឧប្បលរាជធានី]] [[ខេត្តច័ន្ទបុរី]] [[ខេត្តត្រាច]] [[ខេត្តស្រះកែវ]] [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ]] [[ខេត្តរយ៉ង]] [[ខេត្តបស្ចឹមបុរី]] [[ខេត្តនាងរង]]ជាដើមដែល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានដណ្តើមយកបានពីមុនៗមកវិញ។មានហេតុផលជាច្រើនដើម្បីបញ្ជាក់ថាហេតុដូចម្តេចបានជានៅក្នុង[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ព្រះរាជពង្សាវតារសៀម]]ដូចជាច្បាប់របស់[[នព្វរ័ត្ន|អ្នកអង្គម្ចាស់នព្វរ័ត្ន]]តែងឡើងនៅក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤២០ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជ ១៨៧៧ បានប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''([[ភាសាសៀម|សៀម]] : เสียมราฐ)ជំនួសឲ្យពាក្យ'''សៀមរាប'''ទៅវិញ។តាមពិតទៅការប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''(សៀមម៉ារ៉ាត)គឺដើម្បីហៅទីប្រជុំជនមួយដែលពីមុនគឺជាសមរភូមិឬទីលានប្រយុទ្ធស៊ីសាច់ហុតឈាមរវាង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ស្ថិតនៅក្នុង'''ស្រុកនគរវត្ត'''គឺបណ្តាលមកពីអាជ្ញាធរ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[រាមាទី ៣|ស្ដេចរាមាទី ៣]] មិនចង់រំលឹកនូវភាពបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខរបស់កងទ័ពឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]របស់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះបើទោះបីជាសម័យនោះព្រះអង្គបានត្រួតត្រា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ក៏ដោយ។យ៉ាងណាមិញគឺដោយសារតែហេតុការណ៍នេះហើយទើប[[រាមាទី ៤|ស្ដេចរាមាទី ៤]] ដែលបានគ្រប់គ្រង[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាមួយ[[អណ្ណាម|អាណ្ណាម]]ព្រះអង្គក៏បានប្រើពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ជំនួសឲ្យពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងសៀមម៉ារ៉ាត'''ផងដែរ។គ្មានឯកសាររបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ណាមួយដែលបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់លាស់អំពីការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះពី'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ទៅជា'''សៀមរាប'''នោះទេហើយបើមានក៏អាចស្ថិតនៅក្នុងដើមសម័យរជ្ជកាលទី​ ០៣ ដែលជាសម័យបាងកកដែលគេហៅថា[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|រតនកោសិន្ទ្រ៍]]។ប៉ុន្តែចំពោះ[[ជនជាតិខ្មែរ]]វិញឈ្មោះ'''សៀមរាប'''ពិតជាត្រូវបានផ្តើមឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]យ៉ាងពិតប្រាកដឥតក្លែងក្លាយបើទោះបីជាទឡ្ហីករណ៍មានខ្វះចន្លោះយ៉ាងណាក៏ដោយព្រោះថាការតាំងឈ្មោះ'''សៀមរាប'''នេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យឬជំនឿលេងសើចនោះទេជាពិសេសនៅក្នុងសម័យកាលមួយដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅច្បាំងគ្នាមិនឈប់មិនឈរ។ដូច្នេះការចង់យល់ឲ្យលម្អិតអំពីប្រវត្តិពិតនៃឈ្មោះ'''សៀមរាប'''តម្រូវឲ្យយើងស្គាល់អំពីបរិបទសង្គមនយោបាយហើយអំពើនេះគឺជាការចាំបាច់បំផុត។បើតាមសៀវភៅ[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]]រៀបរៀងដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]បានអធិប្បាយថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥២៥ នៃគ្រិស្ដសករាជ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានវាយបង្ក្រាបកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលឈ្លានពានឲ្យបរាជ័យនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ដូច្នេះហើយបានជាព្រះអង្គបានដាក់ឈ្មោះថា'''សៀមរាប'''គឺមានន័យថាទ័ព'''សៀមចាញ់រាបដូចកន្ទេល'''។<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ខេត្តសៀមរាប ៖ ប្រវត្តិ​សាវតារ និង​ប្រវត្តិ​ឈ្មោះខេត្ត​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1142889.html |access-date=2025-12-14 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> ឯកសាររដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាបបានសរសេរថានៅថ្ងៃសុក្រ ០៥ រោច ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក គ្រិស្ដសករាជ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ០៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ[[ស៊ន សំណាង]]ដែលជា[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|ទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]បានដឹកនាំសិក្ខាសាលាមួយស្ដីពីបេសកកម្មស្រាវជ្រាវចងក្រងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃខេត្តសៀមរាបដោយបានលើកឡើងតាមឯកសារដែលឯកឧត្តមបានស្រាវជ្រាវកន្លងមកដោយសង្ខេបដូចខាងក្រោម ៖[[File:Thais_return_Battambang_to_King_Sisowath.jpg|thumb]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧ [[ថៃ|សៀម]]ត្រូវប្រគល់ខេត្ត[[សៀមរាប]] [[ខេត្តបាត់ដំបង|បាត់ដំបង]] [[ខេត្តសិរីសោភ័ណ្ឌ|ស៊ីសុផុន(សិរីសោភ័ណ)]]មកឲ្យ[[បារាំង]]តាម[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧ [[បារាំង]]បានថ្វាយខេត្តសៀមរាបមកឲ្យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ មានខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តជីក្រែង]]ដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបច្ចុប្បន្ននេះ។ពេលនោះ[[បារាំង]]បានរៀបចំ[[ជនជាតិបារាំង]]ជាចៅហ្វាយខេត្តហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលមាននាមស្មើចៅហ្វាយខេត្តនោះដោយ[[បារាំង]]ហៅយើងថាជាចៅហ្វាយស្រុកខេត្តជីក្រែង ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តសៀមរាប។ល។ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ មានកំណែទម្រង់ធំមួយដោយបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលខេត្តដែលមានថ្នាក់ស្រុកនិងខណ្ឌនៅក្នុងខេត្តដោយខេត្តមួយចំនួនដូចជា[[ខេត្តជីក្រែង]]ប្ដូរមកជា[[ស្រុកជីក្រែង]]វិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ [[បារាំង]]បានបង្កើតកងក្រវែលឃុំគឺជាប៉ូលីសជនបទនៅឃុំរួចក៏មានបន្តមកជាបាត្រុយបន្ទាប់ពី[[រេស៊ីដង់បាដេសបារាំង|បាដេសបារាំង]]ម្នាក់បានស្លាប់នៅពេលទៅយកពន្ធនៅ[[ឃុំក្រាំងលាវ(ស្រុករលាប្អៀរ)|ក្រាំងលាវ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣ [[បារាំង]]បានបង្កើតសុរិយោដីដើម្បីយកពន្ធដី * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៤ បានលុបខណ្ឌចោលវិញដោយសារគេបង្កើតខណ្ឌដើម្បីងាយស្រួលប្រមូលពន្ធហើយនៅពេលគេគ្រប់គ្រងការយកពន្ធបានល្អហើយក៏លុបថ្នាក់ខណ្ឌចោលវិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាដោយ[[បារាំង]]កាន់អំណាចហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ចូលក្រុមប្រឹក្សាដើម្បីផ្តល់ប្រឹក្សា * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ មានខេត្តចំនួន ១២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] * មាន ០២ ក្រុមសរសេរប្រវត្តិខេត្តមានក្រុមទី ០១ ចៅហ្វាយខេត្តនិងមន្ត្រីខេត្ត និង ក្រុមទី ០២ ក្រុមស្រាវជ្រាវ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិន]]វិទ្យានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ បានបង្កើត[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ដោយកាត់យកឃុំចំនួន ០៣ របស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ឃុំអន្លង់វែង (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំអន្លង់វែង]] [[ឃុំថ្កូវ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំផ្កូវ]] និង [[ឃុំកោះកែរ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំកោះកែរ]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/default/658 |access-date=2025-12-14 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=ប្រវត្តិខេត្តសៀមរាប - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-12-14|archive-date=2025-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110841/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> == សាសនា == {{Pie chart |thumb = right |caption = សាសនានៅក្នុងខេត្តសៀមរាប (ជំរឿនឆ្នាំ ២០១៩)<ref>{{cite web|title=General Population census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|publisher=National Institute of Statistics Ministry of planning|date=October 2020|access-date=2025-04-09|archivedate=2022-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> |label1 = សាសនាព្រះពុទ្ធ |value1 = 99.3 |color1 = Gold |label2 = សាសនាគ្រិស្ត |value2 = 0.4 |color2 = DodgerBlue |label3 = សាសនាអុីស្លាម |value3 = 0.2 |color3 = Green |label4 = សាសនាផ្សេងៗ |value4 = 0.1 |color4 = Black }} សាសនារបស់រដ្ឋគឺ[[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ|សាសនាព្រះពុទ្ធថេរវាទ]]។ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបជាង ៩៩.៣% ជាអ្នកកាន់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|សាសនាព្រះពុទ្ធ]]ប្រមាណជា ០.៤% ជាអ្នកកាន់[[សាសនាគ្រិស្ត]]និង[[សាសនាឥស្លាម|សាសនាអុីស្លាម]]ដែលភាគច្រើនកាន់ដោយ[[ជនជាតិចាម]]គឺ ០.២%។ == ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់ == [[File:Royal Palace, Siem Reap.JPG|thumb|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]] [[File:Royal Independence Gardens, Siem Reap.jpg|thumb|សួនបឹងកាឡូ ឬ ហ្គ្រេនហូថែល]] '''[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]]'''នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅបណ្ដោះអាសន្នរបស់អតីត[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ]]នៃយើងគឺ[[ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]] និង ព្រះរាជអគ្គមហេសី។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះគឺជាទីដែលព្រះអង្គស្នាក់នៅអាស្រ័យពេលស្ដេចយាងមកកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]។បើយើងធ្វើដំណើរពី[[ភ្នំពេញ|ទីក្រុងភ្នំពេញ]]តាម[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]មើលមកខាងស្ដាំដៃយើងនឹងឃើញអគារពណ៌សមួយអមដោយរបងនិងដើមឈើត្រឈឹងត្រឈៃនិងបរិវេណស្រស់ស្រាយដែលមានសួនច្បារធំនៅខាងមុខ(សួនបឹងកាឡូឬហ្គ្រេនហូថែល)នោះហើយគឺជា[[ព្រះរាជដំណាក់]]។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុង[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យបារាំង]]ដាក់អាណានិគមមកលើ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]អំឡុងឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នៅក្នុងសម័យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]គឺស្ថិតនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ហើយ[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]គឺជាវត្តមួយដែលស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ចំកណ្ដាលបេះដូងនៃ[[ក្រុងសៀមរាប]]តែម្ដង។[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ពីមុនគឺជាទីតាំង[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយមក[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានប្ដូរទីតាំងទៅនៅជិតអាស្រម[[ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយពី[[ព្រះរាជដំណាក់]]ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងទីធ្លាបរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវបានប្រែក្លាយជាទីវត្តអារាម[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ជាអកុសល[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]នៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបខ្មែរក្រហម]]ត្រូវបានកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធារបស់ពួកគេ។បច្ចុប្បន្ននេះមិនត្រឹមតែជាទីអារាមរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់ព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និងសម្រាប់ឲ្យពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះក៏ជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជាដល់ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារតែនៅក្នុងវត្តមានពុទ្ធិកបឋមសិក្សាសម្រាប់ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ព្រះធម៌នានា។លើសពីនេះនៅក្នុងបរិវេណវត្តក៏មានសាលាបឋមសិក្សាសម្រាប់ឲ្យកុមារសិក្សារៀនសូត្រផងដែរ។បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់ថ្ងៃតែងតែមានជនានុជនជាច្រើនបានអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលានៅទីនោះ។ដោយឡែកនៅក្នុងវត្តក៏មានបណ្ណាល័យមួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា|បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា]]ដែលបម្រើឲ្យសាធារណជនចូលធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវឯកសារនិងអានសៀវភៅនានាយ៉ាងសម្បូរបែប។នៅតាមដងផ្លូវនៅក្នុងវត្តមានរៀបចំពាក្យស្លោកនិងសុភាសិតជាច្រើនសម្រាប់ដាស់តឿនដល់សាធារណជនទាំងឡាយនិងជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជា។វត្តនេះក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាផងដែរ។ថ្មីៗនេះមានហេតុការណ៍ដ៏គួរឲ្យរន្ធត់និងសោកស្ដាយជាពន់ពេកដោយកាលពីវេលាម៉ោងប្រមាណជា ១០ និង ០៥ នាទីយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះអគារមួយនៃ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់សៀមរាប]]ដែលជាកន្លែងទីសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។<ref>{{Cite web |last=ពិសី |first=អ៊ិន |date=2023-03-13 |title=ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/478067 |access-date=2025-06-16 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref> [[File:Preah_Ang_Chek_Preah_Ang_Chorm_shrine.jpg|thumb|ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]] '''[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]''' គឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ភេទស្រីហើយក៏ត្រូវបានមតិខ្លះគិតថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជាបងប្អូនបង្កើតជាមួយនឹងគ្នាផងដែរ។រូបធំនិងខ្ពស់គឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]និងរូបតូចនិងទាបគឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានគេគិតថាសាងអំពីមាសនិងលង្ហិននិងខ្លះថាពីសំរិទ្ធហើយមានទម្ងន់ប្រមាណ ១៥០ គីឡូក្រាម។បើយោងទៅតាមការតំណាលតៗគ្នាដោយមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់បានលើកឡើងថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺជាទេពធីតាដែលជាអតីតព្រះរាជបុត្រីរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលជាស្ថាបនិកកសាង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]។គេជឿថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺទ្រង់មានភាពសុច្ចរិតទៀងត្រង់ទន់ភ្លន់និងប្រកបដោយក្ដីមេត្តាករុណាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ដែលព្រះអង្គទាំង ០២ តែងតែអាណិតអាសូរធ្វើបុណ្យដាក់ទានដល់អស់ប្រជានុរាស្រ្តដែលត្រូវការព្រះនាងទាំង ០២ អង្គជួយ។ពិសេសជាងនេះទៅទៀតព្រះនាងទាំង ០២ អង្គបានអប់រំអ្នកទោសទាំងឡាយឲ្យដើរតាមគន្លងទូន្មានរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]និងបានដោះលែងពួកគេឲ្យមានសេរីភាពថែមទៀត។ព្រះនាងទាំង ០២ អង្គគឺជាអ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដែលប្រជានុរាស្រ្តទូទាំងនគរបានដឹងអំពីចរិតលក្ខណៈដ៏ប្រពៃរបស់ទ្រង់ម្លោះហើយពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់រហូតដល់រជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនាសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអង្គក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យគេកសាងរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]] [[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]សម្រាប់ប្រជារាស្ត្រទូទៅគោរពបូជា។តំណតៗមកទៀតរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះតែងតែធ្វើឲ្យប្រជារាស្រ្តរស់នៅប្រកបដោយសេចក្ដីសុខចម្រើនទើបប្រជារាស្រ្តបានចាត់ទុករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ស័ក្ដិសិទ្ធិនិងមានកិត្តិនាមល្បីរន្ទឺទូទាំងប្រទេស។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះរូបសំណាកទាំង ០២ នេះបានក្លាយជាភាពទាក់ទាញសម្រាប់បុគ្គលមានអំណាចនិងឈ្មួញទុច្ចរិតដោយពួកគេចាប់ផ្ដើមរៀបផែនការលួចសម្រាប់ទុកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិនិងលក់ដូរហេតុនេះហើយបានជារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]បានបាត់មួយរយៈនៅក្នុងអំឡុងពេលដែល[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានគេបោះបង់ចោល។ក្រោយមកនាឆ្នាំ ១៩៥០ រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញនៅក្នុងព្រៃម្ដុំ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ដោយក្រុមមន្ត្រី[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ខេត្តសៀមរាបដែលគេជឿថារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]កាលពីដើមត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជាសម័យកាលដ៏រុងរឿង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ដាប ឈួន]]ដែលជាសមាជិកកងទ័ព[[ខ្មែរឥស្សរៈ]]ប្រឆាំងជាមួយ[[បារាំង]]ហើយបានទទួលតំណែងនិងងារជា'''ដាប ឈួន ម្ជុលពេជ្រ'''ពី[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]ក្រោយពី[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បានទទួលឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ហើយព្រះអង្គក៏បានប្រទានតំណែងឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]គ្រប់គ្រងខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]។មានពេលមួយបន្ទាប់ពីបានទទួលដំណឹងពីការរកឃើញរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះហើយលោក[[ដាប ឈួន]]ជាមួយនឹងកងការពាររបស់លោកបានទៅយករូបសំណាកពីការិយាល័យ[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ហើយដឹកតាមឡានទៅកាន់បន្ទាយដែលមានឈ្មោះថា'''បន្ទាយជើងក្រហម'''សព្វថ្ងៃទីតាំងនោះក្លាយជា[[សណ្ឋាគារអង្គរសិនជូរី|សណ្ឋាគារ Angkor Century Hotel]] នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]]។ថ្ងៃមួយលោក[[ដាប ឈួន]]បានយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដាក់ក្នុងរថយន្តរបស់លោកហើយយកមកតម្កល់ទុកនៅក្នុងផ្ទះ(គេបានឲ្យដឹងថារូបសំណាកមួយត្រូវសែងដោយទាហានចំនួន ០៥ នាក់ទើបអាចលើករួច)។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្វើឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]មានកម្លាំងលើសអស់មនុស្សលោកធម្មតាដោយលោកអាចលីដាក់លើស្មាទាំងសងខាងនៅក្នុងពេលតែមួយដោយប្រើដៃតែម្ខាងប៉ុណ្ណោះរួមទាំងអាចដឹងគ្រប់ហេតុការណ៍មុនដែលគ្រប់គ្នាហៅថា'''វិញ្ញាណទីប្រាំមួយ'''ផងដែរ។លោក[[ដាប ឈួន]]និងទាហានរបស់លោកពិតជាមានជំនឿយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដោយពួកគេតែងតែសូត្រធម៌នៅមុខរូបសំណាកយ៉ាងហោចណាស់កន្លះម៉ោងនៅក្នុងមួយថ្ងៃនៅរៀងរាល់ព្រឹកនិងល្ងាចមិនដែលខានឡើយរហូតបានរយៈពេល ០២ ឆ្នាំជាពេលដែលលោកអស់លក្ខណ៍។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]បានបញ្ជូនទ័ពពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]ឲ្យទៅចាប់ខ្លួនចៅហ្វាយខេត្តលោក[[ដាប ឈួន]]ដោយព្រះអង្គសង្ស័យថាលោក[[ដាប ឈួន]]ក្បត់ជាតិពីព្រោះលោក[[ដាប ឈួន]]ជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងគម្រោងការ [[:en:Bangkok_Plot|Bangkok Plot]] នៅក្នុងបំណងទម្លាក់ព្រះអង្គចេញពីរាជបល្ល័ង្កដែលគម្រោងក្បត់នេះផ្តួចផ្តើមឡើងដោយអ្នកនយោបាយស្តាំនិយមមួយចំនួន។បើទោះបីជាលោក[[ដាប ឈួន]]បានក្បត់ប៉ុន្តែបារមី[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]នៅតែតាមជួយលោកដោយឲ្យលោកដឹងខ្លួនជាមុនអំពីគម្រោងការចាប់ខ្លួននេះនិងបានរត់គេចខ្លួនទៅព្រំដែន[[ថៃ|សៀម]]ដោយប៉ងយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅជាមួយផង។នៅពេលដែលកម្លាំងខ្លាំងដូចដំរីសាបានបាត់បង់លោក[[ដាប ឈួន]]បានកាច់ម្រាមចំនួន ០៥ ពីរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]រួចគេចខ្លួនទៅកាន់ចម្ការលោកមួយនៅក្នុង[[ភូមិត្បែងកើត]]តម្រង់ទៅកាន់ព្រំដែន។ពេលនោះហើយដែលលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានភរិយារបស់លោកជួយពាំងគ្រាប់កាំភ្លើងដែលទាហានបាញ់សង្គ្រប់ទៅលើរូបលោក។បន្ទាប់ពីបាញ់ជាច្រើនគ្រាប់លោក[[ដាប ឈួន]]មិនស្លាប់ដោយសារតែភរិយាលោកចេះវិជ្ជាពិសេសដែលបញ្ចៀសគ្រាប់និងបាញ់មិនមុត។ទាហានទាំងនោះក៏ចាប់ពួកគេដាក់ឡានយកទៅដាក់ពន្ធនាគារប៉ុន្តែយោងទៅតាមឯកសារមួយចំនួនបានបង្ហាញថាលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបាននាំទៅកន្លែងមួយហើយត្រូវបានសម្លាប់នៅទីនោះ។លោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានសម្លាប់និងកប់នៅក្នុងព្រៃគោកប្រមាដែលសាកសពជាប់ខ្នោះដៃនិងបាញ់សុសដោយគ្រាប់កាំភ្លើងព្រោះត្រូវអ្នកភូមិរកឃើញប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក។គេនិយាយតៗគ្នាថាលោកស្លាប់ដោយសារបាបកម្មរបស់លោកព្រោះលោកធ្វើអំពើអាក្រក់ច្រើនណាស់។ក្រោយពីលោក[[ដាប ឈួន]]បានស្លាប់[https://www.facebook.com/share/1Dbt7JL8AE/ មន្ទីរធម្មការនិងសាសនាខេត្តសៀមរាប]បានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅថែរក្សាទុកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨។១៥ ឆ្នាំក្រោយមករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងគ្រោះមហន្តរាយម្តងទៀតនៅក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា]]បានផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារទាហាន[[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ|រដ្ឋាភិបាលលន់ នល់]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបនាឆ្នាំ ១៩៧៣។មន្រ្តីធម្មការនិងសាសនាខេត្តបានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរបស់រូបសំណាកដើម្បីបញ្ចៀសពីការបំផ្លាញប៉ុន្តែត្រូវទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]រកឃើញពេលពួកគេគ្រប់គ្រងទីក្រុងនេះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤។បើតាមគោលការណ៍របស់[[ខ្មែរក្រហម]]គឺតម្រូវឲ្យលុបបំបាត់[[សាសនា]]នៅក្នុងប្រទេសដូច្នេះមេបញ្ជាការទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបានបញ្ជាឲ្យកូនទាហានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅទម្លាក់នៅក្នុងទឹក[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ក្រោយប្រព្រឹត្តមេបញ្ជាការនិងទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ជាច្រើននាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺបន្ទាប់ពីបានទម្លាក់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅក្នុងស្ទឹង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវត្រាំទុកក្នុងទឹករហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]បានដកថយចេញពីខេត្តសៀមរាប។ក្រោយពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានដួលរលំប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលបានដឹងអំពីរឿងនេះក៏បាននាំគ្នាទៅស្រង់រូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ពីបាតស្ទឹងមកតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តព្រះរាជដំណាក់]]ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ព្រះមេគណៈខេត្តសៀមរាបព្រះនាម[[ពុត ពន]]និងអតីតអភិបាលខេត្តសៀមរាបលោក[[នៅ សំ]]បានកសាងស្តូបដាក់តម្កល់រូបសំណាកដែលមានបារមីទាំង ០២ អង្គនេះនៅក្នុងទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ។សូមជម្រាបថាបច្ចុប្បន្នរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដែលស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]គឺជាទីកន្លែងសម្រាប់គោរពបូជារបស់អ្នកខេត្តសៀមរាបនិងមហាជនទូទៅដែលគេជឿថាមានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ទីតាំងសក្ការៈបូជានេះគឺជាទីតាំងស័ក្តិសិទ្ធិនិងមានប្រវត្តិបែបអច្ឆរិយៈតែមួយគត់ដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]នៅពេលទៅដល់ទីនោះមិនអាចរំលងដោយមិនចូលគោរពបូជាបានឡើយ។<ref>{{Cite web |last=Radio |first=VAYO FM |title=ប្រវត្តិនិងជំនឿលើព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម - វិទ្យុវាយោ |url=https://vayofm.com/news/detail/128389-761.html |access-date=2025-06-19 |website=VAYO FM Radio |language=en}}</ref> រូបសំណាកមេទ័ពពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ចំនួន ១២ រូបត្រូវបានដាក់តាំងជានិមិត្ដរូបនៅក្នុងសួនព្រះរាជដំណាក់[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលសុទ្ធតែជាមេទ័ពនិងរាជវង្សសានុវង្សដ៏អង់អាចក្លាហាននិងមានស្នាព្រះហស្ថយ៉ាងធំធេងចំពោះ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះនគរកម្ពុជា]]ដើម្បីបង្ហាញដល់[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយគ្រប់ៗរូបបានស្គាល់។រូបចម្លាក់ចំនួន ១២ រូបនេះធ្វើអំពីលោហៈស្ពាន់សុទ្ធមានកម្ពស់ជាង ០២ ម៉ែត្រ ០១ តឹកដូចៗគ្នាដោយមិនគិតពីជើងទម្រនិងមានទម្ងន់ពី ២០០ ទៅ ៣០០ គីឡូក្រាមទាំងរូបរាង សម្លៀកបំពាក់ ម៉ូដសក់ និង អាវុធបរិក្ខានៃមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានស្មូនរចនាតុបតែងឡើងទៅតាមលំនាំសម័យកាលនីមួយៗនៃមេទ័ពនោះហើយទ្រង់ទ្រាយមុខមាត់នៃរូបសំណាកទាំងនេះគឺសូននិងច្នៃឡើងតាមទម្រង់មុខអត្តចរិត[[ខ្មែរបុរាណ]]ទៅតាមសម័យកាលដែលមេទ័ពនោះរស់នៅនិងបម្រើការរាជការតាមរយ:រូបភាពនិងចម្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ។លោកជំទាវ[[គង់ បញ្ញា]]រដ្ឋលេខាធិការ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា#ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង|ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង]]មានប្រសាសន៍ថារូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានឆ្លងកាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិស្នាដៃរួមទាំងរចនាបថដោយដកស្រង់ចេញពីសិលាចារឹកផ្ទាំងចម្លាក់នៅតាមបណ្តាប្រាសាទនានាជាច្រើនមុននឹងត្រូវបានសាងសង់ចេញជារូបសំណាកនៅក្នុងនោះមានមេទ័ពជាង ៣០ រូបដែលបានបម្រើរាជការនៅក្នុងរជ្ជកាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ត្រូវបានក្រុមការងារកំណត់និងប្រមូលទិន្នន័យ។លោកជំទាវក៏បានឲ្យដឹងទៀតថាការកំណត់យកចំនួនមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះគឺជាលេខដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]តែងប្រើញឹកញាប់និងតំណាងឲ្យនគរទាំង ១២ នៅក្នុង[[រចនាបថបាពួន|សម័យបាពួន]] [[រចនាបថអង្គរវត្ត|សម័យអង្គរ]] និង [[រចនាបថបាយ័ន|សម័យបាយ័ន]]។បើទោះបីនេះជាសមិទ្ធផលនៃស្នាដៃ[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]សម័យថ្មីប៉ុន្តែស្នាដៃដែលលេចឡើងនេះត្រូវបានរក្សានិងអនុលោមយោងទៅតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រជានិច្ចដោយមិនចាកឆ្ងាយពីប្រវត្តិសាស្ត្រនោះឡើយ។រូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទាំង ១២ រូបដែលបានស្ថាបនាឡើងនោះរួមមាន ៖ * '''ព្រះកំស្ដេងអញ ស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពដ៏អង់អាចមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]](១០០៦-១០៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''ព្រះស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម'''ក៏ជាអ្នកជាប់ខ្សែ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|រាជវង្សខ្មែរ]]នៅ[[វ្យាធបុរៈ|ទីក្រុងវ្យាធបុរៈ]]([[ស្រុកបាភ្នំ]] [[ខេត្តព្រៃវែង]])ផងដែរហើយបានទទួលភារកិច្ចពីរាជការ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]([[អង្គរ|ក្រុងអង្គរ]])ឲ្យទៅគ្រប់គ្រងនៅ[[ទ្វារវត្តី|ទីក្រុងទ្វារវតី្ត]]របស់ពួករាមន្យ([[ជនជាតិមន]])។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកំស្ដេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់អភិជន មហាមន្ត្រី មហាសេនាបតី អ្នកអង្គម្ចាស់ ប្រធានតុលាការ បុព្វជិតសាសនាជាដើម * '''មហាសេនាបតី សង្គ្រាម''' គឺជាមេទ័ពដ៏ឆ្នើមមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[ឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២|ព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២]](១០៥០-១០៦៦ នៃគ្រិស្តសករាជ)ដែលបានទទួលគោរម្យងារជា'''មហាសេនាបតី'''ពីព្រះរាជា។ដូនតាវង្សត្រកូលរបស់លោកក៏ជាអ្នកបម្រើរាជការនិងកងទ័ពច្រើនជំនាន់មកហើយពោលគឺតាំងពីរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]](៨០២-៨៣៤ នៃគ្រិស្តសករាជ)មកម្ល៉េះ។គួរជម្រាបថា'''មហាសេនាបតី'''គឺជាឋារន្តរនាមខ្ពស់បំផុតនៃមន្ត្រីទ័ពនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]] * '''ព្រះកម្រតេងអញមហាសេនាបតី ស្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជា'''អ្នកសញ្ជកកវីស្វរៈ'''និងជាមេទ័ពដែលមានតួនាទីនិងឋានៈខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងចំណោមមន្ត្រីកងទ័ពនារជ្ជកាល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកម្រតេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់រាជវង្សានុវង្ស អភិជន មហាមន្ត្រីដែលមានន័យថា'''ព្រះបាទ'''។ពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺជាពាក្យ[[ខ្មែរបុរាណ]]ដោយពាក្យ'''កម្រតេង'''មានន័យថា'''ម្ចាស់'''រីឯពាក្យ'''អញ'''មានន័យថា'''ខ្ញុំ'''ដូច្នេះពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺមានន័យថា'''ម្ចាស់របស់ខ្ញុំឬលោកម្ចាស់របស់ខ្ញុំ''' * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីនរបតីន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែព្រះរាជវង្សមកពីតំបន់អ្នកចិះ(?)និងជាមន្ត្រីបម្រើរាជការតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)រហូតដល់រាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីស្រិន្ទ្រកុមា'''រ គឺជាព្រះរាជបុត្រារបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)ជាមួយនឹង[[ជ័យរាជទេវី|ព្រះនាងជ័យរាជទេវី]]។ព្រះរាជបុត្រអង្គនេះបានដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជួយព្រះបិតា(កាលមិនទាន់សោយរាជ្យ)នៅក្នុងការទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]និងបានច្បាំងតទល់នឹងជនក្បត់[[ភរតរាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម្ម៌ទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ហើយក៏បានពលីជីវិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយមេទ័ពដទៃទៀតផងដែរ។ដោយសារព្រះរាជបុត្រាមានស្នាដៃការពារព្រះនគរយ៉ាងដូច្នេះទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យកសាង[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]([[ស្រុកថ្មពួក]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ហើយក៏បានកសាងរូបបដិមាទេពមួយអង្គនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីស្រិន្ទ្រទេវៈ'''ជាតំណាងឲ្យ'''ព្រះស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''នៅឋានទេវលោកតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គកណ្ដាលនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]នោះ * '''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' គេហៅលោកម្យ៉ាងទៀតថា'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន''' គឺជាមេទ័ពជំនិតរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''បានចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទប់ទល់នឹងពួកក្បត់ដឹកនាំដោយ[[ភរតរាហូ]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។ដោយសារការពលីការពារព្រះនគរនេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)បានប្រទានងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតអជ៌នទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គអាគ្នេយ៍នៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]និងមួយទៀតនៅក្នុង[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។គេក៏ឃើញមានចម្លាក់'''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' ឬ '''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''នេះនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ត្រង់របៀងខាងត្បូងនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នេះបញ្ជាក់ថាលោកក៏ធ្លាប់ជាមេទ័ពដ៏សំខាន់នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ផងដែរ។គួរជម្រាបថា'''អំតេង'''គឺជាឋានន្តរនាមរបស់វរជន យុទ្ធជន សេនាបតីដែលមានភក្តីភាពចំពោះព្រះមហាក្សត្រខណៈឋានន្តរនាមនេះគឺឃើញមានប្រើនៅក្នុងរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] សតវត្សរ៍ទី ១២ ដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទានគោរម្យងារនេះចំពោះមេទ័ពដែលបានច្បាំងស្លាប់នៅក្នុងសមរភូមិការពារព្រះនគរនិងរាជបល្ល័ង្កស្របច្បាប់ * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន''' គឺជាមេទ័ពដ៏សំខាន់មួយរូបតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គេឃើញមានចម្លាក់រូបលោកនៅលើភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])និងនៅក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]]។'''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន'''មានបងប្អូនម្នាក់ឈ្មោះ'''ស្រីទេវៈ'''ហើយបានប្ដេជ្ញាចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិតទាំងពីរនាក់តែម្ដង។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីវទ៌្ធនទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គពាយ័ព្យនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីទេវៈ''' គឺជាមេទ័ពនិងជាបងប្អូនរបស់មេទ័ព'''ស្រីវទ៌្ធន'''ដែលបានចេញច្បាំងជួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]នៅ[[ប្រទេសចម្ប៉ា|ប្រទេសចាម្ប៉ា]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''ដូចបងប្អូនរបស់លោកដែរនិងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងអញជគតស្រីទេវៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គនិរតីនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ''' គឺជាមេទ័ពដែលបម្រើការពារព្រះនគរ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]ដោយបានរួមកម្លាំងគ្នាជាមួយ'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''ចេញច្បាំងទប់ទល់នឹងពួកក្បត់[[ភរតរាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]]។នៅក្នុងសង្គ្រាមការពារព្រះនគរនេះ'''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ'''បានពលីជីវិតជាមួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''។ដោយសារស្នាដៃនិងការលះបង់ចំពោះជាតិយ៉ាងដូច្នេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីធរទេវបុរៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គឦសាននៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]។គួរជម្រាបថា'''អ្នកសញ្ជក'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់មន្ត្រីកងទ័ពដែលព្រះរាជាទុកព្រះទ័យជាជំនិតរបស់ព្រះរាជាដោយសារពួកគេមានភក្តីភាពរហូតដល់ហ៊ានពលីបូជាជីវិតដើម្បីការពារព្រះរាជាតួយ៉ាងដូចជាអ្នកសញ្ជកនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំងឡាយនេះជាដើម * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីជ័យសិង្ហវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែស្រឡាយព្រះរាជវង្សនិងមានគោរម្យងារជា'''ខ្លោញវលល្វោ'''ដែលជាមេទ័ពស្រួចមានជំនាញដឹកនាំទ័ពលុកព្រៃមកពីតំបន់ល្វោ([[ទ្វារវត្តី|ទ្វារវតី្ត]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីវិរេន្ទ្រធិបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពគ្រប់គ្រងនៅតំបន់ឆោកព្កុល(?)នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទើបគេឃើញមានរូបចម្លាក់លោកនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលចុះពីភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្ម'''។<ref>{{Cite web |title=មកស្គាល់ឈ្មោះ និងស្នាដៃរបស់មេទ័ពខ្មែរសម័យអង្គរ ១២រូប ត្រូវបានសង់រូបសំណាកនៅសួនព្រះរាជដំណាក់ក្រុងសៀមរាប |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/270473-2022-12-19-10-20-51.html |access-date=2026-01-05 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ប្រាសាទ == {{For|ប្រាសាទនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប}} == ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត == '''[[ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត|ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្រ្កាន្ត]]''' ត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមរៀបចំឡើងជាផ្ទាំងទស្សនីយភាពវប្បធម៌ទ្រង់ទ្រាយធំជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ លើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប]]ដោយ[https://www.facebook.com/share/1E6uLbWwZR/ សហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា](ស.ស.យ.ក.)។ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅក្នុងគោលបំណងប្រមូលផ្តុំយុវជននិងសាធារណជន ដើម្បីអបអរសាទរ[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ|ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ]]ជាមហា[[ជនជាតិខ្មែរ|គ្រួសារខ្មែរ]]តែមួយដោយរំលឹកនិងធ្វើឲ្យរស់រវើកឡើងនៃមរតក[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|បេតិកភ័ណ្ឌអរូបីខ្មែរ]]ចូលរួមថែរក្សា អភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ និង លើកស្ទួយកិត្យានុភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិក៏ដូចជាផ្តល់ឱកាសដល់យុវជន ប្រជាពលរដ្ឋ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិបានសិក្សាអំពីកិត្តិនាមភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង សាសនា។ទន្ទឹមនឹងនេះគឺដើម្បីបំផុសស្មារតី[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]ជាពិសេស[[ជនជាតិខ្មែរ|យុវជនកូនចៅខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយឲ្យមានមោទកភាព ស្រឡាញ់វប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង ទំនៀមទម្លាប់រួមទាំងបំផុសគំនិតឲ្យមានការរួបរួមកម្លាំងសាមគ្គីជាធ្លុងមួយនិងជាគ្រួសារតែមួយព្រមទាំងបណ្តុះស្មារតីអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ បាវចនាជាតិ ព្រលឹងជាតិ និង អត្តសញ្ញាណ[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]រួមទាំងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ពាណិជ្ជករ សហគ្រិន អាជីវករ ផលិតផលពាណិជ្ជកម្ម ផលិតផលសិប្បកម្ម និង សេវាកម្មនានាព្រមទាំងចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការជំរុញទេសចរណ៍ជាតិនិងអន្តរជាតិដែលជាមាសបៃតងរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រសួងព័ត៌មាន |url=https://www.information.gov.kh/ |access-date=2025-10-04 |website=www.information.gov.kh}}</ref> [[File:Angkor Sangkranta 01.jpg|thumb|អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ ២០២៣]] == ស្ទឹងសៀមរាប == [[File:រសៀលនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរសៀល]] [[File:Siem Reap River, Siem Reap, 2018 (04).jpg|thumb]] [[File:រាត្រីនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរាត្រី]] '''[[ស្ទឹងសៀមរាប]]''' ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្ទឹងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ខេត្តសៀមរាប។តាមពិតទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]គឺជាស្ទឹងសិប្បនិមិត្តដែលកកើតឡើងដោយស្នាដៃរបស់មនុស្ស។គ្មានឯកសារបញ្ជាក់ពីឆ្នាំនៃការបង្កើត[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ឲ្យជាក់លាក់នោះទេប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវបានបញ្ជាក់ថាវាត្រូវគេបង្កើតនិងកែច្នៃជាច្រើនសារតម្រូវតាមការរៀបចំដែនដីនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]កកើតឡើងដោយសារការប្រសព្វគ្នារវាងអូរធំៗចំនួន ០២ គឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមស្ទឹងសំខាន់ៗទាំង ០៣ ដែលហូរកាត់[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដោយធ្វើដំណើរពីជើងទៅត្បូង។ស្ទឹងនេះស្ថិតនៅខាងកើត[[ស្ទឹងពួក]]និងខាងលិច[[ស្ទឹងរលួស]]។យោងតាមឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]អនុប្រធាននាយកដ្ឋានមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិស្រាវជ្រាវនិងតម្កល់ឯកសារអង្គរនៃ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសរសេរថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលគេឃើញសព្វថ្ងៃចាប់ពីចំណុចបំពេញរាជមកជាសមិទ្ធិផលនៃស្នាដៃមនុស្សបង្កើតឡើងនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។ស្ទឹងនេះកើតពីអូរតូចៗដែលហូរពីភ្នំផ្សេងៗដែលស្ថិតនៅខាងជើងវាលរាប[[អង្គរ]]បន្ទាប់មកវាជួបគ្នានៅច្រកមួយមុននឹងហូរធ្លាក់ទៅកាន់វាលរាប។ក្នុងនោះក៏មានដៃអូរតូចៗជាច្រើនបានហូរមកភ្ជាប់បន្ថែមទៀតដែលប្រភព ០២ សំខាន់ៗដែលគេស្គាល់ច្បាស់នោះគឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរធំមានប្រភពពី[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីទិសឦសាននៃ[[អង្គរ|រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតនៅក្នុងឯកសាររបស់លោកបន្ថែមទៀតថា[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានលក្ខណៈខ្ពង់រាបមានបណ្តោយ ២៥ គីឡូម៉ែត្រលាតសន្ធឹងពីទិសពាយ័ព្យមកទិសអាគ្នេយ៍និងមានទទឹង ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីទិសនិរតីមកឦសាននិងមានកម្ពស់ ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤៥០ ម៉ែត្រប្រៀបនឹងវាលទំនាបជុំវិញ។ជ្រលងចុងខាងកើតនៃ[[ភ្នំគូលែន|ខ្ពង់រាបគូលែន]]មានជប់ធំមួយដែលឲ្យកំណើតទៅផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ ០២ គឺ[[អូរថ្មដាប់]]និង[[អូរធំ]]។ចេញពីជប់[[អូរធំ]]ហូរធ្លាក់ចុះមកពីទិសពាយ័ព្យដោយទទួលទឹកពីអូរតូចៗជាច្រើនបត់បែនតាមជ្រលងថ្មហើយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីប្រភពទើបទៅដល់ទឹកធ្លាក់ម្តុំព្រះអង្គធំ។ជាបន្តបន្ទាប់វាបន្តដំណើរហូរទៅមុខហូរចុះយ៉ាងឆ្ងាយទើបទៅដល់ជើង[[ភ្នំហប់]]ផ្នែកខាងកើត។ចុងក្រោយ[[អូរធំ]]ហូរចុះមកខាងលិច ប្រសព្វនឹង[[ស្ទឹងឬស្សី]]ហើយហូរចុះមកត្បូងរួមគ្នាបង្កើតជា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ចំណែក[[អូរក្បាលស្ពាន]]វិញអូរនេះមានប្រភពពី[[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]និង[[ភ្នំក្រោល]]។[[ក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិឃុនរាម]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]មានចម្ងាយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រទិសឦសានពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]។ឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតទៀតថា[[អូរក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅលើកម្ពស់ប្រមាណ ២០០ ម៉ែត្រពីផ្ទៃទឹកសមុទ្រហូរចុះពីទិសពាយ័ព្យមកអាគ្នេយ៍បង្កើតជាទឹកធ្លាក់មួយមានកម្ពស់ពី ០៥ ទៅ ០៦ ម៉ែត្ររួចចូលទៅក្នុង[[អូរឬស្សី]]និងបន្តហូរទៅជួប[[អូរធំ]]ស្ថិតនៅជើង[[ភ្នំហប់]]។[[អូរធំ]]និង[[អូរឬស្សី]]ក៏ហូរចូលគ្នាបង្កើតជាស្ទឹងតែមួយគឺ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលហូរចុះទៅខាងត្បូងស្រោចស្រព[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]មុននឹងហូរចាក់ទៅ[[បឹងទន្លេសាប]]។ទឹកដែលហូរតាម[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]ទទួលមន្តពីចម្លាក់ជាច្រើនមានដូចជា[[ស្ទឹងលិង្គមួយពាន់|លិង្គមួយពាន់]]ដែលត្រូវបានឆ្លាក់នៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥៤ នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]]។ទឹកនេះហូរធ្លាក់ចូលទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]បន្តកាត់តាម[[ក្រុងអង្គរ|អង្គរ]]និងធ្លាក់ចូល[[បឹងទន្លេសាប]]។តាមអ្នកមានជំនឿទឹកនេះគឺជាប្រភពនៃសេចក្តីចម្រុងចម្រើននិងត្រជាក់ត្រជុំ។ [[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចជា[[ទន្លេគង្គា]]នៅក្នុង[[ទីក្រុងពារាណសី]] [[ប្រទេសឥណ្ឌា]]។[[ទន្លេគង្គា]]មានប្រភពពី[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]។តាម[[ហិណ្ឌូសាសនា|សាសនាព្រាហ្មណ៍]]ទន្លេនេះមានកំណើតនៅឋានសួគ៌។[[ទន្លេគង្គា]]ហូរធ្លាក់មកលើដីមានរូបរាងជាភ្លៀងរួចជ្រាបចូលទៅក្នុងដីនិងចុងបញ្ចប់ហូរចេញមកវិញផ្តល់ជាប្រភពទឹកទៅស្ទឹងទន្លេទាំងឡាយ។ភ្នំនៅក្បែរវាលនិង[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]ទទួលទឹកភ្លៀងនៅរដូវវស្សាជាមួយគ្នាគឺរដូវមូសុងវស្សាភ្នំទាំងនោះជាអាងទឹកធម្មជាតិនិងជាប្រភពនៃស្ទឹងនិងទន្លេទាំងពូងដែលហូរមកកាន់តំបន់ទំនាប។បន្ទាប់មកមនុស្សបានចាត់ចែងរៀបចំយកទឹកស្ទឹងទន្លេទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ទៅតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ខ្លួន។នៅ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ស្រុកខ្មែរ]]គ្មាន[[ទន្លេគង្គា]]ដូច[[ឥណ្ឌា]]ទេ។ដូច្នេះហើយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានកែច្នៃរៀបចំប្រភពស្ទឹងដើម្បីប្រដូចទៅនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។ដូចជានៅ[[ភ្នំគូលែន]]និង[[ក្បាលស្ពាន]]ជាក់ស្ដែង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានឆ្លាក់លិង្គនិងរូបទេពផ្សេងៗនៅតាមបណ្តោយ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរទាំង ០២ នេះគឺជាប្រភពនៃ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ទឹកហូរកាត់តាមលិង្គប្រៀបដូចជាភ្លៀងធ្លាក់មកពីភ្នួងព្រះកេសា[[ព្រះសិវៈ]]។ហេតុនេះហើយដែលគេថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។<ref>{{Cite web |title=ស្ទឹង​សៀមរាប​ប្រដូច​ទៅនឹង​ទន្លេ​គង្គា​របស់​ឥណ្ឌា​ |url=https://thmeythmey.com/detail/46648 |access-date=2025-06-16 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[File:Varanasiganga.jpg|thumb|ទន្លេគង្គានៅទីក្រុងពារាណសី]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន]] [[File:Phnom Bok5.JPG|thumb|ភ្នំបូក]] ខេត្តសៀមរាប គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]តាមបណ្តោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] ដែលមានចម្ងាយ ៣១៤ គីឡូម៉ែត្រពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]មានពំ្រប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ខេត្តបាត់ដំបង]]និង[[បឹងទន្លេសាប]]។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់[[បឹងទន្លេសាប]]ប្រវែង ៨២ គីឡូម៉ែត្រដែលស្ថិតជាប់នឹង[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម|ស្រុកសូត្រនិគម]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។ខេត្តសៀមរាបមានផ្ទៃក្រឡាសរុបប្រមាណ ១០២៩៩.៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េចែកចេញជា ១៣ ក្រុងនិងស្រុកដែលនៅក្នុងនោះមាន ០២ ក្រុង ១៤ សង្កាត់ និង ១១ ស្រុក ៨៦ ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ។ខេត្តនេះមានសណ្ឋានដីចែកជា ០៣ តំបន់សំខាន់ៗដោយតំបន់ខ្ពស់(តំបន់ខ្ពង់រាបឬតំបន់ព្រៃភ្នំ)គឺជាតំបន់ចម្ការ ឈើហូបផ្លែ និង ដំណាំឧស្សាហកម្មស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ ភាគឧត្តរ និង ភាគឦសាននៃខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកអង្គរជុំ]] និង [[ស្រុកស្វាយលើ]]។តំបន់វាលទំនាប(តំបន់វាលស្រែ)ដែលលាតសន្ធឹងតាមដង[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] នៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។តំបន់ទំនាបគឺជាតំបន់ជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដែលស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើតនៃខេត្តសៀមរាបមាន[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកជីក្រែង]]។នៅរដូវវស្សាតំបន់នេះទទួលរងនូវការលិចទឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំមួយភាគគឺជាតំបន់ព្រៃលិចទឹកដែលជាជម្រកត្រីពងកូនចំណែកខាងលើនៃតំបន់នេះគឺជាកន្លែងធ្វើស្រូវឡើងទឹកនៅរដូវវស្សានិងដាំដំណាំបន្លែធ្វើនៅរដូវប្រាំង។ក្រៅពីផ្ទៃដីកសិកម្មនៅក្នុងនោះមានផ្ទៃដីព្រៃភ្នំ ដីព្រៃលិចទឹក ស្ទឹង បឹងបួរ និង អាងទឹក។<ref>{{Cite web |last=intocambodia.org |date=2022-07-27 |title=Siem Reap Province - IntoCambodia.org |url=https://intocambodia.org/content/siem-reap-province |access-date=2025-12-15 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=សក្កានុពលអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងខេត្តសៀមរាបឆ្នាំ២០២៤ - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|access-date=2025-12-30|archive-date=2025-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403194324/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|url-status=dead}}</ref> [[File:Tonle Sap Lake phases.gif|thumb|ផែនទីនៃបឹងទន្លេសាប]] [[File:Tonle Sap (7).jpg|thumb]] [[File:Kampong Phlouk (42).jpg|thumb|កំពង់ភ្លុក]] == រដ្ឋបាល == ខេត្តសៀមរាប ចែកចេញជា ១៣​ ក្រុង/ស្រុក ១០០ សង្កាត់/ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ<ref name="Cambodia Government Homepage">{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |title=Administration; Siem Reap |website=Kingdom of Cambodia |access-date=2010-06-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |archive-date=27 May 2009 |df=dmy-all |archivedate=2009-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Siem Reap Province postcodes - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine |access-date=2026-01-09 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref>៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដ(ISO code) ! ក្រុងនិងស្រុក ! អក្សរឡាតាំង ! ផែនទីក្រុងនិងស្រុក |- | ១៧០១ | [[ស្រុកអង្គរជុំ]] | Angkor Chum |[[File:1701 Angkor Chum District.svg|thumb]] |- | ១៧០២ | [[ស្រុកអង្គរធំ]] | Angkor Thum |[[File:1702 Angkor Thum District.svg|thumb]] |- | ១៧០៣ | [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] | Banteay Srei |[[File:1703 Banteay Srei District.svg|thumb]] |- | ១៧០៤ | [[ស្រុកជីក្រែង]] | Chi Kraeng |[[File:1704 Chi Kraeng District.svg|thumb]] |- | ១៧០៦ | [[ស្រុកក្រឡាញ់]] | Kralanh |[[File:1706 Kralanh District.svg|thumb]] |- | ១៧០៧ | [[ស្រុកពួក]] | Puok |[[File:1707 Puok District.svg|thumb]] |- | ១៧០៩ | [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] | Prasat Bakong |[[File:1709 Prasat Bakong District.svg|thumb]] |- | ១៧១០ | [[ក្រុងសៀមរាប]] | Siem Reab |[[File:1710 Siem Reap Municipality.svg|thumb]] |- | ១៧១១ | [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] | Soutr Nikom |[[File:1711 Soutr Nikom District.svg|thumb]] |- | ១៧១២ | [[ស្រុកស្រីស្នំ]] | Srei Snam |[[File:1712 Srei Snam District.svg|thumb]] |- | ១៧១៣ | [[ស្រុកស្វាយលើ]] | Svay Leu |[[File:1713 Svay Leu District.svg|thumb]] |- | ១៧១៤ | [[ស្រុកវ៉ារិន]] | Varin |[[File:1714 Varin District.svg|thumb]] |- | ១៧១៥ | [[ក្រុងរុនតាឯក]] | Run Ta Ek |- |} == មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន == [[File:Siem Reap Airport From Upstairs (12381535463).jpg|thumb]] [[File:Siem_reap_airport.JPG|thumb|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប (Siem Reap International Airport)]] '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]''' គឺជាអតីត[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់ខេត្តសៀមរាបនិង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]បានបើកដំណើរការនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ និងបានបិទទៅវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នៅពេលបើកដំណើរការ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]ជាផ្លូវការ។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលមមាញឹកជាងគេទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ]]។<ref>{{cite web|url=http://cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|title=Cambodia Airports Traffic Data|website=Cambodia-airports.com|access-date=2025-06-16|archivedate=2009-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090911094100/http://www.cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|url-status=dead}}</ref><ref name="CAPA">{{Cite web |title=New Siem Reap-Angkor International Airport New Airport Profile {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/data/profiles/newairports/new-siem-reap-angkor-international-airport |access-date=2022-12-06 |website=centreforaviation.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref> '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]''' គឺជា[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ខេត្តសៀមរាបដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់[[ក្រុងសៀមរាប]]។អាកាសយានដ្ឋាននេះមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ១៨ គីឡូម៉ែត្រខាងជើងឈៀងខាងកើត[[ឃុំដំដែក]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ៤០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] និង ៥០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលធំជាងគេបង្អស់ទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោតាខ្មៅ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ]]។<ref name="CAPA"/><ref name=cnn>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/cambodia-siem-reap-airport-angkor-wat/index.html|title=Cambodia's newest and biggest airport opens in Siem Reap, the gateway to UNESCO-listed Angkor|work=[[CNN]]|date=18 October 2023|accessdate=24 October 2023}}</ref> [[File:Pier at Phnom Krom, Siem Reap - panoramio.jpg|thumb]] [[File:Tonle_Sap_boat.jpg|thumb|មធ្យោបាយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប]] ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់ខេត្តសៀមរាបបានតាមរយៈ[[ព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ|ច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]។ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិធ្វើដំណើរតាមឡានតាក់ស៊ីពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត|ទីក្រុងប៉ោយប៉ែត]]និងពី[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត|ទីក្រុងប៉ោយប៉ែត]]ទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]គឺត្រូវចំណាយពេលពី ០៦ ទៅ ១០ ម៉ោងអាស្រ័យលើពេលវេលាឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ការធ្វើដំណើរទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]ដោយចេញពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬធ្វើដំណើរតាមរយៈរថភ្លើងទៅកាន់ស្ថានីយ៍ព្រំដែន[[ផ្សាររ៉ុងក្លឿ]] [[ស្រុកអរញ្ញ(ខេត្តស្រះកែវ)|ស្រុកអារញ្ញ]] [[ខេត្តស្រះកែវ]]ហើយបន្តដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬតាក់ស៊ីទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]។<ref>{{cite web |url=http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |title=How to get from Siem Reap to Bangkok? |website=tripsget.com |access-date=31 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |archive-date=27 May 2016 |url-status=dead |archivedate=27 ឧសភា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ }}</ref> == តំបន់ទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប == [[File:Angkor Ruins from Space.jpg|thumb]] [[File:Angkor_Satellit_mit_Karte.jpg|thumb]] បើតាមប្រវត្តិសាស្ដ្រទឹកដីខេត្តសៀមរាបៗគឺជាតំបន់រាជធានីរបស់[[ចក្រភពខ្មែរ]]នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៣។ដោយសារមូលហេតុខាងលើនេះហើយទើបរហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះគេនៅឃើញមានសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]យ៉ាងច្រើននៅពាសពេញទឹកដីដ៏បវរនៃខេត្តសៀមរាបនេះ។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-04-21 |title=តើដឹងថា ខេត្តក្រុងទាំង ២៥ មានសេសសល់សំណង់ប្រាសាទបុរាណ​អីខ្លះ? |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/894632 |access-date=2025-11-08 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref>ប្រាសាទទាំងឡាយនៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំងពិភពលោកគឺស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡា ៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។សព្វថ្ងៃប្រាសាទមួយចំនួនត្រូវបានរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់។ប្រាសាទទាំងឡាយត្រូវបានកសាងឡើងនៅរវាងសតវត្សរ៍ទី ០៩ និងទី ១៣។កម្មវិធីកសាងឥតឈប់ឈរត្រូវបានប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]ជាបន្តបន្ទាប់ដែលអាចប្រៀបធៀបបានទៅនឹងសំណង់[[មហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា|ប្រាសាទមហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា]]ដែលកសាងឡើងនៅក្នុង[[រាជវង្សទី ០៤ នៃអេហ្ស៊ីបបុរាណ]]និងសំណង់ប្រាសាទដទៃទៀតនៅក្នុង[[អេហ្ស៊ីប|ប្រទេសអេហ្ស៊ីប]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]បានកសាងប្រាសាទទាំងនេះដោយប្រើកម្លាំងកម្មករយ៉ាងច្រើនតាមការប៉ាន់ស្មានការធ្វើសំណង់ថ្មីនីមួយៗអាចប្រើមនុស្សប្រហែល ៧៥០០០០ នាក់នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១២ និង ១៣។ទោះបីជាបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទជាច្រើនក៏ដោយសព្វថ្ងៃនេះគឺមានភស្តុតាងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះចំពោះមនុស្សដែលមករស់នៅពិតប្រាកដនៅទីក្រុងដ៏ចំណាស់មួយនេះកាលពីអតីតកាល។អ្នកធ្វើដំណើរ[[ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់]]ត្រូវបានគេជឿថាគឺជាជនជាតិបស្ចឹមប្រទេសដំបូងគេដែលបានសម្លឹងមិនដាក់ភ្នែកទៅលើភាពអស្ចារ្យនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅពេលទៅទស្សនានៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយកិត្តិយសធំបំផុតចំពោះការរកឃើញ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏អស្ចារ្យបានធ្លាក់ទៅលើអ្នកភូមិសាស្ដ្រ[[ជនជាតិបារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកទស្សនា[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០ ហើយបានតម្កល់ទុកនូវឯកសារនៅឯ[[ប៉ារីស|ទីក្រុងប៉ារីស]]ក្រោយមរណភាពរបស់លោកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨។នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ បេសកកម្មរបស់[[បារាំង]]ជាច្រើនបានមកទស្សនាប្រាសាទបុរាណនិងធ្វើការកាប់ឆ្ការសម្អាតព្រៃពីប្រាសាទហើយបានប្រមូលនូវឯកសារបានយ៉ាងច្រើន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានប្រគល់[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]មកឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្រប់គ្រងវិញដោយសារ[[បារាំង]]គាបសង្កត់ខ្លាំងពេកហើយនៅក្នុងនោះបាននាំមកនូវភ្ញៀវទេសចរឲ្យមកទស្សនា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាលើកដំបូងនៅលើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]។ភ្ញៀវទេសចរអាចជ្រើសរើសទស្សនាតាមវង់តូចដែលរួមមានទីក្រុងដ៏ល្បីល្បាញរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជា]]គឺ[[យសោធរបុរៈ|អង្គរធំ]]និង[[យសោធរបុរៈ|អង្គរតូច]]ដែលមាន[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ជាច្រើននៅទីនោះរួមទាំងរមណីយដ្ឋានជាច្រើនទៀត។ភ្ញៀវទេសចរអាចបន្តដំណើរទៅទស្សនានៅវង់ធំនោះគេនឹងបានឃើញ[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]មួយចំនួនផ្សេងទៀតនិង[[បារាយណ៍]]នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។ប្រសិនបើមានពេលវេលាភ្ញៀវទេសចរអាចទៅទស្សនា[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញផ្សេងៗទៀតដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីប្រាសាទនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ == ឯកសារពិគ្រោះ == bz3bi8b5j2q0rywa28j404yre7vjw0x 335771 335742 2026-05-24T09:55:07Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន */ 335771 wikitext text/x-wiki '''ខេត្តសៀមរាប'''<ref>{{cite web |title=Geographical Names of the Kingdom of Cambodia |url=https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/8th-uncsgn-docs/inf/8th_UNCSGN_econf.94_INF.30_corr1.pdf |website=UNSTATS |publisher=Eighth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names|date=29 August 2002|access-date=7 June 2019}}</ref> ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap Province) គឺជាខេត្តមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ខេត្តសៀមរាបត្រូវបានដាក់ឈ្មោះបែបនេះគឺដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជម្នះរបស់កងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]វាយឈ្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅ[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។សព្វថ្ងៃខេត្តសៀមរាបត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកថាជាទីតាំងនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញ។ខេត្តនេះគឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារខេត្តនេះមាន[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ដទៃទៀតជាច្រើន។ថ្មីៗនេះ[[ក្រុងសៀមរាប]]កំពុងប្រែក្លាយរូបរាងទៅជាក្រុងទំនើបតាមរយៈកំណើនសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន ហាងលក់ទំនិញជាដើមដែលបម្រើឲ្យវិស័យទេសចរណ៍។រមណីយដ្ឋានបុរាណនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ជាច្រើនដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុងនិងក្រៅក្រុងនៃខេត្តសៀមរាបគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវទេសចរមកពីគ្រប់ទិសទីទស្សនានិងសិក្សាស្វែងយល់អំពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ និង សង្គមធម៌របស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានរងនូវការលុកលុយជាច្រើនដងពីពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ហើយទីបំផុត[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។គួររំលឹកផងដែរថារាជធានីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបានប្តូរពី[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣២ រួចបន្តទៅ[[លង្វែក|រាជធានីលង្វែក]]និង[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គ]]ហើយត្រឡប់ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦។ជនជាតិបទេសដែលបានមកដល់[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]មុនគេគឺអ្នករុករក[[ជនជាតិបារាំង]]លោក[[ហង់រី មូហូត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០(នា[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]សតវត្សរ៍ទី ១៦ ក៏មានជនបរទេសខាងបស្ចឹមលោកក៏បានមកមើល[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]រួចមកហើយដែរ)។<ref>''ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ[[ជនជាតិខ្មែរ]]សតវត្សរ៍ទី ១៥-១៩៥៣ (ភាគទី ០២)''</ref>[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]គឺជាគោលដៅចម្បងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទូទាំងពិភពលោកហើយក៏ជាតំបន់ដែលសម្បូរទៅដោយសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]តូចធំជាច្រើនអនេកដែលជាទីស្ថានរបស់ពពួកអាទិទេពទាំងឡាយទាំងពួងផងដែរ។ {{Infobox settlement | name = ខេត្តសៀមរាប | native_name = Siem Reap Province | native_name_lang = | settlement_type = [[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្ត]] | image_skyline = Angkor Wat from moat.jpg | image_caption = [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]](ព្រះបរមវិស្ណុលោក) | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = ច្រកចូលទៅកាន់អង្គរ | motto = | image_map = Cambodia Siem Reap locator map.svg | map_caption = ផែនទីនៃខេត្តសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = Location of Siem Reap in Cambodia | coordinates_type = type:adm1st_region:KH | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{CAM}} | established_title2 = ក្លាយជាខេត្ត | established_date2 = ថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧<ref>{{Cite web|url=http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html/|title=History of Siem Reap|website=siemreap.gov.kh|access-date=17 August 2019|archive-date=18 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html|url-status=dead|archivedate=18 កក្កដា 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html}}</ref> | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] និង [[ក្រុងរុនតាឯក]] | leader_party = | leader_title = គណៈអភិបាល​ខេត្ត | leader_name = ប្រាក់ សោភ័ណ | area_footnotes = | area_total_km2 = 10299 | area_rank = ១០ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher=[[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work=National Institute of Statistics|date=26 January 2021|access-date=3 February 2021|archivedate=26 តុលា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_total = ១,០៩៩,៨២៥ នាក់ | population_rank = ០៥ | population_as_of = ២០២៤ | population_density_km2 = ៩៨ | population_density_rank = ១៣ | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = ក្រុង និង ស្រុក | blank_info_sec1 = ១៣ | blank1_name_sec1 = សង្កាត់ និង ឃុំ | blank1_info_sec1 = ១០០ | blank2_name_sec1 = ភូមិ | blank2_info_sec1 = ៩១០ | timezone1 = [[:en:Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +០៧:០០ | postal_code_type = លេខកូដប្រៃសណីយ៍ | postal_code = ១៧០១០១-១៧១២១២ | area_code_type = លេខកូដតំបន់ | area_code = ០៦៣ | iso_code = KH-១៧ | website = {{URL|www.siemreap.gov.kh}} | footnotes = }} ខេត្តសៀមរាប គឺជា​ខេត្ត​ធំ​ទី ​១០ ​នៅក្នុង​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ចំនួនប្រជាជននៅក្នុងខេត្តនេះកើនឡើងដល់ខ្ទង់លាននាក់ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។មួយផ្នែកធំនៃព្រំដែនភាគខាងត្បូងរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដូច្នេះហើយបានជាខេត្តសៀមរាបគឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ០៩ ដែលបង្កើតបានជា[[តំបន់អភិរក្សជីវមណ្ឌលទន្លេសាប]]។នាពេលបច្ចុប្បន្នខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីតាំងនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]និង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|តំបន់បេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[យូណេស្កូ|អង្គការយូណេស្កូ]]និងជា[[អច្ឆរិយវត្ថុរបស់ពិភពលោក]]ផងដែរ។ខេត្តនេះក៏ជាទីតាំងរបស់[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញជាច្រើនផ្សេងៗទៀតក្រៅពី[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[អង្គការយូណេស្កូ]]ផងដែរ។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន|ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន]]គឺជារមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនិងធម្មជាតិដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលជាទីពេញនិយមសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិទៅទស្សនាកម្សាន្តនិងជាទីតាំងនៃ[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ធំរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ផងដែរ។ [[File:Angkor Wat aerial view.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពប្រាសាទអង្គរវត្តពីលើផ្ទៃអាកាស]] [[File:Angkor Wat;- Ta Reach (2).jpg|thumb|បដិមាលោកតារាជ]] == ឈ្មោះនៃខេត្ត == ខេត្តសៀមរាប គឺជាអតីតខេត្តមួយឈ្មោះថា[[ខេត្តមហានគរ]]។ការប្ដូរឈ្មោះមកជាខេត្តសៀមរាបនេះគឺនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។បើតាម[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]មូលហេតុបានជាផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះខេត្តនេះបានបញ្ជាក់ថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៣០ នៃគ្រិស្តសករាជស្ដេចនៃ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរស្រីអយុធ្យា]]បានបញ្ជាឲ្យកងទ័ពខ្លួនវាយលុក[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុង[[ខេត្តមហានគរ]]ដើម្បីបង្ក្រាបការមិនចុះញ៉មរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្ដើម[[ខេត្តមហានគរ]]បានមួយរយៈហើយមេដឹកនាំរបស់ខ្លួនបានទៅទស្សនាប្រាសាទយ៉ាងគួរឲ្យស្ងប់ស្ងែង។បន្ទាប់មកទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្ដេចសៀម]]នេះបានជួបនឹងទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ស្ដេចខ្មែរ]]នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ហើយបានប្រយុទ្ធគ្នាធ្វើឲ្យកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទទួលបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ក្រោយពីទទួលបានជ័យជំនះមក[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានបរិញ្ញាតិ្តឲ្យប្ដូរឈ្មោះ[[ខេត្តមហានគរ]]នេះទៅជាខេត្តសៀមរាបវិញដែលមានន័យថា'''ទ័ពសៀមត្រូវបង្ក្រាបឲ្យរាបនៅទីនេះ'''។<ref>{{Cite web |title=តើឈ្មោះខេត្តសៀមរាប ជាអតីតខេត្តឈ្មោះអ្វី? បានប្តូរមកខេត្តសៀមរ |url=https://www.khmernokor.com/question-answers/agzvm0jy6x |access-date=2025-07-30 |website=Khmernokor}}</ref> អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[ប្រទេសកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]បាន​ពន្យល់​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ថាពាក្យ'''សៀម'''គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ជាតិសាសន៍មួយដែល​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ប្រែ​ឈ្មោះ​ទៅ​ជា'''ថៃ'''ទៅ​ហើយ។រីឯ​ពាក្យ​ថា'''រាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា '''ចាញ់ខ្លបខ្លាច'''។ អនុ​ប្រធាន​ផ្នែក​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ|សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ]]និង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​[[សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា|សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញា​សាស្ត្រ​កម្ពុជា]]លោក[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ថាចាប់​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី ​០៩ និង​ទី​ ១០ នៃគ្រិស្តសករាជខេត្ត​សៀមរាបត្រូវបានគេ​​ប្រើ​ឈ្មោះ​ជា​​[[យសោធរបុរៈ|ទីក្រុងយសោធបុរៈ]]ដោយសារ​តែ​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]ព្រះនាម[[យសោវរ្ម័នទី១|ព្រះបាទយសោ​វរ្ម័ន​ទី​ ១]] ជាអ្នកស្ថាបនិក។ក៏ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មកត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រ​អង្គរ]]វិញ។នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះរាជា​ក្រោយៗ​មកទៀតដែល​បានផ្លាស់​ប្ដូរ​រាជធានី​ទៅ​តាំង​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូងនិង​[[ទួលបាសាន|ទួល​បាសាន]]រហូត​ដល់​[[ភ្នំពេញ|ចតុមុខ]]ជាដើមគឺ​[[អង្គរ|ទីក្រុង​អង្គរ]]ត្រូវ​បាន​បោះ​បង់​ចោល​មួយ​រយៈ។ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មកទើប​មាន​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​គ្រប់គ្រង​​ជារាជធានី​នេះឡើង​វិញ។ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ទៀត​ថាបន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​គ្រប់គ្រង​ជា​រដ្ឋបាល​ឡើង​វិញ​នោះគឺ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]​ត្រូវ​បាន​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៃ​[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរ​ស្រីអយុធ្យា]]ចូល​មក​លុកលុយ​ជា​ច្រើន​លើកចាប់​តាំង​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៤ នៃគ្រិស្តសករាជ។នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៥ ដល់ ១៦ មាន​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​មួយ​អង្គ​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បាន​ធ្វើ​ចម្បាំង​ជាមួយកង​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដើម្បី​បណ្ដេញឲ្យពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចេញ​ពី​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។នៅក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​កាល​នោះគឺកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេងហើយ​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''(អានថា : សៀមម៉ារាប)គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះបន្ទាប់​ពី​ជ័យ​ជម្នះ​របស់​កងទ័ព​[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]លើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''សៀមបាន​ខ្លបខ្លាច​លោក បាន​ចាញ់​លោក បាន​អស់​ឫទ្ធានុភាព ចាញ់រាបដលដី'''។ដូច្នេះគេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា'''តំបន់​សៀមរាប'''នេះ​គឺជា​ទស្សនៈ​របស់​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]របស់​អ្នក​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​នៅក្នុងកេរតំណែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ​ផង​ដែរ។ចំណុច​នេះ​ហើយបានជា​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''។ ការ​អធិប្បាយ​របស់​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]នេះគឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​ផ្សេង​ៗទៀតផងដែរ។ សៀវភៅ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​សង្ខេប​មួយដែល​សរសេរ​ដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]ដែល​បច្ចុប្បន្ន​គឺជា​មន្ត្រី​រាជការ​នៅ​ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបាន​អធិប្បាយ​ថានៅ​ក្នុងឆ្នាំ​ ១៥២៥ [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទ​រាជា]]​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​កងទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែល​ឈ្លាន​ពានឲ្យបរាជ័យ​យ៉ាងអាម៉ាស់នៅ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។ដូច្នេះ​ហើយបាន​ជា​ព្រះអង្គបាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''ទ័ព​សៀមចាញ់​រាប​ដូចជា​កន្ទេលឬទ័ពសៀមចាញ់រាបដល់ដី'''។ បច្ចុប្បន្ន​នេះខេត្តសៀមរាបមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]​ប៉ុណ្ណោះ​ទេក៏ប៉ុន្តែវា​ក៏​កំពុង​នាំ​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]ឲ្យទទួល​បាន​នាម​ថ្មី​មួយ​ទៀតគឺ​'''ព្រះរាជាណាចក្រ​អច្ឆរិយៈ'''ដោយសារ​តែ​ភាព​ល្បីល្បាញ​ខាង​វប្បធម៌​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។<ref>{{Cite web |title=អត្ថន័យ​នៃ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​សៀមរាប |url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |access-date=2023-03-16 |website=www-rfa-org.cdn.ampproject.org |archivedate=2023-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316035301/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |url-status=dead }}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == === សម័យមុនអង្គរ === [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6871645593).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន(មហេន្ទ្របវ៌ត ឬ មហិន្រ្ទបព៌ត)]] អ្នកស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិវិទ្យានិងបុរាណវិទ្យាជាច្រើនបានអះអាងថាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]បានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ក្រោយពីព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះបានយាងមកពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០០ នៃគ្រិស្តសករាជ។តាមឯកសារខាងលើបានឲ្យដឹងថា[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] កាលនៅក្នុងដំណាក់កាលទី ០២ ទ្រង់គង់នៅ[[ឥន្ទ្របុរៈ|ទីក្រុងឥន្រ្ទបុរៈ]]នៅ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]បន្ទាប់មកទ្រង់គង់នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។និងចុងក្រោយបំផុតទ្រង់គង់នៅ[[ហរិហរាល័យ|ទីក្រុងហរិហរាល័យ]](តំបន់រលួស)ដែលជារាជធានីដើមនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|វប្បធម៌អង្គរ]]បានផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជគឺនៅពេលដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] បានអភិសេកជាព្រះមហាក្សត្រនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ការអភិសេករបស់ព្រះអង្គគឺឈរនៅលើមូលដ្ឋាននៃ[[ពិធីទេវរាជ]]ដែលបានផ្តល់ចំពោះព្រះអង្គនូវមហិទ្ធិប្ញទ្ធិដើម្បីធ្វើការបង្រួបបង្រួមជាតិហើយជាឆ្នាំដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ប្រារព្ធ[[ពិធីទេវរាជ]]នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ព្រះអង្គបានបើកសករាជថ្មីមួយដែលធ្វើឲ្យអរិយធម៌វប្បធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]រីកចម្រើនរុងរឿងនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]។ការអះអាងបែបនេះក៏បានបង្អាញឲ្យដឹងទៀតថាវប្បធម៌‌[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]](មុនអង្គរ)គឺយោងតាមឯកសារមួយចំនួនដែលផែ្អកតាមកំណត់ហេតុរបស់[[ចិន]]។ឯកសាររបស់គេបានសម្អាងលើកំណត់ត្រាផងនិងស្ថាបត្យកម្មប្រាង្គប្រាសាទមួយចំនួនផង។រីឯព្រឹត្តិការណ៍ដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ជាខ្លាំងមួយទៀតគឺនៅក្នុងអំឡុង[[ចេនឡា|សម័យចេនឡា]]នៅលើទឹកដីបវរនៃ[[អង្គរ|ខេត្តសៀមរាបអង្គរ]]។កំណត់ហេតុ[[ចិន]]បានឲ្យដឹងថាទីក្រុងដំបូងបំផុតនៅខេត្តសៀមរាបមានឈ្មោះថា'''នគរគម្ពីរ'''ដែលសិ្ថតនៅរវាង[[បារាយណ៍ខាងលិច]]និង[[បារាយណ៍ខាងកើត]]នៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|សេ្តចខែ្មរ]]ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅ[[នគរគម្ពីរ]]នេះគឺ[[ចន្ទ្រវម្ម៌|ព្រះបាទចន្ទ្រវម្ម៌]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងបនែ្ថមទៀតថាកាលពី[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]]នាអំឡុងឆ្នាំ ៨០២ នេះសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិយាកាសង្គមរបស់[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]មានការវិវត្តជាវិជ្ជមាន។គេបានឃើញមានការរៀបចំដែនដីឬនគរូបនីយកម្មដែនដីនៅក្នុងតំបន់នីមួយៗនៃខេត្តនេះយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅហើយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ០៦ នៃដើមសតវត្សរ៍ទី ០៧ នៃគ្រិស្តសករាជ។[[ជនជាតិខ្មែរ|ជនជាតិខែ្មរ]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះមហាក្សត្រនិងពួកព្រាហ្មបុរោហិតបានចាប់ផ្តើមគម្រោងការកសាងប្រាសាទឥដ្ឋដំបូងបង្អស់ជាច្រើន។រីឯវិស័យសង្គមកិច្ចវិញគេបានដឹងថា[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]ចូលចិត្តកសាងទីលំនៅរបស់ខ្លួននៅកែ្បរ[[បឹងទន្លេសាប|បឹងទនេ្លសាប]]កែ្បរអូរស្ទឹងធម្មជាតិជាដើម។ការកសាងប្រាសាទក៏ដូច្នោះដែរគឺ[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]តែងតែជ្រើសរើសរកទីតាំងណាខ្ពស់មិនលិចទឹកនៅរដូវវស្សាគំនិតរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខែ្មរ]]នៅក្នុងការជ្រើសរើសទីតាំងខ្ពស់សម្រាប់ការកសាងសំណង់ផេ្សងៗគឺជាប្រយោជន៍រួមគឺនៅតែបន្តរហូតមកទល់សព្វថៃ្ងនេះ។ === សម័យអង្គរ === [[File:Bas-relief du Bayon (Angkor Thom) (2341905162).jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពការធ្វើម្ហូបចម្អិនអាហាររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Scène dépouillage (bas-relief du Bayon) (2334493467).jpg|thumb|វិស័យសុខាភិបាលខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Bayonmarket01.JPG|thumb|ទិដ្ឋភាពផ្សារលក់ដូររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Floating Kantong (Loi Krathong) at Bayon, Cambodia.jpg|thumb|ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Sbai Khmer.png|thumb|ចម្លាក់ស្ត្រីពានាស្បៃនាសម័យអង្គរ(ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានជ្រើសរើសទីតាំង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ធ្វើជារាជធានីព្រោះស្ថិតនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]និងជាទីប្រជុំនៃជំនួញទាំង ០២ គឺជើងគោកនិងជើងទឹកហើយសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិសព្វគ្រប់ដូចជាត្រីនៅក្នុង[[បឹងទន្លេសាប]] [[ព្រៃឈើ]] [[ថ្មភក់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] [[ឥដ្ឋ]]សម្រាប់កសាងប្រាសាទនិងដីដែលមានជីវជាតិផងដែរ។ខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៥ បានបម្រើការជារាជធានីនិងជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃអំណាចនយោបាយ វប្បធម៌ និង សាសនារបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។ភាពថ្កើងថ្កានរបស់ទីក្រុងគឺជារាជធានីនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលគ្រប់គ្រងដោយស្តេចដែលមានអំណាចជាបន្តបន្ទាប់។ខេត្តសៀមរាបមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃអាណាចក្រហើយមានភាពងាយស្រួលនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងទឹកដីដ៏ធំធេងមួយនេះ។ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនក្លាយជាទីក្រុងដែលមានភាពអ៊ូអរបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល សេដ្ឋកិច្ច និង សាសនានៅក្នុងតំបន់។នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ដែលជាយុគមាសរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ៗបានអនុវត្តនយោបាយវាតទីទឹកដីពង្រឹងអរិយធម៌ឲ្យរីកចម្រើនរុងរឿងនិងកសាងសំណង់ប្រាសាទល្បីល្បាញមួយចំនួនទាំងធំទាំងតូចដែលបង្ហាញអំពីតម្លៃវប្បធម៌អរិយធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ពាសពេញ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]ត្រូវបានបម្រើការជារាជធានីអស់រយៈពេល ០៦ សតវត្សរ៍មកហើយ។នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]មានការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើនលូតលាស់គ្រប់វិស័យនិងមានភាពសម្បូរសប្បាយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]រស់នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]ភាគច្រើនប្រកបមុខរបរកសិកម្មនិងនេសាទជាធំ។តំបន់ជុំវិញ[[បឹងទន្លេសាប]]ជាដីដ៏សម្បូរជីវជាតិ។គេអាចធ្វើស្រែនៅតំបន់នេះប្រហែលជាពីរទៅបីដងនៅក្នុងមួយឆ្នាំដូច្នេះហើយបានជាយើងឃើញមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រមួយចំនួនដែលបន្សល់ទុកតាំងពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]មកម្ល៉េះ។ [[File:Khmer_Empire.png|thumb|ផែនទី[[ចក្រភពខ្មែរ]] (៨០២-១៤៣១)]] === សម័យក្រោយអង្គរ === [[File:Angkor1866.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ]] [[File:View of the West Entrance of Angkor Wat by Delaporte 1873.jpg|thumb|គំនូរប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣]] [[File:Angkor Wat November 1964 12.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤]] បើយោងតាមឯកសារក្រោយពីកងទ័ពរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ទទួលបានជ័យជម្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ឈ្លានពានជាស្ថាពរនៅព្រះរាជនគរគឺ[[អង្គរធំ]]ពោលគឺបានវាយកម្ទេចទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]រាបស្មើនឹងដីបានជា[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដាក់ឈ្មោះថា[[ខេត្តសៀមរាប]]។ស្ថានការណ៍បែបនេះបានធ្វើឲ្យយើងយល់ថាជាដើមកំណើតនៃការកកើតឈ្មោះខេត្តសៀមរាបតាំងពីរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះបើទោះបីជា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ច្បាប់[[ឧកញ៉ាព្រះឃ្លាំងនង]]មិនបាននិយាយដោយចំហក៏ដោយ។ប្រសិនជាយើងបើកច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ខាងលើមកមើលយើងពិតជាស្លុតចិត្តដោយហេតុថាកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានរុករាន[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ឥតឈប់ឈរជាច្រើនលើក។ពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក្រោយពីដណ្តើមបានអាណា[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួនដែលសព្វថ្ងៃបានក្លាយទៅជាទឹកដី[[ថៃ|សៀម]]រួចទៅហើយនោះក៏បាននាំសង្គ្រាមចូលទៅយ៉ាងជ្រៅចំកណ្តាលបេះដូងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]តែម្តងគឺ[[អង្គរ|ទីក្រុងមហានគរ]]ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តសៀមរាបតែពីមុនហៅថា'''ស្រុកនគរវត្ត'''ដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិក្តៅពីមុនមក។ប៉ុន្តែលើកនេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ត្រឡប់ទៅ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|ក្រុងអយុធ្យា]]វិញក្រោយពីត្រូវចាញ់សង្គ្រាមនៅចុល្លសករាជ ៩០២ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៥៤១ នៃគ្រិស្តសករាជ។កាលបើពិនិត្យលើទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រចាស់ដែលបានកើតឡើងនៅលើទឹកដីដ៏បវរដែលជាទីតាំងនៃព្រះរាជនគរយើងបានឲ្យដឹងថានៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៨|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ៨]] និងដើមរាជ្យរបស់[[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣|ព្រះបាទឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] រវាងឆ្នាំ ១២៩៦ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានបើកការវាយលុកមួយដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដើម្បីយក[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ធ្វើជាស្រុកឬនគរចំណុះរបស់ខ្លួនហើយមហិច្ឆតានេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានសម្រេចជាស្ថាពរព្រោះថាអាណាខេត្តមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគកណ្តាលដូចជា[[ខេត្តសុខោទ័យ]] [[ខេត្តកំពែងពេជ្រ|កំពែងពេជ្រ]] និង ខេត្តរណបនៃខេត្តទាំងនោះព្រមទាំងអាណាខេត្តដទៃៗឯទៀតដែលស្ថិតនៅជ្រលងនៃដង[[ទន្លេចៅព្រះយា|ទន្លេមេណាម]]ដូចជា[[ខេត្តអយុធ្យា]]និង[[ខេត្តសុពណ៌បុរី]]។បន្ទាប់ពីបានទទួលជ័យជម្នះលើខេត្តទាំងឡាយនោះ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានពង្រឹងបណ្តាញអំណាចរបស់ខ្លួន។សង្គ្រាមឈ្លានពានមួយដែលគេត្រូវកត់សម្គាល់ដែលបានកើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់នៅលើទឹកដី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[លំពង្សរាជា|ព្រះបាទលំពង្សរាជា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៥២។ចំពោះចម្បាំងនេះច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]បានបញ្ជាក់ថាគឺភាគីឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានទទួលជ័យជម្នះលើទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានកាន់កាប់[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។មុននឹងដកថយចេញពួកវាបានកេណ្ឌឈ្លើយសឹក[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ជាច្រើនម៉ឺននាក់នាំទៅកាន់[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។នៅក្នុងឱកាសនោះផងដែរពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានលួចប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]គ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១ គឺជាឆ្នាំដែលកំណត់នូវឱនភាព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលប្រឈមនិងការវាតទីនិយមរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលគ្មានទីបញ្ចប់។ពិតណាស់ទោះបីជាភ្លើងសង្គ្រាមឈ្លានពានបានកន្លងផុតជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយក្តីក៏ប៉ុន្តែវាបានបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមរបួសដ៏ឈឺចាប់នៅក្នុងផ្នត់គំនិត[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្មានថ្ងៃបំភ្លេចបាន។បើតាមច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]គឺនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]](១៥១៦ ដល់ ១៥៥៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]មកឈ្លានពាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ហើយត្រូវបានកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បង្ក្រាបរាបស្មើទល់នឹងដីនៅត្រង់[[ស្ទឹងសៀមរាប|ស្ទឹងអង្គរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៤១ ដោយហេតុនេះហើយបានជាព្រះអង្គត្រាស់បង្គាប់ឲ្យគេហៅតំបន់នេះថា'''តំបន់សៀមរាប'''ដើម្បីទុកជាការចងចាំរួមរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]អំពីជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់នេះមុនទីតាំងនេះបានក្លាយទៅជាស្រុកហើយបន្ទាប់មកទៀតក្លាយជាខេត្តនា[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណាព្យាបាលបារាំង]]។ព្រឹត្តិការណ៍មួយគួរឲ្យកត់សម្គាល់គឺស្តេចអង្គនេះបានឆ្លាក់បង្ហើយនូវចម្លាក់មួយចំនួនដែល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] មិនទាន់ឆ្លាក់រួច។ទោះបីជាបានទទួលបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខនេះក្តីទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏នៅតែទន្ទ្រាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|មាតុភូមិខ្មែរ]]មិនស្រាកស្រាន្តឡើយហើយអំពើនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៤ [[លង្វែក|ទីក្រុងលង្វែក]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្តើមបានពី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ព្រះនាម[[នរិន្ទសួន|ស្ដេចនរិន្ទសួន]]។ចំពោះបរាជ័យនៃកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលដឹកនាំដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ដែលបានយកលេសថាដោយសារ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មិនបានប្រគល់ដំរីសមួយក្បាលបានជាមកវាយលុក[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]។បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក[[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ]]បានបញ្ជាក់ថា[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]គឺជា[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]ដ៏ខ្លាំងពូកែជាងគេបំផុតនា[[សម័យក្រោយអង្គរ]]ដោយហេតុថាស្តេចអង្គនេះមិនត្រឹមតែបានខិតខំស្តារប្រទេសជាតិតែប៉ុណ្ណោះនោះទេព្រះអង្គថែមទាំងមានមហិច្ឆិតាវាយដណ្តើមយក[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួននៅក្នុង[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បច្ចុប្បន្នដូចជា[[ខេត្តនគររាជសីមា]] [[ខេត្តបុរីរម្យ]] [[ខេត្តសុរិន្ទ្រ]] [[ខេត្តសង្គឹត]] [[ខេត្តគោកខ័ណ្ឌ]] [[ខេត្តស៊ីសាកេត|ខេត្តសិរីសាកេត]] [[ខេត្តសុវណ៌ភូមិ ឬ សុវណ្ណភូមិ|ខេត្តសុវណ្ណភូមិ]] [[ខេត្តឧប្បលរាជធានី]] [[ខេត្តច័ន្ទបុរី]] [[ខេត្តត្រាច]] [[ខេត្តស្រះកែវ]] [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ]] [[ខេត្តរយ៉ង]] [[ខេត្តបស្ចឹមបុរី]] [[ខេត្តនាងរង]]ជាដើមដែល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានដណ្តើមយកបានពីមុនៗមកវិញ។មានហេតុផលជាច្រើនដើម្បីបញ្ជាក់ថាហេតុដូចម្តេចបានជានៅក្នុង[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ព្រះរាជពង្សាវតារសៀម]]ដូចជាច្បាប់របស់[[នព្វរ័ត្ន|អ្នកអង្គម្ចាស់នព្វរ័ត្ន]]តែងឡើងនៅក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤២០ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជ ១៨៧៧ បានប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''([[ភាសាសៀម|សៀម]] : เสียมราฐ)ជំនួសឲ្យពាក្យ'''សៀមរាប'''ទៅវិញ។តាមពិតទៅការប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''(សៀមម៉ារ៉ាត)គឺដើម្បីហៅទីប្រជុំជនមួយដែលពីមុនគឺជាសមរភូមិឬទីលានប្រយុទ្ធស៊ីសាច់ហុតឈាមរវាង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ស្ថិតនៅក្នុង'''ស្រុកនគរវត្ត'''គឺបណ្តាលមកពីអាជ្ញាធរ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[រាមាទី ៣|ស្ដេចរាមាទី ៣]] មិនចង់រំលឹកនូវភាពបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខរបស់កងទ័ពឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]របស់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះបើទោះបីជាសម័យនោះព្រះអង្គបានត្រួតត្រា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ក៏ដោយ។យ៉ាងណាមិញគឺដោយសារតែហេតុការណ៍នេះហើយទើប[[រាមាទី ៤|ស្ដេចរាមាទី ៤]] ដែលបានគ្រប់គ្រង[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាមួយ[[អណ្ណាម|អាណ្ណាម]]ព្រះអង្គក៏បានប្រើពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ជំនួសឲ្យពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងសៀមម៉ារ៉ាត'''ផងដែរ។គ្មានឯកសាររបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ណាមួយដែលបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់លាស់អំពីការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះពី'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ទៅជា'''សៀមរាប'''នោះទេហើយបើមានក៏អាចស្ថិតនៅក្នុងដើមសម័យរជ្ជកាលទី​ ០៣ ដែលជាសម័យបាងកកដែលគេហៅថា[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|រតនកោសិន្ទ្រ៍]]។ប៉ុន្តែចំពោះ[[ជនជាតិខ្មែរ]]វិញឈ្មោះ'''សៀមរាប'''ពិតជាត្រូវបានផ្តើមឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]យ៉ាងពិតប្រាកដឥតក្លែងក្លាយបើទោះបីជាទឡ្ហីករណ៍មានខ្វះចន្លោះយ៉ាងណាក៏ដោយព្រោះថាការតាំងឈ្មោះ'''សៀមរាប'''នេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យឬជំនឿលេងសើចនោះទេជាពិសេសនៅក្នុងសម័យកាលមួយដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅច្បាំងគ្នាមិនឈប់មិនឈរ។ដូច្នេះការចង់យល់ឲ្យលម្អិតអំពីប្រវត្តិពិតនៃឈ្មោះ'''សៀមរាប'''តម្រូវឲ្យយើងស្គាល់អំពីបរិបទសង្គមនយោបាយហើយអំពើនេះគឺជាការចាំបាច់បំផុត។បើតាមសៀវភៅ[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]]រៀបរៀងដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]បានអធិប្បាយថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥២៥ នៃគ្រិស្ដសករាជ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានវាយបង្ក្រាបកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលឈ្លានពានឲ្យបរាជ័យនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ដូច្នេះហើយបានជាព្រះអង្គបានដាក់ឈ្មោះថា'''សៀមរាប'''គឺមានន័យថាទ័ព'''សៀមចាញ់រាបដូចកន្ទេល'''។<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ខេត្តសៀមរាប ៖ ប្រវត្តិ​សាវតារ និង​ប្រវត្តិ​ឈ្មោះខេត្ត​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1142889.html |access-date=2025-12-14 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> ឯកសាររដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាបបានសរសេរថានៅថ្ងៃសុក្រ ០៥ រោច ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក គ្រិស្ដសករាជ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ០៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ[[ស៊ន សំណាង]]ដែលជា[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|ទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]បានដឹកនាំសិក្ខាសាលាមួយស្ដីពីបេសកកម្មស្រាវជ្រាវចងក្រងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃខេត្តសៀមរាបដោយបានលើកឡើងតាមឯកសារដែលឯកឧត្តមបានស្រាវជ្រាវកន្លងមកដោយសង្ខេបដូចខាងក្រោម ៖[[File:Thais_return_Battambang_to_King_Sisowath.jpg|thumb]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧ [[ថៃ|សៀម]]ត្រូវប្រគល់ខេត្ត[[សៀមរាប]] [[ខេត្តបាត់ដំបង|បាត់ដំបង]] [[ខេត្តសិរីសោភ័ណ្ឌ|ស៊ីសុផុន(សិរីសោភ័ណ)]]មកឲ្យ[[បារាំង]]តាម[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧ [[បារាំង]]បានថ្វាយខេត្តសៀមរាបមកឲ្យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ មានខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តជីក្រែង]]ដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបច្ចុប្បន្ននេះ។ពេលនោះ[[បារាំង]]បានរៀបចំ[[ជនជាតិបារាំង]]ជាចៅហ្វាយខេត្តហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលមាននាមស្មើចៅហ្វាយខេត្តនោះដោយ[[បារាំង]]ហៅយើងថាជាចៅហ្វាយស្រុកខេត្តជីក្រែង ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តសៀមរាប។ល។ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ មានកំណែទម្រង់ធំមួយដោយបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលខេត្តដែលមានថ្នាក់ស្រុកនិងខណ្ឌនៅក្នុងខេត្តដោយខេត្តមួយចំនួនដូចជា[[ខេត្តជីក្រែង]]ប្ដូរមកជា[[ស្រុកជីក្រែង]]វិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ [[បារាំង]]បានបង្កើតកងក្រវែលឃុំគឺជាប៉ូលីសជនបទនៅឃុំរួចក៏មានបន្តមកជាបាត្រុយបន្ទាប់ពី[[រេស៊ីដង់បាដេសបារាំង|បាដេសបារាំង]]ម្នាក់បានស្លាប់នៅពេលទៅយកពន្ធនៅ[[ឃុំក្រាំងលាវ(ស្រុករលាប្អៀរ)|ក្រាំងលាវ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣ [[បារាំង]]បានបង្កើតសុរិយោដីដើម្បីយកពន្ធដី * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៤ បានលុបខណ្ឌចោលវិញដោយសារគេបង្កើតខណ្ឌដើម្បីងាយស្រួលប្រមូលពន្ធហើយនៅពេលគេគ្រប់គ្រងការយកពន្ធបានល្អហើយក៏លុបថ្នាក់ខណ្ឌចោលវិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាដោយ[[បារាំង]]កាន់អំណាចហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ចូលក្រុមប្រឹក្សាដើម្បីផ្តល់ប្រឹក្សា * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ មានខេត្តចំនួន ១២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] * មាន ០២ ក្រុមសរសេរប្រវត្តិខេត្តមានក្រុមទី ០១ ចៅហ្វាយខេត្តនិងមន្ត្រីខេត្ត និង ក្រុមទី ០២ ក្រុមស្រាវជ្រាវ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិន]]វិទ្យានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ បានបង្កើត[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ដោយកាត់យកឃុំចំនួន ០៣ របស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ឃុំអន្លង់វែង (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំអន្លង់វែង]] [[ឃុំថ្កូវ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំផ្កូវ]] និង [[ឃុំកោះកែរ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំកោះកែរ]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/default/658 |access-date=2025-12-14 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=ប្រវត្តិខេត្តសៀមរាប - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-12-14|archive-date=2025-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110841/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> == សាសនា == {{Pie chart |thumb = right |caption = សាសនានៅក្នុងខេត្តសៀមរាប (ជំរឿនឆ្នាំ ២០១៩)<ref>{{cite web|title=General Population census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|publisher=National Institute of Statistics Ministry of planning|date=October 2020|access-date=2025-04-09|archivedate=2022-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> |label1 = សាសនាព្រះពុទ្ធ |value1 = 99.3 |color1 = Gold |label2 = សាសនាគ្រិស្ត |value2 = 0.4 |color2 = DodgerBlue |label3 = សាសនាអុីស្លាម |value3 = 0.2 |color3 = Green |label4 = សាសនាផ្សេងៗ |value4 = 0.1 |color4 = Black }} សាសនារបស់រដ្ឋគឺ[[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ|សាសនាព្រះពុទ្ធថេរវាទ]]។ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបជាង ៩៩.៣% ជាអ្នកកាន់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|សាសនាព្រះពុទ្ធ]]ប្រមាណជា ០.៤% ជាអ្នកកាន់[[សាសនាគ្រិស្ត]]និង[[សាសនាឥស្លាម|សាសនាអុីស្លាម]]ដែលភាគច្រើនកាន់ដោយ[[ជនជាតិចាម]]គឺ ០.២%។ == ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់ == [[File:Royal Palace, Siem Reap.JPG|thumb|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]] [[File:Royal Independence Gardens, Siem Reap.jpg|thumb|សួនបឹងកាឡូ ឬ ហ្គ្រេនហូថែល]] '''[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]]'''នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅបណ្ដោះអាសន្នរបស់អតីត[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ]]នៃយើងគឺ[[ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]] និង ព្រះរាជអគ្គមហេសី។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះគឺជាទីដែលព្រះអង្គស្នាក់នៅអាស្រ័យពេលស្ដេចយាងមកកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]។បើយើងធ្វើដំណើរពី[[ភ្នំពេញ|ទីក្រុងភ្នំពេញ]]តាម[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]មើលមកខាងស្ដាំដៃយើងនឹងឃើញអគារពណ៌សមួយអមដោយរបងនិងដើមឈើត្រឈឹងត្រឈៃនិងបរិវេណស្រស់ស្រាយដែលមានសួនច្បារធំនៅខាងមុខ(សួនបឹងកាឡូឬហ្គ្រេនហូថែល)នោះហើយគឺជា[[ព្រះរាជដំណាក់]]។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុង[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យបារាំង]]ដាក់អាណានិគមមកលើ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]អំឡុងឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នៅក្នុងសម័យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]គឺស្ថិតនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ហើយ[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]គឺជាវត្តមួយដែលស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ចំកណ្ដាលបេះដូងនៃ[[ក្រុងសៀមរាប]]តែម្ដង។[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ពីមុនគឺជាទីតាំង[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយមក[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានប្ដូរទីតាំងទៅនៅជិតអាស្រម[[ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយពី[[ព្រះរាជដំណាក់]]ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងទីធ្លាបរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវបានប្រែក្លាយជាទីវត្តអារាម[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ជាអកុសល[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]នៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបខ្មែរក្រហម]]ត្រូវបានកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធារបស់ពួកគេ។បច្ចុប្បន្ននេះមិនត្រឹមតែជាទីអារាមរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់ព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និងសម្រាប់ឲ្យពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះក៏ជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជាដល់ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារតែនៅក្នុងវត្តមានពុទ្ធិកបឋមសិក្សាសម្រាប់ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ព្រះធម៌នានា។លើសពីនេះនៅក្នុងបរិវេណវត្តក៏មានសាលាបឋមសិក្សាសម្រាប់ឲ្យកុមារសិក្សារៀនសូត្រផងដែរ។បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់ថ្ងៃតែងតែមានជនានុជនជាច្រើនបានអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលានៅទីនោះ។ដោយឡែកនៅក្នុងវត្តក៏មានបណ្ណាល័យមួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា|បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា]]ដែលបម្រើឲ្យសាធារណជនចូលធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវឯកសារនិងអានសៀវភៅនានាយ៉ាងសម្បូរបែប។នៅតាមដងផ្លូវនៅក្នុងវត្តមានរៀបចំពាក្យស្លោកនិងសុភាសិតជាច្រើនសម្រាប់ដាស់តឿនដល់សាធារណជនទាំងឡាយនិងជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជា។វត្តនេះក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាផងដែរ។ថ្មីៗនេះមានហេតុការណ៍ដ៏គួរឲ្យរន្ធត់និងសោកស្ដាយជាពន់ពេកដោយកាលពីវេលាម៉ោងប្រមាណជា ១០ និង ០៥ នាទីយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះអគារមួយនៃ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់សៀមរាប]]ដែលជាកន្លែងទីសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។<ref>{{Cite web |last=ពិសី |first=អ៊ិន |date=2023-03-13 |title=ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/478067 |access-date=2025-06-16 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref> [[File:Preah_Ang_Chek_Preah_Ang_Chorm_shrine.jpg|thumb|ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]] '''[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]''' គឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ភេទស្រីហើយក៏ត្រូវបានមតិខ្លះគិតថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជាបងប្អូនបង្កើតជាមួយនឹងគ្នាផងដែរ។រូបធំនិងខ្ពស់គឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]និងរូបតូចនិងទាបគឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានគេគិតថាសាងអំពីមាសនិងលង្ហិននិងខ្លះថាពីសំរិទ្ធហើយមានទម្ងន់ប្រមាណ ១៥០ គីឡូក្រាម។បើយោងទៅតាមការតំណាលតៗគ្នាដោយមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់បានលើកឡើងថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺជាទេពធីតាដែលជាអតីតព្រះរាជបុត្រីរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលជាស្ថាបនិកកសាង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]។គេជឿថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺទ្រង់មានភាពសុច្ចរិតទៀងត្រង់ទន់ភ្លន់និងប្រកបដោយក្ដីមេត្តាករុណាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ដែលព្រះអង្គទាំង ០២ តែងតែអាណិតអាសូរធ្វើបុណ្យដាក់ទានដល់អស់ប្រជានុរាស្រ្តដែលត្រូវការព្រះនាងទាំង ០២ អង្គជួយ។ពិសេសជាងនេះទៅទៀតព្រះនាងទាំង ០២ អង្គបានអប់រំអ្នកទោសទាំងឡាយឲ្យដើរតាមគន្លងទូន្មានរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]និងបានដោះលែងពួកគេឲ្យមានសេរីភាពថែមទៀត។ព្រះនាងទាំង ០២ អង្គគឺជាអ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដែលប្រជានុរាស្រ្តទូទាំងនគរបានដឹងអំពីចរិតលក្ខណៈដ៏ប្រពៃរបស់ទ្រង់ម្លោះហើយពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់រហូតដល់រជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនាសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអង្គក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យគេកសាងរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]] [[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]សម្រាប់ប្រជារាស្ត្រទូទៅគោរពបូជា។តំណតៗមកទៀតរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះតែងតែធ្វើឲ្យប្រជារាស្រ្តរស់នៅប្រកបដោយសេចក្ដីសុខចម្រើនទើបប្រជារាស្រ្តបានចាត់ទុករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ស័ក្ដិសិទ្ធិនិងមានកិត្តិនាមល្បីរន្ទឺទូទាំងប្រទេស។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះរូបសំណាកទាំង ០២ នេះបានក្លាយជាភាពទាក់ទាញសម្រាប់បុគ្គលមានអំណាចនិងឈ្មួញទុច្ចរិតដោយពួកគេចាប់ផ្ដើមរៀបផែនការលួចសម្រាប់ទុកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិនិងលក់ដូរហេតុនេះហើយបានជារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]បានបាត់មួយរយៈនៅក្នុងអំឡុងពេលដែល[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានគេបោះបង់ចោល។ក្រោយមកនាឆ្នាំ ១៩៥០ រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញនៅក្នុងព្រៃម្ដុំ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ដោយក្រុមមន្ត្រី[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ខេត្តសៀមរាបដែលគេជឿថារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]កាលពីដើមត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជាសម័យកាលដ៏រុងរឿង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ដាប ឈួន]]ដែលជាសមាជិកកងទ័ព[[ខ្មែរឥស្សរៈ]]ប្រឆាំងជាមួយ[[បារាំង]]ហើយបានទទួលតំណែងនិងងារជា'''ដាប ឈួន ម្ជុលពេជ្រ'''ពី[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]ក្រោយពី[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បានទទួលឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ហើយព្រះអង្គក៏បានប្រទានតំណែងឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]គ្រប់គ្រងខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]។មានពេលមួយបន្ទាប់ពីបានទទួលដំណឹងពីការរកឃើញរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះហើយលោក[[ដាប ឈួន]]ជាមួយនឹងកងការពាររបស់លោកបានទៅយករូបសំណាកពីការិយាល័យ[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ហើយដឹកតាមឡានទៅកាន់បន្ទាយដែលមានឈ្មោះថា'''បន្ទាយជើងក្រហម'''សព្វថ្ងៃទីតាំងនោះក្លាយជា[[សណ្ឋាគារអង្គរសិនជូរី|សណ្ឋាគារ Angkor Century Hotel]] នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]]។ថ្ងៃមួយលោក[[ដាប ឈួន]]បានយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដាក់ក្នុងរថយន្តរបស់លោកហើយយកមកតម្កល់ទុកនៅក្នុងផ្ទះ(គេបានឲ្យដឹងថារូបសំណាកមួយត្រូវសែងដោយទាហានចំនួន ០៥ នាក់ទើបអាចលើករួច)។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្វើឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]មានកម្លាំងលើសអស់មនុស្សលោកធម្មតាដោយលោកអាចលីដាក់លើស្មាទាំងសងខាងនៅក្នុងពេលតែមួយដោយប្រើដៃតែម្ខាងប៉ុណ្ណោះរួមទាំងអាចដឹងគ្រប់ហេតុការណ៍មុនដែលគ្រប់គ្នាហៅថា'''វិញ្ញាណទីប្រាំមួយ'''ផងដែរ។លោក[[ដាប ឈួន]]និងទាហានរបស់លោកពិតជាមានជំនឿយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដោយពួកគេតែងតែសូត្រធម៌នៅមុខរូបសំណាកយ៉ាងហោចណាស់កន្លះម៉ោងនៅក្នុងមួយថ្ងៃនៅរៀងរាល់ព្រឹកនិងល្ងាចមិនដែលខានឡើយរហូតបានរយៈពេល ០២ ឆ្នាំជាពេលដែលលោកអស់លក្ខណ៍។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]បានបញ្ជូនទ័ពពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]ឲ្យទៅចាប់ខ្លួនចៅហ្វាយខេត្តលោក[[ដាប ឈួន]]ដោយព្រះអង្គសង្ស័យថាលោក[[ដាប ឈួន]]ក្បត់ជាតិពីព្រោះលោក[[ដាប ឈួន]]ជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងគម្រោងការ [[:en:Bangkok_Plot|Bangkok Plot]] នៅក្នុងបំណងទម្លាក់ព្រះអង្គចេញពីរាជបល្ល័ង្កដែលគម្រោងក្បត់នេះផ្តួចផ្តើមឡើងដោយអ្នកនយោបាយស្តាំនិយមមួយចំនួន។បើទោះបីជាលោក[[ដាប ឈួន]]បានក្បត់ប៉ុន្តែបារមី[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]នៅតែតាមជួយលោកដោយឲ្យលោកដឹងខ្លួនជាមុនអំពីគម្រោងការចាប់ខ្លួននេះនិងបានរត់គេចខ្លួនទៅព្រំដែន[[ថៃ|សៀម]]ដោយប៉ងយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅជាមួយផង។នៅពេលដែលកម្លាំងខ្លាំងដូចដំរីសាបានបាត់បង់លោក[[ដាប ឈួន]]បានកាច់ម្រាមចំនួន ០៥ ពីរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]រួចគេចខ្លួនទៅកាន់ចម្ការលោកមួយនៅក្នុង[[ភូមិត្បែងកើត]]តម្រង់ទៅកាន់ព្រំដែន។ពេលនោះហើយដែលលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានភរិយារបស់លោកជួយពាំងគ្រាប់កាំភ្លើងដែលទាហានបាញ់សង្គ្រប់ទៅលើរូបលោក។បន្ទាប់ពីបាញ់ជាច្រើនគ្រាប់លោក[[ដាប ឈួន]]មិនស្លាប់ដោយសារតែភរិយាលោកចេះវិជ្ជាពិសេសដែលបញ្ចៀសគ្រាប់និងបាញ់មិនមុត។ទាហានទាំងនោះក៏ចាប់ពួកគេដាក់ឡានយកទៅដាក់ពន្ធនាគារប៉ុន្តែយោងទៅតាមឯកសារមួយចំនួនបានបង្ហាញថាលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបាននាំទៅកន្លែងមួយហើយត្រូវបានសម្លាប់នៅទីនោះ។លោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានសម្លាប់និងកប់នៅក្នុងព្រៃគោកប្រមាដែលសាកសពជាប់ខ្នោះដៃនិងបាញ់សុសដោយគ្រាប់កាំភ្លើងព្រោះត្រូវអ្នកភូមិរកឃើញប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក។គេនិយាយតៗគ្នាថាលោកស្លាប់ដោយសារបាបកម្មរបស់លោកព្រោះលោកធ្វើអំពើអាក្រក់ច្រើនណាស់។ក្រោយពីលោក[[ដាប ឈួន]]បានស្លាប់[https://www.facebook.com/share/1Dbt7JL8AE/ មន្ទីរធម្មការនិងសាសនាខេត្តសៀមរាប]បានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅថែរក្សាទុកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨។១៥ ឆ្នាំក្រោយមករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងគ្រោះមហន្តរាយម្តងទៀតនៅក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា]]បានផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារទាហាន[[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ|រដ្ឋាភិបាលលន់ នល់]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបនាឆ្នាំ ១៩៧៣។មន្រ្តីធម្មការនិងសាសនាខេត្តបានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរបស់រូបសំណាកដើម្បីបញ្ចៀសពីការបំផ្លាញប៉ុន្តែត្រូវទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]រកឃើញពេលពួកគេគ្រប់គ្រងទីក្រុងនេះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤។បើតាមគោលការណ៍របស់[[ខ្មែរក្រហម]]គឺតម្រូវឲ្យលុបបំបាត់[[សាសនា]]នៅក្នុងប្រទេសដូច្នេះមេបញ្ជាការទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបានបញ្ជាឲ្យកូនទាហានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅទម្លាក់នៅក្នុងទឹក[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ក្រោយប្រព្រឹត្តមេបញ្ជាការនិងទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ជាច្រើននាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺបន្ទាប់ពីបានទម្លាក់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅក្នុងស្ទឹង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវត្រាំទុកក្នុងទឹករហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]បានដកថយចេញពីខេត្តសៀមរាប។ក្រោយពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានដួលរលំប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលបានដឹងអំពីរឿងនេះក៏បាននាំគ្នាទៅស្រង់រូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ពីបាតស្ទឹងមកតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តព្រះរាជដំណាក់]]ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ព្រះមេគណៈខេត្តសៀមរាបព្រះនាម[[ពុត ពន]]និងអតីតអភិបាលខេត្តសៀមរាបលោក[[នៅ សំ]]បានកសាងស្តូបដាក់តម្កល់រូបសំណាកដែលមានបារមីទាំង ០២ អង្គនេះនៅក្នុងទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ។សូមជម្រាបថាបច្ចុប្បន្នរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដែលស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]គឺជាទីកន្លែងសម្រាប់គោរពបូជារបស់អ្នកខេត្តសៀមរាបនិងមហាជនទូទៅដែលគេជឿថាមានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ទីតាំងសក្ការៈបូជានេះគឺជាទីតាំងស័ក្តិសិទ្ធិនិងមានប្រវត្តិបែបអច្ឆរិយៈតែមួយគត់ដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]នៅពេលទៅដល់ទីនោះមិនអាចរំលងដោយមិនចូលគោរពបូជាបានឡើយ។<ref>{{Cite web |last=Radio |first=VAYO FM |title=ប្រវត្តិនិងជំនឿលើព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម - វិទ្យុវាយោ |url=https://vayofm.com/news/detail/128389-761.html |access-date=2025-06-19 |website=VAYO FM Radio |language=en}}</ref> រូបសំណាកមេទ័ពពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ចំនួន ១២ រូបត្រូវបានដាក់តាំងជានិមិត្ដរូបនៅក្នុងសួនព្រះរាជដំណាក់[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលសុទ្ធតែជាមេទ័ពនិងរាជវង្សសានុវង្សដ៏អង់អាចក្លាហាននិងមានស្នាព្រះហស្ថយ៉ាងធំធេងចំពោះ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះនគរកម្ពុជា]]ដើម្បីបង្ហាញដល់[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយគ្រប់ៗរូបបានស្គាល់។រូបចម្លាក់ចំនួន ១២ រូបនេះធ្វើអំពីលោហៈស្ពាន់សុទ្ធមានកម្ពស់ជាង ០២ ម៉ែត្រ ០១ តឹកដូចៗគ្នាដោយមិនគិតពីជើងទម្រនិងមានទម្ងន់ពី ២០០ ទៅ ៣០០ គីឡូក្រាមទាំងរូបរាង សម្លៀកបំពាក់ ម៉ូដសក់ និង អាវុធបរិក្ខានៃមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានស្មូនរចនាតុបតែងឡើងទៅតាមលំនាំសម័យកាលនីមួយៗនៃមេទ័ពនោះហើយទ្រង់ទ្រាយមុខមាត់នៃរូបសំណាកទាំងនេះគឺសូននិងច្នៃឡើងតាមទម្រង់មុខអត្តចរិត[[ខ្មែរបុរាណ]]ទៅតាមសម័យកាលដែលមេទ័ពនោះរស់នៅនិងបម្រើការរាជការតាមរយ:រូបភាពនិងចម្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ។លោកជំទាវ[[គង់ បញ្ញា]]រដ្ឋលេខាធិការ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា#ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង|ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង]]មានប្រសាសន៍ថារូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានឆ្លងកាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិស្នាដៃរួមទាំងរចនាបថដោយដកស្រង់ចេញពីសិលាចារឹកផ្ទាំងចម្លាក់នៅតាមបណ្តាប្រាសាទនានាជាច្រើនមុននឹងត្រូវបានសាងសង់ចេញជារូបសំណាកនៅក្នុងនោះមានមេទ័ពជាង ៣០ រូបដែលបានបម្រើរាជការនៅក្នុងរជ្ជកាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ត្រូវបានក្រុមការងារកំណត់និងប្រមូលទិន្នន័យ។លោកជំទាវក៏បានឲ្យដឹងទៀតថាការកំណត់យកចំនួនមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះគឺជាលេខដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]តែងប្រើញឹកញាប់និងតំណាងឲ្យនគរទាំង ១២ នៅក្នុង[[រចនាបថបាពួន|សម័យបាពួន]] [[រចនាបថអង្គរវត្ត|សម័យអង្គរ]] និង [[រចនាបថបាយ័ន|សម័យបាយ័ន]]។បើទោះបីនេះជាសមិទ្ធផលនៃស្នាដៃ[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]សម័យថ្មីប៉ុន្តែស្នាដៃដែលលេចឡើងនេះត្រូវបានរក្សានិងអនុលោមយោងទៅតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រជានិច្ចដោយមិនចាកឆ្ងាយពីប្រវត្តិសាស្ត្រនោះឡើយ។រូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទាំង ១២ រូបដែលបានស្ថាបនាឡើងនោះរួមមាន ៖ * '''ព្រះកំស្ដេងអញ ស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពដ៏អង់អាចមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]](១០០៦-១០៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''ព្រះស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម'''ក៏ជាអ្នកជាប់ខ្សែ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|រាជវង្សខ្មែរ]]នៅ[[វ្យាធបុរៈ|ទីក្រុងវ្យាធបុរៈ]]([[ស្រុកបាភ្នំ]] [[ខេត្តព្រៃវែង]])ផងដែរហើយបានទទួលភារកិច្ចពីរាជការ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]([[អង្គរ|ក្រុងអង្គរ]])ឲ្យទៅគ្រប់គ្រងនៅ[[ទ្វារវត្តី|ទីក្រុងទ្វារវតី្ត]]របស់ពួករាមន្យ([[ជនជាតិមន]])។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកំស្ដេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់អភិជន មហាមន្ត្រី មហាសេនាបតី អ្នកអង្គម្ចាស់ ប្រធានតុលាការ បុព្វជិតសាសនាជាដើម * '''មហាសេនាបតី សង្គ្រាម''' គឺជាមេទ័ពដ៏ឆ្នើមមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[ឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២|ព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២]](១០៥០-១០៦៦ នៃគ្រិស្តសករាជ)ដែលបានទទួលគោរម្យងារជា'''មហាសេនាបតី'''ពីព្រះរាជា។ដូនតាវង្សត្រកូលរបស់លោកក៏ជាអ្នកបម្រើរាជការនិងកងទ័ពច្រើនជំនាន់មកហើយពោលគឺតាំងពីរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]](៨០២-៨៣៤ នៃគ្រិស្តសករាជ)មកម្ល៉េះ។គួរជម្រាបថា'''មហាសេនាបតី'''គឺជាឋារន្តរនាមខ្ពស់បំផុតនៃមន្ត្រីទ័ពនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]] * '''ព្រះកម្រតេងអញមហាសេនាបតី ស្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជា'''អ្នកសញ្ជកកវីស្វរៈ'''និងជាមេទ័ពដែលមានតួនាទីនិងឋានៈខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងចំណោមមន្ត្រីកងទ័ពនារជ្ជកាល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកម្រតេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់រាជវង្សានុវង្ស អភិជន មហាមន្ត្រីដែលមានន័យថា'''ព្រះបាទ'''។ពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺជាពាក្យ[[ខ្មែរបុរាណ]]ដោយពាក្យ'''កម្រតេង'''មានន័យថា'''ម្ចាស់'''រីឯពាក្យ'''អញ'''មានន័យថា'''ខ្ញុំ'''ដូច្នេះពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺមានន័យថា'''ម្ចាស់របស់ខ្ញុំឬលោកម្ចាស់របស់ខ្ញុំ''' * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីនរបតីន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែព្រះរាជវង្សមកពីតំបន់អ្នកចិះ(?)និងជាមន្ត្រីបម្រើរាជការតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)រហូតដល់រាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីស្រិន្ទ្រកុមា'''រ គឺជាព្រះរាជបុត្រារបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)ជាមួយនឹង[[ជ័យរាជទេវី|ព្រះនាងជ័យរាជទេវី]]។ព្រះរាជបុត្រអង្គនេះបានដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជួយព្រះបិតា(កាលមិនទាន់សោយរាជ្យ)នៅក្នុងការទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]និងបានច្បាំងតទល់នឹងជនក្បត់[[ភរតរាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម្ម៌ទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ហើយក៏បានពលីជីវិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយមេទ័ពដទៃទៀតផងដែរ។ដោយសារព្រះរាជបុត្រាមានស្នាដៃការពារព្រះនគរយ៉ាងដូច្នេះទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យកសាង[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]([[ស្រុកថ្មពួក]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ហើយក៏បានកសាងរូបបដិមាទេពមួយអង្គនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីស្រិន្ទ្រទេវៈ'''ជាតំណាងឲ្យ'''ព្រះស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''នៅឋានទេវលោកតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គកណ្ដាលនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]នោះ * '''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' គេហៅលោកម្យ៉ាងទៀតថា'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន''' គឺជាមេទ័ពជំនិតរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''បានចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទប់ទល់នឹងពួកក្បត់ដឹកនាំដោយ[[ភរតរាហូ]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។ដោយសារការពលីការពារព្រះនគរនេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)បានប្រទានងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតអជ៌នទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គអាគ្នេយ៍នៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]និងមួយទៀតនៅក្នុង[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។គេក៏ឃើញមានចម្លាក់'''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' ឬ '''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''នេះនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ត្រង់របៀងខាងត្បូងនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នេះបញ្ជាក់ថាលោកក៏ធ្លាប់ជាមេទ័ពដ៏សំខាន់នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ផងដែរ។គួរជម្រាបថា'''អំតេង'''គឺជាឋានន្តរនាមរបស់វរជន យុទ្ធជន សេនាបតីដែលមានភក្តីភាពចំពោះព្រះមហាក្សត្រខណៈឋានន្តរនាមនេះគឺឃើញមានប្រើនៅក្នុងរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] សតវត្សរ៍ទី ១២ ដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទានគោរម្យងារនេះចំពោះមេទ័ពដែលបានច្បាំងស្លាប់នៅក្នុងសមរភូមិការពារព្រះនគរនិងរាជបល្ល័ង្កស្របច្បាប់ * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន''' គឺជាមេទ័ពដ៏សំខាន់មួយរូបតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គេឃើញមានចម្លាក់រូបលោកនៅលើភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])និងនៅក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]]។'''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន'''មានបងប្អូនម្នាក់ឈ្មោះ'''ស្រីទេវៈ'''ហើយបានប្ដេជ្ញាចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិតទាំងពីរនាក់តែម្ដង។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីវទ៌្ធនទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គពាយ័ព្យនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីទេវៈ''' គឺជាមេទ័ពនិងជាបងប្អូនរបស់មេទ័ព'''ស្រីវទ៌្ធន'''ដែលបានចេញច្បាំងជួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]នៅ[[ប្រទេសចម្ប៉ា|ប្រទេសចាម្ប៉ា]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''ដូចបងប្អូនរបស់លោកដែរនិងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងអញជគតស្រីទេវៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គនិរតីនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ''' គឺជាមេទ័ពដែលបម្រើការពារព្រះនគរ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]ដោយបានរួមកម្លាំងគ្នាជាមួយ'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''ចេញច្បាំងទប់ទល់នឹងពួកក្បត់[[ភរតរាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]]។នៅក្នុងសង្គ្រាមការពារព្រះនគរនេះ'''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ'''បានពលីជីវិតជាមួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''។ដោយសារស្នាដៃនិងការលះបង់ចំពោះជាតិយ៉ាងដូច្នេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីធរទេវបុរៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គឦសាននៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]។គួរជម្រាបថា'''អ្នកសញ្ជក'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់មន្ត្រីកងទ័ពដែលព្រះរាជាទុកព្រះទ័យជាជំនិតរបស់ព្រះរាជាដោយសារពួកគេមានភក្តីភាពរហូតដល់ហ៊ានពលីបូជាជីវិតដើម្បីការពារព្រះរាជាតួយ៉ាងដូចជាអ្នកសញ្ជកនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំងឡាយនេះជាដើម * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីជ័យសិង្ហវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែស្រឡាយព្រះរាជវង្សនិងមានគោរម្យងារជា'''ខ្លោញវលល្វោ'''ដែលជាមេទ័ពស្រួចមានជំនាញដឹកនាំទ័ពលុកព្រៃមកពីតំបន់ល្វោ([[ទ្វារវត្តី|ទ្វារវតី្ត]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីវិរេន្ទ្រធិបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពគ្រប់គ្រងនៅតំបន់ឆោកព្កុល(?)នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទើបគេឃើញមានរូបចម្លាក់លោកនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលចុះពីភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្ម'''។<ref>{{Cite web |title=មកស្គាល់ឈ្មោះ និងស្នាដៃរបស់មេទ័ពខ្មែរសម័យអង្គរ ១២រូប ត្រូវបានសង់រូបសំណាកនៅសួនព្រះរាជដំណាក់ក្រុងសៀមរាប |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/270473-2022-12-19-10-20-51.html |access-date=2026-01-05 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ប្រាសាទ == {{For|ប្រាសាទនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប}} == ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត == '''[[ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត|ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្រ្កាន្ត]]''' ត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមរៀបចំឡើងជាផ្ទាំងទស្សនីយភាពវប្បធម៌ទ្រង់ទ្រាយធំជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ លើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប]]ដោយ[https://www.facebook.com/share/1E6uLbWwZR/ សហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា](ស.ស.យ.ក.)។ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅក្នុងគោលបំណងប្រមូលផ្តុំយុវជននិងសាធារណជន ដើម្បីអបអរសាទរ[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ|ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ]]ជាមហា[[ជនជាតិខ្មែរ|គ្រួសារខ្មែរ]]តែមួយដោយរំលឹកនិងធ្វើឲ្យរស់រវើកឡើងនៃមរតក[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|បេតិកភ័ណ្ឌអរូបីខ្មែរ]]ចូលរួមថែរក្សា អភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ និង លើកស្ទួយកិត្យានុភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិក៏ដូចជាផ្តល់ឱកាសដល់យុវជន ប្រជាពលរដ្ឋ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិបានសិក្សាអំពីកិត្តិនាមភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង សាសនា។ទន្ទឹមនឹងនេះគឺដើម្បីបំផុសស្មារតី[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]ជាពិសេស[[ជនជាតិខ្មែរ|យុវជនកូនចៅខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយឲ្យមានមោទកភាព ស្រឡាញ់វប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង ទំនៀមទម្លាប់រួមទាំងបំផុសគំនិតឲ្យមានការរួបរួមកម្លាំងសាមគ្គីជាធ្លុងមួយនិងជាគ្រួសារតែមួយព្រមទាំងបណ្តុះស្មារតីអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ បាវចនាជាតិ ព្រលឹងជាតិ និង អត្តសញ្ញាណ[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]រួមទាំងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ពាណិជ្ជករ សហគ្រិន អាជីវករ ផលិតផលពាណិជ្ជកម្ម ផលិតផលសិប្បកម្ម និង សេវាកម្មនានាព្រមទាំងចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការជំរុញទេសចរណ៍ជាតិនិងអន្តរជាតិដែលជាមាសបៃតងរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រសួងព័ត៌មាន |url=https://www.information.gov.kh/ |access-date=2025-10-04 |website=www.information.gov.kh}}</ref> [[File:Angkor Sangkranta 01.jpg|thumb|អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ ២០២៣]] == ស្ទឹងសៀមរាប == [[File:រសៀលនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរសៀល]] [[File:Siem Reap River, Siem Reap, 2018 (04).jpg|thumb]] [[File:រាត្រីនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរាត្រី]] '''[[ស្ទឹងសៀមរាប]]''' ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្ទឹងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ខេត្តសៀមរាប។តាមពិតទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]គឺជាស្ទឹងសិប្បនិមិត្តដែលកកើតឡើងដោយស្នាដៃរបស់មនុស្ស។គ្មានឯកសារបញ្ជាក់ពីឆ្នាំនៃការបង្កើត[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ឲ្យជាក់លាក់នោះទេប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវបានបញ្ជាក់ថាវាត្រូវគេបង្កើតនិងកែច្នៃជាច្រើនសារតម្រូវតាមការរៀបចំដែនដីនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]កកើតឡើងដោយសារការប្រសព្វគ្នារវាងអូរធំៗចំនួន ០២ គឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមស្ទឹងសំខាន់ៗទាំង ០៣ ដែលហូរកាត់[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដោយធ្វើដំណើរពីជើងទៅត្បូង។ស្ទឹងនេះស្ថិតនៅខាងកើត[[ស្ទឹងពួក]]និងខាងលិច[[ស្ទឹងរលួស]]។យោងតាមឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]អនុប្រធាននាយកដ្ឋានមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិស្រាវជ្រាវនិងតម្កល់ឯកសារអង្គរនៃ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសរសេរថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលគេឃើញសព្វថ្ងៃចាប់ពីចំណុចបំពេញរាជមកជាសមិទ្ធិផលនៃស្នាដៃមនុស្សបង្កើតឡើងនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។ស្ទឹងនេះកើតពីអូរតូចៗដែលហូរពីភ្នំផ្សេងៗដែលស្ថិតនៅខាងជើងវាលរាប[[អង្គរ]]បន្ទាប់មកវាជួបគ្នានៅច្រកមួយមុននឹងហូរធ្លាក់ទៅកាន់វាលរាប។ក្នុងនោះក៏មានដៃអូរតូចៗជាច្រើនបានហូរមកភ្ជាប់បន្ថែមទៀតដែលប្រភព ០២ សំខាន់ៗដែលគេស្គាល់ច្បាស់នោះគឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរធំមានប្រភពពី[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីទិសឦសាននៃ[[អង្គរ|រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតនៅក្នុងឯកសាររបស់លោកបន្ថែមទៀតថា[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានលក្ខណៈខ្ពង់រាបមានបណ្តោយ ២៥ គីឡូម៉ែត្រលាតសន្ធឹងពីទិសពាយ័ព្យមកទិសអាគ្នេយ៍និងមានទទឹង ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីទិសនិរតីមកឦសាននិងមានកម្ពស់ ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤៥០ ម៉ែត្រប្រៀបនឹងវាលទំនាបជុំវិញ។ជ្រលងចុងខាងកើតនៃ[[ភ្នំគូលែន|ខ្ពង់រាបគូលែន]]មានជប់ធំមួយដែលឲ្យកំណើតទៅផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ ០២ គឺ[[អូរថ្មដាប់]]និង[[អូរធំ]]។ចេញពីជប់[[អូរធំ]]ហូរធ្លាក់ចុះមកពីទិសពាយ័ព្យដោយទទួលទឹកពីអូរតូចៗជាច្រើនបត់បែនតាមជ្រលងថ្មហើយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីប្រភពទើបទៅដល់ទឹកធ្លាក់ម្តុំព្រះអង្គធំ។ជាបន្តបន្ទាប់វាបន្តដំណើរហូរទៅមុខហូរចុះយ៉ាងឆ្ងាយទើបទៅដល់ជើង[[ភ្នំហប់]]ផ្នែកខាងកើត។ចុងក្រោយ[[អូរធំ]]ហូរចុះមកខាងលិច ប្រសព្វនឹង[[ស្ទឹងឬស្សី]]ហើយហូរចុះមកត្បូងរួមគ្នាបង្កើតជា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ចំណែក[[អូរក្បាលស្ពាន]]វិញអូរនេះមានប្រភពពី[[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]និង[[ភ្នំក្រោល]]។[[ក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិឃុនរាម]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]មានចម្ងាយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រទិសឦសានពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]។ឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតទៀតថា[[អូរក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅលើកម្ពស់ប្រមាណ ២០០ ម៉ែត្រពីផ្ទៃទឹកសមុទ្រហូរចុះពីទិសពាយ័ព្យមកអាគ្នេយ៍បង្កើតជាទឹកធ្លាក់មួយមានកម្ពស់ពី ០៥ ទៅ ០៦ ម៉ែត្ររួចចូលទៅក្នុង[[អូរឬស្សី]]និងបន្តហូរទៅជួប[[អូរធំ]]ស្ថិតនៅជើង[[ភ្នំហប់]]។[[អូរធំ]]និង[[អូរឬស្សី]]ក៏ហូរចូលគ្នាបង្កើតជាស្ទឹងតែមួយគឺ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលហូរចុះទៅខាងត្បូងស្រោចស្រព[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]មុននឹងហូរចាក់ទៅ[[បឹងទន្លេសាប]]។ទឹកដែលហូរតាម[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]ទទួលមន្តពីចម្លាក់ជាច្រើនមានដូចជា[[ស្ទឹងលិង្គមួយពាន់|លិង្គមួយពាន់]]ដែលត្រូវបានឆ្លាក់នៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥៤ នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]]។ទឹកនេះហូរធ្លាក់ចូលទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]បន្តកាត់តាម[[ក្រុងអង្គរ|អង្គរ]]និងធ្លាក់ចូល[[បឹងទន្លេសាប]]។តាមអ្នកមានជំនឿទឹកនេះគឺជាប្រភពនៃសេចក្តីចម្រុងចម្រើននិងត្រជាក់ត្រជុំ។ [[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចជា[[ទន្លេគង្គា]]នៅក្នុង[[ទីក្រុងពារាណសី]] [[ប្រទេសឥណ្ឌា]]។[[ទន្លេគង្គា]]មានប្រភពពី[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]។តាម[[ហិណ្ឌូសាសនា|សាសនាព្រាហ្មណ៍]]ទន្លេនេះមានកំណើតនៅឋានសួគ៌។[[ទន្លេគង្គា]]ហូរធ្លាក់មកលើដីមានរូបរាងជាភ្លៀងរួចជ្រាបចូលទៅក្នុងដីនិងចុងបញ្ចប់ហូរចេញមកវិញផ្តល់ជាប្រភពទឹកទៅស្ទឹងទន្លេទាំងឡាយ។ភ្នំនៅក្បែរវាលនិង[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]ទទួលទឹកភ្លៀងនៅរដូវវស្សាជាមួយគ្នាគឺរដូវមូសុងវស្សាភ្នំទាំងនោះជាអាងទឹកធម្មជាតិនិងជាប្រភពនៃស្ទឹងនិងទន្លេទាំងពូងដែលហូរមកកាន់តំបន់ទំនាប។បន្ទាប់មកមនុស្សបានចាត់ចែងរៀបចំយកទឹកស្ទឹងទន្លេទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ទៅតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ខ្លួន។នៅ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ស្រុកខ្មែរ]]គ្មាន[[ទន្លេគង្គា]]ដូច[[ឥណ្ឌា]]ទេ។ដូច្នេះហើយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានកែច្នៃរៀបចំប្រភពស្ទឹងដើម្បីប្រដូចទៅនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។ដូចជានៅ[[ភ្នំគូលែន]]និង[[ក្បាលស្ពាន]]ជាក់ស្ដែង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានឆ្លាក់លិង្គនិងរូបទេពផ្សេងៗនៅតាមបណ្តោយ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរទាំង ០២ នេះគឺជាប្រភពនៃ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ទឹកហូរកាត់តាមលិង្គប្រៀបដូចជាភ្លៀងធ្លាក់មកពីភ្នួងព្រះកេសា[[ព្រះសិវៈ]]។ហេតុនេះហើយដែលគេថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។<ref>{{Cite web |title=ស្ទឹង​សៀមរាប​ប្រដូច​ទៅនឹង​ទន្លេ​គង្គា​របស់​ឥណ្ឌា​ |url=https://thmeythmey.com/detail/46648 |access-date=2025-06-16 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[File:Varanasiganga.jpg|thumb|ទន្លេគង្គានៅទីក្រុងពារាណសី]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន]] [[File:Phnom Bok5.JPG|thumb|ភ្នំបូក]] ខេត្តសៀមរាប គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]តាមបណ្តោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] ដែលមានចម្ងាយ ៣១៤ គីឡូម៉ែត្រពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]មានពំ្រប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ខេត្តបាត់ដំបង]]និង[[បឹងទន្លេសាប]]។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់[[បឹងទន្លេសាប]]ប្រវែង ៨២ គីឡូម៉ែត្រដែលស្ថិតជាប់នឹង[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម|ស្រុកសូត្រនិគម]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។ខេត្តសៀមរាបមានផ្ទៃក្រឡាសរុបប្រមាណ ១០២៩៩.៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េចែកចេញជា ១៣ ក្រុងនិងស្រុកដែលនៅក្នុងនោះមាន ០២ ក្រុង ១៤ សង្កាត់ និង ១១ ស្រុក ៨៦ ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ។ខេត្តនេះមានសណ្ឋានដីចែកជា ០៣ តំបន់សំខាន់ៗដោយតំបន់ខ្ពស់(តំបន់ខ្ពង់រាបឬតំបន់ព្រៃភ្នំ)គឺជាតំបន់ចម្ការ ឈើហូបផ្លែ និង ដំណាំឧស្សាហកម្មស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ ភាគឧត្តរ និង ភាគឦសាននៃខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកអង្គរជុំ]] និង [[ស្រុកស្វាយលើ]]។តំបន់វាលទំនាប(តំបន់វាលស្រែ)ដែលលាតសន្ធឹងតាមដង[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] នៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។តំបន់ទំនាបគឺជាតំបន់ជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដែលស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើតនៃខេត្តសៀមរាបមាន[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកជីក្រែង]]។នៅរដូវវស្សាតំបន់នេះទទួលរងនូវការលិចទឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំមួយភាគគឺជាតំបន់ព្រៃលិចទឹកដែលជាជម្រកត្រីពងកូនចំណែកខាងលើនៃតំបន់នេះគឺជាកន្លែងធ្វើស្រូវឡើងទឹកនៅរដូវវស្សានិងដាំដំណាំបន្លែធ្វើនៅរដូវប្រាំង។ក្រៅពីផ្ទៃដីកសិកម្មនៅក្នុងនោះមានផ្ទៃដីព្រៃភ្នំ ដីព្រៃលិចទឹក ស្ទឹង បឹងបួរ និង អាងទឹក។<ref>{{Cite web |last=intocambodia.org |date=2022-07-27 |title=Siem Reap Province - IntoCambodia.org |url=https://intocambodia.org/content/siem-reap-province |access-date=2025-12-15 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=សក្កានុពលអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងខេត្តសៀមរាបឆ្នាំ២០២៤ - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|access-date=2025-12-30|archive-date=2025-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403194324/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|url-status=dead}}</ref> [[File:Tonle Sap Lake phases.gif|thumb|ផែនទីនៃបឹងទន្លេសាប]] [[File:Tonle Sap (7).jpg|thumb]] [[File:Kampong Phlouk (42).jpg|thumb|កំពង់ភ្លុក]] == រដ្ឋបាល == ខេត្តសៀមរាប ចែកចេញជា ១៣​ ក្រុង/ស្រុក ១០០ សង្កាត់/ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ<ref name="Cambodia Government Homepage">{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |title=Administration; Siem Reap |website=Kingdom of Cambodia |access-date=2010-06-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |archive-date=27 May 2009 |df=dmy-all |archivedate=2009-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Siem Reap Province postcodes - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine |access-date=2026-01-09 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref>៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដ(ISO code) ! ក្រុងនិងស្រុក ! អក្សរឡាតាំង ! ផែនទីក្រុងនិងស្រុក |- | ១៧០១ | [[ស្រុកអង្គរជុំ]] | Angkor Chum |[[File:1701 Angkor Chum District.svg|thumb]] |- | ១៧០២ | [[ស្រុកអង្គរធំ]] | Angkor Thum |[[File:1702 Angkor Thum District.svg|thumb]] |- | ១៧០៣ | [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] | Banteay Srei |[[File:1703 Banteay Srei District.svg|thumb]] |- | ១៧០៤ | [[ស្រុកជីក្រែង]] | Chi Kraeng |[[File:1704 Chi Kraeng District.svg|thumb]] |- | ១៧០៦ | [[ស្រុកក្រឡាញ់]] | Kralanh |[[File:1706 Kralanh District.svg|thumb]] |- | ១៧០៧ | [[ស្រុកពួក]] | Puok |[[File:1707 Puok District.svg|thumb]] |- | ១៧០៩ | [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] | Prasat Bakong |[[File:1709 Prasat Bakong District.svg|thumb]] |- | ១៧១០ | [[ក្រុងសៀមរាប]] | Siem Reab |[[File:1710 Siem Reap Municipality.svg|thumb]] |- | ១៧១១ | [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] | Soutr Nikom |[[File:1711 Soutr Nikom District.svg|thumb]] |- | ១៧១២ | [[ស្រុកស្រីស្នំ]] | Srei Snam |[[File:1712 Srei Snam District.svg|thumb]] |- | ១៧១៣ | [[ស្រុកស្វាយលើ]] | Svay Leu |[[File:1713 Svay Leu District.svg|thumb]] |- | ១៧១៤ | [[ស្រុកវ៉ារិន]] | Varin |[[File:1714 Varin District.svg|thumb]] |- | ១៧១៥ | [[ក្រុងរុនតាឯក]] | Run Ta Ek |- |} == មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន == [[File:Siem Reap Airport From Upstairs (12381535463).jpg|thumb]] [[File:Siem_reap_airport.JPG|thumb|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប (Siem Reap International Airport)]] '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]''' គឺជាអតីត[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់ខេត្តសៀមរាបនិង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]បានបើកដំណើរការនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ និងបានបិទទៅវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នៅពេលបើកដំណើរការ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]ជាផ្លូវការ។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលមមាញឹកជាងគេទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ]]។<ref>{{cite web|url=http://cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|title=Cambodia Airports Traffic Data|website=Cambodia-airports.com|access-date=2025-06-16|archivedate=2009-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090911094100/http://www.cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|url-status=dead}}</ref><ref name="CAPA">{{Cite web |title=New Siem Reap-Angkor International Airport New Airport Profile {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/data/profiles/newairports/new-siem-reap-angkor-international-airport |access-date=2022-12-06 |website=centreforaviation.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref> '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]''' គឺជា[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ខេត្តសៀមរាបដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]មានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ១៨ គីឡូម៉ែត្រខាងជើងឈៀងខាងកើត[[ឃុំដំដែក]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ៤០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] និង ៥០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលធំជាងគេបង្អស់ទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោតាខ្មៅ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ]]។<ref name="CAPA"/><ref name=cnn>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/cambodia-siem-reap-airport-angkor-wat/index.html|title=Cambodia's newest and biggest airport opens in Siem Reap, the gateway to UNESCO-listed Angkor|work=[[CNN]]|date=18 October 2023|accessdate=24 October 2023}}</ref> [[File:Pier at Phnom Krom, Siem Reap - panoramio.jpg|thumb]] [[File:Tonle_Sap_boat.jpg|thumb|មធ្យោបាយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប]] ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់ខេត្តសៀមរាបបានតាមរយៈ[[ព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ|ច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]។ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិធ្វើដំណើរតាមឡានតាក់ស៊ីពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត|ទីក្រុងប៉ោយប៉ែត]]និងពី[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត|ទីក្រុងប៉ោយប៉ែត]]ទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]គឺត្រូវចំណាយពេលពី ០៦ ទៅ ១០ ម៉ោងអាស្រ័យលើពេលវេលាឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ការធ្វើដំណើរទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]ដោយចេញពី[[បាងកក|ទីក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬធ្វើដំណើរតាមរយៈរថភ្លើងទៅកាន់ស្ថានីយ៍ព្រំដែន[[ផ្សាររ៉ុងក្លឿ]] [[ស្រុកអរញ្ញ(ខេត្តស្រះកែវ)|ស្រុកអារញ្ញ]] [[ខេត្តស្រះកែវ]]ហើយបន្តដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬតាក់ស៊ីទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]។<ref>{{cite web |url=http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |title=How to get from Siem Reap to Bangkok? |website=tripsget.com |access-date=31 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |archive-date=27 May 2016 |url-status=dead |archivedate=27 ឧសភា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ }}</ref> == តំបន់ទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប == [[File:Angkor Ruins from Space.jpg|thumb]] [[File:Angkor_Satellit_mit_Karte.jpg|thumb]] បើតាមប្រវត្តិសាស្ដ្រទឹកដីខេត្តសៀមរាបៗគឺជាតំបន់រាជធានីរបស់[[ចក្រភពខ្មែរ]]នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៣។ដោយសារមូលហេតុខាងលើនេះហើយទើបរហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះគេនៅឃើញមានសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]យ៉ាងច្រើននៅពាសពេញទឹកដីដ៏បវរនៃខេត្តសៀមរាបនេះ។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-04-21 |title=តើដឹងថា ខេត្តក្រុងទាំង ២៥ មានសេសសល់សំណង់ប្រាសាទបុរាណ​អីខ្លះ? |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/894632 |access-date=2025-11-08 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref>ប្រាសាទទាំងឡាយនៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំងពិភពលោកគឺស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡា ៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។សព្វថ្ងៃប្រាសាទមួយចំនួនត្រូវបានរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់។ប្រាសាទទាំងឡាយត្រូវបានកសាងឡើងនៅរវាងសតវត្សរ៍ទី ០៩ និងទី ១៣។កម្មវិធីកសាងឥតឈប់ឈរត្រូវបានប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]ជាបន្តបន្ទាប់ដែលអាចប្រៀបធៀបបានទៅនឹងសំណង់[[មហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា|ប្រាសាទមហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា]]ដែលកសាងឡើងនៅក្នុង[[រាជវង្សទី ០៤ នៃអេហ្ស៊ីបបុរាណ]]និងសំណង់ប្រាសាទដទៃទៀតនៅក្នុង[[អេហ្ស៊ីប|ប្រទេសអេហ្ស៊ីប]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]បានកសាងប្រាសាទទាំងនេះដោយប្រើកម្លាំងកម្មករយ៉ាងច្រើនតាមការប៉ាន់ស្មានការធ្វើសំណង់ថ្មីនីមួយៗអាចប្រើមនុស្សប្រហែល ៧៥០០០០ នាក់នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១២ និង ១៣។ទោះបីជាបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទជាច្រើនក៏ដោយសព្វថ្ងៃនេះគឺមានភស្តុតាងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះចំពោះមនុស្សដែលមករស់នៅពិតប្រាកដនៅទីក្រុងដ៏ចំណាស់មួយនេះកាលពីអតីតកាល។អ្នកធ្វើដំណើរ[[ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់]]ត្រូវបានគេជឿថាគឺជាជនជាតិបស្ចឹមប្រទេសដំបូងគេដែលបានសម្លឹងមិនដាក់ភ្នែកទៅលើភាពអស្ចារ្យនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅពេលទៅទស្សនានៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយកិត្តិយសធំបំផុតចំពោះការរកឃើញ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏អស្ចារ្យបានធ្លាក់ទៅលើអ្នកភូមិសាស្ដ្រ[[ជនជាតិបារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកទស្សនា[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០ ហើយបានតម្កល់ទុកនូវឯកសារនៅឯ[[ប៉ារីស|ទីក្រុងប៉ារីស]]ក្រោយមរណភាពរបស់លោកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨។នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ បេសកកម្មរបស់[[បារាំង]]ជាច្រើនបានមកទស្សនាប្រាសាទបុរាណនិងធ្វើការកាប់ឆ្ការសម្អាតព្រៃពីប្រាសាទហើយបានប្រមូលនូវឯកសារបានយ៉ាងច្រើន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានប្រគល់[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]មកឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្រប់គ្រងវិញដោយសារ[[បារាំង]]គាបសង្កត់ខ្លាំងពេកហើយនៅក្នុងនោះបាននាំមកនូវភ្ញៀវទេសចរឲ្យមកទស្សនា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាលើកដំបូងនៅលើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]។ភ្ញៀវទេសចរអាចជ្រើសរើសទស្សនាតាមវង់តូចដែលរួមមានទីក្រុងដ៏ល្បីល្បាញរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជា]]គឺ[[យសោធរបុរៈ|អង្គរធំ]]និង[[យសោធរបុរៈ|អង្គរតូច]]ដែលមាន[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ជាច្រើននៅទីនោះរួមទាំងរមណីយដ្ឋានជាច្រើនទៀត។ភ្ញៀវទេសចរអាចបន្តដំណើរទៅទស្សនានៅវង់ធំនោះគេនឹងបានឃើញ[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]មួយចំនួនផ្សេងទៀតនិង[[បារាយណ៍]]នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។ប្រសិនបើមានពេលវេលាភ្ញៀវទេសចរអាចទៅទស្សនា[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញផ្សេងៗទៀតដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីប្រាសាទនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ == ឯកសារពិគ្រោះ == pq81yaxopkvssjkvgocq5p2zdjbidtl 0 3052 335745 332953 2026-05-24T09:19:00Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335745 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកអង្គរជុំ''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកអង្គរជុំ | other_name = | native_name = Angkor Chum District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1701 Angkor Chum District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកអង្គរជុំ | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០១ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''ស្រុកអង្គរជុំ''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Angkor Chum District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/angkor-chum-district |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០១០១ | [[ឃុំចារឈូក]] | Char Chhuk | ប្រាសាទ, យាង, អានូក, ព្រៃលៃ្វ, ព្រៃចេង, ក្បាលចាម, គោកល្វា, ចាររកា, ថ្នល់, ឈូក, គោកក្បាត់, តាទយ, ព្រៃទទឹង, ដូនស្វា, មាជា, គោកថ្នល់, ខ្លុង, ថ្មី, គោកធ្នង់, កត្រកៀត |- | ១៧០១០២ | [[ឃុំដូនពេង]] | Don Peaeng | រកា, បត់, គោកយាង, បុស្សល្អុង, បេង, ខ្ចាស់, ដូនពេង, រំដួលថ្មី |- | ១៧០១០៣ | [[ឃុំគោកដូង]] | Kouk Doung | ទំលាប់, ខ្ចារ, គោកដូងថ្មី, គោកភ្នៅ, គោកត្របែក, អន្ទិតសុខ, រកា, គោកក្រោល, កប្តៀក, ចេកក្បូរ, គោកស្នួល, ប្រាសាទត្រាវ, កំប្លើប, ដូនឯម, គោកដូងចាស់, បុះក្រឡុក, អូរគោល |- | ១៧០១០៤ | [[ឃុំគោល]] | Koul | ខ្វាវ, ខាន់សរ, គោល, អំពិលធ្នង់, ដូនមៀវ, តាគួយ, ព្រៃអារ |- | ១៧០១០៥ | [[ឃុំនគរភាស]] | Nokor Pheas | រមៀត, ល្បើក, សំបួរ, គោកថ្មី, ទនេ្លស, កុក, ពង្រ, នគរភាស ០១, នគរភាស ០២, ជំពូង |- | ១៧០១០៦ | [[ឃុំស្រែខ្វាវ]] | Srae Khvav | រាជជន្ទល់, រវៀងថ្មី, ស្រែខ្វាវ, គោកក្នាំង, គោកចាស់, ជំនុំរាជ្យ, ស្លាត, ស្រែប្រាំង, រណ្តាស, រលំ, ទឹកថ្លា |- | ១៧០១០៧ | [[ឃុំតាសោម]] | Ta Saom | ថ្នល់, ភ្នៅ, ម្កាក់, គោកចាន់, ករលំ, ទំពូង, ប្រាំដំឡឹង, តាលាវ, បាយម៉ាត, ត្រពាំងភ្លោះ, តាសោម, គោកថ្មី, ស្វាយជុំ |} ==ឯកសារយោង== {{reflist|2}} pergd0143et53aiqggycgozinbmhga9 0 3053 335748 333432 2026-05-24T09:22:50Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335748 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកអង្គរធំ''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកអង្គរធំ | other_name = | native_name = Angkor Thum District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1702 Angkor Thum District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកអង្គរធំ | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០២ | footnotes = }} ទីតាំងបុរាណវិទ្យានៃ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]គឺមិនស្ថិតនៅក្នុងស្រុកអង្គរធំនោះទេគឺស្ថិតនៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]]([[សង្កាត់គោកចក]]និង[[សង្កាត់នគរធំ]])។ == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៦៤ [[ខេត្តព្រះវិហារ]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រមលេខ ១៩៤ ប.រ ដោយកាត់យកឃុំចំនួន ០៣ គឺ[[ឃុំអន្លង់វែង (ស្រុកអង្គរធំ)|ឃុំអន្លង់វែង]] [[ឃុំថ្កូវ (ស្រុកអង្គរធំ)|ឃុំថ្កូវ]] និង [[ឃុំកោះកែរ (ស្រុកអង្គរធំ)|ឃុំកោះកែរ]]ពីស្រុកអង្គរធំ។<ref>{{Cite web |url=https://www.preahvihear.gov.kh/%e1%9e%94%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9e%9c%e1%9e%8f%e1%9f%92%e1%9e%8f%e1%9e%b7%e1%9e%81%e1%9f%81%e1%9e%8f%e1%9f%92%e1%9e%8f%e1%9e%94%e1%9e%b6%e1%9e%8f%e1%9f%8b%e1%9e%8a%e1%9f%86%e1%9e%94%e1%9e%84 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-14 |archivedate=2025-05-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250530020016/https://www.preahvihear.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%84 |url-status=dead }}</ref> == រដ្ឋបាល == '''ស្រុកអង្គរធំ''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៤ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Angkor Thum District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/angkor-thum-district |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០២០១ | [[ឃុំជប់តាត្រាវ]] | Chob Ta Trav | ត្រពាំងទូក, ជប់, ប្រាសាទ, ទ័ពស្វាយ, ពងទឹក |- | ១៧០២០២ | [[ឃុំលាងដៃ]] | Leang Dai | លាងដៃ, ដូនឪ, ភ្លង់, តាប្រុក, សំរោង, ត្រពាំងស្វាយ, បំពេញរាជ្យ, ស្ពានថ្មី |- | ១៧០២០៣ | [[ឃុំពាក់ស្នែង]] | Peak Snaeng | ពាក់សែ្នងថ្មី, ពាក់សែ្នងចាស់, លៀប, ខី្ទង, សណ្តាន់, ជប់សោម |- | ១៧០២០៤ | [[ឃុំស្វាយចេក(ស្រុកអង្គរធំ)|ឃុំស្វាយចេក]] | Svay Chek | គោកកក់, ស្វាយចេក, កណ្តោល, តាត្រាវ, បុស្សតាត្រាវ, ព្រះគោថ្មី |} == ឯកសារយោង == {{reflist|1}} 2dzizug8rlbgk8m7wwq0822cn2bwayw 0 3054 335749 333908 2026-05-24T09:23:21Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335749 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកបន្ទាយស្រី''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement |name = ស្រុកបន្ទាយស្រី |other_name = |native_name = Banteay Srei District |nickname = |settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = 1703_Banteay_Srei_District.svg |mapsize = |map_caption = ផែនទីនៃស្រុកបន្ទាយស្រី |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = ខេត្ត |subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |timezone = +៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ |blank_info = ១៧០៣ |footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[ហ៊ុន ម៉ាណែត|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់រុនតាឯក|ឃុំរុនតាឯក]]ពីស្រុកបន្ទាយស្រីបញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ចំណែកឯទីតាំងរដ្ឋបាលស្រុកបន្ទាយស្រីត្រូវស្ថិតនៅក្នុង[[ឃុំខ្នារសណ្តាយ]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> == រដ្ឋបាល == '''ស្រុកបន្ទាយស្រី''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/banteay-srei-district</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៣០១ | [[ឃុំខ្នារសណ្តាយ]] | Khnar Sanday | បន្ទាយស្រី, ខ្នារ, ប្រីយ៍, សណ្ដាយ, កកោះជ្រុំ, ទួលក្រឡាញ់ |- | ១៧០៣០២ | [[ឃុំឃុនរាម]] | Khun Ream | ខ្នាររង្វាស, កំព្រហ្ម, ឃុនរាម, ឈូកស, ទួលគ្រួស, ត្រពាំងថ្ម, ពើងឆ័ត្រ |- | ១៧០៣០៣ | [[ឃុំព្រះដាក់]] | Preak Dak | ព្រះដាក់, ថ្នល់បណ្តោយ, តាត្រៃ, ថ្នល់ទទឹង, តាកុះ, អូរទទឹង |- | ១៧០៣០៤ | [[ឃុំរំចេក(ស្រុកបន្ទាយស្រី)|ឃុំរំចេក]] | Rumchek | រំចេក, សាលាក្រវ៉ាន់, រវៀងតាទុំ |- | ១៧០៣០៦ | [[ឃុំត្បែង(ស្រុកបន្ទាយស្រី)|ឃុំត្បែង]] | Tbaeng | ត្បែងកើត, ត្បែងលិច, វត្ត, ស្រះខ្វាវ, គូលែនថ្មី, ស្គន់, ថ្មជល់ |} == ឯកសារយោង == {{reflist|1}} cb95u7q3atufkec4m2wf9xbtacqghfn 335750 335749 2026-05-24T09:23:57Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិ */ 335750 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកបន្ទាយស្រី''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement |name = ស្រុកបន្ទាយស្រី |other_name = |native_name = Banteay Srei District |nickname = |settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = 1703_Banteay_Srei_District.svg |mapsize = |map_caption = ផែនទីនៃស្រុកបន្ទាយស្រី |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = ខេត្ត |subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |timezone = +៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ |blank_info = ១៧០៣ |footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់រុនតាឯក|ឃុំរុនតាឯក]]ពីស្រុកបន្ទាយស្រីបញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ចំណែកឯទីតាំងរដ្ឋបាលស្រុកបន្ទាយស្រីត្រូវស្ថិតនៅក្នុង[[ឃុំខ្នារសណ្តាយ]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> == រដ្ឋបាល == '''ស្រុកបន្ទាយស្រី''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/banteay-srei-district</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៣០១ | [[ឃុំខ្នារសណ្តាយ]] | Khnar Sanday | បន្ទាយស្រី, ខ្នារ, ប្រីយ៍, សណ្ដាយ, កកោះជ្រុំ, ទួលក្រឡាញ់ |- | ១៧០៣០២ | [[ឃុំឃុនរាម]] | Khun Ream | ខ្នាររង្វាស, កំព្រហ្ម, ឃុនរាម, ឈូកស, ទួលគ្រួស, ត្រពាំងថ្ម, ពើងឆ័ត្រ |- | ១៧០៣០៣ | [[ឃុំព្រះដាក់]] | Preak Dak | ព្រះដាក់, ថ្នល់បណ្តោយ, តាត្រៃ, ថ្នល់ទទឹង, តាកុះ, អូរទទឹង |- | ១៧០៣០៤ | [[ឃុំរំចេក(ស្រុកបន្ទាយស្រី)|ឃុំរំចេក]] | Rumchek | រំចេក, សាលាក្រវ៉ាន់, រវៀងតាទុំ |- | ១៧០៣០៦ | [[ឃុំត្បែង(ស្រុកបន្ទាយស្រី)|ឃុំត្បែង]] | Tbaeng | ត្បែងកើត, ត្បែងលិច, វត្ត, ស្រះខ្វាវ, គូលែនថ្មី, ស្គន់, ថ្មជល់ |} == ឯកសារយោង == {{reflist|1}} 09y4jaomqcuqa4n0j74t6npjyqewz5f 0 3055 335755 332960 2026-05-24T09:30:01Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335755 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកជីក្រែង''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកជីក្រែង | other_name = | native_name = Chi Kraeng District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1704_Chi_Kraeng_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកជីក្រែង | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០៤ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''ស្រុកជីក្រែង''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Chi Kraeng District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/chi-kraeng-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៤០១ | [[ឃុំអន្លង់សំណរ]] | Anlong Samnar | ស្តៅ, អន្លង់ព្រីងក្រោម, អន្លង់ព្រីងលើ, តាគឹមក្រោម, តាគឹមលើ, ត្រពាំងត្រស់, អន្លង់សំណរ, អន្លង់ប្ញស្សី, ស្វាយតាដោក, សំរោងធំ, ចែកខ្សាច់លើ, ចែកខ្សាច់ក្រោម, ល្បើក, ព្រែកអង្គរថ្មី, មាត់ខ្លា, ស្ទឹងជ្រៅ |- | ១៧០៤០២ | [[ឃុំជីក្រែង]] | Chi Kraeng | កំពង់ស្នោលិច, សណ្តាន់, ជីក្រែង, ព្រីង, ស្រមរ, កំពង់, អន្លង់ត្នោត, អន្លង់ចំបក់, បេង, គរ, តារាម, ភ្នៀត, បុសពក, កំពង់ស្នោកើត |- | ១៧០៤០៣ | [[ឃុំកំពង់ក្តី]] | Kampong Kdei | រកា, សាលា, សែ្លង, ចំបក់ធំ, ច្រាំងខ្ពស់, អន្សងពង, ត្រាចថ្មី, ប្រាសាទ, រំលោង, កំពង់ក្តី ០១, កំពង់ក្តី ០២, ពោធិ៍សេរី, ពន្លឺព្រះផុស, សងែ្កមានជ័យ, តាពាម, ត្រពាំងជ្រៃ |- | ១៧០៤០៤ | [[ឃុំខ្វាវ(ស្រុកជីក្រែង)|ឃុំខ្វាវ]] | Khvav | អូរ, ខ្វាវ, ព្រះធាតុ, ស្រោង, ក្រាំង, ពោធិ៍រីង, រវៀង, ចុងស្ពាន, កំបោអរ, ជ្រៃ |- | ១៧០៤០៥ | [[ឃុំគោកធ្លកក្រោម]] | Kouk Thlok Kraom | ថ្មី, ក្របីរៀល, ប៉ាតត, កកោះ, អន្លង់វិល, កំពង់ម្កាក់, ត្រពាំងត្រាវ, ដូនរាជ្យ, តាទរ, ថ្នល់តាសិត, ដូនសុខ, គីឡូតាឈឹម, បេង, បាក់អង្រុត, បុស្សគរ, គោករមាស, បឹងធំ, ទ័ពសៀម |- | ១៧០៤០៦ | [[ឃុំគោកធ្លកលើ]] | Kouk Thlok Leu | ខ្លាឃ្មុំ, សាលា, ត្រពាំងវែង, សងែ្ក, គោកធ្លក, ព្រៃធំ, ថ្លុកស្មាច់, សែ្លងកោង, ស្វាយពក, តាភ្ញា, ថ្នល់, តាលៀន, ម្កាក់ |- | ១៧០៤០៧ | [[ឃុំល្វែងឫស្សី]] | Lveaeng Ruessei | តាអុង, គោកអំពិល, រំជៃច្រុះ, ថ្នល់, ក្នុង, ព្រៃទទឹង, ក្បាលក្តួច, បាឡាំង, ចំបក់ខ្ពស់, រូងថ្មី, លែ្វងឬស្សី, តាងួន, កកោះ |- | ១៧០៤០៨ | [[ឃុំពង្រក្រោម]] | Pongro Kraom | ពពេល, ពង្រ ០១, ពង្រ ០២, ថ្មី, សំបូរ, អូររូង, ពោធិ៍, ជ័យបូរ, ផ្លុង, តាព័រ ០១, តាព័រ ០២, អូរខ្លុង, ដងផ្អាវ |- | ១៧០៤០៩ | [[ឃុំពង្រលើ]] | Pongro Leu | ត្រពាំងភ្លោះ, ចេក, គ្រាំង, ក្បាលដំរី, គំរូ, ស្វាយចេក, ដុបត្នោត, ស្រឡៅស្រោង, ព្រៃឆ្ការ, ល្អក់ |- | ១៧០៤១០ | [[ឃុំឫស្សីលក]] | Ruessei Lok | សំរោងកញ្ចោច, បឹង, ស្ពានតូច, យាង, ឬស្សីលក, ទទឹងថៃ្ង, ក្រូច, ត្រពាំងរុន |- | ១៧០៤១១ | [[ឃុំសង្វើយ]] | Sangvaeuy | ពាក់ស្ពា, អូរ, ចក, តាព្រហ្ម, ថ្នល់ដាច់, ដំរីឆ្លង, កនែ្សង, ព្រៃប្រស់, ក្របៅ |- | ១៧០៤១២ | [[ឃុំស្ពានត្នោត]] | Spean Tnaot | ស្ពានត្នោត ០១, ស្ពានត្នោត ០២, ចំរេះ, ថ្នល់កែង, ថ្នល់លោក, ក្ងានពង, រំដេង, ត្រពាំងវែង, តាយ៉ុន, ទទា, ល្វា, សំរោង, អូរត្រាច, អូរក្រោម, អូរលើ |} ==ឯកសារយោង== {{reflist|2}} dm2nb8jizoxw9cxc51lzeb76ghlkj9y 0 3056 335746 332956 2026-05-24T09:20:02Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335746 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកក្រឡាញ់''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកក្រឡាញ់ | other_name = | native_name = Kralanh District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = Kralanh, Cambodia - panoramio.jpg | imagesize = | image_caption = រង្វង់មូលព្រះវិស្ណុជិះគ្រុឌថ្លែងស | image_map = 1706 Kralanh District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកក្រឡាញ់ | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០៦ | footnotes = }} == រដ្ឋបាល == ស្រុកក្រឡាញ់ ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Kralanh District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/kralanh-district |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៦០១ | [[ឃុំចន្លាសដៃ]] | Chonleas Dai | ត្រាំកង់, ឈូករ័ត្ន, រុន, គោកត្នោត, ខ្នាជោ, ដំរីស្លាប់, តាមាឃ, ចន្លាស់ដៃ, ព្រះលាន, រលំស្វាយ, កំបោរ, ដូនកាយ |- | ១៧០៦០២ | [[ឃុំកំពង់ថ្កូវ]] | Kampong Thkov | កំពង់ថ្កូវ ០១, កំពង់ថ្កូវ ០២, ខ្សាច់, អូរថ្កូវ, គោកដូង, ដូរ្យតន្រ្តី, ចំបក់ហែរ, ភ្នំទ្រង់បាត |- | ១៧០៦០៣ | [[ឃុំក្រឡាញ់]] | Kralanh | តាច្រែង, ត្រពាំងច្រាំង, អូរក្រឡាញ់, កោះក្របៅ, ក្រឡាញ់, ពេជ្ជោរ, សំពៅលូន |- | ១៧០៦០៤ | [[ឃុំក្រូចគរ]] | Krouch Kor | គោកចំបក់, ព្រៃខ្យង, រើល, គោកថ្មី, ខ្នារជើង, ខ្នារត្បូង |- | ១៧០៦០៥ | [[ឃុំរោងគោ]] | Roung Kou | រោងគោ, ព្រៃគាប, បុស្សធំ, តានី, កញ្ជន់ជ្រៅ, ខ្ជាយ, ល្បើកប្រីយ៍, ល្បើក, ឬស្សី |- | ១៧០៦០៦ | [[សំបួរ(ស្រុកក្រឡាញ់)|ឃុំសំបួរ]] | Sambuor | គោកក្រូច, អន្លង់សារ, ដំណាក់ខ្ចាស់, សំបួរ, ឪម៉ាល់, គោកចាស់, អំពិល, សន្ថន |- | ១៧០៦០៧ | [[ឃុំសែនសុខ]] | Saen Sokh | ច្រនៀង, ព្រៃក្រឡាញ់, គោកកី, គោកភ្ងាស, គោកយាង, ស្មាច់, អង្កោល, ដំរីស្លាប់, តាសុខ, តាស្រី, ខ្សី, ស្វាយ, ទ្រាស, ក្រូច, ព្រៃថ្កូវ, តាប៉ាង |- | ១៧០៦០៨ | [[ស្នួល(ស្រុកក្រឡាញ់)|ឃុំស្នួល]] | Snuol | ស្នួល, តាឡឹង, សំរោង, តាពេជ, សងែ្ក, ព្រៃល្ងៀង, តាសែង, ធាស្នា, តាយិន |- | ១៧០៦០៩ | [[ឃុំស្រណាល]] | Sranal | ល្អុង, ស្រណាល, គោកត្រុំ, រំដេង, គំរូ, តាំងយូ, ទន្លាប់, សែ្លង, គោកចាស់, ផ្លាំង, មានជ័យ, គោកត្នោត, រវៀង, ឈ្នាន់ |- | ១៧០៦១០ | [[ឃុំតាអាន]] | Ta an | ក្តុល, ភ្នំតូច, តាអាន, ថ្មី, តាឡឹង, សំរោង, ទឹកជុំ, ត្រពាំងឈូក, អន្លង់, សរសៃពង |} ==ឯកសារយោង== {{reflist|1}} 1yu5oomzgyiurxvpj05d859pkgvic9f 0 3057 335747 333133 2026-05-24T09:21:09Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335747 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកពួក''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកពួក | other_name = | native_name = Puok District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1707_Puok_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកពួក | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០៧ | footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[ហ៊ុន សែន|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]]និង[[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]]ពីស្រុកពួកបញ្ចូលទៅក្នុង[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> == រដ្ឋបាល == '''ស្រុកពួក''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៤ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Puok District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/puok-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៧០១ | [[ឃុំសសរស្តម្ភ]] | Sasar Sdam | ស្វាយ, សសរស្តម្ភ, គោកកណ្តាល, គោករុន, គោកចាស់, ពង្រថ្មី, គោកព្នៅ, គោកជ្រៃ, ខ្ជាយ, គោកត្លាត, ដំណាក់ស្លាញ, ប៉ាក់ប៉ាន់, ចាន់តាសាយ, ពង្រចាស់ |- | ១៧០៧០២ | [[ឃុំដូនកែវ]] | Doun Kaev | គោកព្នៅ, អន្តង្កន់, តាកាំ, ដូនកែវ, ល្បើក, ត្នោតជ្រំ, ប្រាសាទចារ្យ, គោកពោធិ៍, ពាម, តាសែ្នហ៍, គោកថ្មី, រហាល, ដូនអុន |- | ១៧០៧០៣ | [[ឃុំក្តីរុន]] | Kdei Run | បង្កោង, ត្រពាំងវែង, ព្រៃយាង, តាប៉ាង, ល្បើក, គោកពោធិ៍, ក្តីរុន |- | ១៧០៧០៤ | [[ឃុំកែវពណ៌]] | Kaev Poar | កំភេម, ព្រៃដង្អើម, ថ្មី, រកាយា, គោកឬស្សី, គោកពោធិ៍, ស្វាយចេក, ពាមតាអួរ |- | ១៧០៧០៥ | [[ឃុំខ្នាត]] | Khnat | ខ្នាត, ប្រឡាយ, គោកស្នួល, ត្រមេង, ស្វាយ, ព្រៃធ្លក, ជ្រលង, គោកត្រាច, អំពិលពាម, បឹងខ្នារ, ព្រៃកេ្មង, ទឹកថ្លា |- | ១៧០៧០៧ | [[ឃុំល្វា]] | Lvea | គំរូ, ដូនទ្រ, ស្ទឹងព្រះស្រុក, គោកស្រម៉, ទួលល្វៀង, គោកថ្មី, ប្រហ៊ូត, ជ្រាស់, ល្វា, រកា, ព្រះអង្គទ្រង់, ស្នោ |- | ១៧០៧០៨ | [[ឃុំមុខប៉ែន]] | Mukh Paen | តាត្រាវ, មុខប៉ែន, ត្រកៀត, គោករាំង, គោករុន, ស្វាហួល |- | ១៧០៧០៩ | [[ឃុំពោធិ៍ទ្រាយ]] | Pou Treay | ពោធិ៍, ទ្រាយ |- | ១៧០៧១០ | [[ឃុំពួក]] | Puok | ពួកចាស់, ប្រយុទ្ធ, គោកជួន, កំពង់តាយ៉ង, គោកស្រុក, តាទក, គោកដូង, គោកថ្មី, ពួកថ្មី, ចំបក់ហែរ, អូរតាប្រាក់ |- | ១៧០៧១១ | [[ឃុំព្រៃជ្រូក]] | Prey Chruk | ព្រៃជ្រូក, កិត្តិយស, ដូនតុក, ស្វាយចន្ទរ, ប្រាសាទ, ផ្លាំង, ប្របម៉ៃ, ជ្រេស, ប្រដាក់, ច្រនៀង, តាមោក, ពង្រ |- | ១៧០៧១២ | ឃុំរើល | Reul | គោកវាល, ទំរឹង, រើល, ត្រពាំងស្វាយ, ត្រពាំងឬស្សី, ព្រលឹត, កែ្អកទុំ, រំដួល, ក្បាលក្រពើ, ត្រពាំងធំ, គោកក្នាំង, គោកត្រាច, ស្រះ, សំបួរ |- | ១៧០៧១៣ | [[ឃុំសំរោងយា]] | Samraong Yea | តាជេត, សំរោងយា, អំពិល, ប្រាសាទ, ដូនស្វា, ព្រៃវែង |- | ១៧០៧១៥ | [[ឃុំត្រីញ័រ]] | Trei Nhoar | ចំបក់ស, គោកដូង, ស្វាយ, តាហុក, ធិបតី, ជួយចក្រី, ឈូក, ត្រីញ័រ, ធ្វាស, ត្រពាំងព្រីង |- | ១៧០៧១៦ | [[ឃុំយាង]] | Yeang | សូន្យសា, ចុងថ្នល់, យាង, សុខសាន្ត, កញ្ចន់គុយ |} == ឯកសារយោង == {{reflist|1}} f3rukh27m3cdac372l69rz9l9lolb96 0 3058 335751 333909 2026-05-24T09:24:15Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335751 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកប្រាសាទបាគង''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement |name = ស្រុកប្រាសាទបាគង |other_name = |native_name = Prasat Bakong District |nickname = |settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = 1709_Prasat_Bakong_District.svg |mapsize = |map_caption = ផែនទីនៃស្រុកប្រាសាទបាគង |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = ខេត្ត |subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |timezone = +៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ |blank_info = ១៧០៩ |footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[ហ៊ុន សែន|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[ហ៊ុន សែន|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]ទៅឲ្យស្រុកប្រាសាទបាគងវិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[ហ៊ុន ម៉ាណែត|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់បល្ល័ង្គ|ឃុំបល្ល័ង្គ]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> == រដ្ឋបាល == '''ស្រុកប្រាសាទបាគង''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/prasat-bakong-district</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៩០២ | [[ឃុំបាគង]] | Bakong | ថ្នល់ត្រង់, ឪឡោក, លលៃ, ស្ទឹង, គោកត្រាច, តាភោក |- | ១៧០៩០៤ | [[ឃុំកំពង់ភ្លុក(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំកំពង់ភ្លុក]] | Kampong Phluk | គោកក្តុល, ត្នោតកំបុត, ដីក្រហម |- | ១៧០៩០៥ | [[ឃុំកន្ទ្រាំង]] | Kantreang | អង្រ្គង, កន្រ្ទាំង, ស្រិតខាងលិច, ស្រិតខាងកើត, សូភី, ត្រពាំងថ្នល់, តាត្រាវ, ពង្រ |- | ១៧០៩០៦ | [[ឃុំកណ្តែក]] | Kandaek | គោកធ្លក, ត្រពាំងទឹម, ឃុនមោឃ, ច្រេស, អូរ, ស្ពានកែ្អក, ត្រាង, ជ្រៃ, គោកត្នោត, ល្អក់ |- | ១៧០៩០៧ | [[ឃុំមានជ័យ(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំមានជ័យ]] | Mean Chey | ត្រពាំងធំ, តាប្រាក់, ដូននំ, ជាស្មន់, បន្ទាយឬស្សី, កំពង់ថ្កូវ |- | ១៧០៩០៨ | [[ឃុំរលួស(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំរលួស]] | Roluos | មមាញ, គោកស្រុក, កញ្ជរ, រលួសខាងកើត, ចំបក់, ដូនទាវ, រលួសខាងលិច |- | ១៧០៩០៩ | [[ឃុំត្រពាំងធំ(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំត្រពាំងធំ]] | Trapeang Thum | កូនសត្វ, បឹងជុំ, តាអី, រកាកំបុត, សួង, ភ្នំដី, ល្វា, ស្វាយជ័យ, អន្លង់ពីរ |- | ១៧០៩១០ | [[ឃុំអំពិល(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំអំពិល]] | Ampil | គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រំ |- |} == ឯកសារយោង == {{reflist|1}} d1et4vphbz6umz9jnqpwstgq9lua6zf 335752 335751 2026-05-24T09:26:06Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិ */ 335752 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកប្រាសាទបាគង''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement |name = ស្រុកប្រាសាទបាគង |other_name = |native_name = Prasat Bakong District |nickname = |settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = 1709_Prasat_Bakong_District.svg |mapsize = |map_caption = ផែនទីនៃស្រុកប្រាសាទបាគង |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = ខេត្ត |subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |timezone = +៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ |blank_info = ១៧០៩ |footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]ទៅឲ្យស្រុកប្រាសាទបាគងវិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្ក]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> == រដ្ឋបាល == '''ស្រុកប្រាសាទបាគង''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/prasat-bakong-district</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៩០២ | [[ឃុំបាគង]] | Bakong | ថ្នល់ត្រង់, ឪឡោក, លលៃ, ស្ទឹង, គោកត្រាច, តាភោក |- | ១៧០៩០៤ | [[ឃុំកំពង់ភ្លុក(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំកំពង់ភ្លុក]] | Kampong Phluk | គោកក្តុល, ត្នោតកំបុត, ដីក្រហម |- | ១៧០៩០៥ | [[ឃុំកន្ទ្រាំង]] | Kantreang | អង្រ្គង, កន្រ្ទាំង, ស្រិតខាងលិច, ស្រិតខាងកើត, សូភី, ត្រពាំងថ្នល់, តាត្រាវ, ពង្រ |- | ១៧០៩០៦ | [[ឃុំកណ្តែក]] | Kandaek | គោកធ្លក, ត្រពាំងទឹម, ឃុនមោឃ, ច្រេស, អូរ, ស្ពានកែ្អក, ត្រាង, ជ្រៃ, គោកត្នោត, ល្អក់ |- | ១៧០៩០៧ | [[ឃុំមានជ័យ(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំមានជ័យ]] | Mean Chey | ត្រពាំងធំ, តាប្រាក់, ដូននំ, ជាស្មន់, បន្ទាយឬស្សី, កំពង់ថ្កូវ |- | ១៧០៩០៨ | [[ឃុំរលួស(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំរលួស]] | Roluos | មមាញ, គោកស្រុក, កញ្ជរ, រលួសខាងកើត, ចំបក់, ដូនទាវ, រលួសខាងលិច |- | ១៧០៩០៩ | [[ឃុំត្រពាំងធំ(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំត្រពាំងធំ]] | Trapeang Thum | កូនសត្វ, បឹងជុំ, តាអី, រកាកំបុត, សួង, ភ្នំដី, ល្វា, ស្វាយជ័យ, អន្លង់ពីរ |- | ១៧០៩១០ | [[ឃុំអំពិល(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំអំពិល]] | Ampil | គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រំ |- |} == ឯកសារយោង == {{reflist|1}} riwftob3y6955mr9ivirps69v62afio 335766 335752 2026-05-24T09:36:47Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិ */ 335766 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកប្រាសាទបាគង''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement |name = ស្រុកប្រាសាទបាគង |other_name = |native_name = Prasat Bakong District |nickname = |settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = 1709_Prasat_Bakong_District.svg |mapsize = |map_caption = ផែនទីនៃស្រុកប្រាសាទបាគង |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = ខេត្ត |subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |timezone = +៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ |blank_info = ១៧០៩ |footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]ទៅឲ្យស្រុកប្រាសាទបាគងវិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្ក]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> == រដ្ឋបាល == '''ស្រុកប្រាសាទបាគង''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/prasat-bakong-district</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៩០២ | [[ឃុំបាគង]] | Bakong | ថ្នល់ត្រង់, ឪឡោក, លលៃ, ស្ទឹង, គោកត្រាច, តាភោក |- | ១៧០៩០៤ | [[ឃុំកំពង់ភ្លុក(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំកំពង់ភ្លុក]] | Kampong Phluk | គោកក្តុល, ត្នោតកំបុត, ដីក្រហម |- | ១៧០៩០៥ | [[ឃុំកន្ទ្រាំង]] | Kantreang | អង្រ្គង, កន្រ្ទាំង, ស្រិតខាងលិច, ស្រិតខាងកើត, សូភី, ត្រពាំងថ្នល់, តាត្រាវ, ពង្រ |- | ១៧០៩០៦ | [[ឃុំកណ្តែក]] | Kandaek | គោកធ្លក, ត្រពាំងទឹម, ឃុនមោឃ, ច្រេស, អូរ, ស្ពានកែ្អក, ត្រាង, ជ្រៃ, គោកត្នោត, ល្អក់ |- | ១៧០៩០៧ | [[ឃុំមានជ័យ(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំមានជ័យ]] | Mean Chey | ត្រពាំងធំ, តាប្រាក់, ដូននំ, ជាស្មន់, បន្ទាយឬស្សី, កំពង់ថ្កូវ |- | ១៧០៩០៨ | [[ឃុំរលួស(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំរលួស]] | Roluos | មមាញ, គោកស្រុក, កញ្ជរ, រលួសខាងកើត, ចំបក់, ដូនទាវ, រលួសខាងលិច |- | ១៧០៩០៩ | [[ឃុំត្រពាំងធំ(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំត្រពាំងធំ]] | Trapeang Thum | កូនសត្វ, បឹងជុំ, តាអី, រកាកំបុត, សួង, ភ្នំដី, ល្វា, ស្វាយជ័យ, អន្លង់ពីរ |- | ១៧០៩១០ | [[ឃុំអំពិល(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំអំពិល]] | Ampil | គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រំ |- |} == ឯកសារយោង == {{reflist|1}} 7yroloishd2csk6petndn1v6176zz7e 335789 335766 2026-05-24T11:55:36Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* រដ្ឋបាល */ 335789 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកប្រាសាទបាគង''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement |name = ស្រុកប្រាសាទបាគង |other_name = |native_name = Prasat Bakong District |nickname = |settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = 1709_Prasat_Bakong_District.svg |mapsize = |map_caption = ផែនទីនៃស្រុកប្រាសាទបាគង |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = ខេត្ត |subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |timezone = +៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ |blank_info = ១៧០៩ |footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]ទៅឲ្យស្រុកប្រាសាទបាគងវិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្ក]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> == រដ្ឋបាល == '''ស្រុកប្រាសាទបាគង''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/prasat-bakong-district</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៩០២ | [[ឃុំបាគង]] | Bakong | ថ្នល់ត្រង់, ឪឡោក, លលៃ, ស្ទឹង, គោកត្រាច, តាភោក |- | ១៧០៩០៤ | [[ឃុំកំពង់ភ្លុក (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំកំពង់ភ្លុក]] | Kampong Phluk | គោកក្តុល, ត្នោតកំបុត, ដីក្រហម |- | ១៧០៩០៥ | [[ឃុំកន្ទ្រាំង]] | Kantreang | អង្រ្គង, កន្រ្ទាំង, ស្រិតខាងលិច, ស្រិតខាងកើត, សូភី, ត្រពាំងថ្នល់, តាត្រាវ, ពង្រ |- | ១៧០៩០៦ | [[ឃុំកណ្តែក]] | Kandaek | គោកធ្លក, ត្រពាំងទឹម, ឃុនមោឃ, ច្រេស, អូរ, ស្ពានកែ្អក, ត្រាង, ជ្រៃ, គោកត្នោត, ល្អក់ |- | ១៧០៩០៧ | [[ឃុំមានជ័យ (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំមានជ័យ]] | Mean Chey | ត្រពាំងធំ, តាប្រាក់, ដូននំ, ជាស្មន់, បន្ទាយឬស្សី, កំពង់ថ្កូវ |- | ១៧០៩០៨ | [[ឃុំរលួស (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំរលួស]] | Roluos | មមាញ, គោកស្រុក, កញ្ជរ, រលួសខាងកើត, ចំបក់, ដូនទាវ, រលួសខាងលិច |- | ១៧០៩០៩ | [[ឃុំត្រពាំងធំ (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំត្រពាំងធំ]] | Trapeang Thum | កូនសត្វ, បឹងជុំ, តាអី, រកាកំបុត, សួង, ភ្នំដី, ល្វា, ស្វាយជ័យ, អន្លង់ពីរ |- | ១៧០៩១០ | [[ឃុំអំពិល(ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំអំពិល]] | Ampil | គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រំ |- |} == ឯកសារយោង == {{reflist|1}} 5tbrxcookb5w4elyaufdzut3cy4e0ld 335793 335789 2026-05-24T11:56:36Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* រដ្ឋបាល */ 335793 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកប្រាសាទបាគង''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement |name = ស្រុកប្រាសាទបាគង |other_name = |native_name = Prasat Bakong District |nickname = |settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = 1709_Prasat_Bakong_District.svg |mapsize = |map_caption = ផែនទីនៃស្រុកប្រាសាទបាគង |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = ខេត្ត |subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |timezone = +៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ |blank_info = ១៧០៩ |footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]ទៅឲ្យស្រុកប្រាសាទបាគងវិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្ក]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> == រដ្ឋបាល == '''ស្រុកប្រាសាទបាគង''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/prasat-bakong-district</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៩០២ | [[ឃុំបាគង]] | Bakong | ថ្នល់ត្រង់, ឪឡោក, លលៃ, ស្ទឹង, គោកត្រាច, តាភោក |- | ១៧០៩០៤ | [[ឃុំកំពង់ភ្លុក (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំកំពង់ភ្លុក]] | Kampong Phluk | គោកក្តុល, ត្នោតកំបុត, ដីក្រហម |- | ១៧០៩០៥ | [[ឃុំកន្ទ្រាំង]] | Kantreang | អង្រ្គង, កន្រ្ទាំង, ស្រិតខាងលិច, ស្រិតខាងកើត, សូភី, ត្រពាំងថ្នល់, តាត្រាវ, ពង្រ |- | ១៧០៩០៦ | [[ឃុំកណ្តែក]] | Kandaek | គោកធ្លក, ត្រពាំងទឹម, ឃុនមោឃ, ច្រេស, អូរ, ស្ពានកែ្អក, ត្រាង, ជ្រៃ, គោកត្នោត, ល្អក់ |- | ១៧០៩០៧ | [[ឃុំមានជ័យ (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំមានជ័យ]] | Mean Chey | ត្រពាំងធំ, តាប្រាក់, ដូននំ, ជាស្មន់, បន្ទាយឬស្សី, កំពង់ថ្កូវ |- | ១៧០៩០៨ | [[ឃុំរលួស (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំរលួស]] | Roluos | មមាញ, គោកស្រុក, កញ្ជរ, រលួសខាងកើត, ចំបក់, ដូនទាវ, រលួសខាងលិច |- | ១៧០៩០៩ | [[ឃុំត្រពាំងធំ (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំត្រពាំងធំ]] | Trapeang Thum | កូនសត្វ, បឹងជុំ, តាអី, រកាកំបុត, សួង, ភ្នំដី, ល្វា, ស្វាយជ័យ, អន្លង់ពីរ |- | ១៧០៩១០ | [[ឃុំអំពិល (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំអំពិល]] | Ampil | គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រំ |- |} == ឯកសារយោង == {{reflist|1}} hd31s3orm43raq87y0ntxojeln7h3f9 0 3059 335753 333135 2026-05-24T09:27:12Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335753 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកសៀមរាប''' ឬ '''ក្រុងសៀមរាប''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap municipality) គឺជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលជាស្រុកនិងជាទីរួមខេត្តរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ផ្ទាល់តែម្តង។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | other_name = Siem Reap municipality | native_name = | native_name_lang = km | nickname = | settlement_type = [[បញ្ជីស្រុក ក្រុង និង ខណ្ឌកម្ពុជា|ក្រុងរដ្ឋបាល]] | image_skyline = Siem_Reap_River,_Siem_Reap.jpg | imagesize = | image_caption = | image_map = 1710 Siem Reap Municipality.svg | mapsize = 250px | map_caption = ទីតាំងក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{CAM}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប]] | subdivision_type2 = សង្កាត់ | subdivision_name2 = ១៣ | subdivision_type3 = Villages | subdivision_name3 = | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = រដ្ឋបាលទីក្រុង | leader_title = អភិបាលក្រុង | leader_name = សូរ ប្លាតុង | established_title = | established_date = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = ២០០៨ | population_footnotes = <ref>[http://www.stat.go.jp/info/meetings/cambodia/pdf/ec_pr17.pdf “Economic Census of Cambodia 2011 Provincial Report 17 Siem Reap Province”]</ref> | population_note = | population_total = ២៣០៧១៤ នាក់ | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = [[Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +7 | coordinates = {{coord|13|21|42|N|103|51|32|E|type:adm2nd_region:KH|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[ហ៊ុន សែន|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ស្តីពីការកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលរវាង[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]]និង[[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]]ពី[[ស្រុកពួក]] និង [[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពី[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]បញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[ហ៊ុន សែន|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយផ្លាស់ប្តូរ[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មកជា[[ក្រុងសៀមរាប]]និងឃុំទាំង ១៣ របស់[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]]មកជាសង្កាត់ដូចមានខាងក្រោម ៖ * [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្រង៉ែ]] * [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] * [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] ទៅជា [[សង្កាត់គោកចក]] * [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]] ទៅជា [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] * [[សង្កាត់នគរធំ|ឃុំនគរធំ]] ទៅជា [[សង្កាត់នគរធំ]] * [[សង្កាត់ជ្រាវ|ឃុំជ្រាវ]] ទៅជា [[សង្កាត់ជ្រាវ]] * [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|ឃុំចុងឃ្នៀស]] ទៅជា [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស]] * [[សង្កាត់សំបួរ|ឃុំសំបួរ]] ទៅជា [[សង្កាត់សំបួរ]] * [[សង្កាត់សៀមរាប|ឃុំសៀមរាប]] ទៅជា [[សង្កាត់សៀមរាប]] * [[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្លក្រាម]] * [[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]] ទៅជា [[សង្កាត់ទឹកវិល]] * [[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]] ទៅជា [[សង្កាត់ក្របីរៀល]] * [[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]] ទៅជា [[សង្កាត់អំពិល]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[ហ៊ុន សែន|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ស្តីពីការកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលរវាង[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]ទៅឲ្យ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]វិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> == រដ្ឋបាល == ស្រុកសៀមរាប ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧១០០១ | [[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] | Sla Kram |- | ១៧១០០២ | [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] | Svay Dangkum |- | ១៧១០០៣ | [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] | Kouk Chak |- | ១៧១០០៤ | [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]] | Sala Kamraeuk |- | ១៧១០០៥ | [[សង្កាត់នគរធំ|ឃុំនគរធំ]] | Nokor Thum |- | ១៧១០០៦ | [[សង្កាត់ជ្រាវ|ឃុំជ្រាវ]] | Chreav |- | ១៧១០០៧ | [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|ឃុំចុងឃ្នៀស]] | Chong Khnies |- | ១៧១០០៨ | [[សង្កាត់សំបួរ|ឃុំសំបួរ]] | Sambuor |- | ១៧១០០៩ | [[សង្កាត់សៀមរាប|ឃុំសៀមរាប]] | Siem Reab |- | ១៧១០១០ | [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]] | Srangae |} នៅក្នុងចំណោមឃុំទាំង ១០ នេះ[[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] និង [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]]គឺជាតំបន់ទីប្រជុំជនចំណែកឯ[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]]គឺជាតំបន់រដ្ឋបាលស្រុក។ == ឯកសារយោង == *[http://www.siemreap-town.gov.kh/city_info/anzeige/redaktionssystem/main/show.cfm?region_id=28&lang_id=4&id=129&modul_id=5 ប្រព័ន្ធផ្លូវគមនាគមន៍ ប្រព័ន្ធអគ្គិសនីនិងទឹកស្អាត ប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071216102558/http://www.siemreap-town.gov.kh/city_info/anzeige/redaktionssystem/main/show.cfm?region_id=28&lang_id=4&id=129&modul_id=5 |date=2007-12-16 }} {{reflist|1}} *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/siem_reap.html រាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជជាណាចក្រកម្ពុជាអំពីខេត្តសៀមរាបជាភាសាខ្មែរ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416005213/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/siem_reap.html |date=2009-04-16 }} 7vroz2xogj6hv7tad5a727rsm34h8tr 335754 335753 2026-05-24T09:28:27Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិ */ 335754 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកសៀមរាប''' ឬ '''ក្រុងសៀមរាប''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap municipality) គឺជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលជាស្រុកនិងជាទីរួមខេត្តរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ផ្ទាល់តែម្តង។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | other_name = Siem Reap municipality | native_name = | native_name_lang = km | nickname = | settlement_type = [[បញ្ជីស្រុក ក្រុង និង ខណ្ឌកម្ពុជា|ក្រុងរដ្ឋបាល]] | image_skyline = Siem_Reap_River,_Siem_Reap.jpg | imagesize = | image_caption = | image_map = 1710 Siem Reap Municipality.svg | mapsize = 250px | map_caption = ទីតាំងក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{CAM}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប]] | subdivision_type2 = សង្កាត់ | subdivision_name2 = ១៣ | subdivision_type3 = Villages | subdivision_name3 = | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = រដ្ឋបាលទីក្រុង | leader_title = អភិបាលក្រុង | leader_name = សូរ ប្លាតុង | established_title = | established_date = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = ២០០៨ | population_footnotes = <ref>[http://www.stat.go.jp/info/meetings/cambodia/pdf/ec_pr17.pdf “Economic Census of Cambodia 2011 Provincial Report 17 Siem Reap Province”]</ref> | population_note = | population_total = ២៣០៧១៤ នាក់ | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = [[Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +7 | coordinates = {{coord|13|21|42|N|103|51|32|E|type:adm2nd_region:KH|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ស្តីពីការកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលរវាង[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]]និង[[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]]ពី[[ស្រុកពួក]] និង [[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពី[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]បញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយផ្លាស់ប្តូរ[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មកជា[[ក្រុងសៀមរាប]]និងឃុំទាំង ១៣ របស់[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]]មកជាសង្កាត់ដូចមានខាងក្រោម ៖ * [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្រង៉ែ]] * [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] * [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] ទៅជា [[សង្កាត់គោកចក]] * [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]] ទៅជា [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] * [[សង្កាត់នគរធំ|ឃុំនគរធំ]] ទៅជា [[សង្កាត់នគរធំ]] * [[សង្កាត់ជ្រាវ|ឃុំជ្រាវ]] ទៅជា [[សង្កាត់ជ្រាវ]] * [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|ឃុំចុងឃ្នៀស]] ទៅជា [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស]] * [[សង្កាត់សំបួរ|ឃុំសំបួរ]] ទៅជា [[សង្កាត់សំបួរ]] * [[សង្កាត់សៀមរាប|ឃុំសៀមរាប]] ទៅជា [[សង្កាត់សៀមរាប]] * [[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្លក្រាម]] * [[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]] ទៅជា [[សង្កាត់ទឹកវិល]] * [[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]] ទៅជា [[សង្កាត់ក្របីរៀល]] * [[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]] ទៅជា [[សង្កាត់អំពិល]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ស្តីពីការកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលរវាង[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]ទៅឲ្យ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]វិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> == រដ្ឋបាល == ស្រុកសៀមរាប ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧១០០១ | [[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] | Sla Kram |- | ១៧១០០២ | [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] | Svay Dangkum |- | ១៧១០០៣ | [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] | Kouk Chak |- | ១៧១០០៤ | [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]] | Sala Kamraeuk |- | ១៧១០០៥ | [[សង្កាត់នគរធំ|ឃុំនគរធំ]] | Nokor Thum |- | ១៧១០០៦ | [[សង្កាត់ជ្រាវ|ឃុំជ្រាវ]] | Chreav |- | ១៧១០០៧ | [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|ឃុំចុងឃ្នៀស]] | Chong Khnies |- | ១៧១០០៨ | [[សង្កាត់សំបួរ|ឃុំសំបួរ]] | Sambuor |- | ១៧១០០៩ | [[សង្កាត់សៀមរាប|ឃុំសៀមរាប]] | Siem Reab |- | ១៧១០១០ | [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]] | Srangae |} នៅក្នុងចំណោមឃុំទាំង ១០ នេះ[[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] និង [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]]គឺជាតំបន់ទីប្រជុំជនចំណែកឯ[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]]គឺជាតំបន់រដ្ឋបាលស្រុក។ == ឯកសារយោង == *[http://www.siemreap-town.gov.kh/city_info/anzeige/redaktionssystem/main/show.cfm?region_id=28&lang_id=4&id=129&modul_id=5 ប្រព័ន្ធផ្លូវគមនាគមន៍ ប្រព័ន្ធអគ្គិសនីនិងទឹកស្អាត ប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071216102558/http://www.siemreap-town.gov.kh/city_info/anzeige/redaktionssystem/main/show.cfm?region_id=28&lang_id=4&id=129&modul_id=5 |date=2007-12-16 }} {{reflist|1}} *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/siem_reap.html រាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជជាណាចក្រកម្ពុជាអំពីខេត្តសៀមរាបជាភាសាខ្មែរ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416005213/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/siem_reap.html |date=2009-04-16 }} 8dduadd26oc44i5pc7nryg8ggdw4qx3 335768 335754 2026-05-24T09:43:59Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335768 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកសៀមរាប''' ឬ '''ក្រុងសៀមរាប''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap municipality) គឺជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលជាស្រុកនិងជាទីរួមខេត្តរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ផ្ទាល់តែម្តង។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | other_name = Siem Reap Municipality | native_name = | native_name_lang = km | nickname = | settlement_type = [[បញ្ជីស្រុក ក្រុង និង ខណ្ឌកម្ពុជា|ក្រុងរដ្ឋបាល]] | image_skyline = Siem_Reap_River,_Siem_Reap.jpg | imagesize = | image_caption = | image_map = 1710 Siem Reap Municipality.svg | mapsize = 250px | map_caption = ទីតាំងក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{CAM}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប]] | subdivision_type2 = សង្កាត់ | subdivision_name2 = ១៣ | subdivision_type3 = Villages | subdivision_name3 = | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = រដ្ឋបាលទីក្រុង | leader_title = អភិបាលក្រុង | leader_name = សូរ ប្លាតុង | established_title = | established_date = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = ២០០៨ | population_footnotes = <ref>[http://www.stat.go.jp/info/meetings/cambodia/pdf/ec_pr17.pdf “Economic Census of Cambodia 2011 Provincial Report 17 Siem Reap Province”]</ref> | population_note = | population_total = ២៣០៧១៤ នាក់ | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = [[Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +7 | coordinates = {{coord|13|21|42|N|103|51|32|E|type:adm2nd_region:KH|display=inline,title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ស្តីពីការកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលរវាង[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]]និង[[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]]ពី[[ស្រុកពួក]] និង [[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពី[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]បញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយផ្លាស់ប្តូរ[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មកជា[[ក្រុងសៀមរាប]]និងឃុំទាំង ១៣ របស់[[ក្រុងសៀមរាប|ស្រុកសៀមរាប]]មកជាសង្កាត់ដូចមានខាងក្រោម ៖ * [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្រង៉ែ]] * [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] * [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] ទៅជា [[សង្កាត់គោកចក]] * [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]] ទៅជា [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] * [[សង្កាត់នគរធំ|ឃុំនគរធំ]] ទៅជា [[សង្កាត់នគរធំ]] * [[សង្កាត់ជ្រាវ|ឃុំជ្រាវ]] ទៅជា [[សង្កាត់ជ្រាវ]] * [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|ឃុំចុងឃ្នៀស]] ទៅជា [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស]] * [[សង្កាត់សំបួរ|ឃុំសំបួរ]] ទៅជា [[សង្កាត់សំបួរ]] * [[សង្កាត់សៀមរាប|ឃុំសៀមរាប]] ទៅជា [[សង្កាត់សៀមរាប]] * [[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] ទៅជា [[សង្កាត់ស្លក្រាម]] * [[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]] ទៅជា [[សង្កាត់ទឹកវិល]] * [[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]] ទៅជា [[សង្កាត់ក្របីរៀល]] * [[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]] ទៅជា [[សង្កាត់អំពិល]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ស្តីពីការកែសម្រួលព្រំប្រទល់រដ្ឋបាលរវាង[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]ទៅឲ្យ[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]វិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> == រដ្ឋបាល == ស្រុកសៀមរាប ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង |- | ១៧១០០១ | [[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] | Sla Kram |- | ១៧១០០២ | [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] | Svay Dangkum |- | ១៧១០០៣ | [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] | Kouk Chak |- | ១៧១០០៤ | [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]] | Sala Kamraeuk |- | ១៧១០០៥ | [[សង្កាត់នគរធំ|ឃុំនគរធំ]] | Nokor Thum |- | ១៧១០០៦ | [[សង្កាត់ជ្រាវ|ឃុំជ្រាវ]] | Chreav |- | ១៧១០០៧ | [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|ឃុំចុងឃ្នៀស]] | Chong Khnies |- | ១៧១០០៨ | [[សង្កាត់សំបួរ|ឃុំសំបួរ]] | Sambuor |- | ១៧១០០៩ | [[សង្កាត់សៀមរាប|ឃុំសៀមរាប]] | Siem Reab |- | ១៧១០១០ | [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]] | Srangae |} នៅក្នុងចំណោមឃុំទាំង ១០ នេះ[[សង្កាត់ស្លក្រាម|ឃុំស្លក្រាម]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|ឃុំស្វាយដង្គំ]] [[សង្កាត់គោកចក|ឃុំគោកចក]] និង [[សង្កាត់សាលាកំរើក|ឃុំសាលាកំរើក]]គឺជាតំបន់ទីប្រជុំជនចំណែកឯ[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|ឃុំស្រង៉ែ]]គឺជាតំបន់រដ្ឋបាលស្រុក។ == ឯកសារយោង == *[http://www.siemreap-town.gov.kh/city_info/anzeige/redaktionssystem/main/show.cfm?region_id=28&lang_id=4&id=129&modul_id=5 ប្រព័ន្ធផ្លូវគមនាគមន៍ ប្រព័ន្ធអគ្គិសនីនិងទឹកស្អាត ប្រព័ន្ធទូរគមនាគមន៍] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071216102558/http://www.siemreap-town.gov.kh/city_info/anzeige/redaktionssystem/main/show.cfm?region_id=28&lang_id=4&id=129&modul_id=5 |date=2007-12-16 }} {{reflist|1}} *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/siem_reap.html រាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជជាណាចក្រកម្ពុជាអំពីខេត្តសៀមរាបជាភាសាខ្មែរ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416005213/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/siem_reap.html |date=2009-04-16 }} a6ewa0n3apjykq0r0yqfy7xr1pinm6b 0 3060 335759 332962 2026-05-24T09:32:14Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335759 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកសូទ្រនិគម''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកសូទ្រនិគម | other_name = | native_name = Soutr Nikom District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1711_Soutr_Nikom_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកសូទ្រនិគម | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១១ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''ស្រុកសូទ្រនិគម''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Soutr Nikom District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/soutr-nikom-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១១០១ | [[ឃុំចាន់ស]] | Chan Sar | ជាំ, គោកតឺង, ស្រែប្រី, ត្រពាំងទូក, ជប់, តាតោកខាងកើត, កនែ្សងក្រោម, កនែ្សងលើ, តាតោកខាងលិច, តាតោកកណ្តាល, សន្លោង, ស្វាយស, ដូនដៀវ, ថ្នល់, បែកកាំភ្លើង, គោកចិន, ចាន់សខាងជើង, ចាន់សខាងត្បូង, ច្បារលើ |- | ១៧១១០២ | [[ឃុំដំដែក]] | Dam Daek | ដូនហុង, ដំដែកលើ, ត្របែក, ព្រះត្រពាំង, អូររលុះ, គោករលួស, ក្រសារទុំ, គោកមន, ដំដែកថ្មី, បន្ទាយស្រី, ស្រែធ្នង់, ដំដែកផ្សារ, បុស្ស |- | ១៧១១០៣ | [[ឃុំដានរុន]] | Dan Run | ថ្នល់ដាច់ខាងលិច, ត្រាវគៀត, គោកប្ញស្សីខាងត្បូង, គោកប្ញស្សីខាងជើង, រុនខាងត្បូង, រុនខាងជើង, ស្រម៉ធំ, វាល, បន្ទាត់បោះ, សនៃ្ទ, ធ្នង់, គោកចាន់, បេង |- | ១៧១១០៤ | [[ឃុំកំពង់ឃ្លាំង]] | Kampong Khleang | ព្រែកស្រមោច, ស្ពានវែង, តាអួរស, ផ្សារឃ្លាំង, ចំការយួន, តាច្រនៀង, អូរតាពុត, ជ័យជេត, មុខវត្ត, រទាំង |- | ១៧១១០៥ | [[ឃុំកៀនសង្កែ]] | Kien Sangkae | កំពង់គ ០២, កំពង់គ ០១, សាលាកកោះ, គោកដី, ជ្រៃខាងជើង, ជ្រៃខាងត្បូង, ដូនឡី, ត្រពាំងព្រៃ, ថ្មី, ថ្នល់ដាច់ខាងកើត, ថ្នល់ចែក, ជីគាក |- | ១៧១១០៦ | [[ឃុំខ្ចាស់]] | Khchas | ថ្លាត, ថ្មី, ក្បូន, គោកសងែ្ក, ជ្រៃ, យាងទេស, ខ្ចាស់ |- | ១៧១១០៧ | [[ឃុំខ្នារពោធិ៍]] | Khnar Pou | ឈូក, បុស្ស, បុស្សធំ, ដំរីឆ្លង, សំបាត, សំរោង, រំដេង, ជប់ |- | ១៧១១០៨ | [[ឃុំពពេល (ស្រុកសូទ្រនិគម)|ឃុំពពេល]] | Popel | ព្រៃលាន, ត្រពាំងត្រាវ, គោល, ថ្នល់ត្រង់, ត្រពាំងត្រុំ, ត្រាចពក, ពពេលកណ្តាល, ពពេលលិច, ក្រៀលពង, ដំរីកូន, ត្រពាំងផុង, ត្រពាំងប្រីយ៍, គោលថ្មី |- | ១៧១១០៩ | [[ឃុំសំរោង (ស្រុកសូទ្រនិគម)|ឃុំសំរោង]] | Samraong | សំរោងជើង, ថ្នល់ចែក, បិទមាស, ស្ទឹង, អង្គុញ, បត់ដង្កោ, ស្វាយជ្រំ, ក្រាំងខ្ជាយ, សំរោងត្បូង |- | ១៧១១១០ | [[ឃុំតាយ៉ែក]] | Ta Yaek | បឹងង៉ត, ដាក់ផ្កា, ត្រាវបាក់, ផ្ការំចេក, ចំប៉ី, ប៉ោយស្មាច់, ប្រវ៉ាល, បឹងវៀន, តាយ៉ែក |} ==ឯកសារយោង== {{reflist|2}} 63ansf176nnro8aveszhrgx5g1bp39t 335769 335759 2026-05-24T09:46:12Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335769 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកសូទ្រនិគម''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកសូទ្រនិគម | other_name = | native_name = Soutr Nikom District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1711_Soutr_Nikom_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកសូទ្រនិគម | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១១ | footnotes = }} ស្រុកនេះគឺជាទីតាំងនៃ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]។ ==រដ្ឋបាល== '''ស្រុកសូទ្រនិគម''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Soutr Nikom District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/soutr-nikom-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១១០១ | [[ឃុំចាន់ស]] | Chan Sar | ជាំ, គោកតឺង, ស្រែប្រី, ត្រពាំងទូក, ជប់, តាតោកខាងកើត, កនែ្សងក្រោម, កនែ្សងលើ, តាតោកខាងលិច, តាតោកកណ្តាល, សន្លោង, ស្វាយស, ដូនដៀវ, ថ្នល់, បែកកាំភ្លើង, គោកចិន, ចាន់សខាងជើង, ចាន់សខាងត្បូង, ច្បារលើ |- | ១៧១១០២ | [[ឃុំដំដែក]] | Dam Daek | ដូនហុង, ដំដែកលើ, ត្របែក, ព្រះត្រពាំង, អូររលុះ, គោករលួស, ក្រសារទុំ, គោកមន, ដំដែកថ្មី, បន្ទាយស្រី, ស្រែធ្នង់, ដំដែកផ្សារ, បុស្ស |- | ១៧១១០៣ | [[ឃុំដានរុន]] | Dan Run | ថ្នល់ដាច់ខាងលិច, ត្រាវគៀត, គោកប្ញស្សីខាងត្បូង, គោកប្ញស្សីខាងជើង, រុនខាងត្បូង, រុនខាងជើង, ស្រម៉ធំ, វាល, បន្ទាត់បោះ, សនៃ្ទ, ធ្នង់, គោកចាន់, បេង |- | ១៧១១០៤ | [[ឃុំកំពង់ឃ្លាំង]] | Kampong Khleang | ព្រែកស្រមោច, ស្ពានវែង, តាអួរស, ផ្សារឃ្លាំង, ចំការយួន, តាច្រនៀង, អូរតាពុត, ជ័យជេត, មុខវត្ត, រទាំង |- | ១៧១១០៥ | [[ឃុំកៀនសង្កែ]] | Kien Sangkae | កំពង់គ ០២, កំពង់គ ០១, សាលាកកោះ, គោកដី, ជ្រៃខាងជើង, ជ្រៃខាងត្បូង, ដូនឡី, ត្រពាំងព្រៃ, ថ្មី, ថ្នល់ដាច់ខាងកើត, ថ្នល់ចែក, ជីគាក |- | ១៧១១០៦ | [[ឃុំខ្ចាស់]] | Khchas | ថ្លាត, ថ្មី, ក្បូន, គោកសងែ្ក, ជ្រៃ, យាងទេស, ខ្ចាស់ |- | ១៧១១០៧ | [[ឃុំខ្នារពោធិ៍]] | Khnar Pou | ឈូក, បុស្ស, បុស្សធំ, ដំរីឆ្លង, សំបាត, សំរោង, រំដេង, ជប់ |- | ១៧១១០៨ | [[ឃុំពពេល (ស្រុកសូទ្រនិគម)|ឃុំពពេល]] | Popel | ព្រៃលាន, ត្រពាំងត្រាវ, គោល, ថ្នល់ត្រង់, ត្រពាំងត្រុំ, ត្រាចពក, ពពេលកណ្តាល, ពពេលលិច, ក្រៀលពង, ដំរីកូន, ត្រពាំងផុង, ត្រពាំងប្រីយ៍, គោលថ្មី |- | ១៧១១០៩ | [[ឃុំសំរោង (ស្រុកសូទ្រនិគម)|ឃុំសំរោង]] | Samraong | សំរោងជើង, ថ្នល់ចែក, បិទមាស, ស្ទឹង, អង្គុញ, បត់ដង្កោ, ស្វាយជ្រំ, ក្រាំងខ្ជាយ, សំរោងត្បូង |- | ១៧១១១០ | [[ឃុំតាយ៉ែក]] | Ta Yaek | បឹងង៉ត, ដាក់ផ្កា, ត្រាវបាក់, ផ្ការំចេក, ចំប៉ី, ប៉ោយស្មាច់, ប្រវ៉ាល, បឹងវៀន, តាយ៉ែក |} ==ឯកសារយោង== {{reflist|2}} l4rjy8x9edhzuyustns8d9yqjs3n4zr 0 3061 335756 332958 2026-05-24T09:30:59Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335756 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកស្រីស្នំ''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកអង្គរជុំ | other_name = | native_name = Srei Snam District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1712_Srei_Snam_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកស្រីស្នំ | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១២ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''ស្រុកស្រីស្នំ''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៦ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Srei Snam District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/srei-snam-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១២០១ | [[ឃុំជ្រោយនាងងួន]] | Chrouy Neang Nguon | ត្រុំខាងជើង, ប្ញស្សីសាញ់, ត្រុំខាងត្បូង, យាយម៉ី, ស្តៅពក, អំពៅដៀប, ជ្រោយនាងងួន |- | ១៧១២០២ | [[ឃុំក្លាំងហាយ]] | Klang Hay | សែ្លងតាវេត, ពង្របត់ចាន់, សែ្លងគង់, ល្បើក, សំរោង, ក្លាំងហាយ, គោកថ្កូវ |- | ១៧១២០៣ | [[ឃុំត្រាំសសរ]] | Tram Sasar | នាងស្រោង, រំដេង, ធ្លក, ស្មាច់, ព្រេច, បេង, ពង្រ |- | ១៧១២០៤ | [[ឃុំមោង]] | Moung | មោងខាងត្បូង, មោងខាងជើង, ខែ្វក, កំបោរ, ល្វា |- | ១៧១២០៥ | [[ឃុំប្រីយ៍]] | Prei | ប្រីយ៍ ០១, ប្រីយ៍ ០២, ត្រាំសសរ, ក្របៅ, ក្រូចចារ |- | ១៧១២០៦ | [[ឃុំស្លែងស្ពាន]] | Slaeng Spean | សែ្លងស្ពាន, ច្រនៀង, ភ្នំដី, ដំណាក់ដំរី, ចំការចេក, ព្រះខែ្សត, ធ្លក, ត្រាំកង់ |} ==ឯកសារយោង== {{reflist|2}} m7z61hfoqais1bby7y38ls8gwwt3l20 0 3062 335757 332963 2026-05-24T09:31:36Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335757 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកស្វាយលើ''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកស្វាយលើ | other_name = | native_name = Svay Leu District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1713_Svay_Leu_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកស្វាយលើ | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១៣ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''ស្រុកស្វាយលើ''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Svay Leu District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/svay-leu-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១៣០១ | [[ឃុំបឹងមាលា]] | Boeng Mealea | បឹងមាលា, ត្រពាំងប្ញស្សី, ទឹកលិច, សក្តា, ចាន់ហៀរ, ទ័ពជ័យ, ស្រែរបង |- | ១៧១៣០២ | [[ឃុំកន្ទួត(ស្រុកស្វាយលើ)|ឃុំកន្ទួត]] | Kantuot | កន្ទួត, ខ្នារក្រៅ, សែនជ័យ, ជប់រំដេង, អភិវឌ្ឍន៍, រុងរឿង |- | ១៧១៣០៣ | [[ឃុំខ្នងភ្នំ]] | Khnang Phnum | តាពេញ, ខ្លាឃ្មុំ, ថ្មជ្រួញ, សងែ្កឡាក់, អន្លង់ធំ |- | ១៧១៣០៤ | [[ឃុំស្វាយលើ]] | Svay Leu | ជប់លើ, ជប់ក្រោម, ត្រពាំងខ្នារ, បិតផ្កា, ឆេះចាន, ត្រពាំងស្វាយ, អង្កាញ់, រំចេក, អូរមានជ័យ, ថ្មី |- | ១៧១៣០៥ | [[ឃុំតាសៀម]] | Ta Siem | តាសៀម, ដំបូកខ្ពស់, រហាល, ត្រពាំងទឹម, ត្រពាំងពពេល, ត្រពាំងថ្ម |} ==ឯកសារយោង== {{reflist|2}} jz4yufr2omgzctstcn1ohimbo1rn4cv 0 3076 335758 334882 2026-05-24T09:31:56Z ~2026-31187-95 51147 បានធ្វើការបន្ថែមចំនួនភូមិក្នុងខណ្ឌដង្កោ 335758 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ការតាំងទីលំនៅដ្ឋាន | name = | official_name = ខណ្ឌដង្កោ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = [[ខណ្ឌនៃរាជធានីភ្នំពេញ|ខណ្ឌ]] | translit_lang1 = | translit_lang1_type = | translit_lang1_info = | translit_lang2 = | image_skyline = | imagesize = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | flag_alt = | flag_border = | flag_link = | image_seal = | seal_size = | seal_alt = | seal_link = | image_shield = | shield_size = | shield_alt = | shield_link = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | blank_emblem_alt = | blank_emblem_link = | nickname = | motto = | anthem = | image_map = Dangkao locator.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = ខណ្ឌមានពណ៌ក្រហម | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | pushpin_map = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ខណ្ឌទី ៥ | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_outside = | pushpin_relief = | pushpin_image = | pushpin_overlay = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = | subdivision_name = | subdivision_type1 = ប្រទេស | subdivision_type2 = រាជធានី | subdivision_type3 = ភូមិសាស្ត្រ | subdivision_type4 = ប្រវត្តិសាស្រ្ត [[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃកម្ពុជា|រាជធានី]] | subdivision_type5 = សង្កាត់ | subdivision_type6 = ភូមិ | subdivision_name1 = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_name2 = [[ភ្នំពេញ]] | subdivision_name3 = ១២៣.៧៨៤ | subdivision_name4 = [[ជើងឯក]] | subdivision_name5 = ១៣ | subdivision_name6 = ? | established_title = | established_date = 2006-05-17 | established_title1 = | established_date1 = | established_title2 = | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | extinct_title = | extinct_date = | founder = [[កែប ជុតិមា|កែប-ជុតិមា]] (២០០៨) | named_for = | seat_type = | seat = | parts_type = | parts_style = | parts = | p1 = | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = [[គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា|គបក]] | leader_title = លោកជំទាវ | leader_name = [[គឹម ញឹប]] | leader_title1 = | leader_name1 = | total_type = | unit_pref = | area_footnotes = | dunam_link = | area_total_km2 = 117.758500 | area_total_sq_mi = | area_total_ha = | area_total_acre = | area_total_dunam = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_land_ha = | area_land_dunam = | area_land_acre = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_ha = | area_water_dunam = | area_water_acre = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_urban_ha = | area_urban_dunam = | area_urban_acre = | area_urban_footnotes = | area_rural_km2 = | area_rural_sq_mi = | area_rural_ha = | area_rural_dunam = | area_rural_acre = | area_rural_footnotes = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_metro_ha = | area_metro_dunam = | area_metro_acre = | area_metro_footnotes = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = | area_blank1_ha = | area_blank1_dunam = | area_blank1_acre = | area_blank2_title = | area_blank2_km2 = | area_blank2_sq_mi = | area_blank2_ha = | area_blank2_dunam = | area_blank2_acre = | area_note = | dimensions_footnotes = | length_km = | length_mi = | width_km = | width_mi = | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_footnotes = | elevation_min_point = | elevation_min_m = | elevation_min_ft = | elevation_min_rank = | elevation_min_footnotes = | elevation_max_point = | elevation_max_m = | elevation_max_ft = | elevation_max_rank = | elevation_max_footnotes = | population_total = 257.9995 | population_as_of = 2025 | population_footnotes = <ref>{{cite web|url = http://www.stat.go.jp/english/info/meetings/cambodia/pdf/pre_rep1.pdf|title = General Population Census of Cambodia 2008 - Provisional population totals|publisher = National Institute of Statistics, Ministry of Planning|date = 3 September 2008|format = PDF}}</ref> | population_density_km2 = 589 | population_density_sq_mi = | population_est = | pop_est_as_of = | pop_est_footnotes = | population_urban = | population_urban_footnotes = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_rural = | population_rural_footnotes = | population_density_rural_km2 = | population_density_rural_sq_mi = | population_metro = | population_metro_footnotes = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_rank = | population_density_rank = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = | population_blank2_title = | population_blank2 = | population_density_blank2_km2 = | population_density_blank2_sq_mi = | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = | demographics1_footnotes = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = | demographics2_footnotes = | demographics2_title1 = | demographics2_info1 = | timezone1 = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | utc_offset1 = | timezone1_DST = កម្ពុជា | utc_offset1_DST = ៧ ម៉ាង | timezone2 = | utc_offset2 = | timezone2_DST = | utc_offset2_DST = | postal_code_type = | postal_code = | postal2_code_type = | postal2_code = | area_code = | area_code_type = | geocode = | iso_code = | registration_plate = | blank_name_sec1 = [[ក្រមប្រៃសណីយ៍]] | blank_info_sec1 = ១២៤០០ | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | blank1_name_sec2 = | blank1_info_sec2 = | website = https://www.facebook.com/dangkordistrict/ | footnotes = ស័ព្ទ: (៨៥៥) ០៨៩ ៩៧៨ ៨៨៨ | translit_lang1_info1 = | translit_lang1_type1 = | translit_lang1_info2 = | translit_lang1_type2 = | demographics1_info1 = }} ខណ្ឌ'''ដង្កោ''' (សរសេរជាឡាតាំង Dangkao)គឺជាខណ្ឌមួយនៅភាគខាងលិចនៃ[[រាជធានីភ្នំពេញ]] ប្រទេស[[កម្ពុជា]]។ ខណ្ឌនេះត្រូវបានចែកទៅជា ១៣[[សង្កាត់]] និង ៨៦[[ភូមិ]]។ ខណ្ឌនេះមានផ្ទៃក្រឡា១១១,៧៥៨៥ &nbsp;គម^២។ តាមរយៈជំរឿនឆ្នាំ១៩៩៨កម្ពុជា វាមានប្រជាជន៩២ ៤៦១នាក់ កាលពីខណ្ឌដង្កោស្ថិតនៅទីតាំង[[ខណ្ឌពោធិ៍សែនជ័យ]]នៅឡើយ។ == ពាក្យគន្លឹះ == ១.ដង្កោ(ន.):មេខ្លោង ឬ អ្នកមាន៖ សំដៅលើអ្នកដែលជាមេក្រុម អាជីវករ ឬ អ្នកដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ (ជួនកាលគេប្រើហៅមេក្រុមអ្នកជំនួញដែលនាំទំនិញតាមរទេះក្នុងសម័យដើម)។ ២.ភ្នំពេញ(ន.):រាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ៣.ផ្ទះ(ន.):មន្ទីរ រោង។ == បដិសព្ទ == រាជធានី ផ្ទុយទៅ ខេត្ត == វេវចនសព្ទ == ចូររកវេវចនសព្ទនឹងពាក្យ សប្បាយ សប្បាយ រីករាយ ត្រេកអរ ពេញចិត្ត ស្រស់ស្រាយ ហ្លឺងហ្លក់ == សំណួរលើអត្ថបទ == ១.តើខណ្ឌដង្កោនៅទិសខាងណា? ២.តើខណ្ឌដង្កោនៅឯណា? == ពាក្យសូរដូច == ចូររកសទិសសព្ទនិងពាក្យ ដង្កោ ១.ដង្កោ(ន.):មេខ្លោង ឬ អ្នកមាន៖ សំដៅលើអ្នកដែលជាមេក្រុម អាជីវករ ឬ អ្នកដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ (ជួនកាលគេប្រើហៅមេក្រុមអ្នកជំនួញដែលនាំទំនិញតាមរទេះក្នុងសម័យដើម)។ ២.ដង្កោ(ន.):ផ្លែយ៉ាងនៅខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ == វេយ្យាករណ៍ == ចូរស្រង់នាមឱ្យបាន ៣ ១.ខណ្ឌ ២.រាជធានី ៣.ដង្កោ == មុខរបរ == លក់ដូរប្រហែលជា ៦៤៧៨៩ ពេទ្យប្រហែលជា ៦៥៤៨៩០៤ លាងរថយន្តប្រហែលជា ៥៧៨៦ គ្រូបង្រៀនប្រហែលជា ៤៦៦៧៨៩៩ នគរបាលប្រហែលជា ៥៦៧៨៣៣៥៥ រដ្ឋាភិបាលប្រហែលជា ៥៩៨៦៨៧៦ == រឿងខ្លែងវ៉ាវលាក់ == កាលពីព្រេងនាយ មានស្ដេច ឬមេទ័ពម្នាក់ (ខ្លះថាជាអ្នកមានបុណ្យ) គាត់ចូលចិត្តលេង ខ្លែងវ៉ាវ ខ្លាំងណាស់។ ខ្លែងវ៉ាវរបស់គាត់មិនមែនជាខ្លែងធម្មតាទេ គឺជាខ្លែងដែលមានទំហំធំ ហើយពេលបង្ហោះឡើងទៅលើមេឃ វាបន្លឺសម្លេង "ឯក" យ៉ាងពីរោះ រហូតអ្នកស្រុកជិតខាងផ្អើលមើលគ្រប់គ្នា។នៅថ្ងៃមួយ ខណៈពេលដែលកំពុងបង្ហោះខ្លែងយ៉ាងសប្បាយ រួមជាមួយខ្យល់បោកបក់ខ្លាំង ស្រាប់តែ ខ្សែខ្លែងនោះបានដាច់។ ខ្លែងវ៉ាវដ៏ធំនោះបានហោះរសាត់អណ្តែត កាត់វាលស្រែ និងព្រៃប្រឹក្សាជាច្រើន។ ==ទីកន្លែង== ចូរអានតារាងលេខខាងក្រោម *[[ជើងឯក]] * [[វាលពិឃាត]] * ផ្សារអ៊ីអន ៣ * [[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ]] ==រដ្ឋបាល== ក្រមប្រៃសណីយ៍ខណ្ឌដង្កោ (១២៤០០) {| class="wikitable" |- ! ល.រ. ! សង្កាត់ ! អភិបាល ! ក្រមប្រៃសណីយ៍ |- | ១ | [[សង្កាត់ដង្កោ|ដង្កោ]] | ភួង គីមស៊ី្រ | ១២៤០១ |- | ២ | [[សង្កាត់ពងទឹក|ពងទឹក]] |អ៊ុយ សូនី | ១២៤០២ |- |៣ | [[សង្កាត់ព្រែកកំពឹស|ព្រែកកំពឹស]] |កន សុខេម | ១២៤០៣ |- | ៤ | [[សង្កាត់ស្ពានថ្ម|ស្ពានថ្ម]] |ជឺ គឹមហៃ | ១២៤០៤ |- |៥ | [[សង្កាត់រលួស|រលួស]] |តូច សារ៉ាត់ | ១២៤០៥ |- | ៦ | [[សង្កាត់ទៀន|ទៀន]] |ឌុច សុវណ្ណី | ១២៤០៦ |- | ៧ | [[សង្កាត់គងនយ|គងនយ]] |ស៊ឹម សុភ័ក្ត្រ | ១២៤០៧ |- | ៨ | [[សង្កាត់ព្រៃវែង|ព្រៃវែង]] |ស៊ីន រតនា | ១២៤០៨ |- | ១០ | [[សង្កាត់ព្រៃសរ|ព្រៃសរ]] | កែវ សាវឿន |១២៤១០ |- | ១២ | [[សង្កាត់ក្រាំងពង្រ|ក្រាំងពង្រ]] | កែវ ច័ន្ទបូរី |១២៤១២ |- | ១៣ | [[សង្កាត់ប្រទះឡាង|ប្រទះឡាង]] | យី វណ្ណឌី |១២៤១៣ |- | ១៤ | [[សង្កាត់សាក់សំពៅ|សាក់សំពៅ]] | ស៊ុយ សារ៉េត |១២៤១៤ |- | ១៥ | [[សង្កាត់ជើងឯក|ជើងឯក]] | គង់ ធឿន |១២៤១៥ |} ==ប្រវត្តិ== ឈ្មោះ "ដង្កោ" ត្រូវបានគេជឿថាមានប្រភពចេញពីឈ្មោះ "ដើមដង្កោ" ដែលជាប្រភេទដើមឈើម្យ៉ាងសម្បូរដុះនៅក្នុងតំបន់នេះកាលពីសម័យមុន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត តាមរយៈរឿងព្រេងនិទានក្នុងតំបន់ ឈ្មោះនេះក៏មានការពាក់ព័ន្ធនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការតាំងទីលំនៅរបស់ប្រជាជនតាំងពីសម័យបុរាណមកម៉្លេះ។ ==គ្រឹះស្ថានសិក្សា== ===រដ្ឋ=== *[[សាលាបឋមសិក្សា​ដង្កោ|សាលាមិត្តភាពកម្ពុជា-វៀតណាត]] *[[សាលាបឋមសិក្សា​ពងទឹក]] *[[សាលាបឋមសិក្សា​ព្រៃវែង]] *[[សាលាបឋមសិក្សា​ស្ពានថ្ម]] *[[សាលាបឋមសិក្សា​អរុណ​វ​តី]] *[[អនុវិទ្យាល័យដង្កោ]] *[[អនុវិទ្យាល័យទួលអម្ពិល]] *[[​វិទ្យាល័យ​ពងទឹក]] ===ឯកជន=== *[[សាលាអន្តរជាតិអាយអេសអេស]] ==សុខាភិបាល== *[[មណ្ឌលសុខភាពចំការដូង]] *[[មន្ទីរពេទ្យបង្អែក​ដង្កោ CPA1]] ==វត្តអារាម== *​[[វត្ត​កំពង់​ក្ដុល]] *[[វត្តជ្រោយបទុម]] ហៅ ព្រែកជ្រៃ *[[វត្តព្រៃវែង]] *[[វត្តព្រះធាតុ]] *[[វត្ត​ព្រះបាទ​ជាន់​ឯក]] ហៅ ជើងឯក *[[វត្តឫស្សីសាញ់]] *[[វត្តសំបួរមាស]] *[[វត្តអង្គមេត្រី]] *[[វត្តធុត្តុង្គ]]ហៅ វត្តចំការដូង *[[វត្តទួលសំរោង]] ក្នុងបុរីលឹមឈៀងហោរចំការដូង *[[វត្តសំបួរមាស]] *[[វត្តចំការខ្សាច់]] ==ផ្សារ== *[[ផ្សារថ្នល់បត់]] *[[ផ្សារសារឿន-យ៉ាន្នី]] ==ឯកសារយោង== *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/phnom_penh.html វិបសាយគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226132221/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/khmer/province/phnom_penh.html |date=2009-02-26 }} {{Reflist}} {{Geographic location|Northwest=[[ខណ្ឌកំបូល]]|North=[[ខណ្ឌមានជ័យ]]|West=[[ខណ្ឌកំបូល]]|East=[[ខណ្ឌមានជ័យ]]|South=[[ខេត្តកណ្តាល]]|Southeast=[[ខេត្តកណ្តាល]]|Northeast=[[ខណ្ឌមានជ័យ]]|Southwest=[[ខេត្តកណ្តាល]]|Centre=[[ខណ្ឌដង្កោ]]}} {{ស្រុកនៃកម្ពុជា}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខណ្ឌនៃកម្ពុជា|ដង្កោ]] [[Category:ភ្នំពេញ]] {{Cambodia-geo-stub}} {{ខណ្ឌ-សង្កាត់_ឃុំ-ភូមិ}} 44dx7kcm4ft6ab2rbmw563t4pqdd9qh 0 3101 335761 332959 2026-05-24T09:34:09Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335761 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកវ៉ារិន''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកវ៉ារិន | other_name = | native_name = Varin District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1714 Varin District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកវ៉ារិន | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១៤ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''ស្រុកវ៉ារិន''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Varin District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/varin-district |access-date=2026-01-15 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១៤០១ | [[ឃុំប្រាសាទ (ស្រុកវ៉ារិន)|ឃុំប្រាសាទ]] | Prasat | កញ្ចន់រុន, ទំនាបស្វាយ, កាប់ដៃ, ប្រាសាទ, វៀន |- | ១៧១៤០២ | [[ឃុំល្វាក្រាំង]] | Lvea Krang | គោកចាន់, ឧទ័យ, គោកកណ្តាល |- | ១៧១៤០៣ | [[ឃុំស្រែណូយ]] | Srae Nouy | ស្រែណូយ, ស្រែពោធិ៍, ល្វា, គោកវត្ត, ស្រែសមុទ្រ, វត្ត |- | ១៧១៤០៤ | [[ឃុំស្វាយស (ស្រុកវ៉ារិន)|ឃុំស្វាយស]] | Svay sa | អូរ, ស្វាយស, ឬស្សីធំ, ឬស្សីតូច, កំបោរ, ចារ |- | ១៧១៤០៥ | [[ឃុំវ៉ារិន]] | Varin | នេល, រំដួល, វ៉ារិន,គោកភ្នំ, គោកស្រុក |} ==ឯកសារយោង== {{reflist|2}} scfjxykezdlphli9pvhumd5g4c7zptz 0 4368 335671 294047 2026-05-23T12:15:14Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335671 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] rv0et3j5yhejk35uo4apett6zbpcpz9 0 4481 335673 294049 2026-05-23T12:15:34Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335673 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] rv0et3j5yhejk35uo4apett6zbpcpz9 0 4482 335672 294048 2026-05-23T12:15:24Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335672 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] rv0et3j5yhejk35uo4apett6zbpcpz9 0 4999 335740 133335 2026-05-24T09:01:36Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 សុត្តន្ត សិរីហ្វុង បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ]] ទៅ [[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]] 133335 wikitext text/x-wiki '''អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ''' (IATA: REP, ICAO: VDSR) គឺជាអាកាយាន្ដដ្ឋានធំទី២នៅក្នុងប្រទេស[[កម្ពុជា]]។ វាមានទីតាំងនៅក្នុងទឹកដីខេត្តសៀមរាប។ <div align="center"> <gallery> Image:Siem reap airport.JPG|ផ្លូវចូល Image:Siem Reap International Airport.jpg|មើលពីផ្លូវដែលយន្តហោះរត់ Image:Siem Reap Airport.jpg|សៀមរាប Image:Angkor Airways MD83 SiemReap Cambodia.jpg|ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អង្គរ </gallery> </div> [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាកាសយានដ្ឋាន]] n7csj59evlwj3u3y5o6dpb4yq0h3x7d 0 5014 335674 294050 2026-05-23T12:15:44Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335674 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] rv0et3j5yhejk35uo4apett6zbpcpz9 0 5043 335690 269183 2026-05-23T12:18:23Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៧]] 335690 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៧]] kux35awy2e5key0glaimkpdki2ei2vf 0 5044 335680 294052 2026-05-23T12:16:44Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335680 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] rv0et3j5yhejk35uo4apett6zbpcpz9 0 5045 335677 294051 2026-05-23T12:16:13Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335677 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] rv0et3j5yhejk35uo4apett6zbpcpz9 0 5049 335678 254333 2026-05-23T12:16:24Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335678 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5050 335688 254337 2026-05-23T12:18:03Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335688 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5051 335675 254331 2026-05-23T12:15:54Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335675 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5052 335691 254339 2026-05-23T12:18:34Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335691 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5053 335661 254328 2026-05-23T12:13:34Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335661 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5054 335662 254329 2026-05-23T12:13:43Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335662 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5055 335679 254334 2026-05-23T12:16:33Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335679 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5056 335689 254338 2026-05-23T12:18:13Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335689 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5057 335693 254341 2026-05-23T12:18:54Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335693 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5058 335694 254342 2026-05-23T12:19:04Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335694 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5059 335692 254340 2026-05-23T12:18:44Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335692 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5060 335695 294056 2026-05-23T12:19:14Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335695 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] rv0et3j5yhejk35uo4apett6zbpcpz9 0 5078 335792 328974 2026-05-24T11:56:00Z Asa MILAI 50298 335792 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musician | Name = ស៊ីន សុីសាមុត | Img = Sinn Sisamouth (cropped).jpg | Img_size = 350 | Landscape = yes | Background = solo_singer | Birth_name = ស៊ីន សុីសាមុត | រហ័សនាម = អធិរាជសម្លេងមាស | Blood = | School_background = | Birth_day = ២៣ សីហា ១៩៣៣ (ឆ្នាំរកា) | Birth_place = ខេត្តស្ទឹងត្រែង | Died = ១៨ មិថុនា ១៩៧៦ ពោធ៍ទន្លេ ស្រុកកោះធំ [[ខេត្តកណ្ដាល]] | birth_date = ២៣ សីហា ១៩៣៣ ឆ្នាំរកា | birth_place = ខេត្តស្ទឹងត្រែង | Origin = {{KHM}} | death_date = ១៨ មិថុនា ១៩៧៦ | Instrument = (កូដទ្រ) (ផ្លុំបុី) (គោះឈឹង) (កូដវីយូឡុង) និង (Mandolin) ប្រភេទកូនហ្គីតា | death_place = ពោធ៍ទន្លេ ស្រុកកោះធំ [[ខេត្តកណ្ដាល]] | Genre = | Occupation = អ្នកចម្រៀង និង ជាអ្នកនិពន្ធទំនុកច្រៀង អ្នកនិពន្ធទំនុកភ្លេង និង ជាអ្នកសម្រួលតន្ត្រី ជាតន្ត្រីករ និង ផលិតករខ្សែភាពយន្ត | Years_active = ១៩៥៣-១៩៧៦ | Label = ថាសចម្រៀង រាជសីហ៍ (១៩៥៣-១៩៥៥) ថាសចម្រៀង វត្តភ្នំ (១៩៥៦-១៩៦៥) | Production = ថាសចម្រៀង រាជសីហ៍ (១៩៥៣-១៩៥៥) ថាសចម្រៀង វត្តភ្នំ (១៩៥៦-១៩៦៥) | Associated_acts = | Influences = | URL = | Current_members = | Past_members = | Notable_instruments = }} '''ស៊ីន ស៊ីសាមុត''' ([[អង់គ្លេស]]: Sinn Sisamouth) កេីតនៅថ្ងៃទី២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៣៣ លោកគឺជា អ្នកនិពន្ធបទចម្រៀង និងជាអ្នកចម្រៀងខ្មែរដ៏ល្បីល្បាញ នាអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ៥០ ដល់ ៧០ ។ លោកមានរហស្សនាមថា '''អធិរាជសំឡេងមាស''' (Emperor of the Golden Voice) ដែលត្រូវបានបំពាក់មេដាយមាសកិត្តិយស ពីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទសម្ដេច នរោត្តម សីហនុ]]។ លោក "ស៊ីន ស៊ីសាមុត" ទទួលមរណៈភាពក្នុងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ខ្មែរក្រហម នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៦ ។ ភាពល្បីល្បាញរបស់លោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត បានពីទឹកដមសំឡេងដ៏ក្រអួនក្រអៅ ពីរោះរណ្ដំចិត្ត គួបផ្សំនឹងបទចម្រៀងមនោសញ្ចេតនាគ្រប់រស់ជាតិ អន្លង់អន្លោច សប្បាយ កម្សត់ខ្លោចផ្សារផ្សេងៗ ដែលជាស្នាដៃនិពន្ធផ្ទាល់របស់លោក និងជាមួយដៃគូអ្នកនិពន្ធដ៏ទៃទៀតក្នុងជំនាន់នោះ ដែលលោក "សុីន សុីសាមុត" មានបទចម្រៀងសរុប ១,២០០ បទ ក្នុងចំណោមបទចម្រៀងទាំងនោះ លោកក៏មានបទចម្រៀងផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរ ចំនួនជាង ៥០០ បទ ដោយស្មើនិង ៥០ អាលប៊ុម អាលប៊ុមដែលលោកបានច្រៀងនៅ '''ផលិតកម្មឆ្លងដែន''' មានចំនួន ២៥០ អាលប៊ុម '''ផលិតកម្មវត្តភ្នំ''' (Original) មានចំនួន ១៥៨ អាលប៊ុម '''ផលិតកម្ម Sayonara''' Cover ពីអ្នកចម្រៀងបរទេស មានចំនួន ៩០ អាលប៊ុម និង '''ផលិតកម្ម រស្មីពានមាស''' មានចំនួន ៥០ អាលប៊ុម ដែលជា Original Master Albums ។<ref>Margaret J. Goldstein (2004).[https://books.google.com.kh/books?id=zgI8kM-YevYC&dq=Sinn+Sisamuth.&source=gbs_navlinks_s Cambodia in Pictures Visual geography series].Twenty-First Century Books.p.80 [[ISBN]]: 0822519941</ref> ==ជីវប្រវត្តិ== === ជីវិត​ចាប់ផ្ដើម === លោក '''ស៊ីន ស៊ីសាមុត''' កើត​នៅ​ថ្ងៃ ២៣ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៣៣ នៅ​[[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] ។ លោក​ជា​កូន​ប្រុស​ពៅ​និងមានបង​ប្អូនចំនួន ៤នាក់​ (ប្រុស ២ ស្រី ២) ឪពុករបស់​លោកឈ្មោះ '''ស៊ីន លាង''' ជានាយទាហ៊ានប្រចាំ [[ខេត្តបាត់ដំបង]] នៃ​ទាហានបដិវដ្តន៍ ប្រឆាំង ​អាណានិគមន៍​បារាំង ហើយ ​ឪពុក​របស់​លោក បាន​លា​ចាក​លោក​ ដោយ​ជំងឺប្រចាំកាយ ចំណែកឯម្ដាយលោក ឈ្មោះ '''ស៊ីន ប៊ុនលឿ''' ដែល​ជា​កូន​កាត់​​[[ឡាវ]]-[[ចិន]] ។ ក្រោយពេលឪពុករបស់លោកសាមុត មរណៈភាពមិនយូរប៉ុន្មាន ​ម្តាយ​របស់​លោក ក៏​​រៀប​[[អាពាហ៍ពិពាហ៍]] ម្ដងទៀត ​និងបានបន្សល់​ទុក​នូវ​កូន ២ នាក់​​ទៀត ។ លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត បាន​ចូល​រៀន​នៅ​សាលាបឋមសិក្សានៃទីរួមខេត្ត នា[[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] ពេលលោក​អាយុ ៧ ឆ្នាំ ។ លោកបានរៀនឧបករណ៍តន្ត្រី (កូដទ្រ) (ផ្លុំបុី) និង (គោះឈឹង) ពីជីតារបស់លោក ដោយមាននិស្ស័យជាអ្នកសិល្បៈ លោកក៏បានហាត់រៀនបទចម្រៀង មហោរី ចម្រៀងអាយ៉ៃ ចម្រៀងយីកេ ចម្រៀងចាបុី ចម្រៀងល្ខោនបាសាក់ ផងដែរ ។ ក្រោយពេលបញ្ចប់ការសិក្សានៅ អនុវិទ្យាល័យនា ខេត្តស្ទឹងត្រែង លោកបានទៅរៀនបន្តនាក្រុង[[ភ្នំពេញ]] ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥១ ជាមួយម្ដាយមីងរបស់លោក ។ ដោយសារតែលោក មាននិស្ស័យផ្នែកសិល្បៈលោកបានសុំគ្រូឡើងច្រៀងចម្រៀង ជាញឹកញាប់នៅក្នុងថ្នាក់រៀន ទេពកោសល្យ របស់លោកបានឈានទៅបង្កើតក្រុមចម្រៀងផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២ ដែលមានសមាជិកនៃក្រុមចម្រៀង ៦នាក់ ដែលសុទ្ធតែជាមិត្តរួមថ្នាក់របស់លោក ដែលក្រុមរបស់លោកមានឈ្មោះថា "រស្មីព្រះច័ន្ទ" ។ ក្រុមចម្រៀងរបស់លោក ចាប់ផ្ដើមល្បីទូទាំងសាលា នាក្រុងភ្នំពេញរហូតដល់ខាងផលិតកម្ម "រាជសីហ៍" ប្រចាំវិទ្យុជាតិកម្ពុជា អញ្ជើញក្រុមរបស់លោកទៅចូលច្រៀងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ពេលនោះហើយដែលលោក សុីន សុីសាមុត បោះជំហានទៅក្នុងវិថីសិល្បៈនាពេលនោះរហូតដល់រូបលោកអស់ជីវិតក្នុងរបបវាលពិឃាតប៉ុល ពត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦ ។<ref>{{cite web |url= https://nexusmanager.com/site/article.php?tag=6a5dde-sinn-sisamouth-documentary |title= Sinn Sisamouth Documentary |last= |first= |date= 2004 |website= nexusmanger.com |publisher= The Sinn Sisamouth Documentary Project We Love Long Beach, CA Documentary |access-date= 2 May 2015 |quote= Rock on Film and tagged Cambodia, Cambodia pop culture, Don't Think I've Forgotten: Cambodia's Lost Rock and Roll, John Pirozzi |archivedate= 4 តុលា 2021 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20211004062220/https://nexusmanager.com/site/article.php?tag=6a5dde-sinn-sisamouth-documentary |url-status= dead }}</ref> '''ភាពជោគជ័យ និង សមិទ្ធិផល''' {| class="wikitable" style="text-align:center;" | width="1%" height="5" | <span style="color:#000080;">'''ឆ្នាំ'''</span> | width="10%" height="15" | <span style="color:#000080;">'''ប្រភេទពាន'''</span> | width="8%" height="10" | <span style="color:#000080;">'''កំណត់ត្រា'''</span> | width="5%" height="5" | <span style="color:#000080;">'''លទ្ធផល'''</span> | width="10%" height="15" | <span style="color:#000080;">'''ស្ថាប័នផ្សព្វផ្សាយ'''</span> |- | 1953 | Top 1 Singer of​ Cambodia | Top of​ Cambodia National Radio | {{color box|Green|Won|White}} | Radio National of Kampuchea <ref>{{cite web |url= https://pdfroom.com/books/sounding-the-spirit-of-cambodia-the-living-tradition-of-khmer-music-and/Zavd99DAdKD/amp |title= ABSTRACT Sounding The Spirit of Cambodia: The Living Tradtion of Khmer Music And Dance Drama in A Washington, DC Community |last= |first= |date= 2004 |website= drum.lib.umb.edu |publisher= Professor Carol E.Robertson School of Music |format= PDF |access-date= |quote= Joaana Theresa Pecore Doctor of Philosophy |archivedate= 2021-10-04 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20211004063720/https://pdfroom.com/books/sounding-the-spirit-of-cambodia-the-living-tradition-of-khmer-music-and/Zavd99DAdKD/amp |url-status= dead }}</ref> |- | 1955 | National Choir Awards | Cambodia National Band | {{color box|Green|Won|White}} <br> [[File:KHM Royal Order of Sahametrei - Knight.png|60px]] | Royal Palace Orchestra By Queen <BR> Sisowath Kosamak <ref> {{cite book |last= |first= |author= Suppya Hélène Nut |date= 2015 |title= "Lokhon Luang", the Cambodian Court Theatre: Toward a Decline of Women's Supremacy? |url=https://www.jstor.org/stable/24737039 |location= |publisher= Asian Theatre Journal Vol. 32, No. 2 University of Hawai'i Press |page= 416-439 |isbn=}}</ref> |- | 1962 | Artist of The Year | Asian Academy Music Award | {{color box|Pink|Nominated|Black}} | Beijing, China <br> (30 Countries Joined) |- | 1963 | Best Male Singer <br> (Champa Battambang) | Cambodia Artist National Song | {{color box|Green|Won|White}} | [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Chaktomuk_Conference_Hall#:~ Chaktomok Theatre] <ref> {{cite web |url=https://argotpictures.com/|title= "Don’t Think I’ve Forgotten: Cambodia’s Lost Rock and Roll" |last= |first= |date= 2014 |website= argotpictures.com |publisher= ARGOT PICTURES PRESENTS |format=PDF |access-date= |quote=}} </ref> |- | 1966 | Emperor of the Golden Voice | Got Gold Medal | {{colorbox|Gold|Nominated}} <br> [[File:KHM Medal of Norodom Sihanouk - gold.png|60px]] | By King Norodom Sihanouk <ref> {{cite web |url= https://www.theguardian.com/music/2007/may/20/worldmusic.features|title= A voice from the killing fields |last= |first= |date= |website= theguardian.com |publisher= Journalist and writer Nik Cohn's feature on Elvis Presley ('The Greatest Gigs of All Time') appeared in OMM41 |access-date= 19 May 2007|quote= Nik Cohn, The Guardian News }} </ref> |- | 1969 | Best Male Artist | Cambodia National Academy Awards | {{color box|Green|Won|White}} | Preah Suramrit Theatre <br> Phnom Penh <ref> {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2015/04/12/movies/dont-think-ive-forgotten-a-documentary-revives-cambodias-silenced-sounds.html |title=‘Don’t Think I’ve Forgotten,’ a Documentary, Revives Cambodia’s Silenced Sounds |last= |first= |date= |website= nytime.com |publisher= The New York Times |access-date= 9 April 2015 |quote= By Ben Sarario}} </ref> |- | 2015 | [https://m.imdb.com/title/tt2634200/awards?ref_=m_tt_awd Video Source Award] (imdb) | Don't Think I've Forgotten: Cambodia's Lost Rock & Roll | {{color box|Pink|Nominated|Black}} | Houston Cinema Arts Festival <ref> {{cite web |url=https://asiasociety.org/texas/events/screen-asia-don%E2%80%99t-think-i%E2%80%99ve-forgotten-cambodia%E2%80%99s-lost-rock-and-roll |title= Screen Asia: "Don’t Think I’ve Forgotten: Cambodia’s Lost Rock and Roll" |last= |first= |date= 2015 |website= Asia Society.org |publisher= Houston Cinema Arts Festival |access-date= |quote=}} </ref> |- | 2018 | CROSSCUT ASIA #05 Lineup | Don't Think I've Forgotten: Cambodia's Lost Rock & Roll | {{color box|Pink|Nominated|Black}} | [https://2018.tiff-jp.net/en/ Tokyo International Film Festival] <ref> {{cite web |url=https://jfac.jp/en/culture/events/e-crosscut-asia-05/ |title= 31th Tokyo International Film Festival (TIFF) |last= |first= |date= 2018 |website= Asia center JAPANFOUNDATION |publisher= |access-date= |quote=}} </ref> |} ==អាជីពតន្ត្រី (ទសវត្សរ៍ ១៩៥០)== នៅអំឡុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ក្រោយពេលលោក សុីន សុីសាមុត មានឱកាសចូលច្រៀងក្នុង ស្ថានីយ៍វិទ្យុជាតិកម្ពុជា ([[អង់គ្លេស]]: [https://www.rnk.gov.kh/ Radio National Kampuchea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226034436/https://rnk.gov.kh/ |date=2021-02-26 }}) ហៅកាត់ថា '''(R)''' លោកបង្ហើរសំនៀង ជាប្រភេទបទភ្លេងមហោរី នៃ [[របាំត្រុដិ]] ដើម្បីច្រៀងអបអរក្នុង [[ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ]] បទចម្រៀងដើមដំបូងគេមានចំណងជើងថា (បងច្រៀងហៅអូន) ក្នុងអាលប៊ុម ទី១ នៃផលិតកម្ម "រាជសីហ៍" បន្ទាប់មកលោក សុីន សុីសាមុត បានច្រៀងនូវបទចម្រៀងដើមដំបូង នៃចង្វាក់រាំវង់ដំបូងគេបង្អស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺបទ '''រាំវង់ឯករាជ''' បន្ទាប់ពីប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលឯករាជពីប្រទេស[[បារាំង]] នៅថ្ងៃទី ៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៣ ។ លោក សុីន សុីសាមុត បានបន្តច្រៀងក្នុងវិទ្យុជាតិ និងបានចេញនៅបទចម្រៀងជាបន្តបន្ទាប់ ដែលជាប្រភេទបទចម្រៀងដូចជា៖ បទចម្រៀង មហោរី ចម្រៀងអាយ៉ៃ ចម្រៀងយីកេ ចម្រៀងចាបុី និងចម្រៀងល្ខោនបាសាក់ ភាពបុិនប្រសពរបស់លោកត្រូបាន ក្រសួងឃោសនាការ អញ្ញើញលោកឱ្យចូលច្រៀង ក្នុងវង្សភ្លេងព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៥ ហើយលោកក៏ទទួលបានពានរង្វាន់ក្រុមចម្រៀងជាតិ ([[អង់គ្លេស]] National Choir Awards) បំពាក់ថ្នាក់ជាកិច្ច កិត្តិយស សហមេត្រីភាព ដែលជារាជព្រះទាន របស់ព្រះមហាក្សត្រីយានី [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ]] នារីរ័ត្នសេរីវឌ្ឍនា ក្នុងពេលនោះផងដែរ ។<ref> {{cite book |last= |first= |author= Jeffery Dyer |date= 2001 |title= Popular Song, Melodies from the Dead: Moving beyond Historicism with the Buddhist Ethics and Aestheties of Pin Peat and Cambodian Hip Hop |url=https://www.mdpi.com/2077-1444/11/11/625 |location= |publisher= Department of Musicology and Ethnomusicology, Boston University, Boston, MA 02215, USA |quote= mdpi.com 7 November 2020|page= |isbn=}} </ref> ==អាជីពតន្ត្រី (ទសវត្សរ៍ ១៩៦០)== នៅឆ្នាំ ១៩៦៣ លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត ចាប់ផ្តើមថតចម្រៀងអោយ[[ផលិតកម្មវត្តភ្នំ]]។ បទចំប៉ាបាត់ដំបង បានឆក់យកបេះដូងអ្នកស្តាប់នៅទូទាំងប្រទេស។ នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍មួយរៀបចំឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៧១ ដោយ[[ទូរទស្សន៍សាធារណរដ្ឋ]] អ្នកសម្ភាសន៍លោកបានរំលឹកឡើងថា បទចំប៉ាបាត់ដំបង នេះជាបទដំបូងគេបង្អស់ដែលចាក់ផ្សាយតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍នេះ ដើម្បីអបអរសាទរពិធីសម្ភោធ​ស្ថានីយ៍របស់ខ្លួន​នៅឆ្នាំ១៩៦៥។ កិត្តិសព្ទរបស់លោកឡើងដល់កំពូលនៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍៦០។ លោកបានចូលរួមថត​បទចម្រៀងថ្វាយ[[នរោត្តម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម-សីហនុ]] ដូចជា បទរាត្រីដែលបានជួបភ័ក្រ និង បទភ្នំពេញ។ នៅចុងទសវត្សរ៍៦០ និងដើមទសវត្សរ៍៧០ លោកចាប់ផ្តើមថតបទចម្រៀងដាក់ក្នុងភាពយន្តពេញ​និយមមួយចំនួននាសម័យនោះ មាន រឿងអនអើយស្រីអន រឿងទិព្វសូដាច័ន្ទ និង រឿងថាវរីមាសបង។ ក្នុងរឿងពៅឈូកស ដឹកនាំថត​ដោយលោក [[ទា លឹមកាំង|ទា-លឹមកាំង]] សំដែងដោយ លោក [[ជា យុទ្ធថន|ជា-យុទ្ធថន]] និង អ្នកស្រី [[ឌី សាវ៉េត|ឌី-សាវ៉េត]], បទនាវាជីវិត របស់លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត កាន់តែធ្វើអោយផ្ទៃរឿងកាន់​តែកម្សត់។ បទនាវាជីវិត បន្ទរឡើងនៅក្នុងឈុតសង្វាត (សំដែងដោយ លោក [[ជា យុទ្ធថន|ជា-យុទ្ធថន]]) ចេញទូកចាកចោលនាងពៅឈូកស ​(សំដែងដោយអ្នកស្រី [[ឌី សាវ៉េត|ឌី-សាវ៉េត]])​អោយនៅកណ្តោចកណ្តែង។ នៅក្នុងជីវិតសិល្បៈរបស់លោក លោកធ្លាប់ថតបទចម្រៀងឆ្លងឆ្លើយជាមួយអ្នកចម្រៀងស្រីជាច្រើនមាន​ដូចជា អ្នកស្រី [[ម៉ៅ សារ៉េត|ម៉ៅ-សារ៉េត]] អ្នកស្រី [[កែវ សិដ្ឋា|កែវ-សិដ្ឋា]] អ្នកស្រី [[ឈុន វណ្ណា|ឈុន-វណ្ណា]] អ្នកស្រី [[ហួយ មាស|ហួយ-មាស]] អ្នកស្រី [[រស់ សេរីសុទ្ឋា|រស់-សេរីសុទ្ធា]] និង អ្នកស្រី [[ប៉ែន រ៉ន|ប៉ែន-រ៉ន]]។ អ្នកស្រី [[ម៉ៅ សារ៉េត|ម៉ៅ-សារ៉េត]] ជាអ្នកចម្រៀងស្រីដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំង​ប្រទេសដំបូងគេចាប់ពី[[កម្ពុជា]]បានឯករាជ្យ។ បទចម្រៀងល្បីរបស់អ្នកស្រីគឺ បទសំបុត្រក្រោមខ្នើយ និងបទអោយអូនអស់ចិត្ត។ អ្នកស្រី [[ប៉ែន រ៉ន|ប៉ែន-រ៉ន]] ចាប់ផ្តើមថតចម្រៀងជាមួយលោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត នៅឆ្នាំ ១៩៦៦។ អ្នកស្រី [[រស់ សេរីសុទ្ឋា|រស់-សេរីសុទ្ធា]] ចាប់អាជីពសិល្បៈករនៅឆ្នាំ ១៩៦៧ ជាមួយនឹងបទស្ទឹងខៀវ។ សំឡេងស្រួយស្រេះរបស់អ្នកស្រីសក្តិសមឥតខ្ចោះជាមួយសំឡេងធ្ងន់ក្រអួនរបស់លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត។ ==អាជីពតន្ត្រី (ទសវត្សរ៍ ១៩៧០)== ប្រជាប្រិយភាពរបស់លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត បានធ្វើអោយលោកមិនអាចនិពន្ឋបទភ្លេងអោយទាន់​តម្រូវការអ្នកគាំទ្រលោក។ ហេតុនេះលោកក៏ចាប់ផ្តើមយកបទរបស់កវីផ្សេងទៀតមកច្រៀង។ ដំបូងលោកច្រៀងបទនិពន្ធរបស់ លោក [[ពៅ ស៊ីផូ|ពៅ-ស៊ីផូ]] លោក [[ស្វាយ សំអឿ|ស្វាយ-សំអឿ]] លោក [[ម៉ា ឡៅពី|ម៉ា-ឡៅពី]] លោក [[មែរ ប៊ុន|មែរ-ប៊ុន]] (មិត្តស្និទស្នាលរបស់លោក) និងលោក [[ហាស់ សាឡន|ហាស់-សាឡន]]។ ពីឆ្នាំ ១៩៧០ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥ ភាគច្រើនលោក​ច្រៀង​បទនិពន្ធដោយលោក[[វ៉ោយ ហូរ|វ៉ោយ-ហូរ]]។ ទោះជាលោកច្រៀងបទដែលនិពន្ធដោយ​អ្នកដទៃ បទចម្រៀងរបស់លោកនៅតែមានប្រជាប្រិយភាព។ ព្រមជាមួយបទចម្រៀងផ្ទាល់ខ្លួន លោកក៏បានយកទំនុកភ្លេង​បរទេសមកច្រៀង​ជាខ្មែរដែរ។ ដូចជា [https://www.youtube.com/watch?v=2603avtBUrc បទបងនៅតែចាំ] តាមលំនាំបទ [https://www.youtube.com/watch?v=hRXb7K7k7bQ The House of the Rising Sun], បទ[https://www.youtube.com/watch?v=3RteZDU1fns ខ្ញុំស្រលាញ់ស្រីតូច] លំនាំបទ [https://www.youtube.com/watch?v=thkPgKpozH8 Black Magic Woman]។ ក្រៅពីនោះលោកតែងបទដោយខ្លួនឯង ដែលមានរឿងខ្លះជារឿងផ្ទាល់របស់លោក មានបទខ្លះជារបស់មិត្តភក្តិ មកដំណាលប្រាប់លោកឱ្យលោកតែងឱ្យគេ ។ ហេតុនេះហើយទើបរៀងរាល់ថៃ្ងតាំងពីព្រឹកព្រលឹមគឺ មានមនុស្សអង្គុយចាំលោកនៅមុខផ្ទះរួចជាស្រេច ដើម្បីសុំឱ្យជួយលោកតែងបទពីជីវិតឬពីការឈឺចាប់ណាមួយរបស់គេ ។ ចំពោះសំណូមពរនេះ លោកតែងដោះស្រាយឱ្យជាហូរហែដែរ ទើបបទរបស់លោកភាគច្រើនវាខ្លីមួយបទមែន តែវាបានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញពីវិបត្តិមួយយ៉ាងធំ ពីព្រឹត្តិការណ៍ធំណាមួយឬពីដំណើរជីវិតរបស់មនុស្សម្នាក់តាំងពីដើមរហូតដល់ចប់ ហើយពោរពេញដោយមនោសញ្ចោតនា​យ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៀតផង។ នៅក្រោយមកទៀត លោកស៊ីន ស៊ីសាមុត​ថតអាល់ប៊ុមអោយ[[ផលិតកម្មច័ន្ទឆាយា]] និង[[ផលិតកម្មហេងសេង]]។ លោកក៏សរសេរចម្រៀងអោយផលិតកម្មភាពយន្តផ្សេងៗផងដែរ។ រហូតមកទល់ឆ្នាំ១៩៧២ លោកបានលក់ចម្រៀងជាង១ពាន់បទ​អោយផលិតកម្មនានា។ រហូតដល់ការដួលរលំនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរនៅឆ្នាំ១៩៧៥ លោកបានថតចម្រៀងប្រហែល១ពាន់បទទៀត។ បន្ទាប់ពី[[រដ្ឋប្រហារលន់នល់|រដ្ឋប្រហារ]]ថ្ងៃទី១៨ មីនា ១៩៧០ លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត​បានចាកចោលវង់ភ្លេងព្រះរាជទ្រព្យ ទៅការិយាល័យទី៥នៃក្រសួងអគ្គសេនាធិការកងទ័ពជាតិសាធាណរដ្ឋខ្មែរ។ លោកបានធ្វើការនៅការិយាល័យទី៥រយៈពេល១ឆ្នាំ រួចក៏ចូលក្នុងក្រុមតន្ត្រីក្រសួង​ក្នុងឋានៈជាអនុសេនីយ៍ទោ។ នៅមុនពេលខ្មែរក្រហមកាន់កាប់ លោកបានឡើងឋានៈដល់អនុសេនីយ៍ឯក។ នៅសម័យលន់នល់ លោកចាប់ផ្តើមច្រៀងចម្រៀងឃោសនាអោយសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។ នៅក្នុងកម្មវិធីទូរទស្សន៍នៅឆ្នាំ១៩៧១ លោកច្រៀងបទគាំទ្ររបបសាធារណរដ្ឋ ក្នុងសម្លៀកបំពាក់​យោធាដោយ​ពាក់​មួកកន្តិបបិតបាំងថ្ងាសឆកបន្តិចរបស់លោក។ លោកបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍​ជាថ្មីម្តងទៀតជាមួយអ្នករាំរបាំព្រះរាជទ្រព្យម្នាក់។ នៅពេល[[ខ្មែរក្រហម]]វាយបានភ្នំពេញនៅខែមេសា ១៩៧៥ លោកត្រូវ​បានគេជម្លៀសចេញពីក្រុងជាមួយប្រជាពលរដ្ឋរាប់លានអ្នកទៀត។ លោកត្រូវពួក​[[ខ្មែរក្រហម]]សម្លាប់បន្ទាប់ពីលោកថតបទចម្រៀងអោយពួកវារួចហើយ។ ==កេរ្តិ៍ឈ្មោះ== ==ជីវិត​ឯកជន== លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត មិនដែលមានទំនាក់ទំនងស្នេហាអោយបានច្បាស់លាស់ជាមួយអ្នកណាទេ។ ដោយសារតែលោកមានមហិច្ឆតាខ្ពស់​និងបូជាខ្លួនសម្រាប់ចម្រៀង ហេតុនេះលោកមិនមានពេលសម្រាប់មានស្នេហាផ្អែមល្អែមទេ។ ទំនាក់ទំនងរបស់លោកជាមួយស្រីៗ ទំនងជាគ្រាន់តែត្រឹមជាមិត្តជាជាងស្នេហា។ លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត​រៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍២ដង។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាលាវេជ្ជសាស្ត្រ លោករៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយអ្នកស្រី ខាវ-ថងញ៉ុត ដែលជាបងប្អូនជីជូនមួយជាមួយលោក តាមការចាត់ចែងរបស់មេបា។ ពួកលោកមានបុត្រាបុត្រី​​៤​នាក់មានដូចជា សុិន យុទ្ធនា សុិន ច័ន្ទឆ័យា សុិន វ៉ាន់ថា សុិន ប្រាសាទសង្វា។ ទោះបីជាលោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត​មានទេពកោសល្យ​និងធ្វើការខ្លាំងផ្នែកចម្រៀងនិងតន្ត្រីក៏ដោយ ប្រាក់ចំណូលរបស់លោកមានកម្រិតមធ្យម បើប្រៀបធៀបនឹងអ្នកល្បីៗផ្សេងទៀត។ ទោះជាលោកជាអ្នកចម្រៀងមានប្រជាប្រិយបំផុតនៅសម័យនោះក៏ដោយ ក៏លោកមិនអាចក្លាយជាអ្នកមានមហាសាលម្នាក់ដែរ។ លោកមានជីវភាពមធ្យម ដោយសារប្រាក់ចំណូលបានមកតែពីទេពកោសល្យនិងការងារចម្រៀងនិងតន្ត្រីរបស់លោកសុទ្ធសាធ គ្មានចំណូលអ្វីមកពីក្រៅទៀតទេ។ លុយកាក់របស់លោកត្រូវបានស្វះស្វែងរកដោយសេចក្តីព្យាយាម និងសន្សំសំចៃរហូតដល់លោកសង់បានវីឡាធុនមធ្យមមួយនៅទួលទំពូងដែលមានឈ្មោះថា វីឡាសូក្រាត។ ប៉ុន្តែប្រាក់ចំណូលរបស់លោក៏អាចអោយលោកដូររថយន្តវ៉ុលវ៉ាហ្គិន (Volkswagen)ពណ៌ខៀវផ្ទៃមេឃ យករថយន្តមែរសឺដែស (Mercedes 220D)ពណ៌ខៀវបាន។ ជាទូទៅ ជីវិតរបស់លោកគឺសាមញ្ញណាស់ ដោយចំណាយពេលភាគច្រើនសម្រាប់ធ្វើការងារ។ ដោយសារតែប្រាក់ចំណូលបានពីសិល្បៈរបស់លោក​មានកម្រិតមធ្យម លោកបានហាមប្រាមកូនៗរបស់លោកមិនអោយចាប់អាជីពជាសិល្បករចម្រៀងតន្ត្រីទេ។ លោកបានពន្យល់ដល់លោក ស៊ីន-ច័ន្ទឆាយ៉ា ដែលជាកូនប្រុសរបស់លោកថា អាជីពជាអ្នកចម្រៀងគ្មានតម្លៃទេ។ ទោះជាកូនៗរបស់លោកបង្ហាញទេពកោសល្យផ្នែកចម្រៀងក៏ដោយ ក៏ស៊ីន-ស៊ីសាមុតមិនដែលជួយលើកទឹកចិត្ត​ឬជួយបង្ហាត់បង្រៀនកូនៗ​ពីសិល្បៈតន្ត្រីនិងចម្រៀងដែរ។ បន្ទាប់ពីសម័យខ្មែរក្រហម មានតែកូនស្រីម្នាក់និងកូនប្រុសម្នាក់ទេដែលរស់រានមានជីវិត។ ជីវិតគ្រួសាររបស់លោកចាប់មានភាពរកាំរកូសដោយសារ​សម្ពាធពីអាជីពនិងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់លោក។ ភរិយារបស់លោកបានចាកចោលលោកទៅបួសជាដូនជី ពេលលោកស្រីមានអាយុ៣០ឆ្នាំ។ ==កាតាឡុកតន្ត្រី អាលប៊ុមដៃគូ (Partner Albums )== '''បទឆ្លងឆ្លើយជាមួយ [[រស់ សេរីសុទ្ឋា]]''' <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * កែវបញ្ចពណ៌ * កូឡាបស្នេហា * កុំឃាត់បងអី * កំលោះភ្នំពេញក្រមុំបាត់ដំបង * ក្រមុំខ្មែរលើ * ក្លិនផ្កាព្រៃភ្នំ * ខូចម្តុំណា * ខ្លាចតែខុស * គូព្រេងនិស្ស័យស្នេហ៍ * គំនួចវាយោរ * គ្មានអ្វីធំជាងស្នេហាយើង * ចង់តែខាំហែក * ចង់បានផ្កាអ្វី? *​ ចំរៀងគូស្នេហ៍ * ច័ន្ទរះកណ្តាលថ្ងៃត្រង់ * ច័ន្ទរះក្នុងរាត្រី * ចិត្តបងរឹងដូចថ្ម * ចិត្តមួយថ្លើមមួយ * ចិត្តឥតល្អៀង * ចោរលួចចិត្ត * ជំនោរត្រជាក់ * ជំរកភក្តី * ជំរកស្នេហ៍ * ឈូករ័ត្នមាសបង * ថ្មគោលស្រមោលស្នេហ៍ [https://www.youtube.com/watch?v=YvpXkhkcApg// ស្តាប់][https://www.youtube.com/watch?v=u-prvdQFhTk// ច្រៀង] * ដួងព្រះចន្ទ្រា * ឋានសុបិន្តស្នេហ៍ * ឋានសួគ៌នៃយើង * ឋានៈ​ផ្សេងចិត្ត​ផ្សេង * ទារុណកម្មនាងនាគ * ទូកបងអ៊ុំស្កាត់ * ទេសភាពព្រលឹម * នួនល្អងព្រមទៅ * បឋមវ័យស្នេហា * បងស្មោះលុះក្ស័យ * បុប្ផាឋានសួគា * បំពេរទិព្វសូដាច័ន្ទ * បោះឈូង * ប្រស្នារបួនខ * ផ្កាអង្គារបុស្ស * ផ្កាអើយផ្កាពុទ្រា * ផ្គរលាន់ឯត្បូង * ព្រះជិនវង្សកុសលបុប្ផា * ព្រះជិនវង្សបុទុមសូរិយា * ភក្តីស្នេហា * មួយកំផ្លៀងអនុស្សាវរីយ៍ * យប់យន់ទន់ត្រជាក់ * យើងកុំភ្លេចគ្នា * យើងទៅបោះឆ្នោត[https://m.youtube.com/watch?v=PyCEB2B0noA&feature=youtu.be// ស្ដាប់]<ref> ក្រុមព្រះសុរិយា </ref> * យើងព្រាត់គ្នាហើយ * រសស្នេហ៍ឧត្តម * រួមស្នេហ៍លោកីយ៍ * លាហើយកូឡាបបាត់ដំបង * សុបិន្តឋានស្នេហ៍ * សុបិន្តសួគា៏​ * សុភាមាសបង * ស្ដេចដំរីស * ស្ទឹងពោធិ៍សាត់ * ស្នេហ៍បងនិងអូន * ស្នេហាចំប៉ាមាស * ស្នេហាព្រះថោងនាងនាគ * ស្នេហាព្រះលក្សិនវង្ស * ស្រណោះអូរជ្រៅ * ស្វាយមួយមែក * អូនកើតឆ្នាំអី * អក្ខរាលោហិត * អនិច្ចាកាយងងឹត * អាទិត្យសុវណ្ណច័ន្ទកេសរ * អាប៊ុលកាសេម * អាយុមិនអស់មិនស្លាប់ * ឯណាព្រហ្មចារី * ឱ! ស្នេហ៍អើយ! * ឱអ្នកគ្រូពេទ្យអើយ </div> '''បទឆ្លងឆ្លើយជាមួយ [[ប៉ែន រ៉ន]]''' *​ កម្សាន្តគង្គារ *​ កុំឆ្លើយថាទេ *​ កេតសង្វាមាសបង * ​កូនកាត់បីសាសន៍ *​ ចិញ្ជៀនត្បូងប្រាំ *​ ចិត្តត្រជាក់ * ​ចិត្តស្មោះដូចគ្នា *​ ជម្រកស្នេហ៍ *​ ជីវិតកវីតន្រ្តីស្នេហ៍ * ​ជួយរុញឡានបន្តិច *​ ជើងមេឃពណ៏ស *​ ញញឹមទាំងចុកឈាម [https://www.youtube.com/watch?v=c-dLtiXnyBo// ស្ដាប់] *​ តន្ត្រីធម្មជាតិ *​ ទឹកជ្រោះអនុស្សាវរីយ៍ * បណ្ដែតក្បូនលេង[https://www.youtube.com/watch?v=_o9O6SqLmNk// ស្ដាប់] * ​មន្ថាមាសបង * មិនបានចុះអត្តាស៊ីវិល *​ រូបពីរជីវិតមួយ *​ លាហើយកុលាបលង្វែក *​ សម្ផស្សច័ន្ទគ្រឿហ្វា * ​សុំស្នេហ៍ព្រះពាយផាត់ * ស្រីឆ្នាស់ប្រុសឆ្នើម * ​ស្អប់ស្រីញ៉ាំស្រា * ស្នេហ៍ដូចជើងមេឃ * អារុណរះ * អាកាសសមុទ្រខ្មែរ[https://m.youtube.com/watch?v=0DpbftHrXas// ស្ដាប់] *​ អ្នកបើកត្រាក់ទ័រខ្វះស្នេហ៍ ==កេរ្តិ៍ដំណែល== ការកត់ត្រាជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់ លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត ភាគច្រើនត្រូវបានបំផ្លាញដោយរបបខ្មែរក្រហមក្នុងកិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួនដើម្បីលុបបំបាត់ឥទ្ធិពលបរទេសចេញពីសង្គមកម្ពុជាឬត្រូវបានបាត់បង់ដោយសារការពុកផុយ។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏អ្នកប្រមូលនិងសហគ្រិនបានរកឃើញនិងថតចម្លងឯកសារថតចម្លងខ្លះរបស់គាត់បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហមក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩។ ដោយសារតែឥទ្ធិពលរបស់លោកលើតន្ត្រីខ្មែរពិតជាអស្ចារ្យ នោះគឺស៊ីន ស៊ីសាមុតនៅតែជាឈ្មោះគ្រួសារមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាហើយនៅតែមានប្រជាប្រិយភាពរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ គាត់មានភាពល្បីល្បាញយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងខ្សែភាពយន្តឯកសារឆ្នាំ ២០១៥ ស្តីពីប្រវត្តិសាស្ត្រតន្ត្រីប្រជាប្រិយរបស់ខ្មែរ [[កុំស្មានបងភ្លេច ខ្មែរបាត់បង់តន្ត្រីរ៉ក់]]ដែលក្នុងនោះបទសម្ភាសន៍ជាច្រើនពណ៌នាថា លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត ជាតន្ត្រីករខ្មែរសំខាន់បំផុតគ្រប់ពេល។ ខ្សែភាពយន្តនេះយកចំណងជើង ចេញពីបទចម្រៀងលោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត [[កុំស្មានបងភ្លេច]]។ ខណៈដែលស៊ីសាមុតត្រូវបានគេជឿជាក់ថាបាននិពន្ធបទចំរៀងបានច្រើនជាងមួយពាន់បទចម្រៀងជាច្រើនត្រូវបានបាត់បង់ខណៈដែលបទខ្លះទៀតត្រូវបានគេថតចម្លងនិងលក់ដោយមិនមានផលប្រយោជន៍អ្វីដល់គ្រួសាររបស់គាត់។ ប្រទេសកម្ពុជាបានអនុម័តច្បាប់រក្សាសិទ្ធិលើកដំបូងរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគ្រួសារទាមទារសិទ្ធិបញ្ញារបស់សិល្បករជាលើកដំបូង។ នៅឆ្នាំ ២០១៤ ក្រុមគ្រួសាររបស់លោកស៊ីសាមុតបានផ្តល់ភស្តុតាងនៃការតែងនិពន្ធហើយត្រូវបានប្រគល់សិទ្ធិជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើបទចម្រៀងចំនួន ១៨០ បទ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះតទទួលបានមានការអបអរសាទរនិងការប្រគំតន្ត្រីកិត្តិយស។ ទោះយ៉ាងណាប្រជាជាតិកម្ពុជាក៏បានអះអាងបទចម្រៀងរបស់ លោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ជាទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋផងដែរនៅក្នុងការបង្ហាញមួយទៀតនៃប្រជាប្រិយភាពនិងឥទ្ធិពលរបស់គាត់។ ==ស្ថានភាពសិល្បៈតន្ត្រីនាសម័យនោះ== [[ប្រជាប្រិយភាព]]​របស់​លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត មិន​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ចុះ​ទន់​ខ្សោយ​[[កិត្តិនាម]]​របស់​អ្នក​ចម្រៀង​​ដទៃ​ទៀត ដូច​ជា លោក [[អ៊ឹម សុងសឺម|អ៊ឹម-សុងសឺម]] និង អ្នក​ស្រី[[ហួយ មាស|ហួយ-មាស]] ដែល​ច្រៀង​ឱ្យ​វិទ្យុ​ជាតិ​នា​សម័យ​​នោះ​ទេ ។ លោក [[មាស ហុកសេង]] អ្នក​សិល្បៈ​ចម្រៀង​នៅ​​​​​​[[មហាវិទ្យាល័យវិចិត្រសិល្បៈ]] ភ្នំពេញ ​([[សាលា​រចនា]]) មាន​កិត្តិនាម​ល្បី​តាម​រយៈ​បទ​ លលក​ញី​ឈ្មោល នៅ​ឆ្នាំ ១៩៦៦ ។ កិត្តិសព្ទ​របស់​តារា​ចម្រៀង​ល្បី ៗ ទាំង​នេះ បាន​ដោយ​សារ​​ទឹក​ដៃ​​និពន្ឋ​របស់​កវី [[ម៉ា ឡៅពី|ម៉ា-ឡៅពី]] ដែល​បាន​និពន្ធ​បទ​ល្បី ៗ​ដូច​ជា​បទ [[ដៃសមុទ្រត្រពាំងរូង]] និង បទ លលកញីឈ្មោល ជា​ដើម ។ លោក [[ម៉ា ឡៅពី|ម៉ា-ឡៅពី]] បាន​លា​ចាក​​លោក​នៅ​[[រដ្ឋកាលីហ្វរញ៉ា]] [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] ។ លោក [[អ៊ឹម សុងសឺម|អ៊ឹម-សុងសឺម]] ច្រើន​តែ​ច្រៀង​និង​មិន​សូវ​និពន្ធ​​បទ​ភ្លេង​ទេ ។ បទ​ចម្រៀង​ល្បី​របស់​លោក ​គឺ បទ​[[កោះត្រល់]] ដែល​បាន​ថត​នៅ​ឆ្នាំ ១៩៦៣ នៅ​តែ​ដក់​ជាប់​ក្នុង​ដួង​ចិត្ត​ខ្មែរ​គ្រប់​រូប ដែល​សោក​ស្តាយ​នូវ​ការ​​បាត់​បង់[[កោះត្រល់]]​ទៅ​[[វៀតណាម]] ។ លោក [[អ៊ឹម សុងសឺម|អ៊ឹម-សុងសឺម]] និង​អ្នក​ស្រី [[ហួយ មាស|ហួយ-មាស]] តែង​តែ​ទៅ​តាម​សម្តេច​ [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម-សីហនុ]] ពេល​ទ្រង់​ចុះ​ទៅ​​ទស្សនកិច្ច​តាម​ខេត្ត ដើម្បី​ច្រៀង​បទ​ចម្រៀង​ប្រជាប្រិយ មាន​រាំ​វង់​ជា​ដើម សម្រាប់​កំដរ​បង​ប្អូន[[ប្រជាពលរដ្ឋ​]] ដែល​ទៅ​ទទួល​ស្វាគមន៍​ព្រះ​[[ប្រមុខរដ្ឋ]] ។ លោក [[សុះ ម៉ាត់|សុះ-ម៉ាត់]] ក៏​ជា​អ្នក​ចម្រៀង​ល្បី​​នា​សម័យ​នោះ​ដែរ តាម​រយៈ​បទ[[អាកាសយាន]] ។ អ្នក​គាំ​ទ្រ​លោក [[សុះ ម៉ាត់|សុះម៉ាត់]] ភាគ​ច្រើន​ជា​អ្នក​ដែល​មិន​និយម​បទ​ថ្មី ៗ របស់​​លោក ស៊ីន-ស៊ីសាមុត ដែល​ចេញ​ក្រោយ​ទេ ។ ==មិត្តភក្តិ និង ចំណង់ចំណូលចិត្ត== លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត ជាមនុស្សម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការងារ។ ក្នុងមុខ[[ជំនួញ]]លោកជាមនុស្សម៉ាត់ណាម៉ាត់ហ្នឹង គឺគោរពពាក្យសំដីនិងតែងផ្តល់នូវអ្វីដែលលោកបាន​សន្យា។ ពេលវេលា ឬតម្លៃដែលបាងគ្នាប៉ុនណា ប៉ុន្មានគឺប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនឱ្យលើសមិនឱ្យយឺតឱ្យច្រើនជាងក៏មិនយកឱ្យតិចជាងក៏មិនព្រម។ លោកមិនសូវនិយាយស្តីនិងកំប្លែងលេងឥតប្រយោជន៍ទេ មិនថាចំពោះភរិយា មិត្តភក្តិឬអ្នកមិនដែលស្គាល់គ្នាក៏ដោយ។ គេនិយាយថាមានថ្ងៃខ្លះលោកនិយាយមិនដល់១០​ម៉ាត់ផងក្នុង១ថ្ងៃ។ ពេលដែលលោកគ្មានកម្មវិធីសម្ដែង លោកតែងចាក់សោរខ្លួនឯងក្នុងបន្ទប់សំងំសសេរបទភ្លេង រហូតដល់មានញាតិញោមខ្លះប្រកាន់ថាលោកជាមនុស្សឆ្មើងឆ្មៃ ឬមិនសូវរាប់ញាតិ។ តាមការពិតពេលវេលារបស់លោកជាមាសប្រាក់ពិតៗ ថ្វីបើមាសប្រាក់នោះចំពោះអ្នកដទៃវាមិនអាចធ្វើដូចលោកក៏ដោយ។ ក្នុងការត្រិះរិះឬក្នុងការសរសេរ លោកដាក់អារម្មណ៍រហូតដល់មិត្តភក្តិទៅឈរក្រោយខ្នងលោកយ៉ាងយូរ ទើបលោកផ្តាច់អារម្មណ៍ចេញមកពីការងារមកសួរនាំបាន ។ រៀងរាល់យប់ស្នូរម៉ុងដូលីនរាវរកបទរបស់លោក អូសបន្លាយរហូតដល់ម៉ោង២ឬ៣ទៀបភ្លឺក៏មាន ។ មិត្តភក្តិនៅដើមអាជីពរបស់លោកមានអ្នកស្រី [[ម៉ៅ សារ៉េត|ម៉ៅ-សារ៉េត]] (ម្ចាស់បទមេឃខ្មៅងងឹត) អ្នកម្នាង [[សៀង ឌី|សៀង-ឌី]] និងលោក [[សុះ ម៉ាត់|សុះ-ម៉ាត់]] ។ មិត្តជិតដិតបំផុតរបស់លោកមាន លោក [[មែរ ប៊ុន|មែរ-ប៊ុន]] (អ្នកដែលលោកទុកចិត្តបំផុត) និងលោក [[ស៊ីវ ស៊ុន|ស៊ីវ-ស៊ុន]]។ គេនិយាយថា​លោក[[ស៊ីវ ស៊ុន|ស៊ីវ-ស៊ុន]] ជាលេខារបស់លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត។ លោក [[ស៊ីវ សុន|ស៊ីវ-ស៊ុន]] មិនមែនជាអ្នកសិល្បៈទេ ប៉ុន្តែជាជំនួយការក្នុងការចាត់ចែងការងារផ្សេងៗជូនលោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត។ លោកស៊ីន-ស៊ីសាមុត ចូលចិត្តល្បែងជល់[[មាន់]]។ លោកថែមទាំងបានចិញ្ចឹម[[មាន់ជល់]]ដោយខ្លួនលោក​ផង។ លោកតែងភ្នាល់មាន់លេងជាមួយមិត្តភក្តិរបស់លោក។ លោកតែងហាត់លើកទម្ងន់រាល់ព្រឹក។ ចំណូលចិត្តផ្សេងទៀតរបស់លោកមាន អានសៀវភៅនៅបណ្ណាល័យ និងមើលកុន[[បារាំង]]នៅ​[[រោងភាពយន្តលុច្ស]]និង[[រោងភាពយន្តព្រហ្មបាយ័ន]]។ ពេលយប់ បន្ទាប់ពីការសម្ដែង លោកតែងទៅហូបបបរជាមួយ​មិត្តភក្តិ។ លោកមានកិច្ចសន្យាជាមួយភោជនីយដ្ឋាន៣នៅ[[ភ្នំពេញ]] ដោយច្រៀង២ទៅ៣បទក្នុងកម្រៃ ១៥០០រៀល។ គួរបញ្ជាក់ដែរ ថាតម្លៃ[[គុយទាវ]]នៅសម័យនោះមាន​តម្លៃតែ ៥រៀលប៉ុណ្ណោះក្នុង​១ចាន។ លោកតែងទៅច្រៀងនៅ[[រង្គសាលក្បាលថ្ម]] [[រង្គសាលនាគបាញ់ទឹក]] និងរង្គសាល១ទៀតនៅក្បែរក្រសួងមហាផ្ទៃ។ លោកមិនមែនជាមនុស្សរើសម្ហូបទេ។ លោកចូលចិត្តហូប[[ម្ហូបឡាវ]] ដែលជាម្ហូបម្ដាយលោកធ្វើអោយហូបតាំងពីក្មេង។ ចំពោះម្ហូបខ្មែរ លោកចូលចិត្ត[[ប្រហុក]] និង[[ផ្អកត្រី]] តែលោកមិនញ៉ាំផ្ទាល់ទេ។ លោកមិនដែលទទួលទាន[[ស្រា]]ឬ[[ភេសជ្ជៈ]] [[ម្ទេស]] [[ម្រេច]] និង[[បារី]]ទេ ព្រោះរបស់ទាំងនេះ​ប៉ះពាល់ដល់ទឹកដមសំឡេងលោក។ ==ការសម្តែងលើឆាកតន្ត្រី - Performances== == អនុស្សាវរីយ៍ខ្លះនៃបទចម្រៀងរបស់លោកស៊ីន ស៊ីសាមុត == បទចម្រៀងរបស់លោកមួយចំនួនមានទាក់ទិននឹងរឿងរ៉ាវជីវិតរបស់លោកផ្ទាល់ដែលលោកបានចងក្រងសម្រាប់រូបលោក ហើយបទមួយចំនួនក៏ជាសាច់រឿងរបស់មិតភក្តិរបស់លោក ដែលបានស្នើសុំឱ្យលោកជួយធ្វើបទសម្រាប់ជាអនុស្សាវរីយ៍របស់ជីវិតដែរ ។ * '''បទឧត្តមដួងចិត្ត''' [https://www.youtube.com/watch?v=f6sSl1QBeks ស្តាប់] លោកឆាយាជាកូនបានអះអាងថាជាបទអនុស្សាវរីយ៍យ៉ាងជ្រាលជ្រៅរបស់ឪពុកលោកនិងម្តាយរបស់លោក ក្នុងរយៈពេលដែល​លោកទាំងពីរមានទំនាស់នឹងគ្នា ហើយម្តាយលោកបានចុះចោលលោកក្នុងរយៈពេលយ៉ាងយូរធ្វើឱ្យលោកតែងបទចម្រៀងនេះឡើង ក្នុងបំណងបង្ហាញពីចិត្ត​ដែលពោរពេញដោយវិប្បដិសារីរបស់លោក ។ * '''បទអូនជាទេវីដួងចិត្ត''' ជាបទដែលរៀបរាប់ពីការស្រឡាញ់របស់លោកចំពោះនារីម្នាក់ដែលមានឋានៈខ្ពស់ឆា្ងយពីលោក ហើយលោកបានរក្សាយ៉ាងសមា្ងត់ក្នុងដួងចិត្ត។ * '''បើនឹងព្រាត់ហើយ'''[https://m.youtube.com/watch?v=3KNgdUiYl5k// ស្តាប់] ជាបទចម្លងក្លាយពីបទអន្តរជាតិ តែលោកក៏ចង់សំដៅដល់នារីម្នាក់ដែលបានរួមរស់ជាមួយលោកមួយរយៈពេល ហើយបានបែក​ទៅដោយសារខ្វះភក្តីភាពនឹងលោក ។ * '''បទស្លឹកឈើចាកមែក'''[https://www.youtube.com/watch?v=oyBnE1C5jqs] ជាបទរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍ [[សាក់ ស៊ុតសាខន|សាក់-ស៊ុតសាខន]] តែជាបទដែលលោក ស៊ិន-ស៊ីសាមុត បានល្បីឈ្មោះស្មើនឹងបទសំរោងចុងកាល់របស់លោក ហាស់-សាឡន ដែរ ។ * '''បទចាំជួបរាល់ថៃ្ងលិច'''[https://www.youtube.com/watch?v=06F05hn4rsI&t=29s] ជាបទដែលតែងដោយលោក [[វ៉ោយ ហូរ|វ៉ោយ-ហូរ]] កំពុងតែតាមស្រឡាញ់នាង[[តារា ចោមច័ន្ទ|តារា-ចោមច័ន្ទ]] ។ តែបទនេះសំឡេងម៉ុងដូលីនក្បាលបទ គឺជាស្នាដៃរបស់លោក ស៊ិន-ស៊ីសាមុត ដេញដោយខ្លួនលោកផ្ទាល់ មុននឹងចាប់ផ្តើមវគ្គទីមួយ ។ * '''បទចម្រៀងឥតព្រាងទុក''' គឺជាអនុស្សាវរីយ៍របស់លោក [[ពៅ ស៊ីផូ|ពៅ-ស៊ីផូ]] ជាមិត្តរបស់លោកពេលជួបស្រី ម្នាក់នៅក្នុងរង្គសាលដោយចៃដន្យ។បទនេះត្រូវបានលោកយកទៅកសាងជាខ្សែភាពយន្តមានឈ្មោះថា ចម្រៀងឥតព្រាងទុក ដែលសម្តែងដោយលោក [[ជា យុទ្ធថន|ជា-យុទ្ធថន]] អ្នកស្រី [[វីជ្ជរ៉ា ដានី|វីជ្ជរ៉ា-ដានី]] អ្នកស្រី [[រស់ សេរីសុទ្ធា|រស់-សេរីសុទ្ធា]] ផលិតដោយខ្លួនលោក ស៊ិន-ស៊ីសាមុត ផ្ទាល់ និងបានបញ្ចាំងនៅ[[រោងភាពយន្តហេមជាតិ]] ។ * '''បទពេលរាត្រី''' ដែលជាស្នាព្រះហស្ថសម្តេចព្រះបិតាឯករាជ្យជាតិ គឺលោក ស៊ិន-ស៊ីសាមុត បានច្រៀងរួមជាមួយអ្នកចម្រៀង [[កែវ សេដ្ឋា|កែវ-សេដ្ឋា]] ។ * ពេលដែលលោកចេញទៅទស្សនកិច្ចនៅប្រទេស[[បារាំង]] និង [[ហុងកុង]] លោកបាននាំត្រឡប់មកវិញនូវបទចម្រៀងអនុស្សាវរីយ៍ចំនួន២៥បទ ដូចជាបទស្តាប់ស្នូរទឹកភ្លៀង, បទលាហើយប៉ារីស, បទអង់តូនីញ៉ែតា, បទម៉ារីណា, បទម៉ាន់ដេ, បទវីយ៉ូឡែត្តា, បទរាត្រីនៅហុងកុង ជាដើម ៘ មានន័យថា ទោះលោកទៅដល់ទីណា នៅក្នុងប្រទេសណាក្តី គឺតែងមានអនុស្សារវីយ៍នាំមកជាមួយជានិច្ច ។ ==អាលប៊ុមចម្រៀងអន្តរជាតិ កំណែប្រែជាភាសាខ្មែរ (International Cover Albums Version Khmer)== '''ចម្រៀងអន្តរជាតិ កំណែប្រែជាភាសាខ្មែរ''' *ទោះយ៉ាងណា[https://m.youtube.com/watch?v=eWWQkT_0H58// ស្ដាប់] '''បទដើម et pourtant[https://m.youtube.com/watch?v=MT_f8p-ZuqU// ស្ដាប់]''' *ចិត្ដជិតក្បត់[https://m.youtube.com/watch?v=BH3F5B2K-Ek&feature=youtu.be// ស្ដាប់] '''បទដើម 女のためいき[https://m.youtube.com/watch?v=5puJZmVCyTo&feature=youtu.be// ស្ដាប់]''' *បើនឹងព្រាត់ហើយ[https://m.youtube.com/watch?v=3KNgdUiYl5k// ស្តាប់] '''បទដើម Sealed with a Kiss [https://m.youtube.com/watch?v=y-Qf2c1xr2I// ស្ដាប់]''' *រៀមស្នេហ៍តែស្រីមួយ[https://m.youtube.com/watch?v=gTYlweddRCw// ស្តាប់] '''បទដើមMore Than I Can Say[https://m.youtube.com/watch?v=oLIWxpvTjLY// ស្ដាប់]''' == កាតាឡុកតន្ត្រី អាលប៊ុមទោល (Solo Albums) == '''ច្រៀងទោល់''' '''ក''' * កណ្តាលដួងចិត្ត [https://www.youtube.com/watch?v=87hsTibeLxg ស្តាប់] * កណ្ដាលរាត្រី [https://www.youtube.com/watch?v=K6aLfTxi6xA ស្តាប់] * កណ្ដុរសរ៍ [https://www.youtube.com/watch?v=9RihdWGPH0E ស្តាប់] * កន្សែងស​ប៉ាក់​ [https://www.youtube.com/watch?v=6wontm-QL3k ស្តាប់] * កន្សែងស្រីប៉ាក់ [https://www.youtube.com/watch?v=ieLVs5IWjYE ស្តាប់] * កប្បាសលាស់ខ្ចី [https://www.youtube.com/watch?v=b5WgattSYtw ស្តាប់] * កន្លង់ផ្ញើប្រាណ [https://www.youtube.com/watch?v=W8HXZmsbn-8 ស្តាប់] * កម្រងភួងថ្កុល [https://www.youtube.com/watch?v=okdi_nlTSbs ស្តាប់] *កម្មកាយមិនទៀង[https://www.youtube.com/watch?v=KuMyCqosV54// ស្ដាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=q__QGdP7J4k កាចអីកាចម្ល៉េះ] *[https://www.youtube.com/watch?v=ESXEspTTDe0 កាត់ចិត្តទាំងអាល័យ] *[https://www.youtube.com/watch?v=p7yubyNvcaA កាត់ទោសមួយជីវិត] *[https://www.youtube.com/watch?v=7NmK02XgadM កាលអូនរាំMonkeys] *[https://www.youtube.com/watch?v=gmZ60mA-nS8 កុលាបខ្មែរអាកាសចរណ៍] *[https://www.youtube.com/watch?v=PeJvwQ4xqNw កុលាបដូនទាវ] * កុលាបជ្រោយតាព្រហ្ម *[https://www.youtube.com/watch?v=3zxp3DI8AbQ កុលាបបាត់ដំបង] *[https://www.youtube.com/watch?v=9VsWPfwbcCg កុលាបប៉ៃលិន] *[https://www.youtube.com/watch?v=quvY-sAm6xg កុលាបមួយទង] *[https://www.youtube.com/watch?v=-Jfmpu4mJU0 កុលាបព្រែកលាប] * កូនចៅលោកអ្នកណា * កំពង់ចាមកំពង់ចិត្ត [https://www.youtube.com/watch?v=GhgLXftALS4 ស្ដាប់] * កំពង់ឆ្នាំងដែលខ្ញុំស្រមៃ * កំពង់ធំជំរុំចិត្ត [https://www.youtube.com/watch?v=gr9f3GedaCw ស្តាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=d-ySdcHX7xA កំពតកំពូលដួងចិត្ត] * កំហែងឈើទាល * កំសាន្តតាមកោះ * កុំតាមបងអី * កុំថាលាហើយ * កុំធ្វើមុខក្រញ៉ូវ * កុំនឹកគេអី * កុំភ្លេចបណ្ដាំ * កុំយំណាអូន * កុំលួចសើច * កុំស្មានបងភ្លេច * ក្ងោកក្រមុំ * ក្ដិចឈឺណាស់អូន * ក្បត់​នៅ​តែ​ក្បត់ (ចម្រៀងស្នេហ៍) [https://www.youtube.com/watch?v=Q_ofQrPAchk ស្ដាប់] * ក្រឡេកញញឹម * ក្រៅពីរូបពៅ * ក្រោយលាយនកម្ម * ក្រោយមេឃស្រឡះ * ក្រោមសម្លេងទឹកភ្លៀង * កោះកុងអន្លង់ស្នេហ៏ [https://www.youtube.com/watch?v=3bY-L8MygOI ស្តាប់] * កោះប្រាក់អន្ទាក់ស្នេហ៍ * កោះចាស់កោះថ្មីស្រីបែកចិត្ត * ក្លិន​ខ្លួននួនស្រី * ក្លិនខ្លួនស្រីខ្មៅ * ក្លិន​ផាហ៊ុម * ក្លិន​អើយក្លិនខ្លួន * ក្លិនអើយក្រអូប * ក្លិនអ្វីក្រអូប * ក្លែបក្លិនចន្ធូ * ក្លិនផ្កាម្លិះ * ក្លិនខ្លួនចិន្ដា * ខ្លឹមចន្ទស្រណោះ * ក្អួតឈាម បទភ្លេង និង ទំនុកច្រៀង ស៊ីន ស៊ីសាមុត * ក្អួតឈាមនៅប៉ៃលិន (ចុកឈាមនៅប៉ៃលិន) '''ខ''' * ខឹងព្រោះស្រលាញ់ * ខំតែជឿ * ខុសព្រោះខ្ញុំ * ខ្យល់សមុទ្រ * ខ្មៅស្រស់ * ខ្យល់ទន្លេ * ខ្យងក្តក់ទឹកជន់ [https://www.youtube.com/watch?v=4txkO2N0kec ស្តាប់] '''គ''' * គេងទៅៗ(ក្នុងខ្សែភាពយន្ត [[រឿង ពៅឈូកស]]) '''ច''' * ចង់កើតជាទឹក * ចង់ត្រឹមតែឃើញ​ [https://www.youtube.com/watch?v=229DklNM6pA ស្តាប់] * ចង់បំភ្លេចដែរ [https://www.youtube.com/watch?v=SEHuEynEgms ស្ដាប់] *​ ចុកឈាមនៅប៉ៃលិន * ចន្ទ្រារះហើយ * ចិត្តជិតក្បត់ * ចិត្តឥតសង្ឃឹម * ចុងស្រល់ * ចំណោទស្នេហា * ចន្ទគ្រឹហ្វា​ (ចន្ទគ្រឿហ្វា) * ចំប៉ាបន្ទាយដែក * ចំប៉ាបាត់ដំបង * ចំប៉ាផ្សារលើ [https://www.youtube.com/watch?v=qyzF7cNjtK8 ស្តាប់] * ចំប៉ីសួគ៌ា * ចំប៉ីសៀមរាប [https://www.youtube.com/watch?v=F_128HGz9Mo ស្តាប់] * ចម្រៀងមរណៈ * ចម្រៀងហៅអូន * ចម្រៀងមួយបទតែងមិនចប់ [https://www.youtube.com/watch?v=-W8hnpOkT6Y ស្តាប់] * ចម្រៀងស្នេហ៍(ក្បត់នៅតែក្បត់) បទភ្លេង និង ទំនុកច្រៀង ពៅ ស៊ីផូ [https://www.youtube.com/watch?v=Q_ofQrPAchk ស្ដាប់] * ចម្រៀងស្នេហ៍(ភក្ត្រាស្រទន់) * ចម្រៀងឥតព្រាងទុក បទភ្លេង, ទំនុកច្រៀង និង ច្រៀងដោយលោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ចម្រៀងភាពយន្តរឿង [[ចម្រៀងឥតព្រាងទុក]] * ចំអកចំអន់ [https://www.youtube.com/watch?v=ioBEH5Pa-tw ស្តាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=tMTyIBlXSmU ចាំជួបរាល់ថ្ងៃលិច] * ចាំអូនពេញមួយយប់ [https://www.youtube.com/watch?v=zq31-iO9BTI ស្តាប់] * ចាំចម្លើយតាមខ្យល់ '''ឆ''' * ឆ្ងាយស្នេហា [https://www.youtube.com/watch?v=mq6uz0gQB1c ស្តាប់] * ឆ្លើយ​ចាស​មក​អូន [http://www.imeem.com/people/P6DQCnw/music/cgjb4FY0// ស្តាប់] * ឆ្អែតចិត្ត [https://www.youtube.com/watch?v=xewgcQmjVDs ស្ដាប់] '''ជ''' *[https://www.youtube.com/watch?v=-k9MHEhSQFQ ជញ្ជីងស្នេហា] *[https://www.youtube.com/watch?v=JAe06r41DkY ជីវិតកម្មករត្បូង] * ជីវិតខ្ញុំសម្រាប់អ្នក * ជីវិតសត្វលោក * ជឹះទូកលេងនឹងបង * ជូតទឹកភ្នែកទៅអូន * ជួបដោយចៃដន្យ * ជើងមេឃពណ៌ស្វាយ * ជឿជាក់ថាមុំវិលវិញ '''ឈ''' * ឈាមប្រឡាក់ដៃខ្ញុំ * ឈូកក្នុងបឹង '''ញ''' *[https://www.youtube.com/watch?v=nxLzJdWZ2ao ញញឹមទៀតមក] '''ដ''' * ដងស្ទឹងពោធិ៍សាត់ * ដងស្ទឹងសង្កែ​ [https://www.youtube.com/watch?v=Q-yfchct16c ស្តាប់] * ដឹងដែរ * ដួងខែរនោច * ដួងនេត្រា * ដើម​ដូង​ព្រលឹង​ស្នេហ៍ * ដំបៅដួងចិត្ត '''ត''' * តើបងខុសអីបានជាស្រីសុំលែង [https://www.youtube.com/watch?v=BexdkWnJwZU ស្តាប់] * តើមាននរណាខ្លះដូចខ្ញុំ? '''ថ''' * ថាវរីមាសបង * ថ្ងៃនេះមិនចូលផ្ទះទេ * ថ្ងៃណាមានសង្ឃឹម * ថ្ងៃណាមេឃស្រឡះ? '''ទ''' * ទឹកភ្នែកដើមឆ្នាំ * ទឹកភ្នែកលើទ្រូង [https://www.youtube.com/watch?v=ISlCzWvX450// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=hJTNLjNDCjg// ច្រៀង] * ទឹកភ្នែកមួយតក់[https://m.youtube.com/watch?v=6xI6NUgEtCc// ស្តាប់] * ទឹកភ្នែករំចង់ * ទឹកភ្នែកឪពុក * ទឹកហូរក្រោមស្ពាន * ទុក្ខស្នេហ៍ទុក្ខកម្ម * ទូកត្នោត បទភ្លេង ស៊ីន ស៊ីសាមុត ទំនុកចម្រៀង ម៉ៅ ឡៅពី ដឹកនាំប្រគំភ្លេងដោយ នូ ញ៉ុង * ទួលគោកទួលកម្ម (និពន្ធដោយ គឹម សំអែល) * ទេពធីតាក្នុងសុបិន * ទំនួញកំហែងឈើទាល * ទំនួញ​ចាប​មាស [https://www.youtube.com/watch?v=HoRnEcOvmBo ស្តាប់] * ទំនួញនាងបទុមា * ទំនួញហ្គីតាមាស [https://www.youtube.com/watch?v=15yCJ9cRyRo// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=CfW1vciOhJ0// ច្រៀង] * ទំនួញអក្ខរា * ទំនួញទោចភ្នំ * ទំនួញស្ដេចនាគ (ក្នុងខ្សែភាពយន្តខ្មែរ រឿង [[ស័ង្ខសិល្ប៍ជ័យ]]) ច្រៀងដោយ ស៊ីន ស៊ីសាមុត * ទោះយ៉ាងណា * ទ្រព្យគាប់ចិន្តា * ទំនិញស្នេហា * ទន្សាយស្តាយចន្ទ '''ធ''' * ធីតាវិមានមាស * ធូបបីសរសៃ '''ន''' * និស្ស័យកម្មព្រះមោគ្គល្លាន * និស្ស័យស្នេហ៍ស្រីគ្រប់លក្ខណ៍ * នឹកសែននឹក * នឹកអូនជានិច្ច * នៅតែប្រាថ្នា '''ប''' * បក្សាស្លាបដែក * បងខុសហើយ * បង​ចាំយូរហើយ * បងច្រៀងនាងយំ * បង​នៅ​រង់​ចាំ * បង​នាំខ្មៅរត់ * បងលាសិនហើយ(ក្នុងខ្សែភាពយន្ត [[រឿង ពៅឈូកស]]) * បងសែនពេញចិត្តនឹងស្រី * បងស្រណោះសំដី * បងស្រលាញ់អូនជាងគេ * បង្គងទឹកភ្នែក * បង​រស់​ព្រោះ​អូន[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ef/%E1%9E%94%E1%9E%84%E1%9E%9A%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%84%E1%9F%87%E1%9E%A2%E1%9E%BC%E1%9E%93.ogg ស្ដាប់] * បណ្ដាំស្នេហ៍ * បាត់​ដំបង​ចង​ចិត្ត​ខ្ញុំ​ហើយ * បាត់​ដំបង​កុំចងពៀរនឹងខ្ញុំ * បាត់ដំបងបណ្តូលចិត្ត * បានជួបគ្នាហើយ * បិតាអភ័ព្វ * បិសាចក្រមុំ * បុប្ផាតែមួយ [https://www.youtube.com/watch?v=g7XaaF9cyYQ// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=bhnn0u9w_PU// ច្រៀង] * បុប្ផាមាសស្នេហ៍ * បុប្ផាវៀងចន្ទ * បុប្ផាឆៀងម៉ៃ * បុប្ផាដីក្រុង * បុប្ផាពង្រ * បុប្ផាលាក់ខ្លួន * បំភ្លេចមិនបាន * បើជាវាសនា * បើនឹងព្រាត់ហើយ * បើស្រលាញ់ត្រូវហ៊ាន * បើអូនបានបង * ប៉ៃលិនសុបិនស្នេហ៍ * ប៉ៃលិនព្រលឹងស្នេហ៍ * ប្ដីមួយជីវិត * ប្រវាស់ស្រែប្រាំង * បណ្ដាំស្នេហ៍​(បណ្ដាំស្នេហ៍ស្នង) [https://www.youtube.com/watch?v=jM9p7Nc1Seg ស្ដាប់] '''ផ''' * ផាត់ជាយបណ្ដូលចិត្ត * ផ្ការីកក្នុងចិត្ត​ [https://www.youtube.com/watch?v=Ua-rJ1Tbvh8// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=GYW6bwM1PbY// ច្រៀង] * ផ្កាយព្រឹក * ផ្កាយ​ព្រះ​អង្គារ [http://www.imeem.com/people/P6DQCnw/music/9OXCpXtE// ស្តាប់] * ផ្កាយព្រះអង្គារ ចង្វាក់សារ៉ាវ៉ាន់ និពន្ធបទភ្លេង និង ទំនុកច្រៀង ស៊ីន ស៊ីសាមុត * ផ្សងព្រេងតាមកម្ម * ផ្សងកម្រងផ្កា '''ព''' * ពេលដែលត្រូវយំ[https://m.youtube.com/watch?v=EMWAw-GoR3k// ស្តាប់](ក្នុងខ្សែភាពយន្ត [[រឿង ពេលដែលត្រូវយំ]] * ពេលភ្លៀងនាងទៅណា? * ពោធិ៍បាក់ខែង * ព្រះជិនវង្ស * ព្រោះតែស្រី * ពេលអូនឡើងយន្តហោះ * ព្រាត់ទាំងស្រលាញ់ [https://www.youtube.com/watch?v=h3wqjBw-uxI ស្តាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=immqxnymi7A ព្រាត់ភ្នំសំពៅ] * ព្រួយរបស់បង * ព្រួយចិត្ដ * ព្រែកឯងអស់សង្ឃឹម [https://www.youtube.com/watch?v=pznPH_O1L9I// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=_Ks7QRDXpQU&t=32s// ច្រៀង] * ព្រោះតែអូន '''ភ''' * ភូមគគីធំ * ភ័ព្វព្រេងវាសនា * ភ័ព្វសំណាង (ផ្ញើប្រាណលើផ្កាឈូកស) * ភ្នំសំពៅជម្រៅដួងចិត្ត * ភ្លៀងស្រក់នៅមាត់បង្អួច * ភ្លេងមច្ចុរាជ [https://www.youtube.com/watch?v=Lxh7Uf-D10g ស្តាប់] '''ម''' * មករាំលេងនឹងខ្ញុំ * មន្តស្នេហ៍ស្រីខ្មៅ [https://www.youtube.com/watch?v=LllaG69xIe0// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=U8X7rl9QMcE// ច្រៀង] * មាននរណាខ្លះ * មាសទឹកប្រាំបី * មាសទឹកដប់ * ម៉ារីណា * មិនលែងប្រពន្ធ * មួយម៉ឺនសារភាព * មួយម៉ឺនអាល័យ * មេឃ និងដី * ម៉ោង៣យប់មិញ * ម៉ែឱ្យអាវយ័ន * ម្ចាស់ក្លិននៅទីណា * ម្លប់​ដូង​ទី​ដប់ * ម្លប់ដងស្ទឹងពោធិ៍បាក់ខែង * ម្សិលមិញ * មន្តស្នេហ៍ស្រីខ្មៅ '''យ''' * យីហ៊ុបប៉ៃលិន អាល់ប៊ុម ទៅលេងបុណ្យភ្ជំ * យួរឆ្នាំដែលចាំអូន [https://www.youtube.com/watch?v=NsPo9Yz9Wkk&spfreload=10 ស្តាប់] * យំបីរាត្រី​ [https://www.youtube.com/watch?v=XmIrtgLr7Ro&t=3s​// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=VQzJnMqThT4// ច្រៀង] * យំដើម្បីឈប់យំ * យើងរាំល្អមែន * យប់១២កើត [https://www.youtube.com/watch?v=GAGSGoiwMDY// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=4gpC7ajFfzo// ច្រៀង] * យប់ថ្ងៃអង្គារ *​ យប់មិញអូនញញឹម [https://www.youtube.com/watch?v=3aiw3nB_yzk ស្តាប់] '''រ''' * រង់ចាំថ្ងៃស្អែក[https://www.youtube.com/watch?v=I6O0wKfSzMc ស្តាប់] * រយពាន់សារភាព * រសាត់តាមខ្យល់ * រាហុចាប់ចន្ទ្រ * រូបស្រីជាដួងចិត្តបង * រូបមួយជីវិតពីរ * រូបអូនហ្នឹងហើយ * រសៀលគងភ្នំ (បុប្ផាមាសស្នេហ៍) * រៀមខំស្រម៉ៃ * រៀម​ចង់​ជួប​ចរចា (យូរឆ្នាំដែលចាំអូន) * ដួងខែរនោច * រំដួលក្រពុំ * រំដួលកោះកុង * រំដួលស្ទឹងសង្កែ [https://www.youtube.com/watch?v=dMHTr7xrn5Y ស្តាប់] * រំដួលពោធិ៍សាត់ * រំដួលសុរិន្ទ * រឿងពិតរបស់បង * រសើបណាស់[[មេឌា:]] '''ល''' * លាបាត់ដំបង * លាហើយសកុលាបស្រី * លាភូមិសេកសក * លាហើយប៉ារីស * ល្វាចេកព្រាត់គូ * លាហើយពោធិ៍សាត់ * ល្មមហើយណាស្រី [https://www.youtube.com/watch?v=gJ-ivGKqTPI&t=68s// ស្តាប់][https://www.youtube.com/watch?v=b6lq958FxV0// ច្រៀង] * លុះលង់ក្រោមធរណី * លួចស្នេហ៍លួចទុក្ខ * លួចស្រលាញ់ * ស្ទឹងពោធិ៍សាត់ '''វ''' * វណ្ណៈស្នេហ៍ * វស្សាដល់ហើយ * វាសនាបិតាអភ័ព្វ * វិលវិញតាមសន្យា * វិលវិញមកអូន '''ស''' * សាយណ្ហទោចយំ * សូមជួបត្រឹមជាតិហ្នឹង * សង្ឃឹមជានិច្ច * សង្ឃឹមឬឥតសង្ឃឹម * សង្ឃឹមចុងក្រោយ * សង្សារកម្សត់ * សញ្ញាប័ត្រស្នេហា * សំបុត្របងមួយ * សំបុត្រចុងក្រោយ * សំណើចចំអកព្រម្មលិខិត * សម្បថមុខព្រះ * សម្លេងស្រែកហៅ និពន្ធបទភ្លេង និង ទំនុកច្រៀង ស៊ីន ស៊ីសាមុត [https://www.youtube.com/watch?v=Cr6NLMIBA_o ស្ដាប់] * សន្ទូចអត់នុយ [https://www.youtube.com/watch?v=I64X9DkUvbY ស្តាប់] * សមុទ្រទឹកភ្នែក * សមុត្ររីងស្ងួត [https://www.youtube.com/watch?v=5AzHz5tSGUM ស្តាប់] * សម្ដីមិនទៀង *[https://www.youtube.com/watch?v=bNg7mk2ScGA សម្រស់កោះកុង] * សុភាពបុរសចេះដាល់[https://www.youtube.com/watch?v=tPUvhBtDw7s ស្ដាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=GodAa5KJXtE សុវណ្ណមច្ឆា] * សូរសំលេងភ្លៀងធ្លាក់ * សូរិយារៀបលិច[https://www.youtube.com/watch?v=AqSiHnKuT1E ស្តាប់] * សូរិយាផ្សងស្នេហ៍ * ស៊ូទ្រាំតាមកម្ម *[https://www.youtube.com/watch?v=aSil4EIy4cg សែនរន្ធត់] * សែន​ស្ដាយ​ថ្ពាល់​ស្ដាំ * សំឡេង​ទឹក​ភ្លៀង * ស្ដាយដួងតារា [https://www.youtube.com/watch?v=nunUk10bsRQ ស្ដាប់] * ស្តាយក្លិនកុលាបរោយ * ស្តាយក្លិនដែលឃ្លាត * ស្តាយចិត្តដែលស្មោះ *[https://www.youtube.com/watch?v=R0FX0t129vE ស្នេហ៍បរាជ័យ] * ស្នេហាមួយ [https://www.youtube.com/watch?v=SaVYsBODLvQ ស្ដាប់] *[[ស្ពានអូតាគី|ស្ពានអូរតាគី]] *[https://www.youtube.com/watch?v=-R-Sjanpfqg សោភីនីមាសស្នេហ៍] * ស្រណោះខ្លួនណាស់ * ស្រណោះគ្រាដែលកន្លង បទភ្លេង, ទំនុក និងច្រៀងដោយលោក ស៊ីន ស៊ីសាមុត ដឹកនាំភ្លេងដោយលោក ហាស់ សាឡន *​​​ ស្រណោះផ្កាក្ទម្ភ[https://www.youtube.com/watch?v=WWLIJ6gqvgI// ស្តាប់] [https://www.youtube.com/watch?v=8Wu7bAd-uM8//​ ច្រៀង] * ស្រណោះភូមិដើមល្វា * ស្រណោះស្រុកស្រែ[https://www.youtube.com/watch?v=WzWXLIxU5fs ស្តាប់] * ស្រឡាញ់ហើយម្ដេចស្អប់ * ស្រអែមដងស្ទឹងសង្កែ *[https://www.youtube.com/watch?v=NxLwnf9TWZE ស្រអែមលាក់ខ្លួន] * ស្តាប់បងច្រៀងបំពេ * ស្ទឹងកែវ [https://www.youtube.com/watch?v=iIf2A3h_aUE ស្តាប់] *[https://www.youtube.com/watch?v=d8mCEuYEhCM ស្ទឹងពោធិ៍សាត់] *[https://www.youtube.com/watch?v=oyBnE1C5jqs ស្លឹកឈើចាកមែក] * សំណោករាហុល * សំណព្វចិត្ត * សុំស្នេហ៍សុំលុយ និពន្ធបទភ្លេង និង ទំនុកច្រៀង វ៉ោយ ហូ ដឹកនាំប្រគំភ្លេង ហាស់ សាឡន * ស្នេហ៍នៃយើង * ស្នេហ៍បាត់សំរស់ * ស្នេហ៍លើអាកាស * ស្នូរតំណក់ទឹកភ្លៀង *[https://www.youtube.com/watch?v=VN8Gy47djYs ស្ពាន​ឈើ​​អភ័ព្វ] * ស្មានចិត្តមិនត្រូវ * ស្រីចិត្តរយពាន់ * ស្រលាញ់អូន៣៦៥ថ្ងៃ * សម្រស់គ្មានផ្ទឹម * សម្រែកឈាមខ្មែរ ច្រៀងដោយលោក ស៊ី ស៊ីសាមុត ទំនុកច្រៀង ម៉ា ឡៅពី បទភ្លេង ស៊ីន ស៊ីសាមុត​ * សត្វស្ទាំងហើរស្ទុយ '''អ''' * អកបឹងកន្សែង [https://www.youtube.com/watch?v=CijlA19EBpY ស្ដាប់] * អក្ខរាទឹកភ្នែក * អក្ខរាផ្ញើទៅស្រី [https://www.youtube.com/watch?v=UsC-P1zg9HM ស្ដាប់] * អក្ខរាតាមព្រះពាយ[https://www.youtube.com/watch?v=aw1YyWXX61Y ស្តាប់] * អនិច្ចា * អនិច្ចា​ក្រឡា​ហោមគង់ * អនិច្ចាផ្គរលាន់ * អនុស្សាចារដើមស្រឡៅ * អនុស្សាវរីយ៍ភ្នំសំពៅ * អនុស្សាវរីយ៍សេកសក * អស់ហើយក្តីរំពឹង * អាថ៌កំបាំងបុរសក្នុងលោក * អានី [https://www.youtube.com/watch?v=XLqcP8eZ9Dk ស្តាប់] * អារសាច់ជូនម្ដាយ * អាសូររំចង់ (ទឹកភ្នែករំចង់) * អូ!អូ!យ៉េៗ (ស្នេហ៍តែស្រីមួយ) * អូនគង់ដឹងខ្លួន * អូនគ្មានស្រណោះ * អូនជាដួងចិត្តបង * អូនទើសទាស់រឿងអ្វី * អូនភស្ដា * អូនមកពីណា * អម្រែកស្នេហ៍អវិចី '''ឯ''' * ឯណាទៅឋានសូគ៌ '''ឱ''' * ឱ! ស្នេហ៍អើយ * ឱ!ផ្សែងបារី [https://m.youtube.com/watch?v=OIrOPYtIvfA// ស្ដាប់] == តំណភ្ជាប់ក្រៅ == * [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Sinn_Sisamouth Sinn Sisamuth] English Wikipedia *[https://fr.wikipedia.org/wiki/Sinn_Sisamouth Sinn Sisamuth] Français Wikipedia * [https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_songs_recorded_by_Sinn_Sisamouth List of songs recorded by Sinn Sisamouth] * [[អ្នកចម្រៀងកម្ពុជា]] == ឯកសារយោង == {{អត្ថបទពិសេស}} [[Category:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ]] [[Category:បុគ្កលមកពីខេត្តស្ទឹងត្រែង]] 5romnvozx43gtkul19hzrjjlpuu452i 0 5116 335664 168151 2026-05-23T12:14:03Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 335664 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 0ped7ue3k79v0n61ilthoufu3fc3u39 0 5117 335700 168154 2026-05-23T12:20:04Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 335700 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 0ped7ue3k79v0n61ilthoufu3fc3u39 0 5118 335701 168157 2026-05-23T12:20:14Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 335701 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 0ped7ue3k79v0n61ilthoufu3fc3u39 0 5119 335699 168156 2026-05-23T12:19:54Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 335699 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 0ped7ue3k79v0n61ilthoufu3fc3u39 0 5120 335682 168155 2026-05-23T12:17:04Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 335682 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 0ped7ue3k79v0n61ilthoufu3fc3u39 0 5121 335681 168153 2026-05-23T12:16:53Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 335681 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 0ped7ue3k79v0n61ilthoufu3fc3u39 0 5122 335676 254332 2026-05-23T12:16:03Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335676 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5123 335663 168152 2026-05-23T12:13:53Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 335663 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 0ped7ue3k79v0n61ilthoufu3fc3u39 0 5124 335687 294055 2026-05-23T12:17:54Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335687 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] rv0et3j5yhejk35uo4apett6zbpcpz9 0 5244 335668 254330 2026-05-23T12:14:44Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335668 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 5245 335669 269182 2026-05-23T12:14:54Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៧]] 335669 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៧]] kux35awy2e5key0glaimkpdki2ei2vf 0 5407 335711 312916 2026-05-23T14:14:28Z Asa MILAI 50298 /*នូសាន់តារា*/ 335711 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស |conventional_long_name = សាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូណេស៊ី |native_name = {{nobold|''Republik Indonesia''}} |common_name = ឥណ្ឌូណេស៊ី |image_flag = Flag of Indonesia.svg |flag_type = [[ទង់ជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី|ទង់ជាតិ]] |alt_flag = |image_coat = National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg |symbol_type = [[វរលញ្ឆករជាតិឥណ្ឌូណេស៊ី|វរលញ្ឆករជាតិ]] |image_map = Indonesia on the globe (Southeast Asia centered).svg |image_map_caption = ទីតាំងប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី (ក្រហម) នៅលើភូគោល |national_motto = "[[ឯកភាពក្នុងភាពចម្រុះ]]"<br />{{small|[[''Bhinneka Tunggal Ika'']]}} {{small|([[ភាសាជ្វាបុរាណ]])}}<br />'''[[មនោគមវិជ្ជា|មនោគមវិជ្ជាជាតិ]]៖''' ''[[ប៉ង់កាស៊ីឡា (នយោបាយ)|ប៉ង់កាស៊ីឡា]]''<ref>{{cite journal|url=http://countrystudies.us/indonesia/86.htm|publisher=US Library of Congress|title=Indonesia|edition=Country Studies|accessdate=3 February 2017|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170205010135/http://countrystudies.us/indonesia/86.htm|archivedate=5 កុម្ភៈ 2017|df=dmy-all}}</ref>{{sfn|Vickers|2005|p=117}} |national_anthem = ''[[មហាឥណ្ឌូណេស៊ី]]''<br />{{small|"Indonesia Raya" ([[ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូណេស៊ី]])}}<br /><br /><center> </center> |official_languages = [[ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី|ភាសាឥណ្ឌូណេស៊ី]] | languages2_type = '''ភាសាតំបន់''' | languages2_sub = yes | languages2 = ជាង [[ភាសានៅឥណ្ឌូនេស៊ី|៧០០ ភាសា]]<ref name="ethnologue" /> |demonym = Indonesian |ethnic_groups = ជាង [[ក្រុមជនជាតិនៅឥណ្ឌូណេស៊ី|១,៣០០ ក្រុម]]<ref name="BPS">{{cite web|url=http://www.bps.go.id/website/pdf_publikasi/watermark%20_Kewarganegaraan%2C%20Suku%20Bangsa%2C%20Agama%20dan%20Bahasa_281211.pdf|title=Nationality, Ethnicity, Religion, and Languages of Indonesians|lang=id|last1=Na'im|first1=Akhsan|last2=Syaputra|first2=Hendry|publisher=Statistics Indonesia (BPS)|date=2010|accessdate=23 September 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923194534/http://www.bps.go.id/website/pdf_publikasi/watermark%20_Kewarganegaraan%2C%20Suku%20Bangsa%2C%20Agama%20dan%20Bahasa_281211.pdf|archivedate=23 កញ្ញា 2015}}</ref> |capital_type = រដ្ឋធានី |capital = [[នូសាន់តារា]]<br>{{coord|0|58|23|S|116|42|31|E|type:city_region:ID}} |largest_city = [[ចាការតា]]<br>{{Coord|6|10|S|106|49|E|type:city_region:ID}} |government_type = [[សាធារណរដ្ឋ]][[ប្រព័ន្ធប្រធានាធិបតី|ប្រធានាធិបតីនិយម]]អាស្រ័យ[[រដ្ឋឯកភូត|សភាឯកភូត]] |leader_title1 = [[ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី|ប្រធានាធិបតី]] |leader_name1 = [[​ប្រាបូវ៉ូ ស៊ូប៊ីយានតូ]] |leader_title2 = [[អនុប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូណេស៊ី|អនុប្រធានាធិបតី]] | leader_name2 = [[ហ្គីប្រាន រ៉ាកាប៊ូមីង រ៉ាកា|ហ្គីប្រាន រ៉ាកាប៊ូមីង]] | leader_title3 = [[បញ្ជីរាយប្រធានក្រុមប្រឹក្សាតំណាងប្រជាជនឥណ្ឌូណេស៊ី|ប្រធាន កតប]] | leader_name3 = [[ពួន មហារ៉ានី]] | leader_title4 = [[ប្រធានតុលាការកំពូលឥណ្ឌូណេស៊ី|ប្រធានតុលាការកំពូល]] | leader_name4 = [[ស៊ូណារតូ (ចៅក្រម)|ស៊ូណារតូ]] | legislature = [[រដ្ឋសភាឥណ្ឌូណេស៊ី|រដ្ឋសភា]] | upper_house = [[ក្រុមប្រឹក្សាតំណាងតំបន់]] (កតត) | lower_house = [[ក្រុមប្រឹក្សាតំណាងប្រជាជន]] (កតប) | religion_year = ២០១៨ | religion = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;|៨៦.៧% [[ឥស្លាមសាសនានៅឥណ្ឌូណេស៊ី|ឥស្លាមសាសនា]]|១០.៧២% [[គ្រិស្តសាសនានៅឥណ្ឌូណេស៊ី|គ្រិស្តសាសនា]]|១.៧៤% [[ហិណ្ឌូសាសនានៅឥណ្ឌូណេស៊ី|ហិណ្ឌូសាសនា]]|០.៧៧% [[ព្រះពុទ្ធសាសនានៅឥណ្ឌូណេស៊ី|ព្រះពុទ្ធសាសនា]]|០.០៣% [[លទ្ធិខុងជឺនៅឥណ្ឌូណេស៊ី|ខុងជឺ]]<br />[[សាសនានៅឥណ្ឌូណេស៊ី|០.០៤% សាសនាផ្សេងៗទៀត]]}} |sovereignty_type = ទទួលឯករាជ្យពី |sovereignty_note = [[ចក្រភពហុល្លង់|ហុល្លង់]] និង[[ចក្រភពជប៉ុន]] |established_event2 = [[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យឥណ្ឌូណេស៊ី|ប្រកាសឯករាជ្យ]] |established_date2 = ១៧ សីហា ១៩៤៥ |established_event3 = [[សន្និសីទតុមូលហុល្លង់-ឥណ្ឌូណេស៊ី|ទទួលស្គាល់]] |established_date3 = ២៧ ធ្នូ ១៩៤៩ |area_rank = ទី១៤ |area_km2 = ១,៩០៤,៥៦៩ |area_size = 1 E7 |percent_water = ៤.៨៥ | population_estimate = {{increaseNeutral}} ២៧៣,៨៧៩,៧៥០<ref name="2021estimate">{{cite web|url=https://dukcapil.kemendagri.go.id/berita/baca/1032/273-juta-penduduk-indonesia-terupdate-versi-kemendagri|title=273 Juta Penduduk Indonesia Terupdate Versi Kemendagri|website=dukcapil.kemendagri.go.id|access-date=9 ឧសភា 2022|archivedate=2022-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220624215817/https://dukcapil.kemendagri.go.id/berita/baca/1032/273-juta-penduduk-indonesia-terupdate-versi-kemendagri|url-status=dead}}</ref> |population_estimate_year = ២០២១ |population_census = ២៧០,២០៣,៩១៧<ref name="2020census" /> |population_census_year = ២០២០ |population_census_rank = ទី៤ |population_density_km2 = ១៤១ |population_density_rank = ទី៨៨ |GDP_PPP = {{increase}} ៣.៨៤២ ទ្រីលានដុល្លារ<ref name="IMF">{{cite web|title=Report for Selected Countries and Subjects|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=536,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,PCPIPCH,LUR,GGXWDG_NGDP,BCA,BCA_NGDPD,&sy=1980&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|publisher=មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ|access-date=11 កុម្ភៈ 2022}}</ref> |GDP_PPP_year = ២០២២ |GDP_PPP_rank = ទី៧ |GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ១៣,៩៨១ ដុល្លារ<ref name="IMF" /> |GDP_PPP_per_capita_rank = ទី៩៦ |GDP_nominal = {{increase}} ១.២៤៧ ទ្រីលានដុល្លារ<ref name="IMF" /> |GDP_nominal_year = ២០២២ |GDP_nominal_rank = ទី១៦ |GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ៤,៥៣៨ ដុល្លារ<ref name="IMF" /> |HDI_year = ២០១៩ |HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> |HDI = ០.៧១៨ |HDI_ref = <ref name="2020 components">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=2020-12-15|publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]]|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215155214/http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|archive-date=15 ធ្នូ 2020|access-date=11 កុម្ភៈ 2022}}</ref> |HDI_rank = ទី១០៧ |Gini_year = ២០១៩ |Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> |Gini = ៣៨.២ |Gini_ref = <ref>{{cite web|title=GINI index (World Bank estimate) – Indonesia|url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=ID|publisher=[[ធនាគារពិភពលោក]]|access-date=11 កុម្ភៈ 2022}}</ref> |Gini_rank = |currency = [[រូពីឥណ្ឌូណេស៊ី]] |currency_code = IDR |country_code = |time_zone = [[ម៉ោងនៅឥណ្ឌូណេស៊ី|មានច្រើនទម្រង់]] |utc_offset = +៧ ទៅ +៩ |time_zone_DST = |utc_offset_DST = +៧ ទៅ +៩ |drives_on = ស្តាំ |calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅឥណ្ឌូណេស៊ី|+៦២]] |iso3166code = ID |cctld = [[.id]] |footnote_a = }} '''ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី''' ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''សាធារណរដ្ឋឥណ្ឌូណេស៊ី''' ([[ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី|ភាសាឥណ្ឌូណេស៊ី]]៖ ''Republik Indonesia'') គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅប៉ែកខាងត្បូងនៃតំបន់[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]] និងតំបន់[[មេឡាណេស៊ី]] ចន្លោះរវាង[[មហាសមុទ្រឥណ្ឌា]] និង[[មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក|ប៉ាស៊ីហ្វិក]]។ ប្រទេសនេះមានកោះសរុបប្រមាណ [[បញ្ជីរាយកោះនៅឥណ្ឌូណេស៊ី|១៧,០០០]] កោះដោយក្នុងនោះមានកោះសំខាន់ៗដូចជា៖ [[កោះស៊ូម៉ាត្រា]] [[កោះស៊ូឡាវីស៊ី|ស៊ូឡាវីស៊ី]] [[កោះជ្វា|ជ្វា]] ផ្នែកមួយនៃកោះ[[កោះបរនេអូ|បរនេអូ]] និង[[នូវែលគីនេ]]។ ឥណ្ឌូណេស៊ីគឺជា[[ប្រទេសកោះ]]ធំជាងគេបង្អស់ តែបើគិតជាទូទៅ វាជា[[បញ្ជីរាយប្រទេសតាមក្រឡាផ្ទៃសរុប|ប្រទេសធំបំផុតទី ១៤]] នៅលើពិភពលោកដោយមានក្រឡាផ្ទៃសរុបស្មើនឹង ១,៩០៤,៥៦៩ គម^២។ ដោយមានប្រជាជនសរុប ២៧០ លាននាក់ ឥណ្ឌូណេស៊ីគឺជាប្រទេសដែលមាន[[បញ្ជីប្រទេសតាមចំនួនប្រជាជន|ចំនួនប្រជាជនច្រើនបំផុតទី ១៤]] និងជាប្រទេសមានប្រជាជនកាន់សាសនាឥស្លាមច្រើនបំផុតផងដែរ។ ប្រជាជនឥណ្ឌូណេស៊ីជាងពាក់កណ្តាលមានទីលំនៅលើកោះជ្វា ហើយវាក៏ត្រូវជាកោះដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនបំផុតផងដែរបើប្រៀបធៀបទៅនឹងកោះផ្សេងៗនៅលើពិភពលោក។ ==ប្រវត្ដិសាស្រ្ដ== {{Main|ប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌូណេស៊ី}} នៅដើមគ្រិស្ដសតវត្សទី៦ ក្នុងពេលដែលអាណាចក្រហ្វូណនកំពុងធ្លាក់ចុះ រដ្ឋផ្សេងៗ ក្នុងក្រុមកោះឥណ្ឌូនេស៊ីមានការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង អាណាចក្រដែលធំជាងគេគឺ ស្រីវិជ័យ សិង្ហសារីនិងមច្ឆប៉ាហិត តាមលំដាប់។​ រដ្ឋទាំង ៣ នេះមានអរិយធម៌បែបហិណ្ឌូ-ជ្វា និងពុទ្ធសាសនាមហាយាន(ស្រីវិជ័យ)។ === អាណាចក្រសី្រវិជ័យ === អាណាចក្រស្រីវិជ័យជាមជ្ឈមណ្ឌលផ្លូវសមុទ្រដែលរីកចម្រើនជំនួសអាណាចក្រហ្វូណន(ផ្លូវគោក) តាំងនៅក្នុងក្រុមកោះនិងចូលគ្របដណ្ដប់លើច្រកម៉ាឡាកានិងច្រកស៊ុនដាតំាងពីគ្រិស្ដសតវត្សទី៦ ជាមជ្ឈមណ្ឌលពានិជ្ជកម្មរវាងចិននិងឥណ្ឌា ទីក្រុងកំពង់ផែសំខាន់គឺ ប៉ាឡិមប៉ាំង។ ដោយមានលក្ខណៈភូមិសាស្រ្ដល្អធ្វើឱ្យនគរស្រីវិជ័យមានឥទិ្ធពលខាងពានិជ្ជកម្មនិងនយោបាយលើដែនដីឧបទ្វីបម៉ាឡាយូត្រើយខាងកើត មានមេដឹកនាំដែលរឹងមាំជាអ្នកការទូតដ៏ឆ្លៀវឆ្លាត មានការបញ្ជូនមន្រ្ដីទូតទៅចម្រើនសម្ព័ន្ធមេត្រីជាមួយចិនក្នុងគ្រិស្ដសតវត្សទី៥​ និងទី៦ ដើម្បីឱ្យចិនទទួលស្គាល់អំណាច ហើយបានបង្កើតស្ថេរភាពខាងនយោបាយឱ្យដល់អាណាចក្រ សាសនាព្រះពុទ្ធបានចម្រើនរុងរឿងជាខ្លាំង ក្នុងអាណាចក្រនេះ បានបន្សល់ភស្ដុតាងស្ថាបត្យកម្មចេតិយបរមពុទ្ធោនៅភាគកណ្ដាលនៃកោះជ្វា។ អាណាចក្រចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះដោយសារចិនធ្វើដំណើរមកធ្វើពានិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេសកាន់តែញឹកញាប់។ ចិនប្ដូរទីក្រុងកំពង់ផែពានិជ្ជកម្មថ្មីដូចជាក្នុងកោះស៊ូម៉ាត្រា និងឈូងសមុទ្រថៃ ធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចរបស់ស្រីវិជ័យធ្លាក់ចុះ ថែមទាំងជួបនឹងបញ្ហាពួកចូឡាក់ពីតំបន់ភាគខាងត្បូងរបស់ឥណ្ឌាចូលមករុករាន។ មូលហេតុសំខាន់បំផុតគឺ កើតអាណាចក្រថ្មីដែលមានភាពរឹងមាំទាំងខាងនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ចឡើងគឺ អាណាចក្រសិង្ហសារី។ ===អាណាចក្រសិង្ហសារី=== ក្នុងខណៈដែលអាណាចក្រស្រីវិជ័យធ្លាក់ចុះ អាណាចក្រមួយទៀតបានរុងរឿង។ អាណាចក្រនេះនៅក្នុងបរិវេណភូមិភាគកណ្ដាលនៃកោះជ្វា គឺអាណាចក្រសិង្ហសារី (គ.ស ១២២២-១២៩២)។ ក្សត្រអង្គសំខាន់គឺ ព្រះចៅកិត្តិព្រហ្ម ព្រះអង្គទ្រង់បានពង្រីកអំណាចនិងឥទ្ធិពលរបស់អាណា​ចក្រទៅពាសពេញកោះជា្វដោយប្រើអំណាចខាងយោធានិងសាសនារហូតអាចគ្រប់គ្រងច្រកម៉ាឡាកា ហើយអាចឡើងមកកាន់អំណាចជំនួសអាណាចក្រស្រីវិជ័យបាន តែមិនបានយូរណាស់ណាទេ។ ដោយសារការមិនបញ្ជូនគ្រឿងសួយសាអាករទៅឱ្យចិនដូចដែលធ្លាប់ធ្វើក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ធ្វើឱ្យក្នុងចុងសម័យនៃអាណាចក្រត្រូវចិន(ម៉ុងកូល)រុករាន ថែមទាំងកើតមានចលនាក្បត់ក្នុងស្រុកទៀត ទើបក្លាយជាមូលហេតុចម្បងដែលធ្វើឱ្យអាណាចក្រសិង្ហសារីត្រូវដួលរលំ។ === អាណាចក្រមច្ឆប៉ាហិត === អាណាចក្រចុងក្រោយក្នុងក្រុមកោះឥណ្ឌូនេស៊ីគឺ អាណាចក្រមច្ឆប៉ាហិត(គ.ស ១២៩៣-១៥២០) ចាត់ទុកជាតំណាងនៃអាណាចក្រសិង្ហសារី ក្នុងការបន្ដនយោបាយពង្រីកអាណាខេត្តទៅកោះផ្សេងៗ ក្នុងក្រុមកោះឥណ្ដូនេស៊ី ចូលមកជារដ្ឋតែមួយ។ តួអង្គសំខាន់ក្នុងការធ្វើឱ្យអាណាចក្រមានភាពចម្រើនរុងរឿងមិនមែនជាក្សត្រទេ តែជាឯកអគ្គមហាសេនាបតី គឺគជា មាតា មានស្នាដៃសំខាន់ៗ ដូចជា៖ *ប្រើកម្លាំងទាហានជាឧបករណ៍ក្នុងការបង្កើតចក្រព័ត្ដិ *រៀបចំប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងខាងក្នុងជារចនាសម្ព័ន្ធ ពង្រឹងសមត្ថភាពដល់ក្រុមការងារផ្សេងៗ ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព *មានការរៀបចំឱ្យព្រះបរមវង្សានុវង្សធ្វើការក្នុងតំណែងផ្សេងៗ ជាការកាត់បន្ថយអំណាចនិងបញ្ចប់បញ្ហាការដណ្ដើមរាជ្យសម្បត្ដិដែលកើតមានចំពោះគ្នា។ *ធ្វើជំរឿនប្រជារាស្រ្ដ ដើម្បីរៀបឱ្យមានជាជាន់ថ្នាក់ ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំការងារ *រៀបចំច្បាប់ដោយកែសម្រួលច្បាប់ជ្វាដើម ផ្សំនឹងគម្ពីរធម្មសាស្រ្ដរបស់ឥណ្ឌា *បង្កើតសម្ព័ន្ធមេត្រីខាងពានិជ្ជកម្មជាមួយអាណាចក្រជិតខាងដូចជា អយុធ្យា ភូមា ខ្មែរ​ ចាម្ប៉ា វៀតណាម ចិន ឥណ្ឌា ពែក្ស ធ្វើឱ្យអាណាចក្រមច្ឆប៉ាហិតមានស្ថេរភាពខាងនយោបាយ ធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចរបស់មច្ឆប៉ាហិតមានសភាពល្អប្រសើរជាមជ្ឈមណ្ឌលពានិជ្ជកម្មរវាងលោកខាងលិចនិងលោកខាងកើត ទំនិញសំខាន់គឺ គ្រឿងទេស ក្រណាត់សូត្រ ភ្លុកដំរី សំណប៉ាហាំង ជាដើម។ ពេលគជា​ មាតា អស់ព្រះជន្ម អាណាចក្រមច្ឆប៉ាហិតក៏ធ្លាក់ចុះអំណាច។ មូលហេតុសំខាន់មួយប្រការទៀតគឺ​​ ការពង្រីកខ្លួនរបស់អាណាចក្រឥស្លាមចូលមកក្នុងក្រុមកោះឥណ្ឌូនេស៊ីខាងកើតឆៀងខាងត្បូង។ រដ្ឋតូចៗ ងាកទៅគោរពសាសនាឥស្លាមកាន់តែច្រើនឡើងដើម្បីភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើពានិជ្ជកម្មជាមួយជាអារ៉ាប់និងប្រឆាំអាណាចក្រមច្ឆប៉ាហិត។ ពេលអាណាចក្រមច្ឆប៉ាហិតធ្លាក់ចុះអំណាច រដ្ឋនៃកោះផ្សេងៗ ផ្ដើមប្រកាសឯករាជ្យ។ ចាប់ពីពេលនោះមកមិនមានអាណាចក្រណានៅឥណ្ឌូនេស៊ីអាចបង្កើតអាណាចក្រធំបានទៀតឡើយ។​ ក្នុងពេលនោះដែរពួកលោកខាងលិចក៏ចាប់ផើ្ដមចូលមកស​ន្សឹមៗ ផ្លាស់ប្ដូរគ្នាចូលមកសំឡឹងផលប្រយោជន៍ និងពង្រីកអំណាចរបស់ខ្លួនក្នុងដែនដីនេះ។ ===អាណាចក្រឥស្លាម=== ពេលអាណាចក្រហិណ្ឌូចាប់ផ្ដើមធ្លាក់ចុះរវាងឆ្នាំគ.ស ១៥០៧-១៥២០ អាណាចក្រមុស្លីមក៏ចាប់ផ្ដើមរុងរឿងនៅកោះជ្វាភាគកណ្ដាល ស៊ូម៉ាត្រ ស៊ូឡាវីស៊ី កាលីម៉ាន់តាន់ រហូតដល់អ៊ិរៀនខាងលិច ហើយជះឥទ្ធិពលធ្វើឱ្យភាសាម៉ាលេដែលជនជាតិមុស្លីមក្នុងបរិវេណនេះកំពុងប្រើបានផ្សព្វផ្សាយចេញទៅ ហើយក៏ក្លាយជាភាសាប្រចាំជាតិរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីតែម្ដង។ ក្នុងដំណាក់កាលនោះ ក្រុងចាកាតាគ្រាន់តែជាក្រុងកំពង់ផែតូចមួយនៅកោះជ្វា មានឈ្មោះថា ស៊ុនដាខេឡាប៉ា។ ក្រោយមកក្រុងនេះត្រូវបានលោកនាយពលហ្វាម៉ាទីននៃអាណាចក្រដាណឺម៉ាកវាយយកបាន ទើបឱ្យប្ដូរជាឈ្មោះចាកាតា ដែលមានន័យថា ទីកន្លែងនៃជ័យជម្នះ ព្រោះជាជ័យជម្នះលើជនជាតិព័រទុយហ្កាល់។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៦២១ ហូឡង់បានចូលមកវាយដណ្ដើមគ្រប់គ្រងឥណ្ឌូនេស៊ី ហើយបានប្ដូរឈ្មោះទីក្រុងនេះទៅជា ប៉ាត់តាវៀ។ នៅសម័យធ្លាក់ជាអាណានិគមរបស់ហូឡង់ ហូឡង់បានបង្កើតក្រុមហ៊ុន United Dutch East India Company ក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៦០២ ដើម្បីធ្វើពានិជ្ជកម្មនៅលើកោះឥណ្ឌូនេស៊ីខាងកើត ក្រៅពីការធ្វើពានិជ្ជកម្មក្រុមហ៊ុននេះនៅបានដើរតួនាទីស្វែងរកអាណានិគមឱ្យដល់ហូឡង់ទៀតផង។ នៅទីបំផុតហូឡង់បានធ្វើការវាយលុកគ្រប់គ្រងឥណ្ឌូនេស៊ីក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៦២១ ហើយបានពង្រីកការគ្រប់គ្រងទៅទូទាំងប្រទេស ធ្វើឱ្យឥណ្ឌូនេស៊ីធ្លាក់នៅក្រោយអាណានិគមរបស់ហូឡង់នៅទីបំផុត។ ការធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងហូឡង់បានចាប់ផ្ដើមឡើងក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៦៦៦ ដោយស៊ុលតង់ហនុឌិននៃរដ្ឋកុឡា តែត្រូវទទួលបរាជ័យហើយត្រូវចុះសន្ធិសញ្ញាចាញ់សង្គ្រាមក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៧៦៧ ។ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំគ.ស ១៦៩០-១៨២៤ ក្រុមហ៊ុនបានបញ្ចូលទាហានចូលមកគ្រប់គ្រងម៉ូលុកាស ដើម្បីចូលគ្រប់គ្រងពានិជ្ជកម្មគ្រឿងទេស។ ក្នុងកំឡុងពេលតំណាលគ្នាក៏មានវត្ដមានជនជាតិអង់គ្លេសមកតាំងមូលដ្ឋាននៅក្រុងបេវគូលេននៅត្រើយខាងលិចនៃកោះស៊ូម៉ាត្រា ហើយមានការសាងសង់ប៉មនិងបនា្ទយឡើង ក្នុងដំណាក់កាលនេះ ជនជាតិអង់គ្លេស នៅមិនទាន់មានសកម្មភាពអ្វីធំដុំទេ។ ក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៧៤០ ជនជាតិចិនដែលរបស់នៅក្នុងក្រុងចាកាតាបានធ្វើការប្រឆាំងនឹងជនជាតិដាណឺម៉ាក ដោយសារការមិនពេញចិត្តដែលត្រូវគេគេងចំណេញទាំងក្នុងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងក្នុងផ្នែកផ្សេងៗ។ ជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីបានចូលរួមក្នុងការប្រឆាំនេះដែរ តែត្រូវបរាជ័យជាហេតុធ្វើឱ្យជនជាតិចិនត្រូវជនជាតិដាណឺម៉ាកកាប់សម្លាប់អស់ជាង ១០០០០នាក់។ ការចូលគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេសក្នុងចន្លោះរជ្ជសម័យរបស់ណាប៉ូលេអុង បារាំងបានចូលគ្រប់គ្រងហូឡង់ ទើបក្រុមហ៊ុន British East Company បានចូលគ្រប់គ្រងឥណ្ឌូនេស៊ីជំនួស(គស ១៨១៥-១៨១៦)។ ពេលណាប៉ូលេអុងអស់អំណាចក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៨១៥ ឥណ្ឌូនេស៊ីក៏ធ្លាក់ក្រោមអាណានិគមរបស់ហូឡង់ម្ដងទៀត។ ការគ្រប់គ្រងរបស់ហូឡង់ ចាប់តាំងពីឥណ្ឌូនេស៊ីធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ហូឡង់ ជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីបានក្រោកឡើងប្រឆាំងហូឡង់ជាច្រើនដង តែមិនអាចទទួលជ័យជម្នះ។ ចលនាដើម្បីទាមទារឯករាជ្យ បានមានការចាត់តាំងសមាគម Budi Utom(ការតស៊ូដ៏អង់អាច) ឡើងក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩០៨ បានរួមគ្នាបង្កើតបក្សនយោបាយឡើងជាច្រើនបក្ស ដើម្បីតស៊ូទាមទារឯករាជ្យ ពីហូឡង់។ ឆ្នាំគ.ស ១៩២៤ ក្រុមអ្នកសិក្សាបានបង្កើតសមាគមអ្នកសិក្សាឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយមានលោកដុកទ័រមហាម៉ាត់ អាត់តាជាមេដឹកនាំ។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំ១៩២៧ លោកដុកទ័រមហាម៉ាត់ អាត់តាបានបង្កើតអង្គការសហព័ន្ធ ដោយរួបរួមបក្សនយោបាយឥណ្ឌូនេស៊ីទាំងអស់ចូលគ្នា។ ក្នុងឆ្នាំដែល លោកដុកទ័រស៊ូកាណូ និងថ្នាក់ដឹកនាំមួយក្រុមទៀតបានរួមគ្នាបង្កើតបក្សជាតិនិយមឥណ្ឌូនេស៊ីឡើង ហើយប្រើភាសាបាហាសាឥណ្ឌូនេស៊ីជាផ្លូវការសម្រាប់ទាក់ទងការងារ គាំទ្រនយោបាយណាដែលមិនផ្ដល់កិច្ចសហប្រតិបត្ដិការជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំហូឡង់។ ចលនានេះបានទទួលការគាំទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយពីសំណាក់យុវជន ហើយបង្កើតជាអង្គការយុវជនឡើងនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗ ។ ក្នុងសម័យការគ្រប់គ្រងរបស់ជប៉ុន ក្នុងរវាងសង្គ្រាមមហាអាស៊ីបូព៌ា កងទ័ពជប៉ុនបានចូលគ្រប់គ្រងឥណ្ឌូនេស៊ី ចន្លោះឆ្នាំគ.ស ១៩៤១-១៩៤៤ កងទ័ពជប៉ុនព្យាយាមយកចិត្ដឥណ្ឌូនេស៊ី ដោយការដោះលែងមេដឹកនាំនយោបាយដែលត្រូវខាងហូឡង់ចាប់ដាក់គុក ការប្រកាសឯករាជ្យពេលជប៉ុនចាញ់សង្គ្រាមក្នងឆ្នាំ ១៩៤៥ ជប៉ុនបានបើកឱកាសឱ្យជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីក្រោមការដឹកនាំរបស់ លោកដុកទ័រស៊ូកាណូ និងលោកដុកទ័មហាម៉ាត់ អាត់តា ប្រកាសឯករាជ្យភាពរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី នៅឆ្នាំ១៩៤៥។ ឥណ្ឌូនេស៊ី ប្រកបដោយក្រុមកោះដែលមានភាពចម្រើនរុងរឿងមកជាយូរហើយ តែក្រោយមកត្រូវធ្លាក់នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ហូឡង់ប្រមាណ៣០១ឆ្នាំ។ នៅខែមករា គ.ស ១៩៤២ ដែលជាកំឡុងពេលនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ជប៉ុនបានវាយយកឥណ្ឌូនេស៊ី ហើយបណ្ដេញពួកហូឡង់ម្ចាស់អាណានិគមលើឥណ្ឌូនេស៊ីបានជោគជ័យ ទើបធ្វើឱ្យអ្នកដឹងនាំឥណ្ឌូនេស៊ីសំខាន់ៗ នៅសម័យនោះផ្ដល់ការសហការជាមួយជប៉ុន តែមិនបានផ្ដល់ទំនុកចិត្ដលើជប៉ុនណាស់ណាទេ ព្រោះមានហេតុផលមិនគួរជាទីទុកចិត្ដគឺពេលអ្នកស្នេហាជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីរៀបចំផែនការផ្សេងៗ ជប៉ុនតែងសុំចូលរួមគ្រប់គ្រងនិងប្រតិបត្តិការជាមួយ។ ពេលជប៉ុនចាញ់សង្គ្រាម ហើយប្រកាសព្រមចាញ់បក្សសម្ព័ន្ធមិត្ត ឥណ្ឌូនេស៊ីបានឆ្លៀតឱកាសប្រកាសឯករាជ្យក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩៤៥ តែហូឡង់ម្ចាស់អាណានិគមដើមមិនព្រមទទួលស្គាល់ការប្រកាសឯករាជ្យរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី ទើបលើកកងទ័ពចូលមកបង្ក្រាប។ លទ្ធផលនៃការប្រយុទ្ធបានឱ្យឃើញថា ហូឡង់មិនអាចបង្ក្រាបកងទ័ពឥណ្ឌូនេស៊ីបានទេ។ ក្រោយមកអង់គ្លេសដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្ដរបស់ហូឡង់បានចូលមកជួយសម្របសម្រួលដើម្បីបញ្ចប់ទំនាស់ ដោយឱ្យភាគីទាំងសងខាងចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងលិងកាត់យ៉ាទិ(Linggadjati Agreement) នៅឆ្នាំគ.ស ១៩៤៦ ដោយហូឡង់ព្រមទទួលស្គាល់អំណាចរដ្ឋាភិបាលរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីនៅកោះជ្វា និងកោះស៊ូម៉ាត្រា។ ក្រោយមកហូឡង់បានល្មើសលើកកិច្ចព្រមព្រៀង នាំទាហានចូលវាយលុកឥណ្ឌូនេស៊ី ធ្វើឱ្យប្រទេសផ្សេងៗ ដូចជា អូស្ដ្រាលី និងឥណ្ឌាបានប្ដឹងទៅក្រុមមន្រ្តីស្ថេរភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិឱ្យចូលមកដោះស្រាយ។ អង្គការសហប្រជាជាតិបានចូលមកដោះស្រាយបញ្ហា ដោយបង្កើតគណៈកម្មការ រួមមានអូស្ដ្រាលី ប៊ែលហ្សិក និងអាមេរិកដើម្បីធ្វើជាអ្នកសម្របសម្រួលហើយបានអំពាវនាវឱ្យបញ្ចប់ការវិវាទ តែហូឡង់បានចូលចាប់ខ្លួនមេដឹកនាំរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីគឺ ស៊ូកាណូ និងអាត់តាទៅដាក់គុក។ ក្រោយមកទាហានឥណ្ឌូនេស៊ីអាចជួយសង្គ្រោះមេដឹកនាំទាំងពីរនាក់ចេញមកបាន។ ក្នុងដំណាក់កាលនេះ គ្រប់ប្រទេសលើសកលលោកនំាគ្នារិះគន់ទង្វើរបស់ហូឡង់យ៉ាងខ្លាំង ហើយគណៈមន្រ្ដីស្ថេរភាពបានដាក់គំនាបឱ្យហូឡង់ប្រគល់ឯករាជ្យដល់ឥណ្ឌូនេស៊ី នៅថ្ងៃទី២៧ ធ្នូ ១៩៤៩។ ឥណ្ឌូនេស៊ីបានទទួលឯករាជ្យ តែបញ្ហាស្មុគស្មាញនៅមាន ដោយសារហូឡង់មិនព្រមឱ្យបង្រួបបង្រួមដែនដីអ៊ិរៀនខាងលិចចូលជាមួយឥណ្ឌូនេស៊ី ទើបភាគីទាំងពីរត្រៀមខ្លួនប្រយុទ្ធគ្នាទៀត។ លទ្ធផលចុងក្រោយ ហូឡង់ក៏ព្រមប្រគល់អំណាចឱ្យអង្គការសហប្រជាជាតិជាអ្នកគ្រប់គ្រងតំបន់អ៊ិរៀនខាងលិច ហើយឱ្យជនជាតិអ៊ិរៀនខាងលិចសម្ដែងប្រជាមតិ ថាត្រូវចូលរួមជាមួយឥណ្ឌូនេស៊ីឬអត់។ លទ្ធផលនៃការធ្វើប្រជាមតិបង្ហាញថា ជនជាតិអ៊ិរៀនខាងលិចភាគច្រើនត្រូវការចូលរួមជាមួយឥណ្ឌូនេស៊ី ទើបអង្គការសហប្រជាជាតិ ដាក់អ៊ិរៀនខាងលិចឱ្យនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី នៅខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៦៣ ។ == នយោបាយ== {{Main|នយោបាយនៅឥណ្ឌូណេស៊ី}} ===នយោបាយនិងការគ្រប់គ្រង=== [[ឯកសារ:Joko Widodo presidential portrait (2016).jpg|រូបភាពតូច|ប្រធានាធិបតីចូកូ វីដូដូ ប្រើក្នុងការិយាល័យរដ្ឋាភិបាលតាំងពីចុងឆ្នាំ២០១៦ ដល់ខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៩]] តំបន់ដែលជាប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីបច្ចុប្បន្ន ជាអាណាខេត្ដដែលកំណត់ទុក កាលពីឆ្នាំ ១៩១០ ។ កាលពីមុននោះដែនដីរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីខុសពីលក្ខណៈដូចបច្ចុប្បន្ន។ មុនសង្គ្រាមមហាអាស៊ីបូព៌ា ឥណ្ឌូនេស៊ីត្រូវគេស្គាល់ក្នុងនាមជាក្រុមកោះឥណ្ឌាខាងកើតរបស់ហូឡង់ ប្រកបដោយកោះផ្សេងៗ ប្រមាណ ១៣៦៧៧កោះ។ កោះដែលសំខាន់គឺ កោះជ្វា កោះស៊ូម៉ាត្រា កោះស៊ូឡាវីស៊ីឬកោះសេលេបេស មួយផ្នែកនៃកោះកាលីម៉ាន់តាន់ឬកោះបូនេអូ និងផ្នែកមួយនៃកោះអ៊ិរៀនជយា។ ជនជាតិដាណឺម៉ាកចាប់ផ្ដើមចូលមកប្រម៉ាញ់អាណានិគម លើក្រុមកោះខាងលើតាំងពីឆ្នាំគ.ស ១៦០២ ហើយចាប់ពីពេលនោះមកឥណ្ឌូនេស៊ីក៏ធ្លាក់នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ហូឡង់ ក្នុងរយៈពេលប្រមាណជាបីសតវត្ស​ រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ១៩៤២ ចន្លោះសង្គ្រាមមហាអាស៊ីបូព៌ា ជប៉ុនបានចូលមកគ្រប់គ្រងក្រុមកោះឥណ្ឌូនេស៊ីខាងកើត។ ក្រោយពេលដែលសង្គ្រាមមហាអាស៊ីបូព៌ារលត់ ហូឡង់បានបញ្ជូនកម្លាំងទ័ពមកឥណ្ឌូនេស៊ីម្ដងទៀត ដោយបានទទួលការគាំទ្រពីកងទ័ពអង់គ្លេស ដែលចូលមកគ្រប់គ្រងឥណ្ឌូនេស៊ី។ ក្រោយពេលដេញជប៉ុនចេញពីប្រទេស ឥណ្ឌូនេស៊ីបានប្រកាសឯករាជ្យ ព្រមទាំងប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ច្បាប់ឆ្នាំគ.ស ១៩៤៥ និងប្រកាសមូលដ្ឋានបញ្ចសីល។ លោកដុកទ័រស៊ូកាណូបានទទួលការជ្រើសរើសជាប្រធានាធិបតី ដែលបានធ្វើការតស៊ូដើម្បីឯករាជ្យ ប្ដូរដោយឈាមសាច់ស្រស់ និងអាយុជីវិតរបស់ជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីរាប់សែននាក់។ នៅទីបំផុតឥណ្ឌូនេស៊ីក៏ទទួលបានឯករាជ្យពេញលេញក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៩ ។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ ១៩៤៥ កំណត់ឱ្យឥណ្ឌូនេស៊ី មានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងក្នុងទម្រង់តែមួយ មានរបបគ្រប់គ្រងជាលក្ខណៈរួមទូទាំងប្រទេស (United Structure) មានប្រធានាធិបតីជាប្រមុខនិងមេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល។ ពេលដាណឺម៉ាកប្រគល់អំណាចអធិបតេយ្យឱ្យឥណ្ឌូនេស៊ី ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥០ ឥណ្ឌូនេស៊ីក៏មានរដ្ឋធម្មនុញ្ញច្បាប់ទី២ កំណត់ឱ្យឥណ្ឌូនេស៊ីមានការគ្រប់គ្រងបែបសាធារណរដ្ឋ (Federation) ហៅឈ្មោះប្រទេសថា សហរដ្ឋឥណ្ឌូនេស៊ី (United states of Indonesia)។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំ១៩៥០ ឥណ្ឌូនេស៊ីបាននាំយករដ្ឋធម្មនុញ្ញច្បាប់ទី៣ មកប្រើក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រទេស កំណត់ឱ្យឥណ្ឌូនេស៊ីត្រឡប់ទៅមានរបបគ្រប់គ្រងបែបរួមទូទាំងប្រទេសដូចរដ្ឋធម្មនុញ្ញច្បាប់ដំបូង។ ក្រោយមកក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩៥៩ ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ីក៏បានប្រកាសឱ្យប្រើរដ្ឋធម្មនុញ្ញច្បាប់ឆ្នាំ ១៩៤៥ ជាថ្មី។ ===នយោបាយប្រជាជន=== នយោបាយប្រជាជនជាផ្នែកមួយនៃចរន្ដប្រជាសង្គម (Civil society)។ បើនិយាយពីនយោបាយប្រជាជននៅឥណ្ឌូនេស៊ីក្នុងយុគសម័យបច្ចុប្បន្ន ចាំបាច់ត្រូវឈានទៅឱ្យដល់ស្ថានការណ៍ទូទៅក្នុងសម័យនៃអតីតប្រធានាធិបតីស៊ូហារតូថាបានបើកឱកាសឱ្យប្រជាជនបានចូលរួមក្នុងកិច្ចការនយោបាយដល់កម្រិតណា។ លោកប្រធានាធិបតីស៊ូហារតូ គ្រប់គ្រងប្រទេសតាំងពីថ្ងៃទី ១១​ មីនា ១៩៦៦ ដោយប្រើច្បាប់ទាហានមកគ្រប់គ្រងប្រទេស មានការរឹតត្បិតចំពោះអ្នកសិក្សា បញ្ញាជន សិល្បករ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ក្រុមជនជាតិចិននិងក្រុមមុស្លីមផ្សេងៗ ធ្វើឱ្យ “របៀបថ្មី”ក្លាយជាមូលដ្ឋានសំខាន់ក្នុងប្រព័ន្ធនយោបាយរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីតាមតម្រូវការ ធ្វើឱ្យកើតមានអំណាចផ្ដាច់ការនៅឥណ្ឌូនេស៊ី អស់រយៈពេល៣២ឆ្នាំ គឺចាប់ពីឆ្នាំគ.ស ១៩៦៦-១៩៩៨។ ការរួបរួមបក្សនយោបាយជានយោបាយសំខាន់ដែលស៊ូហារតូប្រើដើម្បីកាត់បន្ថយបក្សនយោបាយផ្សេងៗ ដោយផ្ដល់ហេតុផលថា ប្រទេសដែលមានភាពចម្រុះខាងជនជាតិ សាសនានិងវប្បធម៌នោះ បើមានបក្សនយោបាយច្រើន ជាការមិនសមស្របក្នុងការបង្កើតស្ថេរភាពខាងនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ច។ មុនដំបូងក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩៧០ រដ្ឋាភិបាលប្រកាសឱ្យមានការរួបរួមគ្នានៅសល់ត្រឹម ៣ ក្រុមធំៗ ដូចជា៖ ១. ក្រុមកណ្ដាលនិងជាក្រុមផ្លូវលោកហៅថា ក្រុមប្រតិបត្តិការឬក្រុមកូលកា(Golongan Karya-GOLKAR) ២. ក្រុមចិត្តវិទ្យា ដែលរួបរួមបក្សមុស្លីមទាំងអស់បញ្ចូលគ្នា ៣. ក្រុមអ្នកជាតិនិយម ដែលរួបរួមបក្សនយោបាយដែលនៅសល់បញ្ចូលគ្នា ក្នុងពេលដែលធ្វើការកាត់បន្ថយអំណាចបក្សនយោបាយនោះ ស៊ូហារតូបាននាំយកទ្រឹស្ដី “ប្រជាជនហេលហាល” មកប្រើព្រមៗ គ្នាដែរ គឺបែបចែកប្រជាជនចេញពីកិច្ចការរបស់បក្សនយោបាយ។ ប្រជាជនទូទៅអាចចូលរួមនយោបាយបានតែក្នុងពេលបោះឆ្នោតសកល រៀងរាល់ប្រាំឆ្នាំម្ដងប៉ុណ្ណោះ ដែលស្មើនឹងការផ្ដាច់ប្រជាជនចេញពីនយោបាយនោះឯង។ សភាពសេដ្ឋកិច្ចនិងនយោបាយឥណ្ឌូនេស៊ីក្នុងសម័យនោះផ្ដល់ប្រយោជន៍តែចំពោះពួកថ្នាក់ដឹកនាំ និងក្រុមនាយទុនតែប៉ុណ្ណោះ។ ប្រជាជនភាគច្រើនមិនមានការងារធ្វើ ហើយក្រីក្រណាស់។ ការរិះគន់ផ្សេងៗ ដែលទាក់ទិននឹងភាពក្រីក្រឬវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ច និងបញ្ហាណាក៏ដោយ ដែលអាចនាំទៅរកអស្ថេរភាពក្នុងប្រទេស ត្រូវបានរឹតត្បិតយ៉ាងតឹងរ៉ឹងពីរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសបំផុតនោះគឺប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗ ត្រូវបានគ្រប់គ្រង និងជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការពីសំណាក់ក្រុមការងារស្ថេរភាពរបស់រដ្ឋគ្រប់ពេលវេលា​ ទាំងស្ថានីយ៍វិទ្យុផ្សាយសំឡេង ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍ និងការសែតផ្សេងៗ របស់រដ្ឋនិងឯកជន។ បើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយទាំងនោះចង់ផ្សាយព័ត៌មានឬព្រឹត្ដិការណ៍ផ្សេងៗ ត្រូវឆ្លងកាត់ការត្រូតពិនិត្យនិងការអនុញ្ញាតិជាផ្លូវការពីរដ្ឋជាមុន បើចចេសនឹងត្រូវទទួលទោសដោយគ្មានការលើកលែងទាំងអស់។ '===ប្រព័ន្ធនយោបាយ=== '====រចនាសម្ព័ន្ធការគ្រប់គ្រងរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី==== '''១. ថ្នាក់ជាតិ''' -រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ ១៩៤៥ -សភាទីប្រឹក្សាប្រជាជន --- សភាតំណាងរាស្ដ្រ + សភាតំណាងភូមិភាគ -ប្រធានាធិបតី -គណៈរដ្ឋមន្ដ្រី -សភាតំណារាស្ដ្រ -សង្កាត់បក្សនយោបាយ -បានមកពីការបោះឆ្នោត -សភាតំណាងភូមិភាគ -សាលាកំពូល -សាលរដ្ឋធម្មនុញ្ញ -អង្គការឯករាជ្យ -គណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្ស -គណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យកិច្ចការផែនដី -គណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យទ្រព្យសម្បត្ដិមន្រ្ដីក្នុងតំណែងនយោបាយ -គណៈកម្មការជាតិប្រឆំាងអំពើពុករលួយ -គណៈកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ''''២. ផ្នែកភូមិភាគ''' -អភិបាលខេត្ដ -ការគ្រប់គ្រងថ្នាក់ខេត្ត -អភិបាលស្រុក -មេឃុំ(មន្ដ្រីរដ្ឋការ) -មេភូមិ(មន្រ្ដីរដ្ឋការ)                                         -មេភូមិ(បានមកពីការបោះឆ្នោត)          -ចំពោះក្នុងក្រុង -ចំពោះក្នុងជនបទ -សភាតំណាងរាស្ដ្រថ្នាក់តំបន់១ -សភាតំណាងរាស្ដ្រថ្នាក់តំបន់២ -បានមកពីការបោះឆ្នោត  ឥណ្ឌូនេស៊ីមានការគ្រប់គ្រងបែបរដ្ឋតែមួយដែលមានបាវចនាថា “ឯកភាពក្នុងពហុភាព” ដែលប្រើសម្រាប់ដាស់តឿនស្មារតីជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីឱ្យចេះសាមគ្គីគ្នា ដែលជាការគ្រប់គ្រងដោយរបបសាធារណរដ្ឋ មានប្រធានាធិបតីជាប្រមុខ និងជាមេដឹកនាំខាងនីតិប្រតិបត្ដិ មានមូលដ្ឋានបញ្ចសីល ជាមូលដ្ឋានក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រទេស ហើយប្រកបដោយ ៧ អង្គការ ដូចជា៖ '''១. សភាទីប្រឹក្សាប្រជាជន''' ប្រកបដោយសមាជិកសភាតំណាងរាស្ដ្រ​ ៥៥០រូប និងសភាតំណាងភូមិភាគ ១២៨ រូប ទាំងអស់នោះបានមកពីការបោះឆ្នោត។​ សភាទីប្រឹក្សាប្រជាជនមានតួនាទីសំខាន់ ៣ ប្រការគឺ កែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ តែងតាំងប្រធានាធិបតី អនុប្រធានាធិបតី​ និងដកតំណែងប្រធានាធិបតី។ '''២. សភាតំណាងរាស្ដ្រ''' ប្រកបដោយសមាជិកចំនួន ៥៥០រូប បានមកពីការបោះឆ្នោត មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការចេញច្បាប់ អនុម័តថវិកាជាតិ និងត្រួតពិនិត្យមើលការធ្វើការងាររបស់រដ្ឋាភិបាល មានអាណត្ដិ ៥ឆ្នាំ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការពិនិត្យសេចក្ដីព្រាងច្បាប់នីមួយៗ ត្រូវមានការប្រឹក្សា និងមានឯកភាពគ្នារវាងសមាជិកសភាតំណាងរាស្រ្ដ ជាមួយប្រធានាធិបតី។ សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ណាដែលមិនបានទទួលការយល់ព្រមពីប្រធានាធិបតី នឹងមិនអាចនាំយកមកពិចារណាជាថ្មីទៀតបានឡើយ។ ដូចគ្នាដែរសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ដែលបានទទួលការយល់ព្រមរួមពីប្រធានាធិបតី និងឆ្លងកាត់ការបោះឆ្នោតពីសមាជិកសភាតំណាងរាស្ដ្រហើយ តែប្រធានាធិបតីមិនចុះហត្ថលេខដោយហេតុផលណាក៏ដោយ ក្នុងរយៈពេល ៣០ថ្ងៃ ត្រូវចាត់ទុកថាជាផលបង្គាប់ឱ្យប្រើច្បាប់បានដោយបរិបូរណ៍។ ទាំងអស់នេះសមាជិកសភាតំណាងរាស្ដ្រមិនមានអំណាចក្នុងការសុំបើកសេចក្ដីអភិប្រាយការមិនទុកចិត្ដប្រធានាធិបតីឬអនុប្រធានាធិបតី។ ការដកតំណែងប្រធានាធិបតីឬអនុប្រធានាធិបតី ត្រូវធ្វើតាមតំណាក់ការនៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ គឺសមាជិកសភាតំណាងរាស្រ្ដត្រូវប្រើសំឡេង២ភាគ៣នៃអ្នករួមប្រជុំ(មានចំនួនមិនតិចជាង២ភាគ៣នៃចំនួនសមាជិកសភាតំណាងរាស្ដ្រទាំងអស់) ស្នើរបៀបវារៈការដកតំណែងជូនទៅសាលារដ្ឋធម្មនុញ្ញពិចារណា ហើយបើសាលារដ្ឋធម្មនុញ្ញពិចារណាយល់ព្រមតាមសេចក្ដីស្នើ ទើបសភាតំណាងរាស្ដ្រអាចស្នើឱ្យសភាទីប្រឹក្សាប្រជាជនពិចារណាបន្ដទៀត(អំណាចចុងក្រោយនៃការដកតំណែងប្រធានាធិបតីស្ថិតនៅលើសភាទីប្រឹក្សាប្រជាជន)។ '''៣. សភាតំណាងភូមិភាគ''' ជាស្ថាប័នថ្មីដែលមានការបោះឆ្នោតលើកដំបូងកាលពីថ្ងៃទី៥ មេសា ១៩៩៤ ដើម្បីជំនួសអ្នកតំណាងភូមិភាគនិងអង្គការសង្គម ក្រុមអាជីពដែលធ្លាប់មានពីដើម(បានមកពីការបោះឆ្នោត)។ សមាជិកសភាតំណាងភូមិភាគបានមកពីការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសមួយខេត្ដ ៤ រូប សរុបទាំងអស់ ១២៨ រូប មានតួនាទីស្នើសេចក្ដីព្រាងច្បាប់រួមទាំងការត្រួតពិនិត្យការចំណាយថវិការបស់រដ្ឋ។ '''៤. សភាប្រជាជនប្រចាំតំបន់''' តាមបទបញ្ញត្ដិក្នុងការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំគ.ស ១៩០០ កំណត់ឱ្យបែងចែកលំដាប់ការគ្រប់គ្រងភូមិភាគចេញជា ខេត្ដ ស្រុក (Regency)និងឃុំ(Kota) ដោយរៀបចំឱ្យមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកសភាប្រជាជនប្រចាំតំបន់ក្នុងគ្រប់កម្រិត(ព្រមជាមួយការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកសភាតំណាងរាស្រ្ដនិងសមាជិកសភាតំណាងភូមិភាគ)។ '''៥. ប្រធានាធិបតី'''បានមកពីការបោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់ តាមច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញកំណត់ឱ្យប្រធានាធិបតីជាថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលនិងជាមេបញ្ជាការកងទ័ពដោយប្រធានាធិបតីអាចកាន់តំណែងជាប់គ្នាមិនលើសពី ២ អាណត្ដិ(មួយអាណត្ដី ៥ឆ្នាំ)។ '''៦. សាលាស្ថិតិយុត្ដិធម៌''' រដ្ឋធម្មនុញ្ញកំណត់ឱ្យអំណាចតុលាការនៅក្រោមការឃ្លាំមើលរបស់សាលាដីកានិងសាលាកម្រិតបន្ដបន្ទាប់ រួមទាំងសាលារដ្ឋធម្មនុញ្ញ ក្នុងការតែងតាំងទីប្រឹក្សាសាលាដីកា និងគណៈកម្មាធិការតុលាការ(Judicial Commission) ជាអ្នកស្នើឈ្មោះឱ្យសភាតំណាងរាស្ដ្រទទួលស្គាល់ បន្ទាប់មកទើបស្នើបន្ដឱ្យប្រធានាធិបតី ដោយមានការយល់ព្រមពីសភាតំណាងរាស្ដ្រ។ '''៧. គណៈកម្មការកំពូលត្រួតពិនិត្យថវិកាជាតិ''' មានតួនាទីផ្ដល់របាយការណ៍ការប្រើប្រាស់ថវិកាជាតិជូនសភាតំណាងរាស្រ្ដ សភាតំណាងភូមិភាគ និងសភាប្រជាជនថ្នាក់តំបន់។ សមាជិកគណៈកម្មការកំពូលត្រូតពិនិត្យថវិកាជាតិជ្រើសតាំងដោយសភាតំណាងរាស្ដ្រដោយទទួលស្ដាប់យោបល់របស់សភាតំណាងភូមិភាគ និងតែងតាំងដោយប្រធានាធិបតី។ ===បំណែងចែករដ្ឋបាល=== [[ឯកសារ:Indonesia provinces english.png|រូបភាពតូច|បំណែកចែករដ្ឋបាលរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេសុី]] ឥណ្ឌូនេស៊ីមានការបែងចែកតំបន់គ្រប់គ្រងជា ៣០ ខេត្ដ ២ តំបន់គ្រប់គ្រងពិសេស និង ១ តំបន់រដ្ឋធានីពិសេស ដោយមានរដ្ឋធានីឬក្រុងសំខាន់នៃខេត្ដនីមួយៗ ដូចខាងក្រោម '''កោះស៊ូម៉ាត្រា''' តំបន់គ្របគ្រងពិសេសអាជេ-បាន់ដាអាជេ ខេត្តស៊ូម៉ាត្រាខាងជើង-មេដាន ខេត្ដស៊ូម៉ាត្រាខាងត្បូង-ប៉ាឡេមបាំង ខេត្ដស៊ូម៉ាត្រខាងលិច-ប៉ាដាំង ខេត្តរៀវ-ប៉ឺកាន់បារូ ក្រុមកោះរៀវ-តាន់ជុងពីណាំង ខេត្ដចំាប៊ី-ចាំប៊ី ក្រុមកោះបាំកាបេលីតុង-បាំងកាល់ពីណាំង ខេត្ដបេងគូលូ-បេងគូលូ ខេត្ដឡាំពុង-បាន់ដាឡាំពុង '''កោះជ្វា''' តំបន់រដ្ឋធានីពិសេសចាកាតា ខេត្ដជ្វាកណ្ដាល-សេម៉ារ៉ាំង ខេត្ដជ្វាខាងកើត-បាន់ឌុង ខេត្ដជ្វាខាងលិច-ស៊ូរ៉ាបាយ៉ា ខេត្តបាន់តេន-សេរ៉ាំង តំបន់គ្រប់គ្រងពិសេសយ៉ក់យ៉ាកាតា '''កោះបូនេអូ''' ខេត្ដកាលីម៉ាន់តាន់កណ្ដាល-ប៉ាឡាំងការ៉ាយ៉ា ខេត្ដកាលីម៉ាន់តាន់ខាងត្បូង-បាន់ចាម៉ាស៊ិន ខេត្ដកាលីប៉ាន់តាន់ខាងកើត-សាម៉ារិនដា ខេត្ដកាលីម៉ាន់តាន់ខាងលិច-ប៉ុនទីអាណាក់ '''កោះស៊ូឡាវីស៊ី''' ខេត្ដកូរ៉ន់តាឡូ-កូរ៉ន់តាឡូ ខេត្ដស៊ូឡាវីស៊ីខាងជើង-ម៉ាណាដូ ខេត្ដស៊ូឡាវីស៊ីកណ្ដាល-ប៉ាលូ ខេត្ដស៊ូឡាវីស៊ីខាងត្បូង-ម៉ាកាស់សា ខេត្ដស៊ូឡាវីស៊ីខាងកើតឆៀងខាងត្បូង-កឺនដារី ខេត្ដស៊ូឡាវីស៊ីខាងលិច-ម៉ាមូជូ '''កោះញូគីនេ''' ខេត្ដប៉ាពូ-ចាយ៉ាពុរ៉ាក់ ខេត្ដប៉ាពួខាងលិច-ម៉ានក្វារី '''ក្រុមកោះស៊ុនដាណយ''' ខេត្ដបាលី-ដេនប៉ាសា ខេត្ដស៊ូសាតេងការ៉ាខាងកើត-ឃូប៉ាំង ខេត្ដស៊ូសាតេងការ៉ាខាងលិច-ម៉ាតារ៉ាម '''ក្រុមកោះម៉ូលុកកាក់''' ខេត្ដម៉ាឡូកូ-អាំបុន ខេត្ដម៉ាឡូកូខាងជើង-តឺណាទី ==ភូមិសាស្រ្ដ== {{Main|ភូមិសាស្ត្រឥណ្ឌូណេស៊ី}} ===លក្ខណៈភូមិសាស្ដ្រ=== ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីស្ថិតនៅខាងចុងនៃភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឈ្មោះប្រទេសជាភាសាក្រិក ដែលមានន័យថា ក្រុមកោះឥណ្ឌាខាងកើត។ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីមានក្រុមកោះច្រើនជាងគេបំផុតលើពិភពលោក ហើយដោយសារស្ថិតនៅខាងចុងនៃភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ទើបក្លាយជាចំណុចបែងចែកអាណាខេត្ដរវាងទ្វីបអាស៊ីនិងទ្វីបអូស្ដ្រាលី ហើយជាប្រទេសដែលឃាំងរវាងមហាសមុទ្រឥណ្ឌានិងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកទៀតផង។ ឥណ្ឌូនេស៊ី ជាប្រទេសដែលមានភ្នំភ្លើងច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក ហើយក្នុងចំនួននោះមានភ្នំភ្លើងដែលនៅមានសកម្មភាព(Active Volcano)  ១២៩ កន្លែង គិតតែនៅលើកោះជ្វាមាន ៣៨ កន្លែង។ ភ្នំភ្លើងដែលខ្ពស់បំផុត គឺភ្នំភ្លើងសេម៉េរ៉ូ កម្ពស់ ៣៦៧៦ ម៉ែត្រ នៅភាគខាងកើតនៃកោះជ្វា នៅក្បែរភ្នំភ្លើងមួយកន្លែងទៀតគឺ ភ្នំភ្លើងប្រូម៉ូ កម្ពស់ ២៣៩២ ម៉ែត្រ ក្រៅពីនេះនៅមានភ្នំភ្លើងមេរ៉ាពិ ដែលមានកម្ពស់ ២៩១៤ ម៉ែត្រទៀត។ [[ឯកសារ:Map of Indonesia relief location.png|រូបភាពតូច|ផែនទីដែលបង្ហាញពីលក្ខណៈភូមិសាស្ត្ររបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេសុី]] ឥណ្ឌូនេស៊ី មានលក្ខណៈភូមិសាស្ដ្រជាក្រុមកោះ មានចំនួនប្រមាណ ១៧៥០០កោះ ហើយមានភ្នំខ្ពស់ ជួរភ្នំ និងភ្នំភ្លើងជាច្រើន កោះខ្លះមានលក្ខណៈភូមិសាស្រ្ដទាំងអស់នេះនៅលើកោះតែមួយ។ ការដែលឥណ្ឌូនេស៊ីមានកោះចំនួនច្រើននេះ ធ្វើឱ្យមានបរិវេណជ្រលងទឹកជ្រៅរវាងកោះជាច្រើនកន្លែង កម្រិតជម្រៅទឹកនោះខុសគ្នាទៅតាមកន្លែងដូចជា ជម្រាលទ្វីបស៊ុនដា និងជម្រាលទ្វីបសាអ៊ូ ជាបរិវេណទីតាំងនៃកោះស៊ូម៉ាត្រា កោះជ្វា កោះបូនេអូ និងបរិវេណក្រុមកោះអ៊ីរៀនចាយ៉ា មានជ្រលងទឹកជ្រៅមិនលើសពី ២១៦ ម៉ែត្រ ខណៈដែលបរិវេណចន្លោះជម្រាលទី្វបទាំងពីរនេះ ឬបរិវេណក្រុមកោះនូសា តេងការ៉ា ស៊ូឡាវីស៊ី និងម៉ូលុកកាក់ មានកម្រិតជម្រៅទឹកប្រហែល ៤៥០០ ម៉ែត្រ។ '''កោះស៊ូម៉ាត្រា''' កោះស៊ូម៉ាត្រា (Sumatra ឬ Sumatara ឬ Sumatera [https://idlix.ac.id/ idlix] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230510153133/https://idlix.ac.id/ |date=2023-05-10 }} គឺជាកោះដែលមានទំហំធំលំដាប់ទី៦ នៃកោះធំៗ ក្នុងពិភពលោក(មានទំហំប្រមាណ ៤៧៣៦០០គម^២)និងជាកោះដែលធំជាងគេរបស់ប្រទសឥណ្ឌូនេស៊ី។ បណ្ដោយដ៏វែងបំផុតរបស់កោះលាតសន្ធឹងពីទិសពាយ័ព្យទៅទិសអាគ្នេយ៍កាត់ដោយខ្សែអេក្វាទ័រ បានបែងចែកកោះនេះជា ២ តំបន់ភូមិសាស្ដ្រធំៗ គឺ ជួរភ្នំបារីសាន់(Barisan Mountains) ភាគខាងលិច និងតំបន់ទំនាបភាគខាងកើត។ ភាគអាគ្នេយ៍គឺកោះជ្វា ខណ្ឌដោយច្រកស៊ុនដា ខាងជើងគឺឧបទ្វីបម៉ាលេ ខណ្ឌដោយច្រកម៉ាឡាកា ខាងកើតគឺកោះបូនេអូ ខណ្ឌដោយច្រកការីម៉ាតា (Karimat Strait) ខាងលិចនៃកោះគឺ មហា​សមុទ្រឥណ្ឌា។ ទ្រនុងខ្នងនៃកោះ គឺជួរភ្នំបារិសាន ភ្នំភ្លើងក្នុងភូមិភាគនេះធ្វើឱ្យកោះនេះមានទាំងតំបន់ដីមានជីជាតិនិងទស្សនីយភាពដ៏ស្រស់ត្រកាល ដូចជាជុំវិញបឹងតូបា(Lake Toba) ក្រៅពីនេះនៅមានរ៉ែធ្យូងថ្ម និងរ៉ែមាសទៀតផង។ នៅភាគខាងកើតមានទន្លេធំហូរយកដីល្បប់ពីកំពូលភ្នំ ធ្វើឱ្យកើតជាទំនាបធំទូលាយ ផ្ទៃដីភាគច្រើនមិនសមស្រមក្នុងការធ្វើកសិកម្មទេ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ផ្ទៃដីនេះមានលក្ខណៈសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ចចំពោះប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីខ្លាំងណាស់។ ស៊ូម៉ាត្រាផលិតប្រេងបានទាំងលើដីនិងក្រោមដី(from above the soil and underneath) ពោលគឺ ផលិតបានទាំងប្រេងដូងនិងប្រេងកាត។ ផ្ទៃដីមួយភាគធំនៃកោះស៊ូម៉ាត្រាធ្លាប់គ្របដណ្ដប់ដោយព្រៃក្រាស់ ជាទីអាស្រ័យនៃសត្វប្រភេទផ្សេងៗ ដូចជា​ ស្វាអ៊ូរ៉ង់អ៊ូតង់ និងខ្លាស៊ូម៉ាត្រា និងពូជរុក្ខជាតិដែលជាឯកលក្ខណៈ ដូចជា រ៉េហ្វើលសៀ(Rafesia) តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច រួមជាមួយអំពីពុករលួយនិងការកាប់ឈើខុសច្បាប់ ធ្វើឱ្យតំបន់នេះមានធនធានចុះខ្សោយយ៉ាងលឿន ក្រៅពីនេះតំបន់អភិរក្សក៏ទទួលរងការបំផ្លិចបំផ្លាញដែរ។ '''កោះជ្វា''' កោះជ្វា(ឥណ្ឌូនេស៊ី :Pulau Jawa, ជ្វា :Pulo Jawa) ជាឈ្មោះដើមរបស់ក្រុមកោះដែលតាំងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បច្ចុប្បន្នគឺប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងជាទីតាំងនៃរដ្ឋធានីចាកាតា ជាកោះដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនបំផុតលើពិភពលោក ហើយមានប្រជាជនច្រើនជាងទ្វីបអូស្ដ្រាលីនិងទ្វីបអង់តាក់ទិក (លំដាប់ឈ្មោះកោះតាមចំនួនប្រជាជន) មានផ្ទៃដី ១៣២០០០គម^២ ប្រជាជន ១២៧លាននាក់ និងមានដង់ស៊ីតេប្រជាជន ៨៦៤នាក់ក្នុងមួយគម^២ ។ បើចាត់ទុកកោះជ្វាជាប្រទេសមួយ នោះកោះនេះមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនលំដាប់ទី២ បន្ទាប់ពីប្រទេសបង់ក្លាដេស លើកលែងតែរដ្ឋដែលមានទំហំតូច។ '''កោះបូនេអូ'''  កោះបូនេអូ (Borneo)ឬកោះកាលីម៉ាន់តាន់(Kalimantan) ជាកោះដែលមានទំហំធំលំដាប់ទី៣ នៃកោះធំៗ លើពិភពលោក បន្ទាប់ពីកោះហ្គ្រិនឡិន(លំដាប់ទី១) និងកោះញូគីនេ(លំដាប់ទី២) មានប្រទេស ៣ នៅលើកោះបូនេអូគឺ ម៉ាលេស៊ី ព្រុយណេ និងឥណ្ឌូនេស៊ី នៅបរិវេណកណ្កាលក្រុមកោះម៉ាឡាយូនិងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ លក្ខណៈភូមិសាស្រ្ដកោះបូនេអូជាផ្នែកមួយនៃតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ មានធនធានប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិច្រើនបំផុតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ កោះបូនេអូព័ទ្ធជុំវិញដោយសមុទ្រចិនខាងត្បូងនៅទិសខាងលិចនិងពាយ័ព្យ សមុទ្រស៊ូលូនៅទិសឥសាន សមុទ្រសេលេប៊ីស និងច្រកម៉ាកាសានៅទិសខាងកើត និង សមុទ្រជា្វនិងច្រកការីម៉ាតាខាងត្បូង។ ដែនដីខាងលិចនៃកោះបូនេអូ មានដូចជា ឧបទ្វីបម៉ាឡាយូ និងកោះស៊ូម៉ាត្រា ខាងត្បូងមានដូចជា កោះជ្វា ខាងកើតមានដូចជា កោះស៊ូឡាវីស៊ី និងក្រុមកោះម៉ូលុកកាក់ ចំណែកនៅខាងទិសឥសានមានដូចជា ក្រុមកោះហ្វីលីពីន។ ចំណុចខ្ពស់បំផុតនៃកោះបូនេអូគឺ ភ្នំគីណាបាលូ ក្នុងរដ្ឋសាបា មានកម្ពស់ ៤១០១ ម៉ែត្រ លើកម្រិតកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ។ '''ក្រុមកោះម៉ូលុកកាក់''' ក្រុមកោះម៉ូលុកកាក់ ឬម៉ាឡូកូ (អង់គ្លេសហៅ:Maluku Islands)ជាក្រុមកោះក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងជាផ្នែកមួយនៃក្រុមកោះម៉ាឡាយូ ស្ថិតនៅភាគខាងជើងប្រទេសអូស្រ្ដាលី ខាងកើតកោះស៊ូឡាវីស៊ី(សេលេប៊ីស) ខាងលិចកោះញូគីណេ និងខាងជើងកោះទីម័រ កាលពីអតីតកាលជនជាតិចិននិងជនជាតិអឺរ៉ុប ហៅក្រុមកោះនេះថា ក្រុមកោះគ្រឿងទេស។ ផ្ទៃដីភាគច្រើននៃកោះជាភ្នំ កន្លែងខ្លះជាភ្នំភ្លើង ដែលកំពុងមានចលនានិងមានលក្ខណៈធាតុអាកាសសើម សំបូរពូជរុក្ខជាតិ ថ្វីបើជាកោះដែលតូចចង្អៀត និងហ៊ុំព័ទ្ធដោយសមុទ្រ តែមាន ព្រៃ សាគូ ស្រូវនិងគ្រឿងទេសផ្សេងៗ (ដូចជាផ្លែចន្ទទេស ក្លាំពូ និងផ្កាចន្ទទេស) ថ្វីបើថាជនជាតិម៉េឡានេស៊ីជាប្រជាជនភាគច្រើនតាំងពីដើម ជាពិសេសលើកោះបាន់ដា តែក៏ត្រូវបានសម្លាប់នៅកំឡុងសតវត្សទី១ មានការភាសខ្លួនចូលមករបស់ជនជាតិម៉ាលេនៅកំឡុងដើមសតវត្សទី២០ ក្នុងពេលដែលដាណឺម៉ាកកំពុងគ្រប់គ្រង និងបន្ដបន្ទាប់មក រហូតដល់សម័យដែលជាប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ ខាងផ្នែកនយោបាយ ក្រុមកោះម៉ូលុកកាក់ ជាខេត្ដមួយរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី តាំងពីឆ្នាំគ.ស ១៩៥០ រហូតដល់ឆ្នាំគ.ស ១៩៩៩ ម៉ាឡូកូខាងជើង និងហាល់ម៉ាហេរ៉ាកណ្ដាល ត្រូវបែងចែកចេញជាខេត្ដមួយទៀត ដូច្នេះកោះនេះត្រូវបែបចែកចេញជា ២ ខេត្ដគឺ ម៉ាឡូកូ(Maluku)និងម៉ាឡូកូខាងជើង(North Maluku)រវាងឆ្នាំគ.ស ១៩៩៩ ដល់គ.ស ២០០២ ជាកំឡុងពេលដែលកើតវិវាទរវាងពួកមុស្លីមនិងគ្រិស្ដ តែក៏ទើបនឹងស្ងប់ស្ងាត់ទៅវិញក្នុងរយៈពេលមិនប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងទៅនេះ។ ===អាកាសធាតុ=== {{Main|អាកាសធាតុនៅឥណ្ឌូណេស៊ី}} លក្ខណៈអាកាសធាតុត្រូពិចប្រកបដោយ ២ រដូវគឺ រដូវប្រាំង(ឧសភាដល់តុលា) និងរដូវភ្លៀង(វិច្ឆិកាដល់មេសា) ឥណ្ឌូនេស៊ីមានភ្លៀងធ្លាក់ជោកជាំពេញមួយឆ្នាំ សីតុណ្ហភាពមិនខ្ពស់ខ្លំាងទេ ដោយសារមានសណ្ឋានដីជាកោះទើបទទួលឥទ្ធិពលសមុទ្របានល្អ។ '''អាកាសធាតុក្ដៅហើយសើមនៅតំបន់ត្រូពិច(Tropical Moist Climates)''' ជាតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅហើយសើម គ្រប់ខែទាំងអស់មានសីតុណ្ហភាពជាមធ្យមមិនទាបជាង ១៨ អង្សារសេ និងមានកម្ពស់ទឹកភ្លៀងច្រើនជាង ១៥០ មីលីម៉ែត្រ កណ្ដាលថ្ងៃមានសីតុណ្ហភាពមធ្យម ៣២ អង្សារសេ កណ្ដាលយប់សីតុណ្ហភាពមធ្យម ២២ អង្សារសេ កណ្ដាលថ្ងៃនិងកណ្ដាលយប់មានសីតុណ្ហភាពមិនខុសគ្នាខ្លំាងទេ ដោយសារនៅក្នុងតំបន់ជួបនឹងអាកាសតំបន់ក្ដៅ(ITCZ) ទើបមានការកកើតជាដុំពពកឃ្យូមូឡាស់ និងពពកឃ្យូមូឡូនិមបាស ធ្វើឱ្យកើតជាព្យុះភ្លៀងផ្គររន្ទះ  នៅពេលរសៀលនិងល្ងាចសភាពអាកាសនឹងស្ងប់ ផ្ទៃមេឃភ្លឺថ្លាក្រោយពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ ដោយសារសំណើមខ្ពស់ មានចំហាយទឹកក្នុងអាកាសច្រើន ទើបមានកំណកបង្កើតជាទឹកសន្សើម និងអ័ព្ទគ្របដណ្ដប់ផ្ទៃដីពេលកណ្ដាលយប់ មានបរិមាណទឹកភ្លៀងជាមធ្យម ២៥០០មីលីលីត្រក្នុងមួយឆ្នាំ។ ==ប្រជាសាស្ត្រ== {{Main|ប្រជាសាស្ត្រឥណ្ឌូណេស៊ី}} [[ឯកសារ:Traditional Javanese marriage costume.jpg|រូបភាពតូច|សំលៀកបំពាក់អាពាហ៍ពិពាហ៍ជ្វាប្រពៃណី]] '''ឥណ្ឌូនេស៊ី'''មានកោះច្រើនជិត ២០០០០កោះ មានក្រុមជាតិពន្ធុផ្សេងៗ ជាង ៣០០ក្រុម មានប្រជាជនជាង ២០០លាននាក់ ភាគច្រើនគោរពសាសនាឥស្លាម ជាប្រទេសមុស្លីមដែលធំជាងគេលើពិភពលោក ក្នុងលក្ខណៈជាពហុភាព ទើបឥណ្ឌូនេស៊ីមានបាវចនា ប្រកាសឱ្យពិភពលោកស្គាល់ថាជាប្រទេសដែល​មាន “ឯកភាពក្នុងពហុភាព”។ [https://dutafilm.org/ dutafilm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231205090209/https://dutafilm.org/ |date=2023-12-05 }} '''ប្រជាជនលើកោះជ្វា''' '''ពួកជ្វា''' ជាក្រុមជាតិពន្ធុដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី មានលំនៅនៅខាងភាគកណ្ដាលនិងភាគខាងកើតនៃកោះជ្វា ភាគច្រើនគោរពសាសនាឥស្លាម ពួកជ្វាបានឈ្មោះថាមានភាសារបស់ខ្លួន ដែលជាភាសាស្មុគស្មាញមានការបែងចែកជាន់ថ្នាក់សង្គមនៃការប្រើភាសា ដូចជា ភាសាដែលប្រើក្នុងរាជសំណាក់ ប្រើជាមួយអ្នកស្រុក មនុស្សចាស់ គឺមានការបែងចែកច្បាស់លាស់ អាចនិយាយបានថា ភាសាដែលសុទ្ធសឹងជាផ្លូវការ ទើបមិនជាទីនិយមនៃមនុស្សទូទៅ។ '''ពួកស៊ុនដា''' ជាក្រុមជាតិពន្ធុម្ចាស់ស្រុកនៅឥណ្ឌូនេស៊ី រស់នៅក្នុងតំបន់ភាគខាងលិចនៃកោះជ្វា មានចំនួនប្រមាណ ៣១លាននាក់ ពួកស៊ុនដាប្រើភាសាមូលដ្ឋានគឺ ភាសាស៊ុនដា ហើយគោរពសាសនាឥស្លាមភាគច្រើន ពីដើមមិញ ពួកស៊ុនដាតែងរស់នៅណែនណាន់នៅក្នុងខេត្ដជា្វខាងលិច បាន់តេន និងចាកាតា រួមទាំងតំបន់ភាគខាងលិចនៃខេត្ដជ្វាកណ្ដាល ចំពោះជ្វាកណ្ដាល និងជ្វាខាងកើតវិញ ជាទឹកដីដើម របស់ជ្វា ដែលជាក្រុមជាតិពន្ធុធំជាងគេនៅឥណ្ឌូនេស៊ី។ '''ប្រជាជនលើកោះបាលី''' បាលីជាកោះតូច មានប្រជាជនរស់នៅ ២% នៃប្រជាជនឥណ្ឌូនេស៊ីសរុប អ្នកកោះបាលីភាគច្រើនគោរពសាសនាហិណ្ឌូ មានការបែងចែកវណ្ណៈ តែមិនតឹងរ៉ឹងដូចហិណ្ឌូនៅឥណ្ឌាទេ ពោលគឺហិណ្ឌូនៅឥណ្ឌូនេស៊ី មិនបានរាំងខ្ទប់ឱកាសនៅក្នុងសង្គម មនុស្សវណ្ណៈខ្ពស់អាចមានអាជីពតូចទាបនៅក្នុងសង្គម ក្នុងខណៈដែលមនុស្សវណ្ណៈទាបអាចមានអាជីព ដែលគេធ្វើក្នុងក្រុមមនុស្សវណ្ណៈខ្ពស់ ដូចជា ពេទ្យ វិស្វករ ជាដើម។ អ្នកកោះបាលីជឿថា ពិធីកម្មដែលទាក់ទងនឹងជីវិតនិងការប្រកបមុខរបររកស៊ីផ្សេងៗ  មិនមានអ្វីប្លែកគ្នាទេ អ្នកកោះបាលីប្រកបពីធីកម្មជាញឹកញាប់។ អ្នកកោះបាលីមានដុងខាងសិល្បៈ  បរិយាកាសនៅកោះបាលីមានភាពស្រស់ស្អាត តាមចិត្ដវិញ្ញាណរបស់អ្នកកោះបាលី ដែលមានអារម្មណ៍វាងវៃក្នុងខ្លួន។ '''ប្រជាជនលើកោះស៊ូម៉ាត្រា''' '''ពួកអាជេ''' នៅភាគខាងជើងនៃកោះស៊ូម៉ាត្រា មានប្រជាជនប្រហែល ១% នៃប្រជាជនសរុប ភាគច្រើនជាពួកមុស្លីមតឹងរ៉ឹង ស្រឡាញ់សេរីភាព បានទទួលការលើកតម្កើងថាជាក្រុមអ្នកតស៊ូដ៏អង់អាចក្លាហាន ប្រឆាំមហាអំណាចដាណឺម៉ាក កាលគ្រាគ្រប់គ្រងឥណ្ឌូនេស៊ីនៅសម័យអាណានិគម នាដើមសតវត្សទី២០ ជាដែនដីចុងក្រោយដែលដាណឺម៉ាកបង្ក្រាប។ '''ពួកបាតាក់''' នៅភាគខាងជើងនៃកោះស៊ូម៉ាត្រា មានប្រជាជន ២% នៃប្រជាជនសរុប ពួកបាតាក់ភាគច្រើនគោរពសាសនាឥស្លាម មួយភាគគោរពសាសនាគ្រិស្ដ។ ពួកបាតាក់ត្រូវបានបែងចែកចេញជាក្រុមតូចៗ​ ច្រើនក្រុមទៀត នៅទីប្រជុំជនបាតាក់ជាស្រុកកំណើត របស់នាយទាហានលំដាប់ខ្ពស់ជាច្រើននាក់ ជាទីតាំងកងកម្លាំងខ្នាតធំ។ [https://mixue.world/ Mixue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602025242/https://mixue.world/ |date=2023-06-02 }} '''ពួកមិណាំងកាក់បៅ''' មានចំនួនប្រជាជន ៣.៣% ភាគច្រើនគោរពសាសនាឥស្លាម ពួកមិណាំងកាក់បៅមានលក្ខណៈពិសេសច្រើនយ៉ាង ដូចជា ការរាប់ញាតិខ្សែស្រឡាយខាងម្ដាយ គាំទ្រឱ្យយុវជនចេញដំណើរស្វែងរកជោគជតានៅដែនផ្សេង ដោយការរៀបចំជាពិធីកម្មហៅថា ម៉ឺរាន់តៅ។ '''ពួកម៉ាលេ''' ជាក្រុមជនជាតិភាគតិច ដែលរស់នៅភាគអាគ្នេយ៍ នៃកោះស៊ូម៉ាត្រា គេជឿថា ពួកម៉ាលេ ជាអ្នកបង្កើតអាណាចក្រស្រីវិជ័យនៅប៉ាលេមបាំងកាលពីសតវត្សទី៧ មុនពេលដែលជនជាតិម៉ាលេក្រុមនេះប្ដូរមកគោរពសាសនាឥស្លាម។ '''ប្រជាជនលើកោះស៊ូឡាវីស៊ី''' '''ពួកប៊ូគិស''' និងម៉ាកាសា ពួកប៊ូគិសមាន ២.៦% និងពួម៉ាកាសាមាន ១.១% នៃប្រជាជនសរុបទូទាំងប្រទេស។ ក្រុមទាំង ២ នេះក្រៅពីជាអ្នកគោរពសាសនាឥស្លាមហើយនៅជាអ្នកដើរទូក និងមានថ្មីដៃក្នុងការធ្វើទូក មានសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើធុរកិច្ច ជាអ្នកធ្វើដំណើរស្វែងរកជោគសំណាង រហូតស្ទើរតែអាចគ្រប់គ្រងពានិជ្ជកម្មផ្លូវទឹកក្នុងភូមិភាគនេះ។ '''ពួកតូរ៉ាចាន់''' នៅផ្នែកខាងជើងនៃកោះស៊ូឡាវីស៊ីខាងត្បូង មានចំនួនប្រមាណ ៥ សែននាក់ ភាគច្រើនគោរពសាសនាគ្រិស្ដ ភាគតិចគោរពសាសនាឥស្លាមនិងព្រលឹងខ្មោច។ '''ប្រជាជនលើកោះម៉ូលុកកាក់''' '''ពួកអាំបុន''' នៅភាគខាងត្បូងនៃកោះម៉ូលុកកាក់ ពួកអាំបុនភាគច្រើនគោរពសាសនាគ្រិស្ដ មករស់នៅតាំងពីពេលដែលហូឡង់ចូលគ្រប់គ្រង ក្នុងសម័យនោះពួកអាំបុនជាទាហានរបស់ហូឡង់ ក្រោយមកព័រទុយហ្កាល់ចូលគ្រប់គ្រងកោះម៉ូលុកកាក់។ ពេលឥណ្ឌូនេស៊ីបានទទួលឯករាជ្យ ពួកអាំបុនចង់ទាមទារឯករាជ្យរបស់ខ្លួនឯង តែមិនបានសម្រេច សេចក្ដីព្យាយាមនៅមិនទាន់ថមថយ នៅសម័យលោកប្រធានាធិបតីស៊ូហារតូ កើតមានចរន្ដការបែងចែកទឹកដីម្ដងទៀត តែមិនបានទទួលជោគជ័យដដែល។ '''ពួកប៉ាពួ''' ឬហៅឈ្មោះម៉្យាងទៀតថា អ៊ិរៀន ចាយ៉ា នៅលើកោះប៉ាពួដែលសម្បូរទៅដោយធនធានរ៉ែ តែជីវភាពនៅមានសភាពអន់ថយ ភាគច្រើនគោរពព្រលឹងខ្មោច តែក៏មានមួយភាគដែលគោរពសាសនាឥស្លាមនិងគ្រិស្ដ ពួកប៉ាពួហាក់ដូចជាត្រូវគេកេងប្រវ័ញ្ច មានភាពឆកល្វែងខាងសង្គមនិងវប្បធម៌ ទើបមានពួកប៉ាពួមួយចំនួនចេញមកទាមទារឯករាជ្យ។ ==សេដ្ឋកិច្ច== {{Main|សេដ្ឋកិច្ចឥណ្ឌូណេស៊ី}} [[ឯកសារ:Jakarta City Skyline.jpg|រូបភាពតូច|ទីក្រុងចាកាតាគឺជាមជ្ឈមមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី]] ជាសេដ្ឋកិច្ចដែលពឹងពាក់លើការនាំចេញប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិ ឧស្សាហកម្មប្រេងជាប្រភពសំខាន់បំផុតក្នុងការរកប្រាក់ចំណូលឱ្យឥណ្ឌូនេស៊ី។ ចាប់តាំងពីសម័យក្រោយឯករាជ្យ រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីបានយកប្រាក់ចំណូលមកអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសខាងផ្នែកដឹកជញ្ជូននិងគមនាគមន៍ បង្កើតឧស្សាហកម្មដែលមានការវិនិយោគឆ្ពោះទៅរកភាពរឹងមាំដល់ឧស្សាហកម្មរបស់ប្រទេស ដូច្នេះ ពេលកើតវិបត្ដិប្រេងលើទីផ្សារពិភពលោកក្នុងរវាងឆ្នាំគ.ស ១៩៨០-១៩៨៤ ដែលតម្លៃប្រេងក្នុងទីផ្សារពិភពលោកធ្លាក់ចុះយ៉ាងគម្ហក់ ធ្វើឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចរួមរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី ទើបរដ្ឋាភិបាលងាកមកអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មការផលិត ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងពាក់ប្រាក់ចំណូលដែលបានពីប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិ ដូចជា ឧស្សាហកម្មតម្បាញ រ៉ែលោហៈមានតម្លៃ ទំនិញឧស្សាហកម្មផ្សេងៗ រួមទាំងអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីបន្ថែមផលិតផល ធ្វើឱ្យឥណ្ឌូនេស៊ីមានស្រូវគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ចិញ្ចឹមខ្លួនដោយមិនចាំបាច់នាំចូលដូចមុនទៀត លើកលែងឆ្នាំខ្លះដែលផលិតស្រូវមិនបានល្អ ក្នុងពេលជាមួយគ្នាដែរ ប្រាក់ចំណូលបានមកពីការនាំចេញទំនិញផ្សេងៗ ដែលមិនមែនជាប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិ ក៏មានការកើនឡើងជាលំដាប់ ជាពិសេសទំនិញឧស្សាហកម្ម បានក្លាយជាទំនិញនាំចេញដ៏សំខាន់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ដោយគិតជាភាគរយគឺ ៧៥% នៃទំនិញនាំចេញ ។ '''ក្នុងផ្នែកឧស្សាហកម្ម''' ឥណ្ឌូនេស៊ីបានអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗ មានជាអាទិ ឧស្សាហកម្មនាវានៅចាកាតា សុរាបាយ៉ា សេម៉ារ៉ាំង និងអាំបយណា ឧស្សាហកម្មផលិតយន្ដហោះ ឧស្សាហកម្មតម្លើងរថយន្ដប្រភេទផ្សេងៗ ឧស្សាហកម្មអេឡិចត្រូនិច ឧបករណ៍និងគ្រឿងបន្លាស់ ឧស្សាហកម្មក្រដាស ឧស្សាហកម្មកញ្ចក់ ដើម្បីជំរុញការវិនិយោគពីបរទស រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីបានខិតខំកែប្រែច្បាប់ សេដ្ឋកិច្ចពានិជ្ជកម្ម ហិរញ្ញវត្ថុ ធនាគារ និងការវិនិយោគ ដើម្បីឱ្យមានសេរីភាពនិងភាពងាយស្រួលជាងមុន ការកាត់បន្ថយទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចដែលរដ្ឋជាអ្នកគ្រប់គ្រង បើកឱកាសឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនអន្ដរជាតិ ចូលមកវិនិយោគលើវិស័យផ្សេងៗ ដែលធ្លាប់តែមានកម្រិត រួមទាំងផ្នែកសាធារណូបភោគ មានជាអាទិ ការអភិវឌ្ឍប្រភពថាមពលអគ្គិសនី ផ្លូវគមនាគមន៍ ទូរគមនាគមន៍ ជាដើម ដូច្នេះហើយទើបសេដ្ឋកិច្ចរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី មានការរីកចម្រើនជាបន្ដបន្ទាប់ ស្ថេរភាពខាងនយោបាយ ធនធានដែលសម្បូរហូរហៀរ និងតម្លៃពលកម្មមិនសូវខ្ពស់ សុទ្ធសឹងជាបច្ច័យទាក់ទាញការវិនិយោគពីអន្ដរជាតិ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្វើការគិតតែពីប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ច្រើនជាងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ការខ្ចីប្រាក់ក្នុងអត្រាការប្រាក់ទាបពីខាងក្រៅ ដើម្បីវិនិយោគលើកិច្ចការដែលមិនបង្កើតប្រាក់ចំណូល ការផលិតដែលពុំមានការប្រណាំងប្រជែង ដោយសារបានទទួលការគ្រប់គ្រងពីរដ្ឋ ធ្វើឱ្យមិនអាចប្រកួតប្រជែងនឹងអ្នកផលិតពីក្រៅប្រទេសបាន ការគ្មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រាក់ទុន ការវាយលុកតម្លៃប្រាក់ក្នុងភូមិភាគ បំណុលបរទេស ។ល។ ទំាងអស់នេះធ្វើឱ្យកើតវិបត្ដិសេដ្ឋកិច្ចនៅឥណ្ឌូនេស៊ី ។ '''ឥណ្ឌូនេស៊ី'''ផ្ដល់ភាពសំខាន់លើវិស័យកសិកម្ម និងឧស្សាហកម្មអាហារ ដោយរដ្ឋាភិបាលបានលើកស្ទួយវិស័យកសិកម្មក្នុងប្រទេសយ៉ាងខ្លាំង ក្រោយពេលកើតក្ដីកង្វល់ថា ផលិតផលកសិកម្មនិងអាហារនៅឥណ្ឌូនេស៊ី អាចមិនគ្រប់គ្រាន់ចំពោះតម្រូវការរបស់ប្រជាជនក្នុងពេលអនាគត។ ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីមានផ្ទៃដីច្រើនជាង ២លានគម^២ ធ្វើឱ្យមានផ្ទៃដីសម្រាប់ដាំដុះច្រើន ហើយមានសក្ដានុពលខ្ពស់ក្នុងការដាំដុះ ដោយសារមានសភាពដីនិងអាកាសធាតុដែលសមស្របក្នុងការដាំដុះ ការដាំដុះភាគច្រើនធ្វើនៅកោះជ្វា និងកោះស៊ូម៉ាត្រា ផលិតផលកសិកម្មសំខាន់គឺ ស្រូវ ដំឡូងមី កៅស៊ូ កាកាវ កាហ្វេ ប្រេងដូង សាច់ដូងហាលស្ងួត សត្វស្លាប គោ ជ្រូក។ ==វប្បធម៌== {{Main|វប្បធម៌ឥណ្ឌូណេស៊ី}} [[ឯកសារ:17 Years of Sekar Jepun 2014-11-01 64 edit.jpg|រូបភាពតូច]] ទម្រង់សង្គមនិងវប្បធម៌ ប្រជាជនឥណ្ឌូនេស៊ីប្រកបដោយច្រើនជនជាតិនិងជាតិពន្ធុ ជាតិពន្ធុនីមួយៗ មានមរតកវប្បធម៌ និងលក្ខណៈខាងសង្គមរបស់ខ្លួន ជនជាតិទាំងអស់នេះពេលត្រូវបង្រួមចូលគ្នា ក្រោមប្រព័ន្ធនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងការការពារប្រទេសរួមគ្នា តាមរយៈការដែលមានសភាពទីតាំងភូមិសាស្រ្ដ មានលក្ខណៈខុសគ្នាច្រើន ហើយមានអាណាខេត្ដធំទូលាយពេក ប្រជាជនពិបាកទាក់ទងគ្នា ធ្វើឱ្យភូមិភាគនីមួយៗ មានទម្រង់វប្បធម៌របស់ខ្លួន ទើបបង្កើតជាវប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណី និងភាសាដែលប្រើខុសប្លែកគ្នា។  នៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី មានការកំណត់ច្បាប់ប្រពៃណីក្នុងសង្គម តាមជំនឿក្នុងសាសនា ដែលត្រូវប្រតិបត្តិយ៉ាងតឹងរ៉ឹង និងធ្វើបន្ដគ្នាមកជាយូរ មានលក្ខណៈដែលសំខាន់គឺ ទំនាក់ទំនងរវាងស្វាមីនិងភរិយា ឪពុកម្ដាយនិងកូន និងពលរដ្ឋចំពោះសង្គមដែលខ្លួនរស់នៅ ដោយប្រកាន់ខ្ជាប់ការប្រតិបត្ដិដែលហៅជាភាសាឥណ្ឌូនេស៊ីថា កូតងរ៉ូយ៉ង គឺការជួយសង្គ្រោះពឹងពាក់គ្នា ក្នុងកិច្ចការផ្សេងៗ ដូចជា ការដាំដុះ ការច្រូតកាត់ ការរៀបការ ការសង់លំនៅដ្ឋាន ការប្រើដីធ្លីរួមគ្នា នៅក្រោមការព្រមព្រៀងនិងចំណុចពិសេស។ ===ការស្លៀកពាក់===  ដោយសារប្រជាជនភាគច្រើនគោរពសាសនាឥស្លាម ទើបការតែងកាយមានទំនោរទៅតាមប្រពៃណីសាសនា  '''មនុស្សប្រុស''' ស្លៀកសារុង ពាក់អាវកបិទដៃវែង ពាក់មួកមូល ឬមួកសំប៉ែត ធ្វើអំពីក្រណាត់ពណ៌ខ្មៅ ជួនការគេស្លៀកសារុងជាន់លើខោប្រមាណពាក់កណ្ដាលខ្លួន ដោយប្រលែងឱ្យឃើញជើងខោ ក្នុងករណីដែលត្រូវចូលរួមពិធី អាចមានការសៀតស្នៀតដែរ បច្ចុប្បន្នបុរសឥណ្ឌូនេស៊ីភាគច្រើននិយមតែងកាយបែបសាកល តែនៅពាក់មួកដូចដើម។  '''មនុស្សស្រី'''ប្រើក្រណាត់ខៃ រុំព័ទ្ធជុំវិញខ្លួន និងប្រើសម្រាប់ស្លៀកនៅផ្ទះប៉ុណ្ណោះ ក្រណាត់ខៃមានក្បាច់ស្រស់ស្អាត សាច់ល្អនិងតម្លៃថ្លៃ ដែលជាទីពេញនិយម គេហៅឈ្មោះមួយបែបទៀតថា ក្រណាត់ប៉ាទិក(Patik) ពេលស្លៀកត្រូវទុកឱ្យវែងគ្របជើង។ អាវហៅថា ខេបាចា(Kebaja) ជាអាវដែលរឹបជាប់ខ្លួន ដៃវែង សម្រាប់ស្រ្ដី អ្នកកោះស៊ូម៉ាត្រា និយមពាក់អាវរលុង វែងជិតដល់ជង្គង់ ហៅថាបាត់យូករុង និងមានប្រើក្រណាត់ផាហ៊ុំឈៀងស្មាដែរ ស្រ្ដីឥណ្ឌូនេស៊ីទុកសក់វែង ហើយបួង និងប្រើគ្រឿងតុបតែងលម្អ ដូចជា ត្បូងឬផ្កា លម្អលើក្បាល។ '''វប្បធម៌ក្នុងការបរិភោគ''' អាហាររបស់ឥណ្ឌូនេស៊ីមានច្រើនប្រភេទ សមស្របទៅតាមភូមិសាស្ដ្រ និងប្រវត្ដិសាស្រ្ដ គឺមានទាំងមីនុយអាហារមុស្លីម ចិន ឥណ្ឌា ដាណឺម៉ាក។ ជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីនិយមធ្វើអាហារតែមួយដងក្នុងពេលព្រឹក ហើយអាចញ៉ាំបានទាំងពេលថ្ងៃរហូតដល់ពេលល្ងាច លើកលែងតែមានភ្ញៀវពន្លឺមកលេង ដែលជាឱកាសពិសេស ម្ចាស់ផ្ទះត្រូវចូលចង្ក្រានធ្វើអាហារថ្មី ជាការស្វាគមន៍អ្នកមកលេង។ '''សាក់តិ''' '''សាក់តិ''' ឬដែលជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីហៅថា សាក់តេ ជាអាហារមួយប្រភេទដែលគេនិយមញ៉ាំនៅក្នុងគ្រប់គ្រួសារ ដោយមានទឹកជ្រលក់សណ្ដែកដី ជាគ្រឿងផ្សំ មានប្រើសាច់មាន់ ជ្រូក ឬសាច់គោ នៅប្រទេសផ្សេងៗ ក៏ត្រូវបានគេធ្វើញ៉ាំដែរ ជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីមានចង្ក្រានសាក់តិនៅស្ទើរគ្រប់គ្រួសារ។ '''រ៉េនដាំង''' ជាអាហាររបស់អ្នកកោះស៊ូម៉ាត្រា (ពួកប៉ាដាំងឬមិណាំងកាបៅ) មានលក់ជាទូទៅនៅឥណ្ឌូនេស៊ី។ រ៉េនដំាងធ្វើអំពីសាច់គោ ជាគ្រឿងផ្សំសំខាន់ គេយកសាច់គោទៅរំងាស់ជាមួយគ្រឿងសម្ល​ ឱ្យយូររហូតទាល់តែគ្រឿងសម្លរីងខាប់ចូលទៅក្នុងសាច់គោ។ '''ណាស៊ិ​ គូនិង''' ណាស៊ិ គូនិងជាបាយលឿង បាយនេះជាធម្មតាមិនសូវឃើញនរណាញ៉ាំ ក្រៅពីក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ​ របស់ជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ី គេដំាបាយលឿង(ដំាបាយជាមួយខ្ទិះ) ហើយធ្វើជាកន្ទោងវែងៗ ឬដែលជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីហៅថា ទុមប៉ិង ក្នុងពិធីកម្មពេលដល់វេលាញ៉ាំគេមានធ្វើពិធីកាច់កន្ទោងបាយ ហើយបែងចែកគ្នាញ៉ាំ ណាស៊ិគូនិងឬបាយលឿងនេះ គេញ៉ាំរួមជាមួយអាហារផ្សេងៗ ។ '''វប្បធម៌ខាងភាសា''' '''ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ី''' ជាភាសាផ្លូវការរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងជាភាសាដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ក្នុងច្រើនករណី ចាប់ផ្ដើមដោយការដែលជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីភាគច្រើននិយាយភាសាឥណ្ឌូនេស៊ីជាភាសាទី២ និងភាគតិចដែលនិយាយជាភាសាមេ ក្នុងន័យខ្លះភាសានេះជាភាសាថ្មី ដោយសារកើតឡើងជាផ្លូវការក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៩៤៥ និងជាភាសាដែលផ្លាស់ប្ដូរគ្រប់ពេលវេលា ដោយសារកើតពាក្យដែលខ្ចីពីភាសាផ្សេងៗ រហូត។ ការសិក្សាពីភាសាឥណ្ឌូនេស៊ីជាបទពិសោធដែលធ្វើឱ្យមានផលជះដល់ជនបរទេស ដោយសារការបញ្ចេញសំឡេងនិងវេយ្យាករណ៍ មានលក្ខណៈងាយស្រួល ចំណេះដឹងមូលដ្ឋានដែលចាំបាច់សម្រាប់ការធ្វើទំនាក់ទំនងប្រចាំថ្ងៃអាចសិក្សាបានដោយប្រើរយៈពេលមិនប៉ុន្មានសប្ដាហ៍ ឈ្មោះក្នុងស្រុករបស់ភាសាឥណ្ឌូនេស៊ីគឺ បាហាសាឥណ្ឌូនេស៊ី(Bahasa Indonesia) ហើយឈ្មោះក៏ត្រូវបានគេយកមកប្រើក្នុងភាសាអង់គ្លេសក្នុងពេលខ្លះដែរ។  <center><gallery caption="ឥណ្ឌូណេស៊ី" widths="180px" heights="120px" perrow="3"> File:Museum Nasional Indonesia.jpg|National Museum of Indonesia in [[Central Jakarta]] File:Jakarta Skyline Part 2.jpg|[[Wisma 46]], Indonesia's tallest office building, located in the middle of Jakarta skyscraper. File:Central Jakarta.JPG|Jalan Thamrin, the main avenue in Central Jakarta File:Gambir Station Platform.jpg|A train at [[Gambir]] station in [[Central Jakarta]] File:BungKarno-indonoob.JPG|The [[Bung Karno Stadium]] is capable of hosting 100,000 spectators File:Indonesia 2002 CIA map.png|ផែនទីនៃប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី File:Indonesia provinces english.png|ខេត្តនៃប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី File:Jalan malioboro - Jogjakarta.JPG|Malioboro, the most famous street in Yogyakarta city Image:transjogja.jpg|Trans Jogja Bus. A bus rapid transit system in Yogyakarta city File:SOTO FOOD.jpg|A selection of [[Indonesian cuisine|Indonesian food]], including ''Soto Ayam'' (chicken soup), ''sate kerang'' ([[satay|shellfish kebabs]]), ''telor pindang'' (preserved eggs), ''perkedel'' (fritter), and ''es teh manis'' (sweet iced tea) File:Indonesian Army infantryman participating in the GPOI.jpg|An Indonesian Army infantryman participating in the U.N.'s Global Peacekeeping Operation Initiative Image:Panser side left.JPG|Pindad Panser "Anoa" shown during Indo Defense and Aerospace Expo 2008 |Indonesian Naval vessels Image:AURI B-25.jpg|B-25 Mitchell bombers of the AURI in the 1950s Image:Jmnei.jpg|A [[Javanese people|Javanese]] engineer closes one of the gun bay doors on a Dutch [[Brewster Buffalo|Buffalo]], January 1942. |[[Mazda6]] used by the Jakarta Metro Highway Patrol (''Ditlantas Polda Metro Jaya'') as a patrol car |[[Mitsubishi Lancer]] used by Vital Object Protection of Indonesian National Police File:ID_diesel_loco_CC_201-05_060327_4217_kta.jpg|GE U20C in [[Indonesia]], #CC201-05 File:Diesel locomotive CC 203 22 at Gambir Station.jpg|GE U20C "Full-Width Cabin" in Indonesia, #CC203-22 File:ID_diesel_loco_CC_204-06_060403_2512_mri.jpg|GE U20C full computer control locomotive in Indonesia, #CC204-06 [...] </gallery></center> == មើលផងដែរ == *[[មាឡាណេស៊ី]] *[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]] ==កំណត់សម្គាល់== <references group="lower-alpha"/> ==ឯកសារយោង== {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឥណ្ឌូណេស៊ី| ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសកោះ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅមេឡាណេស៊ី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជាតិក្រុមដប់ប្រាំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជាជាតិក្រុមម្ភៃ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអាស៊ាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសឆ្លងទ្វីប]] tb9q48uq6j0trx2hpczlledkkuta8dz 0 5434 335726 335641 2026-05-24T08:02:24Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335726 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងសៀមរាប''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]និង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[ភូមិសាលាកន្សែង]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = ៤២៤.៧៣ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] មាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាមតំបន់[[បារាំង]]បុរាណនិងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រាសាទបុរាណនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលបានកសាងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំប្រពៃណី[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។[[ខេត្តសៀមរាប]]ត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|សម័យខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sngkat Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិបន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល ]] |Ampil Sangkat |គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១៣ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} == បុគ្គលល្បីល្បាញ == * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]] [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មាននិងជាម្ចាស់ពានរង្វាន់ [[:en:Academy Award|Academy Award]] នៅក្នុង[[រឿងវាលពិឃាត]] [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកងទ័ពនៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|សម័យខ្មែរក្រហម]]និងជាម្ចាស់ពានរង្វាន់ [[:en:CNN Heroes|CNN Heroes]] [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] == ទីក្រុងបងប្អូនស្រី == *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] == ឯកសារយោង == dxwk5bi82ldhc86ntsk43o9uqcmodhd 335728 335726 2026-05-24T08:12:28Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* បុគ្គលល្បីល្បាញ */ 335728 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងសៀមរាប''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]និង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[ភូមិសាលាកន្សែង]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = ៤២៤.៧៣ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] មាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាមតំបន់[[បារាំង]]បុរាណនិងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រាសាទបុរាណនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលបានកសាងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំប្រពៃណី[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។[[ខេត្តសៀមរាប]]ត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|សម័យខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sngkat Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិបន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល ]] |Ampil Sangkat |គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១៣ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} == បុគ្គលល្បីល្បាញ == * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]] [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មានរូបថត[[ខ្មែរអាមេរិកាំង|ខ្មែរ-អាមេរិកាំង]]។លោកគឺជាជនភៀសខ្លួននិងជាអ្នករស់រានមានជីវិតពី[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបប្រល័យពូជសាសន៍កម្ពុជា]]ហើយក៏ជាតួអង្គម្នាក់នៅក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត[[វាលពិឃាត (ភាពយន្ត)|រឿងវាលពិឃាត]]ដែលទទួលបាន[[ពានរង្វាន់អូស្ការ]]នាឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលនៅក្នុងនោះរូបលោកត្រូវបានសម្តែងដោយលោក[[ហាំង ង៉ោ|ហាំង សំណាងង៉ោ]]ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបនេះម្នាក់ផងដែរ។ [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកងទ័ពនៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|សម័យខ្មែរក្រហម]]និងជាម្ចាស់ពានរង្វាន់ [[:en:CNN Heroes|CNN Heroes]] [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] == ទីក្រុងបងប្អូនស្រី == *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] == ឯកសារយោង == govdjcoctogsdl969fz84w0017w4d2p 335729 335728 2026-05-24T08:17:53Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* បុគ្គលល្បីល្បាញ */ 335729 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងសៀមរាប''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]និង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[ភូមិសាលាកន្សែង]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = ៤២៤.៧៣ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] មាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាមតំបន់[[បារាំង]]បុរាណនិងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រាសាទបុរាណនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលបានកសាងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំប្រពៃណី[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។[[ខេត្តសៀមរាប]]ត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|សម័យខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sngkat Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិបន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល ]] |Ampil Sangkat |គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១៣ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} == បុគ្គលល្បីល្បាញ == * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]] [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មាន[[ខ្មែរអាមេរិកាំង|ខ្មែរ-អាមេរិកាំង]]។លោកគឺជាជនភៀសខ្លួននិងជាអ្នករស់រានមានជីវិតពី[[ការប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា|របបប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា]]ហើយក៏ជាតួអង្គម្នាក់នៅក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត[[វាលពិឃាត (ភាពយន្ត)|រឿងវាលពិឃាត]]ដែលទទួលបាន[[ពានរង្វាន់អូស្ការ]]នាឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលនៅក្នុងនោះរូបលោកត្រូវបានសម្តែងដោយលោក[[ហាំង ង៉ោ|ហាំង សំណាងង៉ោ]]ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបនេះម្នាក់ផងដែរ។ [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកងទ័ពនៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|សម័យខ្មែរក្រហម]]និងជាម្ចាស់ពានរង្វាន់ [[:en:CNN Heroes|CNN Heroes]] [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] == ទីក្រុងបងប្អូនស្រី == *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] == ឯកសារយោង == m1iqi50pw4fe72n16eemhk039oskss2 335731 335729 2026-05-24T08:27:15Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* បុគ្គលល្បីល្បាញ */ 335731 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងសៀមរាប''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]និង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[ភូមិសាលាកន្សែង]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = ៤២៤.៧៣ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] មាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាមតំបន់[[បារាំង]]បុរាណនិងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រាសាទបុរាណនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលបានកសាងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំប្រពៃណី[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។[[ខេត្តសៀមរាប]]ត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|សម័យខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sngkat Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិបន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល ]] |Ampil Sangkat |គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១៣ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} == បុគ្គលល្បីល្បាញ == * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]]។ [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មាន[[ខ្មែរអាមេរិកាំង|ខ្មែរ-អាមេរិកាំង]]។លោកគឺជាជនភៀសខ្លួននិងជាអ្នករស់រានមានជីវិតពី[[ការប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា|របបប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា]]ហើយក៏ជាតួអង្គម្នាក់នៅក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត[[វាលពិឃាត (ភាពយន្ត)|រឿងវាលពិឃាត]]ដែលទទួលបាន[[ពានរង្វាន់អូស្ការ]]នាឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលនៅក្នុងនោះរូបលោកត្រូវបានសម្តែងដោយលោក[[ហាំង ង៉ោ|ហាំង សំណាងង៉ោ]]ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបនេះម្នាក់ផងដែរ។ [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកុមាររងគ្រោះដែលត្រូវបានគេចាប់បង្ខំឲ្យធ្វើជាទាហាននៅក្នុង[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]ហើយបច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នកដោះមីននិងជាប្រធានថែរក្សាសារមន្ទីរនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។នៅក្នុងមួយជីវិតរបស់លោកៗបានលះបង់នៅក្នុងការបោសសម្អាតមីននៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]និងមើលថែទាំកុមារតូចៗដែលរងគ្រោះដោយសារមីន។លោកអាគីរ៉ាបានអះអាងថាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២ មកលោកបានដោះនិងកម្ទេចមីនដោយផ្ទាល់ដៃរហូតដល់ទៅ ៥០០០០ គ្រាប់ហើយលោកក៏ជាស្ថាបនិកនៃ[[សារមន្ទីរមីនកម្ពុជា]]ផងដែរ។ [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] == ទីក្រុងបងប្អូនស្រី == *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] == ឯកសារយោង == opdn5g7sd104l3mcnc0wcxd5mpyclse 335732 335731 2026-05-24T08:34:56Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* បុគ្គលល្បីល្បាញ */ 335732 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងសៀមរាប''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]និង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[ភូមិសាលាកន្សែង]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = ៤២៤.៧៣ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] មាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាមតំបន់[[បារាំង]]បុរាណនិងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រាសាទបុរាណនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលបានកសាងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំប្រពៃណី[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។[[ខេត្តសៀមរាប]]ត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|សម័យខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sngkat Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិបន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល ]] |Ampil Sangkat |គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១៣ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} == បុគ្គលល្បីល្បាញ == * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]]។ [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មាន[[ខ្មែរអាមេរិកាំង|ខ្មែរ-អាមេរិកាំង]]។លោកគឺជាជនភៀសខ្លួននិងជាអ្នករស់រានមានជីវិតពី[[ការប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា|របបប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា]]ហើយក៏ជាតួអង្គម្នាក់នៅក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត[[វាលពិឃាត (ភាពយន្ត)|រឿងវាលពិឃាត]]ដែលទទួលបាន[[ពានរង្វាន់អូស្ការ]]នាឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលនៅក្នុងនោះរូបលោកត្រូវបានសម្តែងដោយលោក[[ហាំង ង៉ោ|ហាំង សំណាងង៉ោ]]ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបនេះម្នាក់ផងដែរ។ [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកុមាររងគ្រោះដែលត្រូវបានគេចាប់បង្ខំឲ្យធ្វើជាទាហាននៅក្នុង[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]ហើយបច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នកដោះមីននិងជាប្រធានថែរក្សាសារមន្ទីរនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។នៅក្នុងមួយជីវិតរបស់លោកៗបានលះបង់នៅក្នុងការបោសសម្អាតមីននៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]និងមើលថែទាំកុមារតូចៗដែលរងគ្រោះដោយសារមីន។លោកអាគីរ៉ាបានអះអាងថាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២ មកលោកបានដោះនិងកម្ទេចមីនដោយផ្ទាល់ដៃរហូតដល់ទៅ ៥០០០០ គ្រាប់ហើយលោកក៏ជាស្ថាបនិកនៃ[[សារមន្ទីរគ្រាប់មីនកម្ពុជា]]ផងដែរ។ [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] == ទីក្រុងបងប្អូនស្រី == *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] == ឯកសារយោង == 6cci6xnwr6klt513tjkdyc6wm9ehxd7 335733 335732 2026-05-24T08:36:41Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* បុគ្គលល្បីល្បាញ */ 335733 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងសៀមរាប''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]និង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[ភូមិសាលាកន្សែង]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = ៤២៤.៧៣ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] មាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាមតំបន់[[បារាំង]]បុរាណនិងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រាសាទបុរាណនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលបានកសាងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំប្រពៃណី[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។[[ខេត្តសៀមរាប]]ត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|សម័យខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sngkat Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិបន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល ]] |Ampil Sangkat |គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១៣ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} == បុគ្គលល្បីល្បាញ == * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]]។ [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មាន[[ខ្មែរអាមេរិកាំង|ខ្មែរ-អាមេរិកាំង]]។លោកគឺជាជនភៀសខ្លួននិងជាអ្នករស់រានមានជីវិតពី[[ការប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា|របបប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា]]ហើយក៏ជាតួអង្គម្នាក់នៅក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត[[វាលពិឃាត (ភាពយន្ត)|រឿងវាលពិឃាត]]ដែលទទួលបាន[[ពានរង្វាន់អូស្ការ]]នាឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលនៅក្នុងនោះរូបលោកត្រូវបានសម្តែងដោយលោក[[ហាំង ង៉ោ|ហាំង សំណាងង៉ោ]]ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបនេះម្នាក់ផងដែរ។ [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកុមាររងគ្រោះដែលត្រូវបានគេចាប់បង្ខំឲ្យធ្វើជាទាហាននៅក្នុង[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]ហើយបច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នកដោះមីននិងជាប្រធានថែរក្សាសារមន្ទីរនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។នៅក្នុងមួយជីវិតរបស់លោកៗបានលះបង់នៅក្នុងការបោសសម្អាតមីននៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]និងមើលថែទាំកុមារតូចៗដែលរងគ្រោះដោយសារមីន។លោកអាគីរ៉ាបានអះអាងថាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២ មកលោកបានដោះនិងកម្ទេចមីនដោយផ្ទាល់ដៃរហូតដល់ទៅ ៥០០០០ គ្រាប់ហើយលោកក៏ជាស្ថាបនិកនៃ[[សារមន្ទីរគ្រាប់មីនកម្ពុជា]]ផងដែរ។<ref>[https://world.time.com/2013/10/31/life-of-the-land/ "Life of the Land"]. ''[[Time (magazine)|Time]]''. (31 October 2013).</ref> [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] == ទីក្រុងបងប្អូនស្រី == *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] == ឯកសារយោង == 2gh5swc3qe9w2udwh7b37kb3a3t4qd2 335734 335733 2026-05-24T08:38:11Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* បុគ្គលល្បីល្បាញ */ 335734 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងសៀមរាប''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]និង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[ភូមិសាលាកន្សែង]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = ៤២៤.៧៣ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] មាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាមតំបន់[[បារាំង]]បុរាណនិងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រាសាទបុរាណនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលបានកសាងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំប្រពៃណី[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។[[ខេត្តសៀមរាប]]ត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|សម័យខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sngkat Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិបន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល ]] |Ampil Sangkat |គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១៣ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} == បុគ្គលល្បីល្បាញ == * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]]។ [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មាន[[ខ្មែរអាមេរិកាំង|ខ្មែរ-អាមេរិកាំង]]។លោកគឺជាជនភៀសខ្លួននិងជាអ្នករស់រានមានជីវិតពី[[ការប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា|របបប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា]]ហើយក៏ជាតួអង្គម្នាក់នៅក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត[[វាលពិឃាត (ភាពយន្ត)|រឿងវាលពិឃាត]]ដែលទទួលបាន[[ពានរង្វាន់អូស្ការ]]នាឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលនៅក្នុងនោះរូបលោកត្រូវបានសម្តែងដោយលោក[[ហាំង ង៉ោ|ហាំង សំណាង ង៉ោ]]ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបនេះម្នាក់ផងដែរ។ [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកុមាររងគ្រោះដែលត្រូវបានគេចាប់បង្ខំឲ្យធ្វើជាទាហាននៅក្នុង[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]ហើយបច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នកដោះមីននិងជាប្រធានថែរក្សាសារមន្ទីរនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។នៅក្នុងមួយជីវិតរបស់លោកៗបានលះបង់នៅក្នុងការបោសសម្អាតមីននៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]និងមើលថែទាំកុមារតូចៗដែលរងគ្រោះដោយសារមីន។លោកអាគីរ៉ាបានអះអាងថាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២ មកលោកបានដោះនិងកម្ទេចមីនដោយផ្ទាល់ដៃរហូតដល់ទៅ ៥០០០០ គ្រាប់ហើយលោកក៏ជាស្ថាបនិកនៃ[[សារមន្ទីរគ្រាប់មីនកម្ពុជា]]ផងដែរ។<ref>[https://world.time.com/2013/10/31/life-of-the-land/ "Life of the Land"]. ''[[Time (magazine)|Time]]''. (31 October 2013).</ref> [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] == ទីក្រុងបងប្អូនស្រី == *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] == ឯកសារយោង == 3c23rrsssuv7jw11r3c0scwvwx1csy3 335743 335734 2026-05-24T09:08:43Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335743 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងសៀមរាប''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]និង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[ភូមិសាលាកន្សែង]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = ៤២៤.៧៣ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] មាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាមតំបន់[[បារាំង]]បុរាណនិងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រាសាទបុរាណនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលបានកសាងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំ[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។[[ខេត្តសៀមរាប]]ត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|សម័យខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sngkat Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិបន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល ]] |Ampil Sangkat |គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១៣ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} == បុគ្គលល្បីល្បាញ == * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]]។ [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មាន[[ខ្មែរអាមេរិកាំង|ខ្មែរ-អាមេរិកាំង]]។លោកគឺជាជនភៀសខ្លួននិងជាអ្នករស់រានមានជីវិតពី[[ការប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា|របបប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា]]ហើយក៏ជាតួអង្គម្នាក់នៅក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត[[វាលពិឃាត (ភាពយន្ត)|រឿងវាលពិឃាត]]ដែលទទួលបាន[[ពានរង្វាន់អូស្ការ]]នាឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលនៅក្នុងនោះរូបលោកត្រូវបានសម្តែងដោយលោក[[ហាំង ង៉ោ|ហាំង សំណាង ង៉ោ]]ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបនេះម្នាក់ផងដែរ។ [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកុមាររងគ្រោះដែលត្រូវបានគេចាប់បង្ខំឲ្យធ្វើជាទាហាននៅក្នុង[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]ហើយបច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នកដោះមីននិងជាប្រធានថែរក្សាសារមន្ទីរនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។នៅក្នុងមួយជីវិតរបស់លោកៗបានលះបង់នៅក្នុងការបោសសម្អាតមីននៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]និងមើលថែទាំកុមារតូចៗដែលរងគ្រោះដោយសារមីន។លោកអាគីរ៉ាបានអះអាងថាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២ មកលោកបានដោះនិងកម្ទេចមីនដោយផ្ទាល់ដៃរហូតដល់ទៅ ៥០០០០ គ្រាប់ហើយលោកក៏ជាស្ថាបនិកនៃ[[សារមន្ទីរគ្រាប់មីនកម្ពុជា]]ផងដែរ។<ref>[https://world.time.com/2013/10/31/life-of-the-land/ "Life of the Land"]. ''[[Time (magazine)|Time]]''. (31 October 2013).</ref> [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] == ទីក្រុងបងប្អូនស្រី == *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] == ឯកសារយោង == p2rfgme1r0k1p2d5fqlrkok1ms7gsum 335744 335743 2026-05-24T09:09:26Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* សេដ្ឋកិច្ច */ 335744 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងសៀមរាប''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]និង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[ភូមិសាលាកន្សែង]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = ៤២៤.៧៣ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] មាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាមតំបន់[[បារាំង]]បុរាណនិងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រាសាទបុរាណនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលបានកសាងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំ[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។[[ខេត្តសៀមរាប]]ត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sngkat Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិបន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល ]] |Ampil Sangkat |គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១៣ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} == បុគ្គលល្បីល្បាញ == * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]]។ [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មាន[[ខ្មែរអាមេរិកាំង|ខ្មែរ-អាមេរិកាំង]]។លោកគឺជាជនភៀសខ្លួននិងជាអ្នករស់រានមានជីវិតពី[[ការប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា|របបប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា]]ហើយក៏ជាតួអង្គម្នាក់នៅក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត[[វាលពិឃាត (ភាពយន្ត)|រឿងវាលពិឃាត]]ដែលទទួលបាន[[ពានរង្វាន់អូស្ការ]]នាឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលនៅក្នុងនោះរូបលោកត្រូវបានសម្តែងដោយលោក[[ហាំង ង៉ោ|ហាំង សំណាង ង៉ោ]]ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបនេះម្នាក់ផងដែរ។ [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកុមាររងគ្រោះដែលត្រូវបានគេចាប់បង្ខំឲ្យធ្វើជាទាហាននៅក្នុង[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]ហើយបច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នកដោះមីននិងជាប្រធានថែរក្សាសារមន្ទីរនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។នៅក្នុងមួយជីវិតរបស់លោកៗបានលះបង់នៅក្នុងការបោសសម្អាតមីននៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]និងមើលថែទាំកុមារតូចៗដែលរងគ្រោះដោយសារមីន។លោកអាគីរ៉ាបានអះអាងថាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២ មកលោកបានដោះនិងកម្ទេចមីនដោយផ្ទាល់ដៃរហូតដល់ទៅ ៥០០០០ គ្រាប់ហើយលោកក៏ជាស្ថាបនិកនៃ[[សារមន្ទីរគ្រាប់មីនកម្ពុជា]]ផងដែរ។<ref>[https://world.time.com/2013/10/31/life-of-the-land/ "Life of the Land"]. ''[[Time (magazine)|Time]]''. (31 October 2013).</ref> [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] == ទីក្រុងបងប្អូនស្រី == *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] == ឯកសារយោង == 9cghzqmvleq1vkr2b81nzmo37ga3nt9 335767 335744 2026-05-24T09:40:35Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335767 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងសៀមរាប''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]និង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​នៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[ភូមិសាលាកន្សែង]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] មាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាមតំបន់[[បារាំង]]បុរាណនិងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិតប្រាសាទបុរាណនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលបានកសាងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំ[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។[[ខេត្តសៀមរាប]]ត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sngkat Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិបន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== {{pagename}} ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១០០១ |[[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម ]] |Sla Kram Sangkat |ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- |១៧១០០២ |[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ ]] |Svay Dankum Sangkat |ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- |១៧១០០៣ |[[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក ]] |Kok Chak Sangkat |ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- |១៧១០០៤ |[[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] |Sala Kamreuk Sangkat |វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- |១៧១០០៥ |[[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ ]] |Nokor Thum Sangkat |រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- |១៧១០០៦ |[[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ ]] |Chreav Sangkat |ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- |១៧១០០៧ |[[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស ]] |Chong Khnies Sangkat |ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- |១៧១០០៨ |[[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ ]] |Sambuor Sangkat |ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- |១៧១០០៩ |[[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប ]] |Siem Reab Sangkat |ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- |១៧១០១០ |[[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ ]] |Srangae Sangkat |កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- |១៧១០១១ |[[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល ]] |Ampil Sangkat |គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |១៧១០១២ |[[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] |Krabei Riel Sangkat |តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- |១៧១០១៣ |[[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] |Tuek Vil Sangkat |គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} == បុគ្គលល្បីល្បាញ == * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]]។ [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មាន[[ខ្មែរអាមេរិកាំង|ខ្មែរ-អាមេរិកាំង]]។លោកគឺជាជនភៀសខ្លួននិងជាអ្នករស់រានមានជីវិតពី[[ការប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា|របបប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា]]ហើយក៏ជាតួអង្គម្នាក់នៅក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត[[វាលពិឃាត (ភាពយន្ត)|រឿងវាលពិឃាត]]ដែលទទួលបាន[[ពានរង្វាន់អូស្ការ]]នាឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលនៅក្នុងនោះរូបលោកត្រូវបានសម្តែងដោយលោក[[ហាំង ង៉ោ|ហាំង សំណាង ង៉ោ]]ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបនេះម្នាក់ផងដែរ។ [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកុមាររងគ្រោះដែលត្រូវបានគេចាប់បង្ខំឲ្យធ្វើជាទាហាននៅក្នុង[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]ហើយបច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នកដោះមីននិងជាប្រធានថែរក្សាសារមន្ទីរនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។នៅក្នុងមួយជីវិតរបស់លោកៗបានលះបង់នៅក្នុងការបោសសម្អាតមីននៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]និងមើលថែទាំកុមារតូចៗដែលរងគ្រោះដោយសារមីន។លោកអាគីរ៉ាបានអះអាងថាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២ មកលោកបានដោះនិងកម្ទេចមីនដោយផ្ទាល់ដៃរហូតដល់ទៅ ៥០០០០ គ្រាប់ហើយលោកក៏ជាស្ថាបនិកនៃ[[សារមន្ទីរគ្រាប់មីនកម្ពុជា]]ផងដែរ។<ref>[https://world.time.com/2013/10/31/life-of-the-land/ "Life of the Land"]. ''[[Time (magazine)|Time]]''. (31 October 2013).</ref> [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] == ទីក្រុងបងប្អូនស្រី == *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] == ឯកសារយោង == 8nsbb1ey341obfsa2qzyeftqm67cysu 0 8350 335775 333799 2026-05-24T10:01:24Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335775 wikitext text/x-wiki '''ភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Phnom Kulen or Kulen Mountain) គឺជាជួរភ្នំនិងជាផ្នែកមួយនៃ[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox Settlement | official_name = ភ្នំគូលែន | other_name = Phnom Kulen or Kulen Mountain | native_name = | nickname = | settlement_type = | motto = | image_skyline = Phnom_Kulen8.JPG | image_size = | image_caption = ទេសភាពភ្នំគូលែន | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | city_logo = | citylogo_size = | image_map = | map_size = | map_caption = ផែនទីនៃភ្នំគូលែន | image_map1 = | map_size1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_x = | dot_y = = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | pushpin_map = Cambodia <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ទីតាំង | subdivision_name = [[ខេត្តសៀមរាប]], {{CAM}} | subdivision_type1 = ប្រភេទភ្នំ | subdivision_name1 = [[ថ្មភក់]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = | established_date = | established_title2 = | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = | timezone = [[UTC+7|កម្ពុជា]] | utc_offset = +7 | timezone_DST = | utc_offset_DST = |latd=13 |latm=34 |lats=47.28 |latNS=N |longd=104 |longm=12 |longs=55.44 |longEW=E | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]នៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ ដោយមានផ្ទៃដីសរុប ៣៧៥០០ ហិកតាដែលមានវិសាលភាពគ្របដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] ភ្នំគូលែន និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]។ភ្នំនីមួយៗមិនត្រឹមតែមានតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងការជួយថែរក្សាលំនឹងបរិស្ថាននៅក្នុង[[ក្រុងអង្គរ|តំបន់អង្គរ]]តាមរយៈប្រភពធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែបមានព្រៃឈើ ប្រភពទឹក និង ជីវៈចម្រុះប៉ុណ្ណោះនោះទេប៉ុន្តែវាមានអត្ថន័យយ៉ាងជ្រៅជ្រះនិងមានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្រ្តសម្រាប់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដោយសារសំណង់ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងត្រូវបានរកឃើញនៅទីនោះ។កន្លងមកភ្នំគូលែនធ្លាប់ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ហើយបានក្លាយជាឧទ្យានជាតីទី ០២ បន្ទាប់ពីឧទ្យានជាតិទី ០១ នៅ[[ក្រុងអង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានការពារនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩២៥។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]](ប៉ែកខាងកើតនិងប៉ែកខាងជើង)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ប៉ែកខាងត្បូង) និង [[ស្រុកវ៉ារិន]](ប៉ែកខាងលិច)ហើយគ្របដណ្តប់លើឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]នៃ[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]នៃ[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]។ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំតូចមួយដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ល្មមហើយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង[[ជួរភ្នំដងរែក]]។ភ្នំគូលែនលាតសន្ធឹងប្រវែងប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីប៉ែកខាងលិចឈាងខាងជើងទៅខាងកើតឈាងខាងត្បូងហើយដែលមានចម្ងាយប្រហែល ៤៨ គីឡូម៉ែត្រនៅខាងជើង[[ក្រុងសៀមរាប]]។កំពូលភ្នំទាំងអស់មានកម្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលមានកម្ពស់ជាមធ្យម ៤០០ ម៉ែត្រ។កំពូលដែលខ្ពស់បំផុតគឺមានកម្ពស់ ៤៨៧ ម៉ែត្រ។តាមរយៈភូមិសាស្ត្រមួយផ្នែកធំនៃភ្នំគូលែនគឺជា[[ថ្មភក់]]។ហេតុដូច្នេះហើយវាមានសារៈសំខាន់ជាខ្លាំងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដោយបានផ្ដល់នូវវត្ថុធាតុដើមនៅក្នុងការកសាងសំណង់ផ្សេងៗរួមមានទាំងប្រាសាទជាច្រើននៅក្នុង[[ក្រុងអង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ប្រភពសំខាន់ជាងគេគឺស្ថិតនៅប៉ែកអាគ្នេយ៍នៃភ្នំ។ភ្នំគូលែនបើនិយាយដោយឡែកគឺជាភ្នំដែលមានទំហំធំជាងគេនៅក្នុងចំណោមភ្នំតូចៗដូចបានបញ្ជាក់ខាងលើ។ធម្មជាតិវិទូ[[បារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូ|ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកដល់ភ្នំគូលែននៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១៩ បានចាត់ទុកភ្នំនេះថាគឺជាខ្ពង់រាបដោយសារខ្នងភ្នំមានសណ្ឋានជាវាលទំនាបដែលមានវិសាលភាពធំល្វឹងល្វើយលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយជួរភ្នំនិងគ្របដណ្តប់ទៅដោយព្រៃក្រាស់ហើយមានកម្ពស់ប្រែប្រួលពី ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤០០ ម៉ែត្រនិងមានបណ្តោយប្រវែង ៣៨ គីឡូម៉ែត្រ។ភ្នំគូលែនគឺជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សំខាន់មួយដែលបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទបុរាណនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងរួមទាំងសហគមន៍មនុស្សផងដែរ។ម្យ៉ាងទៀតភ្នំនេះបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវទាំងឡាយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននៅក្នុងនោះយើងឃើញមានការសិក្សាស្រាវជ្រាវនិងវិភាគទៅលើសំណង់បុរាណ វត្ថុសិល្បៈ សិលាចារឹក ព្រៃឈើ និង ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកធម្មជាតិនានា។ភ្នំគូលែនត្រូវបាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ]]ចាត់ទុកជាភ្នំសក្ការៈបូជាហើយក៏ជាទីកន្លែងដែលជាទីពេញនិយមនៅក្នុងការធ្វើ[[ធម្មយាត្រា]]នៅចន្លោះពេលចុងសប្តាហ៍នៃពិធីបុណ្យ។ភ្នំនេះគឺជាទីកន្លែងដែលមានតួនាទីដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅលើកំពូលភ្នំមានវត្តតូចមួយដែលមានតម្កល់[[បដិមាព្រះពុទ្ធ]]មួយអង្គទម្រេតព្រះកាយដែលឆ្លាក់ចេញពីផ្ទាំងថ្មភ្នំតែម្តង។នៅក្បែរនោះមានទឹកធ្លាក់ដែលជាការទាក់ទាញមួយសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរចុះមុជទឹកកម្សាន្ត។នៅជម្រាលភ្នំមានទីសក្ការៈតូចមួយដែលនៅទីនោះគេឲ្យឈ្មោះថា'''ទឹកជប់'''គឺជាកន្លែងដែលទឹកផុសចេញពីក្នុងថ្មហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទឹកព្រះដោយហេតុទឹកនោះផុសចេញពីភ្នំសក្ការៈបូជាមក។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == តំបន់អភិរក្សនិងការពារ == {{Main|ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន}} នៅតំបន់ភ្នំគូលែនមានតំបន់អភិរក្សធម្មជាតិមួយឈ្មោះ'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ស្រុកវ៉ារិន]]។គោលបំណងនៃការបង្កើតឧទ្យានជាតិនេះឡើងគឺសម្រាប់ទេសចរណ៍និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីអភិរក្សនិងការពារតំបន់ធម្មជាតិនៃភ្នំគូលែនដូចជាទឹកជ្រោះល្បីៗមួយចំនួន។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានឈ្មោះដើមថា'''មហេន្ទ្របវ៌ត'''ឬ'''មហិន្រ្ទបព៌ត'''ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទីតាំងកំណើតនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រអង្គរ]]។ភ្នំគូលែនក៏ជាទីកន្លែងដែល[[ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២]] ប្រារព្ធធ្វើ[[ពិធីទេវរាជ]]និងប្រកាសឯករាជ្យពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ ជាពេលដែល[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]កើតឡើង។ភ្នំនេះគឺជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដំបូងគេជិតកន្លះសតវត្សរ៍មុនពេលប្តូរទៅ[[ហរិហរាល័យ]]ដែលឥឡូវនេះហៅថា'''រលួស'''វិញ។<ref>{{Cite web |date=2024-07-18 |title=ភ្នំ​គូលែន​ជា​ទី​កំណើត​នៃ​អា​ណា​ចក្រ​អង្គរ​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1956383.html |access-date=2026-03-27 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> == ឯកសារយោង == hnpbe8fickpjv1e8oji8fwvmotbwfwv 335776 335775 2026-05-24T10:03:17Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ */ 335776 wikitext text/x-wiki '''ភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Phnom Kulen or Kulen Mountain) គឺជាជួរភ្នំនិងជាផ្នែកមួយនៃ[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox Settlement | official_name = ភ្នំគូលែន | other_name = Phnom Kulen or Kulen Mountain | native_name = | nickname = | settlement_type = | motto = | image_skyline = Phnom_Kulen8.JPG | image_size = | image_caption = ទេសភាពភ្នំគូលែន | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | city_logo = | citylogo_size = | image_map = | map_size = | map_caption = ផែនទីនៃភ្នំគូលែន | image_map1 = | map_size1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_x = | dot_y = = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | pushpin_map = Cambodia <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ទីតាំង | subdivision_name = [[ខេត្តសៀមរាប]], {{CAM}} | subdivision_type1 = ប្រភេទភ្នំ | subdivision_name1 = [[ថ្មភក់]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = | established_date = | established_title2 = | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = | timezone = [[UTC+7|កម្ពុជា]] | utc_offset = +7 | timezone_DST = | utc_offset_DST = |latd=13 |latm=34 |lats=47.28 |latNS=N |longd=104 |longm=12 |longs=55.44 |longEW=E | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]នៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ ដោយមានផ្ទៃដីសរុប ៣៧៥០០ ហិកតាដែលមានវិសាលភាពគ្របដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] ភ្នំគូលែន និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]។ភ្នំនីមួយៗមិនត្រឹមតែមានតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងការជួយថែរក្សាលំនឹងបរិស្ថាននៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]តាមរយៈប្រភពធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែបមានព្រៃឈើ ប្រភពទឹក និង ជីវៈចម្រុះប៉ុណ្ណោះនោះទេប៉ុន្តែវាមានអត្ថន័យយ៉ាងជ្រៅជ្រះនិងមានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្រ្តសម្រាប់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារសំណង់ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងត្រូវបានរកឃើញនៅទីនោះ។កន្លងមកភ្នំគូលែនធ្លាប់ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ហើយបានក្លាយជាឧទ្យានជាតីទី ០២ បន្ទាប់ពីឧទ្យានជាតិទី ០១ នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានការពារនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩២៥។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]](ប៉ែកខាងកើតនិងប៉ែកខាងជើង)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ប៉ែកខាងត្បូង) និង [[ស្រុកវ៉ារិន]](ប៉ែកខាងលិច)ហើយគ្របដណ្តប់លើឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]នៃ[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]នៃ[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]។ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំតូចមួយដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ល្មមហើយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង[[ជួរភ្នំដងរែក]]។ភ្នំគូលែនលាតសន្ធឹងប្រវែងប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីប៉ែកខាងលិចឈាងខាងជើងទៅខាងកើតឈាងខាងត្បូងហើយដែលមានចម្ងាយប្រហែល ៤៨ គីឡូម៉ែត្រនៅខាងជើង[[ក្រុងសៀមរាប]]។កំពូលភ្នំទាំងអស់មានកម្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលមានកម្ពស់ជាមធ្យម ៤០០ ម៉ែត្រ។កំពូលដែលខ្ពស់បំផុតគឺមានកម្ពស់ ៤៨៧ ម៉ែត្រ។តាមរយៈភូមិសាស្ត្រមួយផ្នែកធំនៃភ្នំគូលែនគឺជា[[ថ្មភក់]]។ហេតុដូច្នេះហើយវាមានសារៈសំខាន់ជាខ្លាំងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដោយបានផ្ដល់នូវវត្ថុធាតុដើមនៅក្នុងការកសាងសំណង់ផ្សេងៗរួមមានទាំងប្រាសាទជាច្រើននៅក្នុង[[ក្រុងអង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ប្រភពសំខាន់ជាងគេគឺស្ថិតនៅប៉ែកអាគ្នេយ៍នៃភ្នំ។ភ្នំគូលែនបើនិយាយដោយឡែកគឺជាភ្នំដែលមានទំហំធំជាងគេនៅក្នុងចំណោមភ្នំតូចៗដូចបានបញ្ជាក់ខាងលើ។ធម្មជាតិវិទូ[[បារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូ|ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកដល់ភ្នំគូលែននៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១៩ បានចាត់ទុកភ្នំនេះថាគឺជាខ្ពង់រាបដោយសារខ្នងភ្នំមានសណ្ឋានជាវាលទំនាបដែលមានវិសាលភាពធំល្វឹងល្វើយលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយជួរភ្នំនិងគ្របដណ្តប់ទៅដោយព្រៃក្រាស់ហើយមានកម្ពស់ប្រែប្រួលពី ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤០០ ម៉ែត្រនិងមានបណ្តោយប្រវែង ៣៨ គីឡូម៉ែត្រ។ភ្នំគូលែនគឺជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សំខាន់មួយដែលបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទបុរាណនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងរួមទាំងសហគមន៍មនុស្សផងដែរ។ម្យ៉ាងទៀតភ្នំនេះបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវទាំងឡាយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននៅក្នុងនោះយើងឃើញមានការសិក្សាស្រាវជ្រាវនិងវិភាគទៅលើសំណង់បុរាណ វត្ថុសិល្បៈ សិលាចារឹក ព្រៃឈើ និង ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកធម្មជាតិនានា។ភ្នំគូលែនត្រូវបាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ]]ចាត់ទុកជាភ្នំសក្ការៈបូជាហើយក៏ជាទីកន្លែងដែលជាទីពេញនិយមនៅក្នុងការធ្វើ[[ធម្មយាត្រា]]នៅចន្លោះពេលចុងសប្តាហ៍នៃពិធីបុណ្យ។ភ្នំនេះគឺជាទីកន្លែងដែលមានតួនាទីដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅលើកំពូលភ្នំមានវត្តតូចមួយដែលមានតម្កល់[[បដិមាព្រះពុទ្ធ]]មួយអង្គទម្រេតព្រះកាយដែលឆ្លាក់ចេញពីផ្ទាំងថ្មភ្នំតែម្តង។នៅក្បែរនោះមានទឹកធ្លាក់ដែលជាការទាក់ទាញមួយសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរចុះមុជទឹកកម្សាន្ត។នៅជម្រាលភ្នំមានទីសក្ការៈតូចមួយដែលនៅទីនោះគេឲ្យឈ្មោះថា'''ទឹកជប់'''គឺជាកន្លែងដែលទឹកផុសចេញពីក្នុងថ្មហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទឹកព្រះដោយហេតុទឹកនោះផុសចេញពីភ្នំសក្ការៈបូជាមក។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == តំបន់អភិរក្សនិងការពារ == {{Main|ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន}} នៅតំបន់ភ្នំគូលែនមានតំបន់អភិរក្សធម្មជាតិមួយឈ្មោះ'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ស្រុកវ៉ារិន]]។គោលបំណងនៃការបង្កើតឧទ្យានជាតិនេះឡើងគឺសម្រាប់ទេសចរណ៍និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីអភិរក្សនិងការពារតំបន់ធម្មជាតិនៃភ្នំគូលែនដូចជាទឹកជ្រោះល្បីៗមួយចំនួន។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានឈ្មោះដើមថា'''មហេន្ទ្របវ៌ត'''ឬ'''មហិន្រ្ទបព៌ត'''ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទីតាំងកំណើតនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រអង្គរ]]។ភ្នំគូលែនក៏ជាទីកន្លែងដែល[[ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២]] ប្រារព្ធធ្វើ[[ពិធីទេវរាជ]]និងប្រកាសឯករាជ្យពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ ជាពេលដែល[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]កើតឡើង។ភ្នំនេះគឺជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដំបូងគេជិតកន្លះសតវត្សរ៍មុនពេលប្តូរទៅ[[ហរិហរាល័យ]]ដែលឥឡូវនេះហៅថា'''រលួស'''វិញ។<ref>{{Cite web |date=2024-07-18 |title=ភ្នំ​គូលែន​ជា​ទី​កំណើត​នៃ​អា​ណា​ចក្រ​អង្គរ​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1956383.html |access-date=2026-03-27 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> == ឯកសារយោង == 9ohufu0typjwmpopghlaf63huw1pju7 335777 335776 2026-05-24T10:04:00Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ */ 335777 wikitext text/x-wiki '''ភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Phnom Kulen or Kulen Mountain) គឺជាជួរភ្នំនិងជាផ្នែកមួយនៃ[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox Settlement | official_name = ភ្នំគូលែន | other_name = Phnom Kulen or Kulen Mountain | native_name = | nickname = | settlement_type = | motto = | image_skyline = Phnom_Kulen8.JPG | image_size = | image_caption = ទេសភាពភ្នំគូលែន | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | city_logo = | citylogo_size = | image_map = | map_size = | map_caption = ផែនទីនៃភ្នំគូលែន | image_map1 = | map_size1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_x = | dot_y = = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | pushpin_map = Cambodia <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ទីតាំង | subdivision_name = [[ខេត្តសៀមរាប]], {{CAM}} | subdivision_type1 = ប្រភេទភ្នំ | subdivision_name1 = [[ថ្មភក់]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = | established_date = | established_title2 = | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = | timezone = [[UTC+7|កម្ពុជា]] | utc_offset = +7 | timezone_DST = | utc_offset_DST = |latd=13 |latm=34 |lats=47.28 |latNS=N |longd=104 |longm=12 |longs=55.44 |longEW=E | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]នៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ ដោយមានផ្ទៃដីសរុប ៣៧៥០០ ហិកតាដែលមានវិសាលភាពគ្របដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] ភ្នំគូលែន និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]។ភ្នំនីមួយៗមិនត្រឹមតែមានតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងការជួយថែរក្សាលំនឹងបរិស្ថាននៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]តាមរយៈប្រភពធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែបមានព្រៃឈើ ប្រភពទឹក និង ជីវៈចម្រុះប៉ុណ្ណោះនោះទេប៉ុន្តែវាមានអត្ថន័យយ៉ាងជ្រៅជ្រះនិងមានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្រ្តសម្រាប់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារសំណង់ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងត្រូវបានរកឃើញនៅទីនោះ។កន្លងមកភ្នំគូលែនធ្លាប់ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ហើយបានក្លាយជាឧទ្យានជាតីទី ០២ បន្ទាប់ពីឧទ្យានជាតិទី ០១ នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានការពារនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩២៥។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]](ប៉ែកខាងកើតនិងប៉ែកខាងជើង)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ប៉ែកខាងត្បូង) និង [[ស្រុកវ៉ារិន]](ប៉ែកខាងលិច)ហើយគ្របដណ្តប់លើឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]នៃ[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]នៃ[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]។ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំតូចមួយដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ល្មមហើយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង[[ជួរភ្នំដងរែក]]។ភ្នំគូលែនលាតសន្ធឹងប្រវែងប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីប៉ែកខាងលិចឈាងខាងជើងទៅខាងកើតឈាងខាងត្បូងហើយដែលមានចម្ងាយប្រហែល ៤៨ គីឡូម៉ែត្រនៅខាងជើង[[ក្រុងសៀមរាប]]។កំពូលភ្នំទាំងអស់មានកម្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលមានកម្ពស់ជាមធ្យម ៤០០ ម៉ែត្រ។កំពូលដែលខ្ពស់បំផុតគឺមានកម្ពស់ ៤៨៧ ម៉ែត្រ។តាមរយៈភូមិសាស្ត្រមួយផ្នែកធំនៃភ្នំគូលែនគឺជា[[ថ្មភក់]]។ហេតុដូច្នេះហើយវាមានសារៈសំខាន់ជាខ្លាំងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដោយបានផ្ដល់នូវវត្ថុធាតុដើមនៅក្នុងការកសាងសំណង់ផ្សេងៗរួមមានទាំងប្រាសាទជាច្រើននៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ប្រភពសំខាន់ជាងគេគឺស្ថិតនៅប៉ែកអាគ្នេយ៍នៃភ្នំ។ភ្នំគូលែនបើនិយាយដោយឡែកគឺជាភ្នំដែលមានទំហំធំជាងគេនៅក្នុងចំណោមភ្នំតូចៗដូចបានបញ្ជាក់ខាងលើ។ធម្មជាតិវិទូ[[បារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូ|ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកដល់ភ្នំគូលែននៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១៩ បានចាត់ទុកភ្នំនេះថាគឺជាខ្ពង់រាបដោយសារខ្នងភ្នំមានសណ្ឋានជាវាលទំនាបដែលមានវិសាលភាពធំល្វឹងល្វើយលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយជួរភ្នំនិងគ្របដណ្តប់ទៅដោយព្រៃក្រាស់ហើយមានកម្ពស់ប្រែប្រួលពី ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤០០ ម៉ែត្រនិងមានបណ្តោយប្រវែង ៣៨ គីឡូម៉ែត្រ។ភ្នំគូលែនគឺជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សំខាន់មួយដែលបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទបុរាណនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងរួមទាំងសហគមន៍មនុស្សផងដែរ។ម្យ៉ាងទៀតភ្នំនេះបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវទាំងឡាយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននៅក្នុងនោះយើងឃើញមានការសិក្សាស្រាវជ្រាវនិងវិភាគទៅលើសំណង់បុរាណ វត្ថុសិល្បៈ សិលាចារឹក ព្រៃឈើ និង ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកធម្មជាតិនានា។ភ្នំគូលែនត្រូវបាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ]]ចាត់ទុកជាភ្នំសក្ការៈបូជាហើយក៏ជាទីកន្លែងដែលជាទីពេញនិយមនៅក្នុងការធ្វើ[[ធម្មយាត្រា]]នៅចន្លោះពេលចុងសប្តាហ៍នៃពិធីបុណ្យ។ភ្នំនេះគឺជាទីកន្លែងដែលមានតួនាទីដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅលើកំពូលភ្នំមានវត្តតូចមួយដែលមានតម្កល់[[បដិមាព្រះពុទ្ធ]]មួយអង្គទម្រេតព្រះកាយដែលឆ្លាក់ចេញពីផ្ទាំងថ្មភ្នំតែម្តង។នៅក្បែរនោះមានទឹកធ្លាក់ដែលជាការទាក់ទាញមួយសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរចុះមុជទឹកកម្សាន្ត។នៅជម្រាលភ្នំមានទីសក្ការៈតូចមួយដែលនៅទីនោះគេឲ្យឈ្មោះថា'''ទឹកជប់'''គឺជាកន្លែងដែលទឹកផុសចេញពីក្នុងថ្មហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទឹកព្រះដោយហេតុទឹកនោះផុសចេញពីភ្នំសក្ការៈបូជាមក។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == តំបន់អភិរក្សនិងការពារ == {{Main|ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន}} នៅតំបន់ភ្នំគូលែនមានតំបន់អភិរក្សធម្មជាតិមួយឈ្មោះ'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ស្រុកវ៉ារិន]]។គោលបំណងនៃការបង្កើតឧទ្យានជាតិនេះឡើងគឺសម្រាប់ទេសចរណ៍និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីអភិរក្សនិងការពារតំបន់ធម្មជាតិនៃភ្នំគូលែនដូចជាទឹកជ្រោះល្បីៗមួយចំនួន។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានឈ្មោះដើមថា'''មហេន្ទ្របវ៌ត'''ឬ'''មហិន្រ្ទបព៌ត'''ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទីតាំងកំណើតនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រអង្គរ]]។ភ្នំគូលែនក៏ជាទីកន្លែងដែល[[ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២]] ប្រារព្ធធ្វើ[[ពិធីទេវរាជ]]និងប្រកាសឯករាជ្យពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ ជាពេលដែល[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]កើតឡើង។ភ្នំនេះគឺជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដំបូងគេជិតកន្លះសតវត្សរ៍មុនពេលប្តូរទៅ[[ហរិហរាល័យ]]ដែលឥឡូវនេះហៅថា'''រលួស'''វិញ។<ref>{{Cite web |date=2024-07-18 |title=ភ្នំ​គូលែន​ជា​ទី​កំណើត​នៃ​អា​ណា​ចក្រ​អង្គរ​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1956383.html |access-date=2026-03-27 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> == ឯកសារយោង == jf86ldlu16483gl1z8o3cun6b30uzl5 335778 335777 2026-05-24T10:05:17Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 335778 wikitext text/x-wiki '''ភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Phnom Kulen or Kulen Mountain) គឺជាជួរភ្នំនិងជាផ្នែកមួយនៃ[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox Settlement | official_name = ភ្នំគូលែន | other_name = Phnom Kulen or Kulen Mountain | native_name = | nickname = | settlement_type = | motto = | image_skyline = Phnom_Kulen8.JPG | image_size = | image_caption = ទេសភាពភ្នំគូលែន | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | city_logo = | citylogo_size = | image_map = | map_size = | map_caption = ផែនទីនៃភ្នំគូលែន | image_map1 = | map_size1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_x = | dot_y = = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | pushpin_map = Cambodia <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ទីតាំង | subdivision_name = [[ខេត្តសៀមរាប]], {{CAM}} | subdivision_type1 = ប្រភេទភ្នំ | subdivision_name1 = [[ថ្មភក់]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = | established_date = | established_title2 = | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = | timezone = [[UTC+7|កម្ពុជា]] | utc_offset = +7 | timezone_DST = | utc_offset_DST = |latd=13 |latm=34 |lats=47.28 |latNS=N |longd=104 |longm=12 |longs=55.44 |longEW=E | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]នៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ ដោយមានផ្ទៃដីសរុប ៣៧៥០០ ហិកតាដែលមានវិសាលភាពគ្របដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] ភ្នំគូលែន និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]។ភ្នំនីមួយៗមិនត្រឹមតែមានតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងការជួយថែរក្សាលំនឹងបរិស្ថាននៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]តាមរយៈប្រភពធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែបមានព្រៃឈើ ប្រភពទឹក និង ជីវៈចម្រុះប៉ុណ្ណោះនោះទេប៉ុន្តែវាមានអត្ថន័យយ៉ាងជ្រៅជ្រះនិងមានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្រ្តសម្រាប់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារសំណង់ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងត្រូវបានរកឃើញនៅទីនោះ។កន្លងមកភ្នំគូលែនធ្លាប់ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ហើយបានក្លាយជាឧទ្យានជាតីទី ០២ បន្ទាប់ពីឧទ្យានជាតិទី ០១ នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានការពារនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩២៥។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]](ប៉ែកខាងកើតនិងប៉ែកខាងជើង)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ប៉ែកខាងត្បូង) និង [[ស្រុកវ៉ារិន]](ប៉ែកខាងលិច)ហើយគ្របដណ្តប់លើឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]នៃ[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]នៃ[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]។ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំតូចមួយដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ល្មមហើយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង[[ជួរភ្នំដងរែក]]។ភ្នំគូលែនលាតសន្ធឹងប្រវែងប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីប៉ែកខាងលិចឈាងខាងជើងទៅខាងកើតឈាងខាងត្បូងហើយដែលមានចម្ងាយប្រហែល ៤៨ គីឡូម៉ែត្រនៅខាងជើង[[ក្រុងសៀមរាប]]។កំពូលភ្នំទាំងអស់មានកម្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលមានកម្ពស់ជាមធ្យម ៤០០ ម៉ែត្រ។កំពូលដែលខ្ពស់បំផុតគឺមានកម្ពស់ ៤៨៧ ម៉ែត្រ។តាមរយៈភូមិសាស្ត្រមួយផ្នែកធំនៃភ្នំគូលែនគឺជា[[ថ្មភក់]]។ហេតុដូច្នេះហើយវាមានសារៈសំខាន់ជាខ្លាំងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដោយបានផ្ដល់នូវវត្ថុធាតុដើមនៅក្នុងការកសាងសំណង់ផ្សេងៗរួមមានទាំងប្រាសាទជាច្រើននៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ប្រភពសំខាន់ជាងគេគឺស្ថិតនៅប៉ែកអាគ្នេយ៍នៃភ្នំ។ភ្នំគូលែនបើនិយាយដោយឡែកគឺជាភ្នំដែលមានទំហំធំជាងគេនៅក្នុងចំណោមភ្នំតូចៗដូចបានបញ្ជាក់ខាងលើ។ធម្មជាតិវិទូ[[បារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូ|ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកដល់ភ្នំគូលែននៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១៩ បានចាត់ទុកភ្នំនេះថាគឺជាខ្ពង់រាបដោយសារខ្នងភ្នំមានសណ្ឋានជាវាលទំនាបដែលមានវិសាលភាពធំល្វឹងល្វើយលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយជួរភ្នំនិងគ្របដណ្តប់ទៅដោយព្រៃក្រាស់ហើយមានកម្ពស់ប្រែប្រួលពី ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤០០ ម៉ែត្រនិងមានបណ្តោយប្រវែង ៣៨ គីឡូម៉ែត្រ។ភ្នំគូលែនគឺជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សំខាន់មួយដែលបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទបុរាណនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងរួមទាំងសហគមន៍មនុស្សផងដែរ។ម្យ៉ាងទៀតភ្នំនេះបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវទាំងឡាយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននៅក្នុងនោះយើងឃើញមានការសិក្សាស្រាវជ្រាវនិងវិភាគទៅលើសំណង់បុរាណ វត្ថុសិល្បៈ សិលាចារឹក ព្រៃឈើ និង ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកធម្មជាតិនានា។ភ្នំគូលែនត្រូវបាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ]]ចាត់ទុកជាភ្នំសក្ការៈបូជាហើយក៏ជាទីកន្លែងដែលជាទីពេញនិយមនៅក្នុងការធ្វើ[[ធម្មយាត្រា]]នៅចន្លោះពេលចុងសប្តាហ៍នៃពិធីបុណ្យ។ភ្នំនេះគឺជាទីកន្លែងដែលមានតួនាទីដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅលើកំពូលភ្នំមានវត្តតូចមួយដែលមានតម្កល់[[បដិមាព្រះពុទ្ធ]]មួយអង្គទម្រេតព្រះកាយដែលឆ្លាក់ចេញពីផ្ទាំងថ្មភ្នំតែម្តង។នៅក្បែរនោះមានទឹកធ្លាក់ដែលជាការទាក់ទាញមួយសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរចុះមុជទឹកកម្សាន្ត។នៅជម្រាលភ្នំមានទីសក្ការៈតូចមួយដែលនៅទីនោះគេឲ្យឈ្មោះថា'''ទឹកជប់'''គឺជាកន្លែងដែលទឹកផុសចេញពីក្នុងថ្មហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទឹកព្រះដោយហេតុទឹកនោះផុសចេញពីភ្នំសក្ការៈបូជាមក។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == តំបន់អភិរក្សនិងការពារ == {{Main|ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន}} នៅតំបន់ភ្នំគូលែនមានតំបន់អភិរក្សធម្មជាតិមួយឈ្មោះ'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ស្រុកវ៉ារិន]]។គោលបំណងនៃការបង្កើតឧទ្យានជាតិនេះឡើងគឺសម្រាប់ទេសចរណ៍និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីអភិរក្សនិងការពារតំបន់ធម្មជាតិនៃភ្នំគូលែនដូចជាទឹកជ្រោះល្បីៗមួយចំនួន។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានឈ្មោះដើមថា'''មហេន្ទ្របវ៌ត'''ឬ'''មហិន្រ្ទបព៌ត'''ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទីតាំងកំណើតនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រអង្គរ]]។ភ្នំគូលែនក៏ជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ប្រារព្ធធ្វើ[[ពិធីទេវរាជ]]និងប្រកាសឯករាជ្យពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ ជាពេលដែល[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]កើតឡើង។ភ្នំនេះគឺជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដំបូងគេជិតកន្លះសតវត្សរ៍មុនពេលប្តូរទៅ[[ហរិហរាល័យ]]ដែលឥឡូវនេះហៅថា'''រលួស'''វិញ។<ref>{{Cite web |date=2024-07-18 |title=ភ្នំ​គូលែន​ជា​ទី​កំណើត​នៃ​អា​ណា​ចក្រ​អង្គរ​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1956383.html |access-date=2026-03-27 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> == ឯកសារយោង == pd4a1159nnlw6u58npnie7ax0mbbmpk 0 8616 335686 294054 2026-05-23T12:17:44Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335686 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] rv0et3j5yhejk35uo4apett6zbpcpz9 0 9247 335717 330720 2026-05-23T17:07:10Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[សម្តេចព្រះមហេយ្យិកា ខត្តិយាវង្ស សិរីសេដ្ឋោវរោត្តម]] ទៅ [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 330720 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = សម្តេចព្រះមហេយ្យិកា<br>ខត្តិយាវង្ស សិរីសេដ្ឋោវរោត្តម | title = [[បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|សម្តេចព្រះរាជអយ្យិកាក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br> | image = | caption = | succession = [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|សម្តេចព្រះរាជអយ្យិកាក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] | reign-type = | reign = | coronation = | predecessor = [[អ្នកម្នាងទៃ|សម្តេចព្រះវររាជនី ទៃ]] | successor = [[នរោត្តម ផាង៉ាម|សម្តេចព្រះរាជអយ្យិកាខត្តិយកល្យាណរាជសុដាភគវត្តី នរោត្តម ផង៉ាង៉ាម]] | birth_style = | birth_date = អំពី ១៧៧៤ | birth_place = | death_date = ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨៦៦<br>(៩១ ព្រះវស្សា) | house = [[រាជវង្សនរោត្តម]] (ដោយរៀបអភិសេក) | death_place = [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ|ព្រះដំណាក់កំពង់ពោធិ៍តូច]] ខាងជើង[[ភ្នំព្រះរាជទ្រព្យ]] [[ព្រះបរមរាជវាំងក្រុងឧត្តុង្គមានជ័យ]] [[រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ]] [[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]] | spouse = ព្រះបាទ[[រាមាធិបតីទី៣|សម្តេចព្រះរាមាធិបតីទី៣]] (អង្គអេង) | issue = ព្រះបាទ[[រាមាធិបតីទី៤|រាមាធិបតីទី៤ (អង្គឌួង)]] (១៨៣៣–១៨៦០)<br>[[អង្គឥម (ព្រះអង្គម្ចាស់)|ព្រះមហាឧបរាជ អង្គឥម]] | father1 = | mother1 = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះ​ពុទ្ធសាសនារចនាបថខ្មែរ]]（[[ថេរវាទ|និកាយថេរវាទ]])<br />សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ（[[វិញ្ញាណនិយម]])<br />[[ព្រហ្មញ្ញ សាសនា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] }} '''សម្តេចព្រះមហេយ្យិកា ខត្តិយាវង្ស សិរីសេដ្ឋោវរោត្តម បរមវរាតុល្យ សកលមង្គលឧត្តមបរមបពិត្រ''' (សោយព្រះពិរាល័យនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨៦៦) ព្រះនាម '''រស់ '''<ref>{{cite web |url= https://vajirayana.org/พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์-รัชกาลที่-๑/๘๓-สมเด็จพระนารายณ์รามาธิบดีพระเจ้ากรุงกัมพูชาพิราลัย |title= พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 1 (83. สมเด็จพระนารายณ์รามาธิบดีพระเจ้ากรุงกัมพูชาพิราลัย) |author= [[เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค)|ทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค), เจ้าพระยา]] |date=|work= วชิรญาณ |publisher=|accessdate=១៧ ខែមេសា ២០២១}}</ref> ជា[[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|បាទបរិចារិកាព្រះស្នំ]] នៃ[[អង្គអេង|ព្រះបាទនារាយណ៍រាជាទី៣]] [[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យឧដុង្គ]] ដែលជាព្រះមាតានៃ[[អង្គដួង|ព្រះបាទហរិរក្សរាមាឥស្សរាធិបតី]] [[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] និង ​[[អង្គឥម (ព្រះអង្គម្ចាស់)|ព្រះមហាឧបរាជ អង្គឥម]]។ ==មហាព្រះរាជពិធីក្បួនដង្ហែរធំនៃព្រះកោដ្ឋព្រះបរមសពនៃសម្តេចព្រះមហេយ្យិការស់== មហាព្រះរាជពិធីក្បួនដង្ហែរធំនៃព្រះកោដ្ឋព្រះបរមសពនៃព្រះរាជវង្សានុវង្ស៤ព្រះអង្គពីក្រុងឧត្តុង្គមកកាន់ក្រុងចតុម្មុខនារជ្ជកាលព្រះបាទនរោត្តម៚ នៅថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៨៨៣ ព្រះករុណាព្រះបាទ សម្តេចព្រះនរោត្តម បរមទេវាវតា ស្តេចយាងព្រះរាជដំណើរតាមព្រះទីនាំងនាវា ឆ្ពោះទៅកាន់ក្រុងឧត្តុង្គអតីតរាជធានី ចូលគាល់សម្តេចព្រះវររាជិនី បពិត្រព្រះនាម ប៉ែន ជាព្រះមាតានិងបានសូមយាងព្រះកោដ្ឋព្រះបរមសព នៃ ១.សម្តេចព្រះមហេយ្យិកា ខត្តិយាវង្ស សិរីសេដ្ឋោវរោត្តម បរមវរាតុល្យ សកលមង្គលឧត្តមបរមបពិត្រ ព្រះនាម រស់ ជាអ្នកម្នាងនៃព្រះបាទនរាយណ៍រាជាអង្គអេង ដែលជាព្រះមាតានៃព្រះករុណា ព្រះបរមកោដ្ឋ។ ២.សម្ដេចព្រះមាតុច្ឆា កម្ពុជាធិបតី ព្រះអនុរាជមាតរ សិរីសុន្ទរធម្មចារិនី មេតាសតល ហឬទ័យ អនោបម័យ បុញ្ញការកុសល ឧត្តមបរមបពិត្រ ជាព្រះរាជមាតាធំ នៃព្រះបាទ នរោត្តម។ព្រះអង្គជាព្រះបិយោនៃព្រះបាទសម្តេចព្រះហរិរក្សរាមាឥស្សាធិបតី ព្រះអង្គដួង មានងារជាសម្តេចព្រះបិយោព្រះបរមទេវធីតាអ្នកម៉ែនាង ពៅ និងជាព្រះជេដ្ឋាភគិនី(បងស្រី) នៃសម្ដេចព្រះវររាជិនី ប៉ែន ព្រះមាតាព្រះបាទ នរោត្តម។ សម្តេចព្រះមាតុច្ឆា បានយាងសោយព្រះពិរាល័យនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨៨៣ ដោយព្រះរោគាពាធ ក្នុព្រះជន្ម៧០វស្សា។ ៣.សម្ដេចព្រះភាគិនេយ្យាធំ ក្សត្រី ព្រះអង្គម៉ី ជាព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះបាទឧទ័យរាជាព្រះអង្គចន្ទ។ នៅឆ្នាំ១៨៣៤ ព្រះបាទអង្គចន្ទបានយាងចូលព្រះទិវង្គត ដោយគ្មានព្រះបុត្រាស្នងរាជ្យ ពួកអណ្ណាមបានជ្រើសយកក្សត្រីអង្គម៉ី ជាមហាក្សត្រី គ្រប់គ្រងនគរកម្ពុជា ដែលកាលណោះប្រទេសយើងស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរបស់អណ្ណាម ។ បន្ទាប់ពីព្រះបាទអង្គដួង ស្ដេចដឹកនាំទ័ពបណ្តេញពួកយួនចេញហើយរាជាភិសេកជាព្រះមហាក្សត្ររួចមក ទ្រង់តាំងក្សត្រីអង្គម៉ី ជាព្រះភាគិនេយ្យា។ សម្តេចព្រះភាគិនេយ្យាសោយ ព្រះពិរាល័យ នៅឆ្នាំ១៨៧៥ ដោយភ្លើងរោល។ ៤.ព្រះសពព្រះអនុជក្សត្រី កេសរណី ជាព្រះអនុជរួមព្រះ មាតានៃព្រះករុណា ព្រះបាទ នរោត្តម។ព្រមទាំងសព សម្តេចចៅហ៊្វា ហែម ជាព្រះបិតុលា នៃព្រះបាទ នរោត្តម ផងដែរ។ ព្រះសពទាំងអស់ត្រូវបានសម្តេចព្រះវររាជិនី ប៉ែន និងនាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រី ហែតាមព្រះទីនាំងនាវាមកកាន់ក្រុងចតុមុខមង្គល ភ្នំពេញ តាម ក្រោយព្រះបាទ នរោត្តម ដែលស្តេចយាងមកគង់ចាំមុនហើយនោះ។ លុះថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ១៦ ខែសីហា ១៨៨៣ ព្រះបាទនរោត្តម មរមរាមទេវាវតា ទ្រង់ចាត់អោយរៀបចំក្បួនធំហែរព្រះបរមសពសម្តេចព្រះមហេយ្យិកា រស់ ជា ព្រះអយ្យិកា ដោយរាជរថមហាបុស្បុក តម្កល់ព្រះកោដ្ឋមាស ចេញពីទីតម្កល់ព្រះសព រំកិលមកតម្កល់លើព្រះមហាបញ្ចា៧ជាន់ ក្រោមព្រះមហាស្វេតច្ឆត្រ៥ជាន់ យ៉ាងអធិកអធមសមតាមព្រះយស ព្រមទាំងប្រារព្ធ ព្រះរាជពិធីបុណ្យបំពេញព្រះរាជកុសលចំនួន៧ថ្ងៃ រួចទើបថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះបរមសព។ ថ្ងៃអង្គារ ២២ ខែសីហា រៀបចំដង្ហែរព្រះបរមសពសម្តេចព្រះមាតុច្ឆា តាមក្បួនធំ បំពេញព្រះរាជកុសល៣ថ្ងៃ ទើបថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះសព។ ថ្ងៃសុក្រ ២៥ ខែសីហា ដង្ហែរព្រះបរមសព សម្តេចព្រះភាគិនេយ្យា ក្សត្រីអង្គម៉ី និងព្រះបរមសពសម្តេចព្រះរាជមហេសី តារាករ តាមក្បួនធំ បំពេញព្រះរាជកុសល៣ថ្ងៃរួចរៀបចំព្រះរាជពិធីព្រះរាជទានភ្លើងព្រះសព។ សម្ដេចក្រុមម៉ឺន សិរីអភិរក្សា ត្រូវជាព្រះអនុជនៃព្រះករុណាជាអម្ចាស់ ទ្រង់ប្រឈួនចុកសៀតជាទម្ងន់នៅថ្ងៃ ទី២៥ ខែសីហានោះ ហើយបានសុគតនៅដំណាក់ខាងកើតព្រះមេរុ ព្រះករុណាស្តេចសព្វព្រះទ័យឲ្យរៀបចំបុណ្យថ្វាយព្រះសពនៅទីនោះសិន ទើបដង្ហែរមកបូជាព្រះសព រួមគ្នា នឹងព្រះសពសម្តេចព្រះអនុជ ព្រះសពចៅហ៊្វា ហែម និង ព្រះសពព្រះញាតិដ៏ទៃទៀត នាទីព្រះមេរុតូចខាងជើងមេរុធំ នៅក្នុងថ្ងៃតែ១ តែម្តង។ (ឯកសារយោងៈឯកសារមហាបុរស) ==ព្រះមេរុថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះសពសម្ដេចព្រះមហេយ្យិកា== ព្រះមេរុ ថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះសពសម្ដេចព្រះមហេយ្យិកា និងក្សត្រីអង្គម៉ី អតីតរាជិនីក្រុងកម្ពុជា ក្នុងបុរាណសម័យនៅដើមរជ្ជកាលព្រះបាទនរោត្តម បរមទេវាវតា បន្ទាប់ ពីព្រះអង្គយាងមកសាងរាជធានីចតុមុខ ព្រះរាជវាំងថ្មី បានស្រេចបរិបូណ៌ហើយ ព្រះអង្គសព្វព្រះរាជហឫទ័យ ត្រាស់បង្គាប់អោយ ឧកញ៉ា សេនាបតី តាមមុខក្រសួង រៀបចំសាងព្រះមេរុមាស ដើម្បីថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះសព សម្តេចព្រះរាជអយ្យិកា សម្តេចព្រះមាតុច្ឆា សម្តេចព្រះភាគិនេយ្យាអង្គម៉ី សម្តេចព្រះមហេសី និងព្រះញាតិទាំង ឡាយរបស់ព្រះអង្គដែលបានសោយព្រះពិរាល័យ និង សុគតទៅនាវេលាកន្លងមកនោះ ហើយពុំទាន់បានរៀបចំព្រះរាជពិធីថ្វាយព្រះភ្លើង ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ខ្ពង់ខ្ពស់ទៅ តាមរាជបវេណី នាគ្រានោះ។ នៅកំឡុងឆ្នាំ១៨៨៣ ក្រុមមេការបានរៀបចំសាងព្រះមេរុ តាមព្រះរាជបញ្ជា នៅទីវាលព្រះមេរុខាងជើងព្រះបរមរាជ វាំង តែខណៈដែលព្រះមេរុកំពុងកសាង និងលើកកំពូល ពុំទាន់បានស្រេចរួចផងនោះ ក៏ស្រាប់តែកើតហេតុអគ្គីភ័យ នៅឯព្រះដំណាក់ព្រះអង្គម្ចាស់ នព្វរ័ត្ន នាខាងជើងវាល ព្រះមេរុ ហើយផ្កាភ្លើងក៏បានហើរមកឆាបឆេះដោយទាំង ព្រះមេរុ ដែលកំពុងសាងសង់នោះទៀត។ ដោយសារភ្លើង ឆេះខ្លាំងពេក ពួកខ្ញុំរាជការទាំងអស់ ពុំអាចពន្លត់ឈ្នះ ទើបធ្វើអោយព្រះមេរុនេះត្រូវភ្លើងឆាបឆេះអស់ទៅ។ ក្រោយមកព្រះករុណាជាអម្ចាស់ជីវិតលើត្បូង ស្ដេចបាន ត្រាស់បង្គាប់ឲ្យសាងព្រះមេរុជាថ្មីម្តងទៀត ដោយមាន ទំហំធំជាងមុន ទំហំសសរ៤ហត្ថ មុខព្រះមេរុ ទំហំ២៥ ម៉ែត្រនិងកម្ពស់៦៥ម៉ែត្រពីខឿនដល់កំពូល ពាសដោយ សំពត់សរ បិតក្រដាសមាស ហើយរួចសម្រេចនៅពាក់ កណ្តាលឆ្នាំ១៨៨៣។ លុះដល់ថ្ងៃ៣១ កក្កដា ១៨៨៣ ព្រះបាទ នរោត្តម បរមទេវាវតា ស្តេចយាងព្រះរាជដំណើរ តាមព្រះទីនាំងនាវា ទៅកាន់ក្រុងឧត្តុង្គអតីតរាជធានី ចូលគាល់សម្តេចព្រះវររាជិនី បពិត្រព្រះនាម ប៉ែន ជាព្រះមាតា និងបានសូមយាងព្រះកោដ្ឋព្រះសព នៃ ១.សម្តេចព្រះមហេយ្យិកា ខត្តិយាវង្ស សិរីសេដ្ឋោវរោត្តម បរមវរាតុល្យ សកលមង្គលឧត្តមបរមបពិត្រ ព្រះនាម រស់ ជាអ្នកម្នាងនៃព្រះបាទនរាយណ៍រាជាអង្គអេង ដែលជាព្រះមាតានៃព្រះករុណា ព្រះបរមកោដ្ឋ។ លុះព្រះបាទហរិរក្សរាមាឥស្សាធិបតី ជាព្រះរាជបុត្រយាងឡើងសោយ រាជសម្បត្តិជាព្រះមហាក្សត្រ ក៏តាំងព្រះអង្គជាសម្ដេចព្រះវររាជិនី ខត្តិយាវង្ស សិរីសេដ្ឋោវរោត្តម បរមវរាតុល្យ សកលមង្គល បរមបពិត្រ។ លុះដល់ព្រះបាទនរោត្តម ជាព្រះរាជនត្តា(ចៅ) យាងឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិក៏តាំងជា សម្ដេចព្រះមហេយ្យិកា អោយកាន់តែខ្ពង់ខ្ពស់ថែមទៀត។ សម្តេចព្រះមហេយ្យិកា សោយព្រះពិរាល័យនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨៦៦ ដោយព្រះជរាពាធ ត្រឹមព្រះជន្ម៩១ ព្រះវស្សានៅព្រះដំណាក់កំពង់ពោធិ៍តូច ខាងជើងភ្នំព្រះរាជទ្រព្យ។ ព្រះបរមសពត្រូវបានព្រះបាទនរោត្តមយាងមកតម្កល់ប្រារព្ធព្រះរាជពិធីបុណ្យនៅ ព្រះបរមរាជវាំងឧត្តុង្គ។ ២.សម្ដេចព្រះមាតុច្ឆា កម្ពុជាធិបតី ព្រះអនុរាជមាតរ សិរីសុន្ទរធម្មចារិនី មេតាសតល ហឬទ័យ អនោបម័យ បុញ្ញការកុសល ឧត្តមបរមបពិត្រ ជាព្រះរាជមាតាធំ នៃព្រះបាទ នរោត្តម ព្រះអង្គជាព្រះបិយោនៃព្រះបាទសម្តេចព្រះហរិរក្សរាមាឥស្សាធិបតី ព្រះអង្គដួង មានងារជាសម្តេចព្រះបិយោព្រះបរមទេវធីតាអ្នកម៉ែនាង ពៅ និងជាព្រះជេដ្ឋាភគិនី(បងស្រី) នៃសម្ដេចព្រះវររាជិនី ប៉ែន ព្រះមាតាព្រះបាទ នរោត្តម។ សម្តេចព្រះមាតុច្ឆា បានយាងសោយព្រះពិរាល័យនៅខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨៨៣ ដោយព្រះរោគាពាធ ក្នុព្រះជន្ម៧០វស្សា។ ៣.សម្ដេចព្រះភាគិនេយ្យាធំ ក្សត្រី ព្រះអង្គម៉ី ជាព្រះរាជ បុត្រីនៃព្រះបាទឧទ័យរាជាព្រះអង្គចន្ទ។ នៅឆ្នាំ១៨៣៤ ព្រះបាទអង្គចន្ទបានយាងចូលព្រះទិវង្គត ដោយគ្មានព្រះ បុត្រាស្នងរាជ្យ ពួកអណ្ណាមបានជ្រើសយកក្សត្រីអង្គម៉ី ជា មហាក្សត្រី គ្រប់គ្រងនគរកម្ពុជា ដែលកាលណោះប្រទេសយើងស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរបស់អណ្ណាម ។ បន្ទាប់ពី ព្រះបាទអង្គដួង ស្ដេចដឹកនាំទ័ពបណ្តេញពួកយួនចេញ ហើយរាជាភិសេកជាព្រះមហាក្សត្ររួចមក ទ្រង់តាំងក្សត្រី អង្គម៉ី ជាព្រះភាគិនេយ្យា។ សម្តេចព្រះភាគិនេយ្យាសោយ ព្រះពិរាល័យ នៅឆ្នាំ១៨៧៥ ដោយភ្លើងរោល។ ៤.ព្រះសពព្រះអនុជក្សត្រី កេសរណី ជាព្រះអនុជរួមព្រះ មាតានៃព្រះករុណា ព្រះបាទ នរោត្តម។ ព្រមទាំងសព សម្តេចចៅហ៊្វា ហែម ជាព្រះបិតុលា នៃ ព្រះបាទ នរោត្តម ផងដែរ។ ព្រះសពទាំងនេះត្រូវបាន សម្តេចព្រះវររាជិនី ប៉ែន និងនាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រី ហែតាម ព្រះទីនាំងនាវាមកកាន់ក្រុងចតុមុខមង្គល ភ្នំពេញ តាម ក្រោយព្រះបាទ នរោត្តម ដែលស្តេចយាងមកគង់ចាំមុន ហើយនោះ។ លុះថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ១៦ ខែសីហា ១៨៨៣ ព្រះបាទនរោត្តម មរមរាមទេវាវតា ទ្រង់ចាត់អោយរៀបចំ ក្បួនធំហែរព្រះបរមសពសម្តេចព្រះមហេយ្យិកា រស់ ជា ព្រះអយ្យិកា ដោយរាជរថមហាបុស្បុក តម្កល់ព្រះកោដ្ឋ មាស ចេញពីទីតម្កល់ព្រះសព រំកិលមកតម្កល់លើព្រះ មហាបញ្ចា៧ជាន់ ក្រោមព្រះមហាស្វេតច្ឆត្រ៥ជាន់ យ៉ាងអធិកអធមសមតាមព្រះយស ព្រមទាំងប្រារព្ធ ព្រះរាជពិធីបុណ្យបំពេញព្រះរាជកុសលចំនួន៧ថ្ងៃ រួចទើបថ្វាយ ព្រះភ្លើងព្រះបរមសព។ ថ្ងៃអង្គារ ២២ ខែសីហា រៀបចំដង្ហែរព្រះបរមសពសម្តេច ព្រះមាតុច្ឆា តាមក្បួនធំ បំពេញព្រះរាជកុសល៣ថ្ងៃ ទើបថ្វាយព្រះភ្លើងព្រះសព។ ថ្ងៃសុក្រ ២៥ ខែសីហា ដង្ហែរព្រះបរមសព សម្តេចព្រះភាគិនេយ្យា ក្សត្រីអង្គម៉ី និងព្រះបរមសពសម្តេចព្រះរាជមហេសី តារាករ តាមក្បួនធំ បំពេញព្រះរាជកុសល៣ថ្ងៃ រួចរៀបចំព្រះរាជពិធីព្រះរាជទានភ្លើងព្រះសព។ សម្ដេចក្រុមម៉ឺន សិរីអភិរក្សា ត្រូវជាព្រះអនុជនៃព្រះករុណា ជាអម្ចាស់ ទ្រង់ប្រឈួនចុកសៀតជាទម្ងន់នៅថ្ងៃ ទី២៥ ខែសីហានោះ ហើយបានសុគតនៅដំណាក់ខាងកើតព្រះ មេរុ ព្រះករុណាស្តេចសព្វព្រះទ័យឲ្យរៀបចំបុណ្យថ្វាយ ព្រះសពនៅទីនោះសិន ទើបដង្ហែរមកបូជាព្រះសព រួមគ្នា នឹងព្រះសពសម្តេចព្រះអនុជ ព្រះសពចៅហ៊្វា ហែម និង ព្រះសពព្រះញាតិដ៏ទៃទៀត នាទីព្រះមេរុតូចខាងជើងមេរុធំ នៅក្នុងថ្ងៃតែ១ តែម្តង។ ព្រះរាជបវេណីដ៏ថ្កើងថ្កាននៃព្រះមហាក្សត្រ ព្រះរាជវង្សា នុវង្សខ្មែរ ដែលមាន និងប្រារព្ធឡើងតាំងពីបុរាណសម័យ គឺបានបង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណ ទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណី ជាតិខ្មែរយើង។ ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ]] {{commons category|សម្តេចព្រះមហេយ្យិកា ខត្តិយាវង្ស សិរីសេដ្ឋោវរោត្តម}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សនរោត្តម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] 0mvnuuzqwums8qw06mjsoa8pjitd4u7 0 10907 335736 258219 2026-05-24T08:42:07Z ~2026-31076-07 51146 /* */ help follow page me mnak muy phg 335736 wikitext text/x-wiki [[File:Mini toolbar Word 2007.jpg|thumb|300px|Microsoft word 2007 mini toolbar]] ក្នុងនាមខ្ញុំជាអ្នកសរសេសៀវភៅនេះសូមអភ័យទោសទុកជាមុនចំពោះមិត្តអ្នកអាន ក៏ដូចជាសូមអភ័យទោសពីសំណាក់បងៗដែលមានចំនេះដឹងខ្ពស់ៗ​ខាងមុខវិជ្ជានេះព្រោះថា​ខ្ញុំទើបតែរៀនបានតិចតួចស្ស្ដួចស្ដើងហើយខ្ញុំដឹងថាខ្ញុំគ្មានសមត្តភាពដីម្បីបង្រៀនគេនោះទេ តែខ្ញុំគ្រាន់តែចង់ចែករំលែកអ្វីដែលខ្ញុំចេះបន្ដិចនេះទៅអោយអ្នកដែលមិនទាន់ចេះអោយគេបានចេះដូចយើងដែរ។​នេះក៏ចាត់ទុកដូចជាការវិកហាត់របស់ខ្ញុំដែរ​ដូចនេះដូចនេះសូមអ្នកទស្សនាទាំងឡាយជួយកែសំរួលកំហុសរបស់ខ្ញុំផងចុះដោយក្តីអនុគ្រោះពីខ្ញុំបាទ​ ព្រាប សន​ ។ ដោយសារតែការវិវត្តនៃវិស្ស័យពត៌មានវិទ្យាកាន់តែខ្លាំ ឡើងៗហេតុនេះហើយបានជាមានកម្មវិធីថ្មីៗជាច្រើនកើតឡើងជាបន្តរបន្ទាប់​ យ៉ាងណាវិញក្រុមហ៊ុនMicrosoft ក៏បានវិវត្តន៏កម្មវិធីMicrosoft របស់ខ្លួនដែរគឺវិវត្តន៏ទៅជា Microsoft 2007។ ឥឡូវនេះខ្ញុំសូបបង្ហាញពីកម្មវិធីMicrosoft Word 2007 == អ្វីទៅជាកម្មវិធីMicrosoft Word == Microsoft Word គឺជាកម្មវិធីមួយដែលមានជំនាញក្នុងការវាយអត្ថបទធ្វើជាសៀវភៅ ​ ​លិខិតស្នាម ធ្វើជារបាយការណ៏ផ្សេងៗ វាមានជំនាញក្នុងការណ៏រចនាអត្តបទរបស់យើងដោយសារតែវាមានTools ជាច្រើនដូចជា Word Art Clip art និង​ Picture ជាដើម។ ==របៀបចូលកម្មវិធី Microsoft Word 2007== យើងអាចបើកចូលកម្មវិធីនេះបានជាច្រើនរបៀប 1.ចុចលើStart button យពាក្យ Program > Microsoft office > Microsoft word ឬយើងអាDouble Click លើIcon Microsoft word ក៏បាន 2.ចុចលើStart យកពាក្យRun រួចវាយពាក្យWinwordរួចចុOK​ រឺចុចEnter ជាកាស្រាច់។ ==របៀបបើកឯកសារថ្មី(New)== របៀបចូល ចុចលើMicrosoft Office Button យកពាក្យ​New បន្ទាប់មកយកពាក្យ​ Blank Document >ចុចលើCreate ។ ==របៀបបើកឯកសារចាស់មកបន្ថែម(Open)== របៀបចូល​ ចុចលើMicrosoft Office Buttonយកពាក្យOpenត្រងLookin ជ្រើសរើសកន្លើងទុក​ឯកសារ ត្រង File name សរសេរ​ឈ្មោះឯកសាររបស់យើង ត្រង់Files of type ជ្រើសរើស់ប្រភេទដែលត្រូវបើក​ នៅពេលដែលឃើញឯកសាររបស់យើងហើយ Select លើវាយកពាក្យ Open ជាការស្រេច។ ==របៀបរក្សារទុកឯកសារ​ (Save)== នៅពេលយើងធ្វើអ្វីៗការរក្សារទុកវាមានសារៈសំខាន់ណាស់ព្រោះថាការងារមិនប្រាកដថាយើងធ្វើតែមួយថ្ងៃហើយរួចរាល់នោះដែរ ណាមួយនោះទៀតការងារដែលយើង​ ការងារដែលយើងធ្វើគឺយើងចង់ទុកប្រើការនៅថ្ងៃក្រោយទៀតដូចនេះកម្មវិធី Microsoft Word អនុញ្ញាតិអោយលោកអ្នករក្សារទុកឯកសារដោយគ្រាន់តែលោកអ្នកអនុវត្តន៏ដូចខាងក្រោម -ចុចលើ​ Microsoft Office Button យកពាក្យ​ Save ពេលនោះវានិងបង្ហាញផ្ទាំ Dialog មួយអោយយើងធ្វើការSave នៅក្នុងផ្ទាំDialog ​នោះមានដូចជា Save in ជ្រើសរើសកន្លែងដែលត្រូវទុកឯកសារ File Name សរសេរ​ ឈ្មោះរបស់ឯកសារ Save as type ជ្រើសរើសប្រភេទដែលត្រូវSave ពេ​លដែលលោកអ្នកបំពេ​ញរួចរាល់ចុចSave ជាការស្រេច។ Nh jea pooz smos ឈានមកដល់ចំនុចនេះគឹជាចំនុចសំខាន់ដែលលោកអ្នកត្រូវការមិនអាចខ្វះ​បានព្រោះថាប្រសិនបើលោកអ្នកមិនចេះចំនុចទាំងនេះទេលោកអ្នកមិអាច​រចនាអត្ថបទរបស់លោកអ្នកបានល្អនោះទេ ពោលគីអត្ថបទរបស់លោកអ្នកគ្មានការចាប់អារម្មណ៏ ខាងក្រោមនេះខ្ញុំនិងបង្ហាញអំពីចំនុចមួយចំនួនក្នុងការរចនាអត្តបទរបស់លោកអ្នក របៀបដាក់អក្សរឆ្លាក់(Word Art) ១,លោកអ្នកគ្រន់តែរំកិលមៅរបស់លោកអ្នកទៅចុចលើ Insert ២,បន្ទាប់មកត្រង់កន្លែងTextចុចលើពាក្យWord Art ៣, បន្ទាប់ំកយើងជ្រើសរើសប្រភេទអក្សឆ្លាក់ ៤, នៅត្រងកន្លែងArt Text ទីនេះគីជាកន្លែងដែលយើងសរសេរអត្តបទរបស់យើង ៥,ចុងបញ្ចប់លោកអ្នកចុចOKជាការស្រេច។ [[ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព័ត៌មានវិទ្យា]] 6shonu8qoouat7h9o24kicr70do12bb 0 11353 335685 294053 2026-05-23T12:17:34Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335685 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] rv0et3j5yhejk35uo4apett6zbpcpz9 0 11356 335684 254336 2026-05-23T12:17:24Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335684 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 11610 335667 294044 2026-05-23T12:14:34Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335667 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] ==ប្រវត្តិ== ===សោយរាជ្យ=== ព្រះរាជា​ដែល​សោយរាជ្យ​បន្ត​ពី​វ្រះបាទ​[[ឥន្ទ្រវម៌្មទី២]] គឺ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ដែល​គេ​មិន​បាន​ដឹង​ពី​ចំណង​ទាក់ទង​ជា​ញាតិសាលោហិត​នឹង​ព្រះរាជា​មុនៗ​ឡើយ។ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ជា​ព្រះរាជា​ដែល​មាន​ជំនឿ​យ៉ាង​មុតមាំ​លើ​សាសនា​ព្រះ​ឥសូរ។ ចាប់​តាំង​ពី​ដើម​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​រៀបចំ​ឡើង​វិញ​នូវ​ច្បាប់​ទំលាប់​ខាង​ព្រហ្មញ្ញសាសនា គណៈ​ព្រះ[[​ឥសូរ​]]នេះ។ ===សាសនា=== ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះអង្គ​មាន​ប្រតិកម្ម​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា​របស់​អ្នក​កាន់​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទៅ​លើ​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ដោយ​ពេល​នោះ​មាន​ការ​វាយ ឬ​កោស​លុប​បំផ្លាញ​ព្រះពុទ្ធ​បដិមា ដែល​គេ​បាន​សាង​យ៉ាង​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ និង​ព្រះរាជ​បុត្រ​របស់​ព្រះអង្គគឺ​វ្រះបាទ​[[ឥន្ទ្រវម៌្មទី២]] ដែល​សោយរាជ្យ​មុន​ព្រះអង្គ​នោះ។ ព្រះ​អគ្គមហេសី​របស់​ជយវម៌្មទី៨ មាន​ព្រះនាម​ថា ព្រះនាង[[ចក្រវាទីរាជទេវី]] ជា​កូន​ស្រី​របស់​អតីត​រាជបុរោហិត ឬ[[​សីកេសា]] ហើយ​ព្រះនាង​មាន​បង​ប្អូន​ជីដូន​មួយ​ម្នាក់​ទៀត ដែល​ជា​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ខាង​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ឈ្មោះ [[ជយមង្គលាថ៌]] ដែល​ស្វាមី​ព្រះនាង​ទ្រង់​គោរព​កោតក្រែង​រហូត​ដល់​បាន​សាង​ប្រាសាទ​មួយ​ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះអង្គ ដើម្បី​តំកល់​បដិមា​តំណាង​របស់​ព្រាហ្មណ៍​រូប​នេះ​ទៀត​ផង។ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស ប្រជារាស្ត្រ​ជាទូទៅ និង​មន្ត្រី​ធំៗ​នៃ​ព្រះបរមរាជវាំង​មួយ​ចំនួន ដែល​នៅ​គោរព​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា ​ដែល​នាំ​ចូល​មក​ពី​កោះ​[[ស្រីលង្កា]] ដោយ​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​[[គមលិន្ត]] ដែល​ជា​ព្រះរាជ​បុត្រ​មួយ​អង្គ​របស់​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ក្នុង​ឆ្នាំ​ ១១៩០ នៃ​គ្រិស្ដសករាជ មាន​ការ​មិន​សប្បាយ​ចិត្ត និង​ប្រតិកម្ម​អ្នក​កាន់​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ដែល​បាន​វាយ​បំផ្លាញ ឬ​កោស​លុប​ធ្វើ​អោយ​ខូចខាត​បដិមា និង​សមិទ្ធិ​ផ្សេងៗ​ខាង​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​នេះ បាន​បង្ក​ជា​ភាព​វឹកវរ​ចលាចល​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ប្រមូល​ពន្ធដារ ឬ​កំណែន ដើម្បី​បំពេញ​ការ​កសាង​បូជនីយដ្ឋាន​ផ្សេងៗ សំរាប់​សាសនា​ព្រាហ្មណ៍​នោះ​ផង។ ===នយោបាយការបរទេស=== ចំណែក​នយោបាយ​ក្រៅ​ប្រទេស​វិញ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ត្រូវ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការ​បះបោរ​របស់​ជនជាតិ​[[ស្យាម]] ដែល​ហូរ​មក​ពី​យូណាន (ក្នុងសិលាចារឹក យ្វន ក្រោយមកជា [[យួន]]) ខេត្ត​ភាគ​ខាង​ត្បូង​ប្រទេស[[​ចិន]] កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើងៗ ក្នុង​ពេល​ដែល​ពួក​[[ម៉ុងហ្គោល]] លុក​លុយ​ប្រទេស​ចិន។ ពួក​ស្យាម ដែល​បាន​ចំលង​យក​របៀប​ចាត់​ចែង​ទ័ព​តាម​ពួក​ម៉ុងហ្គោល និង​បាន​ចំលង ឬ​ត្រាប់​យក​អក្សរ​របស់​ខ្មែរ​ទៅ​ប្រើប្រាស់ បាន​បះបោរ​វាយ​រឹប​យក​តំបន់​វាល​ទំនាប​ទន្លេ​មេណាម​របស់​ខ្មែរ។ ទីបំផុត ពួក​ស្យាម ក្រោម​ការ​ដឹក​នាំ​របស់[[​រាមកំហែង]] ក៏​បាន​ប្រកាស​ឯករាជ្យ ហើយ​រឹប​យក​ទីក្រុង​ចាស់​របស់​ខ្មែរ គឺ​[[សុខោទ័យ]] ធ្វើ​ជា​រាជធានី​របស់​ខ្លួន។ ម្យ៉ាង​ទៀត វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ត្រូវ​ប្រឈម​មុខ​ត​ទល់​នឹង​ពួក​ម៉ុងហ្គោល ដែល​បាន​វាយ​លុក​ឈ្លាន​ពាន​លើ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ទាំង​មូល ក្រោយ​ពី​បាន​វាយ​យក​ប្រទេស​ចិនបាន ហើយ​បង្កើត​រាជវង្ស​ ([[រាជវង្សយាន]]) ឡើង​សោយរាជ្យ​លើ​ប្រទេស​នេះពី​ឆ្នាំ​ ១២៧៩ ដល់​ឆ្នាំ​ ១៣៦៨។<ref>Chou Ta-kuan 周達観 ([[ចូវតាគ័ន|Zhou Daguan]], fl.1297), ''Customs of Cambodia'' 風土記 , transl. Paul Pelliot and J. Gilman d’Arcy Paul, Bangkok, Siam Society, 1993, pp.xviii-xix.</ref> ដល់​ឆ្នាំ​ ១២៨៣ ក្រោយ​ពី​វាយ​យក​បាន​ភាគ​ខាង​ជើង និង​ភាគ​កណ្ដាល​នៃ​ប្រទេសចាម្ប៉ាហើយ​ [[មេទ័ព]][[​សូហ្គាទូ]] មេបញ្ជាការ​នៃ​កងទ័ព​ម៉ុងហ្គោល បាន​បញ្ជូន​មេ​ទ័ព​ពីរ​នាក់ អោយ​ចូល​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា តែ​ត្រូវ​បាន​ខ្មែរ​ចាប់​បាន​ជា​ឈ្លើយ​ទាំង​ពីរ​នាក់។ ទោះ​បី​ទ័ព​ខ្មែរ​ចាប់​បាន​មេ​ទ័ព​ទាំង​ពីរ​នាក់​របស់​ម៉ុងហ្គោល ក៏ដោយ ក៏​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ទ្រង់​ឈ្វេង​យល់​ថា គួរ​តែ​លើក​សួយសារអាករ​ទៅ​ថ្វាយ​ព្រះចៅ[[​គូប៊ីឡៃខាន់]]នៅ​ឆ្នាំ​ ១២៨៥ នៃ​គ្រិស្ដសករាជ​នោះ។ នៅឆ្នាំ ១២៩០ ពួក[[មន]]បានទទួលឯករាជ្យរបស់ខ្លួនឡើងវិញ។<ref>Cœdès, George. (1964) ''Les États hindouisés d'Indochine et d'Indonésie Paris''.</ref> ===វិបត្តិរាជវង្ស=== នៅ​ចុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ​ឆ្នាំ​ ១២៩៥ វិបត្តិ​ក្នុង​រាជវង្ស​មួយ​បាន​កើត​ឡើង ហើយ​វិបត្តិ​នេះ​បាន​ជំរុញ​អោយ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ទ្រង់​ដាក់​រាជ្យ ហើយ​ប្រគល់​រាជ​សម្បត្តិ​អោយ​ទៅ​បុត្រ​[[ធីតុបតី]] គឺ​កូន​ប្រសា​របស់​ព្រះអង្គ ព្រះនាម [[ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម (អង្គរ)|ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម]] សោយរាជ្យ​ជំនួស​វិញ។ ដល់​ពេល​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ទ្រង់​បាន​ទទួល​ព្រះមរណនាម​ថា '''បរមេឝ្វរបទ'''។<ref>http://www.rfa.org/khmer/news/history/the-king-of-angkor-continued-06112014034739.html</ref> ===ការដាក់រាជ្យ=== ព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​ដែល​កើត​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​ ១២៩៥ ក៏​ដោយសារ​ព្រះរាជ​បុត្រី​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម[[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា]]បាន​លួច[[​ព្រះ​ខ័ន]]​មា​សដែល​ជា​តំណាង​អំណាច​ព្រះរាជា យក​ទៅ​អោយ​ស្វាមី​នាង បាន​បង្ខំ​អោយ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ជា​ព្រះ​បិតា​ចុះ​ចេញ​ពី​រាជបល្លង្ក ហើយ​ប្រគល់​រាជ្យ​នេះ​ទៅ​អោយ​វ្រះបាទ[[ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម (អង្គរ)|ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម]]ជា​កូន​ប្រសា​សោយរាជ្យ​ស្នង​ព្រះអង្គ​ក្នុង​ឆ្នាំ​នោះ។ សមាជិក​អ្នក​ការទូត​ចិនម្នាក់​របស់​ព្រះ​ចៅ​អធិរាជ​[[តេមួរខាន់]] ដែល​បាន​មក​ដល់​កម្វុជទេឝក្នុង​ឆ្នាំ​ ១២៩៦ ឈ្មោះ [[ចូវតាគ័ន|ជីវតាក្វាន់]] ក៏​បាន​ផ្តល់​សក្ខីកម្ម​ចំពោះ​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ​ដែរ។ លោក​បាន​សរសេរ​បញ្ជាក់​ថា ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​រជ្ជកាល​នេះ​មាន​ភាព​ឃោរឃៅ គឺ​ស្ដេច​ដែល​ឡើង​សោយរាជ្យ​ថ្មី​ជា​កូន​ប្រសា​របស់​ស្ដេច​មុន។ លោក​បន្ត​ថា កូនស្រី​របស់​ស្ដេច​អង្គ​នេះ បាន​លួច​យក​ព្រះ​ខ័ន​មាស​របស់​ព្រះ​បិតា ទៅ​អោយ​ស្វាមី​នាង។ លោកជីវតាក្វាន់ បាន​អះអាង​ថា កូន​ប្រុស​របស់វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៨ ដែល​ត្រូវ​ទទួល​រាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះ​បិតា ទ្រង់​មិន​ទទួល​យក​ស្ដេច​ថ្មី​ដណ្ដើម​រាជ្យ​នេះ​ទេ ហើយ​បាន​ចេញ​ពី​ព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បី​ទៅ​កេណ្ឌ​ទ័ព។ ស្ដេច​ថ្មី​ចាប់​បាន ក៏​យក​ទៅ​កាត់​ម្រាម​ជើង​ចោល និង​យក​ទៅ​ឃុំ​ទុក​ក្នុង​បន្ទប់​ងងឹត។ <ref>http://www.rfa.org/khmer/news/history/the-king-of-angkor-continued-06252014003352.html</ref> ==ពង្សាវលី== *មហេសីព្រះនាម [[ចក្រវាទីរាជទេវី]] **បុត្រីព្រះនាម [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា]] និងព្រះរាជសុណិសា ព្រះនាម [[ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម (អង្គរ)|ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម]]។ បុត្រាមួយអង្គត្រូវបានរាជសុណិសាចាប់ខ្លួន។ ==ឯកសារយោង== {{reflist}} {{S-start}} {{S-reg}} {{Succession box|before=[[ឥន្ទ្រវម៌្មទី២]]|title=[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ចក្រវរ្តិននៃកម្វុជទេឝ]]|years=១២៤៣&ndash;១២៩៥|after=[[ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម (អង្គរ)|ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម]]}} {{s-end}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Jayavarman 08 | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Cambodian king | DATE OF BIRTH = | PLACE OF BIRTH = | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Jayavarman 08}} [[Category:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝ]] [[Category:ក្សត្រហិណ្ឌូ]] [[Category:រាជវង្សជយវម៌្មទី៨]] [[Category:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកខ្មែរ]] [[Category:ក្សត្រសតវត្សទី១៣នៅអាស៊ី]] {{Cambodia-royal-stub}} i8xt9wa64nc4ryo424vohew8lcc56qp 0 13319 335772 334274 2026-05-24T09:57:49Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335772 wikitext text/x-wiki '''ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : The Phnom Kulen National Park or Jayavarman-Norodom Phnom Kulen National Park) គឺជាឧទ្យានជាតិមួយរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភ្នំគូលែន|ជួរភ្នំគូលែន]]ទឹកដី[[ខេត្តសៀមរាប]]។ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៧៣.៧៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយមានឈ្មោះជាផ្លូវការរថា'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''។ {{Infobox protected area | name = ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន | alt_name = ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | iucn_category = II | iucn_ref =<ref name="wdpa">{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Phnom Kulen National Park |url=https://www.protectedplanet.net/phnom-kulen-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=26 Dec 2018}}</ref> | photo = PhnomKulen.jpg | photo_width = | photo_caption = ទឹកជ្រោះនៅលើឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | map = Cambodia | relief = Yes | map_width = | map_caption = ផែនទីនៃឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន | location = [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]], {{CAM}} <ref name="wdpa">https://m.freshnewsasia.com/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html</ref> | nearest_city_title = ទីក្រុងដែលនៅជិតបំផុត | nearest_city = [[ក្រុងសៀមរាប]] | lat_d = 13.6062 | long_d = 104.0957 | region = KH | area_km2 = 373.76 | established = ថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣<ref name="wdpa" /> | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | website = }} នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]តំបន់នេះគឺជាទីតាំងនៃ[[មហេន្ទ្របវ៌ត|រាជធានីមហេន្ទ្របវ៌ត]]ដែលជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវរ្ម័នទី២|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ២]] ទ្រង់បានប្រកាសខ្លួនជា[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រវ៌ាតីន]](ស្តេចចក្រវាឡ)។<ref>[[#Higham2001|Higham, 2001]]: pp. 54–59</ref> [[File:Phnom Kulen8.JPG|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ទេសភាពឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីទំហំ ៣៧.៥០០ ហិកតានិងគ្រប់ដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] [[ភ្នំគូលែន]] និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។[[ភ្នំគូលែន]]ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០២ បន្ទាប់ពី[[ក្រុងអង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០១ កំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ [[ក្រសួងបរិស្ថាន]] [[ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម និងសំណង់|ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់]] និង [[ខេត្តសៀមរាប|រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប]]បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព្រំប្រទល់ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនឡើងវិញធ្វើឲ្យផ្ទៃដីនៅសល់ទំហំ ៣៧.៣៧៣ ហិកតា។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ តាមរយៈអនុក្រឹត្យលេខ ១៨៨ អនក្រ.បក ចុះនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ របស់[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្មន័-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានផ្ទៃដីទំហំ ៦២៨៨៣ ហិកតាស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្ត[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលគ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ០៥ ឃុំចំនួន ១៤ និង ភូមិចំនួន ៤៥ រួមមាន[[ស្រុកស្វាយលើ]](ឃុំចំនួន ០៤ និងភូមិចំនួន ២០)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ១៤)[[ស្រុកវ៉ារិន]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៧ )[[ស្រុកសូទ្រនិគម]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៣) និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]] (ឃុំចំនួន ០១ និងភូមិចំនួន ០១)។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនពុះចែកជា ០២ ផ្នែកដោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ ៦៧]] ផ្នែកខាងលិចហៅថា'''ភ្នំក្បាលស្ពាន'''និងផ្នែកខាងកើតហៅថា'''ជួរភ្នំគូលែន'''។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] និង [[ស្រុកវ៉ារិន]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] និង [[ស្រុកសូទ្រនិគម]]។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានរយៈកម្ពស់អតិបរមា ៤៩៨ ម៉ែត្រស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនិងមានចម្ងាយ ៦០ គីឡូម៉ែត្រពី[[ក្រុងសៀមរាប]]និងប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref>ដែលសម្បូរទៅដោយសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌ ធនធានធម្មជាតិ និង ជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងបុរាណ[[ដើមសម័យអង្គរ]]([[:en:Mahendraparvata|មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត]])។។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-03-16 |title=ស្វែងយល់ពី​ឧទ្យានជាតិ​ភ្នំគូលែន «ប្រវត្តិ ភូមិសាស្រ្ត ​វប្បធម៌ សក្តានុពលទេសចរណ៍» |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/874340 |access-date=2026-03-26 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម «ភ្នំគូលែន» នឹងត្រូវប្រែមុខមាត់ថ្មីបន្ថែមទៀត តាមរយៈការអភិវឌ្ឍរបៀងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html |access-date=2026-03-26 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ទឹកជ្រោះ == មានទឹកជ្រោះធំៗចំនួន ០២ នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]] ៖ * ទឹកជ្រោះទី ០១ មានកម្ពស់ ០៤-០៥ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ២៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] *ទឹកជ្រោះទី ០២ មានកម្ពស់ ១៥-២០ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ១៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា។ ទំហំរបស់ទឹកជ្រោះប្រែប្រួលទៅតាមរដូវនិងបរិមាណទឹកភ្លៀង។ភ្ញៀវទេសចរដែលធ្វើដំណើរទៅកម្សាន្តទឹកជ្រោះនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]]គឺមានការពេញនិយមជាខ្លាំងដែលមិនអាចរំលងបាន។ [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] == ឯកសារយោង == 9f2crcrgvnisw5tyhsm7qkt1rqnsd27 335773 335772 2026-05-24T09:58:38Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335773 wikitext text/x-wiki '''ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : The Phnom Kulen National Park or Jayavarman-Norodom Phnom Kulen National Park) គឺជាឧទ្យានជាតិមួយរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភ្នំគូលែន|ជួរភ្នំគូលែន]]ទឹកដី[[ខេត្តសៀមរាប]]។ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៧៣.៧៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយមានឈ្មោះជាផ្លូវការរថា'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''។ {{Infobox protected area | name = ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន | alt_name = ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | iucn_category = II | iucn_ref =<ref name="wdpa">{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Phnom Kulen National Park |url=https://www.protectedplanet.net/phnom-kulen-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=26 Dec 2018}}</ref> | photo = PhnomKulen.jpg | photo_width = | photo_caption = ទឹកជ្រោះនៅលើឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | map = Cambodia | relief = Yes | map_width = | map_caption = ផែនទីនៃឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន | location = [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]], {{CAM}} <ref name="wdpa">https://m.freshnewsasia.com/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html</ref> | nearest_city_title = ទីក្រុងដែលនៅជិតបំផុត | nearest_city = [[ក្រុងសៀមរាប]] | lat_d = 13.6062 | long_d = 104.0957 | region = KH | area_km2 = 373.76 | established = ថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣<ref name="wdpa" /> | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | website = }} នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]តំបន់នេះគឺជាទីតាំងនៃ[[មហេន្ទ្របវ៌ត|រាជធានីមហេន្ទ្របវ៌ត]]ដែលជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ទ្រង់បានប្រកាសខ្លួនជា[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រវ៌ាតីន]](ស្តេចចក្រវាឡ)។<ref>[[#Higham2001|Higham, 2001]]: pp. 54–59</ref> [[File:Phnom Kulen8.JPG|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ទេសភាពឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីទំហំ ៣៧.៥០០ ហិកតានិងគ្រប់ដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] [[ភ្នំគូលែន]] និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។[[ភ្នំគូលែន]]ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០២ បន្ទាប់ពី[[ក្រុងអង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០១ កំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ [[ក្រសួងបរិស្ថាន]] [[ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម និងសំណង់|ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់]] និង [[ខេត្តសៀមរាប|រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប]]បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព្រំប្រទល់ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនឡើងវិញធ្វើឲ្យផ្ទៃដីនៅសល់ទំហំ ៣៧.៣៧៣ ហិកតា។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ តាមរយៈអនុក្រឹត្យលេខ ១៨៨ អនក្រ.បក ចុះនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ របស់[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្មន័-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានផ្ទៃដីទំហំ ៦២៨៨៣ ហិកតាស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្ត[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលគ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ០៥ ឃុំចំនួន ១៤ និង ភូមិចំនួន ៤៥ រួមមាន[[ស្រុកស្វាយលើ]](ឃុំចំនួន ០៤ និងភូមិចំនួន ២០)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ១៤)[[ស្រុកវ៉ារិន]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៧ )[[ស្រុកសូទ្រនិគម]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៣) និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]] (ឃុំចំនួន ០១ និងភូមិចំនួន ០១)។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនពុះចែកជា ០២ ផ្នែកដោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ ៦៧]] ផ្នែកខាងលិចហៅថា'''ភ្នំក្បាលស្ពាន'''និងផ្នែកខាងកើតហៅថា'''ជួរភ្នំគូលែន'''។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] និង [[ស្រុកវ៉ារិន]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] និង [[ស្រុកសូទ្រនិគម]]។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានរយៈកម្ពស់អតិបរមា ៤៩៨ ម៉ែត្រស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនិងមានចម្ងាយ ៦០ គីឡូម៉ែត្រពី[[ក្រុងសៀមរាប]]និងប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref>ដែលសម្បូរទៅដោយសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌ ធនធានធម្មជាតិ និង ជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងបុរាណ[[ដើមសម័យអង្គរ]]([[:en:Mahendraparvata|មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត]])។។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-03-16 |title=ស្វែងយល់ពី​ឧទ្យានជាតិ​ភ្នំគូលែន «ប្រវត្តិ ភូមិសាស្រ្ត ​វប្បធម៌ សក្តានុពលទេសចរណ៍» |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/874340 |access-date=2026-03-26 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម «ភ្នំគូលែន» នឹងត្រូវប្រែមុខមាត់ថ្មីបន្ថែមទៀត តាមរយៈការអភិវឌ្ឍរបៀងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html |access-date=2026-03-26 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ទឹកជ្រោះ == មានទឹកជ្រោះធំៗចំនួន ០២ នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]] ៖ * ទឹកជ្រោះទី ០១ មានកម្ពស់ ០៤-០៥ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ២៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] *ទឹកជ្រោះទី ០២ មានកម្ពស់ ១៥-២០ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ១៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា។ ទំហំរបស់ទឹកជ្រោះប្រែប្រួលទៅតាមរដូវនិងបរិមាណទឹកភ្លៀង។ភ្ញៀវទេសចរដែលធ្វើដំណើរទៅកម្សាន្តទឹកជ្រោះនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]]គឺមានការពេញនិយមជាខ្លាំងដែលមិនអាចរំលងបាន។ [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] == ឯកសារយោង == 2j3zjgardvxrncftunxtfm7cj7avxt8 335774 335773 2026-05-24T10:00:13Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ */ 335774 wikitext text/x-wiki '''ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : The Phnom Kulen National Park or Jayavarman-Norodom Phnom Kulen National Park) គឺជាឧទ្យានជាតិមួយរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភ្នំគូលែន|ជួរភ្នំគូលែន]]ទឹកដី[[ខេត្តសៀមរាប]]។ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៧៣.៧៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយមានឈ្មោះជាផ្លូវការរថា'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''។ {{Infobox protected area | name = ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន | alt_name = ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | iucn_category = II | iucn_ref =<ref name="wdpa">{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Phnom Kulen National Park |url=https://www.protectedplanet.net/phnom-kulen-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=26 Dec 2018}}</ref> | photo = PhnomKulen.jpg | photo_width = | photo_caption = ទឹកជ្រោះនៅលើឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | map = Cambodia | relief = Yes | map_width = | map_caption = ផែនទីនៃឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន | location = [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]], {{CAM}} <ref name="wdpa">https://m.freshnewsasia.com/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html</ref> | nearest_city_title = ទីក្រុងដែលនៅជិតបំផុត | nearest_city = [[ក្រុងសៀមរាប]] | lat_d = 13.6062 | long_d = 104.0957 | region = KH | area_km2 = 373.76 | established = ថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣<ref name="wdpa" /> | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | website = }} នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]តំបន់នេះគឺជាទីតាំងនៃ[[មហេន្ទ្របវ៌ត|រាជធានីមហេន្ទ្របវ៌ត]]ដែលជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ទ្រង់បានប្រកាសខ្លួនជា[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រវ៌ាតីន]](ស្តេចចក្រវាឡ)។<ref>[[#Higham2001|Higham, 2001]]: pp. 54–59</ref> [[File:Phnom Kulen8.JPG|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ទេសភាពឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីទំហំ ៣៧.៥០០ ហិកតានិងគ្រប់ដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] [[ភ្នំគូលែន]] និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។[[ភ្នំគូលែន]]ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០២ បន្ទាប់ពី[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០១ កំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ [[ក្រសួងបរិស្ថាន]] [[ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម និងសំណង់|ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់]] និង [[ខេត្តសៀមរាប|រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប]]បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព្រំប្រទល់ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនឡើងវិញធ្វើឲ្យផ្ទៃដីនៅសល់ទំហំ ៣៧.៣៧៣ ហិកតា។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ តាមរយៈអនុក្រឹត្យលេខ ១៨៨ អនក្រ.បក ចុះនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ របស់[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្មន័-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានផ្ទៃដីទំហំ ៦២៨៨៣ ហិកតាស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្ត[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលគ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ០៥ ឃុំចំនួន ១៤ និង ភូមិចំនួន ៤៥ រួមមាន[[ស្រុកស្វាយលើ]](ឃុំចំនួន ០៤ និងភូមិចំនួន ២០)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ១៤)[[ស្រុកវ៉ារិន]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៧ )[[ស្រុកសូទ្រនិគម]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៣) និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]] (ឃុំចំនួន ០១ និងភូមិចំនួន ០១)។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនពុះចែកជា ០២ ផ្នែកដោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ ៦៧]] ផ្នែកខាងលិចហៅថា'''ភ្នំក្បាលស្ពាន'''និងផ្នែកខាងកើតហៅថា'''ជួរភ្នំគូលែន'''។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] និង [[ស្រុកវ៉ារិន]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] និង [[ស្រុកសូទ្រនិគម]]។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានរយៈកម្ពស់អតិបរមា ៤៩៨ ម៉ែត្រស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនិងមានចម្ងាយ ៦០ គីឡូម៉ែត្រពី[[ក្រុងសៀមរាប]]និងប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref>ដែលសម្បូរទៅដោយសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌ ធនធានធម្មជាតិ និង ជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងបុរាណ[[ដើមសម័យអង្គរ]]([[មហេន្ទ្របវ៌ត|មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត]])។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-03-16 |title=ស្វែងយល់ពី​ឧទ្យានជាតិ​ភ្នំគូលែន «ប្រវត្តិ ភូមិសាស្រ្ត ​វប្បធម៌ សក្តានុពលទេសចរណ៍» |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/874340 |access-date=2026-03-26 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម «ភ្នំគូលែន» នឹងត្រូវប្រែមុខមាត់ថ្មីបន្ថែមទៀត តាមរយៈការអភិវឌ្ឍរបៀងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html |access-date=2026-03-26 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ទឹកជ្រោះ == មានទឹកជ្រោះធំៗចំនួន ០២ នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]] ៖ * ទឹកជ្រោះទី ០១ មានកម្ពស់ ០៤-០៥ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ២៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] *ទឹកជ្រោះទី ០២ មានកម្ពស់ ១៥-២០ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ១៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា។ ទំហំរបស់ទឹកជ្រោះប្រែប្រួលទៅតាមរដូវនិងបរិមាណទឹកភ្លៀង។ភ្ញៀវទេសចរដែលធ្វើដំណើរទៅកម្សាន្តទឹកជ្រោះនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]]គឺមានការពេញនិយមជាខ្លាំងដែលមិនអាចរំលងបាន។ [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] == ឯកសារយោង == 1f6849cktjdl53bpadznso50en3li2k 335779 335774 2026-05-24T10:24:26Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335779 wikitext text/x-wiki '''ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : The Phnom Kulen National Park or Jayavarman-Norodom Phnom Kulen National Park) គឺជាឧទ្យានជាតិមួយរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភ្នំគូលែន|ជួរភ្នំគូលែន]]ទឹកដី[[ខេត្តសៀមរាប]]។ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៧៣.៧៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយមានឈ្មោះជាផ្លូវការរថា'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''។ {{Infobox protected area | name = ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន | alt_name = ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | iucn_category = II | iucn_ref =<ref name="wdpa">{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Phnom Kulen National Park |url=https://www.protectedplanet.net/phnom-kulen-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=26 Dec 2018}}</ref> | photo = PhnomKulen.jpg | photo_width = | photo_caption = ទឹកជ្រោះនៅលើឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | map = Cambodia | relief = Yes | map_width = | map_caption = ផែនទីនៃឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន | location = [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]], {{CAM}} <ref name="wdpa">https://m.freshnewsasia.com/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html</ref> | nearest_city_title = ទីក្រុងដែលនៅជិតបំផុត | nearest_city = [[ក្រុងសៀមរាប]] | lat_d = 13.6062 | long_d = 104.0957 | region = KH | area_km2 = 373.76 | established = ថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣<ref name="wdpa" /> | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | website = }} នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]តំបន់នេះគឺជាទីតាំងនៃរាជធានីមហេន្ទ្របវ៌តដែលជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ទ្រង់បានប្រកាសខ្លួនជា[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រវ៌ាតីន]](ស្តេចចក្រវាឡ)។<ref>[[#Higham2001|Higham, 2001]]: pp. 54–59</ref> [[File:Phnom Kulen8.JPG|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ទេសភាពឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីទំហំ ៣៧.៥០០ ហិកតានិងគ្រប់ដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] [[ភ្នំគូលែន]] និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។[[ភ្នំគូលែន]]ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០២ បន្ទាប់ពី[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០១ កំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ [[ក្រសួងបរិស្ថាន]] [[ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម និងសំណង់|ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់]] និង [[ខេត្តសៀមរាប|រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប]]បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព្រំប្រទល់ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនឡើងវិញធ្វើឲ្យផ្ទៃដីនៅសល់ទំហំ ៣៧.៣៧៣ ហិកតា។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ តាមរយៈអនុក្រឹត្យលេខ ១៨៨ អនក្រ.បក ចុះនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ របស់[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្មន័-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានផ្ទៃដីទំហំ ៦២៨៨៣ ហិកតាស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្ត[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលគ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ០៥ ឃុំចំនួន ១៤ និង ភូមិចំនួន ៤៥ រួមមាន[[ស្រុកស្វាយលើ]](ឃុំចំនួន ០៤ និងភូមិចំនួន ២០)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ១៤)[[ស្រុកវ៉ារិន]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៧ )[[ស្រុកសូទ្រនិគម]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៣) និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]] (ឃុំចំនួន ០១ និងភូមិចំនួន ០១)។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនពុះចែកជា ០២ ផ្នែកដោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ ៦៧]] ផ្នែកខាងលិចហៅថា'''ភ្នំក្បាលស្ពាន'''និងផ្នែកខាងកើតហៅថា'''ជួរភ្នំគូលែន'''។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] និង [[ស្រុកវ៉ារិន]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] និង [[ស្រុកសូទ្រនិគម]]។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានរយៈកម្ពស់អតិបរមា ៤៩៨ ម៉ែត្រស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនិងមានចម្ងាយ ៦០ គីឡូម៉ែត្រពី[[ក្រុងសៀមរាប]]និងប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref>ដែលសម្បូរទៅដោយសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌ ធនធានធម្មជាតិ និង ជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងបុរាណ[[ដើមសម័យអង្គរ]]([[មហេន្ទ្របវ៌ត|មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត]])។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-03-16 |title=ស្វែងយល់ពី​ឧទ្យានជាតិ​ភ្នំគូលែន «ប្រវត្តិ ភូមិសាស្រ្ត ​វប្បធម៌ សក្តានុពលទេសចរណ៍» |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/874340 |access-date=2026-03-26 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម «ភ្នំគូលែន» នឹងត្រូវប្រែមុខមាត់ថ្មីបន្ថែមទៀត តាមរយៈការអភិវឌ្ឍរបៀងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html |access-date=2026-03-26 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ទឹកជ្រោះ == មានទឹកជ្រោះធំៗចំនួន ០២ នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]] ៖ * ទឹកជ្រោះទី ០១ មានកម្ពស់ ០៤-០៥ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ២៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] *ទឹកជ្រោះទី ០២ មានកម្ពស់ ១៥-២០ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ១៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា។ ទំហំរបស់ទឹកជ្រោះប្រែប្រួលទៅតាមរដូវនិងបរិមាណទឹកភ្លៀង។ភ្ញៀវទេសចរដែលធ្វើដំណើរទៅកម្សាន្តទឹកជ្រោះនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]]គឺមានការពេញនិយមជាខ្លាំងដែលមិនអាចរំលងបាន។ [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] == ឯកសារយោង == b862mrtndsrsdhr75vcnslzeo61p5kb 335780 335779 2026-05-24T10:25:09Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ */ 335780 wikitext text/x-wiki '''ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : The Phnom Kulen National Park or Jayavarman-Norodom Phnom Kulen National Park) គឺជាឧទ្យានជាតិមួយរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភ្នំគូលែន|ជួរភ្នំគូលែន]]ទឹកដី[[ខេត្តសៀមរាប]]។ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៧៣.៧៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយមានឈ្មោះជាផ្លូវការរថា'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''។ {{Infobox protected area | name = ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន | alt_name = ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | iucn_category = II | iucn_ref =<ref name="wdpa">{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Phnom Kulen National Park |url=https://www.protectedplanet.net/phnom-kulen-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=26 Dec 2018}}</ref> | photo = PhnomKulen.jpg | photo_width = | photo_caption = ទឹកជ្រោះនៅលើឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | map = Cambodia | relief = Yes | map_width = | map_caption = ផែនទីនៃឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន | location = [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]], {{CAM}} <ref name="wdpa">https://m.freshnewsasia.com/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html</ref> | nearest_city_title = ទីក្រុងដែលនៅជិតបំផុត | nearest_city = [[ក្រុងសៀមរាប]] | lat_d = 13.6062 | long_d = 104.0957 | region = KH | area_km2 = 373.76 | established = ថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣<ref name="wdpa" /> | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | website = }} នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]តំបន់នេះគឺជាទីតាំងនៃរាជធានីមហេន្ទ្របវ៌តដែលជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ទ្រង់បានប្រកាសខ្លួនជា[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រវ៌ាតីន]](ស្តេចចក្រវាឡ)។<ref>[[#Higham2001|Higham, 2001]]: pp. 54–59</ref> [[File:Phnom Kulen8.JPG|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ទេសភាពឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីទំហំ ៣៧.៥០០ ហិកតានិងគ្រប់ដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] [[ភ្នំគូលែន]] និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។[[ភ្នំគូលែន]]ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០២ បន្ទាប់ពី[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០១ កំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ [[ក្រសួងបរិស្ថាន]] [[ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម និងសំណង់|ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់]] និង [[ខេត្តសៀមរាប|រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប]]បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព្រំប្រទល់ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនឡើងវិញធ្វើឲ្យផ្ទៃដីនៅសល់ទំហំ ៣៧.៣៧៣ ហិកតា។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ តាមរយៈអនុក្រឹត្យលេខ ១៨៨ អនក្រ.បក ចុះនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ របស់[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្មន័-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានផ្ទៃដីទំហំ ៦២៨៨៣ ហិកតាស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្ត[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលគ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ០៥ ឃុំចំនួន ១៤ និង ភូមិចំនួន ៤៥ រួមមាន[[ស្រុកស្វាយលើ]](ឃុំចំនួន ០៤ និងភូមិចំនួន ២០)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ១៤)[[ស្រុកវ៉ារិន]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៧ )[[ស្រុកសូទ្រនិគម]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៣) និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]] (ឃុំចំនួន ០១ និងភូមិចំនួន ០១)។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនពុះចែកជា ០២ ផ្នែកដោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ ៦៧]] ផ្នែកខាងលិចហៅថា'''ភ្នំក្បាលស្ពាន'''និងផ្នែកខាងកើតហៅថា'''ជួរភ្នំគូលែន'''។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] និង [[ស្រុកវ៉ារិន]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] និង [[ស្រុកសូទ្រនិគម]]។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានរយៈកម្ពស់អតិបរមា ៤៩៨ ម៉ែត្រស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនិងមានចម្ងាយ ៦០ គីឡូម៉ែត្រពី[[ក្រុងសៀមរាប]]និងប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref>ដែលសម្បូរទៅដោយសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌ ធនធានធម្មជាតិ និង ជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងបុរាណ[[ដើមសម័យអង្គរ]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-03-16 |title=ស្វែងយល់ពី​ឧទ្យានជាតិ​ភ្នំគូលែន «ប្រវត្តិ ភូមិសាស្រ្ត ​វប្បធម៌ សក្តានុពលទេសចរណ៍» |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/874340 |access-date=2026-03-26 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម «ភ្នំគូលែន» នឹងត្រូវប្រែមុខមាត់ថ្មីបន្ថែមទៀត តាមរយៈការអភិវឌ្ឍរបៀងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html |access-date=2026-03-26 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ទឹកជ្រោះ == មានទឹកជ្រោះធំៗចំនួន ០២ នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]] ៖ * ទឹកជ្រោះទី ០១ មានកម្ពស់ ០៤-០៥ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ២៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] *ទឹកជ្រោះទី ០២ មានកម្ពស់ ១៥-២០ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ១៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា។ ទំហំរបស់ទឹកជ្រោះប្រែប្រួលទៅតាមរដូវនិងបរិមាណទឹកភ្លៀង។ភ្ញៀវទេសចរដែលធ្វើដំណើរទៅកម្សាន្តទឹកជ្រោះនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]]គឺមានការពេញនិយមជាខ្លាំងដែលមិនអាចរំលងបាន។ [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] == ឯកសារយោង == 6qwmanyr1awb2xrizd7ie3efwpfe78e 0 19644 335704 294057 2026-05-23T12:20:44Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335704 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] rv0et3j5yhejk35uo4apett6zbpcpz9 0 20144 335702 291805 2026-05-23T12:20:24Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ១]] 335702 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ១]] == ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ (ឆ្នាំ១០១០-ឆ្នាំ១០៥០នៃគ.ស) == ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ មានមាតាជាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរមានបុព្វសិទ្ធិដីនៅម៉ាឡាកាដូចនេះ ព្រះអង្គបានបញ្ចូលទឹកដីមកចក្រភពអង្គរ។ ព្រះអង្គឱ្យនាមុឺនទាំងអស់សច្ចាប្រណិធានថាស្មោះនឹងព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានកសាងរាជធានីថ្មីដែលមាន[[ប្រាសាទបាពួន]]នៅចំកណ្តាលរាជធានី សង់បង្ហើយ[[ប្រាសាទភិមានអាកាស]] [[ប្រាសាទតាកែវ]] និងគោបុរៈវាំង(ខ្លោងទ្វារព្រះបរមរាជវាំង)។ កសាង[[ប្រាសាទភ្នំជីសូរ]] [[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] [[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។ល។ព្រះអង្គគោរពសាសនាព្រាហ្មណ៍ តែមិនចោលព្រះពុទ្ធសាសនាទេ<ref>សៀភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ទំព័រទី១៤៨</ref>។ ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ មានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា ធូលីព្រះបាទធូលីជើងព្រះកម្រតេងអញស្រីសូរ្យវរ្ម័នទេវៈ និងមានបច្ឆាមរណនាមថា បរមនិវ៌ានបទ<ref>{{Cite web |url=https://tamabmmo.wordpress.com/2013/06/19/khmer-kings-list-5/?wref=tp |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2020-12-01 |archivedate=2021-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602212923/https://tamabmmo.wordpress.com/2013/06/19/khmer-kings-list-5/?wref=tp |url-status=dead }}</ref>។ == ឯកសារយោង == [[Category:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ|ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១]] lho9lnjecrokhf4tu1qmyzops4ofsvr 0 27353 335665 254230 2026-05-23T12:14:13Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335665 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 27990 335707 261134 2026-05-23T12:21:14Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ១]] 335707 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ១]] == ជីវប្រវត្តិ == វ្រះបាទ'''សូយ៌្យវម៌្មទី១''' (អានថា:សូ-រ្យៈ-វ-រៈ-មៈ) រជ្ជកាល (គ.ស ១០០២-១០៥០) ព្រះនាមពេលសោយរាជ្យ '''ធូលីវ្រះបាទកម្រតេងកំត្វន អញឝ្រីសូយ្យ៌វម្ម៌ទេវ'''។ ព្រះអង្គតំរូវឲ្យមន្ត្រីទាំងអស់ធ្វើសច្ចាប្រណិធាន ដូចមានចារឹកនៅលើសសរ ក្លោងទ្វារចូលប្រាសាទភិមានអាកាស និងប្រាសាទឃ្លាំងជើង-ត្បូង។ ព្រះអង្គជាក្សត្រកាន់[[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] និកាយព្រះសិវ ព្រះអគ្គមហេសីព្រះនាម [[វីរលក្ឝ្មី]] ជាប់ខ្សែជាមួយវ្រះបាទ[[ហឝ៌វម៌្មទី១]] និង [[ឦឝានវម៌្មទី២]]។ ព្រះអង្គកសាង[[ប្រាសាទឃ្លាំងជើង]]-[[ប្រាសាទឃ្លាំងត្បូង|ត្បូង]] [[ភ្នំជីសូយ៌]] [[ភ្នំព្រះវិហារ]] ស្ថាបនាបង្ហើយ[[ប្រាសាទភិមានអាកាស]] និង[[ប្រាសាទវត្តឯកភ្នំ]]ជាដើម។ រាជ[[បុរោហិត]] គឺឆូលីជេងវ្រះកម្រតេង អញឝ្រី[[ជយេន្ទ្របណ្ឌិត]] ដែលត្រូវជាប្អូនថ្លៃ របស់ព្រះអង្គ។ សូយ៌្យវម៌្មទី១បានជ្រែករាជ្យវ្រះបាទ[[ឧទយាទិត្យវម៌្មទី១]] ដោយបង្ក្រាបកងទ័ពរបស់ព្រះអង្គក្នុងឆ្នាំប្រហែល ១០០២។ វ្រះបាទ​សូយ៌្យវម៌្មទី១ ដែល​ទ្រង់​បាន​ដណ្ដើម​រាជ្យ​ពី​វ្រះបាទ​[[ជយវីរវម៌្ម]]នេះ​ បាន​អះអាង​ថាព្រះអង្គ​ទ្រង់​ជាប់​ព្រះ​ញាតិ​ខាង​មាតា​វ្រះបាទ​[[ឥន្ទ្រវម៌្មទី១]] និង​ជាប់​ញាតិ​ទៅ​នឹង​ព្រះរាជ​បុត្រា​របស់​ព្រះអង្គ គឺ[[យឝោវម៌្មទី១]] ហើយ​ទំនង​ជា​មាន​កំណើត​កើត​ជា​នៅ​[[តម្ព្រ​លិង្គ]] ([[នគរ​ស្រី​ធម្មរាជ]]) ដែល​មាន​តំបន់[[លីហ្គរ]]ជា​មណ្ឌល​កណ្ដាល គឺ​ដែន​ដី​នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង[[​ជ្រោយ​ម៉ាឡេស៊ី]] [[សូយ៌្យវម៌្ម]]ជារាជបុត្រនៃក្សត្រ[[តម្ព្រលិង្គ]]<ref>{{cite book|last=Quaritch|first=H. G.|title=Angkor and Rome: A Historical Comparison|date=1965|publisher=Bernard Quaritch, Ltd|location=Wales. London}}</ref> ជានគរកាន់ពុទ្ធសាសនាតូចមួយលើ[[ទៀបកោះម៉ាឡេ]] ([[ថៃ]]សម័យបច្ចុប្បន្ន) ដែលជា[[រដ្ឋចំណុះ]]នៃរដ្ឋសត្រូវអង្គរ គឺ[[ឝ្រីវិជ័យ]]។ ដែន​ដី​នេះ​ជា​សម្បត្តិ​របស់​អាណាចក្រ[[ភ្វូណាន]] រួច​បន្ត​មក​[[ចេនឡាទឹក|កម្វុជទឹក]] ហើយ​ស្ថិត​នៅ​ជា​របស់​ខ្មែរ​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​ ១២២០ ទើប​បាត់​បង់។ នៅ​ក្នុង​ការ​វាយ​ដណ្ដើម​រាជ្យ​ពី​វ្រះបាទជយវីរវម៌្ម ព្រះអង្គ​រៀប​ចេញ​ដំណើរ​រៀប​ចំ​ទ័ព​ពី[[​ខេត្ត​នគររាជ]] ហើយ​នាំ​ទ័ព​វាយ​ទន្ទ្រាន​យក​បាន​ក្រុង[[​អង្គរ]]​នៅ​ឆ្នាំ​១០០៦ ហើយ​ថ្វី​ត្បិត​តែ​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ ​១០១០ ទើប​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​វាយ​ឈ្នះ​ជា​ស្ថាពរ​ក៏ដោយ ក៏​វ្រះបាទ​សូយ៌្យវម៌្មទី១ ទ្រង់​ចាត់​ទុក​ថា ព្រះអង្គ​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​ ១០០២ គឺ​ដំណាល​គ្នា​នឹង​វ្រះបាទជយវីរវម៌្មម្ល៉េះ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមអូសបន្លាយជាមួយអ្នកនឹងត្រូវឡើងស្នងរាជ្យបន្តពីឧទយាទិត្យវម៌្មទី១ គឺជយវីរវម៌្មដែលមានដើមកំណើតម៉ាឡេចេញពី[[នគរម៉ាឡេ]]បុរាណ (បច្ចុប្បន្ន[[ម៉ាឡេស៊ី]]) <ref>{{cite encyclopedia |year=2014 |title =Suryavarman I |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |publisher= |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/575497/Suryavarman-I |accessdate=February 24, 2014}}</ref> សូយ៌្យវម៌្មទី១បានប្រកាសឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ ១០១០។ ក្រោយ​ពី​បាន​ជ័យ​ជំនះ​ហើយ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​នឹង​អតីត​អគ្គមហេសី​របស់​វ្រះបាទ​ជយវីរវម៌្ម ថែម​ទៀត​ផង។ នៅ​ឆ្នាំ ​១០១១ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​បញ្ជា​អោយ​នាម៉ឺន​សព្វ​មុខ​មន្ត្រី ធ្វើ​ការ​ស្បថ​សច្ចា​ថា ស្មោះ​ត្រង់​នឹង​ព្រះអង្គ​ក្នុង​គ្រប់​កាលៈទេសៈ ពោល​គឺ​ទោះ​ស្ថិត​ក្នុង​ពេល​សង្គ្រាម​ក្តី ឬ​ក៏​ក្នុង​ពេល​មាន​សុខ​សន្តិភាព​ក្តី។ អត្ថបទ​សច្ចាប្រណិធាន​នេះ​មាន​ចារ​នៅ​ខ្លោងទ្វារ​ចូល​ទៅ​ព្រះ[[បរមរាជវាំង]]។ វ្រះបាទ​សូយ៌្យវម៌្មទី១ ទ្រង់​ជា​ស្ដេច​សឹក​ដ៏​អង់អាច​ក្លាហាន​បំផុត។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​លើក​ទ័ព​ទៅ​វាយ​ពួក​មន​នៅ​[[ហរិបុញ្ជយ]] [[លាំពូន]] ហើយ​និង​យុទ្ធនាការ​ដោយ​ជោគជ័យ​ជាច្រើន​លើក​ទៀត ធ្វើ​អោយ​ព្រះអង្គ​អាច​ត្រួតត្រា​បាន​គ្រប​ដណ្ដប់​លើ​វាល​ទំនាប[[​ទន្លេ​មេទឹក]] ទាំង​មូល និង​វាល​ទំនាប​ទន្លេ​មេគង្គ​រហូត​ដល់​[[ហ្លួង​ព្រះ​បាំង]]។ ក្នុង​វិស័យ​សំណង់ វ្រះបាទ​សូយ៌្យវម៌្មទី១ ទំនង​ជា​បាន​ស្ថាបនា​បង្ហើយ[[​ប្រាសាទ​ភិមាន​អាកាស]] [[ប្រាសាទ​តាកែវ]] និង​[[គោបុរៈ]] នៃ​[[រាជវាំង]]។ ក្រៅ​ពី​នេះ ព្រះអង្គ​បាន​កសាង​[[ប្រាសាទ​ភ្នំ​ជីសូរ]] ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​[[ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ]] និង[[​ប្រាសាទព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ|ព្រះ​ខ័ន​កំពង់ស្វាយ]]។ គឺ​វ្រះបាទ​សូយ៌្យវម៌្មទី១ នេះ​ហើយ​ដែល​បាន​រៀប​ចំ​គំរោង​ប្លង់​ទីក្រុង​អង្គរ​ទី​២ ដែល​មាន​[[ប្រាសាទ​បាពួន]] ជា​ស្នូលហើយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​កសាង​អោយ​សំរេចដោយ​ព្រះ[[រាជបុត្រ]] ឬ​ចៅ​ក្មួយ​របស់​ព្រះអង្គ ដែល​សោយរាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះអង្គ។ ក្នុង​ផ្នែក​សាសនា​វិញ វ្រះបាទ​សូយ៌្យវម៌្មទី១ គឺ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​សម័យ​អង្គរ​ដំបូង​គេ​បង្អស់ ដែល​កាន់​ព្រះពុទ្ធ​សាសនា​មហាយាន។ ក្នុង​រាជ្យ​ព្រះអង្គ​ក៏​ដូច​ជា​រាជ្យ​មុនៗ​ដែរ ថ្វី​ត្បិត​តែ​ព្រះអង្គ​កាន់​ពុទ្ធ​សាសនា ព្រះអង្គ​បាន​យក​ព្រះទ័យ​ទុក​ដាក់​នឹង​ព្រហ្មញ្ញសាសនា និង​សាសនា​ឯ​ទៀត​ដូច​គ្នា។ ជាក់ស្តែង ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ចាត់​ចែង​អោយ​មន្ត្រី​របស់​ព្រះអង្គ​ជួស​ជុល​បូជនីយដ្ឋាន និង​បដិមា​ផ្សេងៗ​ខាង​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ក្នុង​រាជធានី​ដែល​ខូចខាត​ដោយ​សង្គ្រាម​រដ្ឋប្បវេណីជាដើម។ ហើយ​ក៏​មាន​ចំណារ​នៃ​សិលាចារឹក​ខ្លះ​បាន​អោយ​ដឹង​ថា ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះអង្គ ពួកអ្នក​កាន់​សាសនា​ព្រាហ្មណ៍ និង​កាន់​សាសនា​ព្រះពុទ្ធ​នៃ​យាន​ទាំង​ពីរ បាន​រួម​រស់​ដោយ​សុខសាន្ត​ជាមួយ​គ្នា​ទៀត​ផង កាលណោះដែរ ចក្រភពខ្មែរបានប្រកាន់[[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]][[វៃឝ្ណវសំប្រទាយ|វៃឝ្ណវ]] សូយ៌្យវម៌្មគឺជាអ្នកកាន់[[ពុទ្ធសាសនាមហាយាន]]ដែលទ្រង់មានការប្រោសប្រណីផងដែរដល់វត្តមាន[[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]]កំពុងរីកចំរើនក្នុងនគរខ្មែរ។ វ្រះបាទ​សូយ៌្យវម៌្មទី១ ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំ ​១០៥០ នៃ​គ្រិស្ដសករាជ ដោយ​មាន​ព្រះ​មរណនាម​ថា '''វ្រះបាទបរមនិវ្វានបទ''' ស្រដៀងព្រះនាម ស្ដេចក្នុងរឿងនិទានខ្មែរ ព្រះបាទនិព្វានបទ រឺ និព្វានបាទ រឺ និព្វានចក្រ។ <ref>http://www.rfa.org/khmer/news/history/activities-of-kings-during-angkor-04232014030656.html?</ref><ref>searchterm:utf8:ustring=%28%E1%9E%97%E1%9E%B6%E1%9E%82%E2%80%8B%E1%9F%A1%E1%9F%A2%29</ref> សូយ៌្យវម៌្មទី១បានបង្កើតចំណងការទូតជាមួយ[[រាជវង្សចោឡៈ]]នៅឥណ្ឌាខាងត្បូង។ សូយ៌្យវម៌្មទី១បានបញ្ជូនរទេះចំបាំងមួយគ្រឿងជាអំណោយទៅដល់ចក្រវរ្តិនចោឡៈ[[រាជរាជចោឡៈទី១]]។<ref>Indian History by Reddy: p.64</ref> វាហាក់បីដូចជាថាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរសូយ៌្យវម៌្មទី១បានស្នើសុំជំនួយពី[[ចក្រវរ្តិនចោឡៈ]]ដ៏មានឫទ្ធានុភាព[[រាជេន្ទ្រចោឡៈ]]ប្រឆាំងនឹងនគរ[[តម្ព្រលិង្គ]]។<ref>Kenneth R. Hall (October 1975), "Khmer Commercial Development and Foreign Contacts under Sūryavarman I", Journal of the Economic and Social History of the Orient 18 (3), pp. 318-336, Brill Publishers</ref><ref>Society and culture: the Asian heritage : Juan R. Francisco, Ph.D. University of the Philippines Asian Center p.106</ref> បន្ទាប់ដឹងអំពីសម្ព័ន្ធភាពរបស់សូយ៌្យវម៌្មជាមួយរាជេន្ទ្រចោឡៈ នគរតម្ព្រលិង្គក៏បានស្នើសុំជំនួយពីក្សត្រ[[ឝ្រីវិជយ]] [[សង្គ្រាមវិជយតុង្គវម៌្ម]]។<ref>Kenneth R. Hall (October 1975), "Khmer Commercial Development and Foreign Contacts under Sūryavarman I", Journal of the Economic and Social History of the Orient 18 (3), pp. 318-336, Brill Publishers</ref><ref>R. C. Majumdar (1961), "The Overseas Expeditions of King Rājendra Cola", Artibus Asiae 24 (3/4), pp. 338-342, Artibus Asiae Publishers</ref> នៅទីបំផុត រឿងនេះបាននាំឱ្យ[[ចក្រភពចោឡៈ]]ធ្លាក់ក្នុងការប៉ះទង្គិចគ្នាជាមួយចក្រភពស្រីវិជ័យ។ សង្គ្រាមបានបញ្ចប់ជាមួយជ័យជំនះរបស់[[រាជវង្សចោឡៈ]] និងអង្គរនៃ[[កម្វុជទេឝ]] ហើយការបាត់បង់ភាគច្រើនជារបស់[[ចក្រភពស្រីវិជ័យ]] និងនគរ[[តម្ព្រលិង្គ]]។<ref>Kenneth R. Hall (October 1975), "Khmer Commercial Development and Foreign Contacts under Sūryavarman I", Journal of the Economic and Social History of the Orient 18 (3), pp. 318-336, Brill Publishers</ref><ref>R. C. Majumdar (1961), "The Overseas Expeditions of King Rājendra Cola", Artibus Asiae 24 (3/4), pp. 338-342, Artibus Asiae Publishers</ref> រជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គបន្ត ប៉ុន្មាន ៤០ ឆ្នាំ ហើយទ្រង់បានចំណាយរយៈពេលនោះដើម្បីការពាររាជ្យសម្បត្តិរបស់ទ្រង់។ បានត្រូវគេស្គាល់ថាជា "ក្សត្រនៃច្បាប់យុត្តិធម៌" ទ្រង់បានពង្រឹងអំណាចនយោបាយរបស់ទ្រង់ដោយការអញ្ជើញមន្ត្រីក្នុងតំបន់ចំនួនបួនពាក់នាក់ចូលមកកាន់ព្រះបរមរាជវាំង និងស្បថស្បែសច្ចាប្រណិធានស្វាមីភក្ដិស្មោះស្ម័គ្រទៅនឹងទ្រង់។ [[ព្រះរាជវាំង]]របស់ទ្រង់ស្ថិតនៅបរិវេណ[[អង្គរធំ]] និងទ្រង់គឺជាអ្នកដំបូងក្នុងចំណោមក្សត្រខ្មែរការពាររាជវាំងដែលប្រកបដោយកំពែង។ នៅឆ្នាំ ១០២២ សូយ៌្យវម៌្មទី១បានពង្រីកទឹកដីរបស់ទ្រង់ទៅខាងលិចដល់[[លវបុរី]]នៅ[[ថៃ]] និងចូលទៅដល់[[លាវ]]។ សំណង់សំខាន់ៗបានសាងឡើងដោយស្ដេចអង្គនេះមាន [[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] លើ[[ភ្នំដងរែក]] និង[[ វិមានអាកាស]]។ សូយ៌្យវម៌្មទី១ក៏បានចាប់ផ្ដើមសាង[[អាងទឹក]]អង្គរទីពីរ [[បារាយណ៍ខាងលិច]] ដែលមានបណ្ដោយ ៨&nbsp;គ.ម និងទទឹង ២,២&nbsp;គ.ម។ វាអាចផ្ទុកបានច្រើនជាង ១២៣ លានលីត្រ។<ref>{{cite book|last1=Freeman|first1=Michael|last2=Jacques|first2=Claude|title=Ancient Angkor|year= 2006|publisher=River Books|isbn= 974-8225-27-5|page=188}}</ref> នេះគឺជាបារាយណ៍ខ្មែរធំបំផុតដែលនៅគង់វង្ស។ មានការបញ្ជាក់មួយចំនួនថា សូយ៌្យវម៌្មទី១បានបញ្ជូនអំណោយទៅកាន់[[រាជេន្ទ្រចោឡៈទី១]] ចក្រវរ្តិននៃ[[ចក្រភពចោឡៈ]]ដើម្បីសំរួលដល់ការដោះដូរពាណិជ្ជកម្មតាមដែលអាចធ្វើបាន។<ref>Economic Development, Integration, and Morality in Asia and the Americas by Donald C. Wood p.176</ref> ទ្រង់ត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ [[ឧទយាទិត្យវម៌្មទី២]] ដែលបានសុគតរង្វង់ឆ្នាំ ១០៦៦ ហើយ[[ហឝ៌វម៌្មទី៣]] (សទឝិវបទ) បានឡើងសោយរាជ្យជំនួស។ ពេលក្រោយបានបន្តការតស៊ូប្រឆាំងនឹងការបះបោរផ្ទៃក្នុង និងការវាយប្រឆាំងការឈ្លានពានពីពួក[[ចាម្ប៉ា|ចាម]]រហូតដល់ការសោយទិវង្គតរបស់ទ្រង់នៅឆ្នាំ ១០៨០។ ==ពង្សាវលី== *មានជាប់ញាតិខាងមាតារបស់ព្រះបាទ[[ឥន្ទ្រវម៌្មទី១]] និងជាប់ញាតិត្រូវនឹងព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះអង្គគឺ[[យឝោវម៌្មទី១]] **ព្រះមហេសីព្រះនាម [[វីរលក្ឝ្មី]] **ប្អូនថ្លៃ ព្រះរាជបុរោហិត [[ជយេន្ទ្របណ្ឌិត]] ***ព្រះរាជបុត្រ [[ឧទយាទិត្យវម៌្មទី២]], [[ហឝ៌វម៌្មទី៣]] ****ព្រះរាជនត្តាក្សត្រី ព្រះនាម [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] ==កាលវិភាគសិលាចារឹក== អត្ថប្រយោជន៏មួយទៀតនៃការសិក្សាសិលាចារឹក ដែលគេប្រមូលបានមកអាចអោយយើងកែតំរូវលទ្ធផលនៃការវិភាគកន្លងមក គេបានដឹងថាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរបានឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិស្នងរាជ្យពីវ្រះបាទ​[[ឧទយាទិត្យវម៌្មទី១]] ដែលបានចូលទិវង្គតនៅចន្លោះឆ្នាំ ១០០២ នៃគ.ស ក៏ប៉ុន្តែព្រះអង្គមិនមែនជាជនបរទេស ដូចជាគេបានប៉ាន់ស្មាននោះឡើយ។ ការសិក្សាវិភាគសិលាចារឹក K ៩២ នឹង K ៥៧៣ បានបញ្ជាក់អោយដឹងថា វ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី១ មានប្រភពពីសន្តតិវង្សជយវម៌្ម ក៏ប៉ុនែ្តជាត្រកូលនៃស្រឡាយ[[សូយ៌វង្ឝ]]ទៅវិញ។ ដោយឡែក​ការសិក្សា​ស្រាវជ្រាវថ្មី ក៏បានអោយដឹងទៀតថា បា្រសាទធំៗ ដែលព្រះអង្គបានកសាងលើកំពូលភ្នំដូចជា ភ្នំជីសូយ៌ ភ្នំព្រះវិហារ ភ្នំវត្តភូ ជាដើម កសាងឡើងសំរាប់តំកល់ព្រះឝិវលិង្គរាជរបស់ព្រះអង្គ ដែលមាន​ឈ្មោះថា '''សិខរេឝ្វរ សូយ៌្យទ្រិ សូយ៌វម៌េតេឝ្វរ''' និង '''ជយលេស្ហេត្រ'''។ល។ យោងទៅលើការវិភាគទិន្ន័យសិលាចារឹក យើងអាចនិយាយបានថា សិលាចារឹកទាក់ទិនទៅនិងពាក្យសម្បថនៅប្រាសាទវិមានអាកាស ក៏ដូចជាពាក្យសម្បថនៅទីកន្លែងផ្សេងៗ​ទៀតដែរ គឺជាអត្ថបទ[[​អក្សរសិល្ប៏]] ហើយវាក៏ជាកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្រ្តមួយយ៉ាងសំខាន់ បានបង្ហាញថា ជនជាតិខ្មែរនាសម័យមហានគរ ជាជនជាតិមូយច្បាស់លាស់ដឹងបុណ្យដឹងបាប ដឹងខុសដឹងត្រូវ ហើយបានលើក​តំលៃនៃសច្ចធម៌ សីលធម៌ យុត្តិធម៌និងភក្តីភាពយ៉ាងខ្ពស់ស្មើនិងជីវិត។ ហេតុនេះពាក្យសម្បថ[[តំរួចពល]] មានអត្ថន័យ និងខ្លឹមសារដូចជាអត្ថបទ[[សច្ចា​​ប្រណិធាន]]របស់​មន្រ្តីសម័យទំនើបនេះ។ ក្នុងអត្ថបទសម្បថរបស់វ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី១ យើងឃើញថា​មន្រ្តីគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ក្នុងកម្វុជទេឝ ហ៊ានថ្វាយជីវិត កាត់ដៃ បើសិនជាក្បត់នឹងព្រះមហាក្សត្រ ដោយឃុបឃិតជាមួយសត្រូវ។ ម្យ៉ាងទៀង ពួកគេក៏សុខចិត្តចុះនរក​ ៣២ ជាន់ដើម្បីរងទុក្ខជារៀងរហូតដរាបណា[[ព្រះអាទិត្យ]] និង[[ព្រះចន្ទ]]នៅតែមានពន្លឺ ដរាបនោះពួកគេនៅតែសោយទុក្ខវេទនា។ ការស្រាវជា្រវថ្មីៗរបស់យើង​ បានបំបាត់នូវភាពស្រពិចស្រពិលក្នុង[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា]] ដែលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងបញ្ហាដែលចោទឡើងថា តើវ្រះបាទ'''សូយ៌្យវម៌្មទេវ​''' និងវ្រះបាទ'''សូយ៌្យវម៌្ម''' ជាព្រះរាជាតែមួយ​ព្រះអង្គទេ ឫមួយយ៉ាងតិចណា? ចំពោះយើង ព្រះនាមស្តេចទាំងពីរខាងលើនេះ គឺតំណាងអោយព្រះរាជាមួយព្រះអង្គ គឺវ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី១ ពោលគឺពុំមែនជាឈ្មោះមួយទៀតនៃវ្រះបាទ[[ជយវីរវម៌្ម|ជយវីវម៌្មទេវ]] ដូចដែលលោក​អៃ-ម៉ូនីញេ និងលោកល្វីហ្វីណូត៌ បានសន្និដ្ឋាននោះទេ​។ ==កំណត់== <references/> {{S-start}} {{s-reg}} {{Succession box|before=[[ជយវីរវម៌្ម]]|title=[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ចក្រវរ្តិននៃកម្វុជទេឝ]]|years=១០០៦&ndash;១០៥០|after=[[ឧទយាទិត្យវម៌្មទី២]]}} {{s-end}} ==តំណក្រៅ== * http://www.art-and-archaeology.com/seasia/angkorkings.html * http://khmerprideproductions.com/chapter4.html * http://www.indochinaexclusive.com/srkbalspean.jpg {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Suryavarman 01 | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Cambodian king | DATE OF BIRTH = | PLACE OF BIRTH = | DATE OF DEATH = 1050 | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Suryavarman 01}} [[Category:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝ]] [[Category:ក្សត្រពុទ្ធសាសនិក]] [[Category:ពុទ្ធសាសនិកមហាយាន]] [[Category:ពុទ្ធសាសនិកខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[Category:ក្សត្រសតវត្សទី១១នៅអាស៊ី]] q1gqyuxxkutbw95eijj4xszuiz0fa4x 0 28000 335666 261376 2026-05-23T12:14:24Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៧]] 335666 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៧]] {{Infobox monarch | name = ជយ​វម្ម៌ទី៧ | title = [[ចក្រវរ្តិន]] | image= JayavarmanVII.jpg | caption = រូបចំលាក់ជយវម៌្មទី៧ [[សារៈមន្ទីរហ្គីម៉េត]] | reign = ១១៨១ – ១២១៨ | coronation = | full name = | posthumous name = វ្រះបាទមហាបរមសៅគតបទ | predecessor = [[ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម]] | successor = [[ឥន្ទ្រវម៌្មទី២]] | queen = [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] | spouse = [[ជយរាជទេវី]] | issue = [[ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ]] [[គមលិន្ត]] [[វីរកុមារ]] [[ឥន្ទ្រវម៌្មទី២]] [[សូយ៌កុមារ]] មួយអង្គទៀតមិនស្គាល់<br>[[ព្រះនាងសិង្ខរមហាទេវី|សិង្ខរមហាទេវី ]](ជាព្រះអគ្គមហេសីរបស់[[ឃុនផាមឿង]])<ref>{{cite book | author = ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย | title = กมรเตง | url = http://www.sac.or.th/databases/inscriptions/word_detail.php?id=9821 | publisher =ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) | location = กรุงเทพฯ | year = 2555}}</ref><ref>[http://www.sukhothai.go.th/history/hist_06.htm ประวัติศาสตร์ก่อนสมัยสุโขทัย จากเว็บไซด์จังหวัดสุโขทัย]</ref> | royal house = | dynasty = [[មហិធរបុរ]] | father = [[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២]] | mother = [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] | birth_date = ១១២៥ | birth_place = [[អង្គរ]] [[ចក្រភពខ្មែរ|កម្វុជទេឝ]] | death_date = {{death year and age|1218|1125}} | death_place = {{nowrap|[[យឝោធរបុរ]] [[ចក្រភពខ្មែរ|កម្វុជទេឝ]]}} | date of burial = | place of burial = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ពុទ្ធសាសនា]][[មហាយាន]] <br> {{small|ពីមុ. [[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]}} |}} វ្រះបាទ'''ជយវម៌្មទី៧''' (អានថា: ចី-វ-រៈ-មៈ) (១១២៥-១២១៨) រជ្ជកាល (គ.ស ១១៨១-១២១៨) ព្រះបរមមរណនាម '''វ្រះបាទមហាបរមសៅគតបទ'''។ ព្រះនាមព្រះអង្គពេលសោយរាជ្យ មិនមានចារឹកលើសិលាចារឹកភាសា[[ខ្មែរ]] យើងមិនហ៊ានសន្មតយ៉ាងណាឡើយ ក្នុងកាលជាអំម្ចាស់ទ្រង់ព្រះនាម '''ជយវធ៌ន'''។ ម្យ៉ាងទៀត សិលាចារឹកស្ទើរតែទាំងអស់ ដែលគេបានរកឃើញនៅកំឡុងរាជ្យព្រះអង្គ សុទ្ធសឹងសរសេរជា[[ភាសាសំស្រ្កឹត]]។ ព្រះអង្គកសាងប្រាសាទដ៏ច្រើនលើសលប់នៅតំបន់អង្គរ ដូចជា ប្រាសាទបាយ័ន (សំរាប់ឧទ្ទិស[[ពុទ្ធរាជ]]) [[ព្រះខ័ន]] ឬ[[ជយស្រី]] (ឧទ្ទិសចំពោះព្រះបិតា) [[នាគព័ន្ធ]] [[តាព្រហ្ម]] (ឧទ្ទិសចំពោះព្រះមាតា) [[បន្ទាយក្ដី]] [[តាសោម]] [[ក្រោលគោ]] [[តានៃ]] [[បន្ទាយឆ្មារ]] [[តាព្រហ្មបាទី]] ([[តាកែវ]]) [[វត្តនគរបាជ័យ]] ([[កំពង់ចាម]]) [[ភ្នំបាណន់]] ([[បាត់ដំបង]])... ជាពិសេសគឺការកសាងក្រុងអង្គរទី៣ ប្រកបដោយកំពែងថ្មយ៉ាងក្រាស់ ដែលមួយជ្រុងៗមានប្រវែង ៣ សហាតិមាត្រ និងគូទឹកយ៉ាងធំសំបើម នៅព័ទ្ធជុំវិញ។ [[ក្រុង]]នេះមាន[[ផ្ចិត]]នៅត្រង់ប្រាសាទបាយ័ន។ រាជគ្រូនាម [[ជយកិរត្តិបណ្ឌិត]]។ ព្រះរាជវង្សនិង​ជីវប្រវត្តិរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ យើងស្គាល់បានមួយភាគធំដោយសារសិលាចារឹកនៅ[[ប្រាសាទជ្រុង]] ក្នុងរង្វង់នគរធំសិលាចារឹកនៅ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]ក្នុងខេត្តបាត់ដំបងសិលាចារឹកនៅ[[ប្រាសាទបាយ័ន]]នៅបា្រសាទ តាព្រហ្មនិងជាពិសេសដោយសារសិលាចារឹកនៅ[[ប្រាសាទវិមានអាកាស]]ដែលចងក្រងនិពន្ធតាក់តែងឡើងជាកំណាព្យ កាព្យឃ្លោងដោយព្រះ[[អគ្គមហេសី]]របស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ព្រះនាងឥន្រ្ទទេវី។ ទ្រង់ជាព្រះរាជបុត្រាវ្រះបាទ[[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២]] (រ. ១១៥០-១១៦០) និងម្ចាស់ក្សត្រី[[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]]។ ទ្រង់រៀបអភិសេកនឹងព្រះនាង[[ជយរាជទេវី]] ហើយក្រោយមកបន្ទាប់ពីព្រះនាងសោយទិវង្គត ទ្រង់រៀបអភិសេកជាមួយព្រះរៀមរបស់ព្រះនាង[[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]]។ ស្ត្រីទាំងពីរអង្គនេះត្រូវបានគិតថាជាការជំរុញយ៉ាងធំរបស់ព្រះអង្គ ជាពិសេសក្នុងការគោរពបូជាទៅដល់[[ពុទ្ធសាសនា]] ជាក្សត្រខ្មែរមុនគេនៅអង្គរដែលបដិបត្តិពុទ្ធសាសនា។ ជយវម៌្មទី៧ត្រូវបានចាត់ទុកដោយពួកប្រវត្តិវិទូជាសកលថាជាក្សត្រខ្មែរមួយអង្គដែលមានឫទ្ធានុភាពបំផុតគ្រប់សម័យកាលទាំងអស់។ ទ្រង់ត្រូវជាព្រះភាតាមហយ្យកាមួួយរបស់វ្រះបាទ[[សូយ៌្យវម៌្មទី២]]។(បើរាប់ទាំងស្ទួនដល់ទៅបីអង្គ ទ្រង់ត្រូវលេខរៀងថា '''''ជយវម៌្មទី១០''''')<ref>{{cite web|url=http://www.rfa.org/khmer/news/history/The-Great-King-Jayavarman-VII-The-Builder-of-Bayon-Temple-06042014004658.html|title=ការគ្រងរាជ្យរបស់វ្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ (ភាគ១៦)|language=Khmer|date=4 June 2014|accessdate=4 June 2014|publisher=[[វិទ្យុអាស៊ីសេរី|Radio Free Asia]]}}</ref> [[រូបភាព:DSC04548.JPG|Right|thumb|200px|វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧គង់សមាធិ]] ==សិលាចារឹក== សិលា​ចារឹក​ [[K-៩០៨]] មាន​ចារ​ជា​អក្សរ​ទាំង​អស់​ចំនួន ១១១ [[គាថា]]។ [[បណ្ឌិត]][[​បុរាណវិទូ]]​ខែ្មរលោក[[មីសែល ត្រាណេ|មីសែល-ត្រាណេ]] បាន​លើក​ឡើង​ថា ១៨ គាថា​ដើម​នៃ​សិលា​ចារឹក​នេះ មាន​លក្ខណៈ​ដូច​គ្នា​បេះ​បិត​ទៅ​នឹង​ខ្លឹមសារ​នៃ​សិលា​ចារឹក​[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម]]។ លោក​[[បណ្ឌិត]]​បាន​ធ្វើ​ការ​បក​ប្រែ​នូវ​គាថា​មួយ​ចំនួនជា​ពិសេសគាថា​ជីវប្រវត្តិ​របស់​វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ដូច​ត​ទៅ​នេះ៖ *«ជា​ព្រះ​រាជា​មួយ​ព្រះ​អង្គ ដែល​ត្រូវ​បាន​ព្រះ​រាជា​ទាំង​ពួង នៃ​ដែន​ដី​ដែល​នៅ​ដៃ​មាន​កាន់​យ៉ាង​ណែន មនុស្ស​គោរព​សក្ការៈ។ ព្រះ​អង្គ​ជា​គតិបណ្ឌិត​ដ៏​ឆ្នើម​ក្នុង​ចំណោម[[​គតិបណ្ឌិត]]​ផង​ទាំង​ឡាយ ជា​ព្រះ​រាជបុត្រា​របស់​ព្រះ​រាជា ​វ្រះ​បាទ​[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ឝ្រុតវម៌្មទី២]] និង​វ្រះ​បាទឝ្រី[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]] ជា​មនុស្ស​ល្អ​ប្រពៃ តាម​រយៈ​ព្រះ​សម្មិទ្ធិ​ដ៏​រុង​រឿង​ថ្កើង​ថ្កានជា​ប្រភព​នៃ​វង្ស​ក្សត្រ​ដ៏​បរិសុទ្ធ» (គាថា​ទី ៦) ។ *« ព្រះ​អង្គ​ជា​ព្រះ[[​អាទិត្យ]]​នៅ​លើ​[[មេឃា]] ដែល​ជា​វង្ស​ត្រកូល[[​កម្ពុជា]]​ ដែល​បាន​ប្រសូត​ឡើង​នៅ​លើ​ភ្នំ​ខាង​កើត​នៃ​[[ជយាទិត្យបុរ]]។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ដាស់​បេះដូង​ផ្កា​ឈូក​នៃសព្វ​[[សត្វ​លោក​]]ជា​ឃ្លាំង​នៃ​ភាព​ត្រចេះ​ត្រចង់ ជា​[[អធិរាជ]]​នៃ​[[ឝ្រេស្ឋបុរ]] » (គាថា​ទី ៧)។ *« ប្រសូត​ឡើង​ក្នុង​មហា​នគរ​នៃ​គ្រួសារ​ខាង​ព្រះ​មាតា​ ដែល​ព្រះ​ចន្ទ​ចែង​ចាំង​នូវ​កាំ​រស្មី​ព្រះ​កិត្តនាម​ល្អ​ប្រពៃ​ឥត​ខ្ចោះ ភ្លឺ​ថ្លា​ដូច​ព្រះ​នាង​[[លក្ឝ្មី]] ​ព្រះ​នាង​បាន​នាំ​មុខ​កំពូល​ស្រ្តី​ទាំង​ឡាយ (គឺ​ព្រះ​រាជិនី) កម្វុជរាជលក្ឝ្មី » (គាថា​ទី ៨)"។ *« ស្វាមី​នៃ​ដែន​ដី​ឯ​[[ភវបុរ]] វ្រះបាទភវវម៌្មទេវ ប្រកប​ដោយសំរស់​ដ៏​ភ្លឺ​ថ្លា ដែល​នាំ​មក​នូវ​មន្ត​សេ្នហ៍​ចំពោះ​ព្រះ​រាជនគរ​របស់​ទ្រង់។ ពោរ​ពេញ​ទៅ​ដោយ​ទេពកោសល្យ​ ជា​ប្រភព​កំណើត​នៃរាជវង្សានុវង្ស ដូច​អ្នក​ដែល​បាន​ប្រកប​ដោយ​កាំ​រស្មី​អមតៈ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​សំរាល​នូវ​ភាព​ឈឺ​ចុក​ចាប់​របស់​[[ប្រជានុរាស្រ្ត​]]របស់​ទ្រង់ » (គាថា​ទៅ ៩)។ *« អ្នក​ដែល​មាន​អាកប្បកិរិយា​ល្អ ភាព​ល្បីល្បាញ [[វីរភាព]] ដែល​គេ​មិន​អាច​ស្តី​បន្ទោស​អ្វីៗ ទាំង​អស់​បាន​ឡើយ ហើយ​ទ្រង់​បាន​ប្រសូត​ក្នុង​[[ត្រកូល]]​របស់​អ្នក​នោះ ព្រម​ទាំង​បាន​បង្កើត​នូវ​កិច្ចការ​សំរាប់​មនុស្ស​គ្រប់​មជ្ឈដ្ឋាន វ្រះ​បាទ​ឝ្រី​ហឝ៌វម៌្ម ជា​អ្នក​បំផ្លាញ​សេចក្តី​រីក​រាយ​របស់​សត្រូវ​ក្នុង​ចំបាំង ហើយ​មាន​ព្រះ​រាជសកម្មភាព​ដ៏​ថៃ្ល​ថ្លា​ ដែល​បាន​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ចេញ​ពី​វាចា​រគ្រប់​ទិស​ទី » (គាថា​ទី ១០)។ *« តាម​រយៈ​ព្រះ​មហាក្សត្រ និង​ព្រះ​រាជមហេសី​នេះ ព្រះ​នាង​[[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] បាន​មាន​កំណើត​ឡើង » ... « ប្រៀប​ទៅ​នឹង​[[ធា]]ត្រី​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​ភាព​រឹង​ប៉ឹង ដូច[[​កមលា]] ដោយ​សោភ័ណភាព​ ដូច[[​​អរុណោទ័យ]] ដោយ​អាកប្បកិរិយា​ដែល​មិន​អាច​ស្តី​បន្ទោស​បាន​ឡើយ ដូច​[[បៃត្រី]]​ដែល​បាន​ចាប់​កំណើត​ដោយ​[[សប្បុរសធម៌‌]] » (គាថា​ទី ១១-១២)។ *« បាន​សោយ​រាជសម្បត្តិ នៅ​ឯ​[[ឝ្រី​មន្ត​យឝោធរបុរ]] ព្រះ​មហាក្សត្រ​ជយវម៌្មទេវ ក្រោយ​ពី​ផ្ចាញ់​រលក​នៃ​ពួក​សត្រូវ ព្រះ​អង្គ​បាន​បោះ​បង្គោល​រហូត​ដល់​សមុទ្របង្គោល​នៃជ័យ​ជំនះ​គ្រប់​ទិស​ទី ព្រះ​អង្គ និង​បុព្វការីជន​ប្រថាប់​នៅ​ឯ​[[មហិធរបុរ]] » (គាថាទី ១៣) ។ *« ព្រះ​រាជបុត្រី​របស់​វ្រះបាទឝ្រីហឝ៌វម៌្មបាន​ឲ្យ​កំណើត​ទៅ​មហាបុរស​មួយ​រូបគឺវ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ ប្រកប​ដោយ​ថាមពល​ចែង​ចាំង​ដូច​ភ្លើង​ក្រហម​ឆ្អៅ ប្រៀប​ដូច​ទៅ​នឹង​ព្រះ​នាង​[[អទិតិ]] ដែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ[[​ព្រាហ៌្មសី​]]ក្លាយ​ទៅ​ជា​សេ្តច​នៃ​ពពួក​ទេវតា ដែល​ដោយ​សារ​ការ​ប្រណិប័តន៍​ដ៏​ល្អប្រពៃ​ដើម្បី​ការ​ការ​ពារ​ដែនដី បាន​សម្លាប់​ពួក​មេ​ទ័ព​[[បច្ចាមិត្ត]] » (គាថា​ទី ១៨)។ រួម​សេចក្តី​មក គ្មាន​អ្វី​សង្ស័យ​ឡើយ វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ ពិត​ជា​វង្ស​មហាក្សត្រា​ខែ្មរ​យ៉ាង​ពិត​ប្រាកដ​ ដែល​បាន​ត​ពូជ​ពង្ស​ពី​ព្រះ​មហា​វីរក្សត្រ​នា​សម័យ​[[នគរវ្នំ]] និង[[​ចេនឡា|កម្វុជ]] ដ៏​មានមហិទ្ធិប្ញទិ្ធ​គួរ​ឲ្យ​ស្ញប់​សែ្ញង ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ក៏​ជា​[[មហា​បុរស​រដ្ឋ]] ​ដែល​បាន​ការ​ពារ​ដែន​ដី​ខែ្ម​រយើងដោយ​មាន​ការ​លះ​បង់​ខ្ពស់រក​អ្វី​បៀ្រប​ពុំ​បាន​ឡើយ។ ===ព្រះកិត្តិនាម=== ព្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ ជា​ព្រះ​រាជា​ដ៏​មាន​មហិទ្ធិឫទ្ធខ្លាំង​​ពូកែ​ចុង​ក្រោយនៃកម្វុជទេឝ។ អ្នក​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​អំពី​ប្រទេស​កម្ពុជា លោក [[អៃម៉ូនីញ៉េរ៍]] បាន​សិក្សា​ពី​វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ និង​សន្និដ្ឋាន​ថាជា​ក្សត្រ​បង្កើត​សម័យ​ដ៏​រុង​រឿង​នៃ​ប្រទេស។ ការ​បង្រួប​បង្រួម​ជាតិ​របស់​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ បាន​ចាប់​ផ្តើម​ចុះ​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​ព្រឹត្តិបត្រ[[សាលា​បារាំង​ចុង​បូព៌ា‌]] ដោយ​សារ​លោក [[ល្វីស ភ្វីណូត|ល្វីស៍-ភ្វីណូត៍]] នូវ​អត្ថបទ​[[សិលា​ចារឹក​]][[សំស្រ្កឹត]]​មួយដែល​ប្រទះ​ឃើញ​ដោយ​លោក[[ហ្សក ម៉ាស្ប៉េរ៉ូ|ហ្សក-ម៉ាស្ប៉េរ៉ូ]] នៅ​ត្រង់​[[ជ័យ​ផ្វុង]]ជិត​ក្រុង[[វាំងចន្ទន៍]] ដែល​ផ្តល់​ព័ត៌‌មាន​ពី​ការ​ក​សាង​មន្ទីរ​ពេទ្យ​នៅគ.ស ១១៨៦។ លោក ល្វីស៍-ភ្វីណូត៍បាន​កត់សំគាល់ថា សិលា​ចារឹក​នេះ​មាន​ន័យ​ដូច​[[សិលា​ចារឹក]] នៅ​[[សសរ​ស្តម្ភ]] ដែល​គេ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ឈូង​សមុទ្រ​សៀម ជិត​ព្រំ​ដែន​កូសាំងស៊ីន ហើយ​ព្រះ​នាមវ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ ត្រូវ​បាន​រំលឹក​ជា​ញឹក​ញាប់ នៅ​ក្នុង​[[សិលា​ចារឹក​ចាម]]​ថាជាអ្នកចំបាំងមួយ​យ៉ាង​ធំ។ លោក​បាន​សន្និដ្ឋាន​ថា «សិលា​ចារឹក​ដែល​មាន​ចាប់​ពី​ប្រទេស​លាវ​ខាង​ក្រោម ទៅ​ឆេ្នរ​សមុទ្រ​[[អណ្ណាម]] និង​ទៅ​ទឹក​ដី​កូសាំងស៊ីនខាង​ក្រោម​ខ្លះ បាន​រៀប​រាប់​ពី​ជោគ​ជ័យ​របស់​ព្រះ​អង្គ ខ្លះ​ទៀត​និយាយអំពី​អំពើ​ល្អ​របស់​ព្រះ​អង្គ។ ទាំង​នេះ​បាន​បំភ្លឺ​ពី​រូបភាព​នៃ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​អង្គ​នេះ​ពី​ក្នុង​ភាព​ងងឹត​នៃ​អតីតកាល​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា»។ ភាព​ងងឹត​ក៏​បាន​រសាយ​ដោយ​សារ​ការ​អត់​ធ្មត់​ក្នុង​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវ​រយៈ​ពេល ៤០ ឆ្នាំ របស់​លោកល្វីស៍-ភ្វីណូត៍។ ព្រះ​នាម​របស់​សេ្តច​អង្គ​នេះ គេ​ទើប​នឹង​បាន​ស្គាល់​នៅ គ.ស. ១៩០០ ពេល​គេ​បង្កើត សាលា​បារាំង​ចុង​បូព៌ា។ ឥឡូវ​នេះ គេ​ចាត់​ទុក​ព្រះ​អង្គ​ជា​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ដ៏​ខ្លាំង​ពូកែ​មួយ​អង្គ​ក្នុងចំណោម​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ដ៏​ខ្លាំង​ពូកែ​ផេ្សង​ទៀត​នៃកម្វុជទេឝ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​ពង្រីក​ទឹក​ដី​យ៉ាង​ធំ​បំផុត គិត​ទាំង​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​ផង និង​ក​សាង​ប្រាសាទ​ជា​ច្រើន​ពាស​ពេញ​ប្រទេស។ សិលា​ចារឹក​ជា​ច្រើន ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​បន្សល់​ទុក​មាន​សិលា​ចារឹក​បីគឺ​ [[សិលាចារឹក​តាព្រហ្ម]] [[ព្រះ​ខ័ន]] និង[[​បន្ទាយ​ឆ្មារ]]ដែល​ព្រឹត្តិបត្រ​នៃ​សាលា​បារាំង​ចុង​បូព៌‌ា (Bulletin de L’École française d’Extrême-Orient) បាន​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ។ [[បទ​បញ្ញត្តិ]]​នៃ[[​មន្ទីរ​ពេទ្យ]]​ ក្នុង​សិលា​ចារឹក​នៅ​ផែ្នក​ខាង​ក្រោម មក​ពី​[[ប្រាសាទ​វិមាន​អាកាស]] ដែល​គេ​បាន​ប្រទះ​ឃើញនៅ​គ.ស. ១៩១៦ ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជវាំង​អង្គរ​ធំ និង​សិលា​ចារឹក​ចាម​មួយ​នៅ​[[មីសឺន]] (Mỹ-Sơn) គឺ​លោកល្វី-ភ្វីណូត៍បាន​បោះ​ពុម្ព​នៅ​ក្នុង[[​ព្រឹត្តិបត្រ]]​នៃ​សាលា​បារាំង។ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ខ្លាំង​ពូកែ​ដូច​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​បារាំងសែសព្រះ​នាម [[ល្វីទី៧]] និង[[ភ្វីលី អុហ្គុស្តេ|ភ្វីលីប-អុហ្គុស្តេ]]ដែល​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះ​អង្គ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សម័យ​ជាមួយ​គ្នា។ ព្រះ​រាជពង្សាវតារ​របស់​ព្រះ​អង្គ ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​យ៉ាង​ច្បាស់​លាស់។ ព្រះ​វរ​រាជ​បិតា​របស់​ព្រះ​អង្គ សោយ​រាជ្យ​រយៈ​ពេល​យ៉ាង​ខ្លី​ក្នុង​រវាង គ.ស. ១១៥៥។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ជយវធ៌ន ត្រូវ​ជា​បង​ប្អូន​ជីទួត​មួយ(មើលតាមពង្សាវលីទ្រង់ត្រូវជាក្មួយជីទួតមួយ)​ និងវ្រះបាទ[[សូយ៌្យវម៌្មទី២]] ដែល​ទ្រង់​បាន​ធ្វើ​សង្រ្គាម​រហូត​ដល់​[[តុងកឹង]] និង​ក​សាង​[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] ជា​ប្រាសាទ​ចេតិយ​របស់​ព្រះ​អង្គ។ ព្រះ​វរ​រាជ​មាតា​របស់​ព្រះ​អង្គ ជាប់​សាលោហិត​ទៅ​នឹង​ព្រះ​សន្តតិវង្ស​ពី​បរទេស ដែល​គ្រប់​គ្រង​ប្រទេស​ស្ទើរ​ពេញមួយ ស.វ.ទី១១ និង​ព្រះ​រាជិនី​កម្ពុជា​សម័យ​បុរេអង្គរ។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ជយវធ៌ន​ប្រសូត​​នៅ​រវាង គ.ស. ១១២០ ឬ​យ៉ាង​យូរ​ណាស់ គ.ស. ១១២៥ ក្នុង​រជ្ជកាលវ្រះបាទសូយ៌្យវម៌្មទី២ ហើយ​ព្រះ​អង្គ​បាន​រៀប​អភិសេកពី​កេ្មង​បន្តិចជាមួយ​ក្សត្រី​ជយរាជទេវីដែល​ព្រះ​នាង​មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​ទៅ​លើ​ព្រះ​អង្គ​ក្នុង​ការ​គ្រប់​គ្រង​ប្រទេស។ ក្រោយ​មកព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​បញ្ជា​ឲ្យ​លើក​ទ័ពទៅ​វាយ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​នៅ​តំបន់​វិជយ (បច្ចុប្បន្ន[[​ខេត្ត​ប៊ិញ​ឌិញ]] ប្រទេស[[វៀតណាម]])។ អវត្តមាន​នៃ​ព្រះ​ស្វាមី​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ ព្រះ​នាង​ជយរាជទេវី​ធ្លាក់​ព្រះ​កាយ​ទៅ​ក្នុង​អន្លង់​ទុក្ខ ដែល​សិលា​ចារឹក​នៃ[[ព្រះបរមរាជវាំង]]​ សរសេរ​ដោយ​ព្រះនាងឥន្រ្ទទេវី ត្រូវ​ជា​បង​បង្កើត​របស់​ព្រះនាង។ សិលា​ចារឹក​បាន​រៀប​រាប់​ថា ព្រះ​នាង​ស្ថិត​នៅ​អន្លង់​ជ្រោះ​ទឹក​ភែ្នក ទួញ​សោក​ដូច​នាង​សីតា​ព្រាត់​ប្រាស​ពី​ព្រះ​ស្វាមី ព្រះ​នាង​សុំ​បន់​ស្រន់​សូម​ឲ្យ​ព្រះ​ស្វាមី​វិល​វិញ មធ្យោបាយ​បំភេ្លច​ទុក្ខ​សោក​ដ៏​មហិមា​នេះ ព្រះ​នាង​បាន​បួស​ជា[[​បស្វី]]​ក្នុង​[[ព្រាហ្មណ៍សាសនា]] និង ក្រោយ​មកបួស​ក្នុង​ព្រះ[[ពុទ្ធសាសនា]]។ សិលា​ចារឹក​បាន​សរសេរ​ថា « ទទួល​ការ​សិក្សា​អប់​រំ​ពី​បង​ស្រី​បង្កើត ព្រះ​នាង​គិត​ថា ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​ជា​ទី​ស្រឡាញ់​ពេញ​ចិត្ត ព្រះ​នាង​ប្រកាន់​យក​មាគ៌‌ា​របស់​ព្រះ[[ពុទ្ធសាសនា]] ដែល​ជា​មាគ៌‌ា​ដ៏​ស្ងប់ដើម្បី​ឆ្លង​កាត់​ភ្លើង​ទុក្ខ និង​សមុទ្រ​នៃ​សេចក្តី​ឈឺ​ចាប់ »។ នៅ​ពេល​ដែល​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ គង់​នៅ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ាព្រះ​បិតា​របស់​ព្រះ​អង្គ​គឺ​វ្រះ​បាទ​[[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២]] ទ្រង់​ចូល​ទិវង្គត ហើយ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ដែល​ស្នង​រាជ្យ​បន្ត​ ព្រះ​នាមយឝោវម៌្មទី២ ដែល​គេ​មិន​ស្គាល់​ពី​ជីវប្រវត្តិ។ ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​អង្គ​នេះ មាន​ព្រឹតិការណ៍​សោក​សៅ​មួយ ដែល​មាន​ចារ​នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក និង​រូប​ចំលាក់​នៅ​[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]។ សិលា​ចារឹក និង​រូប​ចំលាក់​ប្រាសាទ​នេះបាន​ឲ្យ​ដឹង​ថាវ្រះបាទយឝោវម៌្មទី២ ត្រូវ​រាហុ​វាយ​លុក​ដូច​ពេល​មុន សូរ្យគ្រាស ឬ​ចន្រ្ទគ្រាស តែ​បាន យុវក្សត្រ​មួយ​អង្គ ជួយ​សង្រ្គោះ ទំនង​ជា​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ណា​មួយ​របស់​អនាគតវ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧។ សិលា​ចារឹក​សរសេរ​ថា « នៅ​ពេល​ដែល​ភារតរាហុ​បះ​បោរ​ប្រឆាំង​នឹង​វ្រះ​បាទ​យឝោវម៌្ម ដើម្បី​វាយ​លុក ដណើ្តម​ព្រះ​រាជវាំង កង​ទ័ព​ការ​ពារ​ទី​ក្រុង​ បាន​បាក់​ទ័ព​រត់​អស់... ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ចូល​ប្រយុទ្ធ។ ទាហាន​ពីរ​នាក់ បាន​ចូល​រួម​ប្រយុទ្ធ​ជាមួយ​ព្រះ​អង្គ ហើយ​បាន​ទទួល​ជ័យ​ជំនះ​លើ​ភរតរាហុ »។ ប៉ុនែ្ត វ្រះបាទយឝោវម៌្មទី២ បាន​ត្រូវ​មន្រ្តី​ជាន់​ខ្ពស់​ម្នាក់​ដណ្តើម​រាជ្យ​ ដោយ​យក​នាម​ថា ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម នៅ គ.ស. ១១៦៥។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ជយវធ៌ន ក៏​ប្រញាប់​ប្រញាល់​យាង​ត្រឡប់​មក​ពី​ចាម្ប៉ាដើម្បី​ជួយសង្គ្រោះ​វ្រះបាទយឝោវម៌្មទី២។ សិលា​ចារឹក​បាន​បន្ត​ទៀត​ថា « ប៉ុនែ្ត វ្រះ​បាទ​យឝោវម៌្មទី២ ត្រូវ​អ្នក​ជ្រែក​រាជ្យ​ធ្វើ​គុត ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ជយវធ៌ន ក៏​គង់​នៅ​កម្វុជទេឝ ដើម្បី​រង់​ចាំ ពេល​វេលា​ល្អ​នឹង​ស្រោច​ស្រង់​ស្ថានការណ៍ ដែល​ពោរ​ពេញ​ទៅ​ដោយ​អំពើ​ឧក្រិដ្ឋ ។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ក្សត្រី ដែល​​កៀ្រម​ក្រំ​ដោយ​ទុក្ខ ពីព្រោះ​ព្រះ​ស្វាមី​អវត្តមាន ក៏​រលាយ​ពី​សេចក្តី​ទុក្ខ​ព្រួយ​វិញ ដោយ​ព្រះ​នាង​ចង់​ឃើញ​ព្រះ​អង្គ​រំដោះ​ប្រទេស​ពី​មហាសមុទ្រ​ទុក្ខ​ដែល​បាន​លិច​លង់ »។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ជយវធ៌ន ដែល​បាន​យាង​ត្រឡប់​មក​ដល់​ប្រទេស​យឺត​ពេល និង​បាន​ឃើញ​អ្នក​ជ្រែក​រាជ្យ​នៅ​លើ​រាជបល្លង្ក ព្រះ​អង្គ​ក៏​មិន​ទ្រង់​យាង​ត្រឡប់​ទៅ​ចាម្ប៉ា​វិញ​ឡើយ និង​ដោយ​សារ​មាន​ការ​ជួយ​ទស្សនៈ​ពី​មហេសី​ផង ព្រះ​អង្គ​ក៏​គង់​នៅ​[[កម្ពុជា]] « រង់​ចាំ​ពេល​វេលា​ល្អ​សម​ស្រប » ។ ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​រង់​ចាំអស់​រយៈ​ពេល ១៥ ឆ្នាំ។ ក្នុង​​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​ ដែល​នៅ​ពេលកម្វុជទេឝ​មាន​ការ​ជ្រែក​រាជ្យ នៅ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​ក៏​មាន​ការ​ជ្រែក​រាជ្យ​ដែរ នៅ គ.ស. ១១៦៦-១១៦៧ ព្រះ​នាម[[​ជយ​ឥន្រ្ទវម៌្ម]]។ សេ្តច​អង្គ​នេះបាន​លើក​សួយ​សារ​អាករ​ទៅ ថ្វាយ​សេ្តច​[[អណ្ណាម]] ព្រះ​នាម[[លី អាញ់តុង|លី-អាញ់តុង]] នៅ គ.ស. ១១៧០ ដើម្បី​ឲ្យ​ប្រទេស​នេះ​ស្ថិត​នៅ​[[អព្យាក្រឹត]]។ ក្នុង​​ពេល​​នេះ ព្រំ​ដែន​ខាង​ជើង​នៃ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ភាព​ស្ងប់​ស្ងៀម ហើយ​សេ្តច​ជ្រែក​រាជ្យ​ចាម ក៏​លើក​ទ័ព​វាយ​លុក​កម្វុជទេឝ។ សិលា​ចារឹក​វិមាន​អាកាស​សរសេរ​ទៀត​ថា « វ្រះ​បាទ​ជយ​ឥន្រ្ទវម៌្ម (សេ្តច​ចាម) ឥត​កោត​ខ្លាច​ដូច​ក្រុង​រាពណ៍ នៅ​លើ​រថកាន់​អាវុធ​វាយ​ប្រយុទ្ធ​កម្វុជទេឝ »។ ប៉ុនែ្ត ការ​វាយ​លុក​នេះ​ពុំ​បាន​ទទួល​ជោគ​ជ័យ​ទេ។ សេ្តច​ចាម​នាម​​ជយ​ឥន្រ្ទវម៌្ម បាន​ដូរ​[[យុទ្ធវិធី]]​ពី​វាយ​តាម​ជើង​គោក ទៅ​វាយ​តាម​ជើង​ទឹក​វិញ។ នៅ គ.ស. ១១៧៧ សេ្តច​ចាម​អង្គ​នេះបាន​លើក​ទ័ព​ជើង​ទឹក​ចូល​វាយ​ខែ្មរ ដោយ​មាន​ចិន​លិច​សំពៅ​ម្នាក់ ជួយ​នាំ​ផ្លូវ។ ទ័ព​នោះ​បាន​ចូល​តាម​[[ទនេ្លមេគង្គ]] ហើយ​ឡើង​រហូត​ដល់​[[បឹងទនេ្លសាប]]។ ក្រុង​អង្គរ​ត្រូវ​ធ្លាក់​ក្នុង​កណ្តាប់​ដៃ​[[ចាម]] ហើយ​[[សេ្តច​ជ្រែក​រាជ្យ​]]ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម ក៏​ត្រូវ​ធ្វើ​គត់​ក្នុង[[​សមរភូមិ]]។ កង​ទ័ព​ចាម​ក៏​ចូល​កាន់​កាប់​ទី​ក្រុង ហើយ​បំផ្លិច​បំផ្លាញ និង​ប្រមូល​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​យ៉ាង​សន្ធឹក​សន្ធាប់​អស់​ពី​ទី​ក្រុង។ ព្រះ​រាជបល្ល័ង្ក​ត្រូវ​នៅ​ទំនេរ គ្មាន​ព្រះ​មហាក្សត្រ​សោយ​រាជ្យ។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ជយវធ៌ន ឈេ្វង​យល់​ថា ពេល​វេលា​ល្អ​បាន​មក​ដល់​ហើយ។ ប៉ុនែ្ត មុន​នឹង​ប្រកាស​ជា​សេ្តច​សោយ​រាជ្យ ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​រំដោះ​ប្រទេស​ចេញ​ពី​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​បរទេស។ ព្រះ​អង្គ​ក៏​បាន​លើក​ទ័ព​ដេញ​កម្ចាត់​ពួក​ចាម​តាម​ជើង​ទឹក ដូច​ដែល​មាន​រូប​ចំលាក់​នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​[[ប្រាសាទបាយ័ន]] និង​[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] ហើយ​បាន​រំដោះ​ប្រទេស​ទាំង​មូល។ បួន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​ការ​ឈ្លាន​ពាន​របស់​ចាម​នៅ​ គ.ស. ១១៧៧ នៅ គ.ស. ១១៨១ កម្វុជទេឝ​បាន​សុខ​សន្តិភាព ហើយ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ជយវធ៌ន ក៏​ប្រកាស​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ។ នៅ​ក្នុង​ពេល​ជាមួយ​នោះ ព្រះ​អង្គ​បានក​សាង​រាជធានី​ឡើង​វិញ។ « ទី​ក្រុង​យឝោធបុរ ដូច​ជា​ស្រី​ក្រមុំ​ម្នាក់​ក្នុង​ត្រកូល​ខ្ពង់​ខ្ពស់ បាន​ផ្សំ​ផ្គុំ​ជាមួយគូ​ដណ្តឹង​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​តណ្ហា ដែល​ពុះ​កញ្ជ្រោល​លំអទៅ​ដោយ​រាជវាំង​អំពី​ត្បូង​មាន​តំលៃ និង​គ្រប​ដណ្តប់​ទៅ ដោយ​កំពែង។ គូ​ស្វាមី​ភរិយា​នេះ បាន​ធ្វើ​ពិធី​អាពាហ៍ពិពាហ៍​ដោយ​ព្រះ​រាជា​ ដើម្បី​បង្កើត​សុភមង្គល​នៃ​សត្វ​លោក​ ក្រោម​ជ័យ​ជំនះ​ដ៏​ធំ​ធេង ដែល​ព្រះ​អង្គ​ដណ្តើម​យក​បាន » ។ សិលា​ចារឹក​មួយ​នៅ​ជ្រុង​កំពែង[[អង្គរធំ]]បាន​សរសេរ​ថា [[រាជបុរី]]​ដែល​ព្រះ​រាជា​រៀប​ពិធី​អភិសេក​នោះ គ្មាន​អ្វី​ក្រៅ​ពី​ទី​ក្រុង​អង្គរ​ធំ​ទេ ពុំ​មែន​[[ប្រាសាទ​បាខែង​]]នៅ​ចុង ស.វ. ទី ៩ ឡើយ តែ​ជា​ទី​ក្រុង​បច្ចុប្បន្ន​ ដែល​មជ្ឈមណ្ឌល​ជា​[[ប្រាសាទបាយ័ន]]។ ក្នុង​ពេល​ដែល​ចាម​ចូល​លុក​លុយ​ប្រទេស​នា​ គ.ស. ១១៧៧ តាម​អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចិន ឈ្មោះ[[ម៉ាទួនលិន|ម៉ា-ទួន​លិន]]ថាព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ជយវធ៌ន « បាន​សច្ចា​ថា នឹង​សង​សឹក​សត្រូវ​របស់​ព្រះ​អង្គហើយ​កិច្ចការ​នេះ អត់​ទ្រាំ​ដោយ​ស្ងាត់​កំបាំង​រយៈ​ពេល ១៥ ឆ្នាំ »។ ប៉ុនែ្ត មុន​នឹង​សំរេច​សេចក្តី​សច្ចា​របស់​ព្រះ​អង្គ ដើម្បី​ធ្វើ​សង្រ្គាម​នឹង​ចាម​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស ព្រះ​អង្គ​ត្រូវ​បង្រ្កាបការ​បះ​បោរ​នៅ​ផែ្នក​ខាង​ត្បូង​នៃ​ទឹក​ដី​បាត់ដំបង។ ដើម្បី​បង្រ្កាប​ការ​បះ​បោរ​នេះ ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជា ក្សត្រ​ចាម​មួយ​អង្គនាម [[វិទ្យានន្ទន៍]] ឲ្យ​លើក​ទ័ព​ទៅ​បង្រ្កាប​បាន​រាប​ទាប​ឡើង​វិញ។ គួរ​បញ្ជាក់​ថា ក្សត្រ​ចាម​នេះ​បាន​មក​រស់​នៅអង្គរ​តាំង​ពី​កេ្មង​ម៉េ្លះ សិលា​ចារឹក​ចាម​នៅ​មី​សឺន​បាន​សរសេរ​ថា « កាល​ពី​កុមារភាព​របស់​ព្រះ​អង្គ នៅ គ.ស. ១១៨២ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​វិទ្យានន្ទន៍ បាន​យាង​មក​គង់​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​កម្វុជទេឝ (គឺ​វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ បាន​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​មួយឆ្នាំ​មុន) បាន​ទត​ឃើញ​លក្ខណៈ ៣៣ យ៉ាង​របស់​[[ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់]]។ ក៏​មាន​ព្រះ​ទ័យ​ស្រឡាញ់​សព្វ​ព្រះ​រាជងហឫទ័យ ហើយ​​ព្រះ​​អង្គ​បង្រៀន​[[វិទ្យាសាស្រ្ត]] និង​ក្បួន​[[យុទ្ធសាស្រ្ត]]​ដល់​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ នៅ​ពេល​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​គង់​នៅ​កម្វុជទេឝរាជាណាចក្រ​នេះ​មាន​តំបន់​មួយ​ឈ្មោះ [[មល្យង]] ដែល​មាន​មនុស្ស​អាក្រក់​រស់​នៅ ហើយ​បាន​ងើប​បះ​បោរ​ឡើងប្រឆាំង​នឹង​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ។ ព្រះ​រាជា​បាន​ទត​ឃើញ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​នេះ​ពូកែ​ខាង​សឹក​សង្រ្គាម ក៏​បញ្ជា​ឲ្យ​ដឹក​នាំ​កង​ទ័ព​ខ្មែរ ដើម្បី​ទៅ​បង្រ្កាប​ការ​បះ​បោរ នៅ​មល្យង​នេះ​បាន​ទទួល​ជោគ​ជ័យ។ ដោយ​សារ​[[គុណ​បំណាច់]] ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​ខែ្មរ​ទ្រង់​​ព្រះ​រាជទាន​កិត្តិយស និង​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ ដែល​មាន​តំលៃខ្ពស់ៗ ដល់​ទ្រង់​វិទ្យានន្ទន៍ »។ នៅគ.ស ១១៩០ វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មហា​វៀត (នៃ​មហារាជា[[លី កៅទុន|លី​-កៅ​ទុន]]) នៅអព្យាក្រឹតដើម្បី​ឲ្យ​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​វាយ​ចាមក្នុង​ឆ្នាំ​ដដែល​ ឱកាស​ល្អ​ហុច​ឲ្យ​ដោយ​សេ្តចចាម​[[​ជយ​ឥន្រ្ទវម៌្មទី៤]] លើក​កង​ទ័ព​មក​វាយ​ខែ្មរ​ម្តង​ទៀត។ តើ​វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ ទ្រង់​លើក​ទ័ពប្រឆាំង​នឹង​ការ​វាយ​លុក​របស់​ចាម​ឬ​យ៉ាង​ណា? [[សិលា​ចារឹក​នៅ​ពោធិនគរ]] (ឯ[[​ញ៉ា​ត្រាង]]) បាន​សរសេរ​ទុក​ថា « ព្រះ​អង្គ​វាយ​យក​បាន[[​រាជធានី​]]នៃ​ប្រទេស​[[ចាម្ប៉ា]] និង​ប្រមូល​យក​[[លិង្គ​]]ទាំង​អស់ »។ ជោគ​ជ័យ​នេះ​បាន​ ដោយ​សារ​ព្រះ​អង្គ​​បញ្ជា​ទ្រង់​វិទ្យានន្ទន៍​លើក​ទ័ព​ទៅ​ទប់​ទល់។ ទ្រង់​វិទ្យានន្ទន៍​វាយ​យក បាន​ក្រុង[[​វិជយ]] ([[ប៊ិញ​ឌិញ]]) ហើយ​ចាប់​សេ្តច​ចាម[[​​ជយ​ឥន្រ្ទវម៌្មទី៤]]ជា[[​ឈ្លើយ]]មក​ថ្វាយ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧។ ព្រះ​អង្គ​បាន​លើក​ព្រះ​អនុជ​ថៃ្ល​របស់​វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ ឈ្មោះអិន (អនុជ​ព្រះ​នាងជយរាជទេវី) ឲ្យ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​នៅ​វិជយ ដោយ​មាន​ព្រះ​បរមនាម​​ថា [[សូយ៌្យជយវម៌្មទេវ]] រួច​ព្រះ​អង្គ​លើក​ទ័ព​បង្ហួស​ទៅ​វាយ​យក[[បណ្ឌុរង្គ]]ហើយ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​នៅ​ទី​នោះដោយ​មាន​ព្រះ​រាជ​បរមនាម​ថា [[វិទ្យានន្ទន៍|សូយ៌្យវម៌្មទេវ]]។ ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​បាន​ចែក​ជា​ពីរ​ផែ្នក មួយ​ផែ្នក​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​ព្រះ​រាជា​ខែ្មរ និង​មួយ​ផែ្នក​ទៀត​ដោយ​ក្សត្រ​ចាមវិទ្យានន្ទន៍។ តែ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន ពួក​ចាម​នៅ​វិជយបះ​ឡើងដោយ​បណេ្តញ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​អិនរត់​ចូល​មក​ស្រុក​ខែ្មរ​វិញ ហើយ​លើក​សេ្តច​ចាម​ព្រះ​នាម[[ស៌ុបតិ]]ឲ្យ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​ជា​ជំនួស​វិញ។ ឆ្លៀត​ឱកាស​នេះ ព្រះ​រាជា​វិទ្យានន្ទន៍​បាន​បង្រួប​បង្រួម​ប្រទេស​ចាម​ឲ្យ​មាន​ឯកភាព​ឡើង​វិញ ក្រោយ​ពី​បាន​ធ្វើ​គុត​ព្រះ​[[​ជយ​ឥន្រ្ទវម៌្មទី៥]] (ស៌ុបតិ) ហើយ​ឡើង​សោយ​រាជ្យ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​ទាំង​មូលពីគ.ស. ១១៩២ ដល់ ១២០៣។ នៅគ.ស. ១១៩៣ និង ១១៩៤ វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ ទ្រង់​បាន​សាក​ល្បង​ឲ្យ​ព្រះ​វិទ្យានន្ទន៍​ទទួល​ស្គាល់​អំណាច​ព្រះ​អង្គ​វិញតែ​ឥតប្រយោជន៍រហូត​ដល់គ.ស. ១២០៣ ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជា​សេ្តច​ចាម​មួយ​អង្គ​ទៀតព្រះ​នាម[[អុងធនបតិក្រាម]] ដែល​ត្រូវ​ជា​ឪពុក​មា​របស់​ទ្រង់​វិទ្យានន្ទន៍ឲ្យ​លើក​ទ័ព​ទៅ​វាយកំចាត់ក្មួយ​ព្រះ​អង្គ​ទាល់​តែ​បាន។ ចាប់​ពី គ.ស. ១២០៣ ដល់ ១២២០ ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​ក៏​ក្លាយ​ទៅ​ជា​អាណាខេត្ត​របស់​ខែ្មរ។ ការ​លូក​ដៃ​ច្របូក​ច្របល់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ខាង​កើត ដែល​ជា​ប្រទេស​ជិត​ខាងពុំ​បាន​ទប់​ស្កាត់​មិន​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គពង្រីក​ទឹក​ដី​ទៅ​ខាង​ជើង និង​ខាង​លិច​នៃ​កម្វុជទេឝ​ឡើយគឺ​នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នេះ​ហើយ ដែល​សិលា​ចារឹក​ជ័យផ្វុង (ជិត​ក្រុង​វាំងចន្ទន៍) បាន​បញ្ជាក់​ពី​កាលបរិចេ្ឆទ ហើយ​អ្នក​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ចិន បាន​និយាយ​ពី​អំណាច​របស់​វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ បាន​ភ្ជាប់​ទឹក​ដី​មួយ​ផែ្នក​នៃ​ទៀបកោះ​ម៉ាឡេ និង​វាត​អំណាច​រហូត​ដល់ប្រទេស[[ភូមា]]។ ម្យ៉ាង​ទៀត សិលា​ចារឹក​មួយ​នៃ​[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ទឹក​មន្ត​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់ ដោយ​ព្រាហ្មណ៍​សូយ៌្យភក្ត និង​ព្រហ្មណ៍​ឯ​ទៀត​ទាំង​អស់​ក្នុង​ព្រះ​បរម​រាជវាំង ព្រះ​រាជា​នៃ​យវនៈ និង​ព្រះ​រាជា​ពីរ​អង្គ​នៃ​ប្រទេស​ចម្ប៉ា។ ព្រាហ្មណ៍​សូយ៌្យភក្ត​ ប្រហែល​ជា​មេ​នៃ​ព្រាហ្មណ៍​ទាំង​អស់​ក្នុង [[ព្រះបរមរាជវាំង]]។ ព្រះ​រាជា​នៃ​[[យ្វន]] គឺ​ជា​អធិរាជ [[លីអាញ់តុង|លី-អាញ់​តុង]] (Lý Anh Tông) ដែល​សោយ​រាជ្យ​នៅគ.ស ១១៧៥ មាន​ព្រះ​បរមនាម​សំរាប់​រាជ្យ​ថា[[លីកាវ​​តុង]] (Lý Cao Tông) និង​សោយ​រាជ្យ​រហូត​ដល់គ.ស ១២១០។ ព្រះ​រាជា​ពីរ​អង្គ​នៃ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ាគឺ​ព្រះ​រាជា​សោយ​រាជ្យ​នៅ​ក្រុង​វិជយ (ប៊ិញ​ឌិញ) ដែល​ត្រូវ​ជា​ព្រះ​អនុជ​ថៃ្ល​នៃ​វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ និង​ព្រះ​រាជា​ដែល​សោយ​រាជ្យ​នៅ​[[បណ្ឌុរង្គ]] (ផាន​រ៉ាង) គឺ​ទ្រង់[[វិទ្យានន្ទន៍]] ដែល​ការ​ពារ​ដោយ​ព្រះ​ជយវម៌្មទី៧។ គេ​បាន​ដឹង​ថាការ​ថ្វាយ​ទឹក​មន្ត​មាន​ន័យ​ថាទទួល​ស្គាល់​ការ​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ចំណុះ​នៃ​ប្រទេស​ដែល​គេថ្វាយ​នោះ។ ទំនៀម​នេះ​នៅ​មាន​រហូត​ដល់​សព្វ​ថៃ្ង​នេះ។ នៅ​ក្នុង​រាជវាំង​ក្រុង​ភ្នំពេញ ឬ​បាងកក នៅ​ពេល​ពិធី​អភិសេក​សេ្តច​ឡើង​សោយ​រាជ្យទឹក​មន្ត​សម្រាប់ធ្វើ​ពិធី​គឺ​ជា​ទឹក​ដែល​ទទួល​បាន​ពី​ទនេ្ល​សំខាន់ៗ​ នៃ​ប្រទេស និង​ពី​ខេត្ត​ផេ្សងៗ នៃ​ព្រះ​រាជាណាចក្រ។ ការ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ចំណុះ​កម្វុជទេឝនៃ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា​ទាំង​ពីរ មិន​យូរ​អងែ្វង​ដូច​នៅ​ក្រោម​អំណាច​របស់​ជ្វា អំណាច​របស់​មហារាជ​អណ្ណាម​ឡើយ។ ក្រោយ​ពី​ព្រះ​នាង​ជយរាជទេវី​សោយ​ព្រះ​ពិរាល័យ​ទៅវ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ បាន​រៀប​រាជាភិសេក​ជាមួយ​ព្រះ​នាង​ឥន្រ្ទទេវី ដែល​ជា​ព្រះ​រៀម​បង្កើត​របស់​ព្រះ​នាង​ជយទេវី។ ក្សត្រី​អង្គ​នេះ​ជា​ស្រ្តី​សំបូរទៅ​ដោយ​ចំណេះ​វិទ្យា។ ព្រះ​នាង​បាន​ទទួល​តំណែង​ជា​សាស្រ្តាចារ្យ​ក្នុង​វត្ត​ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​មួយ ហើយ​បាន​ក​សាង​សិលា​ចារឹក​វិមាន​អាកាស ដែល​ជា​ប្រភព​យ៉ាង​សំខាន់​ទាក់​ទង​នឹង​ព្រះ​ជីវប្រវត្តិ​នៃ​វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧។ គេ​មិន​ដឹង​ច្បាស់​ថាវ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ សោយ​ទិវង្គត​ទៅ​នៅ​ឆ្នាំ​ណា​ទេ។ ព្រះ​អង្គ​ទំនង​ជា​សោយ​រាជ្យ​រហូត​ដល់គ.ស. ១២១៨។ ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រះ​មរមនាម​ថា '''មហា​បរម​សៅគត'''។ ព្រះ​នាមនេះ​ស​ឲ្យ​ឃើញ​ថា ព្រះ​អង្គ​ជា​ពុទ្ធសាសនិកជន​មួយ​រូប តែ​ទោះ​បី​យ៉ាង​ហ្នឹង​ក៏​ដោយ ក៏​ព្រះ​អង្គ​មាន​ព្រាហ្មណ៍​បុរោហិត​មួយ​រូបឈ្មោះ[[ឫឞិកេឝ]] ដែល​ជា​សក្ខីភាព​ប្រាប់​ថាសាសនា​ព្រាហ្មណ៍​នៅ​ពេល​នោះ នៅ​មាន​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំង​គួរ​សម​ដែរ។ តាម​រូប​បដិមា​វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ មាន​សាច់​មាំព្រះ​កេស​មាន​ផ្នួង​សក់​តូច។ លក្ខណៈ​នេះ​មាន​ច្បាស់​នៅ លើ​ក្បាច់​ចំលាក់​ជា​ច្រើន គេ​បាន​ឃើញ​រូប​បដិមា​ពីរ គឺ​មួយ​នៅ​[[អង្គរធំ]] និង​មួយ​ទៀត​នៅ​ប្រាសាទ​វិមាយ​ជិត[[​គោរាជ]] ([[នគររាជ]]) ដែល​ថែ​រក្សា​នៅ​[[សារមន្ទីរ]]​ក្រុង​[[បាងកក]]។ រូប​បដិមា​ទាំង​ពីរ​នេះគឺ​ជា​ព្រះ​រូបរបស់​វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧។ អំពី​កាលបរិចេ្ឆទ​នៃ​ការ​សោយ​ទិវង្គត គេ​ពុំ​បាន​ដឹង​ពិត​ប្រាកដ​ទេ។ គេ​ចោទ​ជា​សំណួរ​ថា តើ​ព្រះ​អង្គ មាន​ព្រះ​រោគ​អ្វី ដែល​​នាំ​ឲ្យ​ព្រះ​អង្គ​សោយ​ទិវង្គត? មាន​រូប​ចំលាក់ពីរ​នា​សម័យ​នោះគឺ​រូប​ចំលាក់នៅ​ហោជាង​ប្រាសាទ​តូច ដែល​គេ​ហៅ​ថាមន្ទីរ​ពេទ្យស្ថិត​នៅ​ខាង​កើត​ប្រាសាទ​តាកែវ។ លោក[[វិកទ័រ ហ្គោលូបេវ|វិកទ័រ-ហ្គោលូបេវ]] (V. Goloubew) បាន​សិក្សា​យ៉ាង​ល្អិត​ល្អន់​លើ​ក្បាច់​ចំលាក់ដើម្បី​សែ្វង​យល់​អំពី​រឿង « សេ្តចគំលង់ » ប៉ុនែ្តពុំ​មាន​រូប​បដិមា​ណា ដែល​ត្រូវ​នឹង​រឿង​នេះ​ឡើយ។ ហើយ​លោក​បាន​ផ្តល់​អត្ថបទ​របស់​លោក​វេជ្ជបណ្ឌិត[[ម៉េស៍ណារដ៍]] (Mesnard) ជា​នាយក[[​វិទ្យាស្ថាន​ប៉ាស្ទ័រ]] នៅ​ក្រុង[[​ព្រៃ​នគរ]]បាន​ប្រគល់​ឲ្យ​គាត់នៅគ.ស. ១៩៣៤ អំពី​អត្ថាធិប្បាយ​លើ​ក្បាច់​ចំលាក់​នៃ​ប្រាសាទ​បាយ័ន​ដូច​ត​ទៅ៖ * « កំភួន​ដៃ និង​ដៃ​នៃ​អ្នក​ជំងឺ ជា​វត្ថុ​បំណង​នៃ​ការ​ព្យាបាល​យ៉ាង​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់ពី​ស្រ្តី​ដែល​នៅ​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ។ កាយវិការ​នៃ​ស្រ្តី​ម្នាក់ មាន​លក្ខណៈ​ដូច​ជា​ចាប់​កាន់​ត្រចៀក​ខាង​ស្តាំបើក​ឲ្យ​ធំ ដើម្បី​ឲ្យ​គេ​ចាប់​អារម្មណ៍​ទៅ​លើ​ចំណុច​ដែល​សំខាន់​បំផុត »។ * « អវយវៈ​ក្រោម​ ទ្រ​ដោយ​វត្ថុ​មួយ​នៅ​ក្រោម​ជង្គង់ »។ * « ស្រ្តី​ម្នាក់​លើក​ជើង​ស្តាំ​របស់​មនុស្ស​នោះ ដោយ​ដៃ​ឆេ្វង និង​ដៃ​ស្តាំ​ដូច​ជា​រឹត​ច្របាច់​គក់​ជើង​ឆេ្វង »។ * « កាយវិការ​នៃ​ស្រ្តី​ទាំង​នេះ ដូច​ជា​ចង្អុល​បង្ហាញ​ថា មនុស្ស​នោះ​មាន​ជំងឺ​នៅ​ចុង​អវយវៈ គឺ​ជំងឺ​[[ឃ្លង់]]?» ការ​កត់​ចំណាំ​សំខាន់​មួយ​ទៀត​នៅ​ជិត​ខ្លួន នៃ​មនុស្ស​នោះ​ មាន​ថូ​មួយ ដែល​ដាក់​ផែ្ល​ឈើ​រាង​មូល​ពេញ។ ផែ្ល​ឈើ​នេះ​ប្រហែល​ជា​ផែ្ល​ក្របៅ (Chaulmoogra) ។ ដើម[[​ក្របៅ]] (Hydnocarpus anthelmintica) ជា​ដើម​ឈើ ដែល​ដុះ​ពាស​ពេញ​ព្រៃ <ref>ដក​ស្រង់​ចេញ​ពី​កាសែត​កោះ​សន្តិភាព</ref>។ ==សន្តតិវង្ស== តាមរយៈសិលាចារឹកដដែល យើងបានដឹងថាកាលបិតាព្រះអង្គព្រះ[[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២]]នៅសោយរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ព្រះជយវម៌្មទី៧បានទទួលតំណែងជា[[មេទ័ពធំ]]កំពូលដឹកនាំកងពលសេនាខ្មែរទៅធ្វើសង្គ្រាមតទល់នឹងនគរ[[ចាម្ប៉ា]] កាលនោះព្រះអង្គព្រះជន្មបាន ២៥ វស្សា បើតាមសិលាចារឹកយើងអាចសន្និដា្ឋនបានថាកាលនោះព្រះអង្គមានព្រះមហេសីរួចសេ្រចទៅហើយព្រះនាមរបស់ព្រះនាងគឺ[[ជយរាជទេវី]]។ រួមជាមួយនឹងព្រះនាងប្រហែលជាក្នុងគ.ស ១១៤៥ ព្រះអង្គបាន មានព្រះរាជ្សបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាម[[ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ]]។ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ព្រះអង្គត្រូវបែកព្រាត់បា្រស់ពីមហេសី បុត្រ ដោយក្តីវិយោគអួលណែនចុកចាប់រៀងរាល់ថ្ងៃពុំដែលមានល្ហែល្ហើយឡើយ។ ទុក្ខសោកសង្រេងឈឺខ្លោចផ្សារីងរៃដោយការព្រាត់ប្រាស់នេះត្រូវបានព្រះនាង[[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]]ជាបងស្រីបង្កើតរបស់មហេសីព្រះអង្គសរសេរចារវេញចងជា[[ភួង]][[កំណាព្យ]]លើផ្ទាំងសិលា[[ប្រាសាទវិមានអាកាស]]។ ព្រះនាង​ឥន្រ្ទទេវីបានរៀបរាប់អធិប្បាយថា: ព្រះមហេសីវ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ព្រះនាងជយរាជទេវីប្រៀបបានទៅព្រះនាង[[សីតា]]ដែលកំពុងតែព្រាត់ពីស្វាមីគឺ[[ព្រះរាម]]។ ព្រះរាមគឺវ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ឯស្តេចចាមប្រៀបបានទៅនឹងក្រុង[[រាពណ៍]]។ នៅពេលដែលព្រះស្វាមីយាងទៅធ្វើសង្រ្គាមនឹងខ្មាំងព្រះនាងជយរាជទេវីបានចូលកាន់សីលកាន់ត្រណមគោរពតាមក្បួនខ្នាតប្រពៃណីមិន ឮហ៊ានធ្វេសប្រហែសសោះឡើយ។ ព្រះនាងតែងខិតខំសិក្សាស្វាធ្យាយធម៌បួងសួងបន់ស្រន់សុំអោយព្រះស្វាមីបានជួបតែសេចក្តីសុខនិងជ័យ​ជំនះឈ្នះលើសត្រូវ ព្រះនាងមានរូបរាងកាយស្គាំងស្គមហើយមិនយកចិត្តទុកដាក់នឹងសុខទុក្ខរបស់ព្រះនាងឡើយ។ កាលណាបើនឹកឃើញទៅដល់ព្រះស្វាមីម្តងៗព្រះនាងតែងតែឈឺចុកចាប់ពើតក្នុងទ្រូង។ តែការឈឺចុកចាប់នេះបានធ្វើអោយព្រះនាងសប្បាយរំសាយទុក្ខទៅវិញ។ ព្រះនាងជយរាជទេវីនៅស្មោះត្រង់រងចាំការវិលត្រឡប់របស់ព្រះជយវម៌្មជានិច្ច។ បើ​តាម​ការ​សិក្សា​ស្រាវ​ជា្រវ​របស់​លោកហ៊្សក-សឺដេស​ វ្រះ​បាទ​ជយ​វម៌្ម​ទី​៧ ​ប្រ​ហែល​ជា​ប្រ​សូត​យ៉ាង​យូរ​ណាស់​ក្នុង ​គ.ស ​១១២៥។​ ព្រះ​មា​តា​ព្រះ​អង្គ​ព្រះ​នាម​[[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]]​។ ព្រះ​បិ​តា​ព្រះ​អង្គ​ ព្រះ​នាម​ធរ​ណី​ន្រ្ទវ​ម៌្ម​ទី២​ ដែល​សោយ​រាជ្យ​បន្ទាប់​ពី​វ្រះ​បាទ[[សូយ៌្យវម៌្មទី២]]​។ ព្រះ​អង្គ​ត្រូ​វ​ជា​នត្តាមាតុច្ឆា​របស់​វ្រះ​​បា​ទ​ជយ​វម៌្មទី៦ ​​និង​​ត្រូវ​ជា​ក្មួយ​វ្រះ​បាទ​សូយ៌្យវម៌្ម​ទី២​។ ដូ​ច្នេះយើង​ឃើញ​ថា​តាម​រយៈម្តាយ​ព្រះ​អង្គ​ជាប់​ចុះ​មក​ពី​ព្រះ​រាជ​វង្ស​ព្រះ​មហា​ក្ស​ត្រ​ខ្មែ​រ​ជំនាន់​មុន​​មហាន​គរ ​(មុនអង្គរ​ឬក្នុង​សម័យ​[[នគរភ្វូណាន]] [[ចេនឡា|កម្វុជ]])។ ហើយ​តាម​ខ្សែស្រ​ឡាយ​ព្រះ​រាជ​វង្ស​​ឪពុក​ព្រះ​អង្គ​ចុះ​មក​ពី​ ​ព្រះ​សន្ត​តិ​វង្ស​[[មហិ​ធរ​បុ​រ]]​។ ខាង​វិស័យ​សាសនា​វិញ ដូចជា ព្រះ​បិតា និង​ព្រះ​មាតា​ព្រះអង្គ​ដែរ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ និង​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​[[ជយរាជទេវី]] ដែល​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ ព្រម​ទាំង​ព្រះរាជ​អគ្គមហេសី​ឥន្ទ្រទេវី ដែល​ជា​ព្រះរៀម​របស់​ព្រះ​នាង​ជយរាជទេវី ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​រៀប​អភិសេក​ខាង​ក្រោយ ហើយ​ជា​ព្រះ​ក្សត្រី​ប្រកប​ដោយ​ចំណេះ​វិជ្ជា​យ៉ាង​ជ្រៅជ្រះ សុទ្ធតែ​ជា​ពុទ្ធសាសនិកជន​យ៉ាង​ប្ដូរ​ផ្តាច់។ ព្រះអង្គ​គោរព​ពុទ្ធសាសនា​មហាយាន ពិសេស​គឺ​គោរព​បូជា​ព្រះ​ពោធិសត្វអវលោកេឝ្វរ ឬ​លោកេស្វរៈ។ ពិត​មែន​តែ​ព្រះអង្គ​កាន់​ពុទ្ធសាសនា ប៉ុន្តែ​ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​ជួយ​ផ្គត់ផ្គង់​ថែ​រក្សា​ការពារ​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា អោយ​បាន​រីក​ចំរើនផង​ដែរ។ ប្រាសាទ​ភ្នំ​ទាំង​ឡាយ​ដែល​ក្នុង​រាជ្យ​មុនៗ តំកល់​លិង្គ​ទេវរាជ ហើយ​មក​ដល់​អង្គរវត្ត​នៃ​វ្រះបាទ​សូយ៌្យវម៌្មទី២ តំកល់​ព្រះ​បដិមា​ព្រះវិស្ណុ ប្រាសាទ​បាយ័ន ដែល​ជា​ស្នូល​នៃ​អង្គរ​ទី​៣ ត្រូវ​បាន​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ តំកល់​ព្រះ​បដិមា[[​ពុទ្ធរាជ]]​មួយ​អង្គ​យ៉ាង​ធំ​សំបើម មាន​កំពស់​ជិត ៤​ មាត្រ ឯកសារ​ខ្លះ​ថា​ដល់​ទៅ ៩​ មាត្រ។ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ ទ្រង់​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ប្រកប​ដោយ​ធម៌​ ទសពិធ និង​មាន​ព្រហ្ម​វិហារ​ធម៌​សន្តោស​ប្រោស​ប្រណី​ដល់​អស់​សព្វ​សត្វ ដូច​សិលា​ចារឹកមន្ទីរពេទ្យ​របស់​ព្រះអង្គ​បាន​ចែង​ថា៖ «ជំងឺ​របស់​ប្រជារាស្ត្រ ធ្វើ​អោយ​ព្រះអង្គ​ឈឺ​ចាប់​ជាង​ជំងឺ​ផ្ទាល់​របស់​ព្រះអង្គ​ទៅ​ទៀត ព្រោះ​ថា គឺ​សេចក្តី​ឈឺ​ចាប់​សាធារណៈ​នេះ​ហើយ ជា​សេចក្តី​ឈឺ​ចាប់​របស់​ព្រះរាជា ពុំ​មែន​សេចក្តី​ឈឺ​ចាប់​ផ្ទាល់​ទេ ដែល​ធ្វើ​អោយ​ព្រះអង្គ​ឈឺ​ចាប់​នោះ»។ ===ពង្សាវលី=== *ព្រះអយ្យកា ព្រះនាម មហិធរាទិត្យ និង ព្រះអយ្យកោត្រូវជាបុត្រនៃព្រះបាទ[[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១]] និងមហេសីមួយអង្គទៀតដែលមិនមែនជាបុត្រីនៃព្រះបាទ[[ហិរណ្យវម៌្ម (មហិធរបុរ)|ហិរណ្យវម៌្ម]]។ ព្រះអយ្យកាខាងមាតា ព្រះនាម [[ហឝវម៌្មទី៣]] **ព្រះបិតាព្រះនាម[[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២]] និង ព្រះមាតា ព្រះនាម [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] ***ព្រះបិតុលាអយ្យកាបិតុលា [[សូយ៌្យវម៌្មទី២]] ****ព្រះមហេសី [[ជយរាជទេវី]], ព្រះមហេសី [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] ****ព្រះរាជបុត្រ [[ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ]] [[គមលិន្ត]] [[វីរកុមារ]] [[ឥន្ទ្រវម៌្មទី២]] [[សូយ៌កុមារ]] និង មួយអង្គទៀតមិនស្គាល់ ****ព្រះរាជធិតា [[ព្រះនាងសិង្ខរមហាទេវី|ព្រះនាងសិង្ខរទេវី]] (ជាព្រះអគ្គមហេសីរបស់[[ឃុនផាមឿង]]) ==ជីវិតតស៊ូព្យាយាមរង់ចាំ== វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ដ៏​មាន​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​បំផុត​ក្នុង​ព្រះរាជ​ពង្សាវតារ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ជយវធ៌នប្រហែលជាចំណាយពេលអស់ជាច្រើនឆ្នាំគង់នៅឆ្ងាយពីរាជធានីខ្មែរ។ នៅគ.ស ១១៦០ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ កំពុងតែធ្វើចំបាំងប្រយុទ្ធជាមួយកងទ័ពនគរ[[ចាម្ប៉ា]]នៅមុខទីក្រុងវិជយ គា្រនោះព្រះអង្គបានទទួលដំណឹងថាព្រះបិតាព្រះអង្គចូលទិវង្គតហើយវ្រះបាទ[[យឝោវម៌្មទី២]]បានឡើងសោយរាជ្យជំនួសនៅចំពោះមុខស្ថានការណ៍ផ្លាស់ប្តូរនេះ ព្រះអង្គពុំបានផ្លាស់ប្តូរចិត្តគំនិតអ្វីទាំងអស់ព្រះអង្គនៅតែបន្តធ្វើសង្រ្គាមវាយប្រហារនគរចាមហើយគោរពស្មោះស្ម័គ្របំរើព្រះមហាក្សត្រថ្មីដោយគ្មានវៀចវេរឡើយ នៅពេលដែលព្រះអង្គទទួលដំណឹងដឹងថានៅព្រះរាជធានីមានមន្រ្តីក្បត់ចង់ធ្វើឃាតព្រះមហាក្សត្រព្រះអង្គបានធ្វើដំណើរយាងចូលមកនគរវិញដើម្បីជួយការពារជ្រោមជ្រែងព្រះរាជាតែព្រះអង្គមកដល់យឺតពេលហើយ សោកនាដកម្មក៏បានកន្លងហួសផុតរួចស្រេចបាត់ទៅហើយវ្រះបាទយឝោវម៌្មទី២ ត្រូវគេធ្វើឃាតហើយព្រះរាជបុត្រព្រះអង្គព្រះ[[ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ]]ក៏ប្រហែលជាអស់សង្ខារក្នុងសម័យជាមួយគ្នាដែរក្នុងគ.ស ១១៦៥ បើតាមសិលាចារឹក[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] ព្រះអង្គបានសំងំរស់នៅតំបន់[[ប្រាសាទព្រះខ័ន​]]ក្នុង[[ខេត្តកំពង់ស្វាយ]]យកពេលស្មឹងស្មាធត្រិះរិះស្រាវជា្រវសិក្សាពិចារណារកផ្លូវចំរើន រង់ចាំឱកាសល្អដើម្បីដាក់ខ្លួនចូលបំរើជាតិ។ នៅ​ក្នុង​គ.ស​ ១១៧៧​ ស្តេច​ចាម​នាម​ [[ជយឥន្ទ្រ​វម៌្ម​ទី៤]] បាន​ឆ្លៀត​ឱកាស​លើក​ទ័ព​ឡើង​តាម​ទន្លេមេគង្គរួច​ឡើង​តាម​ទន្លេសាប​​ដោយ​មាន​ពួក​ឈ្មួញ​សំពៅ​ចិន​ជា​អ្នក​នាំ​ផ្លូវ​ផង​ហើយ​ក៏​វាយ​យក​ក្រុង​អង្គរ​បាន​ដោយ​ជោគជ័យ ហើ​យ​មន្ត្រី​ក្បត់​ក៏​ត្រូវ​បាន​សំលាប់ចោ​ល​នា​ពេល​នោះ​ទៅ ។ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ព្រះអង្គរង់ចាំអស់រយៈពេល ១៧ ឆ្នាំ ពីគ.ស ១១៦០ ដល់ ១១៧៧ ទើបឱកាសល្អបានមកដល់។ នៅឆ្នាំ ១១៧៨ ពួកចាមបានផ្ដើមវាយឆ្មក់ទៅលើរាជធានីខ្មែរដោយការចេញទ័ពជើងទឹកឡើងទៅតាមទន្លេ[[មេគង្គ]] ឆ្លងកាត់បឹង[[ទន្លេសាប]] និងក្រោយមកឡើងតាមស្ទឹងសៀមរាប ដៃនៃបឹងទន្លេសាប។ ពួកឈ្លានពានបានលួចប្លន់រាជធានី[[យឝោធរបុរ]]ខ្មែរ និងប្រល័យព្រះជន្មស្ដេចខ្មែរ ដូចគ្នា ក៏មានការនាំពួកអ្នករបាំអប្សារាទៅដែរ។ ព្រឹត្តិការណ៍នគរចាម្ប៉ាវាយប្រហារលុកលុយ[[ចក្រភពខ្មែរ|កម្វុជទេឝ]] និងការអស់ព្រះជន្មរបស់ព្រះមហា[[ក្សត្រជ្រែករាជ្យ]]បានរុញច្រានជំរុញអោយព្រះអង្គចេញមុខបង្កបង្កើតចលនាតស៊ូរំដោះជាតិ។ ព្រះអង្គដឹកនាំការតស៊ូប្រឆាំងនឹងអាណានិគម[[ចាម្ប៉ា]]អស់រយៈពេល ៤ ឆ្នាំទើបបានទទួលលទ្ធផលល្អនៅ គ.ស ១១៨១ ដែលព្រះអង្គបានរំដោះជាតិមាតុភូមិពីកណ្តាប់ដៃចាម ព្រះអង្គបានប្រកាសជាព្រះមហាក្សត្រនគរកម្វុជទេឝ ហើយទទួលព្រះរាជាភិសេកក្នងឆ្នាំដដែល។ កាលនោះតាមការប៉ាន់ស្មានវ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ បានព្រះជន្មប្រហែលជាជាង ៥០ វស្សាចំណែកខាងព្រះអគ្គមហេសីជយរាជទេវីវិញដើម្បីជាការអបអរ អរគុណដល់គុណបុណ្យបារមីព្រះរតនៈត្រៃ ដែលបានជួយព្រះនាងតាមការបន់ស្រន់បួងសួងព្រះរាជទេពីបានធ្វើបុណ្យចែកទានអំណោយគ្រប់បែបយ៉ាងដល់[[វត្តអារាម]] និងប្រជានុរាស្រ្ត។ ក្រោយដែលព្រះអគ្គមហេសី[[ជយរាជទេវី]]ចូលទិវង្គត ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីជាបងត្រូវបានវ្រះបាទជយវម៌្មទី៧បានអភិសេកតែងតាំងជាព្រះ[[អគ្គមហេសី]]។ ព្រះនាងជាស្រ្តីម្នាក់ដែលមានវិជ្ជាខ្ពង់ខ្ពស់មានបា្រជ្ញាភ្លឺថ្លាមោះមុតឈ្លាសវៃពូកែល្បីល្បាញខាងវិជ្ជា[[អក្សរសាស្រ្ត]]មានធម៌មេត្តាសន្តោស ហើយគោរពបូជាព្រះ[[ពុទ្ធសាសនា]]។ ព្រះនាងជយរាជទេវី និងព្រះនាងឥន្រ្ទទេវី ដែលជាមហេសីរបស់វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ សុទ្ធតែធ្លាប់ ជួយផ្តល់យោបល់តូចធំដល់ព្រះស្វាមីតាមព្រះពុទ្ធឱវាទវ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរព្រះអង្គគោរពបូជា និងមានជំនឿទៅលើព្រះពុទ្ធសាសនាផ្នែកមហាយានព្រះរាជបុត្រព្រះអង្គជាច្រើនសុទ្ធតែមានជំនឿ និងធ្វើសក្ការៈបូជាថ្វាយចំពោះព្រះ[[ពុទ្ធសាសនា]]។ បុត្រព្រះអង្គព្រះនាម[[គមលិន្ត]]បានបួសជាសង្ឃហើយទៅបន្តការសិក្សានៅកោះ[[ឝ្រីលង្កា]]។ បុត្រមួយអង្គទៀតគឺព្រះ[[វីរកុមារ]]​ដែលបាននិពន្ធចារអត្ថបទមួយយ៉ាងល្អវែកញែកអធិប្បាយពីព្រះពុទ្ធនៅលើផ្ទាំងថ្មនៅ[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។ ដើមរជ្ជកាលទ្រង់ ទ្រង់ប្រហែលជាបានវាយរុញច្រានការវាយលុករបស់ចាមផ្សេងមួយទៀត និង បានបង្ក្រាបការបះបោររបស់នគរចំណុះ[[មល្យង]] ([[បាត់ដំបង]])។ ព្រះអង្គត្រូវបានជួយយ៉ាងច្រើនដោយជំនាញយោធានៃអ្នកជ្រកកោនជាមួយព្រះអង្គ គឺព្រះអង្គ​បាន​បញ្ជា​អោយ​យុវ​ក្សត្រ​ចាម ព្រះអង្គម្ចាស់ឝ្រី[[វិទ្យានន្ទន៍]]ដែល​បាន​មក​រស់នៅ​ប្រទេស​ខ្មែរ​តាំង​ពី​ក្មេង ដែលទ្រង់ក៏បានដើរតួជាផ្នែកមួយនៅក្នុងការបំផ្លិចបំផ្លាញ និងសញ្ជ័យ[[ចាម្ប៉ា]]ជាបន្តបន្ទាប់មក (១១៩០-១១៩១)។ ឯ​នគរ​ចាម្ប៉ាវិញ ស្ដេច​ចាម[[ជយឥន្ទ្រវម៌្មទី៤]]បាន​លើក​ទ័ព​មក​ឈ្លាន​ពាន​ប្រទេស​កម្ពុជាសាជាថ្មី។ ព្រះអង្គ​ក៏​បាន​បញ្ជូន​កងទ័ព​វាយ​បង្ក្រាប​រហូត​ដល់​ទី​បំផុត រឹប​យក​នគរ​ចាម្ប៉ា ដាក់​ជា​អាណា​ខេត្ត​របស់​ប្រទេស​ខ្មែរ​បានតាំង​ពី​ឆ្នាំ ​១២០៣ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ ​១២២៦ នៃ​[[គ្រិស្ដសករាជ]]។ ជយវម៌្មបានពង្រីកការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្នុងដងទន្លេមេគង្គឆ្ពោះទៅខាងជើង[[វាំងចន្ទន៍]] និង ទៅដល់ខាងត្បូងចុះមកដល់[[បួរដីក្រៈ]]។ ឆ្នាំ​១២០៧ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ បាន​បញ្ជា​អោយ​ក្សត្រ​ចាមមួយ​អង្គ​ព្រះនាម [[​អង្សរាជ]] អោយ​លើក​ទ័ព​ចម្រុះ​ខ្មែរ [[ភូមា]] [[សៀម]] ទៅ​វាយ​ប្រទេស[[​យួន]][[មហា​វៀត]]។ ដើម​សតវត្សរ៍​ទី​១៣ នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ ប្រទេស​ខ្មែរ​មាន​វិសាលភាព​ធំ​ទូលាយ​ណាស់ គឺ​ខ្មែរ​អាច​គ្រប់គ្រង​លើ​ទឹក​ដី​ប្រទេស​ខ្មែរ​សព្វថ្ងៃ រាប់​ទាំង​ដែនដី​[[កម្ពុជា​ក្រោម]]​ផង ប្រទេស​ចាម្ប៉ា ទាំង​មូល​ផង ទឹកដី​ប្រទេស​លាវ និង​ប្រទេស​ថៃ សព្វថ្ងៃ​ផង រួម​ទាំង​មួយ​ភាគ​នៃ​ជ្រោយ[[​ម៉ាឡេ]] រហូត​ដល់​ជ្រោយ​[[កោះក្រៈ]] ហើយ​និង​ប្រទេស[[​ភូមា]] រហូត​ដល់​ទន្លេ​សាល្វីន។ ==សង្គមកិច្ច និង បូជនីយដ្ឋាននានា == [[Image:Cambodian - Eight-armed Avalokiteshvara - Walters 542726.jpg|left|thumb|រួបចំលងសំរឹទ្ធក្នុងចំណោមបដិមាថ្មទាំងម្ភៃបីរបស់ វ្រះបាទជយវម៌្មទី៧ ដែលបានបញ្ជូនទៅប៉ែកផ្សេងនៃនគររបស់ទ្រង់នៅឆ្នាំ ១១៩១។<ref>{{cite web |publisher= [[សារៈមន្ទីរសិល្បៈវ៉លថឺរ្ស៍|The Walters Art Museum]] |url= http://art.thewalters.org/detail/9412 |title= Eight-armed Avalokiteshvara}}</ref> សារៈមន្ទីរសិល្បៈវ៉លថឺរស៍]] ស្នាព្រះហស្ថ និង​ការ​កសាង​របស់វ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧ ​មាន​វត្តមាន​នៅ​តាម​ខេត្ត​ខណ្ឌ​ នានា​ពាសពេញ​ទឹក​ដី​ខ្មែរ។ គឺ​ជា​សក្ខីភាព​ដែល​បញ្ជាក់​អំពី​ទំហំ​ទឹកដី​ពិត​ប្រាកដ​របស់​[[កម្វុជទេឝ]]។ ជាងប៉ុន្មាន ៣០ ឆ្នាំនៃរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ ជយវម៌្មបានចេញដំណើរនូវកម្មវិធីកសាងជាតិទាំងពីរយ៉ាងដែលរួមមានទាំងសង្គមកិច្ច និងបូជនីយដ្ឋាន។ ជាពុទ្ធសាសនិក[[មហាយាន]] ក្ដីប្រាថ្នាស្ដែងឡើងរបស់ព្រះអង្គគឺសំរួលទុក្ខវេទនារបស់ប្រជារាស្ត្រព្រះអង្គ។ សិលាចារឹកមួយប្រាប់យើងថា «ព្រះអង្គ​ឈឺ​ចុកចាប់​ខ្លាំង​ណាស់​ដោយសារ​ទុក្ខ​ព្រួយ​របស់​ប្រជានុរាស្ត្រខ្លាំង​ហើយ​ធ្ងន់​ជាង​ការ​ឈឺ​ចាប់​របស់​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់។ គឺ​ទុក្ខព្រួយ​របស់​ប្រជារាស្ត្រ​ដែល​នាំ​មក​នូវ​ក្ដី​ឈឺ​ចុកចាប់​ដល់​ព្រះមហាក្សត្រ»។ ការថ្លែងដូចនេះត្រូវបានសឱ្យឃើញនូវការពិតជាក់ស្ដែងដែលមិនអាចប្រកែកបានចំពោះបូជនីយដ្ឋានជាច្រើនបានកសាងឡើងដែលតំរូវឱ្យមានកំលាំងពលករជាច្រើនពាន់នាក់ ហើយនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ជយវម៌្មត្រូវបានគេកត់សំគាល់ដោយមជ្ឈការនៃរដ្ឋ និង ការប្រមូលផ្ដុំមនុស្សនៅក្នុងមណ្ឌលកណ្ដាលកាន់តែមានអត្រាច្រើនទៅៗជានិច្ច។ សិលាចារឹក ​ខ្មែរ​នៅ​ប្រាសាទ​តាព្រហ្ម និង​ជ័យផ្វុង​ក្នុង​ប្រទេស​លាវ​បាន​កត់​ត្រា​រៀបរាប់​អធិប្បាយ​យ៉ាង​ ក្បោះក្បាយ​អំពី​មន្ទីរពេទ្យ​ទាំង​នោះ ទាំង​ផ្នែក​ចាត់ចែង​គ្រប់គ្រង​ផ្គត់ផ្គង់​ ទាំង​ផ្នែក​ចំណាយ និង​ឈ្មោះ​ថ្នាំ​សង្កូវ។ មន្ទីរ​ពេទ្យ​នីមួយៗ​មាន​គ្រូពេទ្យ និង​បុគ្គលិក​រាជការ​រាប់​រយ​នាក់​ដែល​មាន​ភារកិច្ច​ជួយ​ថែរក្សា​ព្យាបាល​អ្នក​ជំងឺ។ ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទាំង​ ៤ ​វណ្ណៈ​មាន​សិទ្ធិ​សេរីភាព​អាច​មក​ព្យាបាល​រោគ​ ជំងឺ​នៅ​ទី​នេះ​បាន។ មន្ទីរពេទ្យ​ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី​៧ ​បាន​ស្ថិត​ស្ថេរ​គង់វង្ស​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ​ខ្លះដែរ។ មុន​សម័យ​កម្ពុជា​កើត​មាន​សង្គ្រាម​នា​ទសវត្សរ៍​១៩៧០ អ្នកស្រាជ្រាវ​បារាំង​បាន​រក​ឃើញ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧​ ចំនួន​៣៣ ក្នុង​ចំណោម​មន្ទីរពេទ្យ​ទាំង​១០២។ មន្ទីរពេទ្យ​ដែល​គេ​រក​ឃើញ​ ក្រៅ​អំពី​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​ខ្មែរ​ មាន​នៅ​ប្រទេស​[[លាវ]] ប្រទេស​[[សៀម]] និង[[​យួន]]។ គេ​សង្កេត​ឃើញ​មន្ទីរពេទ្យ​ទាំង​នោះ​មាន​ទំហំ មាន​រូបរាង​ទ្រង់ទ្រាយ និងការ​ចាត់​ចែង​រៀប​ចំ​ដូច​គ្នា។ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ តាម​ទីកន្លែង​នីមួយៗ គេ​ក៏​បាន​រៀបចំ​ឲ្យ​មាន​ព្រះពុទ្ធរូប​ទុក​ជាទី​សក្ការៈបូជា​សំរាប​អ្នក​ជំងឺ​ដែរ។ [[ធម៌សាលា]] ឬ​[[សាលាសំណាក់]] ក៏​មាន​ពាសពេញ​[[ទឹក​ដី​]]ខ្មែរ​ដែរ។ វ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧​បាន​សង់​សាលា​សំណាក់​ទាំង​អស់​ ១២១ នៅ​តាម​ផ្លូវ​ឆ្ងាយ​ដែល​ចេញ​ពី​មហានគរ​ទៅ​ទីក្រុង​សំខាន់ៗ​ក្នុង​[[នគរ]]។ [[សិលាចារឹក]][[​ខ្មែរ]]​ជា​ច្រើន​បាន​បញ្ជាក់​បង្ហាញ​ជា​[[សក្ខីភាព​]]នៃ​ការ​កសាង​ [[ផ្លូវ​ថ្នល់]]​[[គមនាគមន៍​]]ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះអង្គ។ សិលាចារឹក​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន​បាន​ចារ​ឆ្លាក់​ទុក​មក​ថា៖ ពីព្រះរាជធានី ​នគរ​ធំ​ទៅ​ទីក្រុង​ចាម្ប៉ា មាន​ធម៌សាលា​ ៥៧ ដែល​សង់​ហូរ​ហែ​តាម​ផ្លូវ​សំរាប់​ជា​កន្លែង​ឈប់​សំណាក់​ដល់​អ្នក​ដំណើរ។ ធម៌សាលា​នីមួយៗ​សុទ្ធ​តែ​មាន​ភ្លើង​សំរាប់​បំភ្លឺពី​នគរ​ធំ​ទៅ​[[វិមាយបុរ]] ​មាន​ធម៌សាលា​ ១៧ ពី​រាជធានី​[[នគរ​ធំ]]​ទៅ​ទីក្រុង​[[ជយវត្តី]] ពី​ជយវត្តី​ទៅ​ទីក្រុង​សុវីរបុរ ហើយ​ជា​បញ្ចប់​ពី​[[សុវីរបុរ]]​ទៅ​ព្រះរាជធានី[[​យឝោបុរ]] ឬ​[[នគរ​ធំ]] ឬ​[[មហានគរ]] ធម៌សាលា​មាន​ចំនួន​ ៤៤ ដោយ​មាន​ភ្លើង​សំរាប់​បំភ្លឺ​ដែរ ធម៌សាលា​មាន​តែ​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ ​សំរាប់[[​ទីក្រុង]]​នីមួយៗ​នៅ​[[ឝ្រីសូយ៌បវត៌]] [[ឝ្រីវិជយាទិត្យបុរ]] និង​ [[កល្យាណសិទ្ធិក]]។ ធម៌សាលា​ទាំង​នេះ បើ​យើង​គិត​ទៅ​តាម​ចំងាយ​ផ្លូវសង់​ចន្លោះ​ឃ្លាត​ឆ្ងាយ​ពី​គ្នា​ពី ​១២ ​គ.ម ទៅ​ ១៨,៥ ​គ.ម។ នេះ ​ជា​សក្ខីភាព​ដែល​បញ្ជាក់​អំពី​ផ្លូវ​[[គមនាគមន៍]] អំពី​ទំហំ​ទឹកដី [[សកម្មភាព]]​ធ្វើ​ដំណើរ​ និង​ធ្វើ​[[ជំនួញ]]​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នា​សម័យ​សតវត្ស​ទី​១២ ។ ដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧ ​បាន​ខំ​ប្រឹង​កសាង​បណ្ដាញ[[​សេដ្ឋកិច្ច]]ដើម្បី​សំរួលដល់[[​ជីវភាព]]​របស់​បណ្ដា[[រាស្ត្រ]]។ ធម៌សាលា ឬ​សាលា​សំណាក់​វ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧ ​មាន​សល់​រហូត​មក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​នៅ​លើ​ទឹកដី​[[កម្ពុជា]] នៅ​ប្រទេស​[[លាវ]] [[សៀម]] និង​[[យួន]]។<ref>https://nguonsokheang.wordpress.com/2011/08/18/%E1%9E%9F%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9F%81%E1%9E%85%E2%80%8B%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E2%80%8B%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%91%E2%80%8B%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E2%80%8B%E1%9E%87/</ref> ពួកអ្នកប្រវត្តិវិទូបានបញ្ជាក់នូវដំណាក់កាលបីក្នុងកម្មវិធីសាងសង់របស់ជយវម៌្ម។ ក្នុងដំណាក់កាលទីមួយ ទ្រង់បានផ្ដោតលើសំណង់មានប្រយោជន៍ ដូចជា មន្ទីរពេទ្យ សាលាសំណាក់ តាមផ្លូវ និងបារាយណ៍នានា។ ក្រោយចាប់ពីនោះមក ព្រះអង្គបានសាងប្រាសាទគូមួយក្នុងការគោរពដល់ព្រះមាតាបិតា: [[តាព្រហ្ម]]ជាព្រះកិត្តិយសសំរាប់មាតាទ្រង់ និង [[ព្រះខ័ន]]ព្រះកិត្តិយសចំពោះព្រះបិតាទ្រង់។ នៅទីបំផុត ទ្រង់បានកសាង"ប្រាសាទភ្នំ"ផ្ទាល់ព្រះអង្គនៅ[[បាយ័ន]] និងបានអភិវឌ្ឍក្រុង[[អង្គរធំ]]ដែលនៅក្បែរនោះ។ ទ្រង់ក៏បានកសាងប្រាសាទ[[នាគព័ន្ធ]]ដែរ ប្រាសាទមួយក្នុងចំណោមប្រាសាទតូចបំផុត ប៉ុន្តែជាប្រាសាទដែលស្រស់ស្អាតបំផុតនៅក្នុងសំណុំសំណង់អគារសម័យអង្គរ ប្រភពទឹកកើតមានឡើងដោយត្រពាំងបួនដែលនៅព័ទ្ធជុំវិញបង្កើតបានជាកោះក្នុងបឹងសិប្បនិមិត្ត។ ក្នុង​វិស័យ​សំណង់​វិញ វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ដែល​បាន​សាង​សមិទ្ធិ​ច្រើន​ជាង​គេ​បង្អស់។ ស្នា​ព្រះហស្ថ​ចំបង​របស់​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧ គឺ​ការ​រៀបចំ​កសាង​រាជធានី​អង្គរ ដែល​ចាមបាន​វាយ​បំផ្លាញ​ពី​ឆ្នាំ ​១១៧៧ នោះ​អោយ​បាន​រៀប​រយ​ល្អ​ឡើង​វិញ ដោយ​មាន​កំពែង​ថ្មបាយក្រៀម និង​មាន​គូ​ទឹក​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​មាន​ប្រវែង ៣​ សហាតិមាត្រក្នុង​មួយ​ជ្រុងៗមាន​គោបុរៈគឺ​ទ្វារ​ធំ​ចំនួន​៥ និង​មាន​ប្រាសាទ​បាយ័ន ដែល​មាន​កំពូល​សុទ្ធតែ​មាន​មុខ ​៤ ដែល​គេ​ជឿ​ថាជា​ព្រះ​ភ័ក្ត្រ​របស់​ព្រះ​[[ពោធិសត្វ]]​[[អវលោកេឝ្វរ]] ជា​ស្នូល​កណ្ដាល ដែល​យើង​និយម​ហៅ​ថា​ក្រុង​អង្គរទី៣។ [[ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] [[ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន]] ([[សៀមរាប]]) ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន ([[កំពង់ស្វាយ]] ក្នុង​[[ខេត្ត​កំពង់ធំ]]) [[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] ([[បន្ទាយមានជ័យ]]) [[ប្រាសាទ​បន្ទាយក្ដី]] [[ប្រាសាទ​តាសោម]] [[នាគព័ន្ធ]] [[ស្រះស្រង់]] ([[នគរ​ធំ]] សៀមរាប) និង[[​ប្រាសាទ​វិមាយ]] ([[​សៀម]]) សុទ្ធ​សឹង​ជា​ស្នាដៃ​ដ៏​សំខាន់​ ដែល​វ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧​បាន​កសាង។ វ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​៧​បាន​ឧទ្ទិស​ប្រាង្គ​បាសាទ​ទាំង​នោះ​ថ្វាយ​ជូន​ទៅ​ [[មាតា​បិតា]] [[ជីដូន]][[​ជីតា]] [[គ្រូបាធ្យាយ]] [[អ្នកប្រាជ្ញ]] និង​[[វីរបុរស]][[​ខ្មែរ]]​ជា​ច្រើន​ដែល​ធ្លាប់​មាន​[[គុណ​]][[បំណាច់]]​មក​លើ​ប្រទេស[[​ជាតិ]]។ នៅ​តាម​ប្រាសាទ គេ​សង្កេត​ឃើញ​ព្រះ[[បដិមា]] និង[[​រូប​ចំលាក់]]​ខ្លះ​មាន​ព្រះភក្ត្រ​មុខ​មាត់​ដូច​[[តួ​អង្គ​]]ដែល​គេ​គោរព​បូជា​ និង​រំលឹក។ ===បាយ័ន=== នគរ ​ធំ ឬ​មហានគរ​មាន​ជ្រុង​នីមួយៗ​ប្រវែង ​៣​ សហាតិមាត្រហើយ​មាន​ទំហំ​ប្រហែល​ ៩ ​សហាតិមាត្រ​ក្រឡា។ នគរ​ធំ​មាន​កសិណ (គូ ឬ ប្រឡាយ​ទឹក) ដែល​មាន​ទទឹង​ប្រវែង ​១០០ ​មាត្រ និង​ជំរៅ​ ៥​ ឬ ​៦​ មាត្រ​ព័ទ្ធ​ជុំ​វិញ។ ដើម្បី​ចូល​ទៅ​ក្នុង​មហានគរ​ គេ​ត្រូវ​ដើរ​ឆ្លង​កាត់​តាម​ស្ពាន​ថ្ម​អម​ទៅ​ដោយ​រូប​ចំលាក់[[​ទេវតា]] និង[[​យក្ស​]] ដែល​កំពុង​តែ​នាំ​គ្នា​ទាញ​នាគ។ ទេវតា និង​យក្ស ម្ខាងៗ​មាន​គ្នា ​៥៤​នាក់។ បន្ទាប់​មកយើង​ចូល​មក​ដល់​ក្លោង​ទ្វារ​មហានគរ​ដែល​នៅ​ខាង​លើ​មាន​រូប​ព្រះ[[ពោធិសត្វ]][[អវលោកេឝ្វរ]]។ ជ្រុង​នគរ​ធំ​នីមួយៗ​មាន​ខ្លោង​ទ្វារ​មួយ​នៅ​ចំ​កណ្ដាល​បែរ​ទៅ​រក​ទិស​ទាំង​បួន។ លើក​លែង​តែ​ជ្រុង​ខាង​កើត​ដែល​មាន​ទ្វារ​ពីរ​ គឺ​ទ្វារ​ជ័យ​មួយទៀត​ដែល​ចាក់​ចំ​ទៅ​រក[[​ប្រាសាទ​វិមានអាកាស]]។ តាម​ខ្លោង​ទ្វារ​ទាំង​បួន​ទិស​មាន​ផ្លូវ​បួន​ទៅ​ជួប​កាត់​គ្នា​ចំ​កណ្ដាល​ ទីក្រុង​នគរ​ធំ​ដែល​នៅ​ទី​នោះ​វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី៧​បាន​សាង​ប្រាសាទ​មួយ​ ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ប្លែក​អំពី​ប្រាសាទ​មុនៗ។ តជាប់​នឹង​ខ្លោង​ទ្វារ​មាន​ជញ្ជាំង​ថ្ម​យ៉ាង​ខ្ពស់​សំរាប់ការពារ​ទីក្រុង​ ដែល​គេ​អាច​ដើរ​យាម​កាម​ចុះ​ឡើង​បាន។ នៅ​ជាប់​កំពែង​នោះ​មាន​ប្រឡាយ​ទឹក​តូច​មួយ​ទៀត​ព័ទ្ធ​ជុំវិញ​មហានគរ​ ហើយ​ហូរ​ភ្ជាប់​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ស្រះ​ធំ​មួយ​ឈ្មោះ បឹងធំ ដែល​មាន​បណ្ដោយ​ប្រវែង ​៤០០ ​មាត្រ និង​ទទឹង​ ២០០ មាត្រ​។ ដោយ ​សំអាង​ទៅ​តាម​ទំហំ​ដី​ស្រែ​ចំការនៅ​ជិត​ជុំ​វិញ​ដែល​មាន​បញ្ជាក់​នៅ​ ក្នុង​សិលាចារឹក​ ដោយ​យោល​ទៅ​តាម​នយោបាយ​ទឹក​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ចំនួន​បារាយណ៍ ស្រះ​ព្រែក និង​គូ​ទឹកជា​ច្រើន បូក​រួម​ទាំង​ប្រជាជន​ដែល​ប្រកប​មុខ​របរ​ផ្សេង​ទៀត​ផង នគរ​ធំ ឬ​មហានគរ​ត្រូវ​មាន​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ប្រហែល​ពី ​៧០០ ០០០ ទៅ ​៧៥០ ០០០ ​នាក់។ នេះ​ជា​ការ​គន់​គូរ​ប៉ាន់​ស្មាន​របស់​អ្នក​ប្រវត្តិវិទូ និង​អ្នក​បុរាណវិទ្យា។ តាម​អ្នកឯកទេស​ដែល​សិក្សា​អំពី​[[បុរាណវិទ្យា]] នគរ​ធំ​ត្រូវ​បាន​សង់​ទៅ​តាម​បែប​ផែន​ទ្រឹស្ដី​ព្រះពុទ្ធសាសនា។ ទស្សនៈ​អ្នក​កាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនា​យល់​ថា​ នៅ​ចំ​កណ្ដាល​ចក្រវាឡ​មាន​ភ្នំ​មួយ​យ៉ាង​ធំ​ដែល​គេ​ឲ្យ​ឈ្មោះ​ ភ្នំព្រះ[[សុមេរុ]]។ [[ភ្នំ]]​នេះ​មាន​កំពូល​ប្រាំ ហើយ​នៅ​លើ​កំពូល​ភ្នំ​មាន​[[ស្ថាន​សួគ៌]]​បី​ជាន់។ ឯការ​សាងសង់​នគរ​ធំ​ក៏​មាន​លក្ខណៈ​ដូច​គ្នា​នេះ​ដែរ។ គឺ​ជា​ទីក្រុង​មួយ​រាង​បួន​ជ្រុង​ដែល​នៅ​ចំ​កណ្ដាល​មាន​ប្រាសាទ​មួយ​ទៀត​ជា​ តំណាង​ភ្នំ​ព្រះសុមេរុ។ ប្រាសាទ​នេះ​គឺ​[[ប្រាសាទ​បាយ័ន]] ដែល​ខ្មែរ​ច្រើន​តែ​ហៅ​ [[ព្រហ្មបាយ័ន]]។ ប្រាសាទ​បាយ័នគឺ​ជា​ឈ្មោះ​ប្រាសាទ​ថ្មី​​នេះ​ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​សង់​ឡើង​សំរាប់​ឧទ្ទិស​ ថ្វាយ​ជូន​ចំពោះ​ព្រះ[[ពុទ្ធសាសនា]]។ ប្រាសាទ​បាយ័ន​បែរ​មុខ​ទៅ​ទិស​ខាង​កើត មាន​បណ្ដោយ​ប្រវែង​ ១៤០ មាត្រ ទទឹង ​១៣០ ​មាត្រ​ មាន​កំពូល​ទាំង​អស់​ ៥៤ ដូច​ចំនួន​ទេវតា និង​យក្ស​ដែល​យាម​នៅ​តាម​ស្ពាន​ចូល​នគរ​ធំ។ កំពូល​កណ្ដាល​ដែល​ខ្ពស់​ជាង​គេ​មាន​កំពស់ ​៤២ ​មាត្រ។ កំពូល​នីមួយៗ​មាន​រូប​ចំលាក់​ព្រះអវលោកេឝ្វរ ​ព្រះភក្ត្រ​បួន​ដែល​ខ្មែរ​ សាមញ្ញ​និយម​ហៅ​ថា​ព្រះ[[ព្រហ្ម]]។ ដូច្នេះ​លើ​ប្រាសាទ​បាយ័ន​មាន​ព្រះភក្ត្រ​អវលោកេឝ្វរ ​ទាំង​អស់​២១៦​ ដែល​ញញឹម​បែរ​សំលឹង​មើល​ទៅ​រក​កូន​ចៅ​ខ្មែរ​ និង​ត្រៀម​ខ្លួន​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ចាំ​ថែរក្សា​ការពារ​នគរ​កម្ពុជា​ទប់ទល់​ ប្រឆាំង​នឹង​ខ្មាំង​សត្រូវ​គ្រប់​ទិសទី។ លក្ខណៈ​ប្រាសាទ​បាយ័ន​មួយ​ទៀត​ដែល​ខុស​ប្លែក​អំពី​ប្រាសាទ​ជំនាន់​មុន​គឺ​ស្ថិត​នៅ ​ត្រង់[[​សិល្បករ​]]ខ្មែរ​បាន​យក​[[ទិដ្ឋភាព]][[​ជីវភាព]]​រស់​នៅ​ក្នុង[[​សង្គម]]​ខ្មែរ​ [[សង្គ្រាម]]​រវាង​[[ខ្មែរ]]​និង[[​ចាម]] និង​[[ទស្សនៈ]][[​សាសនា]]​មក​ឆ្លាក់​ដាក់​ផ្ទឹម​ក្នុង​បរិវេណ​ជាមួយ​គ្នា។ តាម​ចំលាក់​ទាំង​នោះ គេ​អាច​ឃើញ​នូវ​ទំនាក់​ទំនង​ជិត​ជាប់​គ្នា​រវាង​ព្រះពុទ្ធ ស្ថានសួគ៌ និង[[​លោកិយ]] ដែល​ជា​ទិដ្ឋភាព​មួយ​មិន​ធ្លាប់​មាន​ក្នុង​រូប​ចំលាក់​ជំនាន់​ដើម​ដែល​លើក​ យក​តែ​ប្រវត្តិ​ព្រះ[[អាទិទេព]] និង​[[ទេវកថា]]​ផ្សេងៗ​មក​បកស្រាយ។ [[អង្គរធំ]]គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងថ្មី ដែលគេបានហៅក្នុងសម័យនោះថា[[ឥន្ទ្រប្រស្ថ]]។ នៅចំកណ្ដាលនៃទីក្រុងថ្មីមានប្រាសាទមួយឈរជើងនៅក្នុងចំណោមប្រាសាទដែលជា[[សមិទ្ធិផល]]ដ៏ធំធេងបំផុតរបស់ទ្រង់ បច្ចុប្បន្នគេហៅថា [[បាយ័ន]] ជាប្រាសាទមានព្រះភក្តព្រះព្រហ្មច្រើន [[ប្រាង្គ]]ច្រើន ដែលលាយបញ្ចូលគ្នានូវបដិមាលេខន៍ខាងពុទ្ធសាសនា និងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ជញ្ជាំងខាងក្រៅរបស់ប្រាសាទមានចំលាក់លៀនរាក់ៗគួរឱ្យកត់សំគាល់មិនត្រឹមតែរឿងសឹកសង្គ្រាមទេ ប៉ុន្តែជាជីវភាពប្រចាំថ្ងៃនៃកងទ័ពខ្មែរ និង អាណាប្រជារាស្ត្ររបស់ទ្រង់។ [[ចំលាក់លៀន]]ទាំងនេះបង្ហាញនូវប្រជារាស្ត្រអំពីសកម្មភាពជាមួយសត្វ និង[[រទេះ]][[គោ]] [[ព្រាន]]ប្រមាញ់ ស្រីៗចំអិនម្ហូប[[អាហារ]] ស្ត្រីអ្នករកស៊ីលក់ឥវ៉ាន់ទៅអោយ[[ឈ្មួញ]]ចិន និងការដើរក្បួននៃទាហាន[[ថ្មើរជើង]]សាមញ្ញ។ ចំលាក់លៀននេះក៏រៀបរាប់អំពីការច្បាំងគ្នាក្នុងមហា[[បឹង]] [[ទន្លេសាប]]ផងដែរ។ ===តាព្រហ្ម=== នៅឆ្នាំ ១១៨៦ ជយវម៌្មបានឧទ្ទិស[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម]]ដល់ព្រះមាតារបស់ទ្រង់។ សិលាចារឹកបង្ហាញថាប្រាសាទដ៏ធំសំបើមនេះក្នុងពេលមួយនោះមានមនុស្ស ៨០០០០ នាក់ ត្រូវបានគេចាត់ឱ្យទៅទំនុកបំរុងថែរក្សាប្រាសាទ រួមមានបព្វជិតជាន់ខ្ពស់ ១៨ អង្គ និងស្រីរបាំ ៦១៥ នាក់។ ខ្សែភាពយន្ត [[ឡារ៉ា ខ្រផ្វថ៍|ឡារ៉ា-ខ្រផ្វ]]លើកដំបូងបានថតនៅប្រាសាទតាព្រហ្មក៏ដូចជា ឈុតឆាកតិចតួចនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត ត្រយ ផងដែរ។ ជយវម៌្មទី៧ គឺជាក្សត្រខ្មែរដ៏អស្ចារ្យនិងមានសប្បុរសធម៌។ ទ្រង់បានសាង មន្ទីរពេទ្យចំនួន ១០២ កន្លែង ដើម្បីព្យាបាលដល់ប្រជានុរាស្ត្ររបស់ទ្រង់។ តាមរយៈសិលាចារឹកព្រះខ័ន ទ្រង់មានព្រះមហេសីពីរព្រះអង្គ និង ព្រះរាជបុត្របួនព្រះអង្គ ខណៈនោះក៏មានកត់ត្រាលើសិលចារឹករបស់ប្រាសាទតាព្រហ្មផងដែរ។ ===គមនាគមន៍=== ស្នាម​ព្រះ​ហស្ថក្នុង​ការ​ក​សាង​ផ្លូវ​ជាតិ​ធំៗ ចំនួន ៥ ខែ្ស​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​អង្គ មិន​ត្រឹម​តែ​ក​សាង​នូវ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​និង​ធម្មសាលា ប្រាសាទ​ច្រើន​រាប់​មិន​អស់​ទេ ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះអង្គ វ្រះ​បាទ​ជយវម៌្មទី៧ បាន​ក​សាង​ផ្លូវ​ជាតិ​ធំៗ ចំនួន ៥ ខែ្ស សម្រាប់​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ឆ្លង​កាត់​អាណាចក្រ ។ លោក វង់ សុធារ៉ា សាស្រ្តាចារ្យ​សិលាចារឹកសាស្រ្ត និង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ខែ្មរ និង​ជា​អនុប្រធាន​ដេប៉ាតឺម៉ង់​ប្រវត្តិវិទ្យា​នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ឲ្យ​ដឹង កាល​ពី​ពេល​ថ្មីៗ នេះ​ថា ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​អង្គ ព្រះ​មហា​វីរក្សត្រ​អង្គ​នេះ​បាន​ទ្រង់​ក​សាង​ផ្លូវ​គមនាគមន៍​​សំខាន់ៗ ចំនួន ៥ ខែ្ស ។ ខែ្ស​ទី ១ ផ្លូវ​ខាង​លិច​ ចាប់​ពី​យឝោធបុរ​កាត់​ភ្នំ​ស្រុក តំរង់ ទៅ​ស្តុក​កក់​ធំ និង​បន្ទាយ​ឆ្មារ។ ខែ្ស​ទី ២ ផ្លូវ​នៅ​ប៉ែក​ពាយ័ព្យ​ប្រទេស ពី​យឝោធបុរ​ទៅ​ប្រសាទ​ពិមាយ។ ខែ្ស​ទី ៣ ផែ្នក​ខាង​ជើង (មិន​ដឹង​ច្បាស់) គេ​រៀប​រាប់​បែប​ជា​ផ្លូវ​វង់​មួយ គឺ​ចេញ​ពី​រាជធានី ទៅ​កាន់​ទី​ក្រុង​ជយវតី ជយសិង្ហវតី ជយវីរតី ជយរាជគិរី ស្រីសុវីរបុរី មក​ដល់​យឝោធបុរ​វិញ។ ចំណែក​ខែ្ស​ទី ៤ ផ្លូវ​ឦសាន​ ពី​រាជធានី​យឝោធបុរទៅ​កាន់​រាជធានី​របស់​ចាម និង​ទី ៥ ផ្លូវ​ខាង​កើត ពី​យឝោធបុរ ទំនង​ជា​តម្រង់​ទៅ​សម្បូរ​ព្រៃ​គុក ដែល​គេ​អាច​ឃើញ​ដាន​នៃ​សំណង់​ស្ពាន​បុរាណ​ជា​ច្រើន តាម​ដង​ផ្លូវ​ជាតិ​លេខ ៦ ចាប់​ពី​ស្ពាន​បុរាណ​នៅ​កំពង់​ក្តី​រហូត​ដល់​ដំ​ដែក ។ លោក​សាស្រ្តាចារ្យ វង់ សុធារ៉ា បាន​បន្ត​ឲ្យ​ដឹង​ថា ការ​ក​សាង​ផ្លូវ​គមនាគមន៍​ចំនួន ៥ ខែ្ស​នេះ នៅ​តាម​ផ្លូវ​ព្រះអង្គ បាន​ក​សាង​ធម្មសាលា និង​ភ្លើង​បំភ្លឺ​ចំនួន ១២១ កនែ្លង សម្រាប់​ជា​ជម្រក​សាធារណៈ​ ដល់​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​ទូទៅ។ លោក​បន្ត​ថា ក្នុង​សិលា​ចារឹក​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន បាន​បន្ត​ឲ្យ​ដឹង​ថា តាម​ផ្លូវ​ពាយ័ព្យ មាន​ធម្មសាលា​ចំនួន ១៧ ផ្លូវ​ខាង​ជើង មាន​ធម្មសាលា​ចំនួន ១៤ និង មាន​ភ្លើង​ផ្លូវ​ឦសាន មាន​ធម្មសាលា​ចំនួន ៥៧ រួម​ទាំង​ភ្លើង​និងមួយនៅ​សូយ៌្យបវ៌ត​ គី​ភ្នំជីសូយ៌្យ១ នៅ​វិជយាទិត្យ​និង ១ នៅ​កល្យានសិទ្ធកៈ ទំនង​ជា​ត្រូវ​នឹង​ស្រុក​រំដួល ខេត្តស្វាយរៀង ។ បនែ្ថម​ពី​នោះ ធម្មសាលា​សល់​ចំនួន ៣០ ដោយ​សារ​មិន​មាន​អត្ថបទ​សិលា​ចារឹក ធម្មសាលា​ដែល​នៅ​សល់ ទំនង​ជា​សង់​តាម​ផ្លូវ​ខាង​លិច និង​ខាង​កើត តាម​កឆរ​បញ្ជាក់​របស់​លោក​សាស្រ្តាចារ្យ វង់ សុធារ៉ា ។ លោក​បាន​បន្ត​ថា ក្រៅ​ពី​នេះ ព្រះ​អង្គ​បាន​ក​សាង​មន្ទីរពេទ្យ ដែល​ភាសា​ជំនាន់​នោះ​ហៅ​ថា អារោគ្យសាលា មាន​ចំនួន ១០២ កនែ្លង ប្រកប​​ដោយ​គឿ្រង​តង្វាយ​ដ៏​ច្រើន​អនេក សម្រាប់​ផ្គត់​ផ្គង់​ជីវភាព និង​សកម្មភាព​នៅ​តាម​មន្ទីរ​ព្យាបាល​នីមួយៗ ពេទ្យ​ជំនាញ ពេទ្យ​ជំនួយ អ្នក​បុក​ថ្នាំ អ្នក​ដាំ​ទឹក អ្នក​បម្រើ​ការ​ផេ្សងៗ ដែល​សរុប​មាន​ប្រមាណ ៩០ នាក់ សម្រាប់​មន្ទីរ​ពេទ្យ​នីមួយៗ ។ លោក​សាស្រ្តាចារ្យ វង់ សុវធារ៉ា បាន​បន្ត​ដោយ​គូស​បញ្ជាក់​ថា « អ្នក​ជំងឺ​គ្រប់​ឋានៈ​សង្គម អាច​ទទួល​ការ​ព្យាបាល​ ដោយ​គ្មាន​ការ​រើស​អើង » (សិលាចារឹក​សាយ​ហ្វុង លេខ K ៣៦៨)។ លោក​បនែ្ថម​ថា ដោយ​សារ​ព្រះអង្គ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​លើ​សុខុមាលភាព​នេះ ហើយ​ដែល​រហូត​ធ្វើ​ឲ្យ​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​ខ្លះ​សង្ស័យ​ថា ព្រះ​អង្គ​កើត​ឃ្លង់​ ដោយ​​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​ទាំង​នោះ​ គ្រាន់​តែ​ពឹង​ផែ្អក​លើ​ការ​បក​ស្រាយ​រូប​ចម្លាក់​នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​ប្រាសាទបាយ័ន និង​រឿង​ព្រេង​និទាន​សេ្តច​គម្លង់ ដែល​គេ​ប្រឌិត​ឡើង នៅ​ពេល​ក្រោយ​ប៉ុណ្ណោះ ។ <ref>អត្ថបទ​ដក​ស្រង់​ពី​កាសែត​រស្មី​កម្ពុជា</ref> ==កាលប្បវត្តិវិទ្យា== [[File:Jayavarman VII (Phnom Penh) (6998210229).jpg|thumb|200px|right|ទីសក្ការៈបូជានៃជយវម៌្មទី៧]] កំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រគឺជាការលាយចំរុះគ្នានៃអត្ថបទយ៉ាងសុក្រិតត្រឹមត្រូវ (យើងដឹងកាលបរិច្ឆេទពិតប្រាកដ ដែលប្រាសាទត្រូវបានគេកសាងឧទ្ទិស) និង មិនច្បាស់លាស់ជាច្រើន ហើយនិងភស្តុតាងបុរាណវិទ្យា។ ដោយហេតុនេះ កាលកំណត់ភាគច្រើនកត់សំគាល់ ព្រះរាជជីវប្បវត្តិ និងរជ្ជកាលជយវម៌្មទី៧គឺជាបញ្ហានៃការសន្មត និង ការសន្និដ្ឋាន។ អ្វីដែលគេបានដឹងនោះគឺវ្រះបាទ[[សូយ៌្យវម៌្មទី២]] អ្នកកសាងមហាប្រាសាទ[[អង្គរវត្ត]] បានសោយទិវង្គតនៅពេលណាមួយក្នុងដើមទសវត្សឆ្នាំ ១១៥០។ ទ្រង់ត្រូវបានស្នងរាជ្យដោយយឝោវម៌្មទី២ ដែលខ្លួនព្រះអង្គត្រូវបានជ្រែករាជ្យដោយ[[ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម]]ត្រូវបានគេសន្មតថាជាស្ដេចជ្រែករាជ្យ។ មានមតិភាគតិចបង្ហាញថាជីវប្បវត្តិថ្មីៗនៃជយវម៌្មគឺជាការស្រមើស្រមៃ និងថាភស្តុតាងនេះអាចគ្រាន់តែជាការគាំទ្រដោយងាយស្រួល ទៅនឹងទិដ្ឋភាពដែលទ្រង់ក៏ជាក្សត្រជ្រែករាជ្យមួយអង្គដែរ។ ការកំណត់កាលមួយដែលត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាទូទៅនោះគឺនៅឆ្នាំនោះ ១១៧៧ នៅពេលនោះចាម បានធ្វើការលុកលុយខ្មែរជាច្រើនដង បានដណ្ដើមបានទីក្រុងយឝោធរបុរ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ កាលបរិច្ឆេទនេះ មិនបាននិយាយដល់ហេតុការណ៍ផ្ទាល់របស់ខ្លួនវាទេ ត្រូវបានចោទជាសំណួរដោយលោកម៉ៃឃើល-វិខ្ខឺរី ដែលសង្ស័យភាពជឿទុកចិត្តបាននៃប្រភពចិនចំពោះសម័យកាលនោះ។<ref>{{cite web|url=http://www.ari.nus.edu.sg/publication_details.asp?pubtypeid=WP&pubid=304 |title=NUS: ARI > Publications > ARI Working Paper Series |publisher=Ari.nus.edu.sg |date= |accessdate=2012-03-17}}</ref> ស្ដេចចាមមួយអង្គបានយកព្រះគោរម្យងារថា [[ជយឥន្ទ្រវម៌្ម]]។ នៅឆ្នាំ ១១៨១ ជយវម៌្មទី៧បានក្លាយជាក្សត្របន្ទាប់ពីការដឹកនាំទ័ពខ្មែរច្បាំងនឹងចាម។ ជយវម៌្មបានសោយទិវង្គតនៅប្រហែលឆ្នាំ ១២១៥ នៅក្នុងព្រះជន្មាយុចន្លោះចាប់ពី ៨៥ ដល់ ៩០ វស្សា។ ទ្រង់ត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយឥន្ទ្រវម៌្ម ចំពោះទ្រង់អង្គនេះស្ទើរតែគ្មានអ្វីគេសរសេររំលឹកដល់ឡើយ។ មានតែសិលាចារឹកមួយទេដែលគេនិយាយពីទ្រង់ សិលាចារឹកមួយនោះកសាងឡើង ទ្រង់បានសោយទិវង្គតទៅហើយនៅឆ្នាំ ១២៤៣។ កង្វះការស្ញើចសរសើរ និង ភាពរុងរឿងបាននាំឱ្យលោក[[ដេវីដ ផតថឺរ ឈែនដ្លឺរ|ដេវីដ-ឈែនដ្លឺរ]] ក្នុងអត្ថបទដែលប្រកបដោយឥទ្ធិពលមួយរបស់លោក បានប៉ាន់ស្មានថាឥន្ទ្រវម៌្មប្រហែលជា[[ស័ង្ខចក្រ|ស្ដេចគំលង់]]ក្នុងរឿងព្រេងខ្មែរ និង កំណត់ត្រាសម័យក្រោយៗមកទៀត។ ឥន្ទ្រវម៌្មត្រូវបានសោយរាជ្យបន្តដោយជយវម៌្មទី៨ ដែលជាអ្នកត្រូវបានគេគិតថាជាអ្នកគាំទ្រដល់ការបះបោរខាងព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ពិតជាមានភស្តុតាងនៃការធ្វើខូចរលុបស្នាព្រះហស្ថរបស់ជយវម៌្មទី៧មែន។ អង្គែទាំងអស់តាមកំពូលកំពែងជុំវិញទីក្រុងក្នុងនោះមានពុទ្ធបដិមាជាច្រើនអង្គ និងភាគច្រើននៃរូបពុទ្ធរូបទាំងនេះត្រូវបានគេគាស់ចេញ។ រូបចំលាក់នៃជយវម៌្មទី៧ត្រូវបានរកឃើញដោយអ្នកកំណាយថាត្រូវបានគេបោះចូលទៅក្នុងអណ្ដូងមួយ។ ពុទ្ធរូបនៅប្រាសាទព្រះខ័នត្រូវបានគេធ្វើឡើងវិញឱ្យត្រូវនឹងពួកព្រាហ្មណ៍។ នៅទីបញ្ចប់ខ្មែរនៅតែក្លាយជាប្រទេសពុទ្ធសាសនាដដែល ហើយកាន់ខាងថេរវាទ មិនមែនពុទ្ធសាសនាមហាយានដូចគ្រាដែលបដិបត្តិដោយជយវម៌្មទី៧ឡើយ។ ==ការបកប្រែ== ប្រវត្តិចក្រភពខ្មែរមិនអាចត្រូវមើលតាមលំនាំលក្ខណៈរាជភាពរបស់អឺរ៉ុបឡើយ ទាំងការស្នងរាជ្យ រឺ ជាតិភាព។ ព្រះបុត្រារបស់ស្ដេចខ្មែរមិនត្រូវបានស្នងរាជ្យពីព្រះបិតារបស់ទ្រង់ផ្ទាល់ឡើយ ជយវម៌្មទី៧ព្រះអង្គឯងមានព្រះរាជបុត្រជាច្រើនអង្គ ដូចជាសូយ៌កុមារ និង វីរកុមារ ដែលជាម្កុដរាជកុមារ ប៉ុន្តែម្នាក់ៗមិនបានស្នងរាជ្យឡើយ លើកលែងតែព្រះឥន្ទ្រវម៌្មទី២ចេញ។{{cn|date=ខែមីនា ២០១៥}} ជយវម៌្មទី៧នៅតែជានិមិត្តរូបសក្ដានុពលភាពនៃមោទនភាពជាតិសំរាប់ខ្មែរសម័យបច្ចុប្បន្ន។ ជាក្សត្រពុទ្ធសាសនិកក្នុងប្រទេសពុទ្ធសាសនិក ទ្រង់ត្រូវបានគេរាប់អានទ្រង់ដោយមហាគារវៈទៅដល់ទ្រង់។ ទ្រង់បានកសាងនិងជួសជុល 'សាលាសំណាក់' ជាច្រើនទូទាំងចក្រភព ដែលត្រូវបានគេយល់ថាជាទីកន្លែងសំរាប់សំរាក និងសំណង់ជាច្រើនដែលត្រូវគេហៅថា "មន្ទីរពេទ្យ"។ នេះបានជួយដល់ពុទ្ធរាជ ស្ដេចពុទ្ធនិយម ដែលបានប្រើមេត្តាករុណាធម៌គ្រប់គ្រងប្រទេស។ ទិដ្ឋភាពនៃជយវម៌្ម និង រជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ត្រូវបានបន្ស៊ីទៅនឹងរូបចំលាក់ដ៏ស្អាតបាតរបស់ទ្រង់ក្នុងសភាពសមាធិ។{{cn|date=ខែមីនា ២០១៥}} ==ទស្សនៈ​នយោបាយ== វ្រះបាទជយវម៌្ម​ទី​៧ ​ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​មួយ​ដ៏​ធំ​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ។ ព្រះអង្គ​ព្រម​ទាំង​ព្រះអគ្គមហេសី​ទាំង​ពីរ​អង្គ​បាន​ធ្វើ​ពលិកម្ម បរិច្ចាគ​កំលាំង​ ពលំ ទ្រព្យសម្បត្តិដើម្បី​បូជា​ថ្វាយ​ចំ​ពោះ​ប្រទេស​ជាតិ និង​ប្រជាជន។ ព្រះអង្គ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​កម្ពុជា​រួច​ខ្លួន​ចេញ​ពី​នឹម​នគរ​ចាម្ប៉ា ហើយ​បាន​កសាង​នគរ​ឲ្យ​ក្លាយ​ទៅ​ជា​មហាអំណាច​មួយ​នៅ​ក្នុង​ភូមិភាគ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍។ ស្នាដៃ និង​កិត្យានុភាព​របស់​ព្រះអង្គ​មិន​មែន​កើត​ដោយ​ឯង​ចៃដន្យ​នោះ​ទេ។ អ្វីទាំង​អស់​សុទ្ធ​តែ​ជា​ការ​គិត​គូរ ត្រិះរិះ​ពិចារណា ស្វែង​រក​ដឹង​រក​យល់​ជា​ការ​កសាង​រៀបចំ​ព្យាយាម ដាក់​ទិសដៅ​ជា​គំរោង​ផែនការណ៍ និង​ជាការ​កសាង។ តាមរយៈ​ប្រវត្តិ​របស់​ព្រះអង្គ យើង​អាច​ស្គាល់ និង​យល់​យ៉ាង​ច្បាស់​អំពី​ទឹក​ចិត្ត​ស្នេហា​ជាតិ អំពី​ឧត្ដមគតិ ទ្រឹស្ដី និង​ទ្សនៈ​នយោបាយ​កសាង​ប្រទេស​ជាតិ​របស់​ព្រះអង្គ។ <ref>http://choukhmer.com/history-of-cambodia/khmer-history-by-ros-chantrabot/inscriptions-and-chinese-sources-3-angkor-period-chhar/</ref> == មើលបន្ថែម == * [[វេជ្ជសាស្រ្តបូរាណខ្មែរ]] ==ឯកសារយោង== * Jean Boiselier: Refléxions sur l'art du Jayavarman VII., BSEI (Paris), 27 (1952) 3: 261-273. * Georges Coedès: Un grand roi de Cambodge - Jayavarman VII., Phnom Penh 1935. * Georges Coedès: Les hôpitaux de Jayavarman VII., BEFEO (Paris), 40 (1940): 344-347. * Louis Finot: Lokésvara en Indochine, Paris: EFEO, 1925. * Paul Mus: Angkor at the Time of Jayavarman VII., Bulletin de Société des Études Indochinoises (Paris), 27 (1952) 3: 261-273. * Jan Myrdal/Gun Kessle: Angkor - An Essay on Art and Imperialism, New York 1970. * [[ភ្វីលីប ស្តឺន|Philippe Stern]]: Les monuments du style de Bayon et Jayavarman VII., Paris 1965. A fictionalised account of the life of Jayavarman VII forms the basis of one thread of [[ហ្គីអូផ្វ រីម៉ាន|Geoff Ryman]]'s 2006 novel ''[[ចំរៀងចុងក្រោយរបស់ស្ដេច|The King's Last Song]]''. ==កំណត់== {{commons category|ជយវម៌្មទី៧}} {{Reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេទ័ពនៃកម្វុជទេឝ]][[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សេនាប្រមុខនៃកម្វុជទេឝ]] ==តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ== * [http://angkor1431.tripod.com/index/id19.html History of Jayavarman VII] * [http://www.devata.org/2010/04/are-ancient-goddesses-actually-12th-century-khmer-queens/ Article: ''Are Ancient Goddesses Actually 12th Century Khmer Queens?''] {{s-start}} | style="width:25%; text-align:center;"|'''រាជ្យមុនដោយ:'''<br>'''[[ត្រិភុវនាទិត្យវម៌្ម]]''' | style="width:25%; text-align:center;"|'''[[ចក្រភពខ្មែរ|ចក្រវរ្តិនខ្មែរ]]'''<br>១១៨១&ndash;១២១៩ | style="width:25%; text-align:center;"|'''ស្នងរាជ្យដោយ:'''<br>'''[[ឥន្ទ្រវម៌្មទី២]]''' |- {{s-end}} {{Authority control|VIAF=172881395}} {{Persondata | NAME = Jayavarman Vii | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Cambodian king | DATE OF BIRTH = 1125 | PLACE OF BIRTH = Angkor | DATE OF DEATH = 1215 | PLACE OF DEATH = Angko8 }} {{DEFAULTSORT:Jayavarman Vii}} [[Category:ពុទ្ធសាសនិកខ្មែរ]] [[Category:ក្សត្រពុទ្ធសាសនិក]] [[Category:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝ]] [[Category:រាជវង្សមហិធរបុរ]] [[Category:ក្សត្រសតវត្សទី១២នៅអាស៊ី]] [[Category:ក្សត្រសតវត្សទី១៣នៅអាស៊ី]] [[Category:អតីតព្រហ្មញ្ញសាសនិក]] th62hzmj0cc786ysnvxlewhz6eyz4az 0 28003 335698 167923 2026-05-23T12:19:44Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 335698 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ២]] 0ped7ue3k79v0n61ilthoufu3fc3u39 0 28017 335696 293541 2026-05-23T12:19:24Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៧]] 335696 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៧]] == [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣-១៩៧០)|ព្]]រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ (ឆ្នាំ១១៨១-ឆ្នាំ១២១៨នៃគ.ស) == ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧មានព្រះនាមដើមថា ជ័យវធ៌ន។ ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់[[ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី២]]។ រាជធានីអង្គរលើកទី៤ ត្រង់[[ប្រាសាទបាយ័ន]]។ ព្រះអង្គជាស្តេចខ្លាំងពូកែបានវាយចាមរំដោះរាជធានីអង្គរ និងវាយត្រួតត្រាប្រទេសចម្ប៉ា។ ព្រះអង្គបានកសាង[[ប្រាសាទបាយ័ន]] [[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] សាលាដំណាក់ចំនួន ១២១តាមផ្លូវពីរាជធានីអង្គរទៅភីម៉ៃ និងពីអង្គរទៅវត្តភូ និងកន្លែងផ្សេងៗទៀត មន្ទីរពេទ្យចំនួន១០២ ស្ពាន់ ថ្នល់ [[ប្រាសាទបន្ទាយក្តី]] [[ប្រាសាទតាព្រហ្ម (ខេត្តតាកែវ )]] [[ប្រាសាទនាគព័ន្ធ]] [[ប្រាសាទព្រះខ័ន]] [[ប្រាសាទតាសោម]] [[ប្រាសាទក្រោលគោ]] [[ប្រាសាទគុហនគរ]] បង្កើតសាកលវិទ្យាល័យជាច្រើន អភិវឌ្ឃប្រទេសជាតិ ពង្រីកទឹកដី និងផ្សព្វផ្សាយព្រហ្មវិហារធម៌ដល់ប្រជារាស្រ្ត។ ព្រះអង្គមានអគ្គមហេសីពីរព្រះអង្គ ដែលមានប្រាជ្ញាខ្លាំងពូកែគឺ ព្រះនាងជ័យទេវី និងព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី<ref>សៀវភៅ សិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៥០</ref>។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ប្រហែលជាប្រសូត្រយ៉ាងយូរណាស់ក្នុង ឆ្នាំ១១២៥ ដែលមានព្រះមាតាព្រះនាមជ័យរាជចូឌាមណី និងព្រះបិតាព្រះអង្គព្រះនាម[[ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី២]] ដែលសោយរាជបន្ទាប់ពី[[ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២]]។ ព្រះអង្គត្រូវក៏ត្រូវជាក្មួយ[[ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២]] ផងដែរ។ ដូច្នេះយើងឃើញថា តាមរយៈព្រះមាតាព្រះអង្គជាប់ចុះមកពីព្រះរាជវង្ស ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរជំនាន់មុនមហានគរឬមុនអង្គរ ឬក្នុងសម័យនគរហ្វូណន និងចេនឡា។ ហើយតាមខ្សែស្រលាយព្រះរាជវង្សព្រះបិតា ព្រះអង្គចុះមកពីព្រះសន្ដតិវង្សមហិធរបុរៈ<ref>ការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់លោក [[ហ្សក សឺដែស្ត]]</ref>។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ មានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា ព្រះរាជ្យព្រះបាទកម្រតេងអញស្រីជ័យវរ្ម័នទេវៈ<ref>{{Cite web |url=https://tamabmmo.wordpress.com/2013/06/19/khmer-kings-list-5/?wref=tp |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2020-12-01 |archivedate=2021-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602212923/https://tamabmmo.wordpress.com/2013/06/19/khmer-kings-list-5/?wref=tp |url-status=dead }}</ref>។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ជាព្រះរាជបុត្រព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី២ និងម្ចាស់ក្សត្រីជយរាជចូឌាមណី ដែលជារាជបុត្រីរបស់ព្រះបាទសហ៌វរ្ម័ន ដែលទំនងជាស្តេចមួយអង្គផ្សេងពីព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី៣ ដែលបានឡើងសោយរាជ្យនៅរាជធានីអង្គរ តាំងពីឆ្នាំ១០៦៨<ref>តែលោក សឺ ដែស ថាឆ្នាំ១០៦៦</ref> <ref>Preah Khan, K. 908, St.28</ref>។ ព្រះអង្គត្រូវជាប្អូនជីទួតមួយរបស់[[ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២]]គឺតាទួតនាមហិរណ្យវរ្ម័ន និងយាយទួតហិរយ្យលក្ម្សី<ref>Ta Prom, K.273</ref><ref>Cf., Pradeep Kumar Kapur and Sachehidamand Sahai,(2007). Ta Pronh, A Glorious Era in Angkor Civilization. White Lotus, Bangkok.</ref>។ មុនពេលឡើងសោយរាជ្យ ព្រះអង្គប្រហែលមានព្រះនាមថា ជ័យវធ៌ន។ ស្រុកកំណើតព្រះអង្គគឺជាក្រុងជយាទិត្យបុរៈ ក្នុងអតីតទីក្រុងស្រេស្ឋបុរៈដ៏ល្បីល្បាញ។ ព្រះអង្គជាបច្ឆាជននៃព្រះមហាក្សត្រស្រេស្ឋបុរៈខាងសន្តតិវង្សសូរ្យវង្ស និងរាជវង្សមហីធរបុរៈ ដែលមាន[[ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦]]ចាប់ផ្តើមសោយរាជ្យដំបូងគេ<ref>Preah Khan, K. 908</ref>។ ព្រះអង្គមានមហេសីជាច្រើនអង្គ បើតាមការប្រកាសឈ្មោះទីទៃពីគ្នានៃព្រះមាតារបស់ព្រះរាជបុត្រព្រះអង្គ។ ប៉ុន្តែតាមសិលាចារឹក[[ប្រាសាទភិមានអាកាស]]លេខK.៤៨៥ ព្រះនាងឥន្ទ្រទេវីបានអះអាងថា ព្រះរាជអគ្គមហេសីដំបូងគេ ព្រះនាមជ័យរាជទេវី ដែលជាព្រះអនុជរបស់ព្រះនាង។ ក្រៅពីនោះ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ យ៉ាងហោចណាស់មានព្រះទេពីពីរអង្គផ្សេងទៀត ដែលមាននីមួយៗអះអាងថា ជាអគ្គមហេសីដូចគ្នាគឺនៅសិលាចារឹក [[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]ឈ្មោះ ព្រះនាងរាជេន្ទ្រទេវីថាជាព្រះទេពីច្បង និងសិលាចារឹកនៅ [[ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] ព្រះទេពីនោះបញ្ជាក់នាមតែថាជាមហេសីច្បង។ == អរោគ្យសាលា និងធម្មសាលា == ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ជាព្រះមហាក្សត្រមួយព្រះអង្គ ដែលពោរពេញទៅដោយព្រហ្មវិហាធម៌ មនសិកា និងសេចក្តីអាណិតអាសូរចំពោះប្រជារាស្រ្ត ព្រះអង្គមានព្រះទ័យប្រាថ្នានូវសេចក្តិសុខ សេចក្តីចម្រើនចំពោះប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានកសាងមន្ទីរពេទ្យ(អរោគ្យសាលា)ចំនួន ១០២ និងធម្មសាលា(សាលាឆទាន)ចំនួន ១២១ នៅលើទឹកដីនៃអាណាចក្រខ្មែរនៅចុងសតវត្សរ៍ទី១២នៃគ.ស។ នៅតាមដងផ្លូវពីរាជធានីយសោធរបុរៈ ទៅរាជរាជធានីរបស់ប្រទេសចម្ប៉ា ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ព្រះអង្គបានកសាងសាលាដំណាក់ចំនួន ៥៧ ដោយមានភ្លើងសម្រាប់បំភ្លឺ។ ពីរាជធានីរាជបូរីទៅរាជធានីជ័យវតី និងពីរាជធានីជ័យវតីទៅរាជធានីសិង្ហវតី រាជធានីវីរវតី រាជធានីជ័យរាជគិរី រាជធានីស្រីវីរបូរីមករាជធានីយសោធរបុរៈវិញមានសាលាដំណាក់ចំនួន ៤៤ ដោយមានប្រដាប់ប្រដាសម្រាប់បង្កាត់ភ្លើងផង។ មានសាលាដំណាក់មួយនៅស្រីសូរ្យបព៌ត(ភ្នំជីសូរ) មានសាលាដំណាក់មួយនៅស្រីវិជយាទិត្យបុរៈ និងមួយទៀតនៅកល្យណសិទ្ធិក សរុបសាលាដំណាក់ទាំងអស់មានចំនួន ២១២។ តាមសិលាចារឹកនៅស្រុកសាយហ្វុង ប្រទេសឡាវ បាននិយាយសរសេរថាអរោគ្យសាលានីមួយៗមានគ្រូពេទ្យចំនួន២នាក់ អមដោយស្ត្រី២នាក់ និងមនុស្សប្រុសម្នាក់ គ្រូថ្នាំពីរនាក់នៅឃ្លាំងសម្រាប់ចែកចាយថ្នាំ អ្នកដាំ និងថែរក្សាសំអាតចំនួន២នាក់ អ្នកមើលជំងឺ(គិលានុបដ្ឋាន)ចំនួន ១៤នាក់ ស្រ្តីសម្រាប់ទឹក កាន់ថ្នាំ បុកស្រូវចំនួន៨នាក់<ref>ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋនាសម័យអង្គរ ពីសតវត្សរ៍ទី៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី១៤ ដោយសាស្រ្តចារ្យ បណ្ឌិត មីសែល ត្រាណេ ឆ្នាំ២០១៤ ទំព័រទី១០៣ ដល់ ១០៥</ref>។ == ឯកសារយោង == [[Category:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]] orw4t57129qcyxr1cce58s1dpeh5hpd 0 28086 335705 261183 2026-05-23T12:20:54Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] 335705 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] eb2rworhx8dswz8sh4636bjxmdgac6o 0 28119 335708 261290 2026-05-23T12:21:24Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ១]] 335708 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ១]] 6m9pp46hereect2kezxs0a5ed57grx8 0 28608 335713 334872 2026-05-23T17:00:10Z Sreynaree1986 47227 សម្ដេចព្រះមហាទេវីក្សត្រីយ៍ ជាព្រះរាជបុត្រីរបស់ព្រះបាទចន្ទរាជា ក្នុងសម័យលង្វែក។ ព្រះនាងបានក្លាយជាតួអង្គក្សត្រីដ៏មានឥទ្ធិពលមួយអង្គ ដែលបានលេចធ្លោឡើងកណ្ដាលវិបត្តិរាជបល្ល័ង្គ និងក្រោយពេលដែលរាជធានីលង្វែកត្រូវបែកបាក់។ 335713 wikitext text/x-wiki {{pp-protected}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #CFB53B;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> ចន្ទរាជា </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''រជ្ជកាល''' | ១៥១៦-១៥៦៦ [[រាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''គ្រងរាជ''' |​​លើកទី១ - ១៥១៦ <br/> លើកទី២ - ១៥៣៩ |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' | [[សម័យកាលលង្វែក]] |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះនាមពេញ''' |​​​ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជា ចន្ទរាជា |- style="vertical-align:center;" |'''មរណៈនាម''' | ព្រះបរមចន្ទរាជា |- style="vertical-align:center;" |'''ក្សត្រមុន''' | [[ស្រីជេដ្ឋា]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជបន្ត''' | [[បរមរាជាទី២]] |- style="vertical-align:center;" |'''សន្តិវង្ស''' | រាជវង្ស​ចតុមុខ |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រសូត្រ''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- |មហេសី |ទេវីកុមារ |- style="vertical-align:center;" |'''បុត្រ''' | [[បរមរាជាទី២]]<br/>[[មហាទេវី (លង្វែក)|មហាទេវីក្សត្រីយ៍]] |- style="vertical-align:center;" |'''ចូលទីវង្គត''' | ១៥៦៦ |- |បិតា |ធម្មរាជាទី២ |- |មាតា |បុផ្ផាទេវី |- style="vertical-align:center;" |'''ជំនឿសាសនា''' |[[ពុទ្ធសាសនា]] និង [[ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា]] <br/> ជំនឿ​លើពពួកទេវតា |} '''ចន្ទរាជា''' ឬ '''ចៅពញ្ញាចន្ទ''' ([[អង់គ្លេស]]: Chan Reachea or Chao Ponhea Chan) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៥៦៦) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៥១៦-១៥៦៦) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ជាលើកទី២នៅ រាជធានីលង្វែក ក្នុងឆ្នាំកុរ ឯកស័ក ព.សករាជ ២០៨៣ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៥៣៩ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៤៦២ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា '''"ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជា ចន្ទរាជា"''' ដែលពិធីរាជាភិសេកលើកទី២នេះ បានធ្វើឡើងអំឡុងពេលដែល ឥសីភ័ត្តសួស បានរកឃើញព្រះខ័នរាជ ក្នុងដើមចម្បក់មួយ នាស្រុកអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្ន: [[កំពង់ធំ]]) ដែលព្រះខ័នរាជនេះ ត្រូវបានលាក់ទុក ក្នុងរាជ [[ស្រីសុគន្ធបទ]] អំឡុងពេលទ្រង់ភៀសខ្លួនពីរាជធានីទួលបាសាន ។<ref> Société asiatique (Paris, France), Centre national de la recherche (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=Wl8pAAAAYAAJ Journal asiatique], Publisher: Société asiatique., Original from Harvard University </ref> == ជីវិតចាប់ផ្ដើម == '''Early Life''' ចន្ទរាជា​ ព្រះអង្គ ​គឺជាព្រះបុត្រាទី២ នៃព្រះបាទ [[ធម្មរាជាទី២]] ដែលត្រូវជាប្អូនប្រុសបង្កើត ម្ដាយទីទៃជាមួយ [[ស្រីសុគន្ធបទ]] ដែលបានសោយរាជ្យនៅរាជធានីទួលបាសាន (បច្ចុប្បន្ន: [[កំពង់ចាម]]) ។ ព្រះចន្ទរាជា មាននាមជា ចៅពញ្ញាចន្ទ ជាចៅហ្វាយស្រុកចតុមុខ នៅវ័យ ២៤ ឆ្នាំ ព្រះអង្គ​ត្រូវបង្ខំចិត្តចាកចេញពីចតុមុខ ដោយ [[ស្រីជេដ្ឋា]] ដាក់ទោសនិរទេសព្រះអង្គ ក្នុងឆ្នាំ ១៥០៤ នៃគ​.សករាជ ទៅកាន់តំបន់ព្រំដែនខ្មែរ-សៀម ជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ របស់ទ្រង់ នៅតំបន់ព្រំដែនខ្មែរ-សៀម ព្រះអង្គ ចូលធ្វើជាក្រមការខាងទាក់ដំរីថ្វាយ "ពញ្ញាអង្គធម្មខាត់" ដែលជាបុត្រ "[[ស្រីរាជា]]" និង ត្រូវជាបុត្រធម៌របស់ស្ដេចសៀមផងដែរ ។ គ.សករាជ ១៥១២ ហ្លួងព្រះស្ដេចកន បានលើកទ័ពវាយយករាជធានី ទួលបាសាន និងបានជ័យជំនះបណ្ដេញ ស្រីសុគន្ធបទ ចេញពីរាជធានី ទៅបោះបន្ទាយនៅ [[ស្រុកស្ទឹងសែន]] (បច្ចុប្បន្ន: [[កំពង់ធំ]]) ។ ស្រីសុគន្ធបទ បានផ្ញើចុតហ្មាយ (សំបុត្រ) ប្រាប់ដំណឹងពីការបះបោររបស់ ស្ដេចកន ទៅកាន់ចន្ទរាជា និងបានប្រកាសរាជសារតែងតាំង ចន្ទរាជា ជាមហាឧបរាជ (រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ) ឱ្យយាងត្រឡប់ពីនគរសៀម មកជួយសង្គ្រោះដល់ព្រះអង្គវិញ ។ ការយាងត្រឡប់មកវិញរបស់ចន្ទរាជា ទ្រង់បានខ្ចីទ័ពសៀមចំនួន ៥,០០០ (៥ពាន់នាក់) ជាមួយនិងការចរចារប្រគល់ព្រះដង្វាយ ដោយការថ្វាយដំរីចំនួន ១០០ ក្បាល និង ពលទ័ព ៥,០០០ នាក់ទៅឱ្យ ពញ្ញាអង្គ វិញ ។ អំឡុងពេលដែល ចន្ទរាជា លើកពលសេនា ចូលមក នគរខ្មែរវិញ បានដឹងទៅដល់ ស្ដេចសៀម ព្រះនាម "បរមរាមាធិបតីទី២" (Barom Ramathipti II) បានចាត់ ឃុនតារាវិចិត្រ ឱ្យឃាត់ដំណើរ ស្ទាក់ចន្ទរាជា មិនឱ្យលើកពលចូលមកនគរខ្មែរនោះទេ តែដោយសារ ចន្ទរាជា មានដាវអាជ្ញាសឹកពី ពញ្ញាអង្គ ដែលប្រទានផ្ទាល់ពីស្ដេចសៀម ដូចនេះ ឃុនតារាវិចិត្រ មិនអាចឃាត់ចន្ទរាជា បាននោះទេ ។ ទ័ពចន្ទរាជា បានធ្វើដំណើរមកដល់ [[បាត់ដំបង]] ចៅហ្វាយស្រុក នាមពញ្ញានោ បានថ្វាយពលចំនួន ១០,០០០ (១មុឺននាក់) និងស្បៀងអាហារចំនួន ១០០ រទេះ ដល់ទ្រង់ ហើយទ្រង់បន្តដំណើរមកដល់ [[ស្រុកបាកាន]] (បច្ចុប្បន្ន: [[ពោធិសាត់]]) និងបានជួបពិភាក្សា ជាមួយចៅហ្វាយស្រុកឈ្មោះ ពញ្ញាមុឺនពេជ្រ ដែលកាន់សិទ្ធទ័ព ចំនួន ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) នៅ "បន្ទាយមានជ័យ" ។ ពេលវេលាមកដល់របស់ ចន្ទរាជា ជាមួយនិងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រទ័ព ដើម្បីទៅជួយសង្គ្រោះ ស្រីសុគន្ធបទ ចេញពីការឡោមព័ទ្ធ របស់ស្ដេចកន បានអូសបន្លាយដល់ ២ឆ្នាំ ដោយមើលឃើញពីការរៀបចំទ័ពយឺតយ៉ាវរបស់ ចន្ទរាជា ពោលក្នុងឆ្នាំ ១៥១៤ នៃគ.សករាជ ហ្លួងព្រះស្ដេចកន បានលើកទ័ពជើងទឹក ជាមួយកាំភ្លើងធំ វាយចូលបន្ទាយស្ទឹងសែន (បច្ចុប្បន្ន: [[កំពង់ធំ]]) ពីយប់អធ្រាត និងបានធ្វើឃាត ស្រីសុគន្ធបទ នាពេលនោះ ។ ក្រោយពេល ហ្លួងព្រះស្ដេចកន ធ្វើឃាត ស្រីសុគន្ធបទ នៅបន្ទាយស្ទឹងសែន រួចមក គ្រឿងសោយរាជ្យទាំង៥ បានបាត់នាពេលនោះផងដែរ ទើបការឡើងសោយរាជ្យផ្លូវការណ៍ របស់ស្ដេចកន ត្រូវពន្យាពេល ២ឆ្នាំ ដើម្បីរងចាំ គ្រឿងសោយរាជ្យទាំង​៥ ថ្មីធ្វើរួច ។ នៅទីបំផុត ហ្លួងព្រះស្ដេចកន បានប្រកាសសោយរាជ្យជាផ្លូវការណ៍ ក្នុងឆ្នាំ ១៥១៦ នៃគ.​សករាជ ដែលមានព្រះនាមក្នុងរាជ្យថា "ព្រះស្រីជេដ្ឋា ធិរាជរាមាធិបតី" ហើយវាជាពេលដែលនាគពីរ ត្រូវមកប្រជែងឥទ្ធិពលគ្នា មួយជា ព្រះចន្ទរាជា ជាស្ដេចនៃអាណាចក្រខាងលិច ដែលប្រកាសឡើងសោយរាជក្នុងឆ្នាំ ១៥១៦ នៃគ.សករាជ និង ហ្លួងព្រះស្ដេចកន ជាស្ដេចនៃអាណាចក្រខាងកើត ដែលបានយក [[ទន្លេមេគង្គ]] ខ័នបែងចែកទឹកដីជា២ចំណែក តាមបណ្ដោយខ្សែរទឹកហូរ ដែលបានអូសបន្លាយសង្គ្រាមអស់ពេលជិត ១ទស្សវតន៍ (ជិត១០ឆ្នាំ) ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == ចម្បាំងនៅ ទួលបានសាន == '''Battle at Tuol Basan''' គ.សករាជ ១៥១៦ ក្រោយពេល [[ស្រីជេដ្ឋា]] ឡើងសោយរាជ្យនៅ រាជធានីទួលបាសាន បានរយៈពេល ៣ខែ ព្រះចន្ទរាជា បានលើកទ័ព ចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) វាយឡោមព័ទ្ធ បណ្ដេញ ស្រីជេដ្ឋា ចេញពី រាជធានីទួលបាសាន ។ ស្រីជេដ្ឋា និងកងទ័ពបានភៀសខ្លួនទៅភាគខាងកើត ទៅបោះបន្ទាយថ្មីមួយត្រង់ ចន្លោះដូនតី នា [[ស្រុកត្បូងឃ្មុំ]] និងបានបង្កើតរាជធានីថ្មី ឈ្មោះថា "ស្រឡប់ដូនតី ពិជ័យព្រៃនគរ" ។ មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី ស្រីជេដ្ឋា វាយបកត្រឡប់ទៅកាន់ ព្រះចន្ទរាជា និងបានដុតបំផ្លាញរាជធានីទួលបាសាន ក្នុងឆ្នាំ ១៥១៧ នៃគ​.សករាជ ហើយព្រះចន្ទរាជា និង កងទ័ពបានដកត្រឡប់ទៅបន្ទាយមានជ័យ នា [[ពោធិសាត់]] វិញ ក្នុងឆ្នាំ​ដដែលស្ដេចទាំងពីរបានបើកកិច្ចចរចាររកសន្តិភាពមិនធ្វើសង្គ្រាមនិងគ្នា នោះទេ ដើម្បីទុកពេលប្រមូលស្បៀង និងបង្កើនកងទ័ពឡើងវិញ ដែលផ្អាកការធ្វើសង្គ្រាមនិងគ្នា រយៈពេល ៣ឆ្នាំ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៥២០ នៃគ.សករាជ ទើបទ័ព ព្រះស្រីជេដ្ឋា បើកការវាយប្រហារជាមុនទៅលើ ព្រះចន្ទរាជា ត្រង់ [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] ។​<ref> Bhun Khol (1994) [https://books.google.com.kh/books?id=W1dQAQAAMAAJ&q=%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9F%81%E1%9E%85%E1%9E%80%E1%9E%93&dq=%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9F%81%E1%9E%85%E1%9E%80%E1%9E%93&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjAx9_R1uLzAhVB6mEKHZS_CNkQ6AF6BAgEEAM Pravatti vidyā saṃrâp pathamsiksā], Publisher: Griḥsthān Poḥbumb Phsāy Qâpraṃ, Original from University of California, Berkeley p.138 </ref>​ == ចម្បាំងនៅកំពង់ឆ្នាំង == '''Battle at Kampong Chhnang''' ក្រោយផ្អាកសង្គ្រាម៣ឆ្នាំ ពីឆ្នាំ (១៥១៧-១៥២០) [[ស្រីជេដ្ឋា]] បានប្រមូលកងទ័ពចំនួន ១២០,០០០ (១២មុឺននាក់) និងបានចែកជាពីរកងពល ដែលកងពលទី១ មានចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) ដឹកនាំដោយមេទ័ព "ចៅពញ្ញាលំពាំង" ឱ្យទៅបោះបន្ទាយនៅ [[ស្រុកសំរោងទង]] (បច្ចុប្បន្នជា [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]]) និង កងពលទី២ មានចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) ដឹកនាំដោយមេទ័ព ខ្លាំងពូកែរបស់ស្រីជេដ្ឋា នាម "ពញ្ញាកៅ" ឱ្យទៅបោះបន្ទាយនៅ ភូមិជ័យសួគ៌ (បច្ចុប្បន្នជា វត្តវិហារសួគ៌ [[ខេត្តកណ្ដាល]]) ។ ក្រោយប្រមូលកងទ័ពដ៏សំបើម កងទ័ពស្រីជេដ្ឋា ចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) ដឹកនាំដោយមេទ័ព "ចៅពញ្ញា លំពាំង" បានចេញពីសំរោងទង បើកការវាយប្រហារជាមុនទៅលើ ព្រះចន្ទរាជា ត្រង់សមរភូមិ វាលសាបអង្កាម [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] ពេលនោះមេទ័ព ២រូប របស់ព្រះចន្ទរាជា នាម "ឧកញាចក្រីកែវ" និង "ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ" បានដឹកនាំទ័ព ចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) មកចេញច្បាំងតទល់ យ៉ាងខ្លាំងក្លា ស្នូរសម្លេងព្រួញដាវលំពែង និងស្នូរកាំភ្លើងធំ លាន់រំពងពេញសមរភូមិកំពង់ឆ្នាំង រំពេចនោះ កងទ័ពជំនួយ របស់ព្រះចន្ទរាជា ដែលបង្កប់ខ្លួនក្នុងព្រៃចំនួន ១០,០០០ (១មុឺននាក់) ផ្សេងទៀត បូករួមទាំង ដំរីសឹកចម្បាំង ចំនួន ១៤០ក្បាល ដឹកនាំដោយមេទ័ពធំ របស់ចន្ទរាជា គឺ ពញ្ញាមុឺនពេជ្រ ដែលនៅពីខាងក្រោយកងទ័ព "ចៅពញ្ញាលំពាំង" បានសំរុកចេញមកវាយគាបទ័ពព្រះស្រីជេដ្ឋា ឱ្យបែកបាក់បរាជ័យ រត់ភៀសខ្លួនទៅបោះបន្ទាយនៅ ក្រុងចតុមុខ (បច្ចុប្បន្នជា [[ក្រុងភ្នំពេញ]]) ។<ref>Eng Suth (1969) [https://www.elibraryofcambodia.org/ebook/morha-boros-khmer-2-ebook/ Mohaboros Khmer Documents Volume 1-2], Publisher: Institut Français du Cambodge Bibliothèque Numérique Culturethèque.</ref> == ចម្បាំងនៅ​ចតុមុខ == '''Battle at Chaktomuk''' មួយឆ្នាំ​បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមនៅសមរភូមិវាលសាបអង្កាម [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] ព្រះចន្ទរាជា ត្រាសបង្គាប់ ឱ្យមេទ័ពចំនួន ២រូប គឺមេទ័ព "ឧកញាចក្រីកែវ" និង "ឧកញ៉ា​វង្សាអគ្គរាជ" ឱ្យដឹកនាំទ័ពចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) វាយយកបន្ទាយចតុមុខ ដែលមានកងទ័ព របស់ព្រះស្រីជេដ្ឋា ចំនួន ១០,០០០ (១មុឺននាក់) នៅឈរជើងចាំការពារតំបន់នេះ ដែលដឹកនាំដោយមេទ័ព "ចៅពញ្ញាលំពាំង" ។ ចំនួនកងទ័ព របស់ព្រះចន្ទរាជា ដែលលើស ២ដង នៃចំនួនទ័ពព្រះស្រីជេដ្ឋា បានវាយបែកសមរភូមិចតុមុខ (Chaktomuk Battlefield) ក្នុងឆ្នាំ ១៥២១ នៃគ.សករាជ ហើយកងទ័ពព្រះចន្ទរាជា បានចេញបង្ហួសទៅវាយយក [[ស្រុកបាទី]] (បច្ចុប្បន្នជា [[ខេត្តតាកែវ]]) បន្ថែមទៀត ក្រោយមក ព្រះចន្ទរាជា បានប្រកាសរាជសារ ឱ្យចៅហ្វាយស្រុកនាតំបន់ [[កម្ពុជាក្រោម]] ទាំងអស់ ត្រូវរក្សាទ័ពឱ្យនៅអព្យាក្រិត បើពុំនោះទេព្រះអង្គនិងច្បាំងស្លាប់រស់ដល់ទីបញ្ចប់ក្នុងសង្គ្រាមនេះ ។​<ref> Eng Suth (1991) [http://www.elibraryofcambodia.org/moha-buros-khmer-1-dorl-7/ Mohaboros Khmer Documents Volume 2], Publisher: Member of the Committee on History and Culture p.78 </ref> == ចម្បាំងនៅទន្លេមុខបួន == '''Battle on the Four Rivers''' '''(ហេតុដែលនាំឱ្យហៅទន្លេច្រាបឈាម!)''' '''(Reasons to call the bloods river! )''' ក្រោយពេលដែល [[ស្រីជេដ្ឋា]] បានលឺតំណឹងថា ក្មួយរបស់ខ្លួន "ចៅពញ្ញាលំពាំង" បានស្លាប់ក្នុងបន្ទាយចតុមុខ ដោយទ័ពព្រះចន្ទរាជា ព្រះអង្គ​ទ្រង់ពិរោធ (ខឹង) ជាខ្លាំងបានផ្ញើចុតហ្មាយទៅមេទ័ពធំរបស់ខ្លួន "ពញ្ញាកៅ" ដែលបោះទ័ពនៅ ភូមិជ័យសួគ៌ [[ខេត្តកណ្ដាល]] ឱ្យលើកទ័ពទៅសងសឹកឱ្យខ្លួនជាប្រញាប់ ក្នុងឆ្នាំ ១៥២២ នៃគ.សករាជ កងទ័ព ពញ្ញាកៅ ចំនួ​ន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) បានឆ្លងទន្លេមកត្រើយខាងលិច ពញ្ញាកៅ បានចែកកងទ័ពជាពីរកង កងទី១ ១៥,០០០ (១មុឺន ៥ពាន់នាក់)​ ជាទ័ពជើងគោក ដឹកនាំដោយ "ពញ្ញា​ស្រាល" និង "ជហ៊្វាវាំង" លើកទៅបង្កប់នៅ [[បឹងពោងពាយ]] ខាងជើងភ្នំពេញ ចំណែកឯ ពញ្ញាកៅផ្ទាល់ ដឹកនាំកងទី២ ១៥,០០០ (១មុឺន ៥ពាន់នាក់) ជាមួយនិងទូកចម្បាំង ៦០ គ្រឿង វាយចូលចំណតផែទូក របស់ព្រះចន្ទរាជា​នៅ ជ្រោយពន្លា (បច្ចុប្បន្នជា ជ្រោយចង្វា​រ) (Chroy Changvar) កងទ័ព​ជើងទឹក ពញ្ញាកៅ មានភាពខ្លាំងក្លាណាស់បានដេញវាយទ័ពជើងទឹករបស់ព្រះចន្ទរាជា ដែលដឹកនាំដោយ មេទ័ព "វិបុលរាជ" និង មេទ័ព "ប្រទសរាជ" ទៅដល់តំបន់ព្រែកព្នៅ ទើបមេទ័ពធំរបស់ ព្រះចន្ទរាជា​ នាម "ពញ្ញា​មុឺនពេជ្រ" ដែលតាំងបន្ទាយនៅព្រែកតាទែន បានចេញមកជួយទ័ព "វិបុលរាជ" និង "ប្រទសរាជ" ។​ ពញ្ញាកៅ ឃើញដូច្នេះ ក៏ប្រើល្បិចធ្វើជាចាញ់ដកថយទៅក្រោយវិញដើម្បីឱ្យ "ពញ្ញា​មុឺនពេជ្រ" មកដេញតាមកងទ័ពខ្លួន ។ "ពញ្ញា​ស្រាល" និង "ជហ៊្វាវាំង" ដែលបង្កប់នៅ [[បឹងពោងពាយ]] ខាងជើងភ្នំពេញ យល់សេចក្ដីដូចនេះ ក៏លើកទ័ពទៅវាយគាបទ័ព "ពញ្ញា​មុឺនពេជ្រ" ពីក្រោយត្រង់ទន្លេមុខបួន នៅទីបំផុតក៍ធ្វើឃាត ពញ្ញា​មុឺនពេជ្រ បាននៅពេលនោះ (បច្ចុប្បន្នបូជនីដ្ឋាន ពញ្ញាមុឺនពេជ្រ ឬ ហៅតាពេជ្រ នៅជាប់និង បូជនីយ​ដ្ឋាន ព្រះអង្គដង្កើរ មុខព្រះបរមរាជវាំង សព្វថ្ងៃនេះ) ហើយទន្លេមុខបួន ដែលពោពេញទៅដោយការបង្ហូរឈាម ត្រូវបានអ្នកស្រុកទីនោះហៅថា "ទន្លេច្រាបឈាម" ។ ​<ref>Eng Suth (1969) [https://www.elibraryofcambodia.org/ebook/morha-boros-khmer-2-ebook/ Mohaboros Khmer Documents Volume 1-2], Publisher: Institut Français du Cambodge Bibliothèque Numérique Culturethèque.</ref> == សមរភូមិកំពង់ចាម (គ.ស ១៥២៣) == '''Kampong Cham Battlefield (AD 1523)''' ក្រោយពេលដែល "ពញ្ញាកៅ​" ទទួលជ័យជំនះនៅទន្លេមុខបួន ទ័ពរបស់ខ្លួន បានដាច់ស្បៀង និងនឿយហត់ជាច្រើនថ្ងៃផងនោះ បានសំរេចចិត្តទៅបោះបន្ទាយនៅ [[ស្រុកកំពង់សៀម]] [[ខេត្តកំពង់ចាម]] ដែលមានទ័ពសេសសល់ត្រឹមតែ ១០,០០​០ (១មុឺននាក់) ប៉ុនណោះ ។ ចំណែក​ឯខាង ព្រះចន្ទរាជា ដែលទទួលបានដំណឹងពីការមរណៈភាពលោក "ពញ្ញាហ្មឺនពេជ្រ" មានភាពតក់ស្លុត និង ឈឺព្រះទ័យជាខ្លាំង ព្រះអង្គបានថ្វាយមរណៈនាមទៅលោកថា "ចៅពញ្ញាសួគ៌ាលោក" ។ បន្ទាប់មក ព្រះចន្ទរាជា បានប្រកាសរាជសារតែងតាំងលោក "[[ឧកញ៉ា ឃ្លាំងមឿង]]" ជាប្រមុខមេទ័ពធំជំនួសវិញ លោកឧកញ៉ា ឃ្លាំងមឿង ល្បីខាងយុត្តិសាស្ត្រសឹកសង្គ្រាម និងការដឹកនាំទ័ព ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៥២៣ នៃគ​.សករាជ ព្រះចន្ទរាជា បានចាត់កងទ័ពជាពីរកង កងទី១ ដឹកនាំដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ បានយាងចេញជិះទូកចម្បាំងទីនាំង ឈ្មោះ "សារ៉ាយអណ្ដែត" និងទូកចម្បាំង ចំនួន៣០០ គ្រឿងទៀត ទៅប្រមូលផ្ដុំទ័ពនៅខេតអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្នជា [[ខេត្តកំពង់ធំ]]) ដែលមានចំនួន ៥៥,០០០ (៥មុឺន ៥ពាន់នាក់) រីឯកងទី២ មានចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ទៀតដឹកនាំដោយ "ឧកញ៉ា ឃ្លាំងមឿង" ចេញទៅវាយបន្ទាយទ័ព "ពញ្ញាកៅ​" នៅ [[ស្រុកកំពង់សៀម]] [[ខេត្តកំពង់ចាម]] ព្រមគ្នាតែម្ដង ។ ដំណឹងប្រកាសសង្គ្រាម របស់ព្រះចន្ទរាជា បានជ្រាបទៅដល់ [[ស្រីជេដ្ឋា]] ទ្រង់បានប្រមូលទ័ពសេសសល់ ៨០,០០០ (៨មុឺននាក់) ចែកចេញជា ប្រាំកងពល កងទី១ ដឹកនាំដោយ "ពញ្ញា​ព្រំវៀង" មានចំនួន ១៥,០០០ (១មុឺន ៥ពាន់នាក់) ជាកងទ័ពជួរមុខ កងទី២ ដឹកនាំដោយ "ពញ្ញា​ពេញ" មានចំនួន ១០,០០​០ (១មុឺននាក់) កងទី៣ ដឹកនាំដោយ "ពញ្ញា​នួន" មានចំនួន ១០,០០​០ (១មុឺននាក់) កងទី៤ ដឹកនាំដោយ "ពញ្ញាទន់" មានចំនួន ១០,០០​០ (១មុឺននាក់) ជាកងទ័ពជួរក្រោយ និងកងទី៥ ដឹកនាំដោយ "ពញ្ញាផាតស្រាល" និង "ពញ្ញាវិបុលរាជ" មានចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) ជាមួយនិងទូកចម្បាំង ៣០០ គ្រឿង ជាកងទ័ពជើងទឹក ចេញទៅការពារបន្ទាយនៅ [[ស្រុកកំពង់សៀម]] ដែលជាទីតាំងនៃសមរភូមិកំពង់ចាម ។ រីឯព្រះស្ដេចកនកាន់ទ័ព ហ្លួងដោយផ្ទាល់ ចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) និងចាត់ឱ្យ មេទ័ព​ធំ "ពញ្ញាកៅ" និង "ជហ្វាវាំង" ដឹកនាំទ័ព ចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) បូករួមទាំងទ័ពហ្លួងបាន ចំនួន ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) នៅចាំការពារបន្ទាយ "ស្រឡប់ពិជ័យ" នា [[ស្រុកត្បូងឃ្មុំ]] ។ ដូចនេះ​កងទ័ពសរុបដែលការពារបន្ទាយ ស្រុកកំពង់សៀម របស់ព្រះស្រីជេដ្ឋា មានចំនួន ៦៥,០០០ (ជាង ៦មុឺននាក់) នៅទីបំផុតកងទ័ពជាង ១សែននាក់ របស់ព្រះចន្ទរាជា បានវាយបែកបន្ទាយ ស្រុកកំពង់សៀម នៃសមរភូមិកំពង់ចាម ក្នុងឆ្នាំ ១៥២៣ នៃគ.សករាជ ។<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref>​​ == ចន្ទរាជា និង ស្រីជេដ្ឋា នៃសង្គ្រាមចុងក្រោយ == '''Chan Reachea & Srei Chedtha of Final War''' ក្រោយពេល ​ព្រះចន្ទរាជា និង ព្រះស្រីជេដ្ឋា ធ្វើសង្គ្រាមយ៉ាងធំនៅសមរភូមិ ស្រុកកំពង់សៀម កងទ័ព​ទាំងសងខាង បានខូចខាតសំភារៈសឹកអស់ជាច្រើន ដូចនេះ​ក្នុងឆ្នាំ ១៥២៣ នៃគ.សករាជ ស្ដេចទាំង២ បានចាត់បេសកជន ទាំងសងខាង​ឱ្យទៅបញ្ជារទិញ កាំភ្លើងធំ (Cannons) ពីពួក "ប៉តទុយហ្គេស" (Portuguese) នៅជ្រោយម៉ាឡាកា (Malacca) នាឧបទ្វីប​ម៉ាឡេ (Malay Peninsula) ដែលត្រូវ បាន (Record ទុកដោយប្រវត្តិវិទូ នៅស.វទី១៦​) ។ ខាងព្រះចន្ទរាជា បញ្ជារទិញបាន កាំភ្លើងធំ ១០០ (១រយដើម) និងកាំភ្លើងវែងខ្លី ចំនួន ១០០០ (១ពាន់ដើម​) ទុករក្សាក្នុងបន្ទាយ ចំណែកឯ ព្រះស្រីជេដ្ឋា បញ្ជារទិញបាន កាំភ្លើងធំ ១៥០ (១រយហាសិបដើម) និងកាំភ្លើងវែងខ្លី ចំនួន ២០០០ (២ពាន់ដើម​) ទូកសំពៅខាងព្រះស្រីជេដ្ឋា ដែលដឹកកាំភ្លើងធំ ១៥០ដើម និង កាំភ្លើងវែងខ្លី ចំនួន ២០០០ (២ពាន់ដើម​) ត្រូវបានស្ទាក់ចាប់បាន នៅ ស្រុកពាម (ពួកដាយវៀតហៅ៖ ម៉ាងខម) (Đại Việt call: Mán Khảm) មានន័យថា "ពាមខ្មែរ" នា [[កម្ពុជា​ក្រោម]] ហើយក្រមការខេត្តបានបញ្ជូនថ្វាយ ព្រះចន្ទរាជា ដូចនេះខាង ព្រះស្រីជេដ្ឋា មិនមានសញ្ញវុធសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់កងទ័ពនោះទេ ។<ref> Mamitua Saber, Dionisio G. Orellana (1977) [https://books.google.com.kh/books?id=1U4cAQAAMAAJ&q=Portuguese+cannons+to+Cambodia+16th+century&dq=Portuguese+cannons+to+Cambodia+16th+century&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyp4zR7vTzAhVNIIgKHUeYAI8Q6AF6BAgDEAM Comparative Notes on Museum Exhibits in Singapore, Malaysia, Indonesia, Brunei, Macao, and the Philippines: A Report to the Ford Foundation on Travelling Symposium for Southeast Asia Museum Development, April-May, 1971], Publisher: Aga Khan Museum, Mindanao State University, Original from the University of Michigan p.354 </ref> <ref> Contributor: James Richardson Logan (1851) [https://books.google.com.kh/books?id=PkhFAQAAMAAJ&dq=Portuguese+cannons+to+Cambodia+16th+century&source=gbs_navlinks_s The Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia, Volume 5], Publisher: Kraus Reprint, Original from Cornell University. </ref> === សមរភូមិ​ទន្លេបិទ (គ.ស ១៥២៤) === '''Tonle Bet Battlefield (AD 1524)''' ក្នុងឆ្នាំ ១៥២៤ នៃគ.សករាជ ព្រះចន្ទរាជា បានលើកទ័ព ១៣៥,០០០ (ជាង១៣មុឺននាក់) ចែកចេញជា បួនកងពល កងពលទី១ ដឹកនាំដោយ "ពញ្ញាភក្ដី" លើកទ័ព ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) លើកទៅស្ទាក់កងទ័ព "ពញ្ញាកំហែង" ដែលជាឪពុកក្មេកព្រះស្រីជេដ្ឋា ដែលកាន់ទ័ពនៅស្រុក សៀមប៉ោយ (បច្ចុប្បន្នជា [[ស្រុកសៀមប៉ាង]] [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]]) ដែលមាន ចំនួន ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) កុំឱ្យលើកមកជួយ ស្រីជេដ្ឋាបាន ។ កងទី២ ដឹកនាំដោយ "ពញ្ញាទេព" លើកទ័ព ចំនួន ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) វាយចូលសមរភូមិ​ទន្លេបិទ ចំពីមុខផ្លូវទៅបន្ទាយ "ស្រឡបដូនតី" កងទី ៣ ដឹកនាំដោយ "ព្រះចន្ទរាជា" ផ្ទាល់ ចំនួន ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) ជាទ័ពជំនួយបោះនៅស្រុកកំពង់សៀម កងទី៤ ដឹកនាំដោយ "ឧកញ៉ាមហាមន្ត្រី" ចំនួន ៥,០០០ (៥ពាន់នាក់) ចេញទៅបង្កប់នៅ [[ខេត្តព្រៃវែង]] ។ កងទ័ព "ពញ្ញាទេព" ចំនួន ៤មុឺននាក់ ក៏ប្រទះនិងទ័ព ព្រះស្រីជេដ្ឋា ចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) ដែលបោះបន្ទាយនៅ ទន្លេបិទ​ ទ័ពទាំងពីរ បានច្បាំងគ្នាពេលវេលាព្រឹក រហូតដល់ថ្ងៃរសៀល ទ័ព "ពញ្ញាទេព" ក៏ឡោមព័ទ ទ័ពព្រះស្ដេចកនជាប់ ពេលនោះ ដំណឹងច្បាំងគ្នានៅសរមភូមិទន្លេបិទបានទៅដល់ "ពញ្ញាកៅ" ដែលកំពង់យាមការក្នុងបន្ទាយ ដឹងដំណឹងដូចនេះ "ពញ្ញាកៅ" ប្រញាប់​ដកទ័ព ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ពីក្នុងបន្ទាយចេញទៅជួយព្រះស្រីជេដ្ឋា យ៉ាងប្រញាប់ ទុកឱ្យ "ជហ៊្វាវាំងជុំ" ដែលមានទ័ព ១០,០០០ (១មុឺននាក់) នៅចាំការពារបន្ទាយស្រឡប់ពិជ័យ ។ កងទ័ព "ពញ្ញាកៅ" បានទៅជួយរំដោះ ព្រះស្រីជេដ្ឋា ទាន់ពេល ដោយកងទ័ព "ពញ្ញាទេព" បិទផ្លូវខាងក្រោយជាប់ ព្រះស្រីជេដ្ឋា និង ពញ្ញាកៅ បានវាយសម្រុកចេញទៅមុខមកដល់ [[ខេត្តព្រៃវែង]] ក៏ប្រទះនិងទ័ពបង្កប់ ៥,០០០ (៥ពាន់នាក់) របស់ "ឧកញ៉ាមហាមន្ត្រីបែន" វាយស្ទាក់ពីមុខ ពញ្ញាកៅ​ឃើញដូចនេះ ក៏ឱ្យព្រះស្រីជេដ្ឋា ស្រូតទៅបន្ទាយស្រឡប់ដូនតីមុន ខ្លួននៅចាំច្បាំងការពារជាមួយ "ឧកញ៉ា​បែន" ហើយពញ្ញាកៅ ក៏ចោលលំពែងត្រូវ "ឧកញ៉ា​បែន" ស្លាប់ក្នុងពេលនោះ ទើបកងទ័ពត្រឡប់មកដល់ក្នុងបន្ទាយស្រឡប់ដូនតីវិញ ចំណែកឯ ទ័ពឪពុកក្មេក ព្រះស្រីជេដ្ឋា នាម "ពញ្ញាកំហែង" ត្រូវទ័ព "ពញ្ញាភក្ដី" របស់ចន្ទរាជា វាយធ្វើឃាតបាននៅពេលនោះទៅ ។<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == ជ័យជំនះព្រះចន្ទរាជា (គ.ស ១៥២៥) == '''Victory of Chan Reachea (AD 1525)''' [[File:Cambodia Map 1525-1566.jpg|thumb|Cambodia Map during the reign of Chan Reachea, 1525-1566.]] ក្នុងឆ្នាំ ១៥២៥ នៃគ.សករាជ ព្រះចន្ទរាជា បានលើកកងទ័ព ចំនួន ១៤០,០០០ (១៤មុឺននាក់) វាយចូលបន្ទាយ "ស្រឡប់ពិជ័យ​" របស់ ព្រះស្រីជេដ្ឋា ដែលមានកងទ័ព​យាមការ ចុងក្រោយក្នុងបន្ទាយតែ ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) ប៉ុនណោះ នៅសមរភូមិ [[ស្រុកត្បូងឃ្មុំ]] កងទ័ព ព្រះចន្ទរាជា​ បានឡោមព័ទ្ធ បន្ទាយស្រឡប់ដូនតី អស់វេលា ១៥ ថ្ងៃ ដោយបន្ទាយនេះខ្ពស់ពិបាកនិងវាយចូលពេក ព្រះចន្ទរាជា បានចាត់ពលសេនា ឱ្យប្រកាសរាជសារ ដោយមានពំនោលថា រាល់ជនទាំងឡាយណា ដែលអាចចាប់ ឬ សម្លាប់ស្ដេចកនបាន និង មានប្រាក់រង្វាន់ ហើយលើកយស័ក្តជាចៅហ្វាយស្រុកត្បូងឃ្មុំនេះ ក្រោយពលសេនា ប្រកាសរាជសារនៅមុខបន្ទាយ [[ស្រីជេដ្ឋា]] ចប់ ប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក ព្រះស្រីជេដ្ឋា ក៏បានសោយទីវង្គត់ ដោយត្រូវប្អូនថ្លៃរបស់ខ្លួន នាម "មន្ត្រី​ដូនកែវ" លួចធ្វើឃាតដោយកាត់ក្បាល បូករួមទាំងពញ្ញាកៅ និងបក្សពួកទាំងអស់នៃមន្ត្រីជំនិតទាំង២៥នាក់ យកទៅថ្វាយ ព្រះចន្ទរាជា ដោយក្ដីអំណរនិងជ័យជំនៈនេះ តាមការសន្យា ទ្រង់បានលើកយ័ស្ដ "មន្ត្រី​ដូនកែវ" ជាពញ្ញាដូនកែវ មានឋានៈជាចៅហ្វាយស្រុកត្បូងឃ្មុំនេះ ចំណែកឯ​ក្បាលព្រះស្ដេចកន និងបក្សពួកទាំង២៥នាក់ ត្រូវបានយកទៅដោតនៅមុខកំពែងបន្ទាយ ស្រឡប់ដូនតីនេះតែម្ដងទុកជាបម្រាម ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=gq9UAAAAcAAJ Journal asiatique: ou recueil de mémoires d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 18], Publisher: Society, Original from the Bavarian State Library </ref> == ការកសាងរាជវាំងលង្វែក == '''Construction of Longvek Palace''' ក្រោយពេល ព្រះចន្ទរាជា ទទួលបានជ័យជំនះលើ [[ស្រីជេដ្ឋា]] ទ្រង់បានយាងត្រឡប់មកបន្ទាយមានជ័យ នា [[ខេត្តពោធិសាត់]] វិញ និងបានបង្គាប់ឱ្យសព្វមុខមន្ត្រី សាងសង់បន្ទាយរាជវាំងថ្មី នៅលង្វែក នា [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] ក្នុងឆ្នាំច គ.សករាជ ១៥២៦ ដើម្បីគេចចេញពីការគំរាមកំហែងរបស់កងទ័ពសៀម ក្រុមមេការ បានទទួលការសាងសង់រាជវាំង ដោយជីកបុកគ្រឹះ រៀបថ្ម ៦ហត្ថ ស្មើជម្រៅ ៣ម៉ែត្រ ជុំវិញបន្ទាយជា ៣ជ្រុង ហើយលើកដីច្រោះក្ដារ ធ្វើជាបន្ទាយខាងលើនោះតម្កល់ ១៧ហត្ថ ស្មើនិងកម្ពស់ ៨.៥ ម៉ែត្រ កម្រាស់ខាងលិច ១០ហត្ថ ស្មើនិងកម្រាស ៥ម៉ែត្រ ជើងទេរក្រោម ២២ហត្ថ ស្មើនិងកម្រាសជើងទេរ ១១ម៉ែត្រ ជុំវិញទាំង ៣ជ្រុង "ព្រោះជ្រុងទី៤ នោះគឺទន្លេ កំពែងបន្ទាយមាន ៥ជាន់ និងមានទ្វារធំ៨ ទ្វារនីមួយៗ មានសើនមួយ កំពស់ ២២ ហត្ថ ស្មើនិងកម្ពស់១១ម៉ែត្រ សម្រាប់ដាក់កាំភ្លើងធំ ទាំង៨សើន រីឯជ្រុងទាំង៤ មានប៉មកម្ពស់ ២៥ហត្ថ ស្មើនិងកម្ពស់ ១២.៥ម៉ែត្រ សម្រាប់ឆ្មាំយាម និងដាក់កាំភ្លើងធំដូចគ្នា រីឯលើកំពែងបន្ទាយជុំវិញនោះទ្រង់ឱ្យដាក់សុទ្ធតែកាំភ្លើងវែងបាញ់ច្រូងជុំវិញទាំង ៥ជាន់ ។ ខាងមុខកំពែង ជាន់ទី១ ស្ដេចឱ្យធ្វើរោងសម្រាប់ដាក់ទ័ព ដំរី និងទ័ពសេះ ក្នុងកំពែងជាន់ទី១ ដដែរនេះ ដាក់សុទ្ធតែទាហ៊ានកងកាំភ្លើងធំ ។ ខាងកំពែងជាន់ទី២ តាំងថែវ ដាក់សុទ្ធតែទាហ៊ានកងកាំភ្លើងតូច និងធ្វើសាលាជំនុំក្ដី ដាក់សាលាដំបូងខាងឆ្វេង សាលាឧទ្ធរណ៍ខាងស្ដាំ ។ ខាងក្នុងកំពែងទី៣ តាំងថែវដាក់សុទ្ធតែទាហ៊ានកងដាវ កងផ្គាក់ ជាសេនាអាវុធខ្លី ។ ខាងកំពែងជាន់ទី៤ សាងដំណាក់រោងល្ខោន និង ព្រះពន្លាទតល្ខោន ។ នៅខាងក្នុងកំពែងទី៥ សាងដំណាក់ដាក់ព្រះបញ្ចក្សេត្រ គ្រឿងសោយរាជ្យទាំង៥ និង ដំណាក់សំរិទ្ធ សម្រាប់ដាក់ព្រះរាជទ្រព្យ មានវិមានសម្រាន្តភិរម្យ សម្រាប់ក្រុមបារគូ ក្រុមបុរោហិត និងក្រុមមហាត្លិក នៅក្នុងកំពែងជាន់ទី៥ ដដែរ នៅទ្វារយាម តាំងថែវឱ្យកំពូល ៥ មានជហ៊្វាដងក្ដារ សុទ្ធតែលាបម្រ័ក្សណ៍ ជាតិហិង្គុល បិទមាស មានសោភោណភ្លឺផ្លេកពន់ប្រមាណ ហើយធ្វើប្រាង្គមហាប្រាសាទមួយកំពូល៥ ជាប្រាសាទសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ផ្ទំសម្រាក មានសាងព្រះរាជមន្ទីរធំមួយ សម្រាប់ព្រះស្នំក្រមការប្រចាំយាម រាជមន្ទីរមួយទៀតមានកំពូល៣ជាន់ សម្រាប់ព្រះរាជបុត្រី មានសាងព្រះដំណាក់៥ខ្នង សម្រាប់ព្រះស្នំ និង ព្រះដំណាក់៥ខ្នងទៀត សម្រាប់ពួកអ្នកម្នាង រីឯព្រះដំណាក់២ខ្នងទៀត សម្រាប់អ្នកអង្គម្ចាស់ ហើយខាងក្រោយកំពែងនោះ ឱ្យតាំងឃ្លាំងស្រូវអង្ករ និងឃ្លាំងអំបិល ត្រីសាច់ ១៥ខ្នង ខាងត្បូងនិងខាងជើងកំពែងនោះ តាំងឃ្លាំងគ្រាប់រំសេវ១០ខ្នង ខាកើតព្រះរាជវាំង ឱ្យតាំង ឃ្លាំងសម្រាប់ដាក់ ព្រួញស្នារ ទុកការពារផ្នែកខាងក្រោយ ។ នៅគ្រប់ដំណាក់មានជីកស្រះស្រង់រងថ្លា សួនច្បារផ្កា ដំណាំ ក្រអូប ល្វឹងល្វើយ ល្អជាអនេក ប្លែកត្រកាលក្នុងព្រះរាជវាំង ដែលបានសាងសង់រួចក្នុងរយៈពេល ២ឆ្នាំ ត្រូវបញ្ចប់ក្នុង គ.ស ១៥២៨ ។ បន្ទាយព្រះរាជវាំងថ្មីសាងបញ្ចប់រួចរាល់ហើយ ព្រះចន្ទរាជា ត្រាសបង្គាប់ឱ្យរើបន្ទាយចេញពី ពោធិ៍សាត់ មកតាំងនៅរាជធានីលង្វែក និងបង្គាប់ឱ្យដាំដើមឬស្សីព័ទ្ធជុំវិញបន្ទាយកម្រាស ២សិន ដោយស្មើនិងកម្រាស ៨០០ម៉ែត្រ ដើម្បីការពារបន្ទាយ ហើយព្រះអង្គឡើងប្រកាសជាស្ដេចផែនដីលើកទី២ រាជសម័យលង្វែក នៃអាណាចក្រលង្វែក ក្នុងឆ្នាំ ១៥៣៩ នៃគ.សករាជ ដែលទ្រង់មានព្រះនាមក្នុងរាជថា "ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជា ចន្ទរាជា" ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == ការផ្ដាច់ចំណងការទូត ជាមួយនគរសៀម គ.ស ១៥៣០ == '''The severance of diplomatic ties with the kingdom of Siam, 1530 AD''' ព.សករាជ ២០៧៤, គ.សករាជ ១៥៣០, ម.សករាជ ១៤៥៣, ចុ.សករាជ ៨៩៧ ត្រូវនិងឆ្នាំឆ្នាំកុរ ឯកស័ក ក្រោយសៀមបានបញ្ចប់ជម្លោះរាជវង្ស ស្ដេចសៀមគ្រងរាជ្យថ្មីព្រះនាម ព្រះចៅចក្រព័ត រាជាធិរាជ ឬ ហៅតាមសំនៀងសៀមថា "ចក្រាផាត់" (Chakkraphat) បានចាត់បេសកជន ៣នាក់ ជាតំណាងទូត ឱ្យមកទារសួយសារអាករ ព្រះដង្វាយពី ព្រះចន្ទរាជា នាពេលនោះ ។ ព្រះចន្ទរាជា បានបញ្ជារឱ្យក្រមការរាជវាំង ទទួលបេសកជន នគរសៀម នៅខាងក្រៅរាជវាំង ព្រះអង្គបានមានបន្ទូលឆ្លើយតបថា នគរកម្ពុជានាពេលនេះលែងចំណុះ ឱ្យនគរសៀមទៀតហើយ មិនមានការថ្វាយសួយសារអាករ និង ព្រះដង្វាយ ថ្វាយទៅកាន់ព្រះរាជាសៀមទៀតនោះទេ បើព្រះរាជាសៀមមិនសុខចិត្ត អាចមកសាកកម្លាំងនិង នគរយើងបាន ខ្លឹមសារ ឆ្លងឆ្លើយនៃទំនាក់ទំនងនគរទាំងពីរ បានកាត់ផ្ដាច់នៅចំណងការទូតទាំងស្រុង ក្រោយពេល ព្រះរាជាខ្មែរ បានដឹងតំណឹងថា កងទ័ពសៀម ជាប់ដៃធ្វើសង្គ្រាមជាមួយ នគរភូមា (បច្ចុប្បន្ន [[ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា]]) ដែលបានបើកការវាយលុកទៅនគរសៀម ជាបន្តបន្ទាប់ ។ === សៀមឈ្លានពាន តំបន់អង្គរ គ.ស ១៥៤០ === '''Siam invades Angkor 1540 AD''' ព.សករាជ ២០៨៤, គ.សករាជ ១៥៤០, ម.សករាជ ១៤៦៣, ចុ.សករាជ ៩០៧ ត្រូវនិងឆ្នាំជូតទោស័ក សៀមបានលើកទ័ព ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) កាត់តាម នគររាជសីម៉ា មកដល់ព្រំប្រទល់ខេត្ត មហានគរ (បច្ចុប្បន្នជាខេត្ត [[សៀមរាប]]) ទ័ពសៀម ចែកចេញជា ៣កងពល កងពលទី១ ជាទ័ពដំរី កងពលទី២ ជាទ័ពសេះ កងពលទី៣ ជាទ័ពថ្មើជើង ទ័ពទាំង៣កង បានវាយសម្រុកចូលតំបន់អង្គរ ពេលនោះ ព្រះចន្ទរាជា បានលើកទ័ពលង្វែកទៅដោយផ្ទាល់ មានចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) បូករួមនិង ទ័ពនៅមហានគរ មានចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) សរុបទាំងអស់មានចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) បានវាយបកត្រឡប់យ៉ាងខ្លាំងក្លាទៅកាន់កងទ័ពសៀម នៅត្រង់សមរភូមិស្ទឹងអង្គរ ហើយទីបំផុត កងទ័ពសៀមបានបរាជ័យ ដោយការបាក់ទ័ពរាបទាបអស់ ក្នុងជ័យជំនះដ៏អស្ចារ្យនេះ ព្រះចន្ទរាជា បានផ្លាសប្ដូរឈ្មោះខេត្ត មហានគរ ទៅជាឈ្មោះ [[ខេត្តសៀមរាប]] មកដល់ពេល បច្ចុប្បន្ននេះ ហើយក៏ជាជ័យជំនះទី១ របស់ព្រះចន្ទរាជាផងដែរ ដែលធ្វើសង្គ្រាមឈ្នះពួកសៀម ។<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == ចម្បាំងខ្មែរសៀម គ.ស ១៥៥៥ == '''Khmer-Siamese war, 1555 AD''' * មរណភាពលោក [[ឧកញ៉ា ឃ្លាំងមឿង]] ព.សករាជ ២០៩៨, គ.សករាជ ១៥៥៥, ម.សករាជ ១៤៧៧, សៀមបានលើកទ័ព ចំនួន ១៤០,០០០ (១៤មុឺននាក់) ចូលមកឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា ជាលើកទី២ កងទ័ពសៀមបានបែងចែកជាពីរកងពល កងពលទី១ មានចំនួន ៩០,០០០ (៩មុឺននាក់) ដឹកនាំដោយ ពញ្ញាអង្គ ជាបុត្រ [[ស្រីរាជា]] និង ត្រូវជាបុត្រធម៌ស្ដេចសៀម ដែលស្ដេចសៀមបានសន្យាថា បើពញ្ញាអង្គ ឈ្នះក្នុងសង្គ្រាមនេះ ទ្រង់និងដាក់ ឱ្យ ពញ្ញាអង្គ បានសោយរាជ្យ នៅនគរខ្មែរ តែម្ដង ។ ទ័ពសៀមបានចូលមកឈ្លានពានយក [[ខេត្តបាត់ដំបង]] និង បង្ហួសវាយយក [[ខេត្ត ពោធិ៍សាត់]] កងពលទី២ មានចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ជាកងទ័ពជើងទឹក ដឹកនាំដោយ ពញ្ញាវាំងសាន វាយចូល [[ខេត្តកំពត]] ។ ព្រះចន្ទរាជា ទ្រង់ជ្រាបហើយត្រាស់បង្គាប់ឱ្យ ឧកញ៉ា ក្រឡាហោមកែវ កេណ្ឌរេហ៍ពល នាខេត្តបាសាក់ ព្រះត្រពាំង ក្រមួនស និងបាទី បន្ទាយមាស បានចំនួន ៦០,០០០ (៦មុឺននាក់) ទៅច្បាំងតទល់ជាមួយទ័ពសៀមនៅសមរភូមិខេត្តកំពត ។ === សមរភូមិ ពោធិ៍សាត់ === '''Pursat Battlefield''' គ.សករាជ ១៥៥៥ កងទ័ពសៀមចំនួន ៩០,០០០ (៩មុឺននាក់) បានវាយចូល [[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] ខណៈ ដែលលោក ឧកញ៉ា ឃ្លាំងមឿង ដឹកនាំទ័ពចំនួន ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) ទៅច្បាំងតទល់ជាមួយនិងទ័ពសៀម អស់ពេលជាច្រើនយាម ដោយចំនួនកងទ័ព និង គ្រឿងសឹកចម្បាំងរបស់សៀម ច្រើនជាងភាគីខាងលោក ឧកញ៉ា ឃ្លាំងមឿង ពេកណាស់ បើច្បាំងបន្តទៀត កងទ័ពខ្មែរ និងស្លាប់គ្មានសល់ ដូចនេះ លោកមឿង ក៏សម្រេចចិត្តដកកងទ័ពថយ ទៅក្នុងបន្ទាយមានជ័យវិញ រីឯកងទ័ពស្លាប់អស់ប្រមាណ ២០,០០០ (២មុឺននាក់) ដូចនេះកងទ័ពក្នុងបន្ទាយនៅសល់តែ ២០,០០០ (២មុឺននាក់) ប៉ុនណោះ កំពុងតែដាច់ស្បៀងនិងត្រូវបានកងទ័ពសៀមឡោមព័ទ្ធ ចំណែកឯកងទ័ពជំនួយរបស់ ព្រះចន្ទរាជា ២ថ្ងៃទៀតទើបមកដល់ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ។ ឧកញ៉ា ឃ្លាំងមឿង បានមើលមកកងទ័ពរបស់ខ្លួន ឃើញទឹកមុខបាក់ស្បាតរបស់កងទ័ព បានគិតយ៉ាងល្អិតល្អន់អំពីក្បួនសឹកនេះ បើសង្គ្រាមលើកនេះសៀមឈ្នះ ហើយយកបានតំបន់ ពោធិ៍សាត់នេះ សៀមនិង គម្រាមកំហែង ដល់អាណាចក្រលង្វែក ដូចនេះលោកផ្ទាល់និងពលីកម្ម ក្នុងសង្គ្រាមនេះ ។ លោកមឿង បានរៀបចំគម្រោងការមួយ ដោយឱ្យទាហ៊ានជំនិតៗ របស់លោក ដកកូនទាហាន ៤,០០០ (៤ពាន់នាក់) ចេញពីជួរទ័ព រួចឱ្យទៅបង្កប់ខ្លួនក្នុងព្រៃ ជិតជំរំុស្បៀងកងទ័ពសៀម រួចលោកឱ្យទាហ៊ានសេះសល់ ប្រមាណជា ១៦,០០០ (ជាង១មុឺននាក់) ចាកចេញពីជំរុំទ័ព ត្រៀមជាមួយកាំភ្លើងធំ និង ព្រួញភ្លើង បង្កប់នៅក្រៅជំរុំ បន្ទាប់មកលោកឱ្យរៀបចំ មនុស្សចំបើងដែលជាទីងមោង ពាក់នៅសំលៀកបំពាក់កងទ័ពវិញ ហើយដាក់ទីងមោង ដែលស្លៀកពាក់ទាហ៊ានទាំងអស់នោះ ទៅក្នុងបន្ទាយវិញ ។ ដើម្បីពន្យាពេលកងទ័ពសៀម ពីការវាយលុកចូលជំរុំកងទ័ព នាពេលថ្ងៃរសៀលនេះ លោកមឿង បានប្រើល្បិចមួយ គឺពិធីពលីជីវិត ដើម្បីទៅកេណ្ឌទ័ពខ្មោច នៅពេលយប់ ដើម្បីឱ្យល្បិចនេះក្លាយជាការពិតទៅបាន និង ដើម្បីឱ្យពួកសៀមជឿផងដែរនោះ មានតែការសម្លាប់ខ្លួនរបស់លោកទេ ទើបល្បិចនេះអាចពិត និង ជាក់ស្ដែង ។ ដោយលោកមឿង បានចាត់កូនទាហានឱ្យជីករណ្ដៅធំមួយ ជំរៅ ៨ ហត្ថ ៤ ជ្រុង ដោយស្មើនិង ៤ម៉ែត្រ ៤ជ្រុង ដាក់នៅចម្រូងលំពែង រួចឱ្យធ្វើរានទេវតា ៧ ថ្នាក់ដាក់បាយសី ទឹកអប់ និង គ្រឿងបូជា ហើយឱ្យធ្វើរាជព័ទ្ធ របងជុំវិញ និង លេងភ្លេងថ្វាយទាំង៨ទិស ហើយលោក បាននាំគ្រួសាររបស់លោក ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ពណ៌ស ដោយពោលថា ខ្លួននិងសម្លាប់ខ្លួន ដើម្បីកេណ្ឌទ័ពខ្មោចឱ្យមកជួយក្នុងរយៈពេល ៧យាមទៀត ហើយប្រាប់ ឱ្យកងទ័ពខ្មែរទាំងអស់ត្រូវច្បាំងស្លាប់រស់ជាមួយកងទ័ពសៀម ពេលដែលលោកនិងគ្រួសារលោតសម្លាប់ខ្លួនរួច ។ ចំណែកឯកងទ័ពសៀមត្រូវលើកទ័ពមកច្បាំងនូវរសៀលនេះ តែដោយសារ តែលោក ឧកញ៉ា ឃ្លាំងមឿង ធ្វើពិធីកេណ្ឌទ័ពខ្មោចឱ្យមកជួយក្នុងយប់នេះ ទើបភាគីទ័ពសៀម បានរងចាំដល់វេលាយប់ ទើបនាំទ័ពវាយសម្រុកចូលមក ព្រោះពួកសៀមមិនជឿថាមានកងទ័ពខ្មោចមកជួយនោះទេ ហើយពួកសៀមមិនបានដឹងថានេះជាការពន្យាពេលរបស់លោកមឿងនោះទេ ។ នៅវេលាយប់បានមកដល់ សៀមបានលើកទ័ពចូលជំរំុកងទ័ពលោកមឿង តែមិនមានកងទ័ពខ្មែរនោះទេ មានតែមនុស្សចំបើងដែលបន្លំស្លៀកពាក់ជាកងទ័ព យល់សេចក្ដីដូចនេះ មេទ័ពរងខ្មែរ ឧកញ៉ាចក្រីសុខ បញ្ជារឱ្យបាញ់ព្រួញភ្លើង និង កាំភ្លើងធំ ពីក្រៅជំរុំ ដុតសម្លាប់កងទ័ពសៀម ឆេះស្លាប់អស់ជាច្រើន ច្បាំងគ្នារហូតដល់យប់អាធ្រាត កងទ័ពខ្មែរដែលបង្កប់ក្នុងព្រៃ ចំនួន ៤,០០០ នាក់ ចូលទៅវាយដុតជុំរំស្បៀងកងទ័ពសៀម ភ្លើងឆាបឆេះទាំងមុខទាំងក្រោយ កងទ័ពសៀម ស្មានតែភាគីខ្មែរមានទ័ពជំនួយក៏ចាប់ផ្ដើមជ្រួច្របល់បែកទ័ព ឧកញ៉ាចក្រីសុខ ក៏ប្រកាសឱ្យកងទ័ពទាំងអស់កាប់សម្លាប់កងទ័ពសៀមដល់ អូរស្វាយដូនកែវ [[ខេត្តបាត់ដំបង]] ហើយកងទ័ពសៀមក៏បានបោះជុំរំនៅទីនោះ ២ថ្ងៃបន្ទាប់ពី កងទ័ព ២០០,០០០ (២សែននាក់) បូករួមទាំង ដំរីសឹក ៥០០ និង សេះចម្បាំង ៥,០០០ ដែលដឹកនាំដោយ ព្រះចន្ទរាជា ផ្ទាល់បានមកដល់ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដើម្បីត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមបណ្ដេញកងទ័ពសៀម ។<ref> Société asiatique (Paris, France), Centre national de la recherche (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=Wl8pAAAAYAAJ Journal asiatique], Publisher: Société asiatique., Original from Harvard University </ref> === សមរភូមិ បាត់ដំបង (បរាជ័យកងទ័ពសៀម) === '''Battambang Battlefield (Defeat of Siamese army)''' ក្នុង គ.សករាជ ១៥៥៥ ដដែល កងទ័ព ២០០,០០០ (២សែននាក់) របស់ ព្រះចន្ទរាជា បានវាយសម្រុកទៅកាន់កងទ័ពសៀមនៅសមរភូមិ [[បាត់ដំបង]] ដំរីចម្បាំងរបស់ ព្រះចន្ទរាជា បានទៅប្រជល់ និង ដំរីចម្បាំងរបស់ ពញ្ញាអង្គ ហើយព្រះចន្ទរាជា បានកាប់ ពញ្ញាអង្គ ចំស្មាពីចំហៀង ដោយសែងដាវដងវែង ហើយកាប់ទម្លាក់ធ្លាក់ស្លាប់ពីលើខ្នងដំរី បរាជ័យកងទ័ពសៀម សមរភូមិបាត់ដំបង កងទ័ពលង្វែក បានរឹបអូសយក ដំរីសឹក ៩០ក្បាល បានសេះ ៤៥០ក្បាល បានដាវកាំភ្លើង គ្រឿងសស្ត្រាវុធ រទេះគោ រទេះចម្បាំងជាច្រើន ហើយចាប់បានកងទ័ពសៀមជាឈ្លើយសឹកប្រមាណ ១០,០០០ (១មុឺននាក់) កងទ័ពសៀមសរុប ១៤០,០០០ (១៤មុឺននាក់) ដែលលើកមកឈ្លានពានអាណាចក្រលង្វែក ទាំងជើងគោក និង ជើងទឹក បានបាត់បង់អស់ ៩០,០០០ (៩មុឺននាក់) ហើយសៀមសល់កងទ័ព ប្រមាណជា ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ប៉ុនណោះបានដកទ័ពទៅដល់ អាងសិលា នាព្រំប្រទល់ខ្មែរសៀម បរាជ័យដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនេះ កងទ័ពសៀមមិនបានលើកមកឈ្លានពានកម្ពុជាទៀតនោះទេ ផ្ទុយទៅវិញ វាជាពេលវេលា ដែលកងទ័ពលង្វែក បានវាតទីដណ្ដើមទឹកដីខ្លួនមកវិញ ហើយវាយយកបាន បណ្ដារស្រុកទាំង ១៣ ពីសៀមផងដែរ ជ័យជំនះដ៏ធំធេងនេះ ប្រជានុរាស្ត្រ បានដាក់រហ័សនាមទ្រង់ថា៖ ស្ដេចនៃសឹកសង្គ្រាម ។<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == កំណត់ត្រាសង្គ្រាមរវាង ខ្មែរ និង សៀម == '''Record of the war between Khmer and Siam''' * គ.សករាជ ១៥៤០ ចម្បាំងអង្គរ * គ.សករាជ ១៥៥៥ សៀមឈ្លានពាន បាត់ដំបង និង ពោធិ៍សាត់ សៀមប្រើទ័ពសរុប ១៤មុឺននាក់ ច្បាំងនិង ទ័ពលង្វែក ២០មុឺននាក់ * គ.សករាជ ១៥៥៦ - ១៥៥៩ - ១៥៦២ ១៥៦៣ - ១៥៦៤ ចន្ទរាជា ដឹកនាំទ័ពលង្វែក ឈ្លានពាន អាណាចក្រអាយុធ្យា យកបានបណ្ដារស្រុកភាគខាងលិច ទាំង ១៣ ត្រឡប់មកវិញ ហើយជាឆ្នាំរវាងកងទ័ព កម្ពុជា និង ភូមា លើកទ័ពច្បាំងគៀបប្រទេសសៀមផងដែរ ។ == ចំណារពន្យល់ == នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។ == មើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] == តំណភ្ជាប់ រជ្ជកាលគ្រងរាជ == {{S-start}} {{S-hou|''(គ.ស ១៤៨៦-១៥៦៧)''}} {{Succession box|before= [[ស្រីជេដ្ឋា]]|title=[[អាណាចក្រលង្វែក]]|years='''១៥១៦-១៥៦៦'''|after=[[បរមរាជាទី២]]}} {{S-end}} == ឯកសារយោង == 354d78t8bxgidn5q4ss9i8mz9we1xp5 0 34937 335724 328934 2026-05-24T02:52:54Z ~2026-31148-05 51137 ស្នើសុំ បន្ថែមចំណុចខ្លះ ដែលអាចជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង អំពីអត្ថប្រយោជន៍ នៃការប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គម ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ។ 335724 wikitext text/x-wiki == <span style="font-family: Khmer OS muol light; font-size: 70%; Color: Green;"><big>តើ</big>ត្រូបធ្វើដូចម្ដេចទើបប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត == [[File:Stamps of Azerbaijan, 2004-683.jpg|thumb|right|]] ការប្រើប្រាស់សេវាកម្ម អ៊ីនធើណែ នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ មាន​ចំនួន​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ច្រើន​ណាស់​នៅ​ជុំវិញ​ពិភព​លោក។ នេះ​ដោយសារ​តែ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់ អ៊ីនធើណែ បាន​ផ្តល់​ផល​ប្រយោជន៍​ច្រើន​ក្នុង​ជីវភាព​រស់នៅ​របស់​មនុស្ស។ ចង់​ដឹង​ទេ? ថា​តើ អ៊ីនធើណែ ផ្តល់​ប្រយោជន៍​អ្វី​ខ្លះ​ដល់យើង? អ៊ីនធើណែគឺជាបណ្តាញកុំព្យូទ័រសកលមួយ ដែលផ្តល់​នូវ​ពត៌មាន​ផ្សេងៗ និង មជ្ឈដ្ឋាន​ទំនាក់​ទំនង​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​តាម​រយៈ​ប្រូតូកូល ស្តង់ដារ​មួយ។ អ៊ីនធើណែ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៥០ មក​ម្ល៉េះ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ភាគ​ច្រើន​ទើប​តែ​ដឹង​ពី​អត្ថ​ប្រយោជន៍​នៃ​ការ​ ប្រើ​ប្រាស់​វា ហើយទទឺមនិងនេះវាក៏មានផលប៉ះពាល់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់មួយចំនួនបងដែរ។ <h2 style="background-color:orange"> វិអត្ថ​ប្រយោជន៍​នៃ​ការ​ ប្រើ​ប្រាស់អ៊ីនធឺណិត</h2> *''' ការទំនាក់ទំនងលឿនជាងមុន''' មានន័យថា ទំនាក់ទំនងកាន់​តែ​ឆាប់​រហ័ស អាច​ឲ្យ​យើង​ផ្ញើ​ឯកសារ​ឬ​លិខិត​ផ្សេងៗ ទៅ​កាន់​មនុស្ស​នៅ​ជុំ​វិញ​ខ្លួន​យើង តាម​រយៈ​សារ​អេឡិច​ត្រូនិច Email ក្នុង​ល្បឿន​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស ទោះ​បី​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​ឆ្លង​ទ្វីប​ក៏​ដោយ ក៏​អាច​បញ្ជូន​ទៅ​ឲ្យ​ក្នុង​រយៈពេល​មួយ​ប៉ប្រិច​ភ្នែក​ប៉ុណ្ណោះ។ *''' ធនធានពច្រើនក្រៃលែង''' ប្រភពពត៌មានសម្បូរបែប មាន​ន័យ​ថា នៅ​លើ អ៊ីនធើណែ មាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​ទៅ​ដោយ​ចំណេះ​ដឹង​គ្រប់​រូបភាព គ្រប់​វិស័យ​ទាំង​អស់ ជា​ពិសេស​ចំណេះ​ដឹង​អប់​រំ​តែម្តង។ *''' ផ្តល់ការអប់រំមិនចេះអស់'''ផ្តល់ការអប់រំមិនចេះអស់ងាយស្រួលរកឯកសារសិក្សាតាម​បណ្តាញ អ៊ីនធើណែ។ *''' ផ្តល់សេវាកម្មលើបណ្តាញអ៊ីនធើណែនិងពាណិជ្ជកម្ម''' សំដៅទៅលើការធ្វើ Business តាម​អនឡាញ។ យើង​អាច​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ពាណិជ្ជ​កម្ម​អ្វី​មួយ​នៅ​លើ​វា​បាន ហើយ​ថែម​ទាំង​អាច​ធ្វើ​ការ​ទិញ​ដូរ នៅ​លើ​អនឡាញ​បាន​ទៀតផង។ *''' បណ្តាញទំនាក់ទំនងសង្គម'''បណ្តាញ​ទំនាក់​ទំនង​សង្គម គឺ យើង​អាច​មាន​សកម្មភាព​ក្នុង​សង្គម​តាម​រយៈ​ការ​ប្រឡូក​លេង កម្មវិធី​បណ្តាញ​សង្គម​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា Facebook, Twitter, [[ហ្គូហ្គល|Google]] Plus, Pinterest ,Skype និង Instagram ជាដើម។ បច្ចុប្បន្ន '''ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមក្នុងវិស័យលក់អនឡាញ ផ្សព្វផ្សាយអាជីវកម្ម នយោបាយ និងវិស័យកសិកម្ម-ល-។ មានសហគ្រិនជាច្រើនរាប់មិនបានប្រើប្រាស់ចាប់ផ្តើមបណ្តាញសង្គម ដើម្បីចែករំលែក។ ឧទាហរណ៍៖ លោក យិន បូរ៉ាន់ បានយកបង្ហាញ បច្ចេកទេសកសិកម្មចិញ្ចឹមសត្វ និងការដាំដុះទៅកាន់សាធារណជន ជាឧទាហរណ៍ និងលើកកម្ពស់ផលិតភាពក្នុងមូលដ្ឋានផងដែរ។<ref>{{cite web |url= https://economy.ams.com.kh/business/news/important-tips-for-those-who-want-to-raise-cows-where-to-start-first/ |title=សហគ្រិន ចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមផ្សព្វផ្សាយ |publisher=AMS Economy |access-date=2026-05-24}}</ref>''' <h2 style="background-color:red"> ផលប៉ះពាល់នៃការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត</h2> *'''លួចពផ្ទាល់ខ្លួន:''' សំដៅទៅលើការចូលលួចពត៌មាន​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​នៅ​ពេល Access ចូល​ទៅ​កាន់​ អ៊ីនធើណែ ពី​សំណាក់​ក្រុម​បិទ​មុខ Hacker។ *'''ខ្សែស្រឡាយសារឥតបានការនិងមេរោគ '''គឺការជ្រៀតចូលនូវ (មេរោគ)នៅ​ពេល​មាន​ការ​ផ្ញើ Email ឬ​ធ្វើ​អ្វី​មួយ​នៅ​លើអ៊ីនធើណែ។ *'''ប៉ះពាល់ដល់អ្នកមិនទានគ្រប់អាយុក'''មានរឿងរ៉ាវខ្លះ វាប៉ះ​ពាល់​ដល់​ស្មារតី​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​មិន​ទាន់​គ្រប់​អាយុ ដូច​ជា​ការ​ចូល​ទៅ​បើក​មើល​វ៉ិបសាយ អាសអាភាស លេង​ហ្គេម​អនឡាញ ជា​ដើម ដែល​នេះ​ជា​គ្រោះថ្នាក់​ធំ​បំផុត គួរ​ជៀស​វាង​ឲ្យ​ឆ្ងាយ​សម្រាប់កុមារ។ ដូច្នេះ ការប្រើប្រាស់អ៊ីនធើណែ ពិតជាផ្តល់នូវគុណសម្បត្តិ​ច្រើន​ដល់​មនុស្ស​មែន ប្រសិន​បើ​យើង​ចេះ​ប្រើ​ប្រាស់​វា​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ ហើយ​វា​ក៏​ជះ​ឥទ្ធិពល​តិច​តួច​ផង​ដែរ ចំពោះ​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​មួយ​ចំនួន​តូច ជា​ពិសេស​ជន​ដែល​ពុំ​ទាន់​គ្រប់​អាយុ​ប្រឡូក​ក្នុងសង្គម៕<ref>[ http://cambo-report.com/general-knowledge/post/4546 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180202121624/http://cambo-report.com/general-knowledge/post/4546 |date=2018-02-02 }} ]Introduction Of Kep Province</ref> <h2 style="background-color:orange">ការអភិវឌ្ឍនៃការប្ដូរកញ្ចប់ </h2> បញ្ហានៃការតភ្ជាប់បណ្តាញដាច់ដោយឡែកដើម្បីបង្កើតរាងកាយបណ្តាញឡូជីខលមួយជាលើកដំបូងនៃការមានបញ្ហាជាច្រើន។ នៅក្នុងឆ្នាំ 1960 ហើយលោកប៉ូល Boran នៃសាជីវកម្ម RAND ផលិតការសិក្សានៃបណ្តាញការរស់រានមានជីវិតសម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍យោធានៃសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរនេះ។ [13] ពញ្ចូនឆ្លងកាត់បណ្តាញ Baran នឹងត្រូវបានបែងចែកទៅជាអ្វីដែលលោកបានហៅថា "សារប្លុក" ។ ឯករាជ្យលោក Donald លោក Davies (មន្ទីរពិសោធន៍រាងកាយជាតិ, ចក្រភពអង់គ្លេស) ដែលបានស្នើឡើងនិងជាលើកដំបូងដើម្បីដាក់ចូលទៅក្នុងការអនុវត្តបណ្តាញដែលស្រដៀងគ្នាមួយដោយផ្អែកលើអ្វីដែលលោកបានហៅថាកញ្ចប់-ប្ដូរពាក្យដែលនឹងទីបំផុតត្រូវបានអនុម័តនោះទេ។ លោក Leonard Kleinrock (MIT) បានបង្កើតទ្រឹស្តីគណិតវិទ្យានៅពីក្រោយបច្ចេកវិទ្យានេះ (ដោយគ្មានកញ្ចប់នេះ) ។ កញ្ចប់-ប្ដូរផ្ដល់នូវការប្រើប្រាស់ល្បឿនប្រសើរជាងមុននិងការឆ្លើយតបដងជាងបច្ចេកវិទ្យាសៀគ្វី-ប្ដូរប្រពៃណីដែលបានប្រើសម្រាប់ទូរស័ព្ទជាពិសេសនៅលើតំណភ្ជាប់ធនធានមានកំណត់។ <ref>[ Ruthfield, Scott (September 1995). "The Internet's History and Development From Wartime Tool to the Fish-Cam". Crossroads. 2 (1). pp. 2–4. doi:10.1145/332198.332202. Archived from the original on October 18, 2007. Retrieved April 1, 2016.]Introduction Of Kep Province </ref> ប្ដូរកញ្ចប់គឺជាហាងយ៉ាងលឿនទៅមុខនិងការរចនាបណ្តាញដែលបែងចែកសារឡើងចូលទៅក្នុងកញ្ចប់បំពាន, ជាមួយនឹងការសម្រេចចិត្តនាំដែលបានធ្វើក្នុងមួយកញ្ចប់។ បណ្តាញដើមត្រូវបានគេប្រើសារប្តូរប្រព័ន្ធនាំផ្លូវដែលតម្រូវឱ្យមានរចនាសម្ព័ន្ធរឹងងាយនឹងចំណុចតែមួយនៃការបរាជ័យ។ នេះបាននាំនិងប៉ូលថមមី Krash របស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានយោធា Baran ដែលទទួលបានមូលនិធិស្រាវជ្រាវដើម្បីផ្តោតលើការប្រើប្រាស់សារប្លុក-ដើម្បីរួមបញ្ចូលលែងត្រូវការតទៅទៀតបណ្តាញ។ <ref>["About Rand". Paul Baran and the Origins of the Internet. Retrieved July 25, 2012.]Introduction Of Kep Province </ref> <h2 style="background-color:red"> ម៉ាស៊ីនស្វែងរក</h2> សូម្បីតែមុនពេលដែលបណ្តាញទូទាំងពិភពលោកមានម៉ាស៊ីនស្វែងរកដែលបានព្យាយាមដើម្បីរៀបចំអ៊ិនធឺណិនោះ។ នេះជាលើកដំបូងនៃការទាំងនេះគឺជាម៉ាស៊ីនស្វែងរក Archie ពីសាកលវិទ្យាល័យ McGill នៅឆ្នាំ 1990 បន្ទាប់មកគឺនៅឆ្នាំ 1991 ដោយ WAIS និងហ្គូសហ្វ័រ។ ទាំងបីនៃប្រព័ន្ធអ្នកដែល predated ការបង្កើតបណ្តាញទូទាំងពិភពលោកប៉ុន្តែទាំងអស់បានបន្តសន្ទស្សន៍បណ្តាញនិងនៅសល់នៃអ៊ីនធឺណិតសម្រាប់ការជាច្រើនឆ្នាំបន្ទាប់ពីបណ្តាញនេះបានបង្ហាញខ្លួន។ នៅមានម៉ាស៊ីនបម្រើហ្គូសហ្វ័រដែលជាឆ្នាំ 2006 ទោះបីជាមានអស្ចារ្យម៉ាស៊ីនបម្រើតំបន់បណ្ដាញជាច្រើនទៀតជាច្រើន។ ក្នុងនាមជាបណ្តាញនេះបានកើនឡើង, ម៉ាស៊ីនស្វែងរកនិងថតបណ្តាញត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីតាមដានទំព័រនៅលើបណ្តាញនិងអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សដើម្បីរករឿង។ អត្ថបទពេញលេញម៉ាស៊ីនស្វែងរកបណ្តាញនេះជាលើកដំបូងគឺនៅឆ្នាំ 1994 មុនពេល WebCrawler WebCrawler, តែចំណងជើងទំព័របណ្ដាញត្រូវបានគេស្វែងរក។ ដើមមួយផ្សេងទៀតម៉ាស៊ីនស្វែងរក, Lycos ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ 1993 ដែលជាគម្រោងសាកលវិទ្យាល័យមួយនិងជាលើកដំបូងដើម្បីសម្រេចបាននូវភាពជោគជ័យពាណិជ្ជកម្ម។ ក្នុងអំឡុងចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990, ទាំងពីរបណ្តាញនិងការថតម៉ាស៊ីនស្វែងរកទំព័របានគេពេញនិយម-ក្រុមហ៊ុន Yahoo! (បានបង្កើតឡើង 1994) និង Altavista (បានបង្កើតឡើង 1995) មេដឹកនាំឧស្សាហកម្មនេះរៀង។ ដោយខែសីហាឆ្នាំ 2001, តារាម៉ូដែលថតដែលបានចាប់ផ្តើមដើម្បីផ្តល់នូវវិធីមួយដើម្បីស្វែងរកម៉ាស៊ីន, តាមដានការកើនឡើងនៃក្រុមហ៊ុន Google (បានបង្កើតឡើងឆ្នាំ 1998) ដែលបានបង្កើតវិធីសាស្រ្តថ្មីដើម្បីជាប់ពាក់ព័ន្ធចំណាត់ថ្នាក់។ លក្ខណៈពិសេសថតខណៈពេលដែលនៅតែមានជាទូទៅ, បានក្លាយជាគំនិតបន្ទាប់ពីម៉ាស៊ីនស្វែងរក។ ទំហំមូលដ្ឋានទិន្នន័យដែលបានលក្ខណៈពិសេសមួយដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់តាមរយៈទីផ្សារដើមឆ្នាំ 2000 ត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅស្រដៀងគ្នាដោយផ្តោតសំខាន់លើភាពជាប់ពាក់ព័ន្ធណ្តាញ, វិធីសាស្រ្តដោយម៉ាស៊ីនស្វែងរកដែលបានប៉ុនប៉ងមួយដើម្បីតម្រៀបលទ្ធផលល្អបំផុតជាលើកដំបូង។ ជាប់ពាក់ព័ន្ធចំណាត់ថ្នាក់ដំបូងបានក្លាយជាបញ្ហាចម្បងប្រហែលជា 1996 ពេលដែលវាបានក្លាយទៅជាច្បាស់ថាវាជាការពិបាកដើម្បីពិនិត្យបញ្ជីពេញលេញនៃលទ្ធផល។ ដូច្នេះក្បួនដោះស្រាយសម្រាប់ការមានភាពប្រសើរឡើងចំណាត់ថ្នាក់ជាប់ពាក់ព័ន្ធបន្ត។ វិធីសាស្រ្តចំណាត់ថ្នាក់ទំព័ររបស់ Google សម្រាប់តម្រៀបលទ្ធផលទទួលបានការចុចច្រើនបំផុត, ប៉ុន្តែម៉ាស៊ីនស្វែងរកវិធីសាស្រ្តទាំងអស់បន្តការសម្រិតសម្រាំងរបស់ខ្លួនជាមួយនឹងទិដ្ឋភាពចំណាត់ថ្នាក់ឆ្ពោះទៅរកការកែលម្អលំដាប់នៃលទ្ធផលមួយ។ ក្នុងនាមជានៃឆ្នាំ 2006 ចំណាត់ថ្នាក់ម៉ាស៊ីនស្វែងរកគឺសំខាន់ជាងមិនធ្លាប់មាន, ដូច្នេះជាច្រើនដូច្នេះឧស្សាហកម្មមួយបានបង្កើត ( "ស្វែងរក Optimization ម៉ាស៊ីន", ឬ "SEO") ដើម្បីជួយអ្នកអភិវឌ្ឍន៍បណ្តាញដែលមានភាពប្រសើរឡើងចំណាត់ថ្នាក់ស្វែងរករបស់ពួកគេនិងរាងកាយទាំងមូលនៃច្បាប់ករណី បានបង្កើតនៅជុំវិញបញ្ហាដែលប៉ះពាល់ដល់ចំណាត់ថ្នាក់ម៉ាស៊ីនស្វែងរកដូចជាការប្រើប្រាស់នៃពាណិជ្ជសញ្ញាក្នុង metatags ។ ការលក់ចំណាត់ថ្នាក់ស្វែងរកដោយម៉ាស៊ីនស្វែងរកមួយចំនួនផងដែរបានបង្កើតឱ្យមានភាពចម្រូងចម្រាសនៅក្នុងចំណោមអ្នកប្រើប្រាស់និងអ្នកតស៊ូមតិបណ្ណារក្ស។ [168] នៅថ្ងៃទី 3 ខែមិថុនាឆ្នាំ 2009 ក្រុមហ៊ុន Microsoft បានបើកដំណើរការម៉ាស៊ីនស្វែងរកថ្មីរបស់ខ្លួន, Bing រួច។ [169] នៅខែបន្ទាប់បានប្រកាសពី Microsoft និងក្រុមហ៊ុន Yahoo! ដែល Bing ដែលកិច្ចព្រមព្រៀងមួយនៅក្រុមហ៊ុន Yahoo! ស្វែងរកនឹងថាមពលមួយ។ <ref>[ Menta, Richard (December 9, 1999). "RIAA Sues Music Startup Napster for $20 Billion". MP3 Newswire.]Introduction Of Kep Province </ref> ==<span style="font-family: Khmer OS muol light; font-size: 70%; Color: Green;">អភិបាលកិច្ចនអុីនធឺណិត== ក្នុងនាមជាបណ្តាញចែកចាយទូទាំងពិភពលោកនៃបណ្តាញស្វយ័ត interconnected ស្ម័គ្រចិត្ត, អ៊ីធឺណិតបានធ្វើប្រតិបត្តិការដោយមិនចាំបាច់មានគណៈអភិបាល។ វាមិនមានរដ្ឋាភិបាលកណ្តាលបច្ចេកវិទ្យាឬគោលនយោបាយទាំង, និងបណ្តាញមណ្ឌលបោះឆ្នោតជ្រើសរើសអ្វីបច្ចេកវិទ្យានិងពិធីការវានឹងដាក់ពង្រាយពីស្តង់ដាបច្ចេកទេសនេះបានស្ម័គ្រចិត្តដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រុមការងារពិសេសវិស្វកម្មនធឺណិត (IETF) ។ [94] ទោះជាយ៉ាងណា, ទូទាំងប្រវត្តិសាស្រ្តទាំងមូលរបស់ខ្លួន, ប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណេមានមួយថា: «អាជ្ញាធរលេខកំណត់អ៊ីនធើណេ "(IANA) សម្រាប់ការបែងចែកនិងកិច្ចការអត្តសញ្ញាណបច្ចេកទេសនានាដែលត្រូវការសម្រាប់ប្រតិបត្តិការនៃអ៊ីនធឺណិត។ [95] សាជីវកម្មនធឺណេតសម្រាប់ចាត់ឈមះនិងលេខ (ICANN) ផ្តល់នូវការត្រួតពិនិត្យនិងការសម្របសម្រួលសម្រាប់ចន្លោះឈ្មោះសំខាន់ចំនួនពីរក្នុងអ៊ីនធឺណិត, ចន្លោះអាសយដ្ឋានពិធីសារអ៊ីនធឺណិតនិងប្រព័ន្ធឈ្មោះដែន។ ==<span style="font-family: Khmer OS muol light; font-size: 70%; Color: Green;">ប្រវត្តិនៃអ៊ីនធឺណិត== ប្រវត្តិនៃអ៊ិនធឺណែតនេះចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍនៃកំព្យូទ័អេឡិចត្រូនិនៅឆ្នាំ 1950 ។ គំនិតដំបូងនៃកញ្ចប់បណ្តាញប្រភពដើមនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍វិទ្យាសាស្រ្តកុំព្យូទ័រជាច្រើននៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក, ចក្រភពអង់គ្លេសនិងបារាំង។ ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកបានផ្ដល់កិច្ចសន្យានៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 សម្រាប់ប្រព័ន្ធបណ្តាញកញ្ចប់រួមទាំងការអភិវឌ្ឍនៃ ARPANET នេះ។ សារជាលើកដំបូងត្រូវបានបញ្ជូន ARPANET ដែលបានមកពីមន្ទីរពិសោធន៍សាស្រ្តាចារ្យវិទ្យាសាស្រ្តកុំព្យូទ័រនៅ Leonard Kleinrock នៃសាកលវិទ្យាល័យកាលីហ្វញ៉ា (UCLA) ដើម្បីជាបណ្តាញជាលើកទីពីរនៅវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវស្ទែនហ្វដ (SRI) ។ បណ្តាកញ្ចប់ញដូចជាការប្តូរ ARPANET, បណ្តាញឥណទានមិនដំណើរការ, កោះ Cyclades, បណ្តាញ Merit, Tymnet និង Telenet, ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ដោយការប្រើភាពខុសគ្នានៃពិធីការទំនាក់ទំនងមួយ។ លោក Donald Davies បានរចនាឡើងបណ្តាញកញ្ចប់ដំបូង-មួយនៅក្នុងជាតិមន្ទីរពិសោធន៍រូបវិទ្យាចក្រភពអង់គ្លេសដែលបានក្លាយជា testbed សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនៅប្រទេសអង់គ្លេសអស់រយៈពេលជិតពីរទសវត្សរ៍មកនេះ។ គម្រោង ARPANET បាននាំឱ្យមានការអភិវឌ្ឍនៃពិធីការសម្រាប់ការ Internetwork ដែលក្នុងនោះបណ្តាញដាច់ដោយឡែកជាច្រើនអាចត្រូវបានចូលទៅក្នុងបណ្តាញនៃការចូលរួមជាមួយបណ្តាញមួយ។ ==<span style="font-family: Khmer OS muol light; font-size: 70%; Color: Green;">ការកើនឡើងនៃអ៊ីនធឺណិតសកល (ចុងឆ្នាំ 1980 / ដើមឆ្នាំ 1990 តទៅ)== [[File:Internet Hosts Count log.svg|thumb |360px |<center>'''Number of Internet hosts worldwide: 1969–2012'''</center>Source: [[Internet Systems Consortium]].<ref>{{cite web|url=https://www.isc.org/solutions/survey/history|title=Internet host count history|publisher=Internet Systems Consortium|accessdate=May 16, 2012}}</ref>]] ​​​ ប្រព័ន្ធដែលនឹងវិវឌ្ឍទៅជាអ៊ិនធឺណិនេះគឺសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាចម្បងរដ្ឋាភិបាល។​ ទោះជាយ៉ាងណាការចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការប្រើប្រាស់ពាណិជ្ជកម្មអ៊ីនធឺណែតយ៉ាងឆាប់រហ័សក្លាយជាប្រធានបទពិភាក្សាទូទៅ។ ទោះបីជាការប្រើជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មត្រូវបានហាមឃាត់ជានិយមន័យពិតប្រាកដនៃការប្រើប្រាស់ពាណិជ្ជកម្មមានភាពច្បាស់លាស់និងប្រធានបទ។ UUCPNet និង X.25 IPSS មិនមានការរឹតបន្តឹងបែបនេះដែលនៅទីបំផុតនឹងមើលឃើញជាផ្លូវការបានរារាំងការប្រើប្រាស់ UUCPNet នៃ ARPANET និងការតភ្ជាប់ NSFNET ។ (តំណភ្ជាប់ UUCP មួយចំនួននៅតែមានការតភ្ជាប់ទៅបណ្តាញទាំងនេះទោះជាយ៉ាងណា, ជាអ្នកគ្រប់គ្រងដេញភ្នែកចំពោះប្រតិបត្ដិការរបស់ខ្លួន។ ) ជាលទ្ធផលក្នុងអំឡុងពេលចុងឆ្នាំ 1980 នេះក្រុមហ៊ុនផ្តល់សេវាអ៊ីនធឺណិតដំបូង (ISP) ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ក្រុមហ៊ុនដូចជា PSINet, UUNET, NetCom និងកម្មវិធីផតថលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីផ្តល់សេវាកម្មបណ្តាញស្រាវជ្រាវក្នុងតំបន់និងផ្ដល់នូវការចូល។ដំណើរការជំនួសបណ្តាញអ៊ីម៉ែល ដែលមានមូលដ្ឋាននិងបណ្តាញអ្នកប្រើប្រាស់ដំណឹងជាសាធារណៈ។ ក្រុមហ៊ុនអ៊ីនធឺណែតតាមទូរស័ព្ទលើតុពាណិជ្ជកម្មជាលើកដំបូងនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកគឺមានពិភពលោកដែលបានបើកនៅក្នុងឆ្នាំ 1989 <ref>["The World internet provider". Retrieved May 28, 2009.]Introduction Of Kep Province </ref> នៅឆ្នាំ 1992 សហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តដោយសភាវិទ្យាសាស្រ្តទំនើបនិងបច្ចេកវិទ្យាច្បាប់, 42 U.S.C. § 1862 (ក្រាម) ដែលបានអនុញ្ញាតដើម្បីគាំទ្រដល់ការចូលដំណើរការ NSF ដោយការស្រាវជ្រាវនិងការអប់រំសហគមន៍ដើម្បីបណ្តាញកុំព្យូទ័រដែលមិនត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់គោលបំណងស្រាវជ្រាវនិងអប់រំ, ដូច្នេះអនុញ្ញាតឱ្យ NSFNET អាចទំនាក់ទំនងជាមួយបណ្តាញពាណិជ្ជកម្ម។<ref>[OGC-00-33R Department of Commerce: Relationship with the Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (PDF). Government Accountability Office. July 7, 2000. ]Introduction Of Kep Province </ref> <ref>[ Even after the appropriations act was amended in 1992 to give NSF more flexibility with regard to commercial traffic, NSF never felt that it could entirely do away with its Acceptable Use Policy and its restrictions on commercial traffic, see the response to Recommendation 5 in NSF's response to the Inspector General's review (a April 19, 1993 memo from Frederick Bernthal, Acting Director, to Linda Sundro, Inspector General, that is included at the end of Review of NSFNET, Office of the Inspector General, National Science Foundation, March 23, 1993)]Introduction Of Kep Province </ref> ក្នុងការស្រាវជ្រាវនិងការអប់រំសហគមន៍ដែលត្រូវបានគេព្រួយបារម្ភការប្រើប្រាស់ពាណិជ្ជកម្មនៃបណ្តាញនេះអាចនាំទៅអ៊ីនធឺណែតនោះគឺតិចជាងការឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់ពួកគេនិងក្នុងសហគមន៍នៃការផ្តល់សេវាបណ្តាញពាណិជ្ជកម្មដែលមានអារម្មណ៍​ ថាការឧបត្ថម្ភធនរបស់រដ្ឋាភិបាលបានធ្វើឱ្យមានប្រយោជន៍ដោយលម្អៀង ដើម្បីឱ្យអង្គការមួយចំនួន។<ref>[ Management of NSFNET, a transcript of the March 12, 1992 hearing before the Subcommittee on Science of the Committee on Science, Space, and Technology, U.S. House of Representatives, One Hundred Second Congress, Second Session, Hon. Rick Boucher, subcommittee chairman, presiding]Introduction Of Kep Province </ref> ដោយក្នុងឆ្នាំ 1990, គោលដៅ ARPANET បានត្រូវបានបំពេញនិងបច្ចេកវិទ្យាបណ្តាញថ្មីលើសទំហំដើមនិងគម្រោងនេះបានចូលមកជិតស្និទ្ធមួយ។ ក្រុមហ៊ុនផ្តល់សេវាបណ្តាញថ្មីរួមទាំង PSINet, Alternet, CERFNet, ជ CO + + ងនិងអ្នកផ្សេងទៀតជាច្រើនត្រូវបានផ្តល់ជូននូវការចូលដំណើរការបណ្តាញទៅអតិថិជនពាណិជ្ជកម្ម។ NSFNET លែងចំណុចឆ្អឹងខ្នងនិងការផ្លាស់ប្តូជាក់ស្ដែងនៃអ៊ិនធឺណិ។ ក្រុមហ៊ុនអ៊ីនធឺណិប្តូរប្រាក់ (CIX), ការផ្លាស់ប្តូរតំបន់ទីក្រុង (MAEs) ហើយក្រោយមកបណ្តាញចំណុចចូលដំណើរការ (គេង) ត្រូវបាន interconnected បឋមបានក្លាយជាបណ្តាញជាច្រើនរវាង។ នេះជាការរឹតបន្តឹងចុងក្រោយនៅលើពាណិជ្ជកម្មបានបញ្ចប់ដឹកចរាចរណ៍នៅថ្ងៃទី 30 ខែមេសាឆ្នាំ 1995 ពេលដែលមូលនិធិវិទ្យាសាស្រ្តជាតិបានបញ្ចប់ការឧបត្ថម្ភរបស់ខ្លួននៃសេវាឆ្អឹងខ្នង NSFNET និងសេវាកម្មបានបញ្ចប់។ [61] [62] NSF បានផ្តល់ការគាំទ្រចំពោះការគេងនេះដំបូងនិងការគាំទ្របណ្តោះអាសន្នដើម្បីជួយដល់ការផ្លាស់ប្តូរបណ្តាញអប់រំនិងស្រាវជ្រាវតំបន់អ៊ីនធឺណិតពាណិជ្ជកម្ម។ NSF ផងដែរឧបត្ថម្ភល្បឿនសេវាខ្ពស់ខ្លាំងណាស់បណ្តាញឆ្អឹងខ្នង (vBNS) ដែលបានបន្តផ្តល់ការគាំទ្រដល់មជ្ឈ មណ្ឌល Supercomputing និងការស្រាវជ្រាវនិងការអប់រំនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ <ref>[ NSF Solicitation 93-52 – Network Access Point Manager, Routing Arbiter, Regional Network Providers, and Very High Speed Backbone Network Services Provider for NSFNET and the NREN(SM) Program, May 6, 1993]Introduction Of Kep Province </ref> ==<span style="font-family: Khmer OS muol light; font-size: 70%; Color: Green;">ប្រើប្រាស់នៅក្នុងសង្គមទាំងមូលទសវត្សឆ្នាំ 1990 ដល់ដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 (បណ្តាញ 1.0))== ក្នុងអំឡុងពេលមួយទសវត្សរ៍ដំបូងឬនៃអ៊ិនធឺណែតសាធារណៈ, ការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងសម្បើមវានៅក្នុងឆ្នាំ 2000 ។ នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃការផ្តល់នូវបរិបទសម្រាប់ពេលនេះឧបករណ៍ចល័ត ( "ស្មាតហ្វូន" និងឧបករណ៍ចល័តផ្សេងទៀត) ដែលសព្វថ្ងៃនេះផ្តល់នូវការទទួលសកលជិតត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់អាជីវកម្មនិងមិនទម្លាប់ធាតុគ្រួសារដែលគ្រប់គ្រងដោយឪពុកម្តាយនិងកុមារនៅទូទាំងពិភពលោក។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមនៅក្នុងន័យសម័យទំនើបនេះមិនទាន់បានចូលមកក្នុងអត្ថិភាព, មានកុំព្យូទ័រយួរដៃសំពីងសំពោងនិងគ្រួសារភាគច្រើនមិនមានកុំព្យូទ័រ។ អត្រាទិន្នន័យមានល្បឿនយឺតហើយមនុស្សភាគច្រើនខ្វះមធ្យោបាយដើម្បីវីដេអូឬឌីជីថលវីដេអូដូច្នេះតំបន់បណ្ដាញដូចជាគេហទំព័រ YouTube មិនទាន់មានឧបករណ៍ផ្ទុកដែលត្រូវបានគេផ្លាស់ប្តូរយឺតពីកាសែតអាណាឡូកទៅឌីសអុបទិកឌីជីថល (ឌីវីឌីនិងដើម្បីវិសាលភាពមួយនៅតែមាន, ឌីសទន់ទៅកាន់ស៊ីឌី) ។ ការបើកការបច្ចេកវិទ្យាដែលបានប្រើពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដូចជា PHP, Javascript ទំនើបនិងកោះជ្វា, បច្ចេកវិទ្យាដូចជា AJAX, HTML 4 (និងការផ្តោតសំខាន់និង CSS) និងក្របខ័ណ្ឌផ្នែកទន់ជាច្រើនដែលបានអនុញ្ញាតនិងល្បឿនសាមញ្ញនៃការអភិវឌ្ឍបណ្តាញ, ការបង្កើតរង់ចាំភាគច្រើនរបស់ពួកគេ ការអនុម័តរីករាលដាលយថាហេតុ។ អ៊ីធឺណិតត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់បញ្ជីសំបុត្ររួម, អ៊ីម៉ែល, e-commerce និងដើមការដើរទិញឥវ៉ាន់អនឡាញដែលមានប្រជាប្រិយភាព (ក្រុមហ៊ុន Amazon និង eBay ឧទាហរណ៍), វេទិកាបណ្តាញនិងព្រឹត្តិបត្រក្រុមប្រឹក្សា, និងវេបសាយផ្ទាល់ខ្លួននិងកំណត់ហេតុបណ្ដាញ, និងការប្រើប្រាស់ត្រូវបានរីកលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័សនោះទេប៉ុន្តែដោយស្តង់ដាទំនើបជាច្រើនទៀត ប្រព័ន្ធដែលបានប្រើត្រូវបានគេឋិតិវន្តនិងការខ្វះការចូលរួមក្នុងសង្គមរីករាលដាល។ វាបានរង់ចាំអស់ចំនួននៃព្រឹត្តិការណ៍នៅក្នុងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ការផ្លាស់ប្តូរពីទំនាក់ទំនងមួយដើម្បីបច្ចេកវិទ្យាបន្តិចម្តងចូលទៅក្នុងការអភិវឌ្ឍផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គមសំខាន់នៃរបស់ជាសកល។ រចនាធាតុធម្មតានៃការ "បណ្តាញ 1.0" គេហទំព័រសម័យទាំងនេះរួមមាន: <ref>[ "Web 1.0 Revisited – Too many stupid buttons". Complexify.com. Archived February 16, 2006, at the Wayback Machine. ]Introduction Of Kep Province </ref> ទំព័រឋិតិវន្តថាមវន្តជំនួសឱ្យ HTML ដែលបាន! <ref>[ Web 1.0 defined – How stuff works ]Introduction Of Kep Province </ref> មាតិកាបានបម្រើពីប្រព័ន្ធឯកសារជំនួសឱ្យមូលដ្ឋានទិន្នន័យទំនាក់ទំនង; ទំព័រដែលបានសាងសង់ដោយប្រើខាងម៉ាស៊ីនបម្រើរួមបញ្ចូលទាំងការឬ CGI & ‧; ជំនួសឱ្យកម្មវិធីបណ្តាញមួយដែលបានសរសេរនៅក្នុងភាសាសរសេរកម្មវិធីមួយថាមវន្ត; HTML ដែលរចនាសម្ព័ន្ធ 3,2 សម័យដូចជាស៊ុមនិងតារាងដើម្បីបង្កើតប្លង់ទំព័រ; សៀវភៅភ្ញៀវលើបណ្ដាញ; ការប្រើហួសហេតុនៃប៊ូតុង GIF និងក្រាហ្វិកតូចស្រដៀងគ្នាលើកកម្ពស់ការធាតុពិសេស<ref>[ O'Reilly, Tim (2005-09-30). "What Is Web 2.0". O'Reilly Network. Retrieved 2006-08-06.]Introduction Of Kep Province </ref> និង HTML ទម្រង់ផ្ញើតាមរយៈអ៊ីម៉ែល។ (ការគាំទ្រសម្រាប់ស្គ្រីបផ្នែកខាងម៉ាស៊ីនបម្រើគឺកម្រដូច្នេះនៅលើម៉ាស៊ីនបម្រើដែលបានចែករំលែកមតិជាធម្មតាយន្តការនោះគឺតាមរយៈអ៊ីម៉ែលដោយប្រើទម្រង់អ្នកជំនាញការនិងកម្មវិធីអ៊ីមែលរបស់ពួកគេ។<ref>[ "The Right Size of Software".]Introduction Of Kep Province </ref> ក្នុងអំឡុងពេលពីឆ្នាំ 1997 ដល់ឆ្នាំ 2001 ដែលជាការវិនិយោគដោយប្រថុយប្រថានដំបូងពពុះនេះទៅអ៊ីនធឺណិតដែលទាក់ទងនឹងបានកើតឡើងនៅក្នុងការដែល "dot-com: «ក្រុមហ៊ុន (សំដៅទៅ« .com" ដែនកម្រិតកំពូលបានប្រើដោយក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្ម) ត្រូវបានគេវាយតំលៃខ្ពស់ក្នុងការជំរុញខ្លាំងខណៈវិនិយោគិន តម្លៃភាគហ៊ុនយ៉ាងឆាប់រហ័សដុតដៃដុតជើងតាមពីក្រោយដោយការគាំងទីផ្សារមួយ; ដំបូងពពុះ dot-com ។ ទោះជាយ៉ាងណានេះគ្រាន់តែជាបណ្តោះអាសន្នបានធ្លាក់ចុះនិងកំណើនភាពរីករាយដែលបានកើនឡើងវិញយ៉ាងឆាប់រហ័សនិងបានបន្តកើនឡើង។ ការផ្លាស់ប្តូរដែលនឹងជំរុញអ៊ិនធឺណិចូលទៅក្នុងកន្លែងរបស់ខ្លួនជាមួយប្រព័ន្ធសង្គមនេះបានកើតឡើងក្នុងអំឡុងរយៈពេលខ្លីមួយនៃការមិនលើសពីប្រាំឆ្នាំមកហើយចាប់ផ្តើមពីឆ្នាំ 2004 ពួកគេបានរួមបញ្ចូលនៅជុំវិញ: mwrii3fjmozjppa4ccyoiuq9rkuoclp 335725 335724 2026-05-24T03:23:32Z ~2026-30986-66 51140 ដកស្ទួនពាក្យ 335725 wikitext text/x-wiki == <span style="font-family: Khmer OS muol light; font-size: 70%; Color: Green;"><big>តើ</big>ត្រូបធ្វើដូចម្ដេចទើបប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត == [[File:Stamps of Azerbaijan, 2004-683.jpg|thumb|right|]] ការប្រើប្រាស់សេវាកម្ម អ៊ីនធើណែ នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ មាន​ចំនួន​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ច្រើន​ណាស់​នៅ​ជុំវិញ​ពិភព​លោក។ នេះ​ដោយសារ​តែ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់ អ៊ីនធើណែ បាន​ផ្តល់​ផល​ប្រយោជន៍​ច្រើន​ក្នុង​ជីវភាព​រស់នៅ​របស់​មនុស្ស។ ចង់​ដឹង​ទេ? ថា​តើ អ៊ីនធើណែ ផ្តល់​ប្រយោជន៍​អ្វី​ខ្លះ​ដល់យើង? អ៊ីនធើណែគឺជាបណ្តាញកុំព្យូទ័រសកលមួយ ដែលផ្តល់​នូវ​ពត៌មាន​ផ្សេងៗ និង មជ្ឈដ្ឋាន​ទំនាក់​ទំនង​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​តាម​រយៈ​ប្រូតូកូល ស្តង់ដារ​មួយ។ អ៊ីនធើណែ ត្រូវ​បាន​គេ​រក​ឃើញ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៥០ មក​ម្ល៉េះ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ភាគ​ច្រើន​ទើប​តែ​ដឹង​ពី​អត្ថ​ប្រយោជន៍​នៃ​ការ​ ប្រើ​ប្រាស់​វា ហើយទទឺមនិងនេះវាក៏មានផលប៉ះពាល់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់មួយចំនួនបងដែរ។ <h2 style="background-color:orange"> វិអត្ថ​ប្រយោជន៍​នៃ​ការ​ ប្រើ​ប្រាស់អ៊ីនធឺណិត</h2> *''' ការទំនាក់ទំនងលឿនជាងមុន''' មានន័យថា ទំនាក់ទំនងកាន់​តែ​ឆាប់​រហ័ស អាច​ឲ្យ​យើង​ផ្ញើ​ឯកសារ​ឬ​លិខិត​ផ្សេងៗ ទៅ​កាន់​មនុស្ស​នៅ​ជុំ​វិញ​ខ្លួន​យើង តាម​រយៈ​សារ​អេឡិច​ត្រូនិច Email ក្នុង​ល្បឿន​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស ទោះ​បី​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​ឆ្លង​ទ្វីប​ក៏​ដោយ ក៏​អាច​បញ្ជូន​ទៅ​ឲ្យ​ក្នុង​រយៈពេល​មួយ​ប៉ប្រិច​ភ្នែក​ប៉ុណ្ណោះ។ *''' ធនធានពច្រើនក្រៃលែង''' ប្រភពពត៌មានសម្បូរបែប មាន​ន័យ​ថា នៅ​លើ អ៊ីនធើណែ មាន​ប្រមូល​ផ្តុំ​ទៅ​ដោយ​ចំណេះ​ដឹង​គ្រប់​រូបភាព គ្រប់​វិស័យ​ទាំង​អស់ ជា​ពិសេស​ចំណេះ​ដឹង​អប់​រំ​តែម្តង។ *''' ផ្តល់ការអប់រំមិនចេះអស់'''ផ្តល់ការអប់រំមិនចេះអស់ងាយស្រួលរកឯកសារសិក្សាតាម​បណ្តាញ អ៊ីនធើណែ។ *''' ផ្តល់សេវាកម្មលើបណ្តាញអ៊ីនធើណែនិងពាណិជ្ជកម្ម''' សំដៅទៅលើការធ្វើ Business តាម​អនឡាញ។ យើង​អាច​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ពាណិជ្ជ​កម្ម​អ្វី​មួយ​នៅ​លើ​វា​បាន ហើយ​ថែម​ទាំង​អាច​ធ្វើ​ការ​ទិញ​ដូរ នៅ​លើ​អនឡាញ​បាន​ទៀតផង។ *''' បណ្តាញទំនាក់ទំនងសង្គម'''បណ្តាញ​ទំនាក់​ទំនង​សង្គម គឺ យើង​អាច​មាន​សកម្មភាព​ក្នុង​សង្គម​តាម​រយៈ​ការ​ប្រឡូក​លេង កម្មវិធី​បណ្តាញ​សង្គម​មួយ​ចំនួន​ដូច​ជា Facebook, Twitter, [[ហ្គូហ្គល|Google]] Plus, Pinterest ,Skype និង Instagram ជាដើម។ បច្ចុប្បន្នការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមក្នុងវិស័យលក់អនឡាញ ផ្សព្វផ្សាយអាជីវកម្ម នយោបាយ ឬវិស័យកសិកម្ម-ល-។ សហគ្រិនជាច្រើន បានប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមដើម្បីចែករំលែក ឧទាហរណ៍លោកយិន បូរ៉ាន់ បង្ហាញបច្ចេកទេសកសិកម្មចិញ្ចឹមសត្វទៅកាន់សាធារណជន ដើម្បីលើកកម្ពស់ផលិតភាពក្នុងមូលដ្ឋាន។'''<ref>{{cite web |url= https://economy.ams.com.kh/business/news/important-tips-for-those-who-want-to-raise-cows-where-to-start-first/ |title=សហគ្រិន ចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមផ្សព្វផ្សាយ |publisher=AMS Economy |access-date=2026-05-24}}</ref>''' <h2 style="background-color:red"> ផលប៉ះពាល់នៃការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត</h2> *'''លួចពផ្ទាល់ខ្លួន:''' សំដៅទៅលើការចូលលួចពត៌មាន​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​នៅ​ពេល Access ចូល​ទៅ​កាន់​ អ៊ីនធើណែ ពី​សំណាក់​ក្រុម​បិទ​មុខ Hacker។ *'''ខ្សែស្រឡាយសារឥតបានការនិងមេរោគ '''គឺការជ្រៀតចូលនូវ (មេរោគ)នៅ​ពេល​មាន​ការ​ផ្ញើ Email ឬ​ធ្វើ​អ្វី​មួយ​នៅ​លើអ៊ីនធើណែ។ *'''ប៉ះពាល់ដល់អ្នកមិនទានគ្រប់អាយុក'''មានរឿងរ៉ាវខ្លះ វាប៉ះ​ពាល់​ដល់​ស្មារតី​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​មិន​ទាន់​គ្រប់​អាយុ ដូច​ជា​ការ​ចូល​ទៅ​បើក​មើល​វ៉ិបសាយ អាសអាភាស លេង​ហ្គេម​អនឡាញ ជា​ដើម ដែល​នេះ​ជា​គ្រោះថ្នាក់​ធំ​បំផុត គួរ​ជៀស​វាង​ឲ្យ​ឆ្ងាយ​សម្រាប់កុមារ។ ដូច្នេះ ការប្រើប្រាស់អ៊ីនធើណែ ពិតជាផ្តល់នូវគុណសម្បត្តិ​ច្រើន​ដល់​មនុស្ស​មែន ប្រសិន​បើ​យើង​ចេះ​ប្រើ​ប្រាស់​វា​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ ហើយ​វា​ក៏​ជះ​ឥទ្ធិពល​តិច​តួច​ផង​ដែរ ចំពោះ​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​មួយ​ចំនួន​តូច ជា​ពិសេស​ជន​ដែល​ពុំ​ទាន់​គ្រប់​អាយុ​ប្រឡូក​ក្នុងសង្គម៕<ref>[ http://cambo-report.com/general-knowledge/post/4546 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180202121624/http://cambo-report.com/general-knowledge/post/4546 |date=2018-02-02 }} ]Introduction Of Kep Province</ref> <h2 style="background-color:orange">ការអភិវឌ្ឍនៃការប្ដូរកញ្ចប់ </h2> បញ្ហានៃការតភ្ជាប់បណ្តាញដាច់ដោយឡែកដើម្បីបង្កើតរាងកាយបណ្តាញឡូជីខលមួយជាលើកដំបូងនៃការមានបញ្ហាជាច្រើន។ នៅក្នុងឆ្នាំ 1960 ហើយលោកប៉ូល Boran នៃសាជីវកម្ម RAND ផលិតការសិក្សានៃបណ្តាញការរស់រានមានជីវិតសម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍យោធានៃសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរនេះ។ [13] ពញ្ចូនឆ្លងកាត់បណ្តាញ Baran នឹងត្រូវបានបែងចែកទៅជាអ្វីដែលលោកបានហៅថា "សារប្លុក" ។ ឯករាជ្យលោក Donald លោក Davies (មន្ទីរពិសោធន៍រាងកាយជាតិ, ចក្រភពអង់គ្លេស) ដែលបានស្នើឡើងនិងជាលើកដំបូងដើម្បីដាក់ចូលទៅក្នុងការអនុវត្តបណ្តាញដែលស្រដៀងគ្នាមួយដោយផ្អែកលើអ្វីដែលលោកបានហៅថាកញ្ចប់-ប្ដូរពាក្យដែលនឹងទីបំផុតត្រូវបានអនុម័តនោះទេ។ លោក Leonard Kleinrock (MIT) បានបង្កើតទ្រឹស្តីគណិតវិទ្យានៅពីក្រោយបច្ចេកវិទ្យានេះ (ដោយគ្មានកញ្ចប់នេះ) ។ កញ្ចប់-ប្ដូរផ្ដល់នូវការប្រើប្រាស់ល្បឿនប្រសើរជាងមុននិងការឆ្លើយតបដងជាងបច្ចេកវិទ្យាសៀគ្វី-ប្ដូរប្រពៃណីដែលបានប្រើសម្រាប់ទូរស័ព្ទជាពិសេសនៅលើតំណភ្ជាប់ធនធានមានកំណត់។ <ref>[ Ruthfield, Scott (September 1995). "The Internet's History and Development From Wartime Tool to the Fish-Cam". Crossroads. 2 (1). pp. 2–4. doi:10.1145/332198.332202. Archived from the original on October 18, 2007. Retrieved April 1, 2016.]Introduction Of Kep Province </ref> ប្ដូរកញ្ចប់គឺជាហាងយ៉ាងលឿនទៅមុខនិងការរចនាបណ្តាញដែលបែងចែកសារឡើងចូលទៅក្នុងកញ្ចប់បំពាន, ជាមួយនឹងការសម្រេចចិត្តនាំដែលបានធ្វើក្នុងមួយកញ្ចប់។ បណ្តាញដើមត្រូវបានគេប្រើសារប្តូរប្រព័ន្ធនាំផ្លូវដែលតម្រូវឱ្យមានរចនាសម្ព័ន្ធរឹងងាយនឹងចំណុចតែមួយនៃការបរាជ័យ។ នេះបាននាំនិងប៉ូលថមមី Krash របស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានយោធា Baran ដែលទទួលបានមូលនិធិស្រាវជ្រាវដើម្បីផ្តោតលើការប្រើប្រាស់សារប្លុក-ដើម្បីរួមបញ្ចូលលែងត្រូវការតទៅទៀតបណ្តាញ។ <ref>["About Rand". Paul Baran and the Origins of the Internet. Retrieved July 25, 2012.]Introduction Of Kep Province </ref> <h2 style="background-color:red"> ម៉ាស៊ីនស្វែងរក</h2> សូម្បីតែមុនពេលដែលបណ្តាញទូទាំងពិភពលោកមានម៉ាស៊ីនស្វែងរកដែលបានព្យាយាមដើម្បីរៀបចំអ៊ិនធឺណិនោះ។ នេះជាលើកដំបូងនៃការទាំងនេះគឺជាម៉ាស៊ីនស្វែងរក Archie ពីសាកលវិទ្យាល័យ McGill នៅឆ្នាំ 1990 បន្ទាប់មកគឺនៅឆ្នាំ 1991 ដោយ WAIS និងហ្គូសហ្វ័រ។ ទាំងបីនៃប្រព័ន្ធអ្នកដែល predated ការបង្កើតបណ្តាញទូទាំងពិភពលោកប៉ុន្តែទាំងអស់បានបន្តសន្ទស្សន៍បណ្តាញនិងនៅសល់នៃអ៊ីនធឺណិតសម្រាប់ការជាច្រើនឆ្នាំបន្ទាប់ពីបណ្តាញនេះបានបង្ហាញខ្លួន។ នៅមានម៉ាស៊ីនបម្រើហ្គូសហ្វ័រដែលជាឆ្នាំ 2006 ទោះបីជាមានអស្ចារ្យម៉ាស៊ីនបម្រើតំបន់បណ្ដាញជាច្រើនទៀតជាច្រើន។ ក្នុងនាមជាបណ្តាញនេះបានកើនឡើង, ម៉ាស៊ីនស្វែងរកនិងថតបណ្តាញត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីតាមដានទំព័រនៅលើបណ្តាញនិងអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សដើម្បីរករឿង។ អត្ថបទពេញលេញម៉ាស៊ីនស្វែងរកបណ្តាញនេះជាលើកដំបូងគឺនៅឆ្នាំ 1994 មុនពេល WebCrawler WebCrawler, តែចំណងជើងទំព័របណ្ដាញត្រូវបានគេស្វែងរក។ ដើមមួយផ្សេងទៀតម៉ាស៊ីនស្វែងរក, Lycos ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ 1993 ដែលជាគម្រោងសាកលវិទ្យាល័យមួយនិងជាលើកដំបូងដើម្បីសម្រេចបាននូវភាពជោគជ័យពាណិជ្ជកម្ម។ ក្នុងអំឡុងចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990, ទាំងពីរបណ្តាញនិងការថតម៉ាស៊ីនស្វែងរកទំព័របានគេពេញនិយម-ក្រុមហ៊ុន Yahoo! (បានបង្កើតឡើង 1994) និង Altavista (បានបង្កើតឡើង 1995) មេដឹកនាំឧស្សាហកម្មនេះរៀង។ ដោយខែសីហាឆ្នាំ 2001, តារាម៉ូដែលថតដែលបានចាប់ផ្តើមដើម្បីផ្តល់នូវវិធីមួយដើម្បីស្វែងរកម៉ាស៊ីន, តាមដានការកើនឡើងនៃក្រុមហ៊ុន Google (បានបង្កើតឡើងឆ្នាំ 1998) ដែលបានបង្កើតវិធីសាស្រ្តថ្មីដើម្បីជាប់ពាក់ព័ន្ធចំណាត់ថ្នាក់។ លក្ខណៈពិសេសថតខណៈពេលដែលនៅតែមានជាទូទៅ, បានក្លាយជាគំនិតបន្ទាប់ពីម៉ាស៊ីនស្វែងរក។ ទំហំមូលដ្ឋានទិន្នន័យដែលបានលក្ខណៈពិសេសមួយដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់តាមរយៈទីផ្សារដើមឆ្នាំ 2000 ត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅស្រដៀងគ្នាដោយផ្តោតសំខាន់លើភាពជាប់ពាក់ព័ន្ធណ្តាញ, វិធីសាស្រ្តដោយម៉ាស៊ីនស្វែងរកដែលបានប៉ុនប៉ងមួយដើម្បីតម្រៀបលទ្ធផលល្អបំផុតជាលើកដំបូង។ ជាប់ពាក់ព័ន្ធចំណាត់ថ្នាក់ដំបូងបានក្លាយជាបញ្ហាចម្បងប្រហែលជា 1996 ពេលដែលវាបានក្លាយទៅជាច្បាស់ថាវាជាការពិបាកដើម្បីពិនិត្យបញ្ជីពេញលេញនៃលទ្ធផល។ ដូច្នេះក្បួនដោះស្រាយសម្រាប់ការមានភាពប្រសើរឡើងចំណាត់ថ្នាក់ជាប់ពាក់ព័ន្ធបន្ត។ វិធីសាស្រ្តចំណាត់ថ្នាក់ទំព័ររបស់ Google សម្រាប់តម្រៀបលទ្ធផលទទួលបានការចុចច្រើនបំផុត, ប៉ុន្តែម៉ាស៊ីនស្វែងរកវិធីសាស្រ្តទាំងអស់បន្តការសម្រិតសម្រាំងរបស់ខ្លួនជាមួយនឹងទិដ្ឋភាពចំណាត់ថ្នាក់ឆ្ពោះទៅរកការកែលម្អលំដាប់នៃលទ្ធផលមួយ។ ក្នុងនាមជានៃឆ្នាំ 2006 ចំណាត់ថ្នាក់ម៉ាស៊ីនស្វែងរកគឺសំខាន់ជាងមិនធ្លាប់មាន, ដូច្នេះជាច្រើនដូច្នេះឧស្សាហកម្មមួយបានបង្កើត ( "ស្វែងរក Optimization ម៉ាស៊ីន", ឬ "SEO") ដើម្បីជួយអ្នកអភិវឌ្ឍន៍បណ្តាញដែលមានភាពប្រសើរឡើងចំណាត់ថ្នាក់ស្វែងរករបស់ពួកគេនិងរាងកាយទាំងមូលនៃច្បាប់ករណី បានបង្កើតនៅជុំវិញបញ្ហាដែលប៉ះពាល់ដល់ចំណាត់ថ្នាក់ម៉ាស៊ីនស្វែងរកដូចជាការប្រើប្រាស់នៃពាណិជ្ជសញ្ញាក្នុង metatags ។ ការលក់ចំណាត់ថ្នាក់ស្វែងរកដោយម៉ាស៊ីនស្វែងរកមួយចំនួនផងដែរបានបង្កើតឱ្យមានភាពចម្រូងចម្រាសនៅក្នុងចំណោមអ្នកប្រើប្រាស់និងអ្នកតស៊ូមតិបណ្ណារក្ស។ [168] នៅថ្ងៃទី 3 ខែមិថុនាឆ្នាំ 2009 ក្រុមហ៊ុន Microsoft បានបើកដំណើរការម៉ាស៊ីនស្វែងរកថ្មីរបស់ខ្លួន, Bing រួច។ [169] នៅខែបន្ទាប់បានប្រកាសពី Microsoft និងក្រុមហ៊ុន Yahoo! ដែល Bing ដែលកិច្ចព្រមព្រៀងមួយនៅក្រុមហ៊ុន Yahoo! ស្វែងរកនឹងថាមពលមួយ។ <ref>[ Menta, Richard (December 9, 1999). "RIAA Sues Music Startup Napster for $20 Billion". MP3 Newswire.]Introduction Of Kep Province </ref> ==<span style="font-family: Khmer OS muol light; font-size: 70%; Color: Green;">អភិបាលកិច្ចនអុីនធឺណិត== ក្នុងនាមជាបណ្តាញចែកចាយទូទាំងពិភពលោកនៃបណ្តាញស្វយ័ត interconnected ស្ម័គ្រចិត្ត, អ៊ីធឺណិតបានធ្វើប្រតិបត្តិការដោយមិនចាំបាច់មានគណៈអភិបាល។ វាមិនមានរដ្ឋាភិបាលកណ្តាលបច្ចេកវិទ្យាឬគោលនយោបាយទាំង, និងបណ្តាញមណ្ឌលបោះឆ្នោតជ្រើសរើសអ្វីបច្ចេកវិទ្យានិងពិធីការវានឹងដាក់ពង្រាយពីស្តង់ដាបច្ចេកទេសនេះបានស្ម័គ្រចិត្តដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រុមការងារពិសេសវិស្វកម្មនធឺណិត (IETF) ។ [94] ទោះជាយ៉ាងណា, ទូទាំងប្រវត្តិសាស្រ្តទាំងមូលរបស់ខ្លួន, ប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណេមានមួយថា: «អាជ្ញាធរលេខកំណត់អ៊ីនធើណេ "(IANA) សម្រាប់ការបែងចែកនិងកិច្ចការអត្តសញ្ញាណបច្ចេកទេសនានាដែលត្រូវការសម្រាប់ប្រតិបត្តិការនៃអ៊ីនធឺណិត។ [95] សាជីវកម្មនធឺណេតសម្រាប់ចាត់ឈមះនិងលេខ (ICANN) ផ្តល់នូវការត្រួតពិនិត្យនិងការសម្របសម្រួលសម្រាប់ចន្លោះឈ្មោះសំខាន់ចំនួនពីរក្នុងអ៊ីនធឺណិត, ចន្លោះអាសយដ្ឋានពិធីសារអ៊ីនធឺណិតនិងប្រព័ន្ធឈ្មោះដែន។ ==<span style="font-family: Khmer OS muol light; font-size: 70%; Color: Green;">ប្រវត្តិនៃអ៊ីនធឺណិត== ប្រវត្តិនៃអ៊ិនធឺណែតនេះចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍនៃកំព្យូទ័អេឡិចត្រូនិនៅឆ្នាំ 1950 ។ គំនិតដំបូងនៃកញ្ចប់បណ្តាញប្រភពដើមនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍វិទ្យាសាស្រ្តកុំព្យូទ័រជាច្រើននៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក, ចក្រភពអង់គ្លេសនិងបារាំង។ ក្រសួងការពារជាតិអាមេរិកបានផ្ដល់កិច្ចសន្យានៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 សម្រាប់ប្រព័ន្ធបណ្តាញកញ្ចប់រួមទាំងការអភិវឌ្ឍនៃ ARPANET នេះ។ សារជាលើកដំបូងត្រូវបានបញ្ជូន ARPANET ដែលបានមកពីមន្ទីរពិសោធន៍សាស្រ្តាចារ្យវិទ្យាសាស្រ្តកុំព្យូទ័រនៅ Leonard Kleinrock នៃសាកលវិទ្យាល័យកាលីហ្វញ៉ា (UCLA) ដើម្បីជាបណ្តាញជាលើកទីពីរនៅវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវស្ទែនហ្វដ (SRI) ។ បណ្តាកញ្ចប់ញដូចជាការប្តូរ ARPANET, បណ្តាញឥណទានមិនដំណើរការ, កោះ Cyclades, បណ្តាញ Merit, Tymnet និង Telenet, ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1960 និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1970 ដោយការប្រើភាពខុសគ្នានៃពិធីការទំនាក់ទំនងមួយ។ លោក Donald Davies បានរចនាឡើងបណ្តាញកញ្ចប់ដំបូង-មួយនៅក្នុងជាតិមន្ទីរពិសោធន៍រូបវិទ្យាចក្រភពអង់គ្លេសដែលបានក្លាយជា testbed សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនៅប្រទេសអង់គ្លេសអស់រយៈពេលជិតពីរទសវត្សរ៍មកនេះ។ គម្រោង ARPANET បាននាំឱ្យមានការអភិវឌ្ឍនៃពិធីការសម្រាប់ការ Internetwork ដែលក្នុងនោះបណ្តាញដាច់ដោយឡែកជាច្រើនអាចត្រូវបានចូលទៅក្នុងបណ្តាញនៃការចូលរួមជាមួយបណ្តាញមួយ។ ==<span style="font-family: Khmer OS muol light; font-size: 70%; Color: Green;">ការកើនឡើងនៃអ៊ីនធឺណិតសកល (ចុងឆ្នាំ 1980 / ដើមឆ្នាំ 1990 តទៅ)== [[File:Internet Hosts Count log.svg|thumb |360px |<center>'''Number of Internet hosts worldwide: 1969–2012'''</center>Source: [[Internet Systems Consortium]].<ref>{{cite web|url=https://www.isc.org/solutions/survey/history|title=Internet host count history|publisher=Internet Systems Consortium|accessdate=May 16, 2012}}</ref>]] ​​​ ប្រព័ន្ធដែលនឹងវិវឌ្ឍទៅជាអ៊ិនធឺណិនេះគឺសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាចម្បងរដ្ឋាភិបាល។​ ទោះជាយ៉ាងណាការចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការប្រើប្រាស់ពាណិជ្ជកម្មអ៊ីនធឺណែតយ៉ាងឆាប់រហ័សក្លាយជាប្រធានបទពិភាក្សាទូទៅ។ ទោះបីជាការប្រើជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មត្រូវបានហាមឃាត់ជានិយមន័យពិតប្រាកដនៃការប្រើប្រាស់ពាណិជ្ជកម្មមានភាពច្បាស់លាស់និងប្រធានបទ។ UUCPNet និង X.25 IPSS មិនមានការរឹតបន្តឹងបែបនេះដែលនៅទីបំផុតនឹងមើលឃើញជាផ្លូវការបានរារាំងការប្រើប្រាស់ UUCPNet នៃ ARPANET និងការតភ្ជាប់ NSFNET ។ (តំណភ្ជាប់ UUCP មួយចំនួននៅតែមានការតភ្ជាប់ទៅបណ្តាញទាំងនេះទោះជាយ៉ាងណា, ជាអ្នកគ្រប់គ្រងដេញភ្នែកចំពោះប្រតិបត្ដិការរបស់ខ្លួន។ ) ជាលទ្ធផលក្នុងអំឡុងពេលចុងឆ្នាំ 1980 នេះក្រុមហ៊ុនផ្តល់សេវាអ៊ីនធឺណិតដំបូង (ISP) ត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ក្រុមហ៊ុនដូចជា PSINet, UUNET, NetCom និងកម្មវិធីផតថលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីផ្តល់សេវាកម្មបណ្តាញស្រាវជ្រាវក្នុងតំបន់និងផ្ដល់នូវការចូល។ដំណើរការជំនួសបណ្តាញអ៊ីម៉ែល ដែលមានមូលដ្ឋាននិងបណ្តាញអ្នកប្រើប្រាស់ដំណឹងជាសាធារណៈ។ ក្រុមហ៊ុនអ៊ីនធឺណែតតាមទូរស័ព្ទលើតុពាណិជ្ជកម្មជាលើកដំបូងនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិកគឺមានពិភពលោកដែលបានបើកនៅក្នុងឆ្នាំ 1989 <ref>["The World internet provider". Retrieved May 28, 2009.]Introduction Of Kep Province </ref> នៅឆ្នាំ 1992 សហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តដោយសភាវិទ្យាសាស្រ្តទំនើបនិងបច្ចេកវិទ្យាច្បាប់, 42 U.S.C. § 1862 (ក្រាម) ដែលបានអនុញ្ញាតដើម្បីគាំទ្រដល់ការចូលដំណើរការ NSF ដោយការស្រាវជ្រាវនិងការអប់រំសហគមន៍ដើម្បីបណ្តាញកុំព្យូទ័រដែលមិនត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់គោលបំណងស្រាវជ្រាវនិងអប់រំ, ដូច្នេះអនុញ្ញាតឱ្យ NSFNET អាចទំនាក់ទំនងជាមួយបណ្តាញពាណិជ្ជកម្ម។<ref>[OGC-00-33R Department of Commerce: Relationship with the Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (PDF). Government Accountability Office. July 7, 2000. ]Introduction Of Kep Province </ref> <ref>[ Even after the appropriations act was amended in 1992 to give NSF more flexibility with regard to commercial traffic, NSF never felt that it could entirely do away with its Acceptable Use Policy and its restrictions on commercial traffic, see the response to Recommendation 5 in NSF's response to the Inspector General's review (a April 19, 1993 memo from Frederick Bernthal, Acting Director, to Linda Sundro, Inspector General, that is included at the end of Review of NSFNET, Office of the Inspector General, National Science Foundation, March 23, 1993)]Introduction Of Kep Province </ref> ក្នុងការស្រាវជ្រាវនិងការអប់រំសហគមន៍ដែលត្រូវបានគេព្រួយបារម្ភការប្រើប្រាស់ពាណិជ្ជកម្មនៃបណ្តាញនេះអាចនាំទៅអ៊ីនធឺណែតនោះគឺតិចជាងការឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់ពួកគេនិងក្នុងសហគមន៍នៃការផ្តល់សេវាបណ្តាញពាណិជ្ជកម្មដែលមានអារម្មណ៍​ ថាការឧបត្ថម្ភធនរបស់រដ្ឋាភិបាលបានធ្វើឱ្យមានប្រយោជន៍ដោយលម្អៀង ដើម្បីឱ្យអង្គការមួយចំនួន។<ref>[ Management of NSFNET, a transcript of the March 12, 1992 hearing before the Subcommittee on Science of the Committee on Science, Space, and Technology, U.S. House of Representatives, One Hundred Second Congress, Second Session, Hon. Rick Boucher, subcommittee chairman, presiding]Introduction Of Kep Province </ref> ដោយក្នុងឆ្នាំ 1990, គោលដៅ ARPANET បានត្រូវបានបំពេញនិងបច្ចេកវិទ្យាបណ្តាញថ្មីលើសទំហំដើមនិងគម្រោងនេះបានចូលមកជិតស្និទ្ធមួយ។ ក្រុមហ៊ុនផ្តល់សេវាបណ្តាញថ្មីរួមទាំង PSINet, Alternet, CERFNet, ជ CO + + ងនិងអ្នកផ្សេងទៀតជាច្រើនត្រូវបានផ្តល់ជូននូវការចូលដំណើរការបណ្តាញទៅអតិថិជនពាណិជ្ជកម្ម។ NSFNET លែងចំណុចឆ្អឹងខ្នងនិងការផ្លាស់ប្តូជាក់ស្ដែងនៃអ៊ិនធឺណិ។ ក្រុមហ៊ុនអ៊ីនធឺណិប្តូរប្រាក់ (CIX), ការផ្លាស់ប្តូរតំបន់ទីក្រុង (MAEs) ហើយក្រោយមកបណ្តាញចំណុចចូលដំណើរការ (គេង) ត្រូវបាន interconnected បឋមបានក្លាយជាបណ្តាញជាច្រើនរវាង។ នេះជាការរឹតបន្តឹងចុងក្រោយនៅលើពាណិជ្ជកម្មបានបញ្ចប់ដឹកចរាចរណ៍នៅថ្ងៃទី 30 ខែមេសាឆ្នាំ 1995 ពេលដែលមូលនិធិវិទ្យាសាស្រ្តជាតិបានបញ្ចប់ការឧបត្ថម្ភរបស់ខ្លួននៃសេវាឆ្អឹងខ្នង NSFNET និងសេវាកម្មបានបញ្ចប់។ [61] [62] NSF បានផ្តល់ការគាំទ្រចំពោះការគេងនេះដំបូងនិងការគាំទ្របណ្តោះអាសន្នដើម្បីជួយដល់ការផ្លាស់ប្តូរបណ្តាញអប់រំនិងស្រាវជ្រាវតំបន់អ៊ីនធឺណិតពាណិជ្ជកម្ម។ NSF ផងដែរឧបត្ថម្ភល្បឿនសេវាខ្ពស់ខ្លាំងណាស់បណ្តាញឆ្អឹងខ្នង (vBNS) ដែលបានបន្តផ្តល់ការគាំទ្រដល់មជ្ឈ មណ្ឌល Supercomputing និងការស្រាវជ្រាវនិងការអប់រំនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ <ref>[ NSF Solicitation 93-52 – Network Access Point Manager, Routing Arbiter, Regional Network Providers, and Very High Speed Backbone Network Services Provider for NSFNET and the NREN(SM) Program, May 6, 1993]Introduction Of Kep Province </ref> ==<span style="font-family: Khmer OS muol light; font-size: 70%; Color: Green;">ប្រើប្រាស់នៅក្នុងសង្គមទាំងមូលទសវត្សឆ្នាំ 1990 ដល់ដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 (បណ្តាញ 1.0))== ក្នុងអំឡុងពេលមួយទសវត្សរ៍ដំបូងឬនៃអ៊ិនធឺណែតសាធារណៈ, ការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងសម្បើមវានៅក្នុងឆ្នាំ 2000 ។ នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃការផ្តល់នូវបរិបទសម្រាប់ពេលនេះឧបករណ៍ចល័ត ( "ស្មាតហ្វូន" និងឧបករណ៍ចល័តផ្សេងទៀត) ដែលសព្វថ្ងៃនេះផ្តល់នូវការទទួលសកលជិតត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់អាជីវកម្មនិងមិនទម្លាប់ធាតុគ្រួសារដែលគ្រប់គ្រងដោយឪពុកម្តាយនិងកុមារនៅទូទាំងពិភពលោក។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមនៅក្នុងន័យសម័យទំនើបនេះមិនទាន់បានចូលមកក្នុងអត្ថិភាព, មានកុំព្យូទ័រយួរដៃសំពីងសំពោងនិងគ្រួសារភាគច្រើនមិនមានកុំព្យូទ័រ។ អត្រាទិន្នន័យមានល្បឿនយឺតហើយមនុស្សភាគច្រើនខ្វះមធ្យោបាយដើម្បីវីដេអូឬឌីជីថលវីដេអូដូច្នេះតំបន់បណ្ដាញដូចជាគេហទំព័រ YouTube មិនទាន់មានឧបករណ៍ផ្ទុកដែលត្រូវបានគេផ្លាស់ប្តូរយឺតពីកាសែតអាណាឡូកទៅឌីសអុបទិកឌីជីថល (ឌីវីឌីនិងដើម្បីវិសាលភាពមួយនៅតែមាន, ឌីសទន់ទៅកាន់ស៊ីឌី) ។ ការបើកការបច្ចេកវិទ្យាដែលបានប្រើពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដូចជា PHP, Javascript ទំនើបនិងកោះជ្វា, បច្ចេកវិទ្យាដូចជា AJAX, HTML 4 (និងការផ្តោតសំខាន់និង CSS) និងក្របខ័ណ្ឌផ្នែកទន់ជាច្រើនដែលបានអនុញ្ញាតនិងល្បឿនសាមញ្ញនៃការអភិវឌ្ឍបណ្តាញ, ការបង្កើតរង់ចាំភាគច្រើនរបស់ពួកគេ ការអនុម័តរីករាលដាលយថាហេតុ។ អ៊ីធឺណិតត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់បញ្ជីសំបុត្ររួម, អ៊ីម៉ែល, e-commerce និងដើមការដើរទិញឥវ៉ាន់អនឡាញដែលមានប្រជាប្រិយភាព (ក្រុមហ៊ុន Amazon និង eBay ឧទាហរណ៍), វេទិកាបណ្តាញនិងព្រឹត្តិបត្រក្រុមប្រឹក្សា, និងវេបសាយផ្ទាល់ខ្លួននិងកំណត់ហេតុបណ្ដាញ, និងការប្រើប្រាស់ត្រូវបានរីកលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័សនោះទេប៉ុន្តែដោយស្តង់ដាទំនើបជាច្រើនទៀត ប្រព័ន្ធដែលបានប្រើត្រូវបានគេឋិតិវន្តនិងការខ្វះការចូលរួមក្នុងសង្គមរីករាលដាល។ វាបានរង់ចាំអស់ចំនួននៃព្រឹត្តិការណ៍នៅក្នុងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ការផ្លាស់ប្តូរពីទំនាក់ទំនងមួយដើម្បីបច្ចេកវិទ្យាបន្តិចម្តងចូលទៅក្នុងការអភិវឌ្ឍផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គមសំខាន់នៃរបស់ជាសកល។ រចនាធាតុធម្មតានៃការ "បណ្តាញ 1.0" គេហទំព័រសម័យទាំងនេះរួមមាន: <ref>[ "Web 1.0 Revisited – Too many stupid buttons". Complexify.com. Archived February 16, 2006, at the Wayback Machine. ]Introduction Of Kep Province </ref> ទំព័រឋិតិវន្តថាមវន្តជំនួសឱ្យ HTML ដែលបាន! <ref>[ Web 1.0 defined – How stuff works ]Introduction Of Kep Province </ref> មាតិកាបានបម្រើពីប្រព័ន្ធឯកសារជំនួសឱ្យមូលដ្ឋានទិន្នន័យទំនាក់ទំនង; ទំព័រដែលបានសាងសង់ដោយប្រើខាងម៉ាស៊ីនបម្រើរួមបញ្ចូលទាំងការឬ CGI & ‧; ជំនួសឱ្យកម្មវិធីបណ្តាញមួយដែលបានសរសេរនៅក្នុងភាសាសរសេរកម្មវិធីមួយថាមវន្ត; HTML ដែលរចនាសម្ព័ន្ធ 3,2 សម័យដូចជាស៊ុមនិងតារាងដើម្បីបង្កើតប្លង់ទំព័រ; សៀវភៅភ្ញៀវលើបណ្ដាញ; ការប្រើហួសហេតុនៃប៊ូតុង GIF និងក្រាហ្វិកតូចស្រដៀងគ្នាលើកកម្ពស់ការធាតុពិសេស<ref>[ O'Reilly, Tim (2005-09-30). "What Is Web 2.0". O'Reilly Network. Retrieved 2006-08-06.]Introduction Of Kep Province </ref> និង HTML ទម្រង់ផ្ញើតាមរយៈអ៊ីម៉ែល។ (ការគាំទ្រសម្រាប់ស្គ្រីបផ្នែកខាងម៉ាស៊ីនបម្រើគឺកម្រដូច្នេះនៅលើម៉ាស៊ីនបម្រើដែលបានចែករំលែកមតិជាធម្មតាយន្តការនោះគឺតាមរយៈអ៊ីម៉ែលដោយប្រើទម្រង់អ្នកជំនាញការនិងកម្មវិធីអ៊ីមែលរបស់ពួកគេ។<ref>[ "The Right Size of Software".]Introduction Of Kep Province </ref> ក្នុងអំឡុងពេលពីឆ្នាំ 1997 ដល់ឆ្នាំ 2001 ដែលជាការវិនិយោគដោយប្រថុយប្រថានដំបូងពពុះនេះទៅអ៊ីនធឺណិតដែលទាក់ទងនឹងបានកើតឡើងនៅក្នុងការដែល "dot-com: «ក្រុមហ៊ុន (សំដៅទៅ« .com" ដែនកម្រិតកំពូលបានប្រើដោយក្រុមហ៊ុនអាជីវកម្ម) ត្រូវបានគេវាយតំលៃខ្ពស់ក្នុងការជំរុញខ្លាំងខណៈវិនិយោគិន តម្លៃភាគហ៊ុនយ៉ាងឆាប់រហ័សដុតដៃដុតជើងតាមពីក្រោយដោយការគាំងទីផ្សារមួយ; ដំបូងពពុះ dot-com ។ ទោះជាយ៉ាងណានេះគ្រាន់តែជាបណ្តោះអាសន្នបានធ្លាក់ចុះនិងកំណើនភាពរីករាយដែលបានកើនឡើងវិញយ៉ាងឆាប់រហ័សនិងបានបន្តកើនឡើង។ ការផ្លាស់ប្តូរដែលនឹងជំរុញអ៊ិនធឺណិចូលទៅក្នុងកន្លែងរបស់ខ្លួនជាមួយប្រព័ន្ធសង្គមនេះបានកើតឡើងក្នុងអំឡុងរយៈពេលខ្លីមួយនៃការមិនលើសពីប្រាំឆ្នាំមកហើយចាប់ផ្តើមពីឆ្នាំ 2004 ពួកគេបានរួមបញ្ចូលនៅជុំវិញ: mbokuxjbay93iyqgkmu59zzccdza6uj 0 37362 335706 261288 2026-05-23T12:21:04Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] 335706 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] eb2rworhx8dswz8sh4636bjxmdgac6o 0 37404 335697 294043 2026-05-23T12:19:34Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] 335697 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] == ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ (ឆ្នាំ១២៤៣-ឆ្នាំ១២៩៦នៃគ.ស) == ព្រះអង្គពុំស្គាល់រាជវង្ស។ ក្នុងរជ្ជកាលព្រអង្គ ពួកសៀមចូលឈ្លានពានទឹកដីបែ៉កសុខោទ័យ សួគ៌ាលោក សុវណ្ណលោក និងពួកម៉ុងហ្គោលឈ្លានពានផងដែរ។ ក្រៅពីនេះមានទំនាស់សាសនាកើតឡើង ព្រះអង្គខំទប់ស្កាត់ដែរ តែមិនបានសម្រេច<ref>សៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ទំព័រទី១៦៦</ref>។ នៅចុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ គឺនៅឆ្នាំ១២៩៥គណៈបេសកម្មទូតចិនមួយត្រូវបានបញ្ជូនមួយ ដើម្បីចចាររឿងសួយសារអាករ ហើយបានមកដល់ប្រទេសកម្ពុជានៅឆ្នាំ១២៩៦។ លោកជីវតាក្វាន់បានធ្វើដំណើរមកជាមួយដែរ ហើយដែលបានស្នាក់នៅស្រុកខ្មែរអស់រយៈពេលជាងមួយឆ្នាំ បានធ្វើការកត់ត្រាពីទឹកដី ពិការរស់នៅ និងទម្លាមទម្លាប់រស់នៅរបស់ប្រជាជនខ្មែរ។ ព្រះអង្គបានសោយទីវង្គត ដែលមានមរណនាមថា បរមេស្វរបទ<ref>សៀវភៅ ប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី១៧៥</ref>។ នៅឆ្នាំ១២៩៥នៃគ.ស ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ បានដាក់រាជ្យ ហើយបានផ្ទេរឱ្យព្រះអង្គម្ចាស់គឺ[[ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣]]ដែលបានរៀបអភិសេតជាមួយបុត្រីរបស់ព្រះអង្គព្រះនាម ស្រីន្ទ្រភូបេស្វរចូឌា។ ប៉ុន្តែតាមសក្ខីភាពរបស់លោកជីតាក្វាន់ ដែលបានមកដល់ក្នុងឆ្នាំបន្ទាប់(១២៩៦)ឃើញថាមានការផ្លាស់ប្តូររជ្ជកាលតាមភាពឃោរឃៅណាស់ សេ្តចដែលឡើងសោយរាជ្យថ្មីជាកូនប្រសាររបស់ស្តេចមុន។ កូនស្រីស្តេចអង្គនេះបានលួចយកព្រះខ័នមាសរបស់ព្រះរាជបិតាហើយយកទៅឱ្យស្វាមីនាង។ ដូច្នោះបានជាកូនប្រុសដែលត្រូវឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិបានរត់ទៅកែនទ័ព។ ស្តេចថ្មីចាប់បានយកទៅកាត់ម្រាមជើង ហើយយកទៅឃុំទុកក្នុងបន្ទប់ងងឹត<ref>សៀវភៅ ប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ ត្រឹង ងា ឆ្នាំ១៩៧៣ ទំព័រទី១៧៦</ref>។ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ មានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា ធូលីព្រះបាទធូលីជើងព្រះកម្រតេងអញស្រីជ័យវរ្ម័នទេវៈ និងមានបច្ឆាមរណនាមថា បរមេស្វរបទ<ref>{{Cite web |url=https://tamabmmo.wordpress.com/2013/06/19/khmer-kings-list-5/?wref=tp |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2020-12-01 |archivedate=2021-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602212923/https://tamabmmo.wordpress.com/2013/06/19/khmer-kings-list-5/?wref=tp |url-status=dead }}</ref>។ == ឯកសារយោង == [[Category:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨]] ggnyltak701n17kct3qat1apipagwec 0 37405 335703 261285 2026-05-23T12:20:34Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] 335703 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] eb2rworhx8dswz8sh4636bjxmdgac6o 0 37486 335683 254335 2026-05-23T12:17:14Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ជ័យវម៌្មទី ២]] 335683 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ជ័យវម៌្មទី ២]] abbq7nxya669lj577bylq8cl7me6iut 0 37498 335710 261292 2026-05-23T12:21:43Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ១]] 335710 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ១]] 6m9pp46hereect2kezxs0a5ed57grx8 0 37826 335760 332965 2026-05-24T09:33:01Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335760 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកសូទ្រនិគម''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកសូទ្រនិគម | other_name = | native_name = Soutr Nikom District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1711_Soutr_Nikom_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកសូទ្រនិគម | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១១ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''ស្រុកសូទ្រនិគម''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Soutr Nikom District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/soutr-nikom-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១១០១ | [[ឃុំចាន់ស]] | Chan Sar | ជាំ, គោកតឺង, ស្រែប្រី, ត្រពាំងទូក, ជប់, តាតោកខាងកើត, កនែ្សងក្រោម, កនែ្សងលើ, តាតោកខាងលិច, តាតោកកណ្តាល, សន្លោង, ស្វាយស, ដូនដៀវ, ថ្នល់, បែកកាំភ្លើង, គោកចិន, ចាន់សខាងជើង, ចាន់សខាងត្បូង, ច្បារលើ |- | ១៧១១០២ | [[ឃុំដំដែក]] | Dam Daek | ដូនហុង, ដំដែកលើ, ត្របែក, ព្រះត្រពាំង, អូររលុះ, គោករលួស, ក្រសារទុំ, គោកមន, ដំដែកថ្មី, បន្ទាយស្រី, ស្រែធ្នង់, ដំដែកផ្សារ, បុស្ស |- | ១៧១១០៣ | [[ឃុំដានរុន]] | Dan Run | ថ្នល់ដាច់ខាងលិច, ត្រាវគៀត, គោកប្ញស្សីខាងត្បូង, គោកប្ញស្សីខាងជើង, រុនខាងត្បូង, រុនខាងជើង, ស្រម៉ធំ, វាល, បន្ទាត់បោះ, សនៃ្ទ, ធ្នង់, គោកចាន់, បេង |- | ១៧១១០៤ | [[ឃុំកំពង់ឃ្លាំង]] | Kampong Khleang | ព្រែកស្រមោច, ស្ពានវែង, តាអួរស, ផ្សារឃ្លាំង, ចំការយួន, តាច្រនៀង, អូរតាពុត, ជ័យជេត, មុខវត្ត, រទាំង |- | ១៧១១០៥ | [[ឃុំកៀនសង្កែ]] | Kien Sangkae | កំពង់គ ០២, កំពង់គ ០១, សាលាកកោះ, គោកដី, ជ្រៃខាងជើង, ជ្រៃខាងត្បូង, ដូនឡី, ត្រពាំងព្រៃ, ថ្មី, ថ្នល់ដាច់ខាងកើត, ថ្នល់ចែក, ជីគាក |- | ១៧១១០៦ | [[ឃុំខ្ចាស់]] | Khchas | ថ្លាត, ថ្មី, ក្បូន, គោកសងែ្ក, ជ្រៃ, យាងទេស, ខ្ចាស់ |- | ១៧១១០៧ | [[ឃុំខ្នារពោធិ៍]] | Khnar Pou | ឈូក, បុស្ស, បុស្សធំ, ដំរីឆ្លង, សំបាត, សំរោង, រំដេង, ជប់ |- | ១៧១១០៨ | [[ឃុំពពេល (ស្រុកសូទ្រនិគម)|ឃុំពពេល]] | Popel | ព្រៃលាន, ត្រពាំងត្រាវ, គោល, ថ្នល់ត្រង់, ត្រពាំងត្រុំ, ត្រាចពក, ពពេលកណ្តាល, ពពេលលិច, ក្រៀលពង, ដំរីកូន, ត្រពាំងផុង, ត្រពាំងប្រីយ៍, គោលថ្មី |- | ១៧១១០៩ | [[ឃុំសំរោង (ស្រុកសូទ្រនិគម)|ឃុំសំរោង]] | Samraong | សំរោងជើង, ថ្នល់ចែក, បិទមាស, ស្ទឹង, អង្គុញ, បត់ដង្កោ, ស្វាយជ្រំ, ក្រាំងខ្ជាយ, សំរោងត្បូង |- | ១៧១១១០ | [[ឃុំតាយ៉ែក]] | Ta Yaek | បឹងង៉ត, ដាក់ផ្កា, ត្រាវបាក់, ផ្ការំចេក, ចំប៉ី, ប៉ោយស្មាច់, ប្រវ៉ាល, បឹងវៀន, តាយ៉ែក |} ==ឯកសារយោង== {{reflist|2}} 63ansf176nnro8aveszhrgx5g1bp39t 335770 335760 2026-05-24T09:47:06Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335770 wikitext text/x-wiki '''ស្រុកសូទ្រនិគម''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកសូទ្រនិគម | other_name = | native_name = Soutr Nikom District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1711_Soutr_Nikom_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកសូទ្រនិគម | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១១ | footnotes = }} ស្រុកនេះគឺជាទីតាំងនៃ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]។ ==រដ្ឋបាល== '''ស្រុកសូទ្រនិគម''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Soutr Nikom District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/soutr-nikom-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១១០១ | [[ឃុំចាន់ស]] | Chan Sar | ជាំ, គោកតឺង, ស្រែប្រី, ត្រពាំងទូក, ជប់, តាតោកខាងកើត, កនែ្សងក្រោម, កនែ្សងលើ, តាតោកខាងលិច, តាតោកកណ្តាល, សន្លោង, ស្វាយស, ដូនដៀវ, ថ្នល់, បែកកាំភ្លើង, គោកចិន, ចាន់សខាងជើង, ចាន់សខាងត្បូង, ច្បារលើ |- | ១៧១១០២ | [[ឃុំដំដែក]] | Dam Daek | ដូនហុង, ដំដែកលើ, ត្របែក, ព្រះត្រពាំង, អូររលុះ, គោករលួស, ក្រសារទុំ, គោកមន, ដំដែកថ្មី, បន្ទាយស្រី, ស្រែធ្នង់, ដំដែកផ្សារ, បុស្ស |- | ១៧១១០៣ | [[ឃុំដានរុន]] | Dan Run | ថ្នល់ដាច់ខាងលិច, ត្រាវគៀត, គោកប្ញស្សីខាងត្បូង, គោកប្ញស្សីខាងជើង, រុនខាងត្បូង, រុនខាងជើង, ស្រម៉ធំ, វាល, បន្ទាត់បោះ, សនៃ្ទ, ធ្នង់, គោកចាន់, បេង |- | ១៧១១០៤ | [[ឃុំកំពង់ឃ្លាំង]] | Kampong Khleang | ព្រែកស្រមោច, ស្ពានវែង, តាអួរស, ផ្សារឃ្លាំង, ចំការយួន, តាច្រនៀង, អូរតាពុត, ជ័យជេត, មុខវត្ត, រទាំង |- | ១៧១១០៥ | [[ឃុំកៀនសង្កែ]] | Kien Sangkae | កំពង់គ ០២, កំពង់គ ០១, សាលាកកោះ, គោកដី, ជ្រៃខាងជើង, ជ្រៃខាងត្បូង, ដូនឡី, ត្រពាំងព្រៃ, ថ្មី, ថ្នល់ដាច់ខាងកើត, ថ្នល់ចែក, ជីគាក |- | ១៧១១០៦ | [[ឃុំខ្ចាស់]] | Khchas | ថ្លាត, ថ្មី, ក្បូន, គោកសងែ្ក, ជ្រៃ, យាងទេស, ខ្ចាស់ |- | ១៧១១០៧ | [[ឃុំខ្នារពោធិ៍]] | Khnar Pou | ឈូក, បុស្ស, បុស្សធំ, ដំរីឆ្លង, សំបាត, សំរោង, រំដេង, ជប់ |- | ១៧១១០៨ | [[ឃុំពពេល (ស្រុកសូទ្រនិគម)|ឃុំពពេល]] | Popel | ព្រៃលាន, ត្រពាំងត្រាវ, គោល, ថ្នល់ត្រង់, ត្រពាំងត្រុំ, ត្រាចពក, ពពេលកណ្តាល, ពពេលលិច, ក្រៀលពង, ដំរីកូន, ត្រពាំងផុង, ត្រពាំងប្រីយ៍, គោលថ្មី |- | ១៧១១០៩ | [[ឃុំសំរោង (ស្រុកសូទ្រនិគម)|ឃុំសំរោង]] | Samraong | សំរោងជើង, ថ្នល់ចែក, បិទមាស, ស្ទឹង, អង្គុញ, បត់ដង្កោ, ស្វាយជ្រំ, ក្រាំងខ្ជាយ, សំរោងត្បូង |- | ១៧១១១០ | [[ឃុំតាយ៉ែក]] | Ta Yaek | បឹងង៉ត, ដាក់ផ្កា, ត្រាវបាក់, ផ្ការំចេក, ចំប៉ី, ប៉ោយស្មាច់, ប្រវ៉ាល, បឹងវៀន, តាយ៉ែក |} ==ឯកសារយោង== {{reflist|2}} l4rjy8x9edhzuyustns8d9yqjs3n4zr 0 38283 335790 321769 2026-05-24T11:55:55Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 សុត្តន្ត សិរីហ្វុង បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ឃុំអំពិល(ស្រុកប្រាសាទបាគង)]] ទៅ [[ឃុំអំពិល (ស្រុកប្រាសាទបាគង)]] 321769 wikitext text/x-wiki '''ឃុំអំពិល''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេខកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង |- |១៧១០១១០១ |[[ភូមិគោកចាន់|ភូមិគោកចាន់ ]] |Kouk Chan |- |១៧១០១១០២ |[[ភូមិថ្នល់បាក់|ភូមិថ្នល់បាក់ ]] |Thnal Bak |- |១៧១០១១០៣ |[[ភូមិត្នោត|ភូមិត្នោត ]] |Tnaot |- |១៧១០១១០៤ |[[ភូមិត្រពាំងរុន|ភូមិត្រពាំងរុន ]] |Trapeang Run |- |១៧១០១១០៥ |[[ភូមិតាប៉ាង|ភូមិតាប៉ាង ]] |Ta Pang |- |១៧១០១១០៦ |[[ភូមិព្រៃគុយ|ភូមិព្រៃគុយ ]] |Prey Kuy |- |១៧១០១១០៧ |[[ភូមិបង្កោង|ភូមិបង្កោង ]] |Bangkaong |- |១៧១០១១០៨ |[[ភូមិគីរីមានន្ទ|ភូមិគីរីមានន្ទ ]] |Kiri Meanon |- |១៧១០១១០៩ |[[ភូមិបុស្សធំ|ភូមិបុស្សធំ ]] |Bos Thum |- |១៧១០១១១០ |[[ភូមិត្រាចជ្រុំ|ភូមិត្រាចជ្រុំ ]] |Trach Chrum |} 7n80rmgf0bl1fukb6qaych12la2cmpv 0 38284 335763 330444 2026-05-24T09:35:40Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 សុត្តន្ត សិរីហ្វុង បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[សង្កាត់បល្ល័ង្គ]] ទៅ [[សង្កាត់បល្ល័ង្ក]] 330443 wikitext text/x-wiki '''សង្កាត់បល្ល័ង្គ''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៩ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" ! លេងកូដភូមិ ! ភូមិ ! អក្សរឡាតាំង​ |- |១៧១៥០២០១ |[[ភូមិធ្លកកំបុត]] |Thlok Kambot |- |១៧១៥០២០២ |[[ភូមិគោកឬស្សី]] |kouk Ruessei |- |១៧១៥០២០៣ |[[ភូមិស្នារសង្គ្រាម]] |Snar Sangkream |- |១៧១៥០២០៤ |[[ភូមិក្រពើ]] |Krapeu |- |១៧១៥០២០៥ |[[ភូមិតាកុយ]] |Ta Koy |- |១៧១៥០២០៦ |[[ភូមិព្រំកុដ្ឋ]] |Prum Kod |- |១៧១៥០២០៧ |[[ភូមិត្រាច]] |Trach |- |១៧១៥០២០៨ |[[ភូមិពពេល]] |Popel |- |១៧១៥០២០៩ |[[ភូមិស្នារតេជោ ៣១៧]] |Snar Dechou 317 |} ecp0h9pqgirapy327r4fulpqjnxw0f6 0 38599 335719 332040 2026-05-23T17:31:57Z Sreynaree1986 47227 ព្រះមហេសីនិងព្រះស្នំនៅព្រះឧភយោរាជឧទ័យបរមរាជា 335719 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ព្រះឧទ័យបរមរាជា | title = ព្រះអង្គម្ចាស់[[សម័យឧដុង្គ|ក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] | image = | image_size = | caption = | succession = [[ឧបរាជ|ព្រះឧភយោរាជ]][[រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ|ក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br>[[រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ]] | reign = ១៦១៨–១៦២៧ | coronation = | predecessor = | successor = | regent = [[ជ័យជេស្ឋាទី២]] | reg-type = [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] | succession2 = [[ឧបរាជ|ព្រះឧភយោរាជ]][[រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ|អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]]<br>[[រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ]]។ | reign2 = ១៦២៧–១៦៤២ | coronation2 = | predecessor2 = | successor2 = | regent2 = [[បរមរាជសម្ភារ]]<br>[[អង្គទងរាជា]]<br>[[បទុមរាជាទី១]] | reg-type2 = [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រកម្វុជទេឝ]] | full name = ព្រះបាទពុទ្ធនាថសម្ដេចព្រះបាទបរមិន្ទរាជាមហាឧភយោរាជព្រះបាទធម៌ស្ត្រាចារ្យ | spouse = [[អង្គចន្ទវត្តី]]<br>[[អ្នកម្នាងសន]]<br>[[អ្នកម្នាងសួសឮ]]<br>[[អ្នកម្នាងសួស]]<br>[[អ្នកម្នាងអិន]] | issue = [[បទុមរាជាទី១]]<br>[[បរមរាជាទី៦]] | royal house = | dynasty = រាជវង្ស​កម្វុជទេឝ (ដោយកំណើត) | father = [[បរមរាជាទី៤|សម្តេចព្រះបរមរាជាទី៤ (ស្រីសុរិយោពណ៌)]] | mother = [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|សម្ដេចព្រះភគវតី សុជាតិជាតាមហាក្សត្រី]] | birth_date = ១៥៧៧ | birth_place = រាជធានី[[បន្ទាយលង្វែក]]<br>[[សម័យកាលលង្វែក|ក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] | death_date = ៥ ខែមករា ១៥៧៧ | death_place = [[រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ]]<br>[[សម័យឧដុង្គ|ក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] | date of burial = | place of burial = |}} '''ឧទ័យរាជាទី១''' រឺ '''ឧទ័យ''' រឺ '''ព្រះឧទ័យបរមរាជា''' (១៥៧៧ - ៥ មករា ១៦៤២)ជា​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណចក្រកម្ពុជា]]​ពីគ.ស. ១៦២៧ ដល់ គ.ស. ១៦៤២ ព្រះអង្គគឺជាព្រះរាជបុត្រានៃ[[បរមរាជាទី៤|សម្តេចព្រះបរមរាជាទី៤ (ស្រីសុរិយោពណ៌)]] ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា [[សម័យស្រីសន្ធរ]] ត្រូវជាព្រះបិតា របស់ព្រះបាទ[[បទុមរាជាទី១]] និង ព្រះបាទ[[បរមរាជាទី៦]]ព្រះអយ្យកា របស់ព្រះបាទ[[ព្រះកែវហ្វាទី២]] ព្រះបាទ[[បទុមរាជាទី២]] និងព្រះបាទ[[ជ័យជេស្ឋាទី៣]]។ ក្រោយមកព្រះអង្គត្រូវបានស្ថាបនាឡើងជា «សម្ដេចព្រះរាជអយ្យកោ មហាឧភយោរាជ»។ ព្រះរាជអយ្យកោផ្ទាល់នៃព្រះបាទ[[ព្រះកែវហ្វាទី២]] ព្រះបាទ[[បទុមរាជាទី២]] និងព្រះបាទ[[ជ័យជេស្ឋាទី៣]]៕ == ព្រះ​​រាជ​​ជីវប្រវត្តិ == ព្រះអង្គគឺជាព្រះរាជបុត្រានៃ[[បរមរាជាទី៤|សម្តេចព្រះបរមរាជាទី៤ (ស្រីសុរិយោពណ៌)]] ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា [[សម័យស្រីសន្ធរ]] និង[[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|សម្ដេចព្រះភគវតី សុជាតិជាតាមហាក្សត្រី]] [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះរាជអគ្គមហេសី]] ព្រះអង្គមានព្រះរៀមនិងព្រះអនុជរួមព្រះឧទរចំនួន៣អង្គ គឺ [[ជ័យជេស្ឋាទី២|ព្រះបាទជ័យចេស្ដា]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម្តេចព្រះរាជបុត្រី ព្រះឯកក្សត្រី|ព្រះឯកក្សត្រី]] (ជា[[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|ព្រះមហេសី]][[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រថៃ|ព្រះរាជាសៀម]] ព្រះបាទ[[នរេឝ្វរ|នរេន្ទ្រសូរ]]) និងព្រះវិសុទ្ធក្សត្រី៕ == ព្រះរាជវង្សានវង្ស == '''Royal family''' {| width=100% class="wikitable" |colspan="5" style="background-color:white" width=9% |<center><font color="#000080">'''ព្រះមហាឧភយោរាជឧទ័យរាជា'''</font></center> <br> <center> '''Ouprayorach Outey''' </center> |- ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''[[អង្គចន្ទវត្តី]]''' <br> (Chanthavati) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''[[អ្នកម្នាងសន]]''' <br> (Neak Moneang Son) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''[[អ្នកម្នាងសួសឮ]]''' <br> (Neak Moneang SuosLeu) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''[[អ្នកម្នាងសួស]]''' <br> (Neak Moneang Suos) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''[[អ្នកម្នាងអិន]]''' <br> (Neak Moneang In) |- | align="center" | | align="center" | '''[[បទុមរាជាទី១|អង្គនន់]]''' <br> (Ang Non) | align="center" | '''[[បរមរាជាទី៦|អង្គសូរ]]''' <br> (Ang Sô) | align="center" | '''អ្នកអង្គតន់''' <br> (Ang Tôn) | align="center" | '''អ្នកអង្គអិម''' <br> (Ang em) |}<ref>https://www.khsearch.com/qna/16580</ref> ===ពង្សាវលី=== **ព្រះបិតាព្រះនាម [[បរមរាជាទី៤|សម្តេចព្រះបរមរាជាទី៤ (ស្រីសុរិយោពណ៌)]]និងព្រះមាតា [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|សម្ដេចព្រះភគវតី សុជាតិជាតាមហាក្សត្រី]]។ ***ព្រះមហេសីនិងព្រះស្នំ [[អង្គចន្ទវត្តី]](មាតាព្រះបាទ[[បទុមរាជាទី១]] )និង[[អ្នកម្នាងសន]]( មាតាព្រះបាទ[[បរមរាជាទី៦]] [[អ្នកម្នាងសួសឮ]] [[អ្នកម្នាងសួស]] [[អ្នកម្នាងអិន]])។ ****ព្រះរាជបុត្រា ព្រះបាទ[[បទុមរាជាទី១]] និងព្រះបាទ[[បរមរាជាទី៦]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យឧដុង្គ]] អ្នកអង្គតន់ អ្នកអង្គអិម។ *****ព្រះនត្តាព្រះនាម ព្រះបាទ[[ព្រះកែវហ្វាទី២]] ព្រះបាទ[[បទុមរាជាទី២]] និងព្រះបាទ[[ជ័យជេស្ឋាទី៣]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យឧដុង្គ]]។ ******ព្រះរៀមនិងព្រះអនុជរួមព្រះឧទរ សម្តេចព្រះ[[ជ័យជេស្ឋាទី២]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម្តេចព្រះរាជបុត្រី ព្រះឯកក្សត្រី|ព្រះឯកក្សត្រី]] ព្រះវិសុទ្ធក្សត្រី។ {{ahnentafel top|width=100%}} <center>{{ahnentafel-compact5 |style=font-size: 90%; line-height: 110%; |border=1 |boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0; |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; |1= '''ព្រះមហាឧភយោរាជឧទ័យរាជា''' |2= [[បរមរាជាទី៤|ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជាធិរាជ ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌]] |3= សម្ដេចព្រះភគវតី សុជាតិជាតាមហាក្សត្រី |4= សម្តេចព្រះរាជអយ្យកោ ព្រះបាទ[[បរមរាជាទី២|សម្ដេច ព្រះរាជឱង្ការ បរមិន្ទរាជា]] |5= សម្តេចព្រះរាជអយ្យិកា [[កេសរមាលា|ព្រះម្នាងកេសរមាលា]] |6= |7= |8= [[ចន្ទរាជា|ព្រះបរមរាជា ចន្ទរាជា]] (ចៅពញ្ញាចន្ទ) |9= ​ព្រះម្នាង[[បទុមបុប្ផា]] |10= |11= |12= |13= |14= |15= |16= [[ធម្មរាជាទី២|ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះធម្មរាជា រាមាធិបតី]] |17= [[ទេពបុប្ផា|ព្រះម្នាងទេពបុប្ផា]] |18= |19= |20= |21= |22= |23= |24= |25= |26= |27= |28= |29= |30= |31= }}</center> {{ahnentafel bottom}} ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * Bernard Philippe Groslier avec la collaboration de C.R. Boxer ''Angkor et le Cambodge au XVIe siècle d'après les sources portugaises et espagnoles'', p.&nbsp;26 Tableau III « Succession d'Ang Chan » P.U.F (Paris) 1958; * ''Chroniques Royales du Cambodge de 1594 à 1677''. [[École française d'Extrême Orient]]. Paris 1981 {{ISBN|2855395372}} * [[Achille Dauphin-Meunier]] ''Histoire du Cambodge'' [[Presses universitaires de France]], Paris 1968 [[Que sais-je ?]] n° 916. == សូមមើលផងដែរ == * [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ]] {{commons category|ឧទ័យរាជា}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]] mmtnyqql3uvjslyxmi12io85gh8lq75 0 39204 335788 321179 2026-05-24T11:48:34Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335788 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដភូមិ !ឈ្មោះភូមិជាអក្សរខ្មែរ !ឈ្មោះភូមិជាអក្សរឡាតាំង |- |១៧១០០៧០១ |[[ភូមិទី១(សង្កាត់ចុងឃ្នៀស)|ភូមិទី ០១]] |Phum Ti Muoy |- |១៧១០០៧០២ |[[ភូមិទី២(សង្កាត់ចុងឃ្នៀស)|ភូមិទី ០២]] |Phum Ti Pir |- |១៧១០០៧០៣ |[[ភូមិទី៣(សង្កាត់ចុងឃ្នៀស)|ភូមិទី ០៣]] |Phum Ti Bei |- |១៧១០០៧០៤ |[[ភូមិទី៤(សង្កាត់ចុងឃ្នៀស)|ភូមិទី ០៤]] |Phum Ti Buon |- |១៧១០០៧០៥ |[[ភូមិទី៥(សង្កាត់ចុងឃ្នៀស)|ភូមិទី ០៥]] |Phum Ti Pram |- |១៧១០០៧០៦ |[[ភូមិទី៦(សង្កាត់ចុងឃ្នៀស)|ភូមិទី ០៦]] |Phum Ti Prammuoy |- |១៧១០០៧០៧ |[[ភូមិទី៧(សង្កាត់ចុងឃ្នៀស)|ភូមិទី ០៧]] |Phum Ti Prampir |} 23cwps5dfe7ik424ki26zm1hf6xv4uy 0 40289 335714 332296 2026-05-23T17:01:30Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះនាងសុខរមហាទេវី]] ទៅ [[ព្រះនាងសុខរៈមហាទេវី]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 332296 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ព្រះនាងសុខរមហាទេវី <br>( Neang Sukhara Mahadevi ) | title = [[បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះជាយា]]របស់ស្តេច[[អាណាចក្រសុខោទ័យ]]<br> | image = Wat_Si_Chum_Inscription,_December_2024.jpg | caption = [[ចារឹក]][[សិលាចារឹកវត្តស្រីជុំ|សិលា]][[វត្តស្រីឈុម]] <br> ទីតាំងបច្ចុប្បន្ន[[សារមន្ទីរជាតិបាងកក]] | succession = [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|សម្តេចព្រះរាជបុត្រី]][[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រកម្វុជទេឝ។]] | reign-type = | reign = | coronation = | predecessor = [[ព្រះនាងភូបតិន្ទ្រលក្ស្មី|ព្រះនាងភូបតិន្ទ្រលក្ស្មី]]ទេវី | successor = [[ព្រះនាងកែវកល្យាណ|ព្រះនាងកែវកល្យាណ（សុភាវត្តី)]] | birth_style = | birth_date = | birth_place = [[យសោធរបុរៈ|ស្រីសយោធរបុរៈ]]<br>[[ចក្រភពខ្មែរ]] | death_date = | house = [[មហីធរបុរៈ|រាជវង្សមហីធរបុរៈ]] (ដោយកំណើត)<br /> រាជវង្សស្រីណាណាំធំ (ដោយរៀបអភិសេក) | death_place = [[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ក្រុងមឿងរ៉ាត]] ឬ [[ខេត្តលពបុរី |ក្រុងល្វោ(លពបុរី)]]<br>[[អាណាចក្រសុខោទ័យ]] | spouse = [[ឃុនផាមឿង|ពញាផាមឿង]]<br />(មេទ័ព[[អាណាចក្រសុខោទ័យ]]) | issue = | father1 = [[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]] | mother1 = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះ​ពុទ្ធសាសនារចនាបថខ្មែរ]]（[[វិជ្រយាន|និកាយមហាយាន]])<br />សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ（[[វិញ្ញាណនិយម]])<br />[[ព្រហ្មញ្ញ សាសនា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] }} [[ឯកសារ:ค่ายพ่อขุนผาเมือง.jpg|រូបភាពតូច| [[រូបចំលាក់]]របស់[[ទ្វារបាល]]រក្សា[[បដិមា]][[ឃុនផាមឿង]] [[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ខេត្តផេតឆាប៊ូន]].]] ''' ព្រះនាងសុខរមហាទេវី ''' ({{lang-th|พระนางสุขรมหาเทวี}}{{lang-en|Neang Sukhara Mahadevi}}) ឬ '''សិខរមហាទេវី''' ({{lang-th|สิขรมหาเทวี}}) ឬ '''សិង្ខរមហាទេវី''' ({{lang-th|สิงขรมหาเทวี}}) ឬ '''សឹង្ហទេវី'''({{lang-th|สิงหเทวี}}) ជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[ឃុនផាមឿង]] ដែលបាន[[ចារឹក]]ទុកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមានឈ្មោះក្នុង[[សិលាចារឹកវត្តស្រីជុំ|ចារឹក]][[វត្តស្រីឈុម]] [[សិលាចារឹកវត្តស្រីជុំ|គោលទីពីរ]] ហើយចាត់ទុកថាជាបុគ្គលសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រតាមភ័ស្តុតាងដំបូង [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|ព្រះនាង]]សុខរ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|មហាទេវី]]ជាព្រះរាជធិតារបស់[[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]]<ref>[https://www.geni.com/people/Nang-Sikhara-Mahadevi-Princess-of-Khmer-Empire/6000000026274534111]</ref> នៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រខ្មែរ]][[ប្រាសាទបាយ័ន|សម័យបាយ័ន]]។<ref>http://sealang.net/sala/archives/pdf4/pirya1991towards.pdf</ref> ព្រះនាងបានប្រតិព័ទ្ធស្នេហាចំពោះ[[ឃុនផាមឿង]] នាពេលបន្ទាប់មកទៀតទើប[[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]] ទ្រង់ព្រះរាជទានព្រះនាងសុខរទេវីព្រមទាំង[[គ្រឿងរាជឥស្សិយយសថៃ| ព្រះខន្ធជ័យស្រី]] (ដោយបន្តមក ជាគរុរាជភ័ណ្ឌដ៏សំខាន់ក្នុងចំណោមប្រាំតាមទំនៀមបុរាណ) ។ [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] ព្រះនាម [[ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា|ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា]] (បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុង វត្តត្រៃភូមិ ក្រុងផេតឆាប៊ូន [[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ខេត្តផេតឆាប៊ូន]]) តំណែងកម្មរតែងអញ្ញស្រីឥន្ទ្របដិន្រ្ទាទិព្វ ជូនដល់[[ឃុនផាមឿង]]ដោយគុណូបក្ការៈដ៏ធំលើសលុបរបស់ព្រះនាងរាជធិតានៃ[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះចៅ]]ក្នុង[[យសោធរបុរៈ|ស្រីសយោធរបុរៈ]] ធ្វើឲ្យអ្នក[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ផេតឆាប៊ូន]]លើកសរសើរព្រះនាងជាទេពារក្សស្ដ្រីប្រចាំខេត្ត[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ផេតឆាប៊ូន]]។<ref>[https://scispace.com/pdf/the-symbiosis-of-image-monument-and-landscape-a-study-of-5e9e2wtkfw.pdf]{{Dead link|date=កុម្ភៈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == [[សិល្បៈខ្មែរ|ប្រវត្តិ]] == ព្រះនាងបានប្រតិព័ទ្ធស្នេហាចំពោះ[[ឃុនផាមឿង]] នាពេលបន្ទាប់មកទៀតទើប[[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]] ទ្រង់ព្រះរាជទានព្រះនាងសុខរទេវីព្រមទាំង[[គ្រឿងរាជឥស្សិយយសថៃ|ព្រះខន្ធជ័យស្រី]] (ដោយបន្តមក ជាគរុរាជភ័ណ្ឌដ៏សំខាន់ក្នុងចំណោម ៥ តាមទំនៀមបុរាណ) ។ [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] ព្រះនាម [[ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា|ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា]] (បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុង វត្តត្រៃភូមិ ក្រុងផេតឆាប៊ូន [[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ខេត្តផេតឆាប៊ូន]]) តំណែងកម្មរតែងអញ្ញ[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ស្រីឥន្ទ្របដិន្រ្ទាទិព្វ ]]ជូនដល់[[ឃុនផាមឿង]]ដោយគុណូបក្ការៈដ៏ធំលើសលុបរបស់ព្រះនាងរាជធិតានៃ[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះចៅ]]ក្នុង[[យសោធរបុរៈ|ស្រីសយោធរបុរៈ]] ធ្វើឲ្យអ្នក[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ផេតឆាប៊ូន]]លើកសរសើរព្រះនាងជាទេពារក្សស្ដ្រីប្រចាំ[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ផេតឆាប៊ូន]]។ ចំណែក [[ឃុនផាមឿង]]ជាបុគ្គលដ៏សំខាន់ម្នាក់ក្នុងការបង្កើត[[អាណាចក្រសុខោទ័យ]] ជារាជឱរសរបស់ឃុនស្រីណាណាំធំ អ្នកដឹកនាំ[[អាណាចក្រសុខោទ័យ|សុខោទ័យ]] មុនរាជវង្សព្រះរួងបានក្លាយជាអភិបាលក្រុងរ៉ាត (បច្ចុប្បន្នគឺ[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ខេត្តផេតឆាប៊ូន]]) និងមានឋានៈជារាជទាយាទរបស់[[ខេត្តសុខោទ័យ|ក្រុងសុខោទ័យ]] ទើបបានរាជាភិសេកជាមួយព្រះរាជធិតានៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រខ្មែរ]] គឺព្រះនាងសុខរមហាទេវី បានប្រគល់[[គ្រឿងរាជឥស្សិយយសថៃ|ព្រះខន្ធជ័យស្រី]][[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]][[ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា|ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា]]និងនាម[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ស្រីឥន្ទ្របដិន្រ្ទាទិព្វ]]ពី[[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]] និងជាអ្នកដឹកនាំទ័ពធ្វើសឹកឈ្នះខ្មែរស្លាតខ្លូញលំពង់ ហើយប្រគល់ឲ្យមិត្តភក្ដិគឺឃុនបាងក្លាងថាវ ព្រមទាំងអភិវសេកនិងប្រគល់នាមស្រីឥន្ទ្រាទិត្យជូន។ សិលា[[សិលាចារឹកវត្តស្រីជុំ|ចារឹក]][[វត្តស្រីឈុម]] [[សិលាចារឹកវត្តស្រីជុំ|គោលការណ៍​ទី​២]] រៀបរាប់​ពី​វគ្គ​នេះ​ដូច​តទៅដោយបរិយាយថា ពេល[[ឃុនផាមឿង]][[ខេត្តសុខោទ័យ|សុខោទ័យ]]បាន(ត្រង់នេះគេអត់មានសរសេរថាវាយបាន ចូលកាន់កាប់បានឬយ៉ាងណាទេ,សរសេរបាត់ពាក្យ) ក៏ចាត់ឱ្យ[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ឃុនបាងក្លាងថាវ]]ស្ដេចយាងចូល[[ខេត្តសុខោទ័យ|សុខោទ័យ]] តែ[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ឃុនបាងក្លាងថាវ]]ត្រូវការឱ្យ[[ឃុនផាមឿង]]តែងតាំងខ្លួនជា[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រថៃ|ស្ដេចសុខោទ័យ]] មិនព្រមចូល ទេីប[[ឃុនផាមឿង]]ត្រូវលេីកទ័ពចេញពី[[ខេត្តសុខោទ័យ|ក្រុងសុខោទ័យ]] ចាំរហូតដល់[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ឃុនបាងក្លាងថាវ]]យាងចូល[[ខេត្តសុខោទ័យ|ក្រុងសុខោទ័យ]]ហេីយ ទេីបតែងតាំង[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ឃុនបាងក្លាងថាវ]]ជាបឋម[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រថៃ|ក្សត្រ]] ទ្រង់ព្រះនាមថា [[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រថៃ|ឃុនស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ]] និងលេីក[[នាងសឿង]]ដែលជាប្អូនស្រីអោយធ្វេីជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|មហេសី]]។ នៅពេលដែល[[ឃុនផាមឿង]] ត្រឡប់ទៅ[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ក្រុងមឿងរ៉ាត]](សំដៅដល់[[អាណាចក្រសុខោទ័យ|សុខោទ័យ]])វិញ ឃើញថាទី[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ក្រុងមឿងរ៉ាត]]ត្រូវបានឆេះទាំងស្រុង ដោយស្នាដៃ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|ព្រះនាង]]សុខរ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|មហាទេវី]]ដែល​មិន​ពេញ​ចិត្ត​នឹងស្វាមីយក​ភាគី​ថៃ​មក​រួម​គ្នា​ មិនអើពើនឹងឋានៈដែលបិតារបស់ព្រះនាង([[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]])បានប្រទានឱ្យ។ ដោយរឿងនិទានក្នុងប្រទេសថៃ​ថា [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|ព្រះនាង]]សុខរ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|មហាទេវី]]លោត​ចូល​ទឹក​សម្លាប់​ខ្លួន ប៉ុន្តែតាមអ្នកស្រាវជ្រាវ[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]] បានស្រាវជ្រាវថាព្រះនាងបាននាំបុត្រាព្រះនាងភៀសព្រះកាយមក[[ខេត្តលពបុរី |ក្រុងល្វោ(លពបុរី)]]។ ខណៈពេលដែល[[ឃុនផាមឿង]] កំពុងមានការសោកសៅហើយនាំ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|ព្រះនាងនរោធរង្សីទេវី]] [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|មហេសី]][[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ថៃ]]បានចាកចេញពីទី[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ក្រុងរ៉ាដ]] ហើយបាត់ខ្លួននៅភាគខាងជើង ហើយគ្មាននរណាម្នាក់បានឮពីឃុនផាមឿងទៀតទេ។<ref>[https://sokheounpang.wordpress.com/wp-content/uploads/2008/02/outline-of-cambodian-history.pdf]</ref><ref>[https://ia601409.us.archive.org/18/items/in.ernet.dli.2015.57370/2015.57370.History-Of-South-East-Asia_text.pdf]</ref> == ​វីរៈនារី​[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]] == ព្រះនាងជា​វីរៈនារី​ក្នុង​ទេវកថា​ពី​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ប្រវត្តិសាស្ត្រពេជ្របូរណ៍]]បុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជន[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ពេជ្របូរណ៍]].<ref>https://guide2thailand.com/phra-phuttha-maha-thammaracha/</ref>និងគេមានជំនឿថាជា[[វិញ្ញាណនិយម|វិញ្ញាណអ្នកតា​]]ស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​[[សាសនាស្រុក|វិញ្ញាណនិយម]]ក្នុង[[សាសនាប្រជាប្រិយតៃ|សាសនាប្រជាប្រិយថៃ]]។ . == ​នៅក្នុងវប្បធម៌សហសម័យ == * ភាពយន្តថៃ Phra Ruang Rise Of The Empire - តារាស្រីកម្ពុជា កញ្ញា យ៉ែម ស្រីពេជ្រ ត្រូវបានផលិតករភាពយន្តថៃអញ្ចើញចូលរួមសម្តែងជាតួអង្គព្រះនាង សុខរមហាទេវី ទ្រង់ជាបុត្រីរបស់ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ជាមួយព្រះស្នំរាជទេវីហើយបានអភិសេកជាមួយមេទ័ព ឃុនផាមឿង ដែលក្រោយមកមេទ័ពដែលគ្រប់គ្រងតំបន់នោះបានបង្កើតអាណាចក្រសុខោទ័យ ក្រោយពីអំណាចកណ្តាលនៃចក្រភពខ្មែរចុះខ្សោយ៕<ref>https://troryorng.com/article/69108.html</ref><ref>https://news.nangdee.com/viewtopic.php?nid=32198</ref><ref>https://www.komchadluek.net/entertainment/movies/601672</ref> ==ព្រះរាជគ្រួសារ== ===ពង្សាវលី=== *ព្រះអយ្យកា ព្រះនាម [[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២]] និង ព្រះអយ្យិកា [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]]។ **[[ជយវម៌្មទី៧|ព្រះបាទជយវម៌្មទី៧]] និងមាតា ជា[[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|ព្រះស្នំឯក]] ***ព្រះរាមនិងព្រះអនុជ [[ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ]] [[គមលិន្ត]] [[វីរកុមារ]] [[ឥន្ទ្រវម៌្មទី២]] [[សូយ៌កុមារ]] និង មួយអង្គទៀតមិនស្គាល់ ****ព្រះស្វាមី [[ឃុនផាមឿង|ពញាផាមឿង]] មេទ័ព[[អាណាចក្រសុខោទ័យ]] {{ahnentafel top|width=100%}} <center>{{ahnentafel-compact5 |style=font-size: 90%; line-height: 110%; |border=1 |boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0; |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; |1= '''ព្រះរាជបុត្រីសុខរមហាទេវី''' |2= [[ជយវម៌្មទី៧|ព្រះបាទជយវម៌្មទី៧]] |3= [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|ព្រះស្នំឯក]] |4= [[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២|សម្តេចព្រះរាជអយ្យកោ ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២]] |5= [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី|សម្តេចព្រះរាជអយ្យកា ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] |6= |7= |8= ព្រះអង្គម្ចាស់[[មហិធរាទិត្យ]] |9= ព្រះនាងរាជបតីន្ទ្រលក្ម្សី |10= [[ហស៌វរ្ម័នទី៣|ព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី៣]] |11= |12= |13= |14= |15= |16= បុត្រនៃព្រះបាទ[[ហិរណ្យវម៌្ម (មហិធរបុរ)|ហិរណ្យវម៌្ម]] |17= ព្រះមហេសីផ្សេងមួយទៀត |18= ព្រះបាទ[[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១]] |19= |20= ព្រះបាទ[[យឝោវម៌្មទី១]] |21= |22= |23= |24= |25= |26= |27= |28= |29= |30= |31= }}</center> {{ahnentafel bottom}} ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} {{commons category|ព្រះនាងសុខរមហាទេវី}} ==សូមមើលផងដែរ== * [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[វីរក្សត្រខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្ស]] 1tt9z6janzh1q6ye83i9nnkj9hntlyo 335716 335714 2026-05-23T17:03:14Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាងសុខរៈមហាទេវី 335716 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ព្រះនាងសុខរៈមហាទេវី <br>( Neang Sukhara Mahadevi ) | title = [[បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះជាយា]]របស់ស្តេច[[អាណាចក្រសុខោទ័យ]]<br> | image = Wat_Si_Chum_Inscription,_December_2024.jpg | caption = [[ចារឹក]][[សិលាចារឹកវត្តស្រីជុំ|សិលា]][[វត្តស្រីឈុម]] <br> ទីតាំងបច្ចុប្បន្ន[[សារមន្ទីរជាតិបាងកក]] | succession = [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|សម្តេចព្រះរាជបុត្រី]][[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រកម្វុជទេឝ។]] | reign-type = | reign = | coronation = | predecessor = [[ព្រះនាងភូបតិន្ទ្រលក្ស្មី|ព្រះនាងភូបតិន្ទ្រលក្ស្មី]]ទេវី | successor = [[ព្រះនាងកែវកល្យាណ|ព្រះនាងកែវកល្យាណ（សុភាវត្តី)]] | birth_style = | birth_date = | birth_place = [[យសោធរបុរៈ|ស្រីសយោធរបុរៈ]]<br>[[ចក្រភពខ្មែរ]] | death_date = | house = [[មហីធរបុរៈ|រាជវង្សមហីធរបុរៈ]] (ដោយកំណើត)<br /> រាជវង្សស្រីណាណាំធំ (ដោយរៀបអភិសេក) | death_place = [[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ក្រុងមឿងរ៉ាត]] ឬ [[ខេត្តលពបុរី |ក្រុងល្វោ(លពបុរី)]]<br>[[អាណាចក្រសុខោទ័យ]] | spouse = [[ឃុនផាមឿង|ពញាផាមឿង]]<br />(មេទ័ព[[អាណាចក្រសុខោទ័យ]]) | issue = | father1 = [[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]] | mother1 = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះ​ពុទ្ធសាសនារចនាបថខ្មែរ]]（[[វិជ្រយាន|និកាយមហាយាន]])<br />សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ（[[វិញ្ញាណនិយម]])<br />[[ព្រហ្មញ្ញ សាសនា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] }} [[ឯកសារ:ค่ายพ่อขุนผาเมือง.jpg|រូបភាពតូច| [[រូបចំលាក់]]របស់[[ទ្វារបាល]]រក្សា[[បដិមា]][[ឃុនផាមឿង]] [[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ខេត្តផេតឆាប៊ូន]].]] ''' ព្រះនាងសុខរៈមហាទេវី ''' ({{lang-th|พระนางสุขรมหาเทวี}}{{lang-en|Neang Sukhara Mahadevi}}) ឬ '''សិខរមហាទេវី''' ({{lang-th|สิขรมหาเทวี}}) ឬ '''សិង្ខរមហាទេវី''' ({{lang-th|สิงขรมหาเทวี}}) ឬ '''សឹង្ហទេវី'''({{lang-th|สิงหเทวี}}) ជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[ឃុនផាមឿង]] ដែលបាន[[ចារឹក]]ទុកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមានឈ្មោះក្នុង[[សិលាចារឹកវត្តស្រីជុំ|ចារឹក]][[វត្តស្រីឈុម]] [[សិលាចារឹកវត្តស្រីជុំ|គោលទីពីរ]] ហើយចាត់ទុកថាជាបុគ្គលសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រតាមភ័ស្តុតាងដំបូង [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|ព្រះនាង]]សុខរ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|មហាទេវី]]ជាព្រះរាជធិតារបស់[[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]]<ref>[https://www.geni.com/people/Nang-Sikhara-Mahadevi-Princess-of-Khmer-Empire/6000000026274534111]</ref> នៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រខ្មែរ]][[ប្រាសាទបាយ័ន|សម័យបាយ័ន]]។<ref>http://sealang.net/sala/archives/pdf4/pirya1991towards.pdf</ref> ព្រះនាងបានប្រតិព័ទ្ធស្នេហាចំពោះ[[ឃុនផាមឿង]] នាពេលបន្ទាប់មកទៀតទើប[[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]] ទ្រង់ព្រះរាជទានព្រះនាងសុខរទេវីព្រមទាំង[[គ្រឿងរាជឥស្សិយយសថៃ| ព្រះខន្ធជ័យស្រី]] (ដោយបន្តមក ជាគរុរាជភ័ណ្ឌដ៏សំខាន់ក្នុងចំណោមប្រាំតាមទំនៀមបុរាណ) ។ [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] ព្រះនាម [[ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា|ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា]] (បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុង វត្តត្រៃភូមិ ក្រុងផេតឆាប៊ូន [[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ខេត្តផេតឆាប៊ូន]]) តំណែងកម្មរតែងអញ្ញស្រីឥន្ទ្របដិន្រ្ទាទិព្វ ជូនដល់[[ឃុនផាមឿង]]ដោយគុណូបក្ការៈដ៏ធំលើសលុបរបស់ព្រះនាងរាជធិតានៃ[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះចៅ]]ក្នុង[[យសោធរបុរៈ|ស្រីសយោធរបុរៈ]] ធ្វើឲ្យអ្នក[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ផេតឆាប៊ូន]]លើកសរសើរព្រះនាងជាទេពារក្សស្ដ្រីប្រចាំខេត្ត[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ផេតឆាប៊ូន]]។<ref>[https://scispace.com/pdf/the-symbiosis-of-image-monument-and-landscape-a-study-of-5e9e2wtkfw.pdf]{{Dead link|date=កុម្ភៈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == [[សិល្បៈខ្មែរ|ប្រវត្តិ]] == ព្រះនាងបានប្រតិព័ទ្ធស្នេហាចំពោះ[[ឃុនផាមឿង]] នាពេលបន្ទាប់មកទៀតទើប[[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]] ទ្រង់ព្រះរាជទានព្រះនាងសុខរទេវីព្រមទាំង[[គ្រឿងរាជឥស្សិយយសថៃ|ព្រះខន្ធជ័យស្រី]] (ដោយបន្តមក ជាគរុរាជភ័ណ្ឌដ៏សំខាន់ក្នុងចំណោម ៥ តាមទំនៀមបុរាណ) ។ [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] ព្រះនាម [[ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា|ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា]] (បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុង វត្តត្រៃភូមិ ក្រុងផេតឆាប៊ូន [[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ខេត្តផេតឆាប៊ូន]]) តំណែងកម្មរតែងអញ្ញ[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ស្រីឥន្ទ្របដិន្រ្ទាទិព្វ ]]ជូនដល់[[ឃុនផាមឿង]]ដោយគុណូបក្ការៈដ៏ធំលើសលុបរបស់ព្រះនាងរាជធិតានៃ[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះចៅ]]ក្នុង[[យសោធរបុរៈ|ស្រីសយោធរបុរៈ]] ធ្វើឲ្យអ្នក[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ផេតឆាប៊ូន]]លើកសរសើរព្រះនាងជាទេពារក្សស្ដ្រីប្រចាំ[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ផេតឆាប៊ូន]]។ ចំណែក [[ឃុនផាមឿង]]ជាបុគ្គលដ៏សំខាន់ម្នាក់ក្នុងការបង្កើត[[អាណាចក្រសុខោទ័យ]] ជារាជឱរសរបស់ឃុនស្រីណាណាំធំ អ្នកដឹកនាំ[[អាណាចក្រសុខោទ័យ|សុខោទ័យ]] មុនរាជវង្សព្រះរួងបានក្លាយជាអភិបាលក្រុងរ៉ាត (បច្ចុប្បន្នគឺ[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ខេត្តផេតឆាប៊ូន]]) និងមានឋានៈជារាជទាយាទរបស់[[ខេត្តសុខោទ័យ|ក្រុងសុខោទ័យ]] ទើបបានរាជាភិសេកជាមួយព្រះរាជធិតានៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រខ្មែរ]] គឺព្រះនាងសុខរមហាទេវី បានប្រគល់[[គ្រឿងរាជឥស្សិយយសថៃ|ព្រះខន្ធជ័យស្រី]][[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]][[ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា|ព្រះពុទ្ធមហាធម្មរាជា]]និងនាម[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ស្រីឥន្ទ្របដិន្រ្ទាទិព្វ]]ពី[[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]] និងជាអ្នកដឹកនាំទ័ពធ្វើសឹកឈ្នះខ្មែរស្លាតខ្លូញលំពង់ ហើយប្រគល់ឲ្យមិត្តភក្ដិគឺឃុនបាងក្លាងថាវ ព្រមទាំងអភិវសេកនិងប្រគល់នាមស្រីឥន្ទ្រាទិត្យជូន។ សិលា[[សិលាចារឹកវត្តស្រីជុំ|ចារឹក]][[វត្តស្រីឈុម]] [[សិលាចារឹកវត្តស្រីជុំ|គោលការណ៍​ទី​២]] រៀបរាប់​ពី​វគ្គ​នេះ​ដូច​តទៅដោយបរិយាយថា ពេល[[ឃុនផាមឿង]][[ខេត្តសុខោទ័យ|សុខោទ័យ]]បាន(ត្រង់នេះគេអត់មានសរសេរថាវាយបាន ចូលកាន់កាប់បានឬយ៉ាងណាទេ,សរសេរបាត់ពាក្យ) ក៏ចាត់ឱ្យ[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ឃុនបាងក្លាងថាវ]]ស្ដេចយាងចូល[[ខេត្តសុខោទ័យ|សុខោទ័យ]] តែ[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ឃុនបាងក្លាងថាវ]]ត្រូវការឱ្យ[[ឃុនផាមឿង]]តែងតាំងខ្លួនជា[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រថៃ|ស្ដេចសុខោទ័យ]] មិនព្រមចូល ទេីប[[ឃុនផាមឿង]]ត្រូវលេីកទ័ពចេញពី[[ខេត្តសុខោទ័យ|ក្រុងសុខោទ័យ]] ចាំរហូតដល់[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ឃុនបាងក្លាងថាវ]]យាងចូល[[ខេត្តសុខោទ័យ|ក្រុងសុខោទ័យ]]ហេីយ ទេីបតែងតាំង[[ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ |ឃុនបាងក្លាងថាវ]]ជាបឋម[[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រថៃ|ក្សត្រ]] ទ្រង់ព្រះនាមថា [[បញ្ជីព្រះមហាក្សត្រថៃ|ឃុនស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ]] និងលេីក[[នាងសឿង]]ដែលជាប្អូនស្រីអោយធ្វេីជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|មហេសី]]។ នៅពេលដែល[[ឃុនផាមឿង]] ត្រឡប់ទៅ[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ក្រុងមឿងរ៉ាត]](សំដៅដល់[[អាណាចក្រសុខោទ័យ|សុខោទ័យ]])វិញ ឃើញថាទី[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ក្រុងមឿងរ៉ាត]]ត្រូវបានឆេះទាំងស្រុង ដោយស្នាដៃ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|ព្រះនាង]]សុខរ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|មហាទេវី]]ដែល​មិន​ពេញ​ចិត្ត​នឹងស្វាមីយក​ភាគី​ថៃ​មក​រួម​គ្នា​ មិនអើពើនឹងឋានៈដែលបិតារបស់ព្រះនាង([[ជ័យវរ្ម័នទី៧|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]])បានប្រទានឱ្យ។ ដោយរឿងនិទានក្នុងប្រទេសថៃ​ថា [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|ព្រះនាង]]សុខរ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|មហាទេវី]]លោត​ចូល​ទឹក​សម្លាប់​ខ្លួន ប៉ុន្តែតាមអ្នកស្រាវជ្រាវ[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]] បានស្រាវជ្រាវថាព្រះនាងបាននាំបុត្រាព្រះនាងភៀសព្រះកាយមក[[ខេត្តលពបុរី |ក្រុងល្វោ(លពបុរី)]]។ ខណៈពេលដែល[[ឃុនផាមឿង]] កំពុងមានការសោកសៅហើយនាំ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|ព្រះនាងនរោធរង្សីទេវី]] [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃថៃ|មហេសី]][[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ថៃ]]បានចាកចេញពីទី[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ក្រុងរ៉ាដ]] ហើយបាត់ខ្លួននៅភាគខាងជើង ហើយគ្មាននរណាម្នាក់បានឮពីឃុនផាមឿងទៀតទេ។<ref>[https://sokheounpang.wordpress.com/wp-content/uploads/2008/02/outline-of-cambodian-history.pdf]</ref><ref>[https://ia601409.us.archive.org/18/items/in.ernet.dli.2015.57370/2015.57370.History-Of-South-East-Asia_text.pdf]</ref> == ​វីរៈនារី​[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]] == ព្រះនាងជា​វីរៈនារី​ក្នុង​ទេវកថា​ពី​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ប្រវត្តិសាស្ត្រពេជ្របូរណ៍]]បុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជន[[ខេត្តពេជ្របូរណ៍|ពេជ្របូរណ៍]].<ref>https://guide2thailand.com/phra-phuttha-maha-thammaracha/</ref>និងគេមានជំនឿថាជា[[វិញ្ញាណនិយម|វិញ្ញាណអ្នកតា​]]ស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​[[សាសនាស្រុក|វិញ្ញាណនិយម]]ក្នុង[[សាសនាប្រជាប្រិយតៃ|សាសនាប្រជាប្រិយថៃ]]។ . == ​នៅក្នុងវប្បធម៌សហសម័យ == * ភាពយន្តថៃ Phra Ruang Rise Of The Empire - តារាស្រីកម្ពុជា កញ្ញា យ៉ែម ស្រីពេជ្រ ត្រូវបានផលិតករភាពយន្តថៃអញ្ចើញចូលរួមសម្តែងជាតួអង្គព្រះនាង សុខរមហាទេវី ទ្រង់ជាបុត្រីរបស់ព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី៧ ជាមួយព្រះស្នំរាជទេវីហើយបានអភិសេកជាមួយមេទ័ព ឃុនផាមឿង ដែលក្រោយមកមេទ័ពដែលគ្រប់គ្រងតំបន់នោះបានបង្កើតអាណាចក្រសុខោទ័យ ក្រោយពីអំណាចកណ្តាលនៃចក្រភពខ្មែរចុះខ្សោយ៕<ref>https://troryorng.com/article/69108.html</ref><ref>https://news.nangdee.com/viewtopic.php?nid=32198</ref><ref>https://www.komchadluek.net/entertainment/movies/601672</ref> ==ព្រះរាជគ្រួសារ== ===ពង្សាវលី=== *ព្រះអយ្យកា ព្រះនាម [[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២]] និង ព្រះអយ្យិកា [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]]។ **[[ជយវម៌្មទី៧|ព្រះបាទជយវម៌្មទី៧]] និងមាតា ជា[[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|ព្រះស្នំឯក]] ***ព្រះរាមនិងព្រះអនុជ [[ឝ្រីឥន្ទ្រកុមារ]] [[គមលិន្ត]] [[វីរកុមារ]] [[ឥន្ទ្រវម៌្មទី២]] [[សូយ៌កុមារ]] និង មួយអង្គទៀតមិនស្គាល់ ****ព្រះស្វាមី [[ឃុនផាមឿង|ពញាផាមឿង]] មេទ័ព[[អាណាចក្រសុខោទ័យ]] {{ahnentafel top|width=100%}} <center>{{ahnentafel-compact5 |style=font-size: 90%; line-height: 110%; |border=1 |boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0; |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; |1= '''ព្រះរាជបុត្រីសុខរមហាទេវី''' |2= [[ជយវម៌្មទី៧|ព្រះបាទជយវម៌្មទី៧]] |3= [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|ព្រះស្នំឯក]] |4= [[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២|សម្តេចព្រះរាជអយ្យកោ ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្មទី២]] |5= [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី|សម្តេចព្រះរាជអយ្យកា ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] |6= |7= |8= ព្រះអង្គម្ចាស់[[មហិធរាទិត្យ]] |9= ព្រះនាងរាជបតីន្ទ្រលក្ម្សី |10= [[ហស៌វរ្ម័នទី៣|ព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី៣]] |11= |12= |13= |14= |15= |16= បុត្រនៃព្រះបាទ[[ហិរណ្យវម៌្ម (មហិធរបុរ)|ហិរណ្យវម៌្ម]] |17= ព្រះមហេសីផ្សេងមួយទៀត |18= ព្រះបាទ[[ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១]] |19= |20= ព្រះបាទ[[យឝោវម៌្មទី១]] |21= |22= |23= |24= |25= |26= |27= |28= |29= |30= |31= }}</center> {{ahnentafel bottom}} ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} {{commons category|ព្រះនាងសុខរមហាទេវី}} ==សូមមើលផងដែរ== * [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[វីរក្សត្រខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្ស]] mbsd0ajjhpe0s4oghbe53zdg79aazul 0 42485 335709 261291 2026-05-23T12:21:34Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សូរ្យវម៌្មទី ១]] 335709 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សូរ្យវម៌្មទី ១]] == ឯកសារយោង == guztn9f4n3myma469swm8e8qvyx4o08 0 42688 335782 323600 2026-05-24T11:06:30Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335782 wikitext text/x-wiki '''ភូមិគោកត្នោត''' គឺជាភូមិមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយ[[ផ្លូវមិត្តភាពកម្ពុជា-កូរ៉េ]]ខាងលិច[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]នៅក្នុង[[សង្កាត់គោកចក]]​ [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]និងមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ភូមិពាម]] [[ឃុំដូនកែវ]] [[ស្រុកពួក]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ភូមិប្រាសាទចារ្យ]] [[ឃុំដូនកែវ]] [[ស្រុកពួក]]ខាងត្បូងជាប់នឹង[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]និងខាងកើតជាប់នឹង[[ភូមិគោកបេង]] [[សង្កាត់គោកចក]]។ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងភូមិនេះគឺអាស្រ័យភោគផលកសិកម្មបន្ទាប់មកគឺទាញផលពីទេសចរណ៍និងនេសាទពី[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]។ជាភូមិបុរាណដែលមានវ័យចំណាស់ហើយជាភូមិដែលមានទីតាំងអំណោយផលល្អទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាជាពិសេសគឺនៅរៀងរាល់ថ្ងៃសៅរ៍នឹងអាទិត្យចុងសប្តាហ៍។ភូមិនេះជាភូមិបុរាណដែលហ៊ុមព័ទ្ធដោយព្រៃប្រឹក្សាដ៏ខៀវស្រងាត់។អ្វីដែលពិសេសនោះគឺភូមិនេះស្ថិតនៅស្របនឹង[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]ដែលភ្ញៀវទេសចរអាចជិះកាណូតលំហែនៅរដូវវស្សា​ចំណែកនៅបរិវេណជុំវិញភ្ញៀវទេសចរអាចជិះកង់ទស្សនាស្រុកស្រែជិះទូកលេងកម្សាន្តតាមបារាយណ៍និងគយគន់មើលថ្ងៃលិចយ៉ាង រ៉ូម៉េនទិចនៅមាត់ទឹក។ ru6tbdor5m5s7l09n47ofaou1675f7l 335783 335782 2026-05-24T11:35:11Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335783 wikitext text/x-wiki '''ភូមិគោកត្នោត''' គឺជាភូមិមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅតាមបណ្ដោយ[[ផ្លូវមិត្តភាពកម្ពុជា-កូរ៉េ]]ខាងលិច[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]នៅក្នុង[[សង្កាត់គោកចក]]​ [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]និងមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ភូមិពាម]] [[ឃុំដូនកែវ]] [[ស្រុកពួក]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ភូមិប្រាសាទចារ្យ]] [[ឃុំដូនកែវ]] [[ស្រុកពួក]]ខាងត្បូងជាប់នឹង[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]និងខាងកើតជាប់នឹង[[ភូមិគោកបេង]] [[សង្កាត់គោកចក]] [[ក្រុងសៀមរាប]]។ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងភូមិនេះគឺអាស្រ័យភោគផលកសិកម្មបន្ទាប់មកគឺទាញផលពីទេសចរណ៍និងនេសាទពី[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]។ជាភូមិបុរាណដែលមានវ័យចំណាស់ហើយជាភូមិដែលមានទីតាំងអំណោយផលល្អទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាជាពិសេសគឺនៅរៀងរាល់ថ្ងៃសៅរ៍និងអាទិត្យចុងសប្តាហ៍។ភូមិនេះគឺជាភូមិបុរាណដែលហ៊ុមព័ទ្ធដោយព្រៃប្រឹក្សាដ៏ខៀវស្រងាត់។អ្វីដែលពិសេសនោះគឺភូមិនេះស្ថិតនៅស្របនឹង[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]ដែលភ្ញៀវទេសចរអាចជិះកាណូតលំហែនៅរដូវវស្សា​ចំណែកនៅបរិវេណជុំវិញភ្ញៀវទេសចរអាចជិះកង់ទស្សនាស្រុកស្រែជិះទូកលេងកម្សាន្តតាមបារាយណ៍និងគយគន់មើលថ្ងៃលិចយ៉ាងរ៉ូមែនទិកនៅមាត់ទឹក។ aqafaod5a03i1ksklhkrtduwkk48ski 0 44504 335670 268093 2026-05-23T12:15:04Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[នរិន្ទសួន]] 335670 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[នរិន្ទសួន]] eznfgcnqsd6jgwg660zj9hccg3pa1d2 0 52189 335781 330826 2026-05-24T10:30:17Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335781 wikitext text/x-wiki '''ភូមិគោកបេង''' គឺជាភូមិមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់គោកចក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ស្របតាមបណ្តោយ[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយ៍ទឹកថ្លា]]មានព្រំប្រទល់ខាងកើតជាប់នឹង[[ខ្លោងទ្វាររាជធានីអង្គរធំ|ខ្លោងទ្វារតាកៅ]]នៃ[[ក្រុងអង្គរធំ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ភូមិនគរក្រៅ]]ខាងត្បូងជាប់នឹង[[ភូមិគោកតាចាន់]]និង[[បារាយណ៍​ទឹកថ្លា|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]ខាងលិចជាប់នឹង[[ភូមិគោកត្នោត]]ដែលស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋបាល[[សង្កាត់គោកចក]]។ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងភូមិនេះប្រកបរបរកសិកម្ម ចិញ្ចឹមសត្វគោក្របីសម្រាប់ធ្វើស្រែចម្ការ ធ្វើសិប្បកម្មដោយដៃតាមបែបបុរាណ ការទាញផលពីទេសចរណ៍ និង ការទទួលផលនេសាទនៅក្នុង[[បារាយណ៍​ទឹកថ្លា|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]។ភូមិគោកបេងគឺជាភូមិដែលមានវ័យចំណាស់ហើយជាប្រភេទភូមិបែបលក្ខណៈបុរាណដែលមានទីតាំងជាប់នឹង[[ខ្លោងទ្វាររាជធានីអង្គរធំ|ខ្លោងទ្វារក្រុងអង្គរធំ]]ផ្នែកខាងលិចដែលមានស្ពានទប់ទឹកនិងបញ្ជូនទឹកដែលហូរចេញពី[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ចូលទៅក្នុង[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]ដែលមានទេសភាពដ៏ទាក់ទាញជាពិសេសនោះនាពេលថ្ងៃរះក្តីនិងថ្ងៃលិចក្តីភ្ញៀវទេសចរណ៍អាចទស្សនានៅខ្លោងទ្វារខាងលិចនិងនៅ[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]ដែលអំណោយផលល្អដល់ភ្ញៀវទេសចរណ៍នៅក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាជាពិសេសនៅថ្ងៃសៅរ៍និងអាទិត្យចុងសប្តាហ៍។ម្យ៉ាងវិញទៀតភូមិនេះគឺជាភូមិបុរាណដោយហ៊ុមព័ទ្ធដោយព្រៃប្រឹក្សាដ៏ខៀវស្រងាត់។ itcfbb29ikmy53qb7hadkfuil2y8wyr 335787 335781 2026-05-24T11:42:41Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 335787 wikitext text/x-wiki '''ភូមិគោកបេង''' គឺជាភូមិមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់គោកចក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ស្របតាមបណ្តោយ[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយ៍ទឹកថ្លា]]មានព្រំប្រទល់ខាងកើតជាប់នឹង[[ខ្លោងទ្វាររាជធានីអង្គរធំ|ខ្លោងទ្វារតាកៅ]]នៃ[[ក្រុងអង្គរធំ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ភូមិនគរក្រៅ]]ខាងត្បូងជាប់នឹង[[ភូមិគោកតាចាន់]]និង[[បារាយណ៍​ទឹកថ្លា|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]ខាងលិចជាប់នឹង[[ភូមិគោកត្នោត]]ដែលស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋបាល[[សង្កាត់គោកចក]]។ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងភូមិនេះប្រកបរបរកសិកម្ម ចិញ្ចឹមសត្វគោក្របីសម្រាប់ធ្វើស្រែចម្ការ ធ្វើសិប្បកម្មដោយដៃតាមបែបបុរាណ ការទាញផលពីទេសចរណ៍ និង ការទទួលផលនេសាទនៅក្នុង[[បារាយណ៍​ទឹកថ្លា|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]។ភូមិគោកបេងគឺជាភូមិដែលមានវ័យចំណាស់ហើយជាប្រភេទភូមិបែបលក្ខណៈបុរាណដែលមានទីតាំងជាប់នឹងខ្លោងទ្វារនៃ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ផ្នែកខាងលិចដែលមានស្ពានទប់ទឹកនិងបញ្ជូនទឹកដែលហូរចេញពី[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ចូលទៅក្នុង[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]ដែលមានទេសភាពដ៏ទាក់ទាញជាពិសេសនោះនាពេលថ្ងៃរះក្តីនិងថ្ងៃលិចក្តីភ្ញៀវទេសចរណ៍អាចទស្សនានៅខ្លោងទ្វារខាងលិចនិងនៅ[[បារាយណ៍ខាងលិច|បារាយណ៍ទឹកថ្លា]]ដែលអំណោយផលល្អដល់ភ្ញៀវទេសចរណ៍នៅក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាជាពិសេសនៅថ្ងៃសៅរ៍និងអាទិត្យចុងសប្តាហ៍។ម្យ៉ាងវិញទៀតភូមិនេះគឺជាភូមិបុរាណដោយហ៊ុមព័ទ្ធដោយព្រៃប្រឹក្សាដ៏ខៀវស្រងាត់។ o5io8xzq6fa23jjylftr3c85c91esrg 0 52194 335762 333930 2026-05-24T09:35:14Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* ប្រវត្តិ */ 335762 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងរុនតាឯក''' គឺជាទីក្រុងដែលទើបតែបង្កើតឡើងថ្មីហើយមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]និង[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងរុនតាឯក | official_name = | other_name = | native_name = Run Ta Ek City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = ប្រាសាទភ្នំបូក.jpg | border = | total_width = | image_style = | perrow = | image1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = | image_caption = | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[សង្កាត់រុនតាឯក]] [[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = អ៊ឹង សុភ័ណ | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = | established_date = | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_rank = | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១៥ | website = | footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើតក្រុងរុនតាឯក [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់រុនតាឯក|ឃុំរុនតាឯក]]ពី[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]និង[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្គ]]ពី[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]ហើយទីតាំងរដ្ឋបាលក្រុងរុនតាឯកគឺស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់រុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> == រដ្ឋបាល == ក្រុងរុនតាឯក ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Run Ta Aek Techo Sen District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/run-ta-aek-techo-sen-municipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១៥០១ | [[សង្កាត់រុនតាឯក]] | Run Ta Ek Sangkat | តាឯក, ត្មាតពង, តានី, រុន, ជ័យ, ថ្នល់, ស្រែចង្ហូត |- |១៧១៥០២ | [[សង្កាត់បល្ល័ង្គ]] | Ballangk Sangkat | ធ្លកកំបុត, គោកឬស្សី, ស្នារសង្រ្កាម, ក្រពើ, តាកុយ, ព្រំកុដ្ឋ, ត្រាច, ពពេល, ស្នារតេជោ ៣១៧ |} == ឯកសារយោង == sz3ed9xnqlm9s0b687d3jkvobwibex3 335765 335762 2026-05-24T09:36:09Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* រដ្ឋបាល */ 335765 wikitext text/x-wiki '''ក្រុងរុនតាឯក''' គឺជាទីក្រុងដែលទើបតែបង្កើតឡើងថ្មីហើយមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]និង[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងរុនតាឯក | official_name = | other_name = | native_name = Run Ta Ek City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = ប្រាសាទភ្នំបូក.jpg | border = | total_width = | image_style = | perrow = | image1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = | image_caption = | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[សង្កាត់រុនតាឯក]] [[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = អ៊ឹង សុភ័ណ | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = | established_date = | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_rank = | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១៥ | website = | footnotes = }} == ប្រវត្តិ == នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើតក្រុងរុនតាឯក [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់រុនតាឯក|ឃុំរុនតាឯក]]ពី[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]និង[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្គ]]ពី[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]ហើយទីតាំងរដ្ឋបាលក្រុងរុនតាឯកគឺស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់រុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> == រដ្ឋបាល == ក្រុងរុនតាឯក ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Run Ta Aek Techo Sen District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/run-ta-aek-techo-sen-municipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- |១៧១៥០១ | [[សង្កាត់រុនតាឯក]] | Run Ta Ek Sangkat | តាឯក, ត្មាតពង, តានី, រុន, ជ័យ, ថ្នល់, ស្រែចង្ហូត |- |១៧១៥០២ | [[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|សង្កាត់បល្ល័ង្គ]] | Ballangk Sangkat | ធ្លកកំបុត, គោកឬស្សី, ស្នារសង្រ្កាម, ក្រពើ, តាកុយ, ព្រំកុដ្ឋ, ត្រាច, ពពេល, ស្នារតេជោ ៣១៧ |} == ឯកសារយោង == hfpd4mcv9vjcbw3yvh28yn6gj5f6svp 0 53721 335712 2026-05-23T14:54:48Z Asa MILAI 50298 បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ "[[:en:Special:Redirect/revision/1354867917|Prabowo Subianto]]" 335712 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg | caption = Official portrait, 2024 | order = 8th | office = President of Indonesia | termstart = 20 October 2024 | termend = 1 December 1995 | vicepresident = [[Gibran Rakabuming Raka]] | predecessor = [[Joko Widodo]] | successor = | order1 = 26th | office1 = List of ministers of defense (Indonesia){{!}}Minister of Defence | termstart1 = 23 October 2019 | termend1 = 20 October 2024 | president1 = Joko Widodo | deputy1 = {{ubl|[[Sakti Wahyu Trenggono]] (2019–2020)|[[Muhammad Herindra]] (2020–2024)}} | predecessor1 = [[Ryamizard Ryacudu]] | successor1 = [[Sjafrie Sjamsoeddin]] | order2 = 2nd | office2 = Gerindra Party#Chairpersons{{!}}General Chairman of Gerindra | termstart2 = 20 September 2014 | termend2 = | predecessor2 = {{ill|Suhardi|id|v=ib}} {{Collapsed infobox section begin|Military offices|titlestyle=border:1px dashed lightgrey;}} | term_end6 = 20 March 1998 | birth_name = Prabowo Subianto Djojohadikusumo | birth_date = {{birth date and age|1951|10|17|df=y}} | birth_place = [[Jakarta]], Indonesia | death_date = | death_place = | party = [[Gerindra Party|Gerindra]] (since 2008) | otherparty = {{ubl|[[Golkar]] (2004–2008)|[[Advanced Indonesia Coalition Plus|KIM Plus]] (since 2023)<ref>{{cite web | url=https://www.tempo.co/politik/alasan-parpol-kim-plus-dukung-ide-prabowo-bentuk-koalisi-permanen-1209630 | title=Alasan Parpol KIM Plus Dukung Ide Prabowo Bentuk Koalisi Permanen }}</ref>}} | spouse = {{marriage|[[Titiek Suharto|Siti Hediati Hariyadi]]|8 May 1983|May 1998|end=sep.}} | children = [[Didit Hediprasetyo]] | education = {{ubl|[[Victoria Institution]]|[[American School in London]]}} | alma_mater = [[Indonesian Military Academy]] | cabinet = [[Red and White Cabinet]] | signature = Prabowo Subianto signature.svg | website = *{{URL|presidenri.go.id|Presidential website}} *{{URL|https://prabowosubianto.com/|Personal website}} | nickname = | branch = [[Indonesian Army]] | serviceyears = 1974–1998 | rank = [[General officer|General]] ([[Titular and honorary rank|honorary]]) | unit = [[Kopassus]] ([[special forces]]) | commands = {{hlist|Kopassus|[[Kostrad]]}} | battles = {{tree list}} *[[Indonesian invasion of East Timor|Invasion of East Timor]] **[[Indonesian occupation of East Timor|Insurgency in East Timor]] *[[Papua conflict]] **[[Mapenduma hostage crisis]]{{tree list/end}} | military_blank1 = [[Central Registration Number|Service no.]] | military_data1 = 27082 }} '''លោក ប្រាបូវ៉ូ ស៊ូប៊ីយានតូ ចូយ៉ូហាឌីគូស៊ូម៉ូ''' {{Efn|{{IPAc-en|US|p|ɹ|ɑː|ˈ|b|oʊ|w|oʊ|_|s|uː|b|iː|ˈ|ɑː|n|t|oʊ|audio=En-us-Prabowo Subianto from Indonesia pronunciation (Voice of America).ogg}}; {{IPA|id|praˌbowo subiˌanto|lang}}}} {{Efn|Under modern [[Indonesian orthography]], his last name would be spelled as '''Joyohadikusumo''', {{ipa|id|d͡ʒojohadikuˈsumo|lang}}}} (កើតថ្ងៃទី ១៧ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៥១) គឺជាអ្នកនយោបាយ អ្នកជំនួញ និងជាមន្ត្រីយោធាចូលនិវត្តន៍ជនជាតិឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលបានបម្រើការជា[[ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ី|ប្រធានាធិបតីទីប្រាំបីរបស់ឥណ្ឌូនេស៊ី]] ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២៤។ ពីមុនលោកបានបម្រើការជា[[បញ្ជីឈ្មោះរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ (ឥណ្ឌូនេស៊ី)|រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ]]ទី២៦ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតី [[ចូកូ វីដូដូ]] ពីឆ្នាំ ២០១៩ ដល់ឆ្នាំ ២០២៤។ លោក គឺជាប្រធានាធិបតីទីបីរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីដែលមានប្រវត្តិយោធាបន្ទាប់ពី [[ស៊ូហារតូ|ស៊ូហាតូ]] និង [[ស៊ូស៊ីឡូ បាំបាំង យូដូយ៉ូណូ]] ហើយជាប្រធានាធិបតីអាណត្តិទីមួយដែលមានវ័យចំណាស់ជាងគេបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌូនេស៊ី។ លោក បានបញ្ចប់ការសិក្សាពី[[សាលាយោធាឥណ្ឌូនេស៊ី]] ក្នុងឆ្នាំ១៩៧០ ហើយបានបម្រើការជាចម្បងនៅក្នុងកងកម្លាំងពិសេស ( [[កូប៉ាសុះស]] ) រហូតដល់លោកត្រូវបានតែងតាំងឱ្យដឹកនាំបញ្ជាការបម្រុងយុទ្ធសាស្ត្រ ( [[កូស្ត្រាត]] ) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំដដែលនោះ លោកត្រូវបានរំសាយចេញពីយោធា ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យចូល[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]ពីបទរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស។ <ref name=":24">{{Cite web |date=4 August 2025 |title=President Prabowo Receives Honorary Medal from US Special Operations Command at Merdeka Palace |url=https://setkab.go.id/en/president-prabowo-receives-honorary-medal-from-us-special-operations-command-at-merdeka-palace/ |access-date=14 January 2026 |website=Sekretariat Kabinet Republik Indonesia}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Slater|first=Dan|date=2024|title=Indonesia's High-Stakes Handover|url=https://muse.jhu.edu/pub/1/article/922832|journal=Journal of Democracy|volume=35|issue=2|pages=40–51|doi=10.1353/jod.2024.a922832|issn=1086-3214|url-access=subscription}}</ref> <ref name="NYT Paddock">{{Cite news|last=Paddock|first=Richard C.|date=14 October 2020|title=Indonesian Defence Chief, Accused of Rights Abuses, Will Visit Pentagon|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html|url-status=live|access-date=14 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022080937/https://www.nytimes.com/2020/10/14/world/asia/indonesia-prabowo-subianto-us-visit.html|archive-date=22 October 2020|issn=0362-4331}}</ref> <ref>{{Cite web |title=KPU Resmi Tetapkan Prabowo-Gibran Menang Pilpres 2024 |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320165111/https://www.cnnindonesia.com/nasional/20240320213140-617-1076907/kpu-resmi-tetapkan-prabowo-gibran-menang-pilpres-2024 |archive-date=20 March 2024 |access-date=21 March 2024 |website=nasional |language=id-ID}}</ref> នៅដើមឆ្នាំ២០០៨ សមាជិក​ខាងក្នុង​របស់លោក បានបង្កើត [[គណបក្សហ្គេរីនដ្រា]] ។ ក្នុង [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ីឆ្នាំ ២០០៩|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០០៩]] លោកបានឈរឈ្មោះជាអនុប្រធានាធិបតីដោយមិនបានជោគជ័យ ក្នុងនាមជាបេក្ខជនឈរឈ្មោះជាអនុប្រធានាធិបតីរបស់លោក [[មេហ្គាវ៉ាទី ស៊ូកាណូបុត្រី]] ។ <ref>{{Cite web |title=PDI-P hails Prabowo as Megawati's running mate |url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118065242/http://www.thejakartapost.com/news/2009/04/25/pdip-hails-prabowo-megawati039s-running-mate.html |archive-date=18 January 2012 |website=The Jakarta Post}}</ref> លោកបានប្រកួតប្រជែងក្នុង[[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ ២០១៤]] <ref name="Prabowo Runs for President-2011">{{Cite web |last=Media |first=Kompas Cyber |date=22 November 2011 |title=Prabowo Runs for President |url=https://nasional.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111125013819/http://english.kompas.com/read/2011/11/22/10510072/Prabowo.Runs.for.President |archive-date=25 November 2011 |access-date=23 November 2011 |website=KOMPAS}}</ref> ហើយត្រូវបានអភិបាលក្រុងហ្សាកាតា [[ចូកូ វីដូដូ]] ចាញ់ ដែលដំបូងឡើយលោកបានជំទាស់។ <ref name="PresidentWidodo">{{Cite news|title=Jakarta governor Widodo wins Indonesian presidential election|publisher=Indonesia News|url=http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|url-status=dead|access-date=23 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020050428/http://www.indonesianews.net/index.php/sid/224021039/scat/f9295dc05093c851/ht/Jakarta-governor-Widodo-wins-Indonesian-presidential-election|archive-date=20 October 2014}}</ref> លោកបានឈរឈ្មោះជាប្រធានាធិបតីដោយមិនបានជោគជ័យម្តងទៀតនៅ[[ការបោះឆ្នោតជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីឆ្នាំ ២០១៩|ឆ្នាំ ២០១៩]] ប្រឆាំងនឹងប្រឆាំងនឹង ចូកូ វីដូដូ ដោយមាន [[សានឌីអាហ្គា អ៊ូណូ]] ជាបេក្ខជនឈរឈ្មោះជាអនុប្រធានាធិបតី និងដោយមានការគាំទ្រពីគណបក្សហ្គេរីនដ្រា [[គណបក្សយុត្តិធម៌រីកចម្រើន]] (PKS) [[គណបក្សអាណត្តិជាតិ]] (PAN) [[គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ (ឥណ្ឌូនេស៊ី)|គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ]] (Demokrat) និង [[គណបក្សការងារច្នៃប្រឌិត]] ។ <ref name="PrabowoSandiaga">{{Cite news|date=10 August 2018|title=Dihadiri AHY, Prabowo-Sandiaga Uno resmi mendaftar di KPU|language=id|work=BBC News Indonesia|url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911|url-status=live|access-date=26 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826214418/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-45140911|archive-date=26 August 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Ghaliya|first=Ghina|date=21 May 2019|title=KPU names Jokowi winner of election|work=The Jakarta Post|url=https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html|url-status=live|access-date=23 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190521215411/https://www.thejakartapost.com/news/2019/05/21/kpu-names-jokowi-winner-of-election.html|archive-date=21 May 2019}}</ref> ការបដិសេធរបស់លោកក្នុងការទទួលយកលទ្ធផលនេះបានធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្ររបស់លោកធ្វើការតវ៉ាដែលបានបង្កឱ្យមាន[[ការតវ៉ា និងកុបកម្មនៅក្រុងចាកាតា ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៩|កុបកម្មនៅក្រុងចាកាតា]] ។ <ref>{{Cite news|last=Barker|first=Anne|date=22 May 2019|title=Prabowo Subianto's loss in Indonesia's election sparks deadly protests in Jakarta|work=ABC News|url=https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-joko-widodo-re-election-turn-deadly/11138636|url-status=live|access-date=23 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525021543/https://www.abc.net.au/news/2019-05-22/jakarta-protests-joko-widodo-re-election-turn-deadly/11138636|archive-date=25 May 2019}}</ref> ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បន្ទាប់ពីការប្រកួតប្រជែងដ៏ក្តៅគគុកមួយ ប្រាបូវ៉ូ បានចូលរួមជាមួយ [[គណៈរដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌូនេស៊ីបន្ត|គណៈរដ្ឋមន្ត្រី]] របស់ ចូកូ វីដូដូ ក្នុងនាមជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិសម្រាប់រយៈពេល ២០១៩ ដល់ ២០២៤។ <ref>{{Cite news|title=Prabowo jadi menteri pertahanan, pengamat militer: Pandangannya 'berbahaya'|language=id|work=BBC News Indonesia|url=https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600|url-status=live|access-date=8 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208015652/https://www.bbc.com/indonesia/indonesia-50136600|archive-date=8 December 2023}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១០ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២១ គណបក្សហ្គេរីនដ្រា បានប្រកាសលោកជាបេក្ខជនរបស់ពួកគេនៅក្នុង [[ការបោះឆ្នោតជាតិឥណ្ឌូនេស៊ីឆ្នាំ ២០២៤|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ ២០២៤។]] <ref>{{Cite web |date=10 October 2021 |title=Sekjen Gerindra: Insyaallah Prabowo Maju Pilpres 2024 |url=https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010040559/https://news.detik.com/berita/d-5760591/sekjen-gerindra-insyaallah-prabowo-maju-pilpres-2024 |archive-date=10 October 2021 |access-date=10 October 2021 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref> នៅថ្ងៃទី ១២ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២២ លោកបានប្រកាសថាលោកបានទទួលយកការតែងតាំងរបស់គណបក្សហ្គេរីនដ្រា។ <ref>{{Cite news|last=Teresia|first=Ananda|last2=Lamb|first2=Kate|last3=Suroyo|first3=Gayatri|date=12 August 2022|title=Indonesia defence minister Prabowo accepts party's nomination to run for president|work=Reuters|editor-last=Kapoor|editor-first=Kanupriya|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/|url-status=live|access-date=13 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007215059/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-defence-minister-prabowo-accepts-partys-nomination-run-president-2022-08-12/|archive-date=7 October 2022}}</ref> លោក បានប្រកាសជ័យជម្នះក្នុងការបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៤ ដោយសារការស្ទង់មតិក្រៅផ្លូវការដំបូងបានបង្ហាញថាលោកនាំមុខគេក្នុងជុំទីមួយនៃការបោះឆ្នោត។ <ref>{{Cite news|date=15 February 2024|title=Indonesia election 2024: Prabowo Subianto hails 'victory for all Indonesians' as early counts show him in lead with 58%|work=South China Morning Post|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage|url-status=live|access-date=16 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240215043201/https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3251920/indonesia-election-2024-polls-close-race-defence-minister-prabowo-subianto-favoured-win?module=feature_package&pgtype=homepage|archive-date=15 February 2024}}</ref> នៅថ្ងៃទី ២០ ខែមីនា គណៈកម្មការរៀបចំការបោះឆ្នោតទូទៅ (KPU) បានបញ្ជាក់លទ្ធផល ហើយបានប្រកាសលោកជា [[ប្រធានាធិបតីជាប់ឆ្នោត]] នៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។ <ref name=":12">{{Cite web |date=19 March 2024 |title=Pemilu 2024: KPU umumkan Prabowo-Gibran raih suara terbanyak, bagaimana nasib dugaan kecurangan? |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320065755/https://www.bbc.com/indonesia/articles/c6p4l4plx34o |archive-date=20 March 2024 |access-date=20 March 2024 |website=BBC News Indonesia |language=id}}</ref> [[តុលាការធម្មនុញ្ញឥណ្ឌូនេស៊ី|តុលាការធម្មនុញ្ញ]] (MK) បានបញ្ជាក់ឋានៈរបស់លោកនៅថ្ងៃទី ២២ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៤។ <ref>{{Cite web |last=Rahmawati |first=Dwi |last2=Sari |first2=Brigitta Belia Permata |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Tolak Gugatan Sengketa Pilpres 2024 dari Anies-Cak Imin! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509213940/https://news.detik.com/pemilu/d-7304246/mk-tolak-gugatan-sengketa-pilpres-2024-dari-anies-cak-imin |archive-date=9 May 2024 |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Sari |first=Brigitta Belia Permata |last2=Rahmawati |first2=Dwi |last3=Muliawati |first3=Anggi |title=MK Juga Tolak Gugatan Hasil Pilpres 2024 dari Ganjar-Mahfud! |url=https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509214906/https://news.detik.com/pemilu/d-7304530/mk-juga-tolak-gugatan-hasil-pilpres-2024-dari-ganjar-mahfud |archive-date=9 May 2024 |access-date=22 April 2024 |website=detiknews |language=id-ID}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Rosseno Aji |last2=Emir Yanwardhana |title=MK Tolak Gugatan Anies-Ganjar, Kapan Prabowo Ditetapkan Jadi Presiden? |url=https://www.cnbcindonesia.com/news/20240422152052-4-532303/mk-tolak-gugatan-anies-ganjar-kapan-prabowo-ditetapkan-jadi-presiden |access-date=22 April 2024 |website=CNBC Indonesia |language=id-ID}}</ref> លោក បាន[[ពិធីសម្ពោធ Prabowo Subianto|ស្បថចូលកាន់តំណែង]]ជាប្រធានាធិបតីទី ៨ របស់ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីនៅថ្ងៃទី ២០ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៤។ == ឯកសារយោង == [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីឥណ្ឌូនេស៊ី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់]] ml4bmwnio88ziwb9mn7442koa082q3s 0 53722 335715 2026-05-23T17:01:31Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះនាងសុខរមហាទេវី]] ទៅ [[ព្រះនាងសុខរៈមហាទេវី]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 335715 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ព្រះនាងសុខរៈមហាទេវី]] kpo0l0v9gmfbs0bvezbip8owgjnovm9 0 53723 335718 2026-05-23T17:07:10Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[សម្តេចព្រះមហេយ្យិកា ខត្តិយាវង្ស សិរីសេដ្ឋោវរោត្តម]] ទៅ [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 335718 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)]] 8ndbh9id3292nhv8p5n41iyvz19pruh 10 53724 335720 2026-05-23T21:24:20Z Sreynaree1986 47227 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ {{Navbox | name = ព្រះមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | image = | bodyclass = hlis... 335720 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ព្រះមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | image = | bodyclass = hlist | abovestyle = font-weight:bold; | above = ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា | group1 = [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br>{{resize|(៥០-៥៥០)}} | list1 = * [[សោមា|សោមា]] (នាងនាគ) {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[កុលប្រភាវតី]] | group2 = [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ]]<br>{{resize|(៥៥០-៨០២)}} | list2 = {{Navbox |child | group1 = [[ភវបុរៈ]] | list1 = * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ជ័យទេវី]] {{Navbox |child | group1 = [[ឥសានបុរៈ|សម្ភុបុរៈ]] | list1 = * [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី២|ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]] * [[ជយេន្ទ្រភា]] | group3 = [[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ]]<br>{{resize|(៨០២-១៤៣១)}} | list3 = {{Navbox |child | group1 = [[រាជវង្សវរ្ម័ន]] | list1 = * [[ហង្សអម្រិត]] * [[ធរណីន្ទ្រទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[ព្រះនាងជ័យទេវី (សតវត្សរ៍ទី ០៩)|ជ័យទេវី]] * [[វីរលក្ឝ្មី]] {{Navbox |child | group1 = [[មហីធរបុរៈ|រាជវង្សមហីធរបុរៈ]] | list1 = * [[វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី]] * [[ហិរណ្យលក្ឝ្មី]] * [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] * [[ជយរាជទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[រាជេន្ទ្រទេវី]] * [[ចក្រវាទីរាជទេវី]] * [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា]]}} | group2 = [[រឿងតាត្រសក់ផ្អែម|រាជត្រកូលត្រសក់ផ្អែម]] | list2 = * [[ច័ន្ទតារាវត្តី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីសន្ធរនិតាទេវី|សន្ធរនិតាទេវី]]}} | group4 = [[យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៤៣១–១៨៦៣)}} | list4 = {{Navbox |child | group1 = [[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] * [[បទុមកេសរទី៣|បទុមកេសរ]] * [[អ្នកម្នាងច័ន្ទ|ច័ន្ទ]] * [[ស៊ីសៈងាម]] * [[អ្នកម្នាងកែវទី២|កែវ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីសិរីទេពទេវីនារីចក្រពត្តិ|វង្សក្សត្រី]] * [[ទេពបុប្ផា]] * [[កេសរបុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាងជាលែង|ជាលែង]] | group2 = [[សម័យកាលលង្វែក]] | list2 = * [[សិរីចក្រពត្តិ]] * [[បទុមបុប្ផា]] * [[ស្រីទេពធីតា]] * [[សុជាតិក្សត្រី]] * [[កេសរមាលា]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]] * [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|ពៅភិវង្សធំ]] * [[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ|ពេជម៉ែលាវ]] | group3 = [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] | list3 = * [[បទុមា|បទុមាទេវី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|ក្សត្រី]] | group4 = [[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ]] | list4 = * [[សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ|ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង]] * [[អ្នកម្នាងសុខ|សុខ]] * [[អ្នកម្នាងនង|នង]] * [[អ្នកម្នាងប៊ុន|ប៊ុន]] * [[អ្នកនាងទន់|ទន់]] * [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|ទេពបញ្ជរ]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងសាវ៉ះបុប្ផា|សាវ៉ះបុប្ផា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ឡិក្សត្រី]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីអង្គសូរទី ១)|ពៅ]] * [[អ្នកម្នាងទៃ|ទៃ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ចមក្សត្រី]] * [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី២)|ពៅទី២]] * [[ព្រះសុជាតិវតី|សុជាតិវតី]] * [[អ្នកម្នាងជ័យ|ជ័យ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|ស្រីសុជាតា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១|សុជាតាទី១]] * [[អ្នកម្នាងមែន|មែន]] * [[អ្នកម្នាងកែវបទុមា|កែវបទុមា]] * [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)|រស់]] * [[អ្នកម្នាងអួត|អ៊ុត]] * [[អ្នកម្នាងរតនា|រតនា]] * [[អ្នកម្នាងកែ|កែ]] * [[អ្នកម្នាងក្រចាប់|ក្រចាប់]] * [[អ្នកម្នាងយស|យស]] * [[អ្នកម្នាងប៉ែន|ប៉ែន]] * [[អ្នកម្នាងទេព|ទេព]]}} {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|សម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងឃ្លិច|មង្គលទេវី]] * [[សម្តេចព្រះវររាជនី ប៉ែន|បរមជាតិក្សត្រី]] * [[អ្នកម៉ែនាងណុប|បរមស្រីកញ្ញា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ (មហេសីអង្គឌួង)|បរមទេវធីតា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ|បរមអច្ឆរិយាអប្សរ]] * [[ព្រះសុជាតិនារី|សុជាតិនារី]] * [[ព្រះស្រីកញ្ញា ឬ សិរីកញ្ញា|សិរីកញ្ញា]] * [[ព្រះទេពលក្ខិណា|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះឥរិយាអប្សរ|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះម៉ែនាងស្រីបុប្ផា|ស្រីបុប្ផា]] * [[ព្រះម៉ែនាងមាលាបវរ|មាលាបវរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងបុប្ផាកេសរ|បុប្ផាកេសរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងគន្ធបទុម|គន្ធបទុម]] * [[អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ|ផលទិព្វសុវណ្ណ]] * [[អ្នកព្រះនាងសុគន្ធរស|សុគន្ធរស]] * [[អ្នកព្រះនាងពិដោរសេយ្យភាស|ពិដោរសេយ្យភាស]] * [[អ្នកព្រះនាងសិរីយសសេយ្យា|សិរីយសសេយ្យា]] * [[អ្នកនាងជាតិកិន្នរី|ជាតិកិន្នរី]] * [[អ្នកនាងស្រីកិន្នរា|ស្រីកិន្នរា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរីសោភា|កិន្នរីសោភា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរាកៃឡាស|កិន្នរាកៃឡាស]] * [[អ្នកឆវីសោភ័ណ|ឆវីសោភ័ណ]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកកល្យាកេសី|កល្យាកេសី]]}} | group5 = [[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}} | list5 = {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[នរោត្តម|សម្ដេចព្រះ​សុវណ្ណ​កោដ្ឋ]] | list1 = * [[សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីតារាការា|តារាការា]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីផាត់ចុនី|ផាត់ចុនី]] * [[សម្តេចក្សត្រីអង្គស្ងួន|អង្គស្ងួន]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីអង្គដួងឧបុល|អង្គដួងឧបុល]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អគ្គនារី|ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អគ្គនារី ឯក ណ]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សោមអង្គ|សោមអង្គ]] * [[ព្រះនាងទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម|ទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម]] * [[ព្រះនាងចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ|ចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ]] * [[ព្រះនាងកន្ធិយា មាលី ពួក|កន្ធិយា មាលី ពួក]] * [[ព្រះនាងចៅសុកក្នានារី អេប|ចៅសុកក្នានារី អេប]] * [[ព្រះនាងគន្ធររតនា នារី|គន្ធររតនា នារី]] * [[ព្រះនាងឃុនចៅសុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់|សុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់]] * [[ព្រះនាងចម ឧរៃទេវីអប្សរី|ឧរៃទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងចម សិរី ទេវីអប្សរី|សិរី ទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងសុទ្ធា បវរ|សុទ្ធា បវរ]] * [[ព្រះនាងចៅ ស្មាម|ចៅ ស្មាម]] * [[ឃុន ថាន់|ចមសុជាតិបុប្ផានួន]] * [[ឃុនព្រះអ្នក ញឹក|អ្នក ញឹក]] * [[ឃុនចម បុស្សា|បុស្សា]] * [[ឃុន ធីម|ធីម]] * [[ឃុន សង្វាន|សង្វាន]] * [[ឃុន វរ៉ា ( ម៉ម វ៉ាន់ ឫ ម៉ម វូ )|វ៉ាន់]] * [[ចៅចមមាតា អៀម បុស្បា|អៀម បុស្បា]] * [[អ្នកព្រះម្នាងសិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា|សិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា]] * [[អ្នកមហាហង្សា យ៉េង|មហាហង្សា យ៉េង]] * [[អ្នក នូ|នូ]] * [[អ្នក អាន|អាន]] * [[អ្នក ផ្ទាល់|ផ្ទាល់]] * [[ព្រះម្នាង កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង|កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង]] * [[អ្នកម្នាងភក្សា ពក|ភក្សា ពក]] * [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]] * [[អ្នកម្នាង ជ័យ|ជ័យ]] * [[អ្នកម្នាង ម៉ម|ម៉ម]] * [[អ្នកម្នាង កុលាប|កុលាប]] * [[អ្នកម្នាង ផាយ៉ូ|ផាយ៉ូ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម រៀមឥសរ|នឹម រៀមឥសរ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម ក្រុងពាន|នឹម ក្រុងពាន]] * [[អ្នកម្នាង មុត|មុត]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ចាបុី|អៀម ចាបុី]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ស្រីកញ្ញា|អៀម ស្រីកញ្ញា]] * [[ម៉ម ក្រាង|ក្រាង]] * [[ម៉ម តាត|តាត]] * [[ម៉ម យាយ|យាយ]] * [[ម៉ម ឈីវ|ឈីវ]] * [[ម៉ម ចេវ|ចេវ]] * [[ម៉ម នុម៉ាន|នុម៉ាន ]] * [[ម៉ម សោម|សោម]]}} | group6 = [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}} | list6 = | below = }}<noinclude> {{collapsible option}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ|*]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[Category:Asian royalty and nobility navigational boxes|កម្ពុជា]] </noinclude> ov3qnv95prrzimcn49pmw72544hvaha 335721 335720 2026-05-23T21:40:53Z Sreynaree1986 47227 ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា 335721 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | listclass = hlist | titlestyle = border:1px; background:#F0DC82 | state = collapsed | basestyle = background:white; color:black; {{box-shadow border|a|#F0DC82|2px}} | above = [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|ព្រះ​មហាក្សត្រីកម្ពុជា]] | group1 = [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br>{{resize|(៥០-៥៥០)}} | list1 = * [[សោមា|សោមា]] (នាងនាគ) {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[កុលប្រភាវតី]] | group2 = [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ]]<br>{{resize|(៥៥០-៨០២)}} | list2 = {{Navbox |child | group1 = [[ភវបុរៈ]] | list1 = * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ជ័យទេវី]]}} {{Navbox |child | group1 = [[ឥសានបុរៈ|សម្ភុបុរៈ]] | list1 = * [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី២|ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]] * [[ជយេន្ទ្រភា]]}} | group3 = [[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ]]<br>{{resize|(៨០២-១៤៣១)}} | list3 = {{Navbox |child | group1 = [[រាជវង្សវរ្ម័ន]] | list1 = * [[ហង្សអម្រិត]] * [[ធរណីន្ទ្រទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[ព្រះនាងជ័យទេវី (សតវត្សរ៍ទី ០៩)|ជ័យទេវី]] * [[វីរលក្ឝ្មី]] {{Navbox |child | group1 = [[មហីធរបុរៈ|រាជវង្សមហីធរបុរៈ]] | list1 = * [[វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី]] * [[ហិរណ្យលក្ឝ្មី]] * [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] * [[ជយរាជទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[រាជេន្ទ្រទេវី]] * [[ចក្រវាទីរាជទេវី]] * [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា]]}} | group2 = [[រឿងតាត្រសក់ផ្អែម|រាជត្រកូលត្រសក់ផ្អែម]] | list2 = * [[ច័ន្ទតារាវត្តី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីសន្ធរនិតាទេវី|សន្ធរនិតាទេវី]]}} | group4 = [[យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៤៣១–១៨៦៣)}} | list4 = {{Navbox |child | group1 = [[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] * [[បទុមកេសរទី៣|បទុមកេសរ]] * [[អ្នកម្នាងច័ន្ទ|ច័ន្ទ]] * [[ស៊ីសៈងាម]] * [[អ្នកម្នាងកែវទី២|កែវ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីសិរីទេពទេវីនារីចក្រពត្តិ|វង្សក្សត្រី]] * [[ទេពបុប្ផា]] * [[កេសរបុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាងជាលែង|ជាលែង]] | group2 = [[សម័យកាលលង្វែក]] | list2 = * [[សិរីចក្រពត្តិ]] * [[បទុមបុប្ផា]] * [[ស្រីទេពធីតា]] * [[សុជាតិក្សត្រី]] * [[កេសរមាលា]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]] * [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|ពៅភិវង្សធំ]] * [[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ|ពេជម៉ែលាវ]] | group3 = [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] | list3 = * [[បទុមា|បទុមាទេវី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|ក្សត្រី]] | group4 = [[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ]] | list4 = * [[សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ|ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង]] * [[អ្នកម្នាងសុខ|សុខ]] * [[អ្នកម្នាងនង|នង]] * [[អ្នកម្នាងប៊ុន|ប៊ុន]] * [[អ្នកនាងទន់|ទន់]] * [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|ទេពបញ្ជរ]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងសាវ៉ះបុប្ផា|សាវ៉ះបុប្ផា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ឡិក្សត្រី]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីអង្គសូរទី ១)|ពៅ]] * [[អ្នកម្នាងទៃ|ទៃ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ចមក្សត្រី]] * [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី២)|ពៅទី២]] * [[ព្រះសុជាតិវតី|សុជាតិវតី]] * [[អ្នកម្នាងជ័យ|ជ័យ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|ស្រីសុជាតា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១|សុជាតាទី១]] * [[អ្នកម្នាងមែន|មែន]] * [[អ្នកម្នាងកែវបទុមា|កែវបទុមា]] * [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)|រស់]] * [[អ្នកម្នាងអួត|អ៊ុត]] * [[អ្នកម្នាងរតនា|រតនា]] * [[អ្នកម្នាងកែ|កែ]] * [[អ្នកម្នាងក្រចាប់|ក្រចាប់]] * [[អ្នកម្នាងយស|យស]] * [[អ្នកម្នាងប៉ែន|ប៉ែន]] * [[អ្នកម្នាងទេព|ទេព]]}} | group5 = [[French protectorate of Cambodia|French protectorate]]<br>{{resize|(1863–1953)}} | list5 = * [[Norodom of Cambodia|Norodom Prohmbarirak]] * [[Sisowath of Cambodia|Sisowath Chamchakrapong]] * [[Sisowath Monivong]] * [[Norodom Sihanouk]] | group6 = [[Cambodia|Modern Cambodia]]<br>{{resize|(1953–present)}} | list6 = * [[Norodom Suramarit]] * [[Sisowath Kossamak]] {{resize|(ceremonial queen)}} * [[Norodom Sihanouk]] * [[Norodom Sihamoni]] | below = }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Monarchs of Cambodia|*]] [[Category:Cambodia templates]] [[Category:Asian royalty and nobility navigational boxes|Cambodia]] </noinclude> m2pjhiu02uttjt9a4y9zayr77omj3tm 335722 335721 2026-05-23T21:44:13Z Sreynaree1986 47227 ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា 335722 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | listclass = hlist | titlestyle = border:1px; background:#F0DC82 | state = collapsed | basestyle = background:white; color:black; {{box-shadow border|a|#F0DC82|2px}} | above = [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|ព្រះ​មហាក្សត្រីកម្ពុជា]] | group1 = [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br>{{resize|(៥០-៥៥០)}} | list1 = * [[សោមា|សោមា]] (នាងនាគ) {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[កុលប្រភាវតី]] | group2 = [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ]]<br>{{resize|(៥៥០-៨០២)}} | list2 = {{Navbox |child | group1 = [[ភវបុរៈ]] | list1 = * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ជ័យទេវី]]}} {{Navbox |child | group1 = [[ឥសានបុរៈ|សម្ភុបុរៈ]] | list1 = * [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី២|ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]] * [[ជយេន្ទ្រភា]]}} | group3 = [[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ]]<br>{{resize|(៨០២-១៤៣១)}} | list3 = {{Navbox |child | group1 = [[រាជវង្សវរ្ម័ន]] | list1 = * [[ហង្សអម្រិត]] * [[ធរណីន្ទ្រទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[ព្រះនាងជ័យទេវី (សតវត្សរ៍ទី ០៩)|ជ័យទេវី]] * [[វីរលក្ឝ្មី]] {{Navbox |child | group1 = [[មហីធរបុរៈ|រាជវង្សមហីធរបុរៈ]] | list1 = * [[វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី]] * [[ហិរណ្យលក្ឝ្មី]] * [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] * [[ជយរាជទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[រាជេន្ទ្រទេវី]] * [[ចក្រវាទីរាជទេវី]] * [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា]]}} | group2 = [[រឿងតាត្រសក់ផ្អែម|រាជត្រកូលត្រសក់ផ្អែម]] | list2 = * [[ច័ន្ទតារាវត្តី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីសន្ធរនិតាទេវី|សន្ធរនិតាទេវី]]}} | group4 = [[យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៤៣១–១៨៦៣)}} | list4 = {{Navbox |child | group1 = [[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] * [[បទុមកេសរទី៣|បទុមកេសរ]] * [[អ្នកម្នាងច័ន្ទ|ច័ន្ទ]] * [[ស៊ីសៈងាម]] * [[អ្នកម្នាងកែវទី២|កែវ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីសិរីទេពទេវីនារីចក្រពត្តិ|វង្សក្សត្រី]] * [[ទេពបុប្ផា]] * [[កេសរបុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាងជាលែង|ជាលែង]] | group2 = [[សម័យកាលលង្វែក]] | list2 = * [[សិរីចក្រពត្តិ]] * [[បទុមបុប្ផា]] * [[ស្រីទេពធីតា]] * [[សុជាតិក្សត្រី]] * [[កេសរមាលា]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]] * [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|ពៅភិវង្សធំ]] * [[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ|ពេជម៉ែលាវ]] | group3 = [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] | list3 = * [[បទុមា|បទុមាទេវី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|ក្សត្រី]] | group4 = [[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ]] | list4 = * [[សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ|ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង]] * [[អ្នកម្នាងសុខ|សុខ]] * [[អ្នកម្នាងនង|នង]] * [[អ្នកម្នាងប៊ុន|ប៊ុន]] * [[អ្នកនាងទន់|ទន់]] * [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|ទេពបញ្ជរ]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងសាវ៉ះបុប្ផា|សាវ៉ះបុប្ផា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ឡិក្សត្រី]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីអង្គសូរទី ១)|ពៅ]] * [[អ្នកម្នាងទៃ|ទៃ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ចមក្សត្រី]] * [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី២)|ពៅទី២]] * [[ព្រះសុជាតិវតី|សុជាតិវតី]] * [[អ្នកម្នាងជ័យ|ជ័យ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|ស្រីសុជាតា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១|សុជាតាទី១]] * [[អ្នកម្នាងមែន|មែន]] * [[អ្នកម្នាងកែវបទុមា|កែវបទុមា]] * [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)|រស់]] * [[អ្នកម្នាងអួត|អ៊ុត]] * [[អ្នកម្នាងរតនា|រតនា]] * [[អ្នកម្នាងកែ|កែ]] * [[អ្នកម្នាងក្រចាប់|ក្រចាប់]] * [[អ្នកម្នាងយស|យស]] * [[អ្នកម្នាងប៉ែន|ប៉ែន]] * [[អ្នកម្នាងទេព|ទេព]]}} {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|សម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងឃ្លិច|មង្គលទេវី]] * [[សម្តេចព្រះវររាជនី ប៉ែន|បរមជាតិក្សត្រី]] * [[អ្នកម៉ែនាងណុប|បរមស្រីកញ្ញា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ (មហេសីអង្គឌួង)|បរមទេវធីតា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ|បរមអច្ឆរិយាអប្សរ]] * [[ព្រះសុជាតិនារី|សុជាតិនារី]] * [[ព្រះស្រីកញ្ញា ឬ សិរីកញ្ញា|សិរីកញ្ញា]] * [[ព្រះទេពលក្ខិណា|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះឥរិយាអប្សរ|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះម៉ែនាងស្រីបុប្ផា|ស្រីបុប្ផា]] * [[ព្រះម៉ែនាងមាលាបវរ|មាលាបវរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងបុប្ផាកេសរ|បុប្ផាកេសរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងគន្ធបទុម|គន្ធបទុម]] * [[អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ|ផលទិព្វសុវណ្ណ]] * [[អ្នកព្រះនាងសុគន្ធរស|សុគន្ធរស]] * [[អ្នកព្រះនាងពិដោរសេយ្យភាស|ពិដោរសេយ្យភាស]] * [[អ្នកព្រះនាងសិរីយសសេយ្យា|សិរីយសសេយ្យា]] * [[អ្នកនាងជាតិកិន្នរី|ជាតិកិន្នរី]] * [[អ្នកនាងស្រីកិន្នរា|ស្រីកិន្នរា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរីសោភា|កិន្នរីសោភា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរាកៃឡាស|កិន្នរាកៃឡាស]] * [[អ្នកឆវីសោភ័ណ|ឆវីសោភ័ណ]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកកល្យាកេសី|កល្យាកេសី]]}} | group5 = [[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}} | list5 = {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[នរោត្តម|សម្ដេចព្រះ​សុវណ្ណ​កោដ្ឋ]] | list1 = * [[សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីតារាការា|តារាការា]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីផាត់ចុនី|ផាត់ចុនី]] * [[សម្តេចក្សត្រីអង្គស្ងួន|អង្គស្ងួន]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីអង្គដួងឧបុល|អង្គដួងឧបុល]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អគ្គនារី|អគ្គនារី ឯក ណ]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សោមអង្គ|សោមអង្គ]] * [[ព្រះនាងទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម|ទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម]] * [[ព្រះនាងចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ|ចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ]] * [[ព្រះនាងកន្ធិយា មាលី ពួក|កន្ធិយា មាលី ពួក]] * [[ព្រះនាងចៅសុកក្នានារី អេប|ចៅសុកក្នានារី អេប]] * [[ព្រះនាងគន្ធររតនា នារី|គន្ធររតនា នារី]] * [[ព្រះនាងឃុនចៅសុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់|សុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់]] * [[ព្រះនាងចម ឧរៃទេវីអប្សរី|ឧរៃទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងចម សិរី ទេវីអប្សរី|សិរី ទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងសុទ្ធា បវរ|សុទ្ធា បវរ]] * [[ព្រះនាងចៅ ស្មាម|ចៅ ស្មាម]] * [[ឃុន ថាន់|ចមសុជាតិបុប្ផានួន]] * [[ឃុនព្រះអ្នក ញឹក|អ្នក ញឹក]] * [[ឃុនចម បុស្សា|បុស្សា]] * [[ឃុន ធីម|ធីម]] * [[ឃុន សង្វាន|សង្វាន]] * [[ឃុន វរ៉ា ( ម៉ម វ៉ាន់ ឫ ម៉ម វូ )|វ៉ាន់]] * [[ចៅចមមាតា អៀម បុស្បា|អៀម បុស្បា]] * [[អ្នកព្រះម្នាងសិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា|សិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា]] * [[អ្នកមហាហង្សា យ៉េង|មហាហង្សា យ៉េង]] * [[អ្នក នូ|នូ]] * [[អ្នក អាន|អាន]] * [[អ្នក ផ្ទាល់|ផ្ទាល់]] * [[ព្រះម្នាង កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង|កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង]] * [[អ្នកម្នាងភក្សា ពក|ភក្សា ពក]] * [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]] * [[អ្នកម្នាង ជ័យ|ជ័យ]] * [[អ្នកម្នាង ម៉ម|ម៉ម]] * [[អ្នកម្នាង កុលាប|កុលាប]] * [[អ្នកម្នាង ផាយ៉ូ|ផាយ៉ូ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម រៀមឥសរ|នឹម រៀមឥសរ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម ក្រុងពាន|នឹម ក្រុងពាន]] * [[អ្នកម្នាង មុត|មុត]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ចាបុី|អៀម ចាបុី]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ស្រីកញ្ញា|អៀម ស្រីកញ្ញា]] * [[ម៉ម ក្រាង|ក្រាង]] * [[ម៉ម តាត|តាត]] * [[ម៉ម យាយ|យាយ]] * [[ម៉ម ឈីវ|ឈីវ]] * [[ម៉ម ចេវ|ចេវ]] * [[ម៉ម នុម៉ាន|នុម៉ាន ]] * [[ម៉ម សោម|សោម]]}} | group6 = [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}} | list6 = | below = }}<noinclude> {{collapsible option}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ|*]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[Category:Asian royalty and nobility navigational boxes|កម្ពុជា]] </noinclude> je4yltalx65jzg4o0w8mzw18fuag6hn 335723 335722 2026-05-23T23:57:23Z Sreynaree1986 47227 ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា 335723 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | listclass = hlist | titlestyle = border:1px; background:#F0DC82 | state = collapsed | basestyle = background:white; color:black; {{box-shadow border|a|#F0DC82|2px}} | above = [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | group1 = [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br>{{resize|(៥០-៥៥០)}} | list1 = * [[សោមា|សោមា]] (នាងនាគ) {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[កុលប្រភាវតី]] | group2 = [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ]]<br>{{resize|(៥៥០-៨០២)}} | list2 = {{Navbox |child | group1 = [[ភវបុរៈ]] | list1 = * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ជ័យទេវី]]}} {{Navbox |child | group1 = [[ឥសានបុរៈ|សម្ភុបុរៈ]] | list1 = * [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី២|ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]] * [[ជយេន្ទ្រភា]]}} | group3 = [[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ]]<br>{{resize|(៨០២-១៤៣១)}} | list3 = {{Navbox |child | group1 = [[រាជវង្សវរ្ម័ន]] | list1 = * [[ហង្សអម្រិត]] * [[ធរណីន្ទ្រទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[ព្រះនាងជ័យទេវី (សតវត្សរ៍ទី ០៩)|ជ័យទេវី]] * [[វីរលក្ឝ្មី]] {{Navbox |child | group1 = [[មហីធរបុរៈ|រាជវង្សមហីធរបុរៈ]] | list1 = * [[វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី]] * [[ហិរណ្យលក្ឝ្មី]] * [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] * [[ជយរាជទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[រាជេន្ទ្រទេវី]] * [[ចក្រវាទីរាជទេវី]] * [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា]]}} | group2 = [[រឿងតាត្រសក់ផ្អែម|រាជត្រកូលត្រសក់ផ្អែម]] | list2 = * [[ច័ន្ទតារាវត្តី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីសន្ធរនិតាទេវី|សន្ធរនិតាទេវី]]}} | group4 = [[យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៤៣១–១៨៦៣)}} | list4 = {{Navbox |child | group1 = [[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] * [[បទុមកេសរទី៣|បទុមកេសរ]] * [[អ្នកម្នាងច័ន្ទ|ច័ន្ទ]] * [[ស៊ីសៈងាម]] * [[អ្នកម្នាងកែវទី២|កែវ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីសិរីទេពទេវីនារីចក្រពត្តិ|វង្សក្សត្រី]] * [[ទេពបុប្ផា]] * [[កេសរបុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាងជាលែង|ជាលែង]] | group2 = [[សម័យកាលលង្វែក]] | list2 = * [[សិរីចក្រពត្តិ]] * [[បទុមបុប្ផា]] * [[ស្រីទេពធីតា]] * [[សុជាតិក្សត្រី]] * [[កេសរមាលា]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]] * [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|ពៅភិវង្សធំ]] * [[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ|ពេជម៉ែលាវ]] | group3 = [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] | list3 = * [[បទុមា|បទុមាទេវី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|ក្សត្រី]] | group4 = [[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ]] | list4 = * [[សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ|ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង]] * [[អ្នកម្នាងសុខ|សុខ]] * [[អ្នកម្នាងនង|នង]] * [[អ្នកម្នាងប៊ុន|ប៊ុន]] * [[អ្នកនាងទន់|ទន់]] * [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|ទេពបញ្ជរ]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងសាវ៉ះបុប្ផា|សាវ៉ះបុប្ផា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ឡិក្សត្រី]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីអង្គសូរទី ១)|ពៅ]] * [[អ្នកម្នាងទៃ|ទៃ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ចមក្សត្រី]] * [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី២)|ពៅទី២]] * [[ព្រះសុជាតិវតី|សុជាតិវតី]] * [[អ្នកម្នាងជ័យ|ជ័យ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|ស្រីសុជាតា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១|សុជាតាទី១]] * [[អ្នកម្នាងមែន|មែន]] * [[អ្នកម្នាងកែវបទុមា|កែវបទុមា]] * [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)|រស់]] * [[អ្នកម្នាងអួត|អ៊ុត]] * [[អ្នកម្នាងរតនា|រតនា]] * [[អ្នកម្នាងកែ|កែ]] * [[អ្នកម្នាងក្រចាប់|ក្រចាប់]] * [[អ្នកម្នាងយស|យស]] * [[អ្នកម្នាងប៉ែន|ប៉ែន]] * [[អ្នកម្នាងទេព (មហេសីអង្គចន្ទទី២)|ទេព]]}} {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|សម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងឃ្លិច|មង្គលទេវី]] * [[សម្តេចព្រះវររាជនី ប៉ែន|បរមជាតិក្សត្រី]] * [[អ្នកម៉ែនាងណុប|បរមស្រីកញ្ញា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ (មហេសីអង្គឌួង)|បរមទេវធីតា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ|បរមអច្ឆរិយាអប្សរ]] * [[ព្រះសុជាតិនារី|សុជាតិនារី]] * [[ព្រះស្រីកញ្ញា ឬ សិរីកញ្ញា|សិរីកញ្ញា]] * [[ព្រះទេពលក្ខិណា|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះឥរិយាអប្សរ|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះម៉ែនាងស្រីបុប្ផា|ស្រីបុប្ផា]] * [[ព្រះម៉ែនាងមាលាបវរ|មាលាបវរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងបុប្ផាកេសរ|បុប្ផាកេសរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងគន្ធបទុម|គន្ធបទុម]] * [[អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ|ផលទិព្វសុវណ្ណ]] * [[អ្នកព្រះនាងសុគន្ធរស|សុគន្ធរស]] * [[អ្នកព្រះនាងពិដោរសេយ្យភាស|ពិដោរសេយ្យភាស]] * [[អ្នកព្រះនាងសិរីយសសេយ្យា|សិរីយសសេយ្យា]] * [[អ្នកនាងជាតិកិន្នរី|ជាតិកិន្នរី]] * [[អ្នកនាងស្រីកិន្នរា|ស្រីកិន្នរា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរីសោភា|កិន្នរីសោភា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរាកៃឡាស|កិន្នរាកៃឡាស]] * [[អ្នកឆវីសោភ័ណ|ឆវីសោភ័ណ]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកកល្យាកេសី|កល្យាកេសី]]}} | group5 = [[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}} | list5 = {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[នរោត្តម|សម្ដេចព្រះ​សុវណ្ណ​កោដ្ឋ]] | list1 = * [[សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីតារាការា|តារាការា]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីផាត់ចុនី|ផាត់ចុនី]] * [[សម្តេចក្សត្រីអង្គស្ងួន|អង្គស្ងួន]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីអង្គដួងឧបុល|អង្គដួងឧបុល]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អគ្គនារី|អគ្គនារី ឯក ណ]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សោមអង្គ|សោមអង្គ]] * [[ព្រះនាងទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម|ទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម]] * [[ព្រះនាងចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ|ចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ]] * [[ព្រះនាងកន្ធិយា មាលី ពួក|កន្ធិយា មាលី ពួក]] * [[ព្រះនាងចៅសុកក្នានារី អេប|ចៅសុកក្នានារី អេប]] * [[ព្រះនាងគន្ធររតនា នារី|គន្ធររតនា នារី]] * [[ព្រះនាងឃុនចៅសុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់|សុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់]] * [[ព្រះនាងចម ឧរៃទេវីអប្សរី|ឧរៃទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងចម សិរី ទេវីអប្សរី|សិរី ទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងសុទ្ធា បវរ|សុទ្ធា បវរ]] * [[ព្រះនាងចៅ ស្មាម|ចៅ ស្មាម]] * [[ឃុន ថាន់|ចមសុជាតិបុប្ផានួន]] * [[ឃុនព្រះអ្នក ញឹក|អ្នក ញឹក]] * [[ឃុនចម បុស្សា|បុស្សា]] * [[ឃុន ធីម|ធីម]] * [[ឃុន សង្វាន|សង្វាន]] * [[ឃុន វរ៉ា ( ម៉ម វ៉ាន់ ឫ ម៉ម វូ )|វ៉ាន់]] * [[ចៅចមមាតា អៀម បុស្បា|អៀម បុស្បា]] * [[អ្នកព្រះម្នាងសិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា|សិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា]] * [[អ្នកមហាហង្សា យ៉េង|មហាហង្សា យ៉េង]] * [[អ្នក នូ|នូ]] * [[អ្នក អាន|អាន]] * [[អ្នក ផ្ទាល់|ផ្ទាល់]] * [[ព្រះម្នាង កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង|កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង]] * [[អ្នកម្នាងភក្សា ពក|ភក្សា ពក]] * [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]] * [[អ្នកម្នាង ជ័យ|ជ័យ]] * [[អ្នកម្នាង ម៉ម|ម៉ម]] * [[អ្នកម្នាង កុលាប|កុលាប]] * [[អ្នកម្នាង ផាយ៉ូ|ផាយ៉ូ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម រៀមឥសរ|នឹម រៀមឥសរ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម ក្រុងពាន|នឹម ក្រុងពាន]] * [[អ្នកម្នាង មុត|មុត]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ចាបុី|អៀម ចាបុី]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ស្រីកញ្ញា|អៀម ស្រីកញ្ញា]] * [[ម៉ម ក្រាង|ក្រាង]] * [[ម៉ម តាត|តាត]] * [[ម៉ម យាយ|យាយ]] * [[ម៉ម ឈីវ|ឈីវ]] * [[ម៉ម ចេវ|ចេវ]] * [[ម៉ម នុម៉ាន|នុម៉ាន ]] * [[ម៉ម សោម|សោម]]}} {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|សម្ដេចព្រះរាជានុកោដ្ឋ ]] | list1 = * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គដួង ចង្កុលណី|អង្គដួង ចង្កុលណី]] * [[សម្តេចព្រះអគ្គមហេសី សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត|សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត]] * [[សម្តេចព្រះរាជទេវីស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ|ស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ]] * [[ម៉មយាយ នាម|នាម]] * [[អ្នកម្នាង ពុយ|ពុយ]] * [[អ្នកម្នាង កែស|កែស]] * [[អ្នកម្នាង កេស|កេស]] * [[អ្នកម្នាង ខេន|ខេន]] * [[អ្នកម្នាង យ៉េង|យ៉េង]] * [[អ្នកម្នាង អុីម|អុីម]] * [[សម្តេចព្រះវររាជនី វ៉ាន់|វ៉ាន់]] * [[នាង សោមជីន|សោមជីន]] * [[នាង ស្រគំ|ស្រគំ]] * [[ឃុនព្រះម៉ែម្នាង គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង|គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង]] * [[អ្នកម្នាង សំរឹទ្ធ|សំរឹទ្ធ]] * [[នាង ម្លិះ|ម្លិះ]] * [[អ្នកម្នាង ឡាញ់ឈី|ឡាញ់ឈី]] * [[អ្នកម្នាង ព្រីម|ព្រីម]] * [[អ្នកម្នាង មិត្ត|មិត្ត]] * [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]]}} {{Navbox |child | group2 = រជ្ជកាល[[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស|សម្ដេចព្រះខត្តិយកោដ្ឋ]] | list2 = * [[នរោត្តម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី|កាន់វិមាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី]] * [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម បុប្ផាភួង|បុប្ផាភួង]] * [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សុីសុវត្ថិ សុីសុដា|សុីសុដា]]}} | group6 = [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}} | list6 = | below = }}<noinclude> {{collapsible option}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ|*]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[Category:Asian royalty and nobility navigational boxes|កម្ពុជា]] </noinclude> 6yjg41j3fe1anqoyvotwc2cin1b26r6 0 53725 335727 2026-05-24T08:06:16Z សុិន ណាត 51075 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354858457|Brighton & Hove Albion F.C.]]" 335727 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ប្រាយតុន អេហ្វសុី''' ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា '''ប្រាយតុន''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Brighton and Hove, East Sussex ប្រទេសអង់គ្លេស។ ក្លឹបនេះប្រកួតប្រជែងនៅក្នុង ព្រីមៀរ លីគ ដែលជាលីគកំពូលនៃ បាល់ទាត់អង់គ្លេស ។ កីឡដ្ឋាន​របស់​ពួកគេ​គឺ​ជា ​កីឡដ្ឋាន Falmer តាំងពី​ឆ្នាំ ២០១១ ដោយ​បាន​លេង​នៅ ​កីឡដ្ឋាន Goldstone Ground អស់​រយៈពេល​ភាគច្រើន​នៃ​សតវត្សរ៍​ទី ២០។ បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨០១ ប្រាយតុន បានលេងបាល់ទាត់អាជីពដំបូងរបស់ពួកគេនៅក្នុង Southern League ។ ក្រោយមកពួកគេត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យចូលរួមក្នុង Football League ក្នុងឆ្នាំ ១៩២០។ ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៩ និង ១៩៨៣ ពួកគេបានលេងនៅក្នុង លីគលំដាប់ទីមួយ ហើយបានឡើងដល់ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រពានរង្វាន់ អេហ្វអេ ខាប់ ឆ្នាំ ១៩៨៣ ដោយចាញ់ ក្រុម ម៉េនឆេស្ទ័រ យូណាយធីត បន្ទាប់ពីការប្រកួតឡើងវិញ។ <ref>{{Cite web |title=1983 FA Cup Final |url=http://www.fa-cupfinals.co.uk/1983.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090524011933/http://www.fa-cupfinals.co.uk/1983.htm |archive-date=24 May 2009 |access-date=6 September 2011 |publisher=Fa-CupFinals.co.uk}}</ref> ពួកគេត្រូវបាន កាត់ ចេញពីលីគកំពូលក្នុងរដូវកាលដូចគ្នា។ នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ប្រាយតុន បានស្ថិតនៅក្នុងលីគលំដាប់ទីបួននៃបាល់ទាត់អង់គ្លេស ហើយកំពុងមានបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ។ បន្ទាប់ពីគេចផុតពីការកាត់ចោលពី Football League ទៅ ខុនហ្វើរ៉េន ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៧ ដោយប្រកៀកប្រកិត ការទិញយកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលបានជួយសង្គ្រោះក្លឹបពីការរំលាយចោល។ ការឡើង​មក​លីគ ​ជា​បន្តបន្ទាប់​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០១ និង ២០០២ បាន​នាំ​ក្រុម ប្រាយតុន ត្រឡប់​ទៅ​លីគ​លំដាប់​ទី​ពីរ​វិញ ហើយ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១១ ក្លឹប​នេះ​បាន​ផ្លាស់​ទៅ​កីឡដ្ឋាន Falmer បន្ទាប់​ពី​រយៈពេល ១៤ ឆ្នាំ​ដោយ​គ្មាន​កីឡដ្ឋាន​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍។ នៅក្នុង រដូវកាល ២០១៦-១៧ ក្រុម ប្រាយតុន បានបញ្ចប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខពីរនៅក្នុង អង់គ្លេស ឆាមពានសុីប ហើយត្រូវបានដំឡើងឋានៈទៅ ព្រីមៀរ លីគ ដោយបញ្ចប់ការអវត្តមានរយៈពេល ៣៤ ឆ្នាំពីក្របខ័ណ្ឌកំពូល។ នៅក្នុង រដូវកាល ២០២២-២៣ ក្រុម ប្រាយតុន បានបញ្ចប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខប្រាំមួយនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌ ព្រីមៀរ លីគ ដែលជាចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់បំផុតរបស់ពួកគេ និងមានសិទ្ធិចូលរួម យូហ្វា អ៊ឺរ៉ូផាលីក ដែលជាការចូលរួមលើកដំបូងរបស់ពួកគេនៅក្នុងបាល់ទាត់ក្លឹបអឺរ៉ុប។ ក្រុម ប្រាយតុន មានរហស្សនាមថា ''Seagulls'' ហើយបានលេងក្នុងអាវឆ្នូតពណ៌ខៀវ-ស ស្ទើរតែពេញមួយប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ពួកគេ។ ការប្រកួតប្រជែងដ៏ខ្លាំងក្លា និងយូរអង្វែងបំផុតរបស់ក្លឹប គឺជាមួយ គ្រីស្ទាល់ ផាឡែស ដែលបានលេចចេញនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ ដោយសារហេតុផលប្រកួតប្រជែង។ oejpdpk42dki4wm8o31un5vo6ussnvd 0 53726 335730 2026-05-24T08:23:02Z Asa MILAI 50298 បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ "[[:en:Special:Redirect/revision/1341184127|Kanbawzathadi Palace]]" 335730 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Kanbawzathadi_Palace_-_Bago,_Myanmar_20130219-01.jpg|រូបភាពតូច|ព្រះរាជវាំងកម្ភៅសាទី]] '''ព្រះរាជវាំងកម្ភៅសាទី''' ( [[អក្សរភូមា|ភូមា]] : ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်,អានថា : កាំ-បោ-សា-ឌី ) គឺជា[[រាជវាំង|ព្រះរាជវាំង]]មួយនៅក្នុងក្រុង[[បាហ្គោ,មីយ៉ាន់ម៉ា|បាហ្គោ]] [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា]] ។ ព្រះបរមរាជវាំងដើម ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងសម្រាប់ស្ដេច[[បឹយីនណោន|ប៊ឹយីនណោន]] ក្នុងឆ្នាំ ១៥៥៦ មានផ្ទះល្វែងជាន់លើ និងសាលចំនួន ៧៦។ វាត្រូវបានដុតបំផ្លាញនៅឆ្នាំ ១៥៩៩។ អគារបច្ចុប្បន្នត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩០ និងបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៩៩២។ <ref>{{Cite web |title=Ministry of Culture |url=http://culturemyanmar.org/pages/doa_royal_palace.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120803074057/http://culturemyanmar.org/pages/doa_royal_palace.html |archive-date=2012-08-03 |access-date=2012-02-19}}</ref> វាត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញតាមការរចនាដើម ដោយផ្អែកលើចំណេះដឹងដែលទទួលបានពីការជីកកកាយ និងគំនូរដើមនៃអគារ។ ព្រះបរមរាជវាំងដ៏ប្រណិតនេះផ្តល់នូវចំណាប់អារម្មណ៍អំពីភាពរុងរឿង និងទ្រព្យសម្បត្តិនៃចក្រភពភូមាទីពីរ។ ព្រះរាជវាំងដែលបានកសាងឡើងវិញនេះមិនមានគ្រឿងសង្ហារិមដើម និងរបស់របរផ្ទាល់ខ្លួនដែលប្រើប្រាស់ដោយរាជវង្សច្រើននោះទេ ព្រោះភាគច្រើននៃវាត្រូវបានបាត់បង់នៅពេលដែលព្រះរាជវាំងត្រូវបានលួចប្លន់ និងបំផ្លាញនៅឆ្នាំ ១៥៩៩។ មានច្បាប់ចម្លងជាច្រើនដែលត្រូវបានដាក់តាំងបង្ហាញ ដូចជាច្បាប់ចម្លងនៃរទេះមាសរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ដែលតុបតែងដោយក្ងោកពីរ និងដំបូលរចនាបថ [[ប្រាសាទ]] ។ == ឯកសារយោង == ij5ewgqwbuuuzzq4w91c7rtnq9wuyoy 335784 335730 2026-05-24T11:40:28Z Asa MILAI 50298 Asa MILAI បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះរាជវាំងកម្ភៅសាទី]] ទៅ [[ព្រះរាជវាំងកម្ពុជាធានី]] 335730 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Kanbawzathadi_Palace_-_Bago,_Myanmar_20130219-01.jpg|រូបភាពតូច|ព្រះរាជវាំងកម្ភៅសាទី]] '''ព្រះរាជវាំងកម្ភៅសាទី''' ( [[អក្សរភូមា|ភូមា]] : ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်,អានថា : កាំ-បោ-សា-ឌី ) គឺជា[[រាជវាំង|ព្រះរាជវាំង]]មួយនៅក្នុងក្រុង[[បាហ្គោ,មីយ៉ាន់ម៉ា|បាហ្គោ]] [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា]] ។ ព្រះបរមរាជវាំងដើម ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងសម្រាប់ស្ដេច[[បឹយីនណោន|ប៊ឹយីនណោន]] ក្នុងឆ្នាំ ១៥៥៦ មានផ្ទះល្វែងជាន់លើ និងសាលចំនួន ៧៦។ វាត្រូវបានដុតបំផ្លាញនៅឆ្នាំ ១៥៩៩។ អគារបច្ចុប្បន្នត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩០ និងបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៩៩២។ <ref>{{Cite web |title=Ministry of Culture |url=http://culturemyanmar.org/pages/doa_royal_palace.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120803074057/http://culturemyanmar.org/pages/doa_royal_palace.html |archive-date=2012-08-03 |access-date=2012-02-19}}</ref> វាត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញតាមការរចនាដើម ដោយផ្អែកលើចំណេះដឹងដែលទទួលបានពីការជីកកកាយ និងគំនូរដើមនៃអគារ។ ព្រះបរមរាជវាំងដ៏ប្រណិតនេះផ្តល់នូវចំណាប់អារម្មណ៍អំពីភាពរុងរឿង និងទ្រព្យសម្បត្តិនៃចក្រភពភូមាទីពីរ។ ព្រះរាជវាំងដែលបានកសាងឡើងវិញនេះមិនមានគ្រឿងសង្ហារិមដើម និងរបស់របរផ្ទាល់ខ្លួនដែលប្រើប្រាស់ដោយរាជវង្សច្រើននោះទេ ព្រោះភាគច្រើននៃវាត្រូវបានបាត់បង់នៅពេលដែលព្រះរាជវាំងត្រូវបានលួចប្លន់ និងបំផ្លាញនៅឆ្នាំ ១៥៩៩។ មានច្បាប់ចម្លងជាច្រើនដែលត្រូវបានដាក់តាំងបង្ហាញ ដូចជាច្បាប់ចម្លងនៃរទេះមាសរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ដែលតុបតែងដោយក្ងោកពីរ និងដំបូលរចនាបថ [[ប្រាសាទ]] ។ == ឯកសារយោង == ij5ewgqwbuuuzzq4w91c7rtnq9wuyoy 335786 335784 2026-05-24T11:41:30Z Asa MILAI 50298 335786 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Kanbawzathadi_Palace_-_Bago,_Myanmar_20130219-01.jpg|រូបភាពតូច|ព្រះរាជវាំងកម្ភៅសាទី]] '''ព្រះរាជវាំងកម្ពុជាធានី''' ឬ '''ព្រះរាជវាំងកម្ភៅសាទី''' ( [[អក្សរភូមា|ភូមា]] : ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်,អានថា : កាំ-បោ-សា-ឌី ) គឺជា[[រាជវាំង|ព្រះរាជវាំង]]មួយនៅក្នុងក្រុង[[បាហ្គោ,មីយ៉ាន់ម៉ា|បាហ្គោ]] [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា]] ។ ព្រះបរមរាជវាំងដើម ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងសម្រាប់ស្ដេច[[បឹយីនណោន|ប៊ឹយីនណោន]] ក្នុងឆ្នាំ ១៥៥៦ មានផ្ទះល្វែងជាន់លើ និងសាលចំនួន ៧៦។ វាត្រូវបានដុតបំផ្លាញនៅឆ្នាំ ១៥៩៩។ អគារបច្ចុប្បន្នត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៩០ និងបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៩៩២។ <ref>{{Cite web |title=Ministry of Culture |url=http://culturemyanmar.org/pages/doa_royal_palace.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120803074057/http://culturemyanmar.org/pages/doa_royal_palace.html |archive-date=2012-08-03 |access-date=2012-02-19}}</ref> វាត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញតាមការរចនាដើម ដោយផ្អែកលើចំណេះដឹងដែលទទួលបានពីការជីកកកាយ និងគំនូរដើមនៃអគារ។ ព្រះបរមរាជវាំងដ៏ប្រណិតនេះផ្តល់នូវចំណាប់អារម្មណ៍អំពីភាពរុងរឿង និងទ្រព្យសម្បត្តិនៃចក្រភពភូមាទីពីរ។ ព្រះរាជវាំងដែលបានកសាងឡើងវិញនេះមិនមានគ្រឿងសង្ហារិមដើម និងរបស់របរផ្ទាល់ខ្លួនដែលប្រើប្រាស់ដោយរាជវង្សច្រើននោះទេ ព្រោះភាគច្រើននៃវាត្រូវបានបាត់បង់នៅពេលដែលព្រះរាជវាំងត្រូវបានលួចប្លន់ និងបំផ្លាញនៅឆ្នាំ ១៥៩៩។ មានច្បាប់ចម្លងជាច្រើនដែលត្រូវបានដាក់តាំងបង្ហាញ ដូចជាច្បាប់ចម្លងនៃរទេះមាសរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ដែលតុបតែងដោយក្ងោកពីរ និងដំបូលរចនាបថ [[ប្រាសាទ]] ។ == ឯកសារយោង == ru6yau99zcqgt3lr7pz9z6b7l7k6nha 0 53727 335738 2026-05-24T08:52:36Z Asa MILAI 50298 បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ "[[:en:Special:Redirect/revision/1353362798|Mandalay Palace]]" 335738 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន អាគារ|name=Mandalay Palace|native_name=မန္တလေး နန်းတော်|native_name_lang=[[Burmese language|Burmese]]|former_names=|alternate_names=Mya Nan San Kyaw Golden Palace|status=|image=Mandalay Palace, Myanmar.jpg|image_alt=|image_size=|caption=Mandalay Palace grounds|location=[[Mandalay]]|address=|location_town=|location_country={{flag|Myanmar}}|coordinates={{coord|21|59|34.59|N|96|5|45.28|E|display=inline}}|groundbreaking_date=|construction_start_date=1857 (original) <br> 1989 (reconstruction)|completion_date=1859 (original) <br> 1991 (reconstruction)|opened_date=|inauguration_date=|demolished_date=|destruction_date=|architect=|landlord=|owner=Government of Myanmar|floor_area=|top_floor=|floor_count=|awards=|url=|embedded=|references=|map_caption=Location in Myanmar|altitude=|building_type=Official Residence of the King of Konbaung Dynasty|architectural_style=Burmese|structural_system=|renovation_date=|height=|architectural=|tip=|antenna_spire=|roof=|observatory=|other_dimensions=|seating_type=|seating_capacity=|elevator_count=|architecture_firm=|main_contractor=|designations=|ren_architect=}} [[ឯកសារ:Mandalay_Palace_wall_-_view_towards_Mandalay_Hill.jpg|រូបភាពតូច|ជញ្ជាំងព្រះរាជវាំងនៅលើកសិណទឹកដែលមានភ្នំម៉ាន់ដាឡេនៅឆ្ងាយ]] '''ព្រះរាជវាំងម៉ាន់ដាឡេ''' ឬ '''ព្រះរាជវាំងមន្តៈល័យ''' ([[អក្សរភូមា|ភូមា]]:မန္တလေး နန်းတော်) ដែលមានទីតាំងនៅក្រុង[[ម៉ាន់ដាឡាយ|ម៉ាន់ដាឡេ]],[[មីយ៉ាន់ម៉ា]] គឺជា[[រាជវាំង|ព្រះរាជវាំង]]ចុងក្រោយនៃ[[រាជវង្សកូនបោន|រាជាធិបតេយ្យភូមាចុងក្រោយ]] ។ ព្រះបរមរាជវាំងនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងរវាងឆ្នាំ ១៨៥៧ និង ១៨៥៩ ដែលជាផ្នែកមួយនៃការបង្កើតរាជធានីថ្មីរបស់ស្ដេច[[មិនដូនមិន]] ។ ផែនការនៃព្រះបរមរាជវាំងម៉ាន់ដាឡេភាគច្រើនធ្វើតាមការរចនាព្រះបរមរាជវាំងប្រពៃណីភូមា។ វាស្ថិតនៅក្នុងបន្ទាយដែលមានកំពែងព័ទ្ធជុំវិញដោយកសិណទឹក។ ព្រះបរមរាជវាំងខ្លួនឯងស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃកំពែង ហើយបែរមុខទៅទិសខាងកើត។ អគារទាំងអស់នៃព្រះរាជវាំងមានកម្ពស់មួយជាន់។ ចំនួនកំពូលនៅពីលើអគារមួយបានបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃតំបន់ខាងក្រោម។ <ref name="falconer">{{Cite book|title=Burmese design & architecture|author1=John Falconer|author2=Luca Invernizzi|author3=Daniel Kahrs|author4=Elizabeth Moore|author5=Luca Invernizzi Tettoni|author6=Alfred Birnbaum|author7=Joe Cummings|page=70|year=2000|publisher=Tuttle Publishing|isbn=9789625938820}}</ref> ព្រះបរមរាជវាំងម៉ាន់ដាឡេ គឺជាព្រះរាជដំណាក់ចម្បងរបស់ស្ដេច[[មិនដូនមិន|មិនដូន]] និងស្ដេចិង [[ស៊ីប៊មីន|ស៊ីប៊]] ដែលជាព្រះមហាក្សត្រពីរអង្គចុងក្រោយនៃប្រទេស។ អគារនេះលែងជាព្រះរាជដំណាក់ និងជាទីតាំងរដ្ឋាភិបាលនៅថ្ងៃ[[ស៊ីប៊មីន|២៨]] 28 ខែវិច្ឆិកា ឆ្ន[[ស៊ីប៊មីន|១៨៨៥]]885 នៅពេលដែលក្នុងអំុង [[សង្គ្រាមអង់គ្លេស–ភូមាទី៣|សង្គ្រាមអង់គ្លេស-ភូមាលើ]]៣[[សង្គ្រាមអង់គ្លេស–ភូមាទី៣|ីបី]] កងទ័ពនៃកងកម្លាំងភូមាបានចូលទៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ហើយចាប់យករាជវង្ស។ អង់គ្លេសបានប្រែក្លាយបរិវេណព្រះបរមរាជវាំងទៅជាបន្ទាយង់គ្លេសបានប្រែក្លាយបរិវេណ្រះបរមរាជវំងទៅ [[ឡត ឌុហ្វឺរីន|ឌូហ្វឺរីន]] ដែលដាក់ឈ្មោះតាម [[អគ្គទេសាភិបាលឥណ្ឌា]] នៅពេលនោះ។ ពេញមួយ[[អាណានិគមអង់គ្លេសនៅភូមា|សម័យអាណានិគមអង់គ្លេស]] ព្រះបរមរាជវាំងនេះត្រូវបានជនជាតិភូមាមើលឃើញថាជានិមិត្តរូបចម្បងនៃអធិបតេយ្យភាព និងអត្តសញ្ញាណ។ បរិវេណព្រះបរមរាជវាំងភាគច្រើនត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២|សង្គ្រាមលោកលើកទី ២]] ដោយការទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់សម្ព័ន្ធមិត្ត។ មានតែរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវរាជវង្ស និងប៉មយាមប៉ុណ្ណោះដែលនៅសេសសល់។ ច្បាប់ចម្លងនៃព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ជាមួយនឹងសម្ភារៈទំនើបមួយចំនួន។ ព្រះបរមរាជវាំងម៉ាន់ដាឡេ គឺជានិមិត្តរូបចម្បងរបស់ម៉ាន់ដាឡេ និងជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់មួយ។ នៅថ្ងៃទី ២៨ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៥ [[គ្រោះរញ្ជួយដីមីយ៉ាន់ម៉ាឆ្នាំ២០២៥|ការរញ្ជួយដីនៅប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាឆ្នាំ ២០២៥]] បានបំផ្លាញផ្នែកខ្លះនៃព្រះបរមរាជវាំង។ <ref>{{Cite web |last=Dhingra |first=Kriti |date=2025-03-28 |title=Photos Show Quake Damage to Historic Royal Palace in Mandalay |url=https://www.newsx.com/world/great-knife-cut-into-the-earth-photos-show-quake-damage-to-historic-royal-palace-in-mandalay |access-date=2025-03-30 |website=NewsX World |language=en}}</ref> == ឯកសារយោង == r141txc80qj1l1awfi3asyu3o2k7vk4 0 53728 335741 2026-05-24T09:01:37Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 សុត្តន្ត សិរីហ្វុង បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបអង្គរ]] ទៅ [[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]] 335741 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]] 3ar93pk6x2bm9lhh9fj40p436veaww9 0 53729 335764 2026-05-24T09:35:40Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 សុត្តន្ត សិរីហ្វុង បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[សង្កាត់បល្ល័ង្គ]] ទៅ [[សង្កាត់បល្ល័ង្ក]] 335764 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សង្កាត់បល្ល័ង្ក]] 5zzic4t77btlvq7lx853jax0fpi5njv 0 53730 335785 2026-05-24T11:40:28Z Asa MILAI 50298 Asa MILAI បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះរាជវាំងកម្ភៅសាទី]] ទៅ [[ព្រះរាជវាំងកម្ពុជាធានី]] 335785 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ព្រះរាជវាំងកម្ពុជាធានី]] pn7791ib9mc54vgpffk1s69a5tem7se 0 53731 335791 2026-05-24T11:55:55Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 សុត្តន្ត សិរីហ្វុង បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ឃុំអំពិល(ស្រុកប្រាសាទបាគង)]] ទៅ [[ឃុំអំពិល (ស្រុកប្រាសាទបាគង)]] 335791 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឃុំអំពិល (ស្រុកប្រាសាទបាគង)]] 9hxuzy4gf7grh1066yj0vyzelc8ya0p