ការពិភាក្សា:ទំព័រដើម

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="km">
  <siteinfo>
    <sitename>វិគីភីឌា</sitename>
    <dbname>kmwiki</dbname>
    <base>https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">មេឌា</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ពិសេស</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ការពិភាក្សា</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">អ្នកប្រើប្រាស់</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">វិគីភីឌា</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ឯកសារ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">មេឌាវិគី</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ទំព័រគំរូ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ជំនួយ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ការពិភាក្សា:ទំព័រដើម</title>
    <ns>1</ns>
    <id>2493</id>
    <revision>
      <id>336245</id>
      <parentid>336232</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T23:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32639-95</username>
        <id>51284</id>
      </contributor>
      <comment>/* http://en.m.wikipedia.org */ ផ្នែកថ្មី</comment>
      <origin>336245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1451" sha1="j1ppqawpfd9jieyrl6xb9r2z54lx144" xml:space="preserve">{{#ifeq:{{PROTECTIONLEVEL:edit}}|autoconfirmed|{{pp|small=yes}}}}
{{Pp-move|small=yes}}
{{ការពិភាក្សា:ទំព័រដើម/ប្រអប់ជំនួយ}}
{{Archive box}}
__TOC__
{{clear}}

== voreun3355@gmail.com ==

Vv667788 [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&amp;#126;2026-32128-38|&amp;#126;2026-32128-38]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&amp;#126;2026-32128-38|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង០៤:១០ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)

&lt;sub&gt;អក្សរ​តូច​ក្រោម&lt;/sub&gt; [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&amp;#126;2026-32128-38|&amp;#126;2026-32128-38]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&amp;#126;2026-32128-38|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង០៤:១៥ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)

== http://en.m.wikipedia.org ==

http://en.m.wikipedia.org [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&amp;#126;2026-32639-95|&amp;#126;2026-32639-95]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&amp;#126;2026-32639-95|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង២៣:៣០ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)</text>
      <sha1>j1ppqawpfd9jieyrl6xb9r2z54lx144</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>336246</id>
      <parentid>336245</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T23:32:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32639-95</username>
        <id>51284</id>
      </contributor>
      <comment>/* http://en.m.wikipedia.org */ ការឆ្លើយតប</comment>
      <origin>336246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1855" sha1="6qn13smw74nunof28kollhc7bj75epj" xml:space="preserve">{{#ifeq:{{PROTECTIONLEVEL:edit}}|autoconfirmed|{{pp|small=yes}}}}
{{Pp-move|small=yes}}
{{ការពិភាក្សា:ទំព័រដើម/ប្រអប់ជំនួយ}}
{{Archive box}}
__TOC__
{{clear}}

== voreun3355@gmail.com ==

Vv667788 [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&amp;#126;2026-32128-38|&amp;#126;2026-32128-38]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&amp;#126;2026-32128-38|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង០៤:១០ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)

&lt;sub&gt;អក្សរ​តូច​ក្រោម&lt;/sub&gt; [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&amp;#126;2026-32128-38|&amp;#126;2026-32128-38]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&amp;#126;2026-32128-38|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង០៤:១៥ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)

== http://en.m.wikipedia.org ==

http://en.m.wikipedia.org [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&amp;#126;2026-32639-95|&amp;#126;2026-32639-95]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&amp;#126;2026-32639-95|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង២៣:៣០ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)

:&lt;nowiki&gt;http://en.m.wikipedia.org&lt;/nowiki&gt; [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&amp;#126;2026-32639-95|&amp;#126;2026-32639-95]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&amp;#126;2026-32639-95|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង២៣:៣២ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)</text>
      <sha1>6qn13smw74nunof28kollhc7bj75epj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>កម្ពុជាសម័យឧដុង្គ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9175</id>
    <redirect title="សម័យកាលឧដុង្គ" />
    <revision>
      <id>336244</id>
      <parentid>170335</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T22:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>3866</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សម័យកាលឧដុង្គ]]</comment>
      <origin>336244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="c3cg1celsxxkgv7qjn6jc7qogkeq4of" xml:space="preserve">#បញ្ជូនបន្ត [[សម័យកាលឧដុង្គ]]</text>
      <sha1>c3cg1celsxxkgv7qjn6jc7qogkeq4of</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10066</id>
    <revision>
      <id>336247</id>
      <parentid>332365</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T01:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheRandomGoober</username>
        <id>27248</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពប្រអប់ព័ត៌មាន</comment>
      <origin>336247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="277159" sha1="78am9remvcbgu9t5wtwiu77viq7s33r" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា
| native_name            = {{nobold|قطاع غزة ([[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]])}}
| common_name           = ហ្កាហ្សា
| image_flag             = Flag of Palestine.svg 
| flag_type              = [[ទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ទង់ជាតិ]]
|status = [[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន]][[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល|កាន់កាប់​ដោយ​អ៊ីស្រាអែល]]{{refn|group=ស|ថ្វីបើអ៊ីស្រាអែលបានដកខ្លួនចេញពីតំបន់ហ្កាហ្សាកាលពីឆ្នាំ២០០៥ មែនក្ដី ប៉ុន្តែអង្គការសហប្រជាជាតិ បណ្ដាអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងអ្នកជំនាញនីតិច្បាប់ជាច្រើនផ្សេងទៀតនៅតែបន្តចាត់ទុកតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាថាស្ថិតនៅក្រោមការកាន់កាប់ដោយយោធាអ៊ីស្រាអែលដដែរ។&lt;ref&gt;{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA429 |page=429 |first=Andrew |last=Sanger |title=Yearbook of International Humanitarian Law - 2010 |chapter=The Contemporary Law of Blockade and the Gaza Freedom Flotilla |volume=13 |editor1-first=M. N. |editor1-last=Schmitt |editor2-first=Louise |editor2-last=Arimatsu |editor3-first=Tim |editor3-last=McCormack |publisher=Springer Science &amp; Business Media |date=2011 |isbn=978-90-6704-811-8 |doi=10.1007/978-90-6704-811-8_14}}&lt;br /&gt;* {{cite book |title=International Law and the Classification of Conflicts |editor=Elizabeth Wilmshurst |first=Iain |last=Scobbie |author-link=Iain Scobbie |publisher=Oxford University Press |date=2012 |isbn=978-0-19-965775-9 |page=295 |url=https://books.google.com/books?id=GM90Xp03uuEC&amp;pg=PA295 }}&lt;br /&gt;* {{cite book |title=Prefiguring Peace: Israeli-Palestinian Peacebuilding Partnerships |first=Michelle |last=Gawerc |publisher=Lexington Books |date=2012 |isbn=9780739166109 |page=44 |url=https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |access-date=1 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174718/https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នេះក៏ព្រោះតែអ៊ីស្រាអែលនៅបន្តរក្សាអំណាចគ្រប់គ្រងផ្ទាល់របស់ពួកគេលើដែនអាកាស និងដែនសមុទ្រនៃទឹកដីហ្កាហ្សា ក៏ដូចជាច្រកចេញចូលហ្កាហ្សាទាំងប្រាំពីរចំណុច តំបន់ទ្រនាប់នានា និងបញ្ជីប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅហ្កាហ្សាជាដើម។ ខណៈមនុស្សភាគច្រើនបានចាត់ទុកដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាទឹកដីកំពុងកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែលមែនក្ដី&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=Is Israel Still an Occupying Power in Gaza? |first=Hanne |last=Cuyckens |date=1 October 2016 |journal=Netherlands International Law Review |volume=63 |issue=3 |pages=275–295 |doi=10.1007/s40802-016-0070-1 |doi-access=free |issn=0165-070X}}&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល និងអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់មួយភាគតូចផ្សេងទៀតបានប្រកែកជំទាស់នឹងរឿងនេះ។&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Cuyckens |first=Hanne |title=Is Israel Still an Occupying Power in Gaza? |journal=Netherlands International Law Review |volume=63 |issue=3 |year=2016 |issn=0165-070X |doi=10.1007/s40802-016-0070-1 |pages=275–295 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;}}
* ស្ថិតក្រោមអាណត្តិបណ្ដោះអាសន្ននៃ [[គណៈកម្មាធិការជាតិសម្រាប់រដ្ឋបាលហ្កាហ្សា|ក.ជ.រ.ហ.]] តាម[[សេចក្តីសម្រេចលេខ ២៨០៣ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ]]
* អ៊ីស្រាអែលបច្ចុប្បន្នកំពុង[[ខ្សែបន្ទាត់លឿង (ហ្កាហ្សា)|កាន់កាប់ទឹកដីហ្កាហ្សាប្រមាណ ៥៣%]] ក្រោម[[ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា]] ខណៈទឹកដីនៅសល់ទាំងប៉ុន្មានកំពុងស្ថិតក្រោម[[ហាម៉ាស់]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Campa |first1=Kelly |last2=Carter |first2=Brian |last3=Hempel |first3=Parker |last4=Moorman |first4=Carolyn |last5=Morrison |first5=Nidal |last6=Parry |first6=Andie |last7=Wells |first7=Katherine |title=Iran Update, October 10, 2025 |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-october-10-2025/ |website=understandingwar.org |date=10 October 2025 |publisher=Institute for the Study of War |access-date=1 June 2026}}&lt;/ref&gt;
|image_map = Gaza Strip in Palestine.svg
| map_caption  = ផែនទីនៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សា (ក្រហម) និងវ៉េសប៊ែង (លឿងទុំ)
|national_motto =
|national_anthem =
| capital_type = រដ្ឋធានី
|capital = [[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]
|coordinates = {{Coord|31|31|N|34|27|E|type:city}}
|largest_city = capital
|official_languages = [[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]]
|ethnic_groups = [[ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ប៉ាឡេស្ទីន]][[ជនជាតិអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]]
| religion = {{unbulleted list |៩៩% [[ឥស្លាមសាសនានៅប៉ាឡេស្ទីន|ឥស្លាមសាសនាស៊ុននី]] ([[សាសនារដ្ឋ|ផ្លូវការ]]) |&lt;១% [[គ្រិស្តសាសនានៅហ្កាហ្សា|គ្រិស្តសាសនា]]}}
|government_type =
| leader_title1 = 
| leader_name1 =
| leader_title2 = 
| leader_name2 = 
|area_km2 = ៣៦៥
| area_size  = 1 E7
|area_footnote = 
|population_estimate = ~២,០៥០,០០០&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.france24.com/en/middle-east/20250625-harvard-report-gaza-missing-misinterpreted-number-israel | title= Did a 'Harvard report' reveal 377,000 Gazans are 'missing'? The number has been misinterpreted
 | date= 20 June 2025|work=France24}}&lt;/ref&gt;
|population_estimate_year = ២០២៥
|population_estimate_rank =
|population_census =
|population_census_year =
|population_density_km2 = ៥,៩៦៧.៥
|GDP_PPP =
|GDP_PPP_rank = –
|GDP_PPP_year =
|GDP_PPP_per_capita =
|GDP_PPP_per_capita_rank = –
|HDI =
|HDI_rank =
|HDI_year =
|HDI_category =
|currency = {{nowrap|[[ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល]]}}&lt;br/&gt;[[ផោនអេហ្ស៊ីប]]&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=hpAREAAAQBAJ&amp;pg=PA351 |title=Macroeconomic Policy in Fragile States |isbn=978-0-19-885309-1 |last1=Chami |first1=Ralph |last2=Espinoza |first2=Raphael |last3=Montiel |first3=Peter J. |date=26 January 2021 |publisher=Oxford University Press |access-date=1 September 2025 |archive-date=11 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411064413/https://books.google.com/books?id=hpAREAAAQBAJ&amp;q=egyptian+pound+used+in+gaza&amp;pg=PA351 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|iso3166code = PS
|time_zone = [[ម៉ោងអឺរ៉ុបខាងកើត|EET]]
|utc_offset = +២
|time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្តៅអឺរ៉ុបខាងកើត|EEST]]
|utc_offset_DST = +៣
|calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅប៉ាឡេស្ទីន|+៩៧០]]
| wikidata = Q39760
}}
'''ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា''' ឬហៅសាមញ្ញៗថា '''ហ្កាហ្សា'''{{refn|group=ស|[[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ قِطَاعُ غَزَّةَ, អាចសរសេរបានថា '''ហ្គាហ្សា''' ឬ'''កាសា'''}} គឺជាទឹកដី[[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ប៉ាឡេស្ទីន]]តូចមួយស្ថិតនៅជាប់ឆ្នេរសមុទ្រខាងកើតនៃ[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]] និងប៉ែកខាងត្បូងបំផុតនៃអនុតំបន់[[ឡេវ៉ាន]]នៃតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]។ ប្រជាជនរស់នៅហ្កាហ្សាបច្ចុប្បន្នភាគច្រើនគឺជា[[ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន]] និងកូនចៅរបស់ពួកគេ ហើយដោយសារតែមានក្រឡាផ្ទៃតូចបើប្រៀបទៅនឹងចំនួនប្រជាជន ហ្កាហ្សាគឺជាទឹកដីដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ទិន្នន័យប៉ាន់ប្រមាណចំនួនប្រជាជននៃតំបន់នេះនៅចុងឆ្នាំ២០២៤ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថាហ្កាហ្សាមានប្រជាជនរស់នៅសរុប ២.១ លាននាក់ ដែលជាការធ្លាក់ចុះ ៦% ធៀបនឹងចំនួនប្រជាជនឆ្នាំមុន ដែលបង្កឡើងដោយ[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 1, 2025 |title=Gaza population down by 6% since start of war - Palestinian statistics bureau |website=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-population-down-by-6-since-start-war-palestinian-statistics-bureau-2025-01-01/}}&lt;/ref&gt; ហ្កាហ្សា​មាន​ព្រំប្រទល់​ជាប់​នឹង​ប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]​នៅ​ភាគនិរតី និង​ប្រទេស[[អ៊ីស្រាអែល]]​នៅ​ភាគខាង​កើតនិង​​ជើង។ រដ្ឋធានី និង​ទីក្រុង​ធំ​បំផុត​នៃតំបន់នេះ​គឺ ​[[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]។&lt;ref&gt;{{cite web
 |last=Fabian
 |first=Emanuel
 |title=IDF aims to capture 75% of Gaza Strip in 2 months in new offensive against Hamas
|url=https://www.timesofisrael.com/idf-aims-to-capture-75-of-gaza-strip-in-2-months-in-new-offensive-against-hamas/amp/
 |website=The Times of Israel
 |date=25 May 2025
 |access-date=1 September 2025
}}&lt;/ref&gt;

ទម្រង់ទឹកដីនៃដែនជ្រោយហ្កាស្សាបច្ចុប្បន្នត្រូវបានបង្កើតឡើងខណៈពេលដែលតំបន់ហ្កាហ្សាកំពុងស្ថិតនៅក្រោម[[ព្រះរាជាណាចក្រអេហ្ស៊ីប]]នៅចុងបញ្ចប់នៃ[[សង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨]]។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ប្រទេសអេហ្ស៊ីបបានបង្កើតអាណាព្យាបាលភាពនៅហ្កាហ្សាដែលគេតែងហៅថា [[អាណាព្យាបាលភាពប៉ាឡេស្ទីនរួម|ប៉ាឡេស្ទីនរួម]] ហើយទីនេះក៏បានក្លាយជាជម្រករស់នៅសម្រាប់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនដែលបានភៀសខ្លួន ឬត្រូវបានបណ្តេញចេញពីទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនធំក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨]]។&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|date=2024-09-06|title=Gaza Strip {{!}} Definition, History, Facts, &amp; Map {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gaza-Strip |access-date=2024-09-06|website=www.britannica.com |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019125720/https://www.britannica.com/place/Gaza-Strip |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite journal |last=Samson |first=Elizabeth |date=2010 |title=Is Gaza Occupied: Redefining the Status of Gaza under International Law |url=https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/amuilr25&amp;id=929&amp;div=&amp;collection= |journal=American University International Law Review |volume=25 |pages=915 |access-date=1 September 2025 |archive-date=22 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122142832/https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/amuilr25&amp;id=929&amp;div=&amp;collection= |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក្រោយមកនៅកំឡុង[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]] រដ្ឋអ៊ីស្រាអែលក៏បានវាយចូលកាន់កាប់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា រួចក៏ចាប់ផ្តើមបង្កើតរបបយោធាដែលមានអត្ថិភាពជាច្រើនទសវត្សរ៍នៅលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនមួយនេះ។&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; [[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ]]នាពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ បានស្ថាបនា[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]ឡើងដើម្បីបម្រើជារដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងហ្កាហ្សាដោយមានគណបក្ស[[ហ្វាតា]]ជាបក្សកាន់អំណាច ប៉ុន្តែមកដល់ឆ្នាំ២០០៦ គណបក្សហ្វាតាក៏ត្រូវបានផ្តួលរំលំដោយចលនាឥស្លាមស៊ុននី[[ហាម៉ាស់]]នៅក្នុង[[ការបោះឆ្នោតនីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ២០០៦|ការបោះឆ្នោត]]នៃឆ្នាំនោះ។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ក្រុមហាម៉ាស់ក៏បានឡើង[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមរបបហាម៉ាស់|កាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សា]]ទាំងស្រុងក្រោយឈ្នះ[[សមរភូមិហ្កាហ្សា (២០០៧)|សង្គ្រាមស៊ីវិលជាមួយនឹងហ្វាតា]]&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite book |first=Tristan |last=Dunning |url=https://books.google.com/books?id=4jp-CwAAQBAJ&amp;pg=PA212 |title=Hamas, Jihad and Popular Legitimacy: Reinterpreting Resistance in Palestine |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102100658/https://books.google.com/books?id=4jp-CwAAQBAJ&amp;pg=PA212 |archive-date=2 November 2022 |publisher=Routledge |date=2016 |page=212 |isbn=978-1-317-38495-3 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
*Joshua Castellino, Kathleen A. Cavanaugh, [https://books.google.com/books?id=9VHRny2tWgcC&amp;pg=PA150 ''Minority Rights in the Middle East,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100657/https://books.google.com/books?id=9VHRny2tWgcC&amp;pg=PA150|date=2 November 2022}} Oxford University Press 2013 p.150
*David Rose, [https://www.vanityfair.com/news/2008/04/gaza200804 'The Gaza Bombshell,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180428115827/https://www.vanityfair.com/news/2008/04/gaza200804 |date=28 April 2018 }} Vanity Fair April, 2008.
*Sara Roy, ''Hamas and Civil Society in Gaza,'' [https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA45 p.45] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20221102100700/https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA45 |date=2 November 2022 }}.&lt;/ref&gt; រួចក្រុមនេះក៏បានចាប់ផ្ដើមធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ីស្រាអែលជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីពេលនោះមក។

ច្បាប់រឹតបន្តឹងហាមឃាត់លើការធ្វើដំណើរ និងការនាំចេញចូលទំនិញផ្សេងៗនៅហ្កាហ្សា ត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលអនុម័តឡើងដំបូងចាប់តាំងពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ មកម៉្លេះ។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Preliminary Assessment Of The Economic Impact Of The Destruction In Gaza |url=https://unctad.org/publication/preliminary-assessment-economic-impact-destruction-gaza-and-prospects-economic-recovery |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405083028/https://unctad.org/publication/preliminary-assessment-economic-impact-destruction-gaza-and-prospects-economic-recovery |archive-date=5 April 2024 |access-date=1 September 2025 }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានដកកងទ័ពខ្លួនចេញពីហ្កាហ្សាដោយឯកតោភាគី និងព្រមទាំងបានរុះរើទីលំនៅនានារបស់ខ្លួន ហើយបានអនុវត្តគោលនយោបាយបិទតំបន់ហ្កាហ្សាទាំងមូលជាបណ្ដោះអាសន្ន។&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Alfarsi |first=Haroun |date=2023-10-10 |title=Gaza Strip Blockade: Explained |url=https://www.profolus.com/topics/gaza-strip-blockade-explained/ |access-date=2024-09-01 |website=Profolus |archive-date=30 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530024201/https://www.profolus.com/topics/gaza-strip-blockade-explained/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; រយៈកាលបិទតំបន់ហ្កាហ្សានៅតែអូសបន្លាយបន្តទៀត​ពិសេសក្រោយក្រុមហាម៉ាស់​ចូល​កាន់កាប់​តំបន់នេះក្នុងឆ្នាំ២០០៧។&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite news |date=2023-10-12 |title=Gaza Strip: devastated by conflict and Israel's economic blockade |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-strip-devastated-by-conflict-economic-blockade-2023-10-12/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113003741/https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-strip-devastated-by-conflict-economic-blockade-2023-10-12/ |archive-date=13 November 2023 |access-date=2025-09-01 |work=Reuters }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ប្រទេសអេហ្ស៊ីប​ក៏​បាន​ចាប់​ផ្តើម​បិទច្រកផ្លូវនានាចូល​ហ្កាហ្សា​ផងដែរនៅ​ឆ្នាំដដែរនោះ។

ទោះបីជាអ៊ីស្រាអែលបានផ្ដាច់ការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួននៅហ្កាហ្សាពីមុនហើយមែនក្ដី ប៉ុន្តែ[[សំណុំរឿងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិស្ដីពីការត្រួតត្រារបស់អ៊ីស្រាអែលលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|ហ្កាហ្សានៅតែត្រូវបានគេចាត់ទុក]]ថាកំពុងស្ថិតនៅក្រោម[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល|ការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល]]ដដែរនៅក្រោម[[ច្បាប់អន្តរជាតិ]]&lt;ref name=&quot;occ&quot;&gt;{{cite book |last=Sanger |first=Andrew |title=Yearbook of International Humanitarian Law - 2010 |chapter=The Contemporary Law of Blockade and the Gaza Freedom Flotilla |date=2011 |editor1-first=M. N. |editor1-last=Schmitt |editor2-first=Louise |editor2-last=Arimatsu |editor3-first=Tim |editor3-last=McCormack |chapter-url=https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA429 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |volume=13 |page=429 |doi=10.1007/978-90-6704-811-8_14 |isbn=978-90-6704-811-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
* {{cite web | title=Military occupation of Palestine by Israel | website=Rule of Law in Armed Conflicts Project | date=18 May 2014 | url=https://www.rulac.org/browse/conflicts/military-occupation-of-palestine-by-israel#collapse2accord | access-date=1 September 2025 | archive-date=4 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220404102657/https://www.rulac.org/browse/conflicts/military-occupation-of-palestine-by-israel#collapse2accord | url-status=live}}
* {{cite book |last=Scobbie |first=Iain |url=https://books.google.com/books?id=GM90Xp03uuEC&amp;pg=PA295 |title=International Law and the Classification of Conflicts |date=2012 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-965775-9 |editor=Elizabeth Wilmshurst |page=295 }}
*{{cite book |last=Gawerc |first=Michelle |url=https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |title=Prefiguring Peace: Israeli-Palestinian Peacebuilding Partnerships |date=2012 |publisher=Lexington Books |isbn=9780739166109 |page=44 |access-date=1 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174718/https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ហើយត្រូវបានគេតែងហៅថា &quot;គុកឥតជញ្ជាំង&quot;។&lt;ref&gt;Sara Roy, [https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA41 ''Hamas and Civil Society in Gaza: Engaging the Islamist Social Sector,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100742/https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA41|date=2 November 2022}} Princeton University Press, 2013 p.41&lt;/ref&gt; សកម្មភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅហ្កាហ្សាចាប់តាំងពីការផ្ទុះឡើងនៃ[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា|សង្រ្គាមក្នុងឆ្នាំ២០២៣]] បានបង្កឱ្យមនុស្សជាច្រើនបាត់បង់អាយុជីវិត ខណៈប្រជាជនជាច្រើននាក់ទៀតបានរត់ចោលទីលំនៅបង្កបង្កើតជា[[វិបត្តិមនុស្សធម៌ហ្កាហ្សា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|វិបត្តិមនុស្សធម៌]] និង[[គ្រោះទុរ្ភិក្សនៅហ្កាហ្សា|គ្រោះទុរ្ភិក្ស]]។&lt;ref name=&quot;Dannenbaum_Dill_2024&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1017/ajil.2024.53 |title=International Law in Gaza: Belligerent Intent and Provisional Measures |date=2024 |last1=Dannenbaum |first1=Tom |last2=Dill |first2=Janina |journal=American Journal of International Law |volume=118 |issue=4 |pages=659–683 |url=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:9f903ef4-702f-4391-ab59-4e7506124964 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IPC_29_July_2025&quot;&gt;{{cite report  |date=29 July 2025 |title=IPC ALERT: Worst-case scenario of Famine unfolding in the Gaza Strip |url=https://www.ipcinfo.org/fileadmin/user_upload/ipcinfo/docs/IPC_GazaStrip_Alert_July2025.pdf |work=Integrated Food Security Phase Classification |access-date=1 September 2025}}&lt;/ref&gt; សកម្មភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលត្រូវបានបណ្ឌិតបញ្ញវន្ត អ្នកជំនាញច្បាប់អន្តរជាតិ និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សនានាចាត់ទុកថាជា[[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ប្រឆាំងនឹងប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន]]។&lt;ref name=&quot;genocide&quot;&gt;
* {{cite book |chapter=Introduction |last1=Dumper |first1=Michael |last2=Badran |first2=Amneh |doi=10.4324/9781003031994 |title=Routledge Handbook on Palestine |date=2024 |editor-last1=Dumper |editor-first1=Michael |editor-last2=Badran |editor-first2=Amneh |isbn=9781003031994 |edition=1st |publisher=Routledge |page=2 }}
* {{cite news |last=Speri |first=Alice |date=20 December 2024 |title=Defining genocide: how a rift over Gaza sparked a crisis among scholars |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/20/genocide-definition-mass-violence-scholars-gaza |work=Guardian |access-date=1 September 2025}}
* {{cite news |last1=Narea |first1=Nicole |date=25 October 2024 |title=Is Israel committing genocide? Reexamining the question, a year later. |url=https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |work=Vox |access-date=1 September 2025 |archive-url=https://archive.today/20241027004251/https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |archive-date=27 October 2024}}
* {{cite report |last1=Albanese |first1=Francesca |title=Anatomy of a Genocide: Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/046/11/pdf/g2404611.pdf |date=25 March 2024 |publisher=United Nations Special Rapporteur on the occupied Palestinian territories |author-link1=Francesca Albanese |page=1 }}
* {{cite report |author=Amnesty International |author-link=Amnesty International |year=2024 |title='You Feel Like You Are Subhuman': Israel's Genocide Against Palestinians In Gaza |url=https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205121850/https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-date=5 December 2024 |url-status=live |page=13 }}
* {{cite book |last1=Traverso |first1=Enzo |author-link=Enzo Traverso |year=2024 |title=Gaza Faces History |url=https://books.google.com/books?id=7-8PEQAAQBAJ |isbn=978-1-63542-555-0 |publisher=Other Press |page=8 }}
* {{cite web |author=&lt;!-- not stated --&gt; |date=12 December 2024 |title=One year of denouncing the genocide of Palestinians in Gaza |url=https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/one-year-of-denouncing-the-genocide-of-palestinians-in-gaza |website=International Federation for Human Rights |access-date=1 September 2025 }}
* {{Cite report |author=B'Tselem |author-link1=B'Tselem |date=July 2025 |title=Our Genocide |url=https://www.btselem.org/sites/default/files/publications/202507_our_genocide_eng.pdf |page=86​}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;genocide_int_law_scholars&quot;&gt;{{bulleted list
| {{Cite news |last1=Mohyeldin |first1=Ayman |last2=Hamdan |first2=Basel |date=10 December 2024 |url=https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |title=Why Amnesty International and other experts say Israel is committing genocide in Gaza |work=MSNBC |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703062158/https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |archive-date=3 July 2025}}
| {{Cite journal |last1=De Vogli |first1=Roberto |last2=Montomoli |first2=Jonathan |last3=Abu-Sittah |first3=Ghassan |last4=Pappé |first4=Ilan |author4-link=Ilan Pappé |date=2025 |title=Break the selective silence on the genocide in Gaza |journal=The Lancet |doi=10.1016/S0140-6736(25)01541-7 |at=[https://www.thelancet.com/cms/10.1016/S0140-6736(25)01541-7/attachment/e415fdee-02dc-4495-8515-f587976a5bb3/mmc1.pdf Supplementary appendix pp. 3–4]}}
| {{cite news|last1=van Laarhoven |first1=Kasper |last2=Peek |first2=Eva |last3=Walters |first3=Derk |date=14 May 2025 |title=(ជាភាសាហុល្លង់) Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide |trans-title= |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |access-date=1 September 2025 |newspaper=NRC |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515114020/https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |archive-date=15 May 2025}}
| {{Cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |date=30 July 2025 |title=Leading genocide scholars see a genocide happening in Gaza |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/30/israel-genocide-gaza-scholars-historians |work=The Washington Post |access-date=1 September 2025}}
}}&lt;/ref&gt;

ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមានបណ្ដោយប្រវែង ៤១ គីឡូម៉ែត្រ និងទទឹងពី ៦ ទៅ ១២ គីឡូម៉ែត្រ ហើយមានក្រឡាផ្ទៃសរុប ៣៦៥ គម&lt;sup&gt;២&lt;/sup&gt;។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot;&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip/ Gaza Strip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112082940/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip|date=12 January 2021}} Entry at the CIA World Factbook&lt;/ref&gt; គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១០ ចំនួនប្រជាជននៅហ្កាហ្សាភាគច្រើនជនជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន និងជនភៀសខ្លួន។ តំបន់នេះមានអត្រាយុវជនខ្ពស់ ដោយ ៤៣.៥% នៃប្រជាជនទាំងអស់ត្រូវជាកុមារអាយុ ១៤ ឆ្នាំចុះក្រោម និង ៥០% ស្ថិតក្រោមអាយុ ១៨ ឆ្នាំ។&lt;ref name=&quot;Norman G. Finkelstein&quot;&gt;{{cite book|author=Norman G. Finkelstein|title=Gaza|url=https://books.google.com/books?id=qo84DwAAQBAJ&amp;pg=PA|year=2018|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-29571-1|pages=|access-date=1 September 2025|archive-date=11 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240311045306/https://books.google.com/books?id=qo84DwAAQBAJ&amp;pg=PA|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ឥស្លាមសាសនា]][[ស៊ុននី|និកាយស៊ុននី]]គឺជាសាសនារបស់រដ្ឋ ហើយត្រូវបានគោរពប្រតិបត្តិដោយប្រជាជនស្ទើរតែទាំងអស់ ខណៈប្រជាជនភាគតិចប្រកាន់[[គ្រិស្តសាសនានៅហ្កាហ្សា|គ្រិស្តសាសនា]]។ ហ្កាហ្សាមានអត្រាកំណើនប្រជាជនប្រចាំឆ្នាំ ១.៩៩% (ក្នុងឆ្នាំ២០២៣) ដែលជាអត្រាខ្ពស់បំផុតទី៣៩ នៅលើពិភពលោក។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; អត្រាអត់ការងារធ្វើនៅហ្កាហ្សាគឺស្ថិតក្នុងចំណោមលេខរៀងខ្ពស់បំផុតនៅលើពិភពលោក បើប្រៀបធៀបទៅនឹងបណ្ដារដ្ឋប្រជាជាតិដទៃ ជាមួយនឹងអត្រាគ្មានការងារធ្វើសរុប ៤៦% និងអត្រាយុវជនអត់ការងារធ្វើ ៧០%។&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Humaid |first=Maram |title=Gaza graduates demand UNRWA solutions for high unemployment rate |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/9/27/gaza-graduates-demand-unrwa-solutions-for-high-unemployment-rate |access-date=2025-09-01 |website=Al Jazeera |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113013006/https://www.aljazeera.com/news/2023/9/27/gaza-graduates-demand-unrwa-solutions-for-high-unemployment-rate |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ផ្ទុយមកវិញ អត្រាអក្ខរកម្មនៅហ្កាហ្សាគឺមានរហូតដល់ទៅ ៩៧% ដែលជាអត្រាខ្ពស់ជាងប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅក្បែរនោះទៀតផង ខណៈអត្រាអក្ខរកម្មយុវជនមាន ៨៨%។&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/|title=World Bank Open Data|website=World Bank Open Data|access-date=1 September 2025|archive-date=26 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230526025607/https://data.worldbank.org/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

{{ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា}}

==ប្រវត្តិសាស្ត្រ==
{{See also|ប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងហ្កាហ្សា}}
ហ្កាហ្សាត្រូវជាផ្នែកមួយនៃ[[តំបន់ប៉ាឡេស្ទីន]]តាំងពីបុរាណកាលមកម៉្លេះ  រួចមកដល់សតវត្សរ៍ទី១៦ តំបន់នេះក៏បានធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់[[ចក្រភពអូតូម៉ង់]] ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩០៦ អូតូម៉ង់ និង[[ចក្រភពអង់គ្លេស]]ក៏បានព្រមព្រៀងគ្នា[[ព្រំដែនហ្កាហ្សា–អេហ្ស៊ីប|កំណត់ព្រំដែនអន្តរជាតិ]]សម្រាប់តំបន់នេះជាមួយនឹង[[អេហ្ស៊ីប]]។&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite book |title=(ជាភាសាហេប្រឺ) The Land of the Negev |publisher=[[ក្រសួងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល]] Publishing |year=1978–79 |editor1=Gardus, Yehuda |editor2=Shmueli, Avshalom}} pp. 369–370.&lt;/ref&gt; ក្រោយពី[[មហាអំណាចកណ្តាល]]បានចាញ់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី១]] បូករួមជាមួយ[[ការបំបែកចក្រភពអូតូម៉ង់|ការកាត់បែងចែកទឹកដីនៃចក្រភពអូតូម៉ង់]] អង់គ្លេសក៏បានលើកដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទៅ​ឱ្យប្រទេសអេហ្ស៊ីបគ្រប់គ្រង ប៉ុន្តែត្រូវអេហ្ស៊ីបបដិសេធមិនទទួលខុសត្រូវ។&lt;ref&gt;James Kraska, 'Rule Selection in the Case of Israel's Blockade of Gaza:Law of Naval Warfare or Law of Sea?,' in [https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA387 ''M.N. Schmitt, Louise Arimatsu, Tim McCormack (eds.,) Yearbook of International Humanitarian Law,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100657/https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA387|date=2 November 2022}} Springer Science &amp; Business Media, 2011 pp.367–395, p.387&lt;/ref&gt; ដោយហេតុនេះ អង់គ្លេសក៏បានរក្សាគ្រប់គ្រងទឹកដីហ្កាហ្សាដោយខ្លួនឯងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៧–១៨ មុនពេលបន្តលើកវាដាក់នៅក្រោមក្របខ័ណ្ឌអន្តរជាតិ ដែលគេតែងស្គាល់ថា &quot;[[ម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន]]&quot; ពីឆ្នាំ១៩២០ ដល់ឆ្នាំ១៩៤៨។

===១៩៤៨–១៩៥៩៖ រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួម===
{{Main|អាណាព្យាបាលភាពប៉ាឡេស្ទីនរួម}}
ក្នុងកំឡុង[[សង្រ្គាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨]] និងជាពិសេស [[សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨]] ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីនរាប់ម៉ឺននាក់បានភៀសខ្លួន ឬត្រូវបានបណ្តេញមកតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;Reuters&quot;&gt;{{Cite news |last1=Farrell |first1=Stephen |date=2023-11-02 |title=Israel-Gaza war: a timeline of the conflict's history |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gazas-centuries-war-brief-history-2023-10-30/ |access-date=2025-09-02 |archive-date=6 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106001524/https://www.reuters.com/world/middle-east/gazas-centuries-war-brief-history-2023-10-30/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; នៅដំណាច់សង្រ្គាមនោះ ចំនួនប្រជាជនអារ៉ាប់ប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ២៥% បានកំពុងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា ខណៈទឹកដីនេះមានទំហំត្រឹមតែ ១% ប៉ុណ្ណោះនៃទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនសរុប។{{sfn|Filiu|2014|p=71-72}} នៅឆ្នាំដដែរនោះ ទីភ្នាក់ងារជំនួយ និងការងាររបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]សម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីននៅដើមបូព៌ា ([[ទីភ្នាក់ងារជំនួយ និងការងារនៃអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីននៅដើមបូព៌ា|UNRWA]]) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីដឹកនាំកម្មវិធីផ្សេងៗជួយជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន។{{sfn|Filiu|2014|p=76}}

នៅថ្ងៃទី២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៨ (ជាពេលជិតចប់សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែល) នៅឯ[[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]ដែលកំពុងស្ថិតក្រោមអេហ្ស៊ីប [[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]បានប្រកាសបង្កើតរដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមឡើងក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរបស់ប្រទេស[[ហ្សកដានី|ត្រង់ហ្សកដានី]]លើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន។ អាណាព្យាបាលភាពប៉ាឡេស្ទីនរួមដែលទើបបានបង្កើតថ្មីនោះត្រូវបានទទួលស្គាល់ភ្លាមៗដោយរដ្ឋសមាជិកចំនួនប្រាំមួយលើប្រាំបីរដ្ឋសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់នាពេលនោះ (លើកលែងតែត្រង់ហ្សកដានី)៖ អេហ្ស៊ីប [[ស៊ីរី]] [[លីបង់]] [[អ៊ីរ៉ាក់]] [[អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត]] និង[[យេម៉ែន]]។&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kadosh |first=Sandra Berliant |title=United States Policy Toward The West Bank In 1948 |journal=Jewish Social Studies |volume=46 |issue=3/4 |year=1984 |pages=231–252 |jstor=4467261 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Haddad |first=William W. |first2=Mary M. |last2=Hardy |title=Jordan's Alliance With Israel And Its Effects On Jordanian-Arab Relations |journal=Israel Affairs |volume=9 |issue=3 |year=2003 |pages=31–48 |doi=10.1080/714003508 }}&lt;/ref&gt;

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឆ្នាំ១៩៤៨ បានបញ្ចប់ [[កិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ឆ្នាំ១៩៤៨#ជាមួយអេហ្ស៊ីប|កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់អ៊ីស្រាអែល–អេហ្ស៊ីប]]ត្រូវបានចុះនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៩ ដែលក្នុងនោះ គេបានសម្រេចបង្កើតខ្សែបន្ទាត់បំបែកកងកម្លាំងអេហ្ស៊ីបនិងអ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាខ្សែព្រំដែនបច្ចុប្បន្នរវាងហ្កាហ្សានិងអ៊ីស្រាអែល ដោយភាគីហត្ថលេខីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងមិនកំណត់វាជាខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិឡើយ។ ចំពោះព្រំដែនភាគខាងត្បូងរវាងហ្កាហ្សានិងអេហ្ស៊ីបវិញគឺមិនមានការផ្លាស់ប្តូរអ្វីទេ។&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនទាំងប៉ុន្មានដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា ឬអេហ្ស៊ីប ត្រូវបានទទួលលិខិតឆ្លងដែនប៉ាឡេស្ទីនថ្មីទាំងអស់ ខណៈអេហ្ស៊ីបមិនបានផ្តល់សញ្ជាតិដល់ពួកគេនោះទេ។ ចាប់ពីចុងឆ្នាំ១៩៤៩ ប្រជាជនទាំងនោះច្រើនរស់តាមរយៈជំនួយពីអង្គការសហប្រជាជាតិ។ នៅកំឡុង[[វិបត្តិស៊ុយអេ]] (១៩៥៦) តំបន់ហ្កាហ្សា និង[[ឧបទ្វីបស៊ីណៃ]]របស់អេហ្ស៊ីបត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលវាយចូលកាន់កាប់អស់មួយរយៈ មុនពេលត្រូវដកខ្លួនចេញវិញក្រោយរងសម្ពាធពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះ រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមក៏ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាជាអាជ្ញាធរអាយ៉ងរបស់អេហ្ស៊ីប ខណៈជំនួយមូលនិធិឯករាជ្យផ្សេងៗដូចជាមិនសូវបានអេហ្ស៊ីបទទួលរ៉ាប់រង ហើយតែងធ្វេសប្រហែសច្រើន។ ក្រោយបន្តិចមក រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមនោះក៏បានផ្លាស់ប្ដូរទីស្នាក់ការទៅទីក្រុង[[គែរ]] ហើយទីបំផុតត្រូវបានរំលាយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ តាមរយៈក្រឹត្យប្រកាសរបស់ប្រធានាធិបតីអេហ្ស៊ីប លោក[[ហ្កាម៉ាល អាប់ឌែរ ណាស៊ែរ]]។

===១៩៥៦–១៩៥៧៖ ការត្រួតត្រាដោយអ៊ីស្រាអែល===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល}}
{{Further|វិបត្តិស៊ុយអេ}}
[[File:Gaza Strip (997008872766305171.jpg|thumb|ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅផ្សារមួយកន្លែងក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ឆ្នាំ១៩៥៦]]
ក្នុងកំឡុងវិបត្តិស៊ុយអេឆ្នាំ១៩៥៦ (សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលលើកទីពីរ) ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានវាយលុកចូលឈ្លានពានហ្កាហ្សា និងព្រមទាំងឧបទ្វីបស៊ីណៃ។ នៅថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា [[កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល]] បានវាយប្រហារលើកងកម្លាំងអេហ្ស៊ីប និងប៉ាឡេស្ទីននៅទីក្រុង[[ខាន់យូនីស]]ក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;Varble, Derek, p. 45&quot;&gt;{{harvnb|Varble|2003|p=45}}&lt;/ref&gt; កងកម្លាំងដែលឈរជើងនៅខាន់យូនីសបានខិតខំប្រឹងការពារទប់ទល់នឹងអ៊ីស្រាអែលយ៉ាងពេញទំហឹង ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យអ៊ីស្រាអែលបើកយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកសន្ធោសន្ធៅមកលើទីក្រុងនោះ បង្កឱ្យស្លាប់ជនស៊ីវិលអស់ជាច្រើននាក់។{{sfn|Filiu|2014|p=96}} បន្ទាប់ពីការប្រយុទ្ធតតាំងគ្នាយ៉ាងស្វិតស្វាញ ទីបំផុតអ៊ីស្រាអែលក៏បានវាយទម្លុះផ្ដាច់ខ្សែកម្លាំងការពារដ៏ស្អិតរមួតរបស់ប៉ាឡេស្ទីននៅខាងក្រៅទីក្រុងខាន់យូនីសតាមរយៈកងពលពាសដែកតូចទី៣៧ របស់ខ្លួន។&lt;ref name=&quot;Varble, Derek, p. 46&quot;&gt;{{harvnb|Varble|2003|p=46}}&lt;/ref&gt;

បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចគ្នានៅតាមដងផ្លូវអស់មួយរយៈជាមួយទាហានអេហ្ស៊ីប និងកម្លាំងហ្វេដាយ៉ីប៉ាឡេស្ទីន ជាចុងក្រោយ ទីក្រុងខាន់យូនីសក៏ត្រូវបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃកងទ័ពអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;Varble, Derek, p. 46&quot; /&gt; ក្រោយពេលកាន់កាប់ទីក្រុងខាន់យូនីសបានដោយជោគជ័យ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានប្រព្រឹត្ត[[ការសម្លាប់រង្គាលនៅខាន់យូនីស|អំពើសម្លាប់រង្គាល]]ទៅលើប្រជាជនក្នុងក្រុងនោះ។&lt;ref name=&quot;lat3&quot;&gt;[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-feb-04-la-et-joe-sacco4-2010feb04-story.html Joe Sacco produces comics from the hot zones] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240909182558/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-feb-04-la-et-joe-sacco4-2010feb04-story.html |date=9 September 2024 }} . New York Times.&lt;/ref&gt; ក្នុងនោះ កងទ័ពអ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមប្រហារជីវិតជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនដែលគ្មានអាវុធជាប់ខ្លួន ហើយភាគច្រើនជាជនស៊ីវិល ដោយក្នុងករណី​មួយ បុរស​ៗប៉ាឡេស្ទីនមួយក្រុមត្រូវ​បានទាហានអ៊ីស្រាអែលបញ្ជាឱ្យ​តម្រង់​ជួរ​បែរមុខទៅ​នឹង​ជញ្ជាំង​នៅ​កណ្តាល​ទីក្រុង មុនពេលត្រូវទាហានអ៊ីស្រាអែលប្រើកាំភ្លើងយន្តបាញ់​​ប្រល័យ​ជីវិតពួកគេទាំងអស់នោះនៅនឹងកន្លែង។{{sfn|Filiu|2014|p=97}} អំណះអំណាងជុំវិញការសម្លាប់រង្គាលនេះត្រូវបានរាយការណ៍ទៅមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិដំបូងនៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥៦ ដោយនាយក UNRWA គឺលោក[[អង់រី ឡាប៊ូអ៊ីស]] ដោយផ្អែកទៅលើ &quot;ប្រភពដ៏ជឿទុកចិត្ត&quot; ដែលថាមនុស្សចំនួន ២៧៥ នាក់ត្រូវបានទាហានអ៊ីស្រាអែលសម្លាប់នៅក្នុងករណីសម្លាប់រង្គាលនោះដោយក្នុងនោះផងដែរមាន ១៤០ នាក់ជាជនភៀសខ្លួន និងអ្នកស្រុកចំនួន ១៣៥ នាក។&lt;ref&gt;[http://domino.un.org/unispal.nsf/0/6558f61d3db6bd4505256593006b06be?OpenDocument &quot;UNRWA Report to the UN General Assembly November 1&amp;nbsp;– December 14, 1956&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130629110942/http://domino.un.org/unispal.nsf/0/6558f61d3db6bd4505256593006b06be?OpenDocument|date=29 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sacco2&quot;&gt;{{cite book |last=Sacco |first=Joe |url=https://archive.org/details/footnotesingaza0000sacc |title=Footnotes in Gaza: A Graphic Novel |publisher=Metropolitan Books |year=2009 |isbn=978-0-8050-7347-8 |author-link=Joe Sacco |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ពីអរិភាពបានបញ្ចប់ អ៊ីស្រាអែលបានបន្តសម្លាប់មនុស្សចំនួន ១១១ នាក់បន្ថែមទៀតនៅក្នុង[[ជំរុំរ៉ាហ្វា|ជំរុំជនភៀសខ្លួននៃទីក្រុងរ៉ាហ្វា]]កំឡុងបំពេញប្រតិបត្តិការយោធារបស់ខ្លួន ដែលជាហេតុនាំឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិចេញមុខរិះគុនអ៊ីស្រាអែលយ៉ាងអស់ដៃ។{{sfn|Filiu|2014|p=99-100}}&lt;ref name=&quot;lat3&quot;/&gt;

អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ចប់ការកាន់កាប់របស់ខ្លួននៅហ្កាហ្សាក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥៧ បន្ទាប់ពីបានរងសម្ពាធអន្តរជាតិធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្នុងអំឡុងពេលអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់អស់រយៈពេលបួនខែ មានមនុស្សប្រមាណ ៩០០–១,២៣១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត។{{sfn|Filiu|2014|p=105}} យោងទៅតាមប្រវត្តិវិទូបារាំង លោក[[ហ្សង់ព្យែរ ហ្វីលីយូ]]បានបង្ហាញថា ប្រជាជននៃតំបន់ហ្កាហ្សា ១% ត្រូវបានស្លាប់ របួស ជាប់ឃុំឃាំង ឬត្រូវរងទារុណកម្មក្រោមការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល។{{sfn|Filiu|2014|p=105}}

===១៩៥៩–១៩៦៧៖ ក្រោមអេហ្ស៊ីប===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអេហ្ស៊ីប}}
[[File:Che Guevara in Gaza.jpg|thumb|លោក[[ឈី ហ្គីវ៉ារ៉ា]]នៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩]]
បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមត្រូវបានរំលាយក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ ប្រទេសអេហ្ស៊ីបក្រោមលេសលើកតម្កើងអារ៉ាប់រួមនិយម ក៏បានបន្តកាន់កាប់ហ្កាហ្សារហូតដល់ឆ្នាំ១៩៦៧។ ថ្វីបើខ្លួនកាន់កាប់ហ្កាហ្សាមែនក្ដី ប៉ុន្តែអេហ្ស៊ីបមិនបានកាត់បញ្ចូលហ្កាហ្សាជាទឹកដីផ្លូវការរបស់ខ្លួនឡើយដោយផ្ទុយទៅវិញបានចាត់ទុកហ្កាហ្សាថាជាទឹកដីគ្រប់គ្រងក្រៅដែនតាមរយៈរដ្ឋបាលយោធារបស់ខ្លួន។&lt;ref&gt;[http://israelipalestinian.procon.org/view.answers.php?questionID=000503 &quot;How has the Gaza Strip influenced the Israeli-Palestinian conflict?&quot;] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120120155902/http://israelipalestinian.procon.org/view.answers.php?questionID=000503 |date=20 January 2012 }} entry at ProCon.org citing &quot;An Historical Encyclopedia of the Arab–Israeli Conflict&quot;&lt;/ref&gt; ក្រោមរដ្ឋបាលអេហ្ស៊ីប ហ្កាហ្សាត្រូវប្រឈមនឹងលំហូរនៃជនភៀសខ្លួនជាង ២០០,០០០ នាក់ពីអតីតទឹកដីម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន និងប្រមាណមួយភាគបួននៃជនភៀសខ្លួនទាំងនោះបានរត់ចោល ឬត្រូវបណ្តេញចេញពីផ្ទះរបស់ពួកគេក្នុងកំឡុងនិងក្រោយបញ្ចប់សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨។&lt;ref&gt;Elisha Efrat, [https://books.google.com/books?id=Hi59AgAAQBAJ&amp;pg=PA74 ''The West Bank and Gaza Strip: A Geography of Occupation and Disengagement,''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20221102100714/https://books.google.com/books?id=Hi59AgAAQBAJ&amp;pg=PA74 |date=2 November 2022 }} Routledge, 2006 pp.74–75.&lt;/ref&gt; តក្តាលំហូរជនភៀសខ្លួននេះបានធ្វើឱ្យកម្រិតជីវភាពរស់នៅក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាធ្លាក់ចុះជាគំហុក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ រដ្ឋាភិបាលអេហ្ស៊ីបបានដាក់កំហិតរឹតបន្តឹងដំណើរចេញចូល និងទៅមកពីហ្កាហ្សា ដែលធ្វើឱ្យប្រជាជននោហ្កាហ្សាបាត់បង់ឱកាសទៅបម្រើការងារល្អៗក្រៅស្រុកពេញលេញ។&lt;ref name=&quot;JB&quot;&gt;{{cite journal |last=Baster |first=James |title=Economic Problems in the Gaza Strip |journal=Middle East Journal |volume=9 |issue=3 |year=1955 |pages=323–327 |jstor=4322725 }}&lt;/ref&gt;

===១៩៦៧៖ ការត្រួតត្រាជាថ្មីដោយអ៊ីស្រាអែល===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល}}
នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦៧ កំឡុងសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានចូលកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សាម្តងទៀត។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់មេបញ្ជាការភាគខាងត្បូងរបស់អ៊ីស្រាអែល លោក[[អារីយែល ស្ហារុន]] ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនរាប់សិបនាក់ដែលត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលសង្ស័យថាជាសមាជិកនៃចលនាតស៊ូ ត្រូវបានចាប់យកទៅប្រហារជីវិតដោយគ្មានការកាត់ទោសរកកំហុសត្រឹមត្រូវ។&lt;ref&gt;{{cite journal |first=Adam |last=Shatz |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n21/adam-shatz/vengeful-pathologies |title=Vengeful Pathologies |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107065245/https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n21/adam-shatz/vengeful-pathologies |archive-date=7 November 2023 |journal=London Review of Books |volume=45 |issue=21 |date=2 November 2023 }}&lt;/ref&gt;

នៅរវាងឆ្នាំ១៩៦៧ និងឆ្នាំ១៩៦៨ អ៊ីស្រាអែលបានបណ្តេញប្រជាជនហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧៥,០០០ នាក់ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលកាលនុះគឺលោកស្រី[[ហ្គោលដា មិអៀ]]បានចាត់ទុកប្រជាជនទាំងនោះថាជាខ្មាំងបង្កប់ប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល។ លើសពីនេះ ប្រជាជនហ្កាហ្សាយ៉ាងតិច ២៥,០០០ នាក់ត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលរារាំងមិនឱ្យវិលចូលត្រឡប់មកហ្កាហ្សាវិញបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឆ្នាំ១៩៦៧ បានបញ្ចប់។ ជាលទ្ធផល ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានបាត់បង់ប្រជាជនខ្លួនប្រមាណ ២៥% បើប្រៀបទៅនឹងចំនួនប្រជាជនសរុបកាលមុនសង្គ្រាមបានចាប់ផ្ដើមនៅពីចន្លោះឆ្នាំ១៩៦៧ និងឆ្នាំ១៩៦៨។&lt;ref&gt;{{cite book |last=Roy |first=S. M. |year=2016 |title=The Gaza Strip: The Political Economy of De-development |publisher=Institute for Palestine Studies USA, Incorporated |edition=Third |isbn=978-0-88728-321-5 }}&lt;/ref&gt; នៅឆ្នាំ១៩៧០–១៩៧១ លោកអារីយែល ស្ហារុនបានអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្ត 'ម្រាមដៃប្រាំ' របស់អ៊ីស្រាអែលដោយបង្កើតតំបន់យោធា និងលំនៅដ្ឋានថ្មីៗតាមរយៈការបំបែកហ្កាហ្សាទៅជាប្រាំតំបន់ដើម្បីសម្រួលដល់ដំណើរត្រួតត្រារបស់ខ្លួន។ ផ្ទះ​រាប់​ពាន់​ខ្នង​ត្រូវ​បាន​គេ​ឈូស​ឆាយកម្ទេចចោល ហើយ​គ្រួសារ​បេដចាមួយ​ចំនួន​ធំនៅហ្កាហ្សា​ត្រូវអាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែល​បង្ខំ​និរទេសខ្លួន​ទៅ​ស៊ីណៃ។&lt;ref&gt;{{cite book |first=Ehud |last=Eiran |url=https://www.google.com/books/edition/Post_Colonial_Settlement_Strategy/YHoxEAAAQBAJ?gbpv=1&amp;pg=PA83 |title=Post-Colonial Settlement Strategy |publisher=Edinburgh University Press |date=2019 |isbn=978-1-474-43759-2 |page=83}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Fatina |last1=Abreek-Zubeidat |first2=Alona |last2=Nitzan–Shiftan |chapter=&quot;De-Camping&quot; through Development: The Palestinian refugee Camps in the Gaza Strip under the Israeli Occupation |editor1-first=Claudio |editor1-last=Minca |editor2-first=Diana |editor2-last=Martin |editor3-first=Irit |editor3-last=Katz |chapter-url=https://www.google.com/books/edition/Camps_Revisited/e-TaDwAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PA144&amp;printsec=frontcover |title=Camps Revisited: Multifaceted Spatialities of a Modern Political Technology |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |date=2018 |isbn=978-1-786-60580-1 |pages=137–158 [144]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first=Ramzy |last=Baroud |authorlink=Ramzy Baroud |url=https://www.jordantimes.com/opinion/ramzy-baroud/sharon-revisited-netanyahus-ultimate-aim-gaza-and-why-it-will-fail#google_vignette |title=Sharon Revisited: Netanyahu's Ultimate Aim in Gaza and Why It Will Fail |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705171921/https://www.jordantimes.com/opinion/ramzy-baroud/sharon-revisited-netanyahus-ultimate-aim-gaza-and-why-it-will-fail#google_vignette |archive-date=5 July 2024 |newspaper=The Jordan Times |date=3 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

នៅរវាងឆ្នាំ១៩៧៣ ([[ក្រោយសង្រ្គាមយមគីបពួរ]]) និងឆ្នាំ១៩៨៧ គោលនយោបាយផ្លូវការស្តីពីការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាគឺនៅមានសភាពដូចកាលឆ្នាំ១៩៦៩ ដដែរដោយលំហូរវិនិយោគ និងឱកាសការងារផ្សេងៗត្រូវបានកាត់និងរឹតបន្តឹង។&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{cite journal |first=Sara |last=Roy |authorlink=Sara Roy |jstor=2536651 |title=The Gaza Strip: A Case of Economic De-Development |journal=Journal of Palestine Studies |volume=17 |issue=1 |year=1987 |pages=56–88 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Gaza Strip (997009324715105171.jpg|thumb|ជ្រុងមួយនៃទីក្រុងហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧]]
យោងតាមប្រវត្តិវិទូលោក[[ថម សេហ្កេហ្វ]] ការបម្លាស់ទីជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនចេញពីមាតុប្រទេសរបស់ពួកគេគឺជាធាតុគំនិតរបស់ក្រុមនិយមហ្ស៊ីយ៉ងតាំងពីដើមរៀងមកម៉្លេះ។&lt;ref name=&quot;TSegev&quot;&gt;{{cite book |first=Tom |last=Segev |authorlink=Tom Segev |url=https://www.google.com/books/edition/1967/ggLatcD7gW4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PA532&amp;printsec=frontcover |title=1967: Israel, the War, and the Year that Transformed the Middle East |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102100701/https://books.google.com/books?id=ggLatcD7gW4C&amp;pg=PA532 |archive-date=2 November 2022 |publisher=Henry Holt and Company |year=2007 |page=532 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៧ ក្នុងកំឡុងកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីសន្តិសុខស្ដីពីជោគវាសនាប្រជាជនអារ៉ាប់នៅហ្កាហ្សា នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលលោក[[ឡេវី អេស្កូល]]បានលើកឡើងពីការរឹតបន្តឹងលើបម្រើបម្រាស់ទឹកស្អាតដើម្បីជំរុញឱ្យប្រជាជនអារ៉ាប់រត់ចេញពីហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite news |first=Ofer |last=Aderet |url=https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-israeli-pm-in-67-we-ll-deprive-gaza-of-water-and-the-arabs-will-leave-1.5465942 |title=Israeli Prime Minister After Six-Day War: 'We'll Deprive Gaza of Water, and the Arabs Will Leave |newspaper=Haaretz​ |date=17 November 2017 |access-date=4 September 2025 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919033849/https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-israeli-pm-in-67-we-ll-deprive-gaza-of-water-and-the-arabs-will-leave-1.5465942 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; មិនយូរប៉ុន្មានក្រោយកិច្ចប្រជុំនោះ វិធានការមួយចំនួនដូចជាការបិទទីផ្សារសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលចាប់អនុវត្តដើម្បីជាសម្ពាធរុញឱ្យប្រជាជនហ្កាហ្សាធ្វើចំណាកស្រុកចេញទៅរស់នៅកន្លែងផ្សេង។&lt;ref name=&quot;TSegev&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Nur |last=Masalha |authorlink=Nur Masalha |title=The politics of denial: Israel and the Palestinian refugee problem |publisher=Pluto Press |year=2003 |page=104 |isbn=0-7453-2120-8 }}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមអារ៉ាប់-អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៦៧ បានបញ្ចប់ &quot;ទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិជាច្រើនបានខិតខំរកដំណោះស្រាយជួយប្រជាជនហ្កាហ្សាតែដូចជាមិនសូវទទួលបានផលច្រើន&quot; ហើយដោយមូលហេតុនេះទើបបាន[[ជំនួយជនភៀសខ្លួនដើមបូព៌ាអាមេរិកាំង]]ត្រូវបង្កើតឡើងដើម្បីជួយជនរងគ្រោះក្នុងជម្លោះនានាដោយផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់ក្នុងល្បឿនឆាប់រហ័ស។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Anera {{!}} Palestinian Refugee Aid Organization |url=https://www.anera.org/who-we-are/ |access-date=2023-11-07 |website=Anera |language=en-US |archive-date=8 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200708032420/https://www.anera.org/who-we-are/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Dan Hadani collection (990044372600205171).jpg|thumb|ទាហានអ៊ីស្រាអែលនៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩]]
នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៩ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីបបានចុះហត្ថលេខាលើ[[សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពអេហ្ស៊ីប–អ៊ីស្រាអែល]]។&lt;ref&gt;{{cite book |title=Israel's Fateful Hour |url=https://archive.org/details/israelsfatefulho00hark |url-access=registration |publisher=Harper &amp; Row Publishers |location=New York |last=Harkabi |first=Yehoshafat |year=1988 |isbn=0-06-091613-3 |page=87 }}&lt;/ref&gt; សន្ធិសញ្ញានេះបានចែងឱ្យអ៊ីស្រាអែលដកទ័ព និងជនស៊ីវិលរបស់ខ្លួនចេញពីឧបទ្វីបស៊ីណៃ ដែលត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលវាយកាន់កាប់កាលកំឡុងសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ ខណៈភាគីអេហ្ស៊ីបបានយល់ព្រមរក្សាឧបទ្វីបស៊ីណៃជាដែនគ្មានយោធាដូចគ្នា។ ស្ថានការណ៍តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ក៏ដូចជាទំនាក់ទំនងផ្សេងៗរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងប៉ាឡេស្ទីនគឺមិនត្រូវបានចុះនៅក្នុងសន្ធិសញ្ញានេះទេ។ អេហ្ស៊ីប​បាន​បោះបង់​ការទាមទារ​ទឹកដី​ទាំងអស់​របស់ខ្លួននៅ​ប៉ែកខាងជើង​នៃព្រំដែន​អន្តរជាតិ (ពោលគឺខាងជើងនៃឧបទ្វីបស៊ីណៃ) ខណៈដែនជ្រោយហ្កាហ្សានៅតែស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់យោធាអ៊ីស្រាអែល។ ទាំងនេះបានបន្សល់ទុកឱ្យកងយោធា​អ៊ីស្រាអែល​ជា​អ្នក​ទទួល​ខុស​ត្រូវតែមួយគត់​ចំពោះ​ការ​មើលខុសត្រូវ ​និង​ផ្ដល់សេវាកម្ម​ស៊ីវិលផ្សេងៗនៅហ្កាហ្សា។

===១៩៨៧៖ អ៊ីនធីហ្វាដាដំបូង===
{{Main|អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ}}
[[File:Intifada in Gaza Strip, 1987 VI Dan Hadani Archive.jpg|thumb|ទាហានអ៊ីស្រាអែលកំពុងប្រឈមនឹងក្រុមបាតុករប៉ាឡេស្ទីននៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សាកំឡុង[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧]]
អ៊ីនធីហ្វាដាទីមួយគឺជាចលនាបាតុកម្មតវ៉ា និងកុប្បកម្មហិង្សាដែលធ្វើឡើងដោយប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅក្នុង[[ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន]][[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់|ក្រោមការកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]] និងក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលផ្ទាល់។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.history.com/this-day-in-history/intifada-begins-on-gaza-strip|title=Intifada begins on Gaza Strip|website=HISTORY|date=9 February 2010 |access-date=2025-09-04|archive-date=15 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215013023/https://www.history.com/this-day-in-history/intifada-begins-on-gaza-strip|url-status=live}}&lt;/ref&gt; មហាបាតុកម្មនេះបានផ្ទុះឡើងដោយសារកំហឹងរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនដែលបានឆេះអន្លាយតាំងពីអ៊ីស្រាអែលបានចូលកាន់កាប់តំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមកម៉្លេះ ហើយណាមួយពេលវេលាបានកំពុងតែឈានជិតដល់គម្រប់ខួបម្ភៃឆ្នាំនៃជ័យជម្នះរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុង[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ|សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៦៧]]។&lt;ref name=&quot;LockmanBeinin1989_5&quot;&gt;{{cite book |editor-last=Lockman |editor2-last=Beinin |year=1989 |title=Intifada : The Palestinian Uprising Against Israeli Occupation |publisher=South End Press |isbn=0-89608-363-2 |page=5 |url=https://www.google.com/books/edition/Intifada/KYPVNdzXUJkC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PA5&amp;printsec=frontcover |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418105653/https://books.google.com/books?id=KYPVNdzXUJkC&amp;pg=PA5 |archive-date=18 April 2023 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ព្រឹត្តិការណ៍បះបោរនេះបានអូសបន្លាយពីខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៧ រហូតដល់[[សន្និសិទទីក្រុងម៉ាឌ្រីដឆ្នាំ១៩៩១|សន្និសិទទីក្រុងម៉ាឌ្រីដក្នុងឆ្នាំ១៩៩១]] ក៏ប៉ុន្តែប្រវត្តិវិទូនិងអ្នកជំនាញខ្លះបានជ្រើសយកឆ្នាំ១៩៩៣ ជាឆ្នាំបិទបញ្ចប់ចលនាបះបោរនេះ ព្រោះវាជាឆ្នាំដែល[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ]]ត្រូវបានចុះ។

អ៊ីនធីហ្វាដានេះបានផ្ទុះឡើងដំបូងនៅថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៧&lt;ref name=&quot;LockmanBeinin1989_5&quot; /&gt; នៅក្នុង[[ជំរុំជនភៀសខ្លួនចាបាលីយ៉ា]]នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា បន្ទាប់ពីរថយន្តកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលបានបុកជាមួយនឹងរថយន្តស៊ីវិល ដោយបានសម្លាប់កម្មករប៉ាឡេស្ទីនចំនួនបួននាក់។&lt;ref name=&quot;OmerMan2001&quot;&gt;{{cite news |first=Michael |last=Omer-Man |url=https://www.jpost.com/features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada |title=The accident that sparked an Intifada |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215150108/https://www.jpost.com///features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada |archive-date=15 December 2022 |url-status=live |date=4 December 2011 }}&lt;/ref&gt; មហាជនប៉ាឡេស្ទីនបានចោទប្រកាន់អ៊ីស្រាអែលថាមានចេតនាបង្កគ្រោះថ្នាក់បែបនេះដើម្បីទុកជាការសងសឹកទៅនឹងជនជាតិអ៊ីស្រាអែលម្នាក់ដែលត្រូវបានគេសម្លាប់នៅហ្កាហ្សាកាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃមុន។&lt;ref&gt;{{cite book |first=David |last=McDowall |title=Palestine and Israel: The Uprising and Beyond |publisher=University of California Press |year=1989 |page=1 |isbn=0-520-06902-1 }}&lt;/ref&gt; អ៊ីស្រាអែល​បាន​ចេញមុខបដិសេធ​នឹងការចោទប្រកាន់បែបនេះ​ឡើង​ដោយអះអាងថាខ្លួនគ្មាន​ចេតនា​ ឬ​គម្រោងសម្លាប់នរណាទេ ពិសេសនៅចំពេលដែលភាពតានតឹងកំពុងតែរុលក្ដៅគគុកផងនោះ។&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The accident that sparked an Intifada|url=https://www.jpost.com/features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada|access-date=2025-09-04|website=The Jerusalem Post|date=4 December 2011|archive-date=15 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221215150108/https://www.jpost.com///features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ទោះជាយ៉ាងណា ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនបានចេញមុខឆ្លើយតបដោយការធ្វើបាតុកម្ម បង្កើតចលនាមិនស្តាប់បង្គាប់អាជ្ញាធរ និងបះបោរដោយប្រើប្រាស់ហិង្សា។ល។&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book |first=Ruth Margolies |last=Beitler |url=https://www.google.com/books/edition/The_Path_to_Mass_Rebellion/FVd5dJGBYMsC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PR11&amp;printsec=frontcover |title=The Path to Mass Rebellion: An Analysis of Two Intifadas |publisher=Lexington Books |year=2004 |page=xi }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lustick 1993 560–594&quot;&gt;{{Cite journal|last=Lustick|first=Ian S.|date=1993|editor-last=Brynen|editor-first=Rex|editor2-last=Hiltermann|editor2-first=Joost R.|editor3-last=Hudson|editor3-first=Michael C.|editor4-last=Hunter|editor4-first=F. Robert|editor5-last=Lockman|editor5-first=Zachary|editor6-last=Beinin|editor6-first=Joel|editor7-last=McDowall|editor7-first=David|editor8-last=Nassar|editor8-first=Jamal R.|editor9-last=Heacock|editor9-first=Roger|title=Writing the Intifada: Collective Action in the Occupied Territories|journal=World Politics|volume=45|issue=4|pages=560–594|doi=10.2307/2950709|jstor=2950709|s2cid=147140028 |issn=0043-8871}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ ព្រឹត្តិការណ៍បះបោរនេះក៏នាំឱ្យមានការខូចខាតដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលនិងយោធារបស់អ៊ីស្រាអែលផងដែរដូចជា ការប្រើប្រាស់ថ្នាំពណ៌បាញ់លើជញ្ជាំង ការបិទបង្ខាំងចរាចរណ៍តាមដងផ្លូវ&lt;ref name=&quot;BBC NEWS&quot;&gt;{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/middle_east/03/v3_ip_timeline/html/1987.stm|title=Palestinian intifada|website=news.bbc.co.uk|access-date=4 September 2025|archive-date=31 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731193109/http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/middle_east/03/v3_ip_timeline/html/1987.stm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Walid Salem 2005, pp. 179&quot;&gt;{{cite book |first=Walid |last=Salem |chapter=Human Security from Below: Palestinian Citizens Protection Strategies, 1988–2005 |editor-first=Monica |editor-last=den Boer |editor2-first=Jaap |editor2-last=de Wilde |title=The Viability of Human Security |publisher=Amsterdam University Press |year=2008 |pages=179–201 [p. 190] |isbn=978-90-5356-796-8 }}&lt;/ref&gt; និងការគប់ដុំថ្មហើយគ្រាប់បែកដបផ្សេងៗនៅទូទាំងហ្កាហ្សា និងវ៉េសប៊ែង។ ទង្វើទាំងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាខុសផ្ទុយពីគោលបំណងដើមរបស់ប្រជាជនស៊ីវិល ពោលគឺការធ្វើកូដកម្មទូទៅ ការធ្វើពហិការឈប់ទទួលសេវាកម្មពីស្ថាប័នរដ្ឋបាលស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែលក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សានិងវ៉េសប៊ែង ពហិការសេដ្ឋកិច្ចដោយបដិសេធមិនប្រកបរបរការងារនៅក្នុងដែនអ៊ីស្រាអែល ដូចជាការផលិតទំនិញអ៊ីស្រាអែល ការបដិសេធមិនបង់ពន្ធ និងការបដិសេធក្នុងការប្រើរថយន្តប៉ាឡេស្ទីនដែលជាប់អាជ្ញាប័ណ្ណអ៊ីស្រាអែលជាដើម។&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lustick 1993 560–594&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC NEWS&quot;/&gt;

===១៩៩៤៖ ហ្កាហ្សាក្រោមអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន===
នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩៤ បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ាឡេស្ទីន-អ៊ីស្រាអែល ដែលគេច្រើនស្គាល់ថាកិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូ បានបិទបញ្ចប់ អំណាចរដ្ឋាភិបាលនៅហ្កាហ្សាក៏ត្រូវបានផ្ទេរទៅឱ្យអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនកាន់កាប់។ មិនយូរប៉ុន្មាន តំបន់ហ្កាហ្សាមួយភាគធំក៏បានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ប៉ាឡេស្ទីន លើកលែងតែដែនប្លុកលំនៅ និងតំបន់យោធារបស់អ៊ីស្រាអែល។ កន្លងមកទៀត កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលក៏បានចាកចេញពីទីក្រុងហ្កាហ្សា និងរួមទាំងតំបន់ទីក្រុងដទៃទៀត ដោយទុកឱ្យអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនថ្មីគ្រប់គ្រង និងទទួលរ៉ាប់រងលើតំបន់ទាំងនោះ។ អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនថ្មីថ្មោងនោះក្រោមការដឹកនាំដោយលោក[[យ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]បានជ្រើសយកទីក្រុងហ្កាហ្សាជាទីស្នាក់ការកណ្តាលថ្នាក់ខេត្តដំបូងរបស់ខ្លួន។ នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៥ អ៊ីស្រាអែល និង[[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (PLO) បានចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូទីពីរ|កិច្ចព្រមព្រៀងទីពីរ]] ដោយក្នុងនោះ ភាគីទាំងពីរបានយល់ស្របពង្រីកដែនអំណាចអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនទៅកាន់ទីប្រជុំជនភាគច្រើននៅតំបន់វ៉េសប៊ែង។

នៅរវាងឆ្នាំ១៩៩៤ និងឆ្នាំ១៩៩៦ អ៊ីស្រាអែលបានកសាង[[ជញ្ជាំងហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល]]ឡើង ដើម្បីបង្កើនសុវត្ថិភាពសន្តិសុខនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ ជញ្ជាំងនេះត្រូវបានប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនផ្ដួលរំលំនៅដើមដំបូងនៃ[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ]]កំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០០។&lt;ref name=&quot;Doron Almog&quot;&gt;{{Cite journal |title=Lessons of the Gaza Security Fence for the West Bank |last=Almog |first=Doron |publisher=Jerusalem Centre for Public Affairs |date=23 December 2004 |journal=Jerusalem Issue Briefs |volume=4 |issue=12 |url=http://www.jcpa.org/brief/brief004-12.htm |access-date=4 September 2025 |archive-date=13 February 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090213141925/http://jcpa.org/brief/brief004-12.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===២០០០៖ អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ===
{{Main|អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ}}
[[File:IDF-D9-demolishes-Palestinian-structure-01.jpg|thumb|រថពាសដែកឈូសប្រភេទ ''Caterpillar D៩'' របស់កងទ័ពអ៊ីស្រាអែលកំពុងឈូសផ្ទះមួយខ្នងនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាកំឡុងព្រឹត្តិការណ៍អ៊ីនធីហ្វាដាទីពីរ]]
អ៊ីនធីហ្វាដាទីពីរគឺជាការបះបោរប៉ាឡេស្ទីនដ៏ធំមួយនៅលើ[[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់|ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនដែលកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]] និងនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលផ្ទាល់ដូចកាលអ៊ីនធីហ្វាដាទីមួយដំបូងដែរ។ មូលហេតុទូទៅនៃចលនាអ៊ីនធីហ្វាដាលើកនេះត្រូវបានគេសង្ស័យថាបណ្ដាលមកពីបរាជ័យនៃ[[កិច្ចប្រជុំកំពូលខែមដេវីដឆ្នាំ២០០០]] ដែលត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងអាចបោះជំហានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយជុំវិញ[[ដំណើរសន្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល|ដំណើរសន្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន និងអ៊ីស្រាអែល]]ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០០។{{sfn|Pressman|2003|p=114}} ព្រឹត្តិការណ៍បះបោរនេះបានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០០ បន្ទាប់ពីលោកអារីយែល ស្ហារុនដែលកាលនោះត្រូវជាមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងនៅអ៊ីស្រាអែល បានធ្វើទស្សនកិច្ចទៅកាន់បរិវេណអគារ[[អាល់អាក់សា]]ស្ថិតនៅលើកំពូល[[ភ្នំប្រាសាទ]]ក្នុងទីក្រុង[[យេរូសាឡឹម]]។{{sfn|Pressman|2003|p=114}} ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នេះផ្ទាល់គឺមានលក្ខណៈស្ងប់ស្ងាត់ ប៉ុន្តែ​មានគេសង្ស័យថាអាចបង្កប់បំណងញុះញង់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ហើយដូចនឹងការសង្ស័យពិតមែន ​បាតុកម្ម​តវ៉ានិង​កុប្បកម្មក៏បានផ្ទុះឡើងជាប្រតិកម្មនឹងទស្សនកិច្ចនោះ​ ខណៈកម្លាំងនគរបាល​អ៊ីស្រាអែល​បានព្យាយាមទប់ស្កាត់ដោយការ​បាញ់​គ្រាប់​កាំភ្លើង​ជ័រ និង​ឧស្ម័ន​បង្ហូរ​ទឹក​ភ្នែកជាដើម។{{sfn|Byman|2011|p=114}} អ៊ីនធីហ្វាដាទីពីរនេះគឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមដំបូងនៃការវាយប្រហារដោយគ្រាប់រ៉ុក្កែត និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅតាមតំបន់ព្រំដែនអ៊ីស្រាអែល ដោយចលនាប្រដាប់អាវុធប៉ាឡេស្ទីននៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ជាពិសេសដោយក្រុម[[ហាម៉ាស់]] និងចលនា[[ជីហាដឥស្លាមប៉ាឡេស្ទីន]]។

ចំនួនអ្នកស្លាប់ និងរបួសជាច្រើនបានកើតឡើងចំពោះជនស៊ីវិល ក៏ដូចជាទាហានក្នុងកំឡុងមហាបាតុកម្មនេះ។ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានប្រឡូកចូលប្រឆាំងនឹងបាតុកម្មដោយប្រើប្រាស់កាំភ្លើង សម្លាប់មនុស្សតាមគោលដៅកំណត់ និងវាយប្រហារដោយប្រើរថក្រោះនិងពីលើដែនអាកាស ខណៈដែលខាងភាគីប៉ាឡេស្ទីនវិញបានតបតប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែលតាមរយៈអត្តឃាតកម្មបំផ្ទុះគ្រាប់បែក បាញ់កាំភ្លើងតបត គប់ដុំថ្មតូចធំ និងការវាយប្រហារដោយបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតជាដើម។&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book |last=Cohen |first=Samy |chapter=Botched Engagement in the Intifada |date=2010 |title=Israel's Asymmetric Wars |pages=73–91 |location=New York |publisher=Palgrave Macmillan US |doi=10.1057/9780230112971_6 |isbn=978-1-349-28896-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Kober |first=Avi |date=2007 |title=Targeted Killing during the Second Intifada:: The Quest for Effectiveness |url=https://www.erudit.org/en/journals/jcs/2009-v29-jcs_27_1/jcs27_1_1art06/ |journal=Journal of Conflict Studies |volume=27 |issue=1 |pages=94–114 |issn=1198-8614 |access-date=4 September 2025 |archive-date=5 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405160428/https://www.erudit.org/en/journals/jcs/2009-v29-jcs_27_1/jcs27_1_1art06/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; សកម្មភាពបំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតរបស់ប៉ាឡេស្ទីន ពិសេសសម្ដៅទៅលើជនស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែល​ បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ជាខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិក៏ដូចជាសំណាក់ប្រជាជនក្នុងស្រុកនិងតំបន់ ហើយជាចំណុចខុសគ្នាបើប្រៀបទៅព្រឹត្តិការណ៍អ៊ីនធីហ្វាដាពីមុន ដែលមានបរិមាណហឹង្សាតិចជាងឆ្ងាយ។&lt;ref name=&quot;NMRR&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Matta |first1=Nada |last2=Rojas |first2=René |date=2016 |title=The Second Intifada: A Dual Strategy Arena |url=https://www.cambridge.org/core/journals/european-journal-of-sociology-archives-europeennes-de-sociologie/article/abs/second-intifada/CEF937E5D28EFA4F4F684E6D946942BF |journal=European Journal of Sociology / Archives Européennes de Sociologie |volume=57 |issue=1 |page=66 |doi=10.1017/S0003975616000035 |s2cid=146939293 |issn=0003-9756 |access-date=4 September 2025 |archive-date=5 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405161756/https://www.cambridge.org/core/journals/european-journal-of-sociology-archives-europeennes-de-sociologie/article/abs/second-intifada/CEF937E5D28EFA4F4F684E6D946942BF |url-status=live |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
*{{Cite journal |last1=Brym |first1=R. J. |last2=Araj |first2=B. |date=2006-06-01 |title=Suicide Bombing as Strategy and Interaction: The Case of the Second Intifada |journal=Social Forces |volume=84 |issue=4 |page=1969 |doi=10.1353/sof.2006.0081 |s2cid=146180585 |issn=0037-7732 |quote=In the early years of the 21st century, Israel, the West Bank and Gaza became the region of the world with the highest frequency of—and the highest per capita death toll due to—suicide bombing.}}
*{{cite journal |last=Schweitzer |first=Y. |year=2010 |title=The rise and fall of suicide bombings in the second Intifada |journal=Strategic Assessment |volume=13 |issue=3 |pages=39–48 |quote=As part of the violence perpetrated by the Palestinians during the second intifada, suicide bombings played a particularly prominent role and served as the primary effective weapon in the hands of the planners. |url=https://www.inss.org.il/wp-content/uploads/2017/02/FILE1289896644-1.pdf }}
*{{cite journal |last=Schachter |first=J. |year=2010 |url=https://strategicassessment.inss.org.il/wp-content/uploads/antq/fe-3427267573.pdf |title=The End of the Second Intifada? |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930061049/https://strategicassessment.inss.org.il/wp-content/uploads/antq/fe-3427267573.pdf |archive-date=30 September 2021 |journal=Strategic Assessment |volume=13 |issue=3 |pages=63–70 |quote=This article attempts to identify the end of the second intifada by focusing on the incidence of suicide bombings, arguably the most important element of second intifada-related violence. }}
*{{cite journal |last=Sela-Shayovitz |first=R. |year=2007 |title=Suicide bombers in Israel: Their motivations, characteristics, and prior activity in terrorist organizations |journal=International Journal of Conflict and Violence |volume=1 |issue=2 |pages=163 |id={{URN|nbn|de:0070-ijcv-2007259}} |quote=The period of the second Intifada significantly differs from other historical periods in Israeli history, because it has been characterized by intensive and numerous suicide attacks that have made civilian life into a battlefront. }}&lt;/ref&gt; ដោយរាប់ទាំងតួលេខអ្នកស្លាប់ និងរបួសបញ្ចូលគ្នា ព្រឹត្តិការណ៍សម្លាប់បង្ហូរឈាមគ្នានេះបានបណ្តាលឱ្យជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៣,០០០ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត ខណៈខាងអ៊ីស្រាអែលបានប៉ះពាល់ដល់ជីវិតមនុស្ស ១,០០០ នាក់ និងព្រមទាំងជនបរទេសចំនួន ៦៤ នាក់។&lt;ref name=casualties2005&gt;{{cite web |url=http://old.btselem.org/statistics/english/Casualties.asp?sD=29&amp;sM=09&amp;sY=2000&amp;eD=15&amp;eM=1&amp;eY=2005&amp;filterby=event&amp;oferet_stat=before |title=Statistics – Fatalities 29.9.2000–15.1.2005 |work=B'Tselem |archive-url=https://archive.today/20130414103627/http://old.btselem.org/statistics/english/Casualties.asp?sD=29&amp;sM=09&amp;sY=2000&amp;eD=15&amp;eM=1&amp;eY=2005&amp;filterby=event&amp;oferet_stat=before |archive-date=14 April 2013 |access-date=4 កញ្ញា 2025 |archivedate=14 មេសា 2013 |archiveurl=https://archive.today/20130414103627/http://old.btselem.org/statistics/english/Casualties.asp?sD=29&amp;sM=09&amp;sY=2000&amp;eD=15&amp;eM=1&amp;eY=2005&amp;filterby=event&amp;oferet_stat=before |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ពីចន្លោះខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០០ ដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០១ ជញ្ជាំងបំបែកហ្កាហ្សាពីអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានស្ដារសាងសង់ឡើងវិញ។ ជញ្ជាំងមួយទៀតនៅឯខាងព្រំដែនហ្កាហ្សា-អេហ្ស៊ីបបានចាប់ផ្ដើមតម្លើងកសាងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៤។&lt;ref name=&quot;Anne Barnard&quot;&gt;{{Cite news |title=Life in Gaza Steadily Worsens |first=Anne |last=Barnard |work=The Boston Globe |date=22 October 2006 |url=https://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/10/22/life_in_gaza_steadily_worsens/ |access-date=16 April 2020 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235137/http://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/10/22/life_in_gaza_steadily_worsens/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ចំណុចឆ្លងចេញចូលចម្បងនៅភាគខាងជើងជាប់នឹងអ៊ីស្រាអែលគឺ[[ច្រកឆ្លងដែនអេរ៉េស]] ខណៈចំណុចឆ្លងនៅប៉ែកខាងត្បូងចូលអេហ្ស៊ីបគឺស្ថិតនៅ[[ច្រកឆ្លងដែនរ៉ាហ្វា]]។ ហ្កាហ្សាក៏មានច្រកឆ្លងទៅភាគខាងកើតដែរហៅថា[[ច្រកឆ្លងដែនការនី]] ប៉ុន្តែវាត្រូវបានបិទប្រតិបត្តិការនៅក្នុងឆ្នាំ២០១១។&lt;ref name=&quot;Greg Myre&quot;&gt;{{Cite news |title=Gaza Crossing:Choked Passages to Frustration |first=Greg |last=Myre |work=The New York Times |date=4 March 2006 |url=https://www.nytimes.com/2006/03/04/international/middleeast/04gaza.html |access-date=5 September 2025 |archive-date=6 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141106110814/http://www.nytimes.com/2006/03/04/international/middleeast/04gaza.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ព្រំដែនភាគខាងជើងហ្កាហ្សាគឺស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាព្រំដែនទឹក និងអាកាសដូចគ្នា។ ចំពោះព្រំដែនភាគខាងត្បូងវិញគឺមានអេហ្ស៊ីបជាអ្នកគ្រប់គ្រងដូចដែលបានចែងនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងអេហ្ស៊ីប និងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5122404.stm |title=Gaza crisis: key maps and timeline |work=BBC News |date=6 January 2009 |access-date=5 September 2025 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084904/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5122404.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; លើសពីនេះទៀតនោះ ទាំងអ៊ីស្រាអែលនិងអេហ្ស៊ីបគឺមិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន​ដំណើរចេញចូល​ដោយ​សេរី​ពី​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ឡើយ ខណៈ​ព្រំដែន​ទាំង​ពីរទិស​មានទាហាន​យោធាឈរជើងឃ្លាំមើល​យ៉ាង​តឹងរឹង។ មកទល់បច្ចុប្បន្ន អេហ្ស៊ីបនៅតែរក្សាបិទច្រកផ្លូចេញចូលតំបន់ហ្កាហ្សារបស់ខ្លួន ដោយសារតែក្ដីបារម្ភខ្លាចក្រុមហាម៉ាស់ខាងហ្កាហ្សាចូលមកបង្កើតចលនាបះបោរជីហាដឥស្លាមនៅក្នុងទឹកដីស៊ីណៃ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/182738#.U8LcArFhs6I |title=Egypt Opens Gaza Border Crossing for the Injured – Middle East – Arutz Sheva |date=10 July 2014 |publisher=Israelnationalnews.com |access-date=2025-09-05 |archive-date=13 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713002958/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/182738#.U8LcArFhs6I |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===២០០៥៖ ការដកខ្លួនដោយឯកតោភាគីរបស់អ៊ីស្រាអែល===
[[File:Gush Katif-N-Dekalim02.jpg|thumb|[[ណេវ៉េដខាលីម]]ក្នុងប្លុកលំនៅដ្ឋាន[[ហ្គូសកាធីហ្វ]]]]
នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ អ៊ីស្រាអែលបានដកខ្លួនចេញពីដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ដោយថែមទាំងបានរុះរើទីតាំងលំនៅដ្ឋានតូចៗរបស់ខ្លួនចេញទៀតផង។&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.btselem.org/gaza_strip/control_on_air_space_and_territorial_waters |title=Israel's control of the airspace and the territorial waters of the Gaza Strip |work=btselem.org |access-date=5 September 2025 |archive-date=28 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140628105536/http://www.btselem.org/gaza_strip/control_on_air_space_and_territorial_waters |url-status=live }}&lt;/ref&gt; អ៊ីស្រាអែលក៏បានដកខ្លួនចេញពី[[ផ្លូវហ្វីឡាឌែលហ្វី]]ផងដែរ ដែលត្រូវជាដីវែងអន្លាយមួយខ្សែនៅជាប់ព្រំដែនជាមួយអេហ្ស៊ីប បន្ទាប់ពីអេហ្ស៊ីបបានយល់ព្រមធានាសន្តិសុខនៅខាងព្រំដែនរបស់ខ្លួនតាមរយៈ[[កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីដំណើរចេញចូល]] ដែលគេតែងច្រើនស្គាល់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងរ៉ាហ្វា។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.reut-institute.org/en/Publication.aspx?PublicationId=1180 |title=Philadelphi Route |publisher=Reut Institute |access-date=2015-09-05 |archive-date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714202343/http://www.reut-institute.org/en/Publication.aspx?PublicationId=1180 |url-status=dead |archivedate=2014-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714202343/http://www.reut-institute.org/en/Publication.aspx?PublicationId=1180 }}&lt;/ref&gt; ក្រោយពីអ៊ីស្រាអែលបានដកកម្លាំងយោធា និងប្រជាជនខ្លួនចេញអស់ តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទាំងមូលក៏ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ[[អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន]]ជាផ្លូវការ។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 October 2023 |title=Timeline of conflict between Israel and Palestinians in Gaza |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/conflict-between-israel-palestinians-gaza-2023-10-07/ |access-date=5 September 2025 |website=Reuters |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007105909/https://www.reuters.com/world/middle-east/conflict-between-israel-palestinians-gaza-2023-10-07/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===២០០៦–២០០៧៖ ការឡើងកាន់អំណាចរបស់ហាម៉ាស់ និងជម្លោះស៊ីវិល===
{{Main|ជម្លោះហ្វាតា–ហាម៉ាស់}}
នៅក្នុង[[ការបោះឆ្នោតនីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ២០០៦|ការបោះឆ្នោតសភាប៉ាឡេស្ទីន]]ដែលបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងក្នុងថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៦ ក្រុមហាម៉ាស់បានដណ្ដើមសំឡេងឆ្នោតបានច្រើនជាងគេ (៤២.៩%) និងបានឈ្នះអាសនៈចំនួន ៧៤ លើអាសនៈសរុប ១៣២ នៅក្នុងសភា (៥៦%)។&lt;ref&gt;[http://www.iht.com/articles/2006/01/25/africa/web.0125pals.php Counting underway in Palestinian elections], International Herald Tribune, 25 January 2006. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515023627/http://www.iht.com/articles/2006/01/25/africa/web.0125pals.php |date=15 May 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/news/newsitems/200601/s1557518.htm Election officials reduce Hamas seats by two], ABC News Online, 30 January 2006. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110629015352/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200601/s1557518.htm |date=29 June 2011}}&lt;/ref&gt; នៅពេលដែលក្រុមហាម៉ាស់ឡើងកាន់អំណាចនៅខែបន្ទាប់ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលក៏ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប រុស្ស៊ី និងអង្គការសហប្រជាជាតិបានទាមទារឱ្យក្រុមហាម៉ាស់ទទួលស្គាល់នូវកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានធ្វើឡើងពីមុនទាំងអស់ ព្រមទាំងទទួលស្គាល់សិទ្ធិអត្ថិភាពអ៊ីស្រាអែល និងបោះបង់ចោលនូវចលនាបែបហិង្សារបស់ខ្លួន។ នៅពេលដែលហាម៉ាស់បានបដិសេធសំណើទាមទារអស់ទាំងនោះ&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2006/09/22/world/middleeast/22cnd-mideast.html |title=Hamas Refuses to Recognize Israel |work=The New York Times |date=22 September 2006 |access-date=5 September 2025 |archive-date=9 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209055114/https://www.nytimes.com/2006/09/22/world/middleeast/22cnd-mideast.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; សហគមន៍អន្តរជាតិក៏បានសម្រេចកាត់ផ្តាច់ជំនួយរបស់ពួកគេផ្ទាល់ទៅកាន់អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន ខណៈជំនួយខ្លះវិញត្រូវបានរុញបញ្ជូនទៅអង្គការមនុស្សធម៌ដែលមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយរដ្ឋាភិបាលនៅហ្កាហ្សាចាត់ចែងជំនួស។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Weisman |first=Steven R. |url=https://www.nytimes.com/2006/04/08/world/middleeast/08hamas.html |title=U.S. and Europe Halt Aid to Palestinian Government |newspaper=The New York Times |date=8 April 2006 |access-date=5 September 2025 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511222935/http://www.nytimes.com/2006/04/08/world/middleeast/08hamas.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; វិបត្តិនយោបាយ និងបញ្ហាជាប់គាំងសេដ្ឋកិច្ចនៅក្រោយការបោះឆ្នោតបានធ្វើឱ្យប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនជាច្រើននាក់សម្រេចចិត្តធ្វើចំណាកស្រុកចេញពីតំបន់ហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2006/12/09/international/i104249S77.DTL |title=More Palestinians flee homelands |access-date=15 May 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070515044844/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2006%2F12%2F09%2Finternational%2Fi104249S77.DTL |archive-date=15 May 2007 |archivedate=15 ឧសភា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070515044844/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2006%2F12%2F09%2Finternational%2Fi104249S77.DTL }}, Sarah El Deeb, Associated Press, 9 December 2006.&lt;/ref&gt;

[[File:Gaza City.JPG|thumb|សំណង់អគារនៅ[[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]], ២០០៧]]
បន្ទាប់ពីទទួលបានជ័យជំនះនៅក្នុងការបោះឆ្នោតនីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីននៃឆ្នាំ២០០៦ ក្រុមហាម៉ាស់ និងហ្វាតាក៏បានព្រមព្រៀងគ្នាបង្កើតរដ្ឋាភិបាលរួបរួមជាតិប៉ាឡេស្ទីនមួយដោយមានលោក[[អ៊ីស្មែល ហានីយ៉េ]]ជាមេដឹកនាំ។ មួយរយៈខ្លីបន្ទាប់ ក្រុមហាម៉ាស់ក៏បាន[[ជម្លោះហ្វាតា–ហាម៉ាស់|ផ្ទុះអាវុធ]]ជាមួយនឹងក្រុមហ្វាតា ហើយក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៧ ក៏បានវាយកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សាទាំងស្រុង&lt;ref name=&quot;Guardian&quot;&gt;{{cite news |title=Hamas takes control of Gaza |url=https://www.theguardian.com/world/2007/jun/15/israel4 |access-date=6 September 2025 |newspaper=Guardian |date=15 June 2007 |location=London |first1=Ian |last1=Black |first2=Mark |last2=Tran |archive-date=31 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831134036/http://www.theguardian.com/world/2007/jun/15/israel4 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក៏ដូចជាស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលផ្សេងៗនៅហ្កាហ្សាផងដែរ។ [[ប្រធានាធិបតីប៉ាឡេស្ទីន]] លោក[[ម៉ះមូដ អាបាស់]]បានឆ្លើយតបវិញដោយប្រកាសដាក់រដ្ឋក្នុងគ្រាអាសន្ន រំលាយរដ្ឋាភិបាលរួបរួមជាតិនោះចោល និងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មីដោយមិនរាប់បញ្ចូលមន្ត្រីហាម៉ាស់ជាសមាជិក។&lt;ref name=&quot;intern_fight_p14-15&quot;&gt;{{cite book |title=Internal fight: Palestinian abuses in Gaza and the West Bank |pages=14–15 |author2=Human Rights Watch |first1=Fred |last1=Abrahams |publisher=Human Rights Watch |year=2008|author2-link=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt; សមាជិកក្រុមហាម៉ាស់មួយចំនួនដែលមានវត្តមាននៅតំបន់វ៉េសប៊ែងកាលនោះត្រូវបានកងកម្លាំង[[សន្តិសុខបង្ការប៉ាឡេស្ទីន]]បានចាប់ឃាត់ខ្លួនទាំងអស់។

នៅចុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៨ ប្រទេសអេហ្ស៊ីប អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងហ្សកដានីបានប្រកាសទទួលស្គាល់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនថ្មីដែលមានមូលដ្ឋាននៅវ៉េសប៊ែងក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកអាបាស់ ហើយត្រូវជា &quot;រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនស្របច្បាប់តែមួយគត់&quot;។ អេហ្ស៊ីបក៏បានផ្លាស់ប្តូរស្ថានទូតប៉ាឡេស្ទីនរបស់ខ្លួនពីហ្កាហ្សាទៅវ៉េសប៊ែងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.haaretz.com/hasen/spages/874106.html |title=Mubarak calls Hamas' takeover of the Gaza Strip a 'coup' |work=Haaretz |access-date=6 September 2025 |archive-date=25 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625201301/http://www.haaretz.com/hasen/spages/874106.html |url-status=dead |archivedate=25 មិថុនា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070625201301/http://www.haaretz.com/hasen/spages/874106.html }}&lt;/ref&gt; អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងអេហ្ស៊ីបបានគាំទ្រដល់ដំណើរផ្សះផ្សា និងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលរួបរួមថ្មីមួយទៀតរវាងហ្វាតានិងហាម៉ាស់ ហើយបានជំរុញឱ្យលោកអាបាស់ចាប់ផ្តើមកិច្ចចរចាសន្ទនាជាមួយក្រុមហាម៉ាស់។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យពិបាកទៅរួចនោះគឺលក្ខខណ្ឌដែលលោកអាបាស់បាន​ដាក់​នៅចំពោះមុខហាម៉ាស់ ពោលគឺត្រូវប្រគល់ហ្កាហ្សាមកឱ្យអាជ្ញាធរ​ប៉ាឡេស្ទីនគ្រប់គ្រង។ ចំពោះអ៊ីស្រាអែល និង​អេហ្ស៊ីប​វិញ អាជ្ញាធរទាំងពីរប្រទេសបាន​ប្រកាសបិទ​ច្រក​ព្រំដែន​ជាមួយ​នឹង​ហ្កាហ្សាជាប្រតិកម្មនៃការឡើងកាន់អំណាចរបស់ហាម៉ាស់។ ប្រភពពីប៉ាឡេស្ទីនបានរាយការណ៍ថា មន្ត្រីអ្នកឃ្លាំមើលមកពីសហភាពអឺរ៉ុបបាននាំគ្នារត់ភៀសខ្លួនចេញអស់ពីហ្កាហ្សាតាមរយៈច្រកព្រំដែនរ៉ាហ្វានៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនហ្កាហ្សា-អេហ្ស៊ីប ដោយសារតែពួកគេខ្លាចត្រូវហាម៉ាស់ចាប់ឃុំឃាំង ឬប្រព្រឹត្តិអំពើអ្វីមួយដែលអាចប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិតរបស់ពួកគេ។&lt;ref name=&quot;EU_flee_Rafah_crossing&quot;&gt;{{cite web |last=Dudkevitch |first=Margot |url=https://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1139395602714 |title=EU monitors flee Rafah border crossing |work=Jerusalem Post |date=14 March 2006 |access-date=6 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511121459/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull&amp;cid=1139395602714 |archive-date=11 May 2011 |archivedate=13 កក្កដា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713125814/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1139395602714 }}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់ពីកិច្ចផ្សះផ្សាបានបរាជ័យ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៃបណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់ ក៏ដូចជាមន្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនបានរួមគ្នាប្រកាសប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងព្រំដែនហ្កាហ្សាដោយហាម៉ាស់។&lt;ref name=&quot;Abbas wins Egypt backing on border&quot;&gt;{{cite web |url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2008/01/2008525125823983496.html |title=Middle East&amp;nbsp;— Abbas wins Egypt backing on border |publisher=Al Jazeera English |date=28 January 2008 |access-date=6 September 2025 |archive-date=3 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203155552/http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2008/01/2008525125823983496.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ទន្ទឹមនឹងនេះ របាយការណ៍សន្តិសុខអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីបបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ក្រុមហាម៉ាស់បានបន្តរត់ពន្ធគ្រឿងផ្ទុះ និងអាវុធយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ពីទឹកដីអេហ្ស៊ីបតាមប្រព័ន្ធរូងក្រោមដីសម្ងាត់។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ កងកម្លាំងសន្តិសុខអេហ្ស៊ីបបានបញ្ជាក់ថាខ្លួនបានរកឃើញផ្លូវក្រោមដីរបស់ហាម៉ាស់ចំនួន ៦០ រូង។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1192380807070&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |title=Egypt finds 60 Gaza tunnels in 10 months |work=Jerusalem Post |date=13 November 2007 |access-date=6 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511121629/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1192380807070&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |archive-date=11 May 2011 |archivedate=15 វិច្ឆិកា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111115212139/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1192380807070&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull }}&lt;/ref&gt;

===២០០៨–២០០៩៖ សង្គ្រាមហ្កាហ្សា===
{{Main|សង្គ្រាមហ្កាហ្សា (២០០៨–២០០៩)}}
[[File:Damaged housing gaza strip april 2009.jpg|thumb|right|សំណង់អគារខូចខាតកំឡុងសង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០០៨–២០០៩]]
នៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៨&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/12/28/world/middleeast/28mideast.html |work=The New York Times |title=Israelis Say Strikes Against Hamas Will Continue |first1=Taghreed |last1=El-Khodary |first2=Ethan |last2=Bronner |date=28 December 2008 |access-date=7 September 2025 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511223019/http://www.nytimes.com/2008/12/28/world/middleeast/28mideast.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[យន្តហោះចម្បាំងF-16ហ្វាខន|យន្តហោះចម្បាំង F-១៦]] របស់អ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារតាមអាកាសទៅលើគោលដៅមួយចំនួនក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្នរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងក្រុមហាម៉ាស់ត្រូវបែកបាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.idfblog.com/2012/04/16/timeline-terror-2001-2012/ |title=A Timeline of Terror: 2001 to 2012, The Official Blog of the Israel Defense Forces |publisher=Idfblog.com |date=16 April 2012 |access-date=7 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130122185506/http://www.idfblog.com/2012/04/16/timeline-terror-2001-2012/ |archive-date=22 January 2013 |archivedate=22 មករា 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130122185506/http://www.idfblog.com/2012/04/16/timeline-terror-2001-2012/ }}&lt;/ref&gt; មកដល់ថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមបើកការឈ្លានពានចូលដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2009/01/04/world/middleeast/04mideast.html |newspaper=The New York Times |date=4 January 2009 |title=Israeli Troops Launch Attack on Gaza |first1=Isabel |last1=Kershner |first2=Taghreed |last2=El-Khodary |access-date=7 September 2025|archive-date=9 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170409005842/http://www.nytimes.com/2009/01/04/world/middleeast/04mideast.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ក្រៅពីអគាររដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់ អ៊ីស្រាអែលបានធ្វើការវាយសម្ដៅទៅលើទីកន្លែងមួយចំនួនផ្សេងទៀតដែលខ្លួនអះអាងថាជាឃ្លាំងស្តុកទុកអាវុធរបស់ហាម៉ាស់ ដូចជា ស្ថានីយ៍នគរបាល សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ឃ្លាំងរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ព្រះវិហារឥស្លាម និងអគារផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។&lt;ref&gt;{{cite web |last=Mozgovaya |first=Natasha |url=https://www.haaretz.com/hasen/spages/1053233.html |title=IDF shell kills 30 in Gaza UN school; Israel mulls appeal over Hamas fire from UN facilities |work=Haaretz |access-date=7 September 2025 |archive-date=1 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090401074434/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1053233.html |url-status=dead |archivedate=1 មេសា 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090401074434/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1053233.html }}&lt;/ref&gt;

ភាគីខាងអ៊ីស្រាអែលបានថ្លែងថា ការវាយប្រហាររបស់ខ្លួននេះគឺជាប្រតិកម្មចំពោះសកម្មភាពវាយប្រហារដោយគ្រាប់រ៉ុក្កែតរបស់ក្រុមហាម៉ាស់មកលើតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដែលសរុបមានចំនួនជាង ៣,០០០ គ្រាប់ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ហើយប៉ុន្មានសប្តាហ៍មុនប្រតិបត្តិការនេះ ហាម៉ាស់បានបន្តបង្កើនគ្រាប់បាញ់ប្រហារបន្ថែមទៀតដោយមិនញញើត។ ប្រភពយោធាអ៊ីស្រាអែលបានបង្ហាញថា រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោក[[អេហ៊ូដ បារ៉ាក់]]បានបញ្ជាកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលឱ្យរៀបចំត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ប្រតិបត្តិការនេះនៅប្រមាណប្រាំមួយខែមុនពេលចាប់ផ្ដើមមកម៉្លេះ ដោយកំឡុងពេល ៦ ខែនោះ អ៊ីស្រាអែលបានរៀបចំផែនការលម្អិតលម្អន់ម៉ត់ចត់ និងប្រមូលផ្តុំព័ត៌មានបានពីការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ផ្សេងៗ។&lt;ref&gt;{{cite web |last=Ravid |first=Barak |url=https://www.haaretz.com/print-edition/news/iaf-strike-followed-months-of-planning-1.260363/ |title=IAF strike followed months of planning |publisher=Haaretz.com |date=28 December 2008 |access-date=7 September 2025 |archive-date=24 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130324160347/http://www.haaretz.com/print-edition/news/iaf-strike-followed-months-of-planning-1.260363 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនសរុបប្រមាណ ១,១០០–១,៤០០ នាក់&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kasher |first=Asa |url=https://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=168061 |title=Analysis: A moral evaluation of the Gaza War |newspaper=The Jerusalem Post &amp;#124; Jpost.com |publisher=Jpost.com |access-date=7 September 2025 |archive-date=21 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221144352/http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=168061 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; (ក្នុងនោះមានជនស៊ីវិលពី ២៩៥–៩២៦ នាក់) និងជនជាតិអ៊ីស្រាអែលចំនួន ១៣ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងសង្រ្គាមរយៈពេល ២២ ថ្ងៃនេះ។&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8428883.stm |work=BBC News |title=Slow recovery from wounds of Gaza conflict |date=27 December 2009 |access-date=7 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174738/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8428883.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ជម្លោះនេះបានបង្កឱ្យមានការខូតខាត ឬបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងប្រជាជនអស់រាប់ម៉ឺនខ្នង&lt;ref&gt;{{cite web |title=IOM Appeal for Gaza Focuses on Health and Recovery |url=http://www.iom.int/jahia/Jahia/media/press-briefing-notes/pbnAF/cache/offonce/lang/en?entryId%3D21830 |access-date=7 September 2025 |date=2009-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310183754/http://www.iom.int/jahia/Jahia/media/press-briefing-notes/pbnAF/cache/offonce/lang/en?entryId=21830 |archive-date=10 March 2012 |url-status=dead |publisher=International Organization for Migration |archivedate=10 មីនា 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120310183754/http://www.iom.int/jahia/Jahia/media/press-briefing-notes/pbnAF/cache/offonce/lang/en?entryId=21830 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lappin |first=Yaakov |url=https://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1237727552054&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |title=IDF releases Cast Lead casualty |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511121653/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1237727552054&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |archive-date=11 May 2011 |work=The Jerusalem Post |date=26 March 2009 |access-date=7 កញ្ញា 2025 |archivedate=3 កុម្ភៈ 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203063523/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1237727552054&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull }}&lt;/ref&gt; ក៏ដូចជាមន្ទីរពេទ្យចំនួន ១៥ កន្លែងក្នុងចំណោមមន្ទីរពេទ្យសរុប ២៧ នៅហ្កាហ្សា និងព្រមទាំងមណ្ឌលថែទាំសុខភាពបឋមចំនួន ៤៣ កន្លែងក្នុងចំណោមមណ្ឌលថែទាំងសុខភាពសរុប ១១០ ទីតាំង&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ochaopt.org/documents/ochaopt_who_gaza_health_fact_sheet_20100120_english.pdf |title=Gaza Health Fact Sheet |access-date=2025-09-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150308014019/http://www.ochaopt.org/documents/ochaopt_who_gaza_health_fact_sheet_20100120_english.pdf |archive-date=8 March 2015 |archivedate=2015-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150308014019/http://www.ochaopt.org/documents/ochaopt_who_gaza_health_fact_sheet_20100120_english.pdf }}&lt;/ref&gt; រីឯអណ្តូងទឹកចំនួន ៨០០ ត្រូវរងការខូចខាត ឬបំផ្លិចបំផ្លាញទាំងស្រុង&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=47273 |title=MIDEAST: Attack on Water Brings Sanitation Crisis – IPS |publisher=Ipsnews.net |date=18 June 2009 |access-date=7 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204070226/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=47273 |archive-date=4 December 2010 |archivedate=4 ធ្នូ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101204070226/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=47273 }}&lt;/ref&gt; ចំណែកឯផ្ទះកញ្ចក់ចំនួន ១៨៦&lt;ref&gt;{{cite web |title=Environmental Assessment of the Gaza Strip |url=http://postconflict.unep.ch/publications/UNEP_Gaza_EA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514204950/http://postconflict.unep.ch/publications/UNEP_Gaza_EA.pdf |archive-date=2011-05-14 |url-status=live |access-date=2025-09-07}}&lt;/ref&gt; និងរួមទាំងកសិដ្ឋានគ្រួសារជិត ១០,០០០ កន្លែងបានទទួលរងផលប៉ះពាល់ខ្ទិចខ្ទាំពីសង្គ្រាមនេះ។&lt;ref&gt;{{cite web |title=The humanitarian situation in Gaza and FAO's response |url=http://www.fao.org/fileadmin/templates/tc/tce/pdf/FAO_brief_on_Gaza_23_Jan_09.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090214100134/http://www.fao.org/fileadmin/templates/tc/tce/pdf/FAO_brief_on_Gaza_23_Jan_09.pdf |archive-date=2009-02-14 |url-status=live |access-date=2025-09-07}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ សង្គ្រាមហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០០៩ បានបន្សល់ទុកឱ្យប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៥០,០០០ នាក់គ្មានផ្ទះសម្បែងរស់នៅ,&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;&gt;{{cite news |title=Gaza 'looks like earthquake zone' |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7838618.stm |work=BBC News |date=20 January 2009 |access-date=7 September 2025 |archive-date=25 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090125181742/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7838618.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ៤០០,០០០–៥០០,០០០ នាក់គ្មានទឹកប្រើប្រាស់&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Gaza: Humanitarian situation&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7845428.stm |work=BBC News |title=Gaza: Humanitarian situation |date=30 January 2009 |access-date=7 September 2025 |archive-date=8 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110208132149/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7845428.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ហើយមួយលាននាក់គ្មានអគ្គិសនីប្រើប្រាស់&lt;ref name=&quot;Gaza: Humanitarian situation&quot; /&gt; និងបណ្តាលឱ្យមានការខ្វះខាតស្បៀងអាហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wfp.org/content/wfp-launches-emergency-food-distributions-families-gaza |title=Launches Emergency Food Distributions to Families in Gaza &amp;#124; WFP &amp;#124; United Nations World Food Programme – Fighting Hunger Worldwide |publisher=WFP |access-date=7 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511084335/http://www.wfp.org/content/wfp-launches-emergency-food-distributions-families-gaza |archive-date=11 May 2011 |archivedate=11 ឧសភា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511084335/http://www.wfp.org/content/wfp-launches-emergency-food-distributions-families-gaza }}&lt;/ref&gt;

===២០១៤៖ សង្គ្រាមហ្កាហ្សា===
{{Main|សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១៤}}
នៅថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៤ អ៊ីស្រាអែលបានផ្ដើមប្រតិបត្តិការយោធាវាយប្រហារចូលក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាថ្មី។ ដើមហេតុចម្បងនៃជម្លោះលើកនេះគឺកើតចេញពីករណីចាប់ជំរិតនិងសម្លាប់យុវជនអ៊ីស្រាអែលចំនួនបីនាក់នៅក្នុងទឹកដីវ៉េសប៊ែងដោយសមាជិកសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនដែលជាប់ទំនាក់ទំនងនឹងហាម៉ាស់។ ជាប្រតិកម្ម កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែលបានផ្តួចផ្តើមប្រតិបត្តិការយោធាមួយភ្លាមៗ ហើយជាលទ្ធផល ពួកគេបានចាប់ខ្លួនជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៣៥០ នាក់ដោយពួកគេស្ទើរទាំងអស់ត្រូវជាសមាជិកសកម្មប្រយុទ្ធហាម៉ាស់នៅវ៉េសប៊ែង។&lt;ref name=&quot;nathanthrall&quot;&gt;{{cite journal |author=Nathan Thrall |date=1 August 2014 |title=Hamas's Chances |url=http://www.lrb.co.uk/v36/n16/nathan-thrall/hamass-chances |journal=London Review of Books |volume=36 |issue=16 |access-date=7 September 2025 |archive-date=16 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416032651/https://www.lrb.co.uk/v36/n16/nathan-thrall/hamass-chances |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HamasAcc&quot;&gt;Jack Khoury, [https://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/1.611676 Hamas claims responsibility for three Israeli teens' kidnapping and murder'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201010052244/https://www.haaretz.com/hamas-admits-kidnap-murder-of-3-teens-1.5260283/ |date=10 October 2020 }}, ''Haaretz'', 21 August 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HamasAcc2&quot;&gt;[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4562328,00.html 'Mashal: Hamas was behind murder of three Israeli teens'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230916104726/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4562328,00.html |date=16 September 2023 }}, Ynet, 22 August 2014.&lt;/ref&gt; ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ ហាម៉ាស់នៅតែបន្តបាញ់រ៉ុក្កែតជាច្រើនគ្រាប់ចូលទៅក្នុងទឹកដីប្រទេសអ៊ីស្រាអែលពីតំបន់ហ្កាហ្សា ដែលនាំឱ្យផ្ទុះជម្លោះរយៈពេលប្រាំពីរសប្តាហ៍នេះឡើង។ សង្គ្រាមមួយនេះផងដែរត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាជម្លោះដ៏សាហាវបំផុតមួយក្នុងចំណោមជម្លោះបើកចំហរវាងអ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីនដែលបានកើតឡើងក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកនេះ។​ការវាយប្រហារដោយប្រើគ្រាប់រ៉ុក្កែតដោយប៉ាឡេស្ទីន បូករួមជាមួយការវាយប្រហារតាមដែនអាកាសដោយអ៊ីស្រាអែល បានបណ្តាលឱ្យមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បាត់បង់ជីវិត ដោយជងរងគ្រោះភាគច្រើនជាជនជាតិប៉ាឡេស្ទីននៅហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Zonszein|first=Mairav|url=https://www.theguardian.com/world/2015/mar/27/israel-kills-more-palestinians-2014-than-any-other-year-since-1967|title=Israel killed more Palestinians in 2014 than in any other year since 1967|date=2015-03-27|work=The Guardian|access-date=2020-03-03|issn=0261-3077|archive-date=12 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220412025048/https://www.theguardian.com/world/2015/mar/27/israel-kills-more-palestinians-2014-than-any-other-year-since-1967|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===២០១៨–២០១៩៖ មហាបរពលនៃការវិលត្រឡប់===
{{Main|មហាបរពលនៃការវិលត្រឡប់}}
[[File:OCHAoPT 2018 Gaza border protests 31 may 2018.png|thumb|right|ផែនទីរបស់[[ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់សម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌]]បង្ហាញពីបាតុកម្មនៃមហាបរពល,​ ៣១ ឧសភា ២០១៨]]
នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨–២០១៩ បាតុកម្មជាច្រើនតគ្នាដែលគេតែងស្គាល់ថា [[មហាបរពលនៃការវិលត្រឡប់]] ត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃសុក្រនៅតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្បែរជញ្ជាំងព្រំដែនហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល ដោយបានអូសបន្លាយចាប់ពីថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ រហូតដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩។ ក្នុងអំឡុងព្រឹត្តិការណ៍បាតុកម្មនេះ ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនសរុប ២២៣ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ដោយកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;B'tselem21&quot;&gt;[https://www.btselem.org/gaza_strip/20210524_whitewash_time 'And now for the whitewashing,' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231017132258/https://www.btselem.org/gaza_strip/20210524_whitewash_time |date=17 October 2023 }} B'tselem 24 May 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.latimes.com/world/middleeast/la-fg-gaza-protest-20180330-htmlstory.html|title=15 Palestinians reported killed by Israeli fire as Gaza border protest builds |last=Alouf |first=Abu |date=30 March 2018|website=Los Angeles Times|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180519031927/http://www.latimes.com/world/middleeast/la-fg-gaza-protest-20180330-htmlstory.html|archive-date=19 May 2018}}&lt;/ref&gt; គោលបំណងនៃបាតុកម្មតវ៉ានេះគឺដើម្បីទាមទារ​ឱ្យ​ជនភៀសខ្លួន​ប៉ាឡេស្ទីនត្រឡប់​ចូលទៅ​កាន់​ទឹកដី​ដែល​ពួកគេ​ធ្លាប់រស់នៅពីមុនវិញ ពោលគឺ​ទឹកដី​​អ៊ីស្រាអែល​ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ក្រុមបាតុករប៉ាឡេស្ទីនថែមទាំងបានចេញមុខតវ៉ាប្រឆាំងផងដែរនឹងការបិទផ្លូវគោក ផ្លូវអាកាស និងផ្លូវសមុទ្រចេញចូលតំបន់ហ្កាហ្សាដោយអ៊ីស្រាអែល ហើយនិងការទទួលស្គាល់ទីក្រុងយេរូសាឡឹមជារដ្ឋធានីអ៊ីស្រាអែលដោយសហរដ្ឋអាមេរិក។&lt;ref name=&quot;Toameh&quot;&gt;Khaled Abu Toameh, [https://www.timesofisrael.com/hamas-vows-gaza-protests-to-continue-until-they-return-to-all-of-palestine &quot;Hamas vows Gaza protests last until Palestinians return to all of Palestine&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231007054949/https://www.timesofisrael.com/hamas-vows-gaza-protests-to-continue-until-they-return-to-all-of-palestine/ |date=7 October 2023 }}, ''The Times of Israel'', 9 April 2018.&lt;br /&gt;&quot;The protests are an uprising for &quot;Jerusalem, Palestine, and the right of return&quot;, he said, referring to the demand that Palestinian refugees and their descendants be allowed to return to their former homes in Israel.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NY2&quot; &gt;David M. Halbfinger, Iyad Abuheweila, Jugal K.Patel [https://www.nytimes.com/interactive/2018/04/13/world/middleeast/gaza-fence-aerial.html &quot;300 Meters in Gaza: Snipers, Burning Tires and a Contested Fence&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180422065743/https://www.nytimes.com/interactive/2018/04/13/world/middleeast/gaza-fence-aerial.html |date=22 April 2018 }}, ''The New York Times'' 15 May 2018.’ Most Gazans are Palestinian refugees or their descendants, and marching on the fence highlights their desire to reclaim the lands and homes from which they were displaced 70 years ago in the war surrounding Israel's creation.’&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
*{{Cite news|url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/.premium-mass-gaza-border-clashes-52-killed-by-israeli-gunfire-2-410-wounded-1.6091548|title=Mass Gaza Border Clashes: 58 Palestinians Killed by Israeli Gunfire, 1,113 Wounded|last1=Khoury|first1=Jack|date=15 May 2018|work=Haaretz|access-date=8 September 2025|last2=Kubovich|first2=Yaniv|last3=Zikri|first3=Almog Ben|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514195751/https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/.premium-mass-gaza-border-clashes-52-killed-by-israeli-gunfire-2-410-wounded-1.6091548|archive-date=14 May 2018}}
*David M. Halbfinger &amp; Iyad Abuheweila, [https://www.nytimes.com/2018/04/13/world/middleeast/gaza-israel-protests.html &quot;One Dead Amid Violence in 3rd Week of Protests at Gaza-Israel Fence&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180517222949/https://www.nytimes.com/2018/04/13/world/middleeast/gaza-israel-protests.html|date=17 May 2018}} ''The New York Times'', 13 April 2018.&lt;br /&gt;&quot;They are objecting to Israel's 11-year-old blockade of Gaza and seeking to revive international interest in Palestinian claims of a right of return to the lands they were displaced from in 1948.&quot;
*Adam Rasgon, [https://www.jpost.com/Arab-Israeli-Conflict/Masses-of-Gazans-head-to-border-fence-to-demand-right-of-return-547367 &quot;Masses of Gazans head to border area for 'right of return' says organizer&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180505122635/https://www.jpost.com/Arab-Israeli-Conflict/Masses-of-Gazans-head-to-border-fence-to-demand-right-of-return-547367|date=5 May 2018}} ''The Jerusalem Post'', 28 March 2018.&lt;/ref&gt;

នៅចុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩ លទ្ធផលរបស់[[គណៈកម្មការឯករាជ្យអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីបាតុកម្មតវ៉ានៅព្រំដែនហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១៨|គណៈកម្មការស៊ើបការណ៍ឯករាជ្យ]]របស់[[ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]]បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ក្នុងចំណោមករណីស្លាប់និងរបួសរបស់បាតុករចំនួន ៤៨៩ ករណីដែលត្រូវបានខ្លួនវិភាគនោះ គេបានរកឃើញថាមានតែពីរករណីប៉ុណ្ណោះដែលអាចចាត់ទុកថាជាទង្វើហួសហេតុប្រថុយគ្រោះថ្នាក់ដល់កងកម្លាំងសន្តិសុខអ៊ីស្រាអែល។ ដូច្នេះ គណៈកម្មាការបានចាត់ទុកករណីដែលនៅសេសសល់ទាំងប៉ុន្មានជាទង្វើសម្លាប់បាតុករដោយខុសច្បាប់ ហើយបានបញ្ចប់ដោយអនុសាសន៍មួយដែលអំពាវនាវឱ្យអ៊ីស្រាអែលពិនិត្យមើលថាតើ[[ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម]] ឬ[[ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ]]មានត្រូវបានប្រព្រឹត្តដែរឬទេនៅក្នុងប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបបាតុកម្មរបស់ខ្លួន ហើយប្រសិនបើមានពិតមែននោះ សូមឱ្យអាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែលចាប់អ្នកប្រព្រឹត្តិខុសនោះមកកាត់ទោស។&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.un.org/unispal/document/un-independent-commission-of-inquiry-on-protests-in-gaza-presents-its-findings-press-release/ |title=UN Independent Commission of Inquiry on Protests in Gaza Presents its Findings - Press Release - Question of Palestine |website=[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] |access-date=8 September 2025 |archive-date=9 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009065103/https://www.un.org/unispal/document/un-independent-commission-of-inquiry-on-protests-in-gaza-presents-its-findings-press-release/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite report |title=Report of the independent international commission of inquiry on the protests in the Occupied Palestinian Territory - A/HRC/40/74 |url=https://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoIOPT/A_HRC_40_74.pdf |publisher=UNHRC |date=28 February 2019 |access-date=8 September 2025 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoIOPT/A_HRC_40_74.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ គណៈកម្មការដដែរក៏បានប្រកាសបន្ថែមទៀតថា ខ្លួនមាន &quot; 'ហេតុផលសមស្រប'  ក្នុងការជឿជាក់ថាទាហានអ៊ីស្រាអែលអាចពិតជាបានប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ហើយបានធ្វើការបាញ់មកលើអ្នកកាសែត បុគ្គលិកសុខាភិបាល និងកុមារពិតមែនក្នុងកំឡុងបាតុកម្មតវ៉ានៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០១៨&quot;។ អ៊ីស្រាអែល​បាន​ចេញមុខបដិសេធ​មិន​គាំទ្រលទ្ធផល​ស៊ើប​អង្កេត និង​បាន​ច្រាន​ចោល​របាយការណ៍របស់​គណៈកម្មការនោះចោល។&lt;ref name=&quot;CNN1111&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.cnn.com/2019/02/28/middleeast/israel-gaza-un-intl/index.html|title=UN: Israel may have committed war crimes during Gaza protests |first1=Milena |last1=Vaselinovic |first2=Oren |last2=Liebermann |work=CNN |date=28 February 2019 |access-date=8 September 2025 |archive-date=14 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014022301/https://www.cnn.com/2019/02/28/middleeast/israel-gaza-un-intl/index.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===២០២១៖ វិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល===
{{Main|វិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល}}
នៅមុនវិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែលក្នុងឆ្នាំ២០២១ ប្រជាជនប្រមាណ ៤៨% ក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សាគឺមិនមានការងារធ្វើនោះឡើយ ហើយប្រជាជនប្រមាណពាក់កណ្ដាលបានកំពុងរស់នៅក្នុងភាពក្រីក្រ។ ក្នុង​កំឡុង​​វិបត្តិឆ្នាំ២០២១ កុមារ​ចំនួន ៦៦ នាក់​បានបាត់បង់ជីវិត ខណៈកាលជម្លោះមុនមានកុមារចំនួន ៥៥១ នាក់បានស្លាប់។ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១ គណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់របស់ធនាគារពិភពលោកបានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចនៅតំបន់ហ្កាហ្សា ដើម្បីទស្សនានូវសភាពការណ៍ខូចខាតនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងព្រមទាំងជីវិតមនុស្សទូទៅ។ ជាលទ្ធផល ធនាគារពិភពលោកបានចាប់ដៃគូជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិ និងសហភាពអឺរ៉ុបវាយតម្លៃលើតម្រូវការផ្សេងៗដើម្បីត្រៀមជំនួយគាំទ្រការកសាង និងការស្តារឡើងវិញនៃតំបន់ហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Toll of War on Palestinians in Gaza |date=27 June 2021 |publisher=[[ធនាគារពិភពលោក]] |url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2021/06/27/the-toll-of-war-on-palestinians-in-gaza |access-date=8 September 2025 |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204711/https://www.worldbank.org/en/news/feature/2021/06/27/the-toll-of-war-on-palestinians-in-gaza |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ករណីផ្ទុះអាវុធតូចមួយបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី៥ ដល់ថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ហើយជាលទ្ធផលនៃការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសដោយអ៊ីស្រាអែល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបន្ថែមបានទទួលរងការខូចខាត ហើយបានបង្ខំឱ្យប្រជាជនរស់នៅក្នុងតំបន់រងគ្រោះផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅ។&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/gaza-august-2022-escalation-dashboard-09-august-2022 |title=Gaza August 2022 Escalation Dashboard (09 August 2022) - occupied Palestinian territory &amp;#124; ReliefWeb |website=reliefweb.int |date=9 August 2022 |access-date=8 September 2025 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816140543/https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/gaza-august-2022-escalation-dashboard-09-august-2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ochaopt.org/content/escalation-gaza-strip-and-israel-flash-update-2-august-2022 |title=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs - occupied Palestinian territory &amp;#124; Escalation in the Gaza Strip and Israel &amp;#124; Flash Update #2 as of 18:00, 8 August 2022 |website=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs - occupied Palestinian territory |date=8 August 2022 |access-date=8 September 2025 |archive-date=12 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812012844/https://www.ochaopt.org/content/escalation-gaza-strip-and-israel-flash-update-2-august-2022 |url-status=dead |archivedate=12 សីហា 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220812012844/https://www.ochaopt.org/content/escalation-gaza-strip-and-israel-flash-update-2-august-2022 }}&lt;/ref&gt;

===២០២៣–បច្ចុប្បន្ន៖ សង្គ្រាមហ្កាហ្សា===
{{Main|សង្គ្រាមហ្កាហ្សា}}
{{See also|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|វិបត្តិមនុស្សធមហ្កាហ្សា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)}}
[[File:SoI-War 23-10-31 IDF 05-04.jpg|thumb|ទាហានអ៊ីស្រាអែលនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា, ៣១ តុលា ២០២៣]]
នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ កងកម្លាំងជីវពលនៅហ្កាហ្សាដឹកនាំដោយ[[កងពលតូចអាល់កាសាំ]]របស់ហាម៉ាស់ បានធ្វើ[[ការលុលលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ការវាយលុកចូលភាគនិរតីនៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល]]ក្នុងគោលបំណងវាយកម្ទេចសហគមន៍ និងមូលដ្ឋានយោធាអ៊ីស្រាអែល។ ក្នុងដំណើរនេះ ហាម៉ាស់បានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ១,៣០០ នាក់ និងចាប់មនុស្សប្រមាណ ២៣៦ នាក់ធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Hutchinson |first=Bill |date=22 November 2023 |title=Israel-Hamas War: Timeline and key developments |url=https://abcnews.go.com/International/timeline-surprise-rocket-attack-hamas-israel/story?id=103816006 |work=ABC News |access-date=8 September 2025 |archive-date=16 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016214718/https://abcnews.go.com/International/timeline-surprise-rocket-attack-hamas-israel/story?id=103816006 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; មកដល់ថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ អ៊ីស្រាអែលបានប្រកាសសង្រ្គាមលើក្រុមហាម៉ាស់ ហើយបានប្រកាស &quot;បិទផ្លូវចេញចូលទាំងអស់&quot; នៃតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-09 |title=Israel announces 'total' blockade on Gaza |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/9/israel-announces-total-blockade-on-gaza |website=www.aljazeera.com |access-date=8 September 2025 |archive-date=9 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009105304/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/9/israel-announces-total-blockade-on-gaza |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ខណៈរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោក[[យ៉ូអាហ្វ ហ្កាឡង់ត៍]]បានប្រកាសថា &quot;ហ្កាហ្សានឹងមិនមានអគ្គិសនី គ្មានអាហារ គ្មានប្រេងឥន្ធនៈ អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងត្រូវតែបានបិទ។ យើងកំពុងប្រយុទ្ធជាមួយសត្វមនុស្ស ហើយសកម្មភាពរបស់យើងទាំងឡាយគឺប្រព្រឹត្តិទៅតាមនឹង&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Israel announces 'complete siege' of Gaza, cutting its electricity, food, water, and fuel |url=https://www.businessinsider.com/israel-gallant-announces-complete-siege-gaza-no-electricity-food-fuel-2023-10 |work=Business Insider |date=9 October 2023 |access-date=8 September 2025 |archive-date=2 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102181111/https://www.businessinsider.com/israel-gallant-announces-complete-siege-gaza-no-electricity-food-fuel-2023-10 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TimesOfIsrael_GazaHostages&quot;&gt;{{cite news |author=Fabian |first1=Emanuel |last2=Magid |first2=Jacob |date=16 October 2023 |title=IDF notifies relatives of 199 people that their loved ones are Gaza hostages |url=https://www.timesofisrael.com/idf-notifies-relatives-of-199-people-that-their-loved-ones-are-gaza-hostages/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102181257/https://www.timesofisrael.com/idf-notifies-relatives-of-199-people-that-their-loved-ones-are-gaza-hostages/ |archive-date=2 November 2023 |access-date=8 September 2025 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt; ក្រោយមក លោកហ្កាឡង់ត៍ក៏បានកែលម្អគោលជំហររបស់លោកបន្តិចបន្ទាប់ពីមានការដាក់សម្ពាធពីប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក[[ចូ បៃដិន]] ហើយកិច្ចព្រមព្រៀងមួយក៏ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ ខែតុលា ដើម្បីឱ្យអ៊ីស្រាអែលនិងអេហ្ស៊ីបបើកផ្លូវផ្តល់ជំនួយចូលក្នុងហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-03-02 |title=Fergal Keane: Aid convoy tragedy shows fear of starvation haunts Gaza |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68456718 |access-date=2025-09-08 |archive-date=15 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315042049/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68456718 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Gaza war 2023 - 2025 IMG 8182.png|thumb|ទិដ្ឋភាពហ្កាហ្សាក្រោយត្រូវរងការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសពីអ៊ីស្រាអែល]]
នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ [[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៥|បទឈប់បាញ់រវាងអ៊ីស្រាអែលនិងក្រុមហាម៉ាស់]]បានចូលជាធរមានជាផ្លូវការ។ សុពលភាពរបស់វាបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា នៅពេលដែលអ៊ីស្រាអែលបានរំលោភបទឈប់បាញ់ដោយបើកការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលគ្មាននរណាគ្រោងទុកជាមុន។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Shurafa |first1=Wafaa |last2=Mednick |first2=Sam |date=March 18, 2025 |title=Israel launches deadly wave of airstrikes across Gaza after ceasefire talks stall |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-news-ceasefire-hostages-03-17-2025-b8753b9458a44f10ab08aa9b12582780 |access-date=8 September 2025 |work=AP News |location=Deir al-Balah, Gaza Strip }}&lt;/ref&gt;

សង្រ្គាមហ្កាហ្សាបានបង្កឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងដំណំដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងជីវិតមនុស្ស ហើយវាក៏បានបង្កឱ្យកើតមាន[[វិបត្តិមនុស្សធមហ្កាហ្សា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|វិបត្តិមនុស្សធម៌ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ]] និងព្រមទាំង[[គ្រោះទុរ្ភិក្សនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|គ្រោះទុរ្ភិក្ស]]ផងដែរ ដែលសព្វថ្ងៃកំពុងប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិតប្រជាជនហ្កាហ្សាស្ទើរគ្រប់គ្នា។&lt;ref name=&quot;Dannenbaum_Dill_2024&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IPC_22_August_2025&quot;&gt;{{cite web |title=GAZA STRIP: Famine confirmed in Gaza Governorate, projected to expand {{pipe}} 1 July - 30 September 2025 |url=https://www.ipcinfo.org/fileadmin/user_upload/ipcinfo/docs/IPC_Gaza_Strip_Acute_Food_Insecurity_Malnutrition_July_Sept2025_Special_Snapshot.pdf
|website=Integrated Food Security Phase Classification |date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រជាជនភាគច្រើនត្រូវបង្ខំចិត្តផ្លាស់ទីលំនៅទៅរស់នៅតាមជំរុំជនភៀសខ្លួនផ្សេងៗនៅទូទាំងតំបន់ដ៏តូចចង្អៀតមួយនេះ។&lt;ref name=&quot;Dannenbaum_Dill_2024&quot;/&gt; អង្គការសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើនដូចជា [[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ]] និង[[បេត្សាលែម]] ក៏ដូចជាអ្នកជំនាញសាស្ត្រាចារ្យសិក្សាអំពី[[ប្រល័យពូជសាសន៍វិទ្យា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍]]និង[[ច្បាប់អន្តរជាតិ]] និងព្រមទាំងអ្នកជំនាញជាច្រើនផ្សេងទៀតបាននិយាយថា  [[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍]]កំពុងតែកើតមានឡើងនៅហ្កាហ្សា ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណានៅតែមានអ្នកជំនាញមួយចំនួនជំទាស់នឹងរឿងប្រល័យពូជសាសន៍នេះ។&lt;ref name=&quot;genocide&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;genocide_int_law_scholars&quot;/&gt; ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានផ្ទុះឡើងមក ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនជាង ៦០,០០០ នាក់នៅហ្កាហ្សាត្រូវបានបាត់បង់ជីវិត ដោយស្ទើរតែពាក់កណ្តាលនៃអ្នកស្លាប់ទាំងនោះត្រូវជាជាស្ត្រីនិងកុមារ ហើយមនុស្សជាង ១៤៨,០០០ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួស។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=29 July 2025 |title=How many Palestinians has Israel's Gaza offensive killed|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/how-many-palestinians-has-israels-gaza-offensive-killed-2025-03-24/|access-date=8 September 2025|work=Reuters }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://apnews.com/article/palestinians-death-toll-war-health-ministry-816d592952814db869924f9626ca8876|title=Over 60,000 Palestinians killed in the 21-month Israel-Hamas war, Gaza's Health Ministry says|date=29 July 2025|website=Associated Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 July 2025 |title=Reported impact snapshot {{pipe}} Gaza Strip (30 July 2025) |url=https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-30-july-2025 |work=[[ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់សម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌|ការិយាល័យសម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌]]}}&lt;/ref&gt; លទ្ធផលសិក្សាដោយ ''The Lancet'' បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា មនុស្សនៅហ្កាហ្សាចំនួន ៦៤,២៦០ នាក់បានស្លាប់ដោយសារត្រូវរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ បើគិតត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ ខណៈលទ្ធផលសិក្សាពួកគេបានកត់សម្គាល់ដែរថាក្នុងចំនួនអ្នកស្លាប់ដែលបានរាប់បញ្ចូលអាចរួមមានចំនួនអ្នកស្លាប់ &quot;ដោយប្រយោល&quot; ច្រើនជាងអ្នកស្លាប់ដោយរបួសធ្ងន់ធ្ងរ។&lt;ref name=&quot;Lancet2025&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Jamaluddine |first1=Zeina |last2=Abukmail |first2=Hanan |last3=Aly |first3=Sarah |last4=Campbell |first4=Oona M. R. |last5=Checchi |first5=Francesco |date=9 January 2025 |doi=10.1016/S0140-6736(24)02678-3 |journal=The Lancet |publisher=Elsevier |title=Traumatic injury mortality in the Gaza Strip from Oct 7, 2023, to June 30, 2024: a capture–recapture analysis |volume=405 |issue=10477 |pages=469–477 |doi-access=free |pmid=39799952}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Bloxham |first1=Donald |author-link=Donald Bloxham |date=3 April 2025 |title=The 7 October Atrocities and the Annihilation of Gaza: Causes and Responsibilities |journal=Journal of Genocide Research |issue=Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies |doi=10.1080/14623528.2025.2483546 |s2cid= |doi-access=free |pages=23–24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=10 January 2025 |title=Gaza death toll 40% higher than official number, Lancet study finds |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/10/gaza-death-toll-40-higher-than-official-number-lancet-study-finds |access-date=8 September 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Tanno |first=Sophie |date=9 January 2025 |title=Gaza death toll has been significantly underreported, study finds |url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/middleeast/gaza-death-toll-underreported-study-intl |access-date=8 September 2025 |website=CNN }}&lt;/ref&gt; គិតមកត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ តួលេខចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយរបួសធ្ងន់ធ្ងរអាចមានដល់ ៩៣,០០០​ នាក់ (៧៧,០០០ ទៅ ១០៩,០០០ នាក់) ដែលស្មើនឹង ៤–៥% នៃចំនួនប្រជាជនសរុបនៅហ្កាហ្សាកាលមុនសង្រ្គាម។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.economist.com/interactive/middle-east-and-africa/2025/05/08/how-many-people-have-died-in-gaza |title=How many people have died in Gaza? |date=2025-05-08 |newspaper=The Economist |quote=The researchers found that the overlap was so small that the true number of deaths was probably 46-107% higher than the official ministry total. If you assume that the ratio has stayed the same since last June (and not fallen, as systems caught up during the ceasefire, say) and apply them to the current tally, it would suggest that between 77,000 and 109,000 Gazans have been killed, 4-5% of the territory's pre-war population (see chart).}}&lt;/ref&gt;

==ភូមិសាស្ត្រ==
[[File:Gaza Beach.jpg|thumb|ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅឯឆ្នេរសមុទ្រហ្កាហ្សាកាលឆ្នាំ២០០៦]]
[[File:Gaza sea port.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទីក្រុងហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨]]
ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមានបណ្ដោយពីជើងទៅត្បូងប្រវែង ៤១ គីឡូម៉ែត្រ និងទទឺងពីកើតទៅលិចប្រវែងពី ៦ ទៅ ១២ គីឡូម៉ែត្រ និងហើយមានផ្ទៃដីសរុប ៣៦៥ គម&lt;sup&gt;២&lt;/sup&gt;។&lt;ref name=&quot;Arnon&quot;&gt;{{cite journal |first=Arie |last=Arnon |url=http://www.econ.bgu.ac.il/facultym/arnona/Israeli_Policy_towards_the_Occupied_Palestinian_Territories_The_Economic_Dimension_1967-2007.pdf |title=Israeli Policy towards the Occupied Palestinian Territories: The Economic Dimension, 1967–2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130630142150/http://www.econ.bgu.ac.il/facultym/arnona/Israeli_Policy_towards_the_Occupied_Palestinian_Territories_The_Economic_Dimension_1967-2007.pdf |archive-date=2013-06-30 |journal=Middle East Journal |volume=61 |number=4 |date=Autumn 2007 |page=575 |doi=10.3751/61.4.11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; ហ្កាហ្សាមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេស[[អ៊ីស្រាអែល]]ប្រវែង ៥១ គីឡូម៉ែត្រ និងព្រំដែនខាងត្បូងជាប់ប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]ប្រវែង ១១ គីឡូម៉ែត្រក្បែរទីក្រុង[[រ៉ាហ្វា]]។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 May 2021 |title=Israel-Palestinian conflict: Life in the Gaza Strip |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-20415675 |url-status=live |access-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627053554/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-20415675 |archive-date=27 June 2018}}&lt;/ref&gt;

ទីក្រុង[[ខាន់យូនីស]]មានទីតាំងស្ថិតនៅប្រមាណ ៧ គីឡូម៉ែត្រនៅភាគឦសាននៃទីក្រុង[[រ៉ាហ្វា]] ហើយទីប្រជុំជនតូចៗជាច្រើននៅជុំវិញក្រុង[[ឌែរអែលបាឡា]]សុទ្ធតែមានទីតាំងនៅតាមឆ្នេរសមុទ្ររវាងក្រុងឌែរអែលបាឡានិងទីក្រុងហ្កាហ្សា។ ក្រុង[[បេតឡាហ៊ីយ៉ា]] និងក្រុង[[បេតហានូន]]គឺស្ថិតនៅភាគខាងជើង និងភាគឦសាននៃទីក្រុងហ្កាហ្សារៀងគ្នា។ ប្លុក[[ហ្គូសកាធីហ្វ]]គឺជាតំបន់ទីលំនៅរបស់អ៊ីស្រាអែលដែលធ្លាប់មានទីតាំងស្ថិតនៅលើផ្នូកខ្សាច់ជាប់នឹងក្រុងរ៉ាហ្វា និងខាន់យូនីសតាមបណ្តោយគែមភាគនិរតីនៃឆ្នេរ[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]]ប្រវែង ៤០ គីឡូម៉ែត្រ។ ឆ្នេរអាល់ដេអ៊ីរ៉ាគឺជាទីកន្លែងដ៏ពេញនិយមបំផុតសម្រាប់អ្នកចូលចិត្តជិះរលក។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Roug |first=Louise |date=23 August 2007 |title=In Gaza, surfers find peace and freedom riding the deep blue |publisher=Articles.latimes.com |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2007-jul-29-fg-gazasurf29-story.html |url-status=live |access-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014022552/http://articles.latimes.com/2007/jul/29/world/fg-gazasurf29 |archive-date=14 October 2012}}&lt;/ref&gt;

[[វ៉ាឌីហ្កាហ្សា]]គឺជាទន្លេដ៏សំខាន់បំផុតនៅហ្កាហ្សាខណៈតំបន់ព័ទ្ធជុំវិញទន្លេនេះត្រូវបានគេប្រកាសជាដែនអភិរក្សធម្មជាតិដើម្បីការពារតំបន់ឆ្នេរសើមតែមួយគត់នៅហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;meweco&quot;&gt;[https://www.mahmiyat.ps/uploads/WadiGazaMP.pdf MANAGEMENT PLAN- WADI GAZA ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220605084222/https://www.mahmiyat.ps/uploads/WadiGazaMP.pdf|date=5 June 2022}}, by the MedWetCoast project&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.euronews.com/green/2023/04/16/now-we-can-breathe-a-little-how-gaza-is-bringing-its-wetlands-back-to-life |title='Now we can breathe a little': How Gaza is bringing its wetlands back to life |date=16 April 2023 |access-date=9 September 2025 |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101001758/https://www.euronews.com/green/2023/04/16/now-we-can-breathe-a-little-how-gaza-is-bringing-its-wetlands-back-to-life |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===អាកាសធាតុ===
ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមាន[[អាកាសធាតុស្ងួតពាក់កណ្ដាល|អាកាសធាតុក្ដៅពាក់កណ្តាលស្ងួត]] រួមជាមួយនឹងរដូវវស្សាកម្រិតក្ដៅ ហើយរដូវប្រាំងក្ដៅស្ងួត។ ថ្វីបើមានអាកាសធាតុស្ងួតហែងក៏ដោយក្ដី អត្រាសំណើមនៅហ្កាហ្សាគឺមានបរិមាណខ្ពស់ក្នុងរយៈពេលពេញមួយឆ្នាំ។ ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំនៅហ្កាហ្សាគឺមានអត្រាខ្ពស់ជាងទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំនៅលើទឹកដីគ្រប់ទិសនៃប្រទេសអេហ្ស៊ីបចាប់ពីចន្លោះ ២២៥ មីលីម៉ែត្រនៅភាគខាងត្បូង និង ៤០០ មីលីម៉ែត្រនៅភាគខាងជើង ដោយច្រើនតែធ្លាក់នៅចន្លោះខែវិច្ឆិកា និងកុម្ភៈ។

===បញ្ហាបរិស្ថាន===
បញ្ហាបរិស្ថាននៅហ្កាហ្សារួមមាន កំណើនវាលលំហ ទឹកសាបប្រែជាទឹកប្រៃ ប្រព្រឹត្តិកម្មទឹកស្អុយ ជំងឺឆ្លងពីទឹក ការរេចរឹលដី និងតំហយចុះក៏ដូចជាការបំពុលធនធានទឹកក្រោមដីជាដើម។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ មន្ត្រីអង្គការសហប្រជាជាតិម្នាក់បានមានប្រសាសន៍ថា &quot;វាអាចត្រូវចំណាយពេល ១៤ ឆ្នាំ ... ដើម្បីសម្អាតកម្ទេចកម្ទី រួមទាំងកម្ទេចសំណល់ថ្មផ្សេងៗពីអគារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលត្រូវបានរងការបំផ្លាញ&quot; (កំឡុងសង្រ្គាមហ្កាហ្សា)។&lt;ref name=&quot;Reuters 2024 c119&quot;&gt;{{cite web | title=UN official says it could take 14 years to clear debris in Gaza | website=Reuters | date=26 Apr 2024 | url=https://www.reuters.com/world/middle-east/un-official-says-it-could-take-14-years-clear-debris-gaza-2024-04-26/ | access-date=9 September 2025 | archive-date=26 April 2024 | archive-url=https://archive.today/20240426163228/https://www.reuters.com/world/middle-east/un-official-says-it-could-take-14-years-clear-debris-gaza-2024-04-26/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==រដ្ឋាភិបាល==
{{Main|រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីន}}
===រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមរបបហាម៉ាស់}}
[[File:UNSchool DestrMoInterior.jpg|thumb|សំណល់អគារសាលារៀន អសប និងទីស្ដីការក្រសួងមហាផ្ទៃក្នុងទីក្រុងហ្កាហ្សា, ធ្នូ ២០១២]]
ចាប់តាំងពីហាម៉ាស់បានកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សាមក ក្រុមមួយនេះបានអនុវត្តនូវសិទ្ធិអំណាចប្រតិបត្តិក្រសោបលើតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទាំងមូលតាមរយៈស្ថាប័នអំណាចប្រតិបត្តិ នីតិប្បញ្ញត្តិ និងតុលាការផ្ទាល់របស់ខ្លួន។&lt;ref name=&quot;freedomhouse&quot;&gt;{{cite web |date=4 January 2018 |title=Gaza Strip |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/gaza-strip |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007111428/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/gaza-strip |archive-date=7 October 2018 |access-date=9 September 2025 |website=Freedom House |archivedate=7 តុលា 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007111428/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/gaza-strip }}&lt;/ref&gt; រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០១២ គឺជារដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនទីពីរដែលដឹកនាំដោយហាម៉ាស់ប្រចាំនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាចាប់តាំងពីបានបំបែកចេញពី[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]កាលពីឆ្នាំ២០០៧ មក។&lt;ref name=hurriyet0209&gt;{{cite web |url=http://www.hurriyetdailynews.com/hamas-announces-cabinet-reshuffle-in-gaza.aspx?pageID=238&amp;nID=29198&amp;NewsCatID=352 |title=Hamas announces cabinet reshuffle in Gaza |date=2 September 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com |access-date=9 September 2025 |archive-date=12 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012085350/http://www.hurriyetdailynews.com/hamas-announces-cabinet-reshuffle-in-gaza.aspx?pageID=238&amp;nID=29198&amp;NewsCatID=352 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ការរុះរើរដ្ឋាភិបាលចាស់នេះត្រូវបានអនុម័តដោយសមាជិកសភារបស់ហាម៉ាស់ដែលមានមូលដ្ឋាននៅហ្កាហ្សាពី[[ក្រុមប្រឹក្សានីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីន]]។&lt;ref name=hurriyet0209/&gt; ចាប់តាំងពីហាម៉ាស់បានចូលកាន់អំណាចនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ មក មនុស្សជាច្រើនបានចាត់ទុកដែនជ្រោយហ្កាហ្សាថាជា &quot;រដ្ឋនិយមឯកបក្ស&quot; ថ្វីបើហាម៉ាស់បានបើកសិទ្ធិអត្ថិភាពដល់ក្រុមនយោបាយផ្សេងក្រៅពីខ្លួនក៏ដោយក្ដី ដូចជាបក្សក្រុមឆ្វេងនិយម[[រណសិរ្សប្រជាជនដើម្បីរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] និង[[រណសិរ្សប្រជាធិបតេយ្យដើម្បីរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]]ជាដើម។&lt;ref&gt;
*{{Cite web |title=Gaza Strip: Freedom in the World 2020 Country Report |url=https://freedomhouse.org/country/gaza-strip/freedom-world/2020 |access-date=2025-09-09 |website=Freedom House |quote=Since 2007, Gaza has functioned as a de facto one-party state under Hamas rule |archive-date=27 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327190234/https://freedomhouse.org/country/gaza-strip/freedom-world/2020 |url-status=live }}
*{{Cite news |title=How powerful is Hamas? |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/10/10/how-powerful-is-hamas |access-date=2025-09-09 |issn=0013-0613 |archive-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114121410/https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/10/10/how-powerful-is-hamas |url-status=live }}
*{{Cite journal |last=Burton |first=Guy |date=2012 |title=Hamas and its Vision of Development |url=https://www.jstor.org/stable/41507185 |journal=Third World Quarterly |volume=33 |issue=3 |pages=525–540 |doi=10.1080/01436597.2012.657491 |jstor=41507185 |s2cid=144037453 |issn=0143-6597 |access-date=9 September 2025 |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023080017/https://www.jstor.org/stable/41507185 |url-status=live |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt;

ក្រមច្បាប់អំណាចរបស់ហាម៉ាស់នៅតំបន់ហ្កាហ្សាគឺផ្អែកទៅលើច្បាប់អូតូម៉ង់ ក្រមច្បាប់ម៉ាន់ដាតរបស់អង់គ្លេសឆ្នាំ១៩៣៦ [[ច្បាប់អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន]] [[ច្បាប់សារីយ៉ា]] និងបទបញ្ជាយោធាអ៊ីស្រាអែលជាដើម។ ហាម៉ាស់មានរក្សាប្រព័ន្ធតុលាការជាមួយតុលាការស៊ីវិល និងយោធា និងសេវាកម្មកាត់ទោសសាធារណៈ។&lt;ref name=freedomhouse/&gt;&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.academia.edu/2984906 |title=Ideology and Practice: The Legal System in Gaza under Hamas |first=Nicolas |last=Pelham |date=2010 |via=www.academia.edu |access-date=9 September 2025 |archive-date=28 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628143849/https://www.academia.edu/2984906 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៦ ក្នុងនាមជារដ្ឋមានកម្រិតប្រជាធិបតេយ្យបោះឆ្នោតតិចបំផុតនៅមជ្ឈិមបូព៌ានិងអាហ្រ្វិកខាងជើង បើយោងទៅតាមសន្ទស្សន៍ ''V-Dem Democracy'' ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ជាមួយនឹងពិន្ទុ ០.១៣៦ លើពិន្ទុមួយពេញ។&lt;ref name=&quot;report&quot;&gt;{{Cite web |url=https://v-dem.net/documents/43/v-dem_dr2024_lowres.pdf |title=Democracy Report 2024, Varieties of Democracy |access-date=9 September 2025 |archive-date=12 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312185522/https://v-dem.net/documents/43/v-dem_dr2024_lowres.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===សន្តិសុខ===
សន្តិសុខដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាចម្បងគឺស្ថិតនៅក្រោមការរ៉ាប់រងរបស់ហាម៉ាស់តាមរយៈកងកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួនគឺ [[កងពលតូចអាល់កាសាំ|កងពលតូចអ៊ីសអាដឌីន អាល់កាសាំ]] សេវាកម្មសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង និងកម្លាំងនគរបាលស៊ីវិល។ កងពលតូចអ៊ីសអាដឌីន អាល់កាសាំនោះមានកម្លាំងទាហានបម្រើប្រមាណចាប់ពី ៣០,០០០ រហូតដល់ទៅ ៥០,០០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.middleeasteye.net/news/hamas-gains-credibility-fighting-force-analysts-say-371780262 |title=Hamas growing in military stature, say analysts |website=Middle East Eye |access-date=9 September 2025 |archive-date=7 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007040321/https://www.middleeasteye.net/news/hamas-gains-credibility-fighting-force-analysts-say-371780262 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ក្រុមបក្សពួក និងមនោគមវិជ្ជាផ្សេងទៀត===
[[File:2013 Fatah anniversary rally in Gaza (04).jpg|thumb|ប្រជាជនប្រមូលផ្ដុំគ្នានៅទីក្រុងហ្កាហ្សាដើម្បីគាំទ្រក្រុមហ្វាតា, មករា ២០១៣]]
ក្រៅពីហាម៉ាស់ ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក៏មានវត្តមានក្រុម​សកម្មប្រយុទ្ធ​ប៉ាឡេស្ទីន​ផ្សេងទៀត​ផងដែរ​ ដោយខ្លះថែមទាំងមានទំនោរ​ប្រឆាំង​នឹង​ក្រុម​ហាម៉ាស់ទៀតផង។ [[ចលនាជីហាតឥស្លាមនៅប៉ាឡេស្ទីន]] ឬគេតែងនិយមស្គាល់ថា ក្រុមជីហាដឥស្លាមប៉ាឡេស្ទីន គឺជាក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធធំទីពីរបង្អស់ដែលសកម្មនៅតំបន់ហ្កាហ្សាបន្ទាប់ពីហាម៉ាស់។ ក្រុមនេះក៏មានកងកម្លាំងយោធាផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរហៅថា [[កងពលតូចអាល់គូដស៍]] ដោយមានកម្លាំងប្រមាណ ៨,០០០ នាក់។&lt;ref&gt;*[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1658443.stm Who are Islamic Jihad?]BBC. 9 June 2003. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327035852/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1658443.stm |date=27 March 2009 }}
*{{cite web |url=https://www.dni.gov/index.php/nctc-home |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016214230/http://www.nctc.gov/site/groups/pij.html |url-status=dead |title=Palestine Islamic Jihad (PIJ) |publisher=NCTC |archive-date=16 October 2014 |website=www.dni.gov |access-date=9 កញ្ញា 2025 |archivedate=16 តុលា 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016214230/http://www.nctc.gov/site/groups/pij.html }}
*{{cite web |url=http://www.nationalsecurity.gov.au/agd/WWW/nationalsecurity.nsf/Page/What_Governments_are_doing_Listing_of_Terrorism_Organisations_Palestinian_Islamic_Jihad |archive-url=https://web.archive.org/web/20140126041704/http://www.nationalsecurity.gov.au/agd/WWW/nationalsecurity.nsf/Page/What_Governments_are_doing_Listing_of_Terrorism_Organisations_Palestinian_Islamic_Jihad |url-status=dead |title=Australian Government: Listing of Terrorism Organisations |archive-date=26 January 2014 |access-date=9 កញ្ញា 2025 |archivedate=20 សីហា 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060820175840/http://www.nationalsecurity.gov.au/agd/WWW/NationalSecurity.nsf/Page/What_Governments_are_doing_Listing_of_Terrorism_Organisations_Palestinian_Islamic_Jihad }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IslamicJihad&gt;{{cite news |url=https://www.foxnews.com/world/islamic-jihad-chief-dies-after-clash-with-hamas-police/#ixzz2X8KLrgkS |title=Islamic Militant Group |publisher=Foxnews.com |date=23 June 2013 |access-date=2025-09-09 |archive-date=24 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130624121949/http://www.foxnews.com/world/2013/06/23/islamic-jihad-chief-dies-after-clash-with-hamas-police/#ixzz2X8KLrgkS |url-status=live }}&lt;/ref&gt; បក្សពួកធំទីបីបន្ទាប់គឺ [[គណៈកម្មាធិការប្រជាតស៊ូ]] ដែលមានកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធឈ្មោះ [[កងពលតូចអាល់ណាស៊ែរ សាឡាអាល់-ឌីន]]។

បក្សពួកផ្សេងៗទៀតរួមមាន [[កងទ័ពឥស្លាម (ហ្កាហ្សា)|កងទ័ពឥស្លាម]] កងវរសេនាតូចនីដាល់ អាល់អាមូឌី (ជាសាខានៃ[[កងពលតូចទុក្ករយុទ្ធអាលអាក់សា]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅវ៉េសប៊ែង) [[កងពលអាប៊ូអាលីមូស្តាផា]] (ក្រុមប្រដាប់អាវុធនៃរបស់រណសិរ្សប្រជាជនដើម្បីរំដោះប៉ាឡេស្ទីន) [[កងពលតូចឆេក៍អូម៉ារហាឌីដ]] (កូនក្រុម[[រដ្ឋឥស្លាម]]) និងព្រមទាំងក្រុមបក្សពួកជាច្រើនទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.longwarjournal.org/archives/2021/06/analysis-17-palestinian-militant-factions-identified-in-recent-gaza-conflict.php |title=Analysis: 17 Palestinian militant factions identified in recent Gaza conflict |author=Joe Truzman |work=FDD's Long War Journal |date=4 June 2021 |access-date=9 September 2025 |archive-date=5 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210605024417/https://www.longwarjournal.org/archives/2021/06/analysis-17-palestinian-militant-factions-identified-in-recent-gaza-conflict.php |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===បំណែងចែករដ្ឋបាល===
ទឹកដីហ្កាហ្សាត្រូវបានបែងចែកទៅជាតំបន់តូចៗចំនួន ៥ គឺ៖ [[ទេសហ្កាហ្សាខាងជើង]] [[ទេសហ្កាហ្សា]] [[ទេសឌែរអែលបាឡា]] [[ទេសខាន់យូនីស]] និង[[ទេសរ៉ាហ្វា]]។

===នីត្យានុកូលភាពនៃរបបហាម៉ាស់===
ក្រោយពីបានឡើងកាន់អំណាចក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៧ ហាម៉ាស់បានបណ្តេញមន្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់របស់ហ្វាតាចេញពីមុខតំណែងរដ្ឋសំខាន់ៗដូចជា តំណែងរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នសន្តិសុខ សាកលវិទ្យាល័យ និងកាសែតព័ត៌មានជាដើម។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ អាជ្ញាធរហាម៉ាស់បានដកហូតអាវុធកាំភ្លើងពីសំណាក់កងជីវពល បក្សពួកសាសនានយោបាយ និងក្រុមឧក្រិដ្ឋជនផ្សេងៗ និងថែមទាំងបានគ្រប់គ្រងលើបណ្ដាញផ្លូវក្រោមដីស្ទើរទាំងអស់នៅហ្កាហ្សា។ យោងតាម[[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ]] នៅក្រោមរបបគ្រប់គ្រងរបស់ហាម៉ាស់ កាសែតសារព័ត៌មានមួយចំនួនត្រូវបានបិទប្រតិបត្តិការ ហើយអ្នកកាសែតមួយចំនួនទៀតត្រូវរងការបៀតបៀនពីអាជ្ញាធរ។&lt;ref name=&quot;AI_torn&quot;&gt;{{cite web |date=24 October 2007 |title=Torn apart by factional strife |url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde21/020/2007/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313044927/https://www.amnesty.org/en/documents/mde21/020/2007/en/ |archive-date=13 March 2015 |access-date=10 September 2025 |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt; បាតុកម្មគាំទ្រហ្វាតាត្រូវបានហាមឃាត់និងបង្រ្កាប ដូចក្នុងករណីបាតុកម្មមហាជនក្នុងថ្ងៃគម្រប់ខួបមរណភាពរបស់លោក[[យ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]អញ្ចឹង ដោយជាលទ្ធផលនៃអន្តរាគមន៍ពីអាជ្ញាធរហាម៉ាស់ មនុស្សចំនួន ៧ នាក់ត្រូវបាត់បង់ជីវិត។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hamas kills seven at Arafat rally in Gaza |url=http://news.sbs.com.au/worldnewsaustralia/hamas_kills_seven_at_arafat_rally_in_gaza_135015 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20070813050106/http://news.sbs.com.au/worldnewsaustralia/hamas_kills_seven_at_arafat_rally_in_gaza_135015 |archive-date=13 August 2007 |access-date=10 September 2025 |archivedate=13 សីហា 2007 |archiveurl=https://archive.today/20070813050106/http://news.sbs.com.au/worldnewsaustralia/hamas_kills_seven_at_arafat_rally_in_gaza_135015 }}, AFP, (via SBS World News Australia), 13 November 2007.&lt;/ref&gt;

ក្រោយក្ដោបបានអំណាចនៅហ្កាហ្សា ក្រុមហាម៉ាស់ និងរួមទាំងក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធផ្សេងទៀតបាននៅបន្តបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតឆ្លងចូលទៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ យោងតាមប្រភពរបស់អ៊ីស្រាអែល ចាប់ពីថ្ងៃដែលហាម៉ាស់បានចូលកាន់អំណាចរហូតដល់ចុងខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ គ្រាប់រ៉ុក្កែតចំនួន ៦៩៧ គ្រាប់ និងគ្រាប់បែកត្បាល់ ៨២២ គ្រាប់ ត្រូវបានបាញ់សម្ដៅមករកទីប្រជុំជនអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Israeli MFA |url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-+Obstacle+to+Peace/Palestinian+terror+since+2000/Missile+fire+from+Gaza+on+Israeli+civilian+targets+Aug+2007.htm#statistics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011023634/http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-%2BObstacle%2Bto%2BPeace/Palestinian%2Bterror%2Bsince%2B2000/Missile%2Bfire%2Bfrom%2BGaza%2Bon%2BIsraeli%2Bcivilian%2Btargets%2BAug%2B2007.htm#statistics |archive-date=11 October 2007 |access-date=10 September 2025 |publisher=Mfa.gov.il |archivedate=11 តុលា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011023634/http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-%2BObstacle%2Bto%2BPeace/Palestinian%2Bterror%2Bsince%2B2000/Missile%2Bfire%2Bfrom%2BGaza%2Bon%2BIsraeli%2Bcivilian%2Btargets%2BAug%2B2007.htm#statistics }}&lt;/ref&gt; ជាប្រតិកម្មឆ្លើយតបទៅនឹងសកម្មភាពហាម៉ាស់ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានធ្វើការបាញ់ប្រហារតបទៅវិញសម្ដៅលើប្រភពដែលរ៉ុក្កែតហាម៉ាស់ទាំងនោះបានបាញ់ចេញមក រួមជាមួយនឹងគោលដៅយោធាផ្សេងៗទៀត ហើយបានប្រកាសដែនជ្រោយហ្កាហ្សាថាជាអង្គភាពហានិភ័យគ្រោះថ្នាក់។ នៅខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ អ៊ីស្រាអែលបានកាត់បន្ថយការធ្វើដំណើរចេញចូលហ្កាហ្សា ក៏ដូចជាទំនិញនាំចេញនាំចូល និងប្រេងឥន្ធនៈជាដើម ដែលជាហេតុបង្កឱ្យមានកង្វះខាតថាមពលនៅហ្កាហ្សា។ សកម្មភាពនេះបាននាំឱ្យមានការចោទប្រកាន់ថាអ៊ីស្រាអែលកំពុងដាក់ទណ្ឌកម្មរួមទៅលើប្រជាជនស្លូតត្រង់នៅតំបន់ហ្កាហ្សា ហើយទីបំផុតក៏ត្រូវសហគមន៍អន្តរជាតិប្រកាសថ្កោលទោស។ ថ្វីបើមានរបាយការណ៍ជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថាហ្កាហ្សាកំពុងមានវិបត្តិកង្វះស្បៀងអាហារ និងរបស់របរប្រើប្រាស់ចាំបាច់ផ្សេងៗទៀតក្ដី&lt;ref&gt;{{cite news |date=6 January 2009 |title=Profile: Gaza Strip |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5122404.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140518081735/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5122404.stm |archive-date=18 May 2014 |access-date=10 September 2025 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt; ក៏អ៊ីស្រាអែលនៅតែនិយាយអះអាងថា ហ្កាហ្សានៅមានរបបអាហារ និងថាមពលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ប្រជាជនរបស់គេបានជាច្រើនសប្តាហ៍ទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Greenberg |first1=Hanan |date=20 June 1995 |title=IDF official rejects claims of humanitarian crisis in Gaza |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3496654,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110523062831/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3496654,00.html |archive-date=23 May 2011 |access-date=10 September 2025 |newspaper=Ynetnews |publisher=Ynetnews.com}}&lt;/ref&gt;

==សេដ្ឋកិច្ច==
{{Main|សេដ្ឋកិច្ចដែនជ្រោយហ្កាហ្សា}}
{{See also|សេដ្ឋកិច្ចប៉ាឡេស្ទីន}}
[[File:GazaTextiles.jpg|thumb|មុខរបរចិញ្ចឹមជីវិតតូចតាចរបស់ប្រជាជនហ្កាហ្សា]]
ក្នុងអំឡុងពេលកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល សេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាធ្លាប់ស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចរួមជាមួយការពឹងផ្អែកច្រើនទៅលើសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីស្រាអែល និងព្រមទាំងទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរឹងមាំជាមួយវ៉េសប៊ែងផងដែរ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលបច្ចុប្បន្ន ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅហ្កាហ្សាគឺមានលក្ខណៈឯកោដាច់ដោយឡែកតែឯងដោយផលិតភាព និងនវានុវត្តន៍ផ្សេងៗត្រូវផ្អាកលែងដើរបន្តទៅមុខ ហើយជារឿយៗត្រូវរំខានដោយការវាយប្រហារដោយយោធាអ៊ីស្រាអែល។ សេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាក៏បានទទួលផលប៉ះពាល់ពីកម្រិតអត់ការងារធ្វើ និងភាពក្រីក្រខ្ពស់ផងដែរ ខណៈប្រជាជនហ្កាហ្សាជាង ៧៥% ពឹងផ្អែកលើជំនួយមនុស្សធម៌។ នយោបាយសេដ្ឋវិទូលោកស្រីសារ៉ា រ៉យ (''Sara Roy'') ដែលមានឯកទេសខាងសិក្សាសេដ្ឋកិច្ចដែនជ្រោយហ្កាហ្សា បានមានប្រសាសន៍ថា ការដកខ្លួនរបស់អ៊ីស្រាអែលពីហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ គឺជាចំណុចរបត់មួយនៅក្នុងគោលនយោបាយរបស់អ៊ីស្រាអែល ដែលពីមុនអ៊ីស្រាអែលធ្លាប់ចង់ព្យាយាមត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ប៉ុន្តែចំពោះគោលនយោបាយអ៊ីស្រាអែលបច្ចុប្បន្នវិញគឺមានគោលបំណងបំបាក់សេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាតែម្តងឱ្យមកសល់ត្រឹមតំបន់ដែលត្រូវការជំនួយមនុស្សធម៌សុទ្ធសាទ និងលែងមានមហិច្ឆតាឬគំនិតអភិវឌ្ឍន៍ដូចមុន។&lt;ref name=&quot;Sara M. Roy&quot; /&gt;

សេដ្ឋកិច្ចដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានទទួលរងនូវផលប៉ះពាល់ជាច្រើនដែលបង្កឡើងដោយការបិទខ្ទប់ព្រំដែនស្ទើរទាំងស្រុងដោយប្រទេសអេហ្ស៊ីបនិងអ៊ីស្រាអែល ហើយដោយសារតែមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនច្រើនខ្ពស់បំផុតមួយនៅលើពិភពលោកដែរនោះ&lt;ref name=&quot;nbcpd&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/specials/gaza-strip-map-density-israel-hamas-conflict/index.html|title=The Gaza Strip's density, visualized|work=NBC News|accessdate=10 September 2025|date=10 October 2023|archive-date=25 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125124933/https://www.nbcnews.com/specials/gaza-strip-map-density-israel-hamas-conflict/index.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arc&gt;Doug Suisman, Steven Simon, Glenn Robinson, C. Ross Anthony, Michael Schoenbaum (eds.) [https://books.google.com/books?id=32Kg2wdcQPcC&amp;pg=PA79 ''The Arc: A Formal Structure for a Palestinian State,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100704/https://books.google.com/books?tid=32Kg2wdcQPcC&amp;pg=PA79|date=2 November 2022}} Rand Corporation, 2007 p.79&lt;/ref&gt; តំបន់នេះត្រូវប្រឈមនឹងវិបត្តិដីធ្លី ការរឹតត្បឹតសន្តិសុខផ្ទៃក្នុងនិងក្រៅ ឥទ្ធិពលអាក្រក់ផ្សេងៗជះដោយប្រតិបត្តិការយោធាអ៊ីស្រាអែល និងការរឹតបន្តឹងលើការចូលបម្រើកម្លាំងពលកម្មនិងពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែន។ របាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ២០១៥ បានប៉ាន់ប្រមាណថា ប្រជាជនហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧២% បានកំពុងប្រឈមនឹងអសន្តិសុខស្បៀងអាហារ។&lt;ref&gt;United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD), Report on UNCTAD Assistance to the Palestinian People: Developments in the Economy of the Occupied Palestinian Territory (Geneva: UNCTAD, September 2015), p. 8, online at http://unctad.org/en/PublicationsLibrary/tdb62d3_en.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201003183453/https://unctad.org/en/PublicationsLibrary/tdb62d3_en.pdf |date=3 October 2020 }} .&lt;/ref&gt; ប្រាក់ចំណូលសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗនៅហ្កាហ្សាត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួន ៣,១០០ ដុល្លារអាមេរិកនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ដែលស្ថិតនៅលេខរៀងទី ១៦៤ ប្រើប្រៀបទៅនឹងប្រទេសផ្សេងៗទៀតនៅលើពិភពលោក។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; របាយការណ៍អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញឱ្យឃើញទៀតថា អត្រាប្រជាជនអត់ការងារធ្វើនៅហ្កាហ្សាមាន ៤៥% ហើយ ៦៥% នៃប្រជាជនទាំងអស់កំពុងរស់នៅក្នុងសភាពក្រីក្រ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ កម្រិតជីវភាពរស់នៅបានធ្លាក់ចុះប្រមាណ ២៧% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០០៦ ហើយប្រជាជន ៨០% បានពឹងផ្អែកលើជំនួយអន្តរជាតិដើម្បីបានរស់បន្តជីវិតទៅមុខទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Elliott |first1=Larry |title=UN report: 80% of Gaza inhabitants relied on international aid before war |url=https://www.theguardian.com/world/2023/oct/25/un-report-80-per-cent-of-gaza-inhabitants-relied-on-international-aid-before-war |access-date=10 September 2025 |work=The Guardian |date=25 Oct 2023 |ref=The-Guardian-UN-report |archive-date=3 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103073449/https://www.theguardian.com/world/2023/oct/25/un-report-80-per-cent-of-gaza-inhabitants-relied-on-international-aid-before-war |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

លទ្ធភាពទទួលបានតម្រូវការចាំបាច់ដូចជាទឹកជាដើមគឺនៅមានកំណត់ខ្លាំង ដោយមានគ្រួសារប្រមាណតែ ១០–២៥% ប៉ុណ្ណោះដែលមានទឹកប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ហើយជាធម្មតាបានតែពីរបីម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ដោយតម្រូវការ &quot;ចាំបាច់ជាខ្លាំង&quot; ប្រជាជនហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧៥–៩០% ពឹងផ្អែកលើទឹកគ្មានសុវត្ថិភាពចេញពីអ្នកលក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់។  ដូច្នោះហើយ ២៦% នៃអ្នកជំងឺនៅហ្កាហ្សាគឺបានឆ្លងជំងឺតាមរយៈការប្រើប្រាស់ទឹកខ្វះអនាម័យ ហើយជាប្រភពបង្កការពុលនីត្រាតចំពោះកុមារ ៤៨%។ កង្វះទឹកធ្ងន់ធ្ងរនៅហ្កាហ្សានេះគឺជាលទ្ធផលនៃគោលនយោបាយអ៊ីស្រាអែល និងការគ្រប់គ្រងអាងស្តុកទឹកឬប្រភពទឹកផ្សេងៗដោយអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;Sara M. Roy&quot;&gt;{{cite book|author=Sara M. Roy|title=The Gaza Strip|url=https://books.google.com/books?id=gXAqjgEACAAJ&amp;pg=PA|year=2016|publisher=Institute for Palestine Studies USA, Incorporated|isbn=978-0-88728-321-5|pages=|access-date=10 September 2025|archive-date=11 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240311045308/https://books.google.com/books?id=gXAqjgEACAAJ&amp;pg=PA|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

សហភាពអឺរ៉ុបបានសម្ដៅលើស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ហ្កាហ្សាកាលពីឆ្នាំ២០១៣ ដូចតទៅ៖ &quot;ចាប់តាំងពីក្រុមហាម៉ាស់បានកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ បូករួមជាមួយការបិទព្រំដែនដោយអ៊ីស្រាអែលមក ស្ថានការណ៍នៅហ្កាហ្សាបានធ្លាក់ក្នុងសភាពរ៉ាំរ៉ៃ ការអភិវឌ្ឍន៍បានដើរថយក្រោយ ហើយការពឹងផ្អែកលើជំនួយបរទេសបានកើនឡើង ថ្វីបើជាមានការបន្ធូរបន្ថយជាបណ្តោះអាសន្នលើដំណើរចេញចូលមនុស្ស និងទំនិញនៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ ក្ដី។ ការបិទព្រំដែននោះផងដែរបានកាត់ផ្ដាច់ផ្លូវនាំចូលនាំចេញទំនិញទាំងឡាយទៅទីផ្សារអ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាការផ្ទេរបន្តទៅកាន់វ៉េសប៊ែង និងនាំមកនូវការឹតបន្តឹងបន្ថែមលើការនាំចេញទៅក្រៅជាហេតុបង្កឱ្យមានការធ្លាក់ចុះអត្រានាំចេញ ២% គិតត្រឹមឆ្នាំ២០០៧។&lt;ref name=&quot;eccpalestine.org&quot;&gt;{{cite web |title=EU Heads of Missions' report on Gaza 2013 |url=http://www.eccpalestine.org/eu-heads-of-missions-report-on-gaza/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714172357/http://www.eccpalestine.org/eu-heads-of-missions-report-on-gaza/ |archive-date=14 July 2014 |access-date=2025-09-12 |publisher=Eccpalestine.org |archivedate=2014-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714172357/http://www.eccpalestine.org/eu-heads-of-missions-report-on-gaza/ }}&lt;/ref&gt;

យោងតាមលោកស្រីសារ៉ា រ៉យ មានមន្ត្រីកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលជាន់ខ្ពស់មួយរូបបានប្រាប់ទៅកាន់មន្ត្រី UNWRA នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ថា គោលនយោបាយរបស់អ៊ីស្រាអែលចំពោះតំបន់ហ្កាហ្សាគឺធ្វើយ៉ាងណាឱ្យតំបន់នេះ &quot;គ្មានការអភិវឌ្ឍន៍ គ្មានវិបុលភាព គ្មានវិបត្តិមនុស្សធម៌&quot;។&lt;ref&gt;Sara Roy, [http://www.thenation.com/article/the-gaza-strips-last-safety-net-is-in-danger/ 'The Gaza Strip's Last Safety Net Is in Danger,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150811041635/http://www.thenation.com/article/the-gaza-strips-last-safety-net-is-in-danger/ |date=11 August 2015 }} The Nation 6 August 2015.&lt;/ref&gt;

===ឧស្សាហកម្ម===
ឧស្សាហកម្មនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាទូទៅស្ថិតក្នុងរូបភាពអាជីវកម្មគ្រួសារតូចៗដែលផលិតវាយនភណ្ឌ សាប៊ូ ចម្លាក់ឈើអូលីវ និងវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ធ្វើពីគុជខ្យងជាដើម។ ផលិតផលកសិកម្មសំខាន់ៗក្នុងទឹកនេះរួមមាន ផ្លែ[[អូលីវ]] ក្រូច បន្លែ [[សាច់គោហាឡាល]] និងផលិតផលទឹកដោះគោ។ល។ ផលិតផល​នាំ​ចេញ​ចម្បងមានផ្លែ​ក្រូច និង​ផ្កាលម្អ ខណៈ​ផលិតផលនាំ​ចូល​ចម្បង​គឺ​អាហារ ទំនិញ​ប្រើប្រាស់ និង​សម្ភារ​សំណង់។ ដៃគូពាណិជ្ជកម្មសំខាន់បង្អស់របស់ហ្កាហ្សាគឺប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីប។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;

===ធនធានធម្មជាតិ===
ធនធានធម្មជាតិនៃតំបន់ហ្កាហ្សារួមមានដីដែលអាចបង្កបង្កើនផល—ប្រហែលមួយភាគបីនៃផ្ទៃដីហ្កាហ្សាអាចសាងសង់ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពដីធ្លីចម្ការបាន។ ថ្មីៗនេះ គេបានរកឃើញពីវត្តមាន[[ឧស្ម័នធម្មជាតិ]]នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ តំបន់នេះផងដែរគឺពឹងផ្អែកច្រើនលើទឹកហូរតាមទន្លេ[[វ៉ាឌីហ្កាហ្សា]] ដែលហូរចេញពីសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេពុះកាត់ហ្កាហ្សាបន្តចូលទៅអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;google2&quot;&gt;{{cite book |first1=Clive |last1=Lipchin |first2=Eric |last2=Pallant |first3=Danielle |last3=Saranga |author4=Allyson Amster |title=Integrated Water Resources Management and Security in the Middle East |url=https://books.google.com/books?id=7rgHmpppZ-wC&amp;pg=PA109 |year=2007 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-1-4020-5986-5 |page=109 |access-date=10 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228175308/https://books.google.com/books?id=7rgHmpppZ-wC&amp;pg=PA109 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក្រៅពីនេះ ធនធានទឹកភាគច្រើនបានមកពីអណ្តូងទឹកក្រោមដី (ស្មើនឹង ៩០% នៃធនធានទឹកទាំងអស់នៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០២១)។ ថ្វីបើជាប្រភពផ្គត់ផ្គង់ប្រជាជនហ្កាហ្សាស្ទើរទាំងអស់មែន ប៉ុន្តែវាជាប្រភពទឹកគ្មានគុណភាពរដោយភាគច្រើនមិនសមសម្រាប់ការប្រើប្រាស់របស់មនុស្សឡើយ។ ធនធានទឹកនៅសល់ទាំងប៉ុន្មានទៀតគឺបានមកពីរោងចក្រកែផលិតប្រៃជាទឹកសាប ឬត្រូវបានទិញពីក្រុម[[មេកូរ៉ុត]]របស់អ៊ីស្រាអែល (ស្មើនឹង ៦% នៃធនធានទឹកទាំងអស់ក្នុងឆ្នាំ២០២១)។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Gaza's limited water access, mapped |url=https://edition.cnn.com/2023/10/18/middleeast/gaza-water-access-supply-mapped-dg/index.html |access-date=10 September 2025 |work=CNN |date=18 October 2023 |archive-date=27 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027063638/https://edition.cnn.com/2023/10/18/middleeast/gaza-water-access-supply-mapped-dg/index.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; យោងទៅតាម[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទិ្ធមនុស្ស]] ច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិគឺតម្រូវឱ្យអ៊ីស្រាអែលដែលជាប្រទេសកាន់កាប់នៅតំបន់ហ្កាហ្សា ជាអ្នកធានាថាតម្រូវការជាមូលដ្ឋានត្រូវបានផ្ដល់ជូនដល់ប្រជាជនស៊ីវិលគ្រប់គ្រាន់។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Israel: Immediately Restore Electricity, Water, Aid to Gaza |url=https://www.hrw.org/news/2023/10/21/israel-immediately-restore-electricity-water-aid-gaza |website=[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស|Human Rights Watch]] |date=21 October 2023 |access-date=10 September 2025 |archive-date=2 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102154142/https://www.hrw.org/news/2023/10/21/israel-immediately-restore-electricity-water-aid-gaza |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ធនធានឧស្ម័នសមុទ្រ ឬ[[ប្រេងឥន្ធនៈ]]នៃហ្កាហ្សាលាតសន្ធឹងចម្ងាយ ៣២ គីឡូម៉ែត្រពីឆ្នេរដែនជ្រោយហ្កាហ្សា&lt;ref name=&quot;Nafeez&quot; &gt;Nafeez Mosaddeq Ahmed, [http://mondediplo.com/blogs/israel-s-war-for-gaza-s-gas 'Israel's War for Gaza's Gas,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150315011659/http://mondediplo.com/blogs/israel-s-war-for-gaza-s-gas |date=15 March 2015 }} Le Monde diplomatique, November 2012.&lt;/ref&gt; ហើយត្រូវបានគេគណនាថាមានបរិមាណសរុប ៣៥ បេសេអ៊ឹម។&lt;ref name=&quot;Rand&quot; &gt;Steven W. Popper, Claude Berrebi, James Griffin, Thomas Light, Endy Y. Min, [https://books.google.com/books?id=dMtllbFoH9UC&amp;pg=PA11 ''Natural Gas and Israel's Energy Future: Near-Term Decisions from a Strategic Perspective,''] Rand Corporation, 2009 p.11.&lt;/ref&gt;

===វិស័យដឹកជញ្ជូន===
[[File:Gaza airport 03.jpg|thumb|អគាររងការខូចខាតមួយផ្នែកនៅ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]]]
[[វិថីសាឡាអាល់ឌីន]]គឺជាផ្លូវហាយវេដ៏សំខាន់នៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ វាលាតសន្ធឹងជាង ៤៥ គីឡូម៉ែត្រតាមបណ្ដោយទម្រង់ទឹកដីហ្កាហ្សាទាំងមូលពី[[ច្រកឆ្លងដែនរ៉ាហ្វា]]នៅភាគខាងត្បូងរហូតដល់[[ច្រកឆ្លងដែនអេរ៉េស]]នៅភាគខាងជើង។ មុនរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានបង្កើតឡើង មហាវិថីមួយ​នេះធ្លាប់​ជាខ្សែផ្លូវតភ្ជាប់​រវាងប្រទេស​អេហ្ស៊ីប និង​លីបង់។&lt;ref name=&quot;National&quot;&gt;{{Cite web |last=Cunningham |first=Erin |date=2010-03-09 |title=Ancient Gaza roadway still a vital resource |url=https://www.thenationalnews.com/world/mena/ancient-gaza-roadway-still-a-vital-resource-1.502046 |access-date=2025-09-10 |website=The National }}&lt;/ref&gt;

[[កំពង់ផែហ្កាហ្សា]]គឺជាកំពង់ផែដ៏សំខាន់ និងសកម្មតាំងពីសម័យបុរាណមកម៉្លេះ។ នៅក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងអូស្លូ ផែនការពង្រីកកំពង់ផែមួយនេះត្រូវបានដាក់ចេញមក ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានគេអនុវត្តទេ ពិសេសបន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានបិទផ្លូវគោកនិងផ្លូវទឹកក្រោយពីក្រុមហាម៉ាស់បានជាប់ឆ្នោតក្លាយជាគណបក្សកាន់អំណាចតាំងពីឆ្នាំ២០០៦ មក។ ទាំងកងទ័ពជើងទឹកអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីបជាតួអង្គអនុវត្តដំណើរបិទផ្លូវទាំងនោះ ដែលនាំឱ្យមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវិតអ្នករស់នៅក្នុងហ្កាហ្សា។ យោងតាមអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស វាបានប៉ះពាល់ដល់ដំណើរចេញចូលរបស់មនុស្ស និងព្រមទាំងវិស័យពាណិជ្ជកម្មជាពិសេស ដោយវិស័យនាំចេញរបស់ហ្កាហ្សាត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត។ រាល់កិច្ចព្យាយាមកែលម្អ និងកសាងស្ដារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទាំងឡាយនៅហ្កាហ្សាក៏បានទទួលរងឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានផងដែរដោយសារទណ្ឌកម្មបិទផ្លូវទាំងនេះ។&lt;ref&gt;{{cite book |title=World Report 2015: Israel/Palestine – Events of 2014 |chapter=World Report 2015: Israel/Palestine |date=11 January 2015 |chapter-url=https://www.hrw.org/world-report/2015/country-chapters/israel/palestine |publisher=Human Rights Watch |access-date=10 September 2025 |archive-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307000349/https://www.hrw.org/world-report/2015/country-chapters/israel/palestine |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]ត្រូវបានបើកដំណើរការឡើងនៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៨ បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូលើកទីពីរ និង[[អនុស្សរណៈទន្លេវ៉ាយ]]ត្រូវបានចុះ ។ អាកាសយានដ្ឋាននេះត្រូវបង្ខំបិទទ្វារបន្ទាប់ពីរងការខូចខាតក្រោមថ្វីដៃអ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០០០។ ស្ថានីយរ៉ាដា និងប៉មបញ្ជាចរាចរណ៍អាកាសត្រូវបានបំផ្លាញដោយយន្តហោះចម្បាំងនៃកងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងឆ្នាំ២០០១ នៅកំឡុងចលាចលអ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ។ អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ជូនគ្រឿងចក្រមកឈូសឆាយផ្លូវរត់របស់អាកាសយានដ្ឋាននេះចោលនៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០០២។&lt;ref name=msnbc_fly_again&gt;[https://www.nbcnews.com/id/wbna7900217 ''Grounded in Gaza, but hoping to fly again''], NBC News, 19 May 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bbc2005&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4449461.stm ''Years of delays at Gaza airport''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060308050138/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4449461.stm |date=8 March 2006 }},​ Johnston, Alan. BBC News, 15 April 2005&lt;/ref&gt; ផ្លូវរត់ព្រលានដែលនៅសល់តែមួយក្នុងហ្កាហ្សាគឺស្ថិតនៅ[[អាកាសយានដ្ឋានហ្គូសកាធីហ្វ]] ប៉ុន្តែវាត្រូវបានបោះបង់ចោលបន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានដកខ្លួនចេញពីហ្កាហ្សាកាលពីឆ្នាំ២០០៥។ ចរាចរណ៍ផ្សេងៗលើដែនអាកាសតំបន់ហ្កាហ្សាគឺត្រូវបានរឹតបន្តឹងខ្លាំងបំផុតដោយ[[កងទ័ពអាកាសអ៊ីស្រាអែល]] ដូចដែលកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូបានអនុញ្ញាត។

==ប្រជាសាស្ត្រ==
{{Main|ប្រជាសាស្ត្រប៉ាឡេស្ទីន}}
[[File:Gaza Strip population.png|thumb|កំណើនប្រជាជននៅហ្កាហ្សាចាប់ពីឆ្នាំ១៩៥០ រហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ន]]
[[File:Jabalia 23.jpg|thumb|ក្មេងស្រីប៉ាឡេស្ទីននៅក្រុង[[ចាបាលីយ៉ា]]ក្នុងឆ្នាំ២០០៩]]
គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១០ ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ១.៦ លាននាក់&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; ដោយក្នុងនោះមានប្រជាជនស្ទើរតែ ១.០ លាននាក់រស់នៅក្នុងនាមជាជនភៀសខ្លួនក្រោមបញ្ជីអង្គការសហប្រជាជាតិ។​&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/unrwa/refugees/gaza.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071217211906/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza.html |archive-date=17 December 2007 |title=UNRWA: Palestine refugees |publisher=Un.org |access-date=11 September 2025}}&lt;/ref&gt; ប្រជាជនហ្កាហ្សាបច្ចុប្បន្នភាគច្រើនជាកូនចៅបន្តពីឳពុកម្ដាយជីដូនជីតាដែលជាជនភៀសខ្លួនដូចគ្នាបន្ទាប់ពីពួកគេត្រូវបានបណ្តេញចេញ ឬត្រូវបង្ខំរត់ចេញពីផ្ទះសម្បែងក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨។ តែយ៉ាងណា ចំនួនប្រជាជនហ្កាហ្សានៅបន្តកើនឡើងបន្តិចម្ដងៗតាំងពីពេលនោះមក ដែលភាគច្រើនបណ្ដាលមកពី[[អត្រាលទ្ធភាពបង្កើតកូនសរុប]]ខ្ពស់ ដោយស្ដ្រីម្នាក់អាចបង្កើតកូនបានដល់ទៅ ៨.៣ នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩១ ដែលមកទល់សព្វថ្ងៃគឺនៅតែជាអត្រាខ្ពស់បំផុតនៅហ្កាហ្សា។ តួលេខនេះ​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​មក​នៅ​ត្រឹម ៤.៤ នាក់សម្រាប់​ស្ត្រី​ម្នាក់​វិញនៅក្នុង​ឆ្នាំ២០១៣ ប៉ុន្តែវានៅតែជាអត្រាតួលេខខ្ពស់​មួយបើប្រៀបនឹងបណ្ដារដ្ឋដទៃៗទៀតនៅ​លើ​ពិភពលោក។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

បើចាត់អត្រាលទ្ធភាពបង្កើតកូនសរុបនេះជាចំណាត់ថ្នាក់វិញ ហ្កាហ្សាគឺស្ថិតនៅលេខរៀងទី ៣៤ នៅក្នុងចំណោមតំបន់ប្រទេសចំនួន ២២៤។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Coghlan |first=Andy |title=The reasons why Gaza's population is so young |url=https://www.newscientist.com/article/dn25993-the-reasons-why-gazas-population-is-so-young/ |access-date=2020-12-27 |website=New Scientist |language=en-US |archive-date=25 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125212840/https://www.newscientist.com/article/dn25993-the-reasons-why-gazas-population-is-so-young/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; កត្តានេះបាននាំឱ្យហ្កាហ្សាមានសមាមាត្រកុមារខ្ពស់ខុសពីធម្មតានៅក្នុងចំណោមចំនួនប្រជាជនសរុប ដោយប្រមាណ ៤៣.៥% នៃប្រជាជនខ្លួនគឺមានអាយុ ១៤ ឆ្នាំ ឬក្មេងជាងនេះ និងអាយុមនុស្សជាមធ្យម ១៨ ឆ្នាំនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងអាយុមនុស្សមធ្យមជាសកលគឺ ២៨ ឆ្នាំ និង ៣០ ឆ្នាំនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ ក្រុមប្រទេសតែមួយគត់ដែលមានអាយុជាមធ្យមទាបជាងហ្កាហ្សាគឺបណ្ដាប្រទេសនៅក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិក ដូចជាប្រទេស[[អ៊ូកង់ដា]]ជាដើម ដែលអាយុមនុស្សជាមធ្យមគឺ ១៥ ឆ្នាំ។&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===សាសនា===
[[File:Great Mosque of Gaza (Omari Mosque).jpg|thumb|right|ទិដ្ឋភាពនៃ[[មហាវិហារឥស្លាមហ្កាហ្សា]] ដែលត្រូវជាព្រះវិហារឥស្លាមដ៏ចំណាស់មួយនៅហ្កាហ្សាមានអាយុកាលតាំងពីសតវត្សរ៍ទី ៧ នៃ គ.ស. មកម៉្លេះ ប៉ុន្តែសំណង់អគារសាសនាបុរាណមួយនេះត្រូវទទួលរងការខូចខាតតាមរយៈការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែលក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]]]
{{See also|ឥស្លាមនិយមនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា}}
ប្រជាជនប្រមាណ ៩៩.៨% នៅហ្កាហ្សាគឺប្រកាន់[[ស៊ុននី|សាសនាឥស្លាមស៊ុននី]] ខណៈប្រជាជនទាំងប៉ុន្មានទៀតមានប្រមាណពី ២,០០០ ទៅ ៣,០០០ នាក់ (០.២%)​ ជា[[គ្រិស្តសាសនិកអារ៉ាប់|អ្នកកាន់គ្រិស្តសាសនា]]។&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4514822.stm Middle East Christians: Gaza pastor] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090123003622/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4514822.stm |date=23 January 2009 }} BBC News, 21 December 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;

{{Bar box
| title=សាសនានៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា (ប៉ាន់ប្រមាណឆ្នាំ២០១២)&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;
| titlebar=#ddd
| float=right
| bars=
{{Bar percent|ឥស្លាមសាសនា|green|98}}
{{Bar percent|គ្រិស្តសាសនា|blue|1}}
{{Bar percent|សាសនាដទៃ|grey|1}}
}}
ពីឆ្នាំ១៩៨៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៩១ ក្នុងកំឡុងការបះបោរ[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ]] ក្រុមហាម៉ាស់បានធ្វើយុទ្ធនាការគាំទ្រឱ្យស្ត្រីពាក់ហ៊ីចាបដណ្ដប់ក្បាល។ នៅក្នុងដំណើរយុទ្ធនាការនោះ ស្ត្រីណាដែលជ្រើសរើសមិនពាក់ហ៊ីចាប ត្រូវបានក្រុមសកម្មជនហាម៉ាស់ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយប្រើពាក្យសំដីបៀតបៀន និងជួនកាលបង្ខំដោយប្រើកម្លាំងទៀតផង ដែលជាហេតុនាំឱ្យស្ដ្រីនារីច្រើនពាក់ដណ្ដប់ហ៊ីចាបដើម្បី &quot;គ្រាន់តែជៀសវាងបញ្ហាបែបនេះកើតឡើងនៅតាមដងផ្លូវប៉ុណ្ណោះ&quot;។&lt;ref name=&quot;Ruben&quot;&gt;{{cite book |last1=Rubenberg |first1=Cheryl A. |author1-link=Cheryl Rubenberg |title=Palestinian Women: Patriarchy and Resistance in the West Bank |date=2001 |pages=230–231 |url=https://archive.org/details/palestinianwomen0000rube/}}&lt;/ref&gt;

តាំងពីហាម៉ាស់បានឡើងកាន់អំណាចនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ មក សកម្មជនឥស្លាមជាច្រើននាក់បានព្យាយានជាច្រើនដងដើម្បីទាមទារឱ្យអាជ្ញាធរហាម៉ាស់បង្កើតច្បាប់ឱ្យស្ដ្រីស្លៀក &quot;[[សម្លៀកបំពាក់ឥស្លាម]]&quot; និងតម្រូវឱ្យពាក់ហ៊ីចាប។&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2009/09/06/world/middleeast/06gaza.html Hamas Fights Over Gaza's Islamist Identity] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20170119001358/http://www.nytimes.com/2009/09/06/world/middleeast/06gaza.html |date=19 January 2017 }} New York Times, 5 September 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;xinhua&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english/2010-01/03/content_12748559.htm |title=Hamas encourages Gaza women to follow Islamic code |publisher=News.xinhuanet.com |date=3 January 2010 |access-date=11 September 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110514030330/http://news.xinhuanet.com/english/2010-01/03/content_12748559.htm |archive-date= 14 May 2011}}&lt;/ref&gt; &quot;ក្រសួងទាយជ្ជទានឥស្លាម&quot; របស់រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់បានបង្កើតគណៈកម្មាធិការគុណធម៌ឡើងដើម្បីណែនាំប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនអំពី &quot;ហានិភ័យគ្រោះថ្នាក់នៃការស្លៀកពាក់មិនសមរម្យ ការលេងបៀរ និងការណាត់ជួបស្នេហា&quot;ផ្សេងៗ។&lt;ref name=&quot;bloomberg&quot;&gt;[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aB2RfynNbLmk Hamas Bans Women Dancers, Scooter Riders in Gaza Push] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20151118123632/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aB2RfynNbLmk |date=18 November 2015 }} By Daniel Williams, Bloomberg, 30 November 2009&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែជាក់សណ្ដែង រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់មិនមានច្បាប់អ្វីមកកំណត់ពីរបៀបស្លៀកពាក់ និងបទដ្ឋានសីលធម៌អ្វីទេ ហើយក្រសួងអប់រំរបស់ហាម៉ាស់ក៏មិនមានបទបញ្ជាតម្រូវឱ្យសិស្សស្រីស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ឥស្លាមមករៀនដែរ។&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;

យោងតាមអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស រដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងដោយហាម៉ាស់បានបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួនដើម្បីធ្វើ &quot;ឥស្លាមភាវូបនីយកម្ម&quot; តំបន់ហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ ដោយក្នុងនោះមាន &quot;ការគាបសង្កត់អង្គការសង្គមស៊ីវិល&quot; និង &quot;ការរំលោភសិទ្ធិសេរីភាពបុគ្គលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ&quot; ។&lt;ref name=Esveld&gt;[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-jun-27-la-oe-vanesveld-gaza-20100627-story.html &quot;In Gaza, prisoners twice over; Palestinians are being squeezed by the Israeli blockade and Hamas' 'Islamizing' actions,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511190222/http://articles.latimes.com/2010/jun/27/opinion/la-oe-vanesveld-gaza-20100627 |date=11 May 2011 }}  Bill Van Esveld, Bill Van Esveld is a Middle East researcher for Human Rights Watch, 27 June 2010, ''Los Angeles Times''.&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Displacement of Gaza Strip Residents During the Gaza-Israel War 23-25.jpg|thumb|សំណល់វិហារឥស្លាមនៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០២៣]]
អ្នកស្រាវជ្រាវជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនម្នាក់គឺលោកកាលីដ អាល់ហ៊្រូបបានចេញមុខរិះគន់លើអ្វីដែលគាត់ហៅថា &quot;ជំហានដូចក្រុមតាលីបង់នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន&quot; ដែលក្រុមហាម៉ាស់កំពុងបានអនុលោមថា៖ &quot;ឥស្លាមភាវូបនីយកម្ម កំពុងត្រូវបានដាក់អនុវត្តដោយបង្ខំលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ដែលមានក្នុងរូបភាពគាបសង្កត់សេរីភាពសង្គម វប្បធម៌ និងសារព័ត៌មាន ហើយមិនសមស្របនឹងទស្សនៈរបស់ហាម៉ាស់បានប្រកាសឡើយ ពោលជាទង្វើដ៏អាក្រក់ដែលត្រូវតែប្រឆាំង។ ទាំងនេះជាកិច្ចព្យាយាមស្ដារ​របប​ផ្តាច់ការអំណាចនិយមដោយយកសាសនាជាយានដើម្បីសម្រេចគោលដៅពួកគេ&quot;។&lt;ref&gt;The Hamas Enterprise and the Talibanization of Gaza, Khaled Al-Hroub, Al-Ayyam (Palestinian Authority), 11 October 2010. [http://www.memri.org/report/en/0/0/0/0/0/0/4696.htm Translation] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101024183415/http://www.memri.org/report/en/0/0/0/0/0/0/4696.htm |date=24 October 2010 }} by the Middle East Research Institute, 22 October 2010.&lt;/ref&gt; មន្ត្រី​ហាម៉ាស់​បាន​បដិសេធ​ថា​ខ្លួនមិនមានគម្រោងផែនការអ្វីក្នុងការ​ដាក់ចេញអនុវត្តនូវ​ច្បាប់​ឥស្លាម​ឡើយ។ សមាជិកសភារបស់ហាម៉ាស់ម្នាក់បានមានប្រសាសន៍ថា &quot;អ្វីៗដែលអ្នកកំពុងឃើញគឺជាជម្រើសបុគ្គលនីមួយៗមិនមែនមកពីគោលនយោបាយទេ&quot; ហើយបានបន្ថែមថា &quot;យើងជឿជាក់លើការបញ្ចុះបញ្ចូល&quot;[ច្រើនជាងការបង្ខំ]។&lt;ref name=&quot;bloomberg&quot;/&gt;

ករណីអំពើហឹង្សារើសអើងគ្រិស្តបរិស័ទ និងសាសនាត្រូវបានគេសង្កេតឃើញថាក៏មានវត្តមាននៅហ្កាហ្សាដែរ។ ម្ចាស់​ហាង​លក់​សៀវភៅ​គ្រិស្ត​សាសនិក​ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាប់​ជំរិត និង​សម្លាប់​នៅក្នុង​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៧។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/gazas-christian-bookseller-killed-396283.html |work=The Independent |location=London |title=Gaza's Christian bookseller killed |first=Eric |last=Silver |date=8 October 2007 |access-date=11 September 2025 |archive-date=21 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421202741/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/gazas-christian-bookseller-killed-396283.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៨ បណ្ណាល័យ[[សមាគមយុវជនគ្រិស្ត]] (YMCA) នៅទីក្រុងហ្កាហ្សាត្រូវបានជនជ្រុលនិយមបំផ្ទុះគ្រាប់បែកបំផ្លាញ។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Militants bomb Gaza YMCA library |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7246454.stm |access-date=11 September 2025 |newspaper=BBC News |date=15 February 2008 |archive-date=9 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209110915/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7246454.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ១៨ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតនៅពេលដែលអ៊ីស្រាអែលបានទម្លាក់គ្រាប់បែកលើ[[ព្រះវិហារសាំងព័រភារ]] ដែលជាវិហារគ្រិស្តដ៏ចំណាស់ជាងគេនៅហ្កាហ្សា នៅថ្ងៃទី១៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Marsi |first1=Federica |title=Gaza's Christian community faces 'threat of extinction' amid Israel war |url=https://www.aljazeera.com/features/2023/11/10/extinction-gaza-christians-fear-for-communitys-survival-amid-israel-war |agency=Al-Jazeera |date=10 November 2023 |access-date=11 September 2025 |archive-date=10 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110073921/https://www.aljazeera.com/features/2023/11/10/extinction-gaza-christians-fear-for-communitys-survival-amid-israel-war |url-status=live }}&lt;/ref&gt; មនុស្សចំនួនបីនាក់ទៀតបានស្លាប់នៅពេលដែលអ៊ីស្រាអែលបានទម្លាក់គ្រាប់បែកដដែរទៅលើ[[វិហារគ្រួសារពិសិដ្ឋ]]នៅក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Israel kills three in Gaza Catholic church bombing |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/17/israel-bombs-gazas-only-catholic-church-sheltering-elderly-and-children |access-date=2025-07-29 |website=Al Jazeera }}&lt;/ref&gt;

ក្រៅពីហាម៉ាស់ [[ចលនាសាលាហ្វី]]បានផុសលេចឡើងនៅលើទឹកដីហ្កាហ្សាក្នុងកំឡុងឆ្នាំ២០០៥ ដែលចលនានេះគាំទ្រដល់ &quot;របៀបរស់នៅដ៏តឹងរ៉ឹងផ្អែកតាមក្រុមអ្នកប្រតិបត្តិសាសនាឥស្លាមដំបូងបង្អស់&quot;។&lt;ref name=bbc-salafist&gt;{{cite news |last1=Knell |first1=Yolande |title=Can Hamas hold back Islamic State in Gaza? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-33110099 |access-date=11 September 2025 |agency=BBC News |date=12 June 2015 |archive-date=13 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913115303/http://www.bbc.com/news/world-middle-east-33110099 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៥ គេបានប៉ាន់ស្មានថាអ្នកគាំទ្រចលនាសាលាហ្វីមានតែប្រមាណ &quot;រាប់រយ ឬប្រហែលជាពីរបីពាន់នាក់&quot; ប៉ុណ្ណោះនៅហ្កាហ្សា។&lt;ref name=bbc-salafist/&gt;

===វិស័យអប់រំ===
[[File:Girls lining up for class - Flickr - Al Jazeera English.jpg|thumb|កូនសិស្សស្រីៗនៅសាលារៀនក្នុងទីក្រុងហ្កាហ្សា កំពុងតម្រង់ជួរគ្នាត្រៀមចូលថ្នាក់រៀន]]
[[File:Ucas1.jpg|thumb|[[សាកលមហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រអនុវត្ត]] ជាមហាវិទ្យាល័យធំបំផុតនៅហ្កាហ្សា]]
ប៉ាឡេស្ទីនមានអត្រាអក្ខរកម្មខ្ពស់ប្រមាណ ៩៧% (៩៦% សម្រាប់ស្ត្រី និង ៩៩% សម្រាប់បុរស) នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩ និងអត្រាអក្ខរកម្មរបស់យុវជន (អាយុ ១៥–២៤ ឆ្នាំ) មាន ៨៨% ក្នុងឆ្នាំ២០២០ (ស្រី ៩៤% និងប្រុស ៨២%)។&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; យោងតាមតួលេខរបស់ទីភ្នាក់ងារជំនួយនិងការងារអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីននៅដើមបូព៌ា (UNRWA) ហ្កាហ្សាមានសាលារៀនសរុបចំនួន ៦៤០៖ សាលារដ្ឋចំនួន ៣៨៣, សាលា អសប ចំនួន ២២១ និងសាលាឯកជនចំនួន ៣៦ ដោយសរុបសិក្សានុសិស្សរៀនចំនួន ៤៤១,៤៥២ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://imeu.net/news/article0017067.shtml |title=Children and education fact sheet |publisher=Imeu.net |access-date=11 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101201010130/http://imeu.net/news/article0017067.shtml |archive-date=1 December 2010 |archivedate=1 ធ្នូ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201010130/http://imeu.net/news/article0017067.shtml }}&lt;/ref&gt;

នៅក្នុងឆ្នាំ២០១២ ហ្កាហ្សាមានសាកលវិទ្យាល័យចំនួន ៥ ហើយវិទ្យាស្ថានសិក្សាថ្មីចំនួន ៨ ទៀតកំពុងត្រូវបានសាងសង់។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/05/23/world/middleeast/hamas-run-schools-in-gaza-set-out-to-teach-hebrew.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220102/https://www.nytimes.com/2012/05/23/world/middleeast/hamas-run-schools-in-gaza-set-out-to-teach-hebrew.html |archive-date=2022-01-02 |url-access=limited |url-status=live |title=Hamas-Run Schools in Gaza Set Out to Teach Hebrew |first=Jodi |last=Rudoren |newspaper=The New York Times |date=22 May 2012}}&lt;/ref&gt; មកដល់ឆ្នាំ២០១៨ សាកលវិទ្យាល័យចំនួន ៩ បានកំពុងដំណើរការនៅហ្កាហ្សា។ មហាវិទ្យាល័យសហគមន៍នៃវិទ្យាសាស្រ្តអនុវត្ត និងបច្ចេកវិទ្យា (CCAST) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ នៅក្នុងទីក្រុងហ្កាហ្សា។ នៅឆ្នាំ២០០២ មហាវិទ្យាល័យនោះបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងទៅក្នុងបរិវេណថ្មីនៅហ្កាហ្សាភាគខាងត្បូង ហើយក៏កើតចេញជាវិទ្យាស្ថានពហុបច្ចេកទេសហ្កាហ្សា (GPI) នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៦។ មួយឆ្នាំក្រោយមកគឺក្នុងឆ្នាំ២០០៧ មហាវិទ្យាល័យនោះត្រូវបានទទួលស្គាល់តម្លើងជាសាកលមហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រអនុវត្តន៍ (UCAS)។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ មហាវិទ្យាល័យមួយនេះមាននិស្សិតចំនួន ៦,០០០ នាក់សិក្សាក្នុងដេប៉ាដឺម៉ង់ចំនួន ៨ ដែលផ្តល់ជំនាញជាង ៤០។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ucas.edu.ps/english/ucasview.aspx?pageid=47 |title=University College of Applied Sciences |publisher=Ucas.edu.ps |access-date=11 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511074016/http://www.ucas.edu.ps/english/ucasview.aspx?pageid=47 |archive-date=11 May 2011 |url-status=dead |archivedate=11 ឧសភា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511074016/http://www.ucas.edu.ps/english/ucasview.aspx?pageid=47 }}&lt;/ref&gt;

===សុខាភិបាល===
[[File:View of the hospital from the north.jpg|thumb|[[មន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពតួកគី-ប៉ាឡេស្ទីន]]]]
ខុសពីតំបន់អស្ថិរភាពដទៃ ហ្កាហ្សានៅមានមន្ទីរពេទ្យ និងមណ្ឌលថែទាំសុខភាពដំណើរការច្រើនគួរសម។ ដោយសារតែមនុស្សវ័យក្មេងមានច្រើន ដូច្នេះអត្រាមរណៈនៅហ្កាហ្សាគឺមានកម្រិតទាបបំផុតនៅលើពិភពលោក ពោលគឺត្រឹម ០.៣១៥% ប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយឆ្នាំ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html |title=The World Factbook |publisher=Cia.gov |access-date=2025-09-11 |archive-date=28 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180228071330/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html |url-status=dead |archivedate=2018-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705071857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html }}&lt;/ref&gt; ចំពោះអត្រាមរណៈទារកវិញគឺជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ១០៥ នៅក្នុងចំណោមប្រទេសនិងដែនដីចំនួន ២២៤ ដោយមានអត្រា ១៦.៥៥ ក្នុងទារក ១០០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html |title=Country Comparison: Infant mortality rate |publisher=CIA |access-date=11 September 2025 |archive-date=7 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207062332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html |url-status=dead |archivedate=7 កុម្ភៈ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180207062332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html }}&lt;/ref&gt; ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ២៤ ក្នុងចំណោមប្រទេស ១៣៥ បើយោងតាម[[សន្ទស្សន៍ភាពក្រីក្រមនុស្ស]]។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោកនៅក្នុងឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញថា អាយុរស់នៅសម្រាប់បុរសជាមធ្យមគឺ ៧២.៥ ឆ្នាំ និងខណៈស្ដ្រីវិញគឺ ៧៥ ឆ្នាំ ដេលជាតួលេខប្រហាក់ប្រហែលដូចគ្នានឹងប្រទេសអេហ្ស៊ីប លីបង់ ឬហ្សកដានី ប៉ុន្តែនៅទាបជាងនៅអ៊ីស្រាអែលនៅឡើយ។&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Guterres |first=António |author-link=António Guterres |date=2023-05-17 |title=Health conditions in the occupied Palestinian territory, including east Jerusalem, and in the occupied Syrian Golan |url=https://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/WHA76/A76_15-en.pdf |access-date=2025-09-11 |website=[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក|World Health Organization]]}}&lt;/ref&gt;

ការសិក្សាមួយដែលធ្វើឡើងដោយ[[សាកលវិទ្យាល័យចន ហបឃីនស៍]] (សហរដ្ឋអាមេរិក) និង[[សាកលវិទ្យាល័យអាល់គូដស៍]] (នៅ[[អាប៊ូឌីស]]) សម្រាប់អង្គការ ''CARE International'' នៅចុងឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញឱ្យឃើញពីកម្រិកង្វះរបបអាហារខ្ពស់ក្នុងចំណោមប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន។ ការសិក្សានេះបានរកឃើញថា ១៧.៥% នៃកុមារដែលមានអាយុពី ៦ ទៅ ៥៩ ខែបានទទួលរងពីកង្វះអាហារូបត្ថម្ភដ៏រ៉ាំរ៉ៃ។ ៥៣% នៃស្ត្រីស្ថិតក្នុងអាយុអាចបន្តពូជ និង ៤៤% នៃកុមារទាំងអស់ត្រូវបានគេរកឃើញថាមានកង្វះខ្វះឈាមក្រហម។ អសន្តិសុខក្នុងការទទួលបានស្បៀងអាហារគ្រប់គ្រាន់គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៦ បានប៉ះពាល់ដល់គ្រួសារនៅហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧០% នេះក៏ដោយសារកំណើនចំនួនមនុស្សដែលត្រូវការជំនួយពីទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិដែលបានកើនឡើងពី ៧២,០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ២០០០ ដល់ ៨០០,០០០ នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤។​&lt;ref&gt;[http://www.maannews.com/Content.aspx?id=773119 '200 Gazans injured in separate incidents on first day of Eid al-Adha,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160920020729/http://www.maannews.com/Content.aspx?id=773119 |date=20 September 2016 }} Ma'an News Agency 13 September 2016.&lt;/ref&gt; បន្ទាប់​ពី​ក្រុមហាម៉ាស់បានកាន់កាប់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ស្ថានភាព​សុខភាព​នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាគឺត្រូវ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​បញ្ហា​ថ្មីៗ។ [[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]] (WHO) បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួនអំពីផលវិបាកនៃការបែកបាក់នយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ប៉ាឡេស្ទីន ក៏ដូចជាការធ្លាក់ចុះនូវគុណភាពសេដ្ឋកិច្ចសង្គម សកម្មភាពយោធា និងផលប៉ះពាល់សុខភាពផ្សេងៗបង្កឡើងដោយភាពឯកោផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត និងសេដ្ឋកិច្ច។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.who.int/hac/crises/international/wbgs/sitrep_25sept2007/en/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014080431/http://www.who.int/hac/crises/international/wbgs/sitrep_25sept2007/en/index.html |url-status=dead |archive-date=14 October 2007 |title=WHO &amp;#124; WHO statement on the situation in the Gaza Strip |publisher=Who.int |date=25 September 2007 |access-date=11 September 2025 |archivedate=14 តុលា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014080431/http://www.who.int/hac/crises/international/wbgs/sitrep_25sept2007/en/index.html }}&lt;/ref&gt; ផ្អែកតាមការសិក្សាក្នុងឆ្នាំ២០១២ នៅលើទឹកដីដែលអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានរាយការណ៍ថាប្រហែល ៥០% នៃកុមារតូចៗ និងទារកអាយុក្រោម ២ ឆ្នាំ និង ៣៩.១% នៃស្ត្រីមានផ្ទៃពោះដែលទទួលសេវាថែទាំមុនពេលសម្រាលនៅហ្កាហ្សា បានទទួលរងពីកង្វះខ្វះជាតិដែក។ អង្គការមួយនេះក៏បានសង្កេតឃើញដែរថា កង្វះអាហារូបត្ថម្ភរ៉ាំរ៉ៃចំពោះកុមារអាយុក្រោម ៥ ឆ្នាំ &quot;មិនមានភាពប្រសើរឡើងអ្វីនោះទេ ហើយបែរជាកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនទៅវិញ&quot;។&lt;ref&gt;{{cite book |title=Health conditions in the occupied Palestinian territory, including East Jerusalem and the occupied Syrian Golan |date=11 May 2012 |publisher=World Health Organization |page=2 |url=http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Full_Report_3973.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120806000042/http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Full_Report_3973.pdf |archive-date=2012-08-06 |url-status=live |access-date=11 September 2025}}&lt;/ref&gt;

ជាលទ្ធផលនៃការប្រយុទ្ធបង្ហូរឈាមគ្នាក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]] មន្ទីរពេទ្យជាច្រើននៅហ្កាហ្សាត្រូវបានរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-04-06 |title=Six months of war leave Al-Shifa hospital in ruins, WHO mission reports |url=https://www.who.int/news/item/06-04-2024-six-months-of-war-leave-al-shifa-hospital-in-ruins--who-mission-reports |access-date=2025-09-11 |website=[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក|World Health Organization]] }}&lt;/ref&gt; ក្នុងកំឡុងពេលសង្រ្គាម យុទ្ធនាការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺស្វិតដៃជើងបានទទួលជោគជ័យដោយកុមារជាង ១៨៧,០០០ នាក់ដែលមានអាយុក្រោម ១០ ឆ្នាំនៅតំបន់ហ្កាហ្សាកណ្តាលបានទទួលចាក់វ៉ាក់សាំង (ដែលជាចំនួនលើសពីគោលដៅដែលបានដាក់ចេញដំបូង) ដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការសុខភាពក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិ ចំពេលការប្រយុទ្ធត្រូវបានផ្អាកបណ្ដោះអាសន្នដើម្បីធានាថាយុទ្ធនាការអាចគ្របដណ្តប់នៅគ្រប់តំបន់ដែលរងនូវអសន្តិសុខ។&lt;ref&gt;[https://www.who.int/news/item/04-09-2024-first-phase-of-polio-campaign-concludes-successfully-in-gaza &quot;First phase of polio campaign concludes successfully in Gaza.&quot;] ''World Health Organization''.  4 September 2024.  4 November 2024.&lt;/ref&gt;

==វប្បធម៌==
{{Main|វប្បធម៌ប៉ាឡេស្ទីន}}
[[File:مدينة أصداء.jpg|thumb|ឧទ្យានកម្សាន្តហ្កាហ្សា]]
[[File:UNRWA Summer Game July 2010.jpg|thumb|ព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតកីឡារដូវក្ដៅហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១០, ជាព្រឹត្តិការណ៍សម្រាប់កុមារដែលបានរៀបចំឡើងដោយ UNRWA]]
===បុរាណវត្ថុ===
[[សារមន្ទីរបុរាណវត្ថុហ្កាហ្សា]]បានបើកទ្វារជាសាធារណៈដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨។&lt;ref name=nytimes08&gt;[https://www.nytimes.com/2008/07/25/world/middleeast/25gaza.html Museum Offers Gray Gaza a View of Its Dazzling Past, Ethan Bronner] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20170628022310/https://www.nytimes.com/2008/07/25/world/middleeast/25gaza.html |date=28 June 2017 }}, ''The New York Times'', 25 July 2008&lt;/ref&gt; [[សារមន្ទីរវប្បធម៌អាល់ការ៉ារ៉ា]]នៅក្រុង[[ខាន់យូនីស]]បានបើកទ្វារទទួលភ្ញៀវចូលទស្សនានៅក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ប៉ុន្តែមកដល់ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ សារមន្ទីរមួយនេះត្រូវរងការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-18 |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) خسائر كبيرة في قطاع الثقافة الفلسطينية جراء العدوان الإسرائيلي على غزة |work=القاهرة 24 |url=https://www.cairo24.com/1885559 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018205004/https://www.cairo24.com/1885559 |archive-date=2023-10-18 |access-date=2025-09-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-18 |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) استهداف البشر والحجر والكلمة.. قصص تدمير أشهر المؤسسات الثقافية في غزة – البوابة نيوز |url=https://www.arabianews24.net/a/917847 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018205046/https://www.arabianews24.net/a/917847 |archive-date=2023-10-18 |access-date=2025-09-12 |archivedate=2023-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231018205046/https://www.arabianews24.net/a/917847 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ហ៊ិកាយ៉ា===
[[ហ៊ិកាយ៉ា]]គឺជាសិល្បៈនៃការនិយាយ ឬបែបនិទានកថាដែលភាគច្រើនសម្ដែងដោយស្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនវ័យចំណាស់ ហើយវាត្រូវបានចុះទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីរបស់អង្គការ[[យូណេស្កូ]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨។&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Adam |first1=Thomas |url=https://books.google.com/books?id=Y8a5EAAAQBAJ&amp;dq=Palestine+hikaye&amp;pg=PA17 |title=Yearbook of Transnational History: (2023) |last2=Stiefel |first2=Barry L. |last3=Peleg |first3=Shelley-Anne |date=2023-04-17 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-68393-379-3 |pages=17–18 }}&lt;/ref&gt; នៅកាលឆ្នាំ១៩៨៩ ដំណើររឿងព្រេងក្នុងនិទានកថានៃហ៊ិកាយ៉ាត្រូវបានគេកត់ត្រាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ហើយបានបោះពុម្ពរួមជាមួយរឿងជាច្រើនទៀតនៅក្នុងសៀវភៅចំណងជើងថា ''Speak Bird, Speak Again''។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2007-03-05 |title=Hamas school book ban sparks anger |url=https://www.thestar.com/entertainment/hamas-school-book-ban-sparks-anger/article_46351fca-bb83-55ce-abe0-1e1920ecc5de.html |access-date=2025-09-12 |website=Toronto Star }}&lt;/ref&gt;

===ទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុ===
នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៤ របាយការណ៍សិក្សាបានបង្ហាញថាគ្រួសារហ្កាហ្សាភាគច្រើនគឺមានវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍ (៧០%+) សម្រាប់ស្ដាប់និងទស្សនា ហើយប្រហែល ២០% មាន[[កុំព្យូទ័របុគ្គល]]។ ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សាមានសិទ្ធិចូលប្រើកម្មវិធីផ្កាយរណប FTA ការផ្សាយតាមទូរទស្សន៍ពី[[សាជីវកម្មផ្សព្វផ្សាយប៉ាឡេស្ទីន]] [[អាជ្ញាធរផ្សព្វផ្សាយអ៊ីស្រាអែល]] និង[[អាជ្ញាធរទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុទីពីរ|អាជ្ញាធរផ្សព្វផ្សាយអ៊ីស្រាអែលទីពីរ]]។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://docs.google.com/gview?a=v&amp;q=cache%3A8bx1UFVnnI8J%3Awww.ijma3.org%2FAdmin%2FAdditionals%2Fsurvey_english.pdf+computer+ownership+in+Gaza+strip&amp;hl=en&amp;gl=nz&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEEShNVU9JU2TtRYX8XwHEJMjSdJUbW-w9MjDDA9B3XQS43AcovZ99O1Uk8-_ELbPVgq1zHazQyYf_zTQWvBUo-JMZCJ7kCigKF2SwRDHFHOtp8clfUynWkmrZc1x9RdVmCwvNpw7C&amp;sig=AFQjCNGCO4cyOx0BC9fsbJiwLVf4fJXXMQ |title=Palestinian Central Bureau of Statistics – 2004 Survey of Computer, Internet and Mobile Phone Ownership |access-date=12 September 2025 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511190346/http://docs.google.com/gview?a=v&amp;q=cache%3A8bx1UFVnnI8J%3Awww.ijma3.org%2FAdmin%2FAdditionals%2Fsurvey_english.pdf+computer+ownership+in+Gaza+strip&amp;hl=en&amp;gl=nz&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEEShNVU9JU2TtRYX8XwHEJMjSdJUbW-w9MjDDA9B3XQS43AcovZ99O1Uk8-_ELbPVgq1zHazQyYf_zTQWvBUo-JMZCJ7kCigKF2SwRDHFHOtp8clfUynWkmrZc1x9RdVmCwvNpw7C&amp;sig=AFQjCNGCO4cyOx0BC9fsbJiwLVf4fJXXMQ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===កីឡា===
នៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ សមាគមឥស្លាមនៅហ្កាហ្សាបានបើកសម្ពោធអាងហែលទឹកទំហំអូឡាំពិកដំបូងរបស់ខ្លួននៅក្លឹប[[អាស-សាកាដា]]។​&lt;ref name=Maan&gt;[http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=285242 Gaza opens first Olympic-size swimming pool] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121113101036/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=285242 |date=13 November 2012 }}, 18 May 2010, Ma'an News Agency.&lt;/ref&gt; ក្រុមកីឡាហែលទឹកនៃក្លឹបអាស-សាកាដាបានដណ្ដើមឈ្នះមេដាយមាស និងប្រាក់ជាច្រើនគ្រឿងពីកម្មវិធីប្រកួតកីឡាហែលទឹកប៉ាឡេស្ទីនផ្សេងៗ។&lt;ref name=&quot;sadaka&quot;&gt;[http://www.alsadaka.ps/index.php/archives/604 السباحة صالة الالعاب الرياضية والساونا في النادي] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110511202713/http://www.alsadaka.ps/index.php/archives/604 |date=11 May 2011 }}, as-Sadaka Athletics Club&lt;/ref&gt;

===ទីតាំងបុរាណ និងអគារប្រវត្តិសាស្ត្រ===
កន្លែងទីតាំងបុរាណប្រវត្តិសាស្ត្រគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅហ្កាហ្សារួមមាន៖
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Saint Porphyrius Church, Gaza City.jpg|[[ព្រះវិហារសាំងព័រភារ]] តាំងពីសម័យសង្គ្រាមឈើឆ្កាង
File:Great Mosque of Gaza (Omari Mosque).jpg|[[មហាវិហារឥស្លាមហ្កាហ្សា]]
File:قصر الباشا في غزة.jpg|[[វិមានអាល់បាឆា]] តាំងសម័យម៉ាម្លុក
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;
*[[អាល់ម៉ូក្រាកា]] តំណាំងលំនៅមនុស្សកាលសម័យ[[យុគសំរឹទ្ធ]]...ជាដើម។ល។

==មើលផងដែរ==
*[[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]]
*[[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់]]
*[[វ៉េសប៊ែង]]
*[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]
*[[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា]]

==កំណត់សម្គាល់==
{{reflist|group=ស}}

== ឯកសារយោង ==
{{reflist}}

==គន្ថនិទ្ទេសន៍==
{{Refbegin}}
* {{Cite book
 |last=Bregman |first=Ahron
 |url=https://books.google.com/books?id=xtKuTB_SlwcC
 |title=Israel's wars: a history since 1947
 |date=2002
 |publisher=Routledge
 |isbn=978-0-415-28715-9
 |edition=2nd
 |location=London; New York
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102101205/https://books.google.com/books?id=xtKuTB_SlwcC
 |archive-date=2 November 2022
 |url-status=live
}}
* {{Cite book
 |last1=Cobham |first1=David P.
 |last2=Kanafani |first2=Noman
 |editor-last=Cobham |editor-first=David P.
 |editor-last2=Kanafani |editor-first2=Noman
 |title=The economics of Palestine: economic policy and institutional reform for a viable Palestinian state
 |url=https://books.google.com/books?id=sR6AAgAAQBAJ
 |publisher=Routledge
 |year=2004
 |isbn=978-0-415-32761-9
 |edition=Illustrated
 |series=Routledge studies in development economics
 |location=London; New York
 |oclc=ocm55131465
}}
* {{Cite book
 |last=Filiu |first=Jean-Pierre |author-link=Jean-Pierre Filiu
 |url=https://books.google.com/books?id=l_hzBAAAQBAJ
 |title=Gaza: A History
 |publisher=Oxford University Press
 |year=2014
 |isbn=978-0-190-20191-3
 |access-date=12 September 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228175337/https://books.google.com/books?id=l_hzBAAAQBAJ
 |archive-date=28 February 2023
 |url-status=live
}}
* {{Cite book
 |last=Seib |first=Philip
 |editor-last=Seib |editor-first=Philip
 |url=https://books.google.com/books?id=7RPIAAAAQBAJ
 |title=Al Jazeera English: global news in a changing world
 |publisher=Palgrave Macmillan
 |year=2012
 |isbn=978-0-230-34020-6
 |series=Palgrave Macmillan series in international political communication
 |location=New York, NY
}}
* {{Cite book
 |last=Byman |first=Daniel
 |url=https://books.google.com/books?id=mYppAgAAQBAJ&amp;pg=PA114
 |title=A high price: the triumphs and failures of Israeli counterterrorism
 |date=2011
 |publisher=Oxford University Press
 |isbn=978-0-19-539182-4
 |location=New York
 |pages=114–
 |access-date=12 September 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118095443/https://books.google.com/books?id=mYppAgAAQBAJ&amp;pg=PA114
 |archive-date=18 November 2021
 |url-status=live
}}
* {{Cite journal
 |last=Pressman |first=Jeremy
 |date=2003
 |title=The Second Intifada: Background and Causes of the Israeli-Palestinian Conflict
 |url=https://journals.lib.unb.ca/index.php/jcs/article/view/220/378
 |url-status=live
 |journal=Journal of Conflict Studies
 |volume=23 |issue=2
 |issn=1715-5673
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101133442/https://journals.lib.unb.ca/index.php/JCS/article/view/220
 |archive-date=1 November 2020
 |access-date=12 September 2025
}}
* {{Cite book
 |last=Varble |first=Derek
 |url=https://books.google.com/books?id=P5qHCwAAQBAJ
 |title=The Suez crisis, 1956
 |publisher=Osprey Publishing
 |year=2003
 |isbn=978-1-84176-418-4
 |series=Essential histories
 |location=Oxford
}}
{{Refend}}

==តំណភ្ជាប់ក្រៅ==
'''''ជាភាសាអង់គ្លេស'''''
{{Sister project links|auto=yes|d=yes}}
* [https://web.archive.org/web/20160424091544/http://atlas.pcbs.gov.ps/atlas/default.asp មើលផែនទីស្ថិតិប៉ាឡេស្ទីន] នៅឯ[[ការិយាល័យស្ថិតិកណ្ដាលនៃប៉ាឡេស្ទីន]] (រក្សាទុកក្នុង archive តាំង ២៤ មេសា ២០១៦)
* {{Cite web |title=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs – occupied Palestinian territory |url=http://www.ochaopt.org/node/10572 |access-date=11 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174724/https://www.ochaopt.org/ |url-status=dead |archivedate=28 កុម្ភៈ 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228174724/https://www.ochaopt.org/ }}
* {{cite web |last=Salam |first=Yasmine |date=9 October 2023 |title=Gaza Strip explained: Who controls it and what to know |url=https://www.nbcnews.com/news/gaza-strip-controls-s-know-rcna119405 |publisher=NBC News}}
* [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip/ Gaza Strip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112082940/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip |date=2021-01-12 }}. ''The World Factbook''. [[ទីភ្នាក់ងារកណ្ដាលស៊ើបការណ៍សម្ងាត់|Central Intelligence Agency]].
* [https://www.state.gov/countries-areas/palestinian-territories/ យល់ដឹងអំពីទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន] នៅឯ[[ក្រសួងការបរទេសនៃសហរដ្ឋអាមេរិក]]។
* [https://www.google.com/maps/place/Gaza+Strip/@31.4102912,34.2761441,11z ដែនជ្រោយហ្កាហ្សានៅលើ Google Maps]

[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប៉ាឡេស្ទីន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទឹកដីកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បដិពន្ធភូមិ និងបរិពន្ធភូមិ]]</text>
      <sha1>78am9remvcbgu9t5wtwiu77viq7s33r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>336248</id>
      <parentid>336247</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T02:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheRandomGoober</username>
        <id>27248</id>
      </contributor>
      <comment>ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មាន</comment>
      <origin>336248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="281589" sha1="b1t2dqotrycg1y6i4nky7x493t2d8es" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា
| native_name            = {{nobold|قطاع غزة ([[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]])}}
| common_name           = ហ្កាហ្សា
| image_flag             = Flag of Palestine.svg 
| flag_type              = [[ទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ទង់ជាតិ]]
|status = [[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន]][[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល|កាន់កាប់​ដោយ​អ៊ីស្រាអែល]]{{refn|group=ស|ថ្វីបើអ៊ីស្រាអែលបានដកខ្លួនចេញពីតំបន់ហ្កាហ្សាកាលពីឆ្នាំ២០០៥ មែនក្ដី ប៉ុន្តែអង្គការសហប្រជាជាតិ បណ្ដាអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងអ្នកជំនាញនីតិច្បាប់ជាច្រើនផ្សេងទៀតនៅតែបន្តចាត់ទុកតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាថាស្ថិតនៅក្រោមការកាន់កាប់ដោយយោធាអ៊ីស្រាអែលដដែរ។&lt;ref&gt;{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA429 |page=429 |first=Andrew |last=Sanger |title=Yearbook of International Humanitarian Law - 2010 |chapter=The Contemporary Law of Blockade and the Gaza Freedom Flotilla |volume=13 |editor1-first=M. N. |editor1-last=Schmitt |editor2-first=Louise |editor2-last=Arimatsu |editor3-first=Tim |editor3-last=McCormack |publisher=Springer Science &amp; Business Media |date=2011 |isbn=978-90-6704-811-8 |doi=10.1007/978-90-6704-811-8_14}}&lt;br /&gt;* {{cite book |title=International Law and the Classification of Conflicts |editor=Elizabeth Wilmshurst |first=Iain |last=Scobbie |author-link=Iain Scobbie |publisher=Oxford University Press |date=2012 |isbn=978-0-19-965775-9 |page=295 |url=https://books.google.com/books?id=GM90Xp03uuEC&amp;pg=PA295 }}&lt;br /&gt;* {{cite book |title=Prefiguring Peace: Israeli-Palestinian Peacebuilding Partnerships |first=Michelle |last=Gawerc |publisher=Lexington Books |date=2012 |isbn=9780739166109 |page=44 |url=https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |access-date=1 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174718/https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នេះក៏ព្រោះតែអ៊ីស្រាអែលនៅបន្តរក្សាអំណាចគ្រប់គ្រងផ្ទាល់របស់ពួកគេលើដែនអាកាស និងដែនសមុទ្រនៃទឹកដីហ្កាហ្សា ក៏ដូចជាច្រកចេញចូលហ្កាហ្សាទាំងប្រាំពីរចំណុច តំបន់ទ្រនាប់នានា និងបញ្ជីប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅហ្កាហ្សាជាដើម។ ខណៈមនុស្សភាគច្រើនបានចាត់ទុកដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាទឹកដីកំពុងកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែលមែនក្ដី&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=Is Israel Still an Occupying Power in Gaza? |first=Hanne |last=Cuyckens |date=1 October 2016 |journal=Netherlands International Law Review |volume=63 |issue=3 |pages=275–295 |doi=10.1007/s40802-016-0070-1 |doi-access=free |issn=0165-070X}}&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល និងអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់មួយភាគតូចផ្សេងទៀតបានប្រកែកជំទាស់នឹងរឿងនេះ។&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Cuyckens |first=Hanne |title=Is Israel Still an Occupying Power in Gaza? |journal=Netherlands International Law Review |volume=63 |issue=3 |year=2016 |issn=0165-070X |doi=10.1007/s40802-016-0070-1 |pages=275–295 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;}}
* ស្ថិតក្រោមអាណត្តិបណ្ដោះអាសន្ននៃ [[គណៈកម្មាធិការជាតិសម្រាប់រដ្ឋបាលហ្កាហ្សា|ក.ជ.រ.ហ.]] តាម[[សេចក្តីសម្រេចលេខ ២៨០៣ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ]]
* អ៊ីស្រាអែលបច្ចុប្បន្នកំពុង[[ខ្សែបន្ទាត់លឿង (ហ្កាហ្សា)|កាន់កាប់ទឹកដីហ្កាហ្សាប្រមាណ ៥៣%]] ក្រោម[[ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា]] ខណៈទឹកដីនៅសល់ទាំងប៉ុន្មានកំពុងស្ថិតក្រោម[[ហាម៉ាស់]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Campa |first1=Kelly |last2=Carter |first2=Brian |last3=Hempel |first3=Parker |last4=Moorman |first4=Carolyn |last5=Morrison |first5=Nidal |last6=Parry |first6=Andie |last7=Wells |first7=Katherine |title=Iran Update, October 10, 2025 |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-october-10-2025/ |website=understandingwar.org |date=10 October 2025 |publisher=Institute for the Study of War |access-date=1 June 2026}}&lt;/ref&gt;
|image_map = Gaza Strip in Palestine.svg
| map_caption  = ផែនទីនៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សា (ក្រហម) និងវ៉េសប៊ែង (លឿងទុំ)
|national_motto =
|national_anthem =
| capital_type = រដ្ឋធានី
|capital = [[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]
|coordinates = {{Coord|31|31|N|34|27|E|type:city}}
|largest_city = capital
|official_languages = [[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]]
|ethnic_groups = [[ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ប៉ាឡេស្ទីន]][[ជនជាតិអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]]
| religion = {{unbulleted list |៩៩% [[ឥស្លាមសាសនានៅប៉ាឡេស្ទីន|ឥស្លាមសាសនាស៊ុននី]] ([[សាសនារដ្ឋ|ផ្លូវការ]]) |&lt;១% [[គ្រិស្តសាសនានៅហ្កាហ្សា|គ្រិស្តសាសនា]]}}
|government_type =
| leader_title1 = 
| leader_name1 =
| leader_title2 = 
| leader_name2 = 
|area_km2 = ៣៦៥
| area_size  = 1 E7
|area_footnote = 
|population_estimate = ~២,០៥០,០០០&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.france24.com/en/middle-east/20250625-harvard-report-gaza-missing-misinterpreted-number-israel | title= Did a 'Harvard report' reveal 377,000 Gazans are 'missing'? The number has been misinterpreted
 | date= 20 June 2025|work=France24}}&lt;/ref&gt;
|population_estimate_year = ២០២៥
|population_estimate_rank =
|population_census =
|population_census_year =
|population_density_km2 = ៥,៩៦៧.៥
|GDP_PPP =
|GDP_PPP_rank = –
|GDP_PPP_year =
|GDP_PPP_per_capita =
|GDP_PPP_per_capita_rank = –
|HDI =
|HDI_rank =
|HDI_year =
|HDI_category =
|currency = {{nowrap|[[ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល]]}}&lt;br/&gt;[[ផោនអេហ្ស៊ីប]]&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=hpAREAAAQBAJ&amp;pg=PA351 |title=Macroeconomic Policy in Fragile States |isbn=978-0-19-885309-1 |last1=Chami |first1=Ralph |last2=Espinoza |first2=Raphael |last3=Montiel |first3=Peter J. |date=26 January 2021 |publisher=Oxford University Press |access-date=1 September 2025 |archive-date=11 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411064413/https://books.google.com/books?id=hpAREAAAQBAJ&amp;q=egyptian+pound+used+in+gaza&amp;pg=PA351 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|iso3166code = PS
|time_zone = [[ម៉ោងអឺរ៉ុបខាងកើត|EET]]
|utc_offset = +២
|time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្តៅអឺរ៉ុបខាងកើត|EEST]]
|utc_offset_DST = +៣
|calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅប៉ាឡេស្ទីន|+៩៧០]]
| wikidata = Q39760
}}
'''ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា''' ឬហៅសាមញ្ញៗថា '''ហ្កាហ្សា'''{{refn|group=ស|[[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ قِطَاعُ غَزَّةَ, អាចសរសេរបានថា '''ហ្គាហ្សា''' ឬ'''កាសា'''}} គឺជាទឹកដី[[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ប៉ាឡេស្ទីន]]តូចមួយស្ថិតនៅជាប់ឆ្នេរសមុទ្រខាងកើតនៃ[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]] និងប៉ែកខាងត្បូងបំផុតនៃអនុតំបន់[[ឡេវ៉ាន]]នៃតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]។ ប្រជាជនរស់នៅហ្កាហ្សាបច្ចុប្បន្នភាគច្រើនគឺជា[[ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន]] និងកូនចៅរបស់ពួកគេ ហើយដោយសារតែមានក្រឡាផ្ទៃតូចបើប្រៀបទៅនឹងចំនួនប្រជាជន ហ្កាហ្សាគឺជាទឹកដីដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ទិន្នន័យប៉ាន់ប្រមាណចំនួនប្រជាជននៃតំបន់នេះនៅចុងឆ្នាំ២០២៤ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថាហ្កាហ្សាមានប្រជាជនរស់នៅសរុប ២.១ លាននាក់ ដែលជាការធ្លាក់ចុះ ៦% ធៀបនឹងចំនួនប្រជាជនឆ្នាំមុន ដែលបង្កឡើងដោយ[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 1, 2025 |title=Gaza population down by 6% since start of war - Palestinian statistics bureau |website=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-population-down-by-6-since-start-war-palestinian-statistics-bureau-2025-01-01/}}&lt;/ref&gt; ហ្កាហ្សា​មាន​ព្រំប្រទល់​ជាប់​នឹង​ប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]​នៅ​ភាគនិរតី និង​ប្រទេស[[អ៊ីស្រាអែល]]​នៅ​ភាគខាង​កើតនិង​​ជើង។ រដ្ឋធានី និង​ទីក្រុង​ធំ​បំផុត​នៃតំបន់នេះ​គឺ ​[[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]។&lt;ref&gt;{{cite web
 |last=Fabian
 |first=Emanuel
 |title=IDF aims to capture 75% of Gaza Strip in 2 months in new offensive against Hamas
|url=https://www.timesofisrael.com/idf-aims-to-capture-75-of-gaza-strip-in-2-months-in-new-offensive-against-hamas/amp/
 |website=The Times of Israel
 |date=25 May 2025
 |access-date=1 September 2025
}}&lt;/ref&gt;

ទម្រង់ទឹកដីនៃដែនជ្រោយហ្កាស្សាបច្ចុប្បន្នត្រូវបានបង្កើតឡើងខណៈពេលដែលតំបន់ហ្កាហ្សាកំពុងស្ថិតនៅក្រោម[[ព្រះរាជាណាចក្រអេហ្ស៊ីប]]នៅចុងបញ្ចប់នៃ[[សង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨]]។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ប្រទេសអេហ្ស៊ីបបានបង្កើតអាណាព្យាបាលភាពនៅហ្កាហ្សាដែលគេតែងហៅថា [[អាណាព្យាបាលភាពប៉ាឡេស្ទីនរួម|ប៉ាឡេស្ទីនរួម]] ហើយទីនេះក៏បានក្លាយជាជម្រករស់នៅសម្រាប់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនដែលបានភៀសខ្លួន ឬត្រូវបានបណ្តេញចេញពីទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនធំក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨]]។&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|date=2024-09-06|title=Gaza Strip {{!}} Definition, History, Facts, &amp; Map {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gaza-Strip |access-date=2024-09-06|website=www.britannica.com |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019125720/https://www.britannica.com/place/Gaza-Strip |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite journal |last=Samson |first=Elizabeth |date=2010 |title=Is Gaza Occupied: Redefining the Status of Gaza under International Law |url=https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/amuilr25&amp;id=929&amp;div=&amp;collection= |journal=American University International Law Review |volume=25 |pages=915 |access-date=1 September 2025 |archive-date=22 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122142832/https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/amuilr25&amp;id=929&amp;div=&amp;collection= |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក្រោយមកនៅកំឡុង[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]] រដ្ឋអ៊ីស្រាអែលក៏បានវាយចូលកាន់កាប់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា រួចក៏ចាប់ផ្តើមបង្កើតរបបយោធាដែលមានអត្ថិភាពជាច្រើនទសវត្សរ៍នៅលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនមួយនេះ។&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; [[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ]]នាពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ បានស្ថាបនា[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]ឡើងដើម្បីបម្រើជារដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងហ្កាហ្សាដោយមានគណបក្ស[[ហ្វាតា]]ជាបក្សកាន់អំណាច ប៉ុន្តែមកដល់ឆ្នាំ២០០៦ គណបក្សហ្វាតាក៏ត្រូវបានផ្តួលរំលំដោយចលនាឥស្លាមស៊ុននី[[ហាម៉ាស់]]នៅក្នុង[[ការបោះឆ្នោតនីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ២០០៦|ការបោះឆ្នោត]]នៃឆ្នាំនោះ។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ក្រុមហាម៉ាស់ក៏បានឡើង[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមរបបហាម៉ាស់|កាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សា]]ទាំងស្រុងក្រោយឈ្នះ[[សមរភូមិហ្កាហ្សា (២០០៧)|សង្គ្រាមស៊ីវិលជាមួយនឹងហ្វាតា]]&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite book |first=Tristan |last=Dunning |url=https://books.google.com/books?id=4jp-CwAAQBAJ&amp;pg=PA212 |title=Hamas, Jihad and Popular Legitimacy: Reinterpreting Resistance in Palestine |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102100658/https://books.google.com/books?id=4jp-CwAAQBAJ&amp;pg=PA212 |archive-date=2 November 2022 |publisher=Routledge |date=2016 |page=212 |isbn=978-1-317-38495-3 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
*Joshua Castellino, Kathleen A. Cavanaugh, [https://books.google.com/books?id=9VHRny2tWgcC&amp;pg=PA150 ''Minority Rights in the Middle East,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100657/https://books.google.com/books?id=9VHRny2tWgcC&amp;pg=PA150|date=2 November 2022}} Oxford University Press 2013 p.150
*David Rose, [https://www.vanityfair.com/news/2008/04/gaza200804 'The Gaza Bombshell,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180428115827/https://www.vanityfair.com/news/2008/04/gaza200804 |date=28 April 2018 }} Vanity Fair April, 2008.
*Sara Roy, ''Hamas and Civil Society in Gaza,'' [https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA45 p.45] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20221102100700/https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA45 |date=2 November 2022 }}.&lt;/ref&gt; រួចក្រុមនេះក៏បានចាប់ផ្ដើមធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ីស្រាអែលជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីពេលនោះមក។

ច្បាប់រឹតបន្តឹងហាមឃាត់លើការធ្វើដំណើរ និងការនាំចេញចូលទំនិញផ្សេងៗនៅហ្កាហ្សា ត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលអនុម័តឡើងដំបូងចាប់តាំងពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ មកម៉្លេះ។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Preliminary Assessment Of The Economic Impact Of The Destruction In Gaza |url=https://unctad.org/publication/preliminary-assessment-economic-impact-destruction-gaza-and-prospects-economic-recovery |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405083028/https://unctad.org/publication/preliminary-assessment-economic-impact-destruction-gaza-and-prospects-economic-recovery |archive-date=5 April 2024 |access-date=1 September 2025 }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានដកកងទ័ពខ្លួនចេញពីហ្កាហ្សាដោយឯកតោភាគី និងព្រមទាំងបានរុះរើទីលំនៅនានារបស់ខ្លួន ហើយបានអនុវត្តគោលនយោបាយបិទតំបន់ហ្កាហ្សាទាំងមូលជាបណ្ដោះអាសន្ន។&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Alfarsi |first=Haroun |date=2023-10-10 |title=Gaza Strip Blockade: Explained |url=https://www.profolus.com/topics/gaza-strip-blockade-explained/ |access-date=2024-09-01 |website=Profolus |archive-date=30 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530024201/https://www.profolus.com/topics/gaza-strip-blockade-explained/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; រយៈកាលបិទតំបន់ហ្កាហ្សានៅតែអូសបន្លាយបន្តទៀត​ពិសេសក្រោយក្រុមហាម៉ាស់​ចូល​កាន់កាប់​តំបន់នេះក្នុងឆ្នាំ២០០៧។&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite news |date=2023-10-12 |title=Gaza Strip: devastated by conflict and Israel's economic blockade |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-strip-devastated-by-conflict-economic-blockade-2023-10-12/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113003741/https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-strip-devastated-by-conflict-economic-blockade-2023-10-12/ |archive-date=13 November 2023 |access-date=2025-09-01 |work=Reuters }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ប្រទេសអេហ្ស៊ីប​ក៏​បាន​ចាប់​ផ្តើម​បិទច្រកផ្លូវនានាចូល​ហ្កាហ្សា​ផងដែរនៅ​ឆ្នាំដដែរនោះ។

ទោះបីជាអ៊ីស្រាអែលបានផ្ដាច់ការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួននៅហ្កាហ្សាពីមុនហើយមែនក្ដី ប៉ុន្តែ[[សំណុំរឿងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិស្ដីពីការត្រួតត្រារបស់អ៊ីស្រាអែលលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|ហ្កាហ្សានៅតែត្រូវបានគេចាត់ទុក]]ថាកំពុងស្ថិតនៅក្រោម[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល|ការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល]]ដដែរនៅក្រោម[[ច្បាប់អន្តរជាតិ]]&lt;ref name=&quot;occ&quot;&gt;{{cite book |last=Sanger |first=Andrew |title=Yearbook of International Humanitarian Law - 2010 |chapter=The Contemporary Law of Blockade and the Gaza Freedom Flotilla |date=2011 |editor1-first=M. N. |editor1-last=Schmitt |editor2-first=Louise |editor2-last=Arimatsu |editor3-first=Tim |editor3-last=McCormack |chapter-url=https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA429 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |volume=13 |page=429 |doi=10.1007/978-90-6704-811-8_14 |isbn=978-90-6704-811-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
* {{cite web | title=Military occupation of Palestine by Israel | website=Rule of Law in Armed Conflicts Project | date=18 May 2014 | url=https://www.rulac.org/browse/conflicts/military-occupation-of-palestine-by-israel#collapse2accord | access-date=1 September 2025 | archive-date=4 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220404102657/https://www.rulac.org/browse/conflicts/military-occupation-of-palestine-by-israel#collapse2accord | url-status=live}}
* {{cite book |last=Scobbie |first=Iain |url=https://books.google.com/books?id=GM90Xp03uuEC&amp;pg=PA295 |title=International Law and the Classification of Conflicts |date=2012 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-965775-9 |editor=Elizabeth Wilmshurst |page=295 }}
*{{cite book |last=Gawerc |first=Michelle |url=https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |title=Prefiguring Peace: Israeli-Palestinian Peacebuilding Partnerships |date=2012 |publisher=Lexington Books |isbn=9780739166109 |page=44 |access-date=1 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174718/https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ហើយត្រូវបានគេតែងហៅថា &quot;គុកឥតជញ្ជាំង&quot;។&lt;ref&gt;Sara Roy, [https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA41 ''Hamas and Civil Society in Gaza: Engaging the Islamist Social Sector,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100742/https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA41|date=2 November 2022}} Princeton University Press, 2013 p.41&lt;/ref&gt; សកម្មភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅហ្កាហ្សាចាប់តាំងពីការផ្ទុះឡើងនៃ[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា|សង្រ្គាមក្នុងឆ្នាំ២០២៣]] បានបង្កឱ្យមនុស្សជាច្រើនបាត់បង់អាយុជីវិត ខណៈប្រជាជនជាច្រើននាក់ទៀតបានរត់ចោលទីលំនៅបង្កបង្កើតជា[[វិបត្តិមនុស្សធម៌ហ្កាហ្សា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|វិបត្តិមនុស្សធម៌]] និង[[គ្រោះទុរ្ភិក្សនៅហ្កាហ្សា|គ្រោះទុរ្ភិក្ស]]។&lt;ref name=&quot;Dannenbaum_Dill_2024&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1017/ajil.2024.53 |title=International Law in Gaza: Belligerent Intent and Provisional Measures |date=2024 |last1=Dannenbaum |first1=Tom |last2=Dill |first2=Janina |journal=American Journal of International Law |volume=118 |issue=4 |pages=659–683 |url=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:9f903ef4-702f-4391-ab59-4e7506124964 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IPC_29_July_2025&quot;&gt;{{cite report  |date=29 July 2025 |title=IPC ALERT: Worst-case scenario of Famine unfolding in the Gaza Strip |url=https://www.ipcinfo.org/fileadmin/user_upload/ipcinfo/docs/IPC_GazaStrip_Alert_July2025.pdf |work=Integrated Food Security Phase Classification |access-date=1 September 2025}}&lt;/ref&gt; សកម្មភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលត្រូវបានបណ្ឌិតបញ្ញវន្ត អ្នកជំនាញច្បាប់អន្តរជាតិ និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សនានាចាត់ទុកថាជា[[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ប្រឆាំងនឹងប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន]]។&lt;ref name=&quot;genocide&quot;&gt;
* {{cite book |chapter=Introduction |last1=Dumper |first1=Michael |last2=Badran |first2=Amneh |doi=10.4324/9781003031994 |title=Routledge Handbook on Palestine |date=2024 |editor-last1=Dumper |editor-first1=Michael |editor-last2=Badran |editor-first2=Amneh |isbn=9781003031994 |edition=1st |publisher=Routledge |page=2 }}
* {{cite news |last=Speri |first=Alice |date=20 December 2024 |title=Defining genocide: how a rift over Gaza sparked a crisis among scholars |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/20/genocide-definition-mass-violence-scholars-gaza |work=Guardian |access-date=1 September 2025}}
* {{cite news |last1=Narea |first1=Nicole |date=25 October 2024 |title=Is Israel committing genocide? Reexamining the question, a year later. |url=https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |work=Vox |access-date=1 September 2025 |archive-url=https://archive.today/20241027004251/https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |archive-date=27 October 2024}}
* {{cite report |last1=Albanese |first1=Francesca |title=Anatomy of a Genocide: Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/046/11/pdf/g2404611.pdf |date=25 March 2024 |publisher=United Nations Special Rapporteur on the occupied Palestinian territories |author-link1=Francesca Albanese |page=1 }}
* {{cite report |author=Amnesty International |author-link=Amnesty International |year=2024 |title='You Feel Like You Are Subhuman': Israel's Genocide Against Palestinians In Gaza |url=https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205121850/https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-date=5 December 2024 |url-status=live |page=13 }}
* {{cite book |last1=Traverso |first1=Enzo |author-link=Enzo Traverso |year=2024 |title=Gaza Faces History |url=https://books.google.com/books?id=7-8PEQAAQBAJ |isbn=978-1-63542-555-0 |publisher=Other Press |page=8 }}
* {{cite web |author=&lt;!-- not stated --&gt; |date=12 December 2024 |title=One year of denouncing the genocide of Palestinians in Gaza |url=https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/one-year-of-denouncing-the-genocide-of-palestinians-in-gaza |website=International Federation for Human Rights |access-date=1 September 2025 }}
* {{Cite report |author=B'Tselem |author-link1=B'Tselem |date=July 2025 |title=Our Genocide |url=https://www.btselem.org/sites/default/files/publications/202507_our_genocide_eng.pdf |page=86​}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;genocide_int_law_scholars&quot;&gt;{{bulleted list
| {{Cite news |last1=Mohyeldin |first1=Ayman |last2=Hamdan |first2=Basel |date=10 December 2024 |url=https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |title=Why Amnesty International and other experts say Israel is committing genocide in Gaza |work=MSNBC |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703062158/https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |archive-date=3 July 2025}}
| {{Cite journal |last1=De Vogli |first1=Roberto |last2=Montomoli |first2=Jonathan |last3=Abu-Sittah |first3=Ghassan |last4=Pappé |first4=Ilan |author4-link=Ilan Pappé |date=2025 |title=Break the selective silence on the genocide in Gaza |journal=The Lancet |doi=10.1016/S0140-6736(25)01541-7 |at=[https://www.thelancet.com/cms/10.1016/S0140-6736(25)01541-7/attachment/e415fdee-02dc-4495-8515-f587976a5bb3/mmc1.pdf Supplementary appendix pp. 3–4]}}
| {{cite news|last1=van Laarhoven |first1=Kasper |last2=Peek |first2=Eva |last3=Walters |first3=Derk |date=14 May 2025 |title=(ជាភាសាហុល្លង់) Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide |trans-title= |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |access-date=1 September 2025 |newspaper=NRC |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515114020/https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |archive-date=15 May 2025}}
| {{Cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |date=30 July 2025 |title=Leading genocide scholars see a genocide happening in Gaza |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/30/israel-genocide-gaza-scholars-historians |work=The Washington Post |access-date=1 September 2025}}
}}&lt;/ref&gt;

ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមានបណ្ដោយប្រវែង ៤១ គីឡូម៉ែត្រ និងទទឹងពី ៦ ទៅ ១២ គីឡូម៉ែត្រ ហើយមានក្រឡាផ្ទៃសរុប ៣៦៥ គម&lt;sup&gt;២&lt;/sup&gt;។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot;&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip/ Gaza Strip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112082940/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip|date=12 January 2021}} Entry at the CIA World Factbook&lt;/ref&gt; គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១០ ចំនួនប្រជាជននៅហ្កាហ្សាភាគច្រើនជនជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន និងជនភៀសខ្លួន។ តំបន់នេះមានអត្រាយុវជនខ្ពស់ ដោយ ៤៣.៥% នៃប្រជាជនទាំងអស់ត្រូវជាកុមារអាយុ ១៤ ឆ្នាំចុះក្រោម និង ៥០% ស្ថិតក្រោមអាយុ ១៨ ឆ្នាំ។&lt;ref name=&quot;Norman G. Finkelstein&quot;&gt;{{cite book|author=Norman G. Finkelstein|title=Gaza|url=https://books.google.com/books?id=qo84DwAAQBAJ&amp;pg=PA|year=2018|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-29571-1|pages=|access-date=1 September 2025|archive-date=11 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240311045306/https://books.google.com/books?id=qo84DwAAQBAJ&amp;pg=PA|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ឥស្លាមសាសនា]][[ស៊ុននី|និកាយស៊ុននី]]គឺជាសាសនារបស់រដ្ឋ ហើយត្រូវបានគោរពប្រតិបត្តិដោយប្រជាជនស្ទើរតែទាំងអស់ ខណៈប្រជាជនភាគតិចប្រកាន់[[គ្រិស្តសាសនានៅហ្កាហ្សា|គ្រិស្តសាសនា]]។ ហ្កាហ្សាមានអត្រាកំណើនប្រជាជនប្រចាំឆ្នាំ ១.៩៩% (ក្នុងឆ្នាំ២០២៣) ដែលជាអត្រាខ្ពស់បំផុតទី៣៩ នៅលើពិភពលោក។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; អត្រាអត់ការងារធ្វើនៅហ្កាហ្សាគឺស្ថិតក្នុងចំណោមលេខរៀងខ្ពស់បំផុតនៅលើពិភពលោក បើប្រៀបធៀបទៅនឹងបណ្ដារដ្ឋប្រជាជាតិដទៃ ជាមួយនឹងអត្រាគ្មានការងារធ្វើសរុប ៤៦% និងអត្រាយុវជនអត់ការងារធ្វើ ៧០%។&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Humaid |first=Maram |title=Gaza graduates demand UNRWA solutions for high unemployment rate |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/9/27/gaza-graduates-demand-unrwa-solutions-for-high-unemployment-rate |access-date=2025-09-01 |website=Al Jazeera |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113013006/https://www.aljazeera.com/news/2023/9/27/gaza-graduates-demand-unrwa-solutions-for-high-unemployment-rate |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ផ្ទុយមកវិញ អត្រាអក្ខរកម្មនៅហ្កាហ្សាគឺមានរហូតដល់ទៅ ៩៧% ដែលជាអត្រាខ្ពស់ជាងប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅក្បែរនោះទៀតផង ខណៈអត្រាអក្ខរកម្មយុវជនមាន ៨៨%។&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/|title=World Bank Open Data|website=World Bank Open Data|access-date=1 September 2025|archive-date=26 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230526025607/https://data.worldbank.org/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

{{ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា}}

==ប្រវត្តិសាស្ត្រ==
{{See also|ប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងហ្កាហ្សា}}
ហ្កាហ្សាត្រូវជាផ្នែកមួយនៃ[[តំបន់ប៉ាឡេស្ទីន]]តាំងពីបុរាណកាលមកម៉្លេះ  រួចមកដល់សតវត្សរ៍ទី១៦ តំបន់នេះក៏បានធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់[[ចក្រភពអូតូម៉ង់]] ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩០៦ អូតូម៉ង់ និង[[ចក្រភពអង់គ្លេស]]ក៏បានព្រមព្រៀងគ្នា[[ព្រំដែនហ្កាហ្សា–អេហ្ស៊ីប|កំណត់ព្រំដែនអន្តរជាតិ]]សម្រាប់តំបន់នេះជាមួយនឹង[[អេហ្ស៊ីប]]។&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite book |title=(ជាភាសាហេប្រឺ) The Land of the Negev |publisher=[[ក្រសួងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល]] Publishing |year=1978–79 |editor1=Gardus, Yehuda |editor2=Shmueli, Avshalom}} pp. 369–370.&lt;/ref&gt; ក្រោយពី[[មហាអំណាចកណ្តាល]]បានចាញ់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី១]] បូករួមជាមួយ[[ការបំបែកចក្រភពអូតូម៉ង់|ការកាត់បែងចែកទឹកដីនៃចក្រភពអូតូម៉ង់]] អង់គ្លេសក៏បានលើកដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទៅ​ឱ្យប្រទេសអេហ្ស៊ីបគ្រប់គ្រង ប៉ុន្តែត្រូវអេហ្ស៊ីបបដិសេធមិនទទួលខុសត្រូវ។&lt;ref&gt;James Kraska, 'Rule Selection in the Case of Israel's Blockade of Gaza:Law of Naval Warfare or Law of Sea?,' in [https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA387 ''M.N. Schmitt, Louise Arimatsu, Tim McCormack (eds.,) Yearbook of International Humanitarian Law,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100657/https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA387|date=2 November 2022}} Springer Science &amp; Business Media, 2011 pp.367–395, p.387&lt;/ref&gt; ដោយហេតុនេះ អង់គ្លេសក៏បានរក្សាគ្រប់គ្រងទឹកដីហ្កាហ្សាដោយខ្លួនឯងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៧–១៨ មុនពេលបន្តលើកវាដាក់នៅក្រោមក្របខ័ណ្ឌអន្តរជាតិ ដែលគេតែងស្គាល់ថា &quot;[[ម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន]]&quot; ពីឆ្នាំ១៩២០ ដល់ឆ្នាំ១៩៤៨។

===១៩៤៨–១៩៥៩៖ រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួម===
{{Main|អាណាព្យាបាលភាពប៉ាឡេស្ទីនរួម}}
ក្នុងកំឡុង[[សង្រ្គាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨]] និងជាពិសេស [[សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨]] ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីនរាប់ម៉ឺននាក់បានភៀសខ្លួន ឬត្រូវបានបណ្តេញមកតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;Reuters&quot;&gt;{{Cite news |last1=Farrell |first1=Stephen |date=2023-11-02 |title=Israel-Gaza war: a timeline of the conflict's history |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gazas-centuries-war-brief-history-2023-10-30/ |access-date=2025-09-02 |archive-date=6 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106001524/https://www.reuters.com/world/middle-east/gazas-centuries-war-brief-history-2023-10-30/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; នៅដំណាច់សង្រ្គាមនោះ ចំនួនប្រជាជនអារ៉ាប់ប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ២៥% បានកំពុងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា ខណៈទឹកដីនេះមានទំហំត្រឹមតែ ១% ប៉ុណ្ណោះនៃទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនសរុប។{{sfn|Filiu|2014|p=71-72}} នៅឆ្នាំដដែរនោះ ទីភ្នាក់ងារជំនួយ និងការងាររបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]សម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីននៅដើមបូព៌ា ([[ទីភ្នាក់ងារជំនួយ និងការងារនៃអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីននៅដើមបូព៌ា|UNRWA]]) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីដឹកនាំកម្មវិធីផ្សេងៗជួយជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន។{{sfn|Filiu|2014|p=76}}

នៅថ្ងៃទី២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៨ (ជាពេលជិតចប់សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែល) នៅឯ[[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]ដែលកំពុងស្ថិតក្រោមអេហ្ស៊ីប [[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]បានប្រកាសបង្កើតរដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមឡើងក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរបស់ប្រទេស[[ហ្សកដានី|ត្រង់ហ្សកដានី]]លើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន។ អាណាព្យាបាលភាពប៉ាឡេស្ទីនរួមដែលទើបបានបង្កើតថ្មីនោះត្រូវបានទទួលស្គាល់ភ្លាមៗដោយរដ្ឋសមាជិកចំនួនប្រាំមួយលើប្រាំបីរដ្ឋសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់នាពេលនោះ (លើកលែងតែត្រង់ហ្សកដានី)៖ អេហ្ស៊ីប [[ស៊ីរី]] [[លីបង់]] [[អ៊ីរ៉ាក់]] [[អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត]] និង[[យេម៉ែន]]។&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kadosh |first=Sandra Berliant |title=United States Policy Toward The West Bank In 1948 |journal=Jewish Social Studies |volume=46 |issue=3/4 |year=1984 |pages=231–252 |jstor=4467261 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Haddad |first=William W. |first2=Mary M. |last2=Hardy |title=Jordan's Alliance With Israel And Its Effects On Jordanian-Arab Relations |journal=Israel Affairs |volume=9 |issue=3 |year=2003 |pages=31–48 |doi=10.1080/714003508 }}&lt;/ref&gt;

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឆ្នាំ១៩៤៨ បានបញ្ចប់ [[កិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ឆ្នាំ១៩៤៨#ជាមួយអេហ្ស៊ីប|កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់អ៊ីស្រាអែល–អេហ្ស៊ីប]]ត្រូវបានចុះនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៩ ដែលក្នុងនោះ គេបានសម្រេចបង្កើតខ្សែបន្ទាត់បំបែកកងកម្លាំងអេហ្ស៊ីបនិងអ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាខ្សែព្រំដែនបច្ចុប្បន្នរវាងហ្កាហ្សានិងអ៊ីស្រាអែល ដោយភាគីហត្ថលេខីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងមិនកំណត់វាជាខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិឡើយ។ ចំពោះព្រំដែនភាគខាងត្បូងរវាងហ្កាហ្សានិងអេហ្ស៊ីបវិញគឺមិនមានការផ្លាស់ប្តូរអ្វីទេ។&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនទាំងប៉ុន្មានដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា ឬអេហ្ស៊ីប ត្រូវបានទទួលលិខិតឆ្លងដែនប៉ាឡេស្ទីនថ្មីទាំងអស់ ខណៈអេហ្ស៊ីបមិនបានផ្តល់សញ្ជាតិដល់ពួកគេនោះទេ។ ចាប់ពីចុងឆ្នាំ១៩៤៩ ប្រជាជនទាំងនោះច្រើនរស់តាមរយៈជំនួយពីអង្គការសហប្រជាជាតិ។ នៅកំឡុង[[វិបត្តិស៊ុយអេ]] (១៩៥៦) តំបន់ហ្កាហ្សា និង[[ឧបទ្វីបស៊ីណៃ]]របស់អេហ្ស៊ីបត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលវាយចូលកាន់កាប់អស់មួយរយៈ មុនពេលត្រូវដកខ្លួនចេញវិញក្រោយរងសម្ពាធពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះ រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមក៏ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាជាអាជ្ញាធរអាយ៉ងរបស់អេហ្ស៊ីប ខណៈជំនួយមូលនិធិឯករាជ្យផ្សេងៗដូចជាមិនសូវបានអេហ្ស៊ីបទទួលរ៉ាប់រង ហើយតែងធ្វេសប្រហែសច្រើន។ ក្រោយបន្តិចមក រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមនោះក៏បានផ្លាស់ប្ដូរទីស្នាក់ការទៅទីក្រុង[[គែរ]] ហើយទីបំផុតត្រូវបានរំលាយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ តាមរយៈក្រឹត្យប្រកាសរបស់ប្រធានាធិបតីអេហ្ស៊ីប លោក[[ហ្កាម៉ាល អាប់ឌែរ ណាស៊ែរ]]។

===១៩៥៦–១៩៥៧៖ ការត្រួតត្រាដោយអ៊ីស្រាអែល===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល}}
{{Further|វិបត្តិស៊ុយអេ}}
[[File:Gaza Strip (997008872766305171.jpg|thumb|ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅផ្សារមួយកន្លែងក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ឆ្នាំ១៩៥៦]]
ក្នុងកំឡុងវិបត្តិស៊ុយអេឆ្នាំ១៩៥៦ (សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលលើកទីពីរ) ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានវាយលុកចូលឈ្លានពានហ្កាហ្សា និងព្រមទាំងឧបទ្វីបស៊ីណៃ។ នៅថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា [[កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល]] បានវាយប្រហារលើកងកម្លាំងអេហ្ស៊ីប និងប៉ាឡេស្ទីននៅទីក្រុង[[ខាន់យូនីស]]ក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;Varble, Derek, p. 45&quot;&gt;{{harvnb|Varble|2003|p=45}}&lt;/ref&gt; កងកម្លាំងដែលឈរជើងនៅខាន់យូនីសបានខិតខំប្រឹងការពារទប់ទល់នឹងអ៊ីស្រាអែលយ៉ាងពេញទំហឹង ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យអ៊ីស្រាអែលបើកយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកសន្ធោសន្ធៅមកលើទីក្រុងនោះ បង្កឱ្យស្លាប់ជនស៊ីវិលអស់ជាច្រើននាក់។{{sfn|Filiu|2014|p=96}} បន្ទាប់ពីការប្រយុទ្ធតតាំងគ្នាយ៉ាងស្វិតស្វាញ ទីបំផុតអ៊ីស្រាអែលក៏បានវាយទម្លុះផ្ដាច់ខ្សែកម្លាំងការពារដ៏ស្អិតរមួតរបស់ប៉ាឡេស្ទីននៅខាងក្រៅទីក្រុងខាន់យូនីសតាមរយៈកងពលពាសដែកតូចទី៣៧ របស់ខ្លួន។&lt;ref name=&quot;Varble, Derek, p. 46&quot;&gt;{{harvnb|Varble|2003|p=46}}&lt;/ref&gt;

បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចគ្នានៅតាមដងផ្លូវអស់មួយរយៈជាមួយទាហានអេហ្ស៊ីប និងកម្លាំងហ្វេដាយ៉ីប៉ាឡេស្ទីន ជាចុងក្រោយ ទីក្រុងខាន់យូនីសក៏ត្រូវបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃកងទ័ពអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;Varble, Derek, p. 46&quot; /&gt; ក្រោយពេលកាន់កាប់ទីក្រុងខាន់យូនីសបានដោយជោគជ័យ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានប្រព្រឹត្ត[[ការសម្លាប់រង្គាលនៅខាន់យូនីស|អំពើសម្លាប់រង្គាល]]ទៅលើប្រជាជនក្នុងក្រុងនោះ។&lt;ref name=&quot;lat3&quot;&gt;[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-feb-04-la-et-joe-sacco4-2010feb04-story.html Joe Sacco produces comics from the hot zones] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240909182558/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-feb-04-la-et-joe-sacco4-2010feb04-story.html |date=9 September 2024 }} . New York Times.&lt;/ref&gt; ក្នុងនោះ កងទ័ពអ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមប្រហារជីវិតជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនដែលគ្មានអាវុធជាប់ខ្លួន ហើយភាគច្រើនជាជនស៊ីវិល ដោយក្នុងករណី​មួយ បុរស​ៗប៉ាឡេស្ទីនមួយក្រុមត្រូវ​បានទាហានអ៊ីស្រាអែលបញ្ជាឱ្យ​តម្រង់​ជួរ​បែរមុខទៅ​នឹង​ជញ្ជាំង​នៅ​កណ្តាល​ទីក្រុង មុនពេលត្រូវទាហានអ៊ីស្រាអែលប្រើកាំភ្លើងយន្តបាញ់​​ប្រល័យ​ជីវិតពួកគេទាំងអស់នោះនៅនឹងកន្លែង។{{sfn|Filiu|2014|p=97}} អំណះអំណាងជុំវិញការសម្លាប់រង្គាលនេះត្រូវបានរាយការណ៍ទៅមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិដំបូងនៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥៦ ដោយនាយក UNRWA គឺលោក[[អង់រី ឡាប៊ូអ៊ីស]] ដោយផ្អែកទៅលើ &quot;ប្រភពដ៏ជឿទុកចិត្ត&quot; ដែលថាមនុស្សចំនួន ២៧៥ នាក់ត្រូវបានទាហានអ៊ីស្រាអែលសម្លាប់នៅក្នុងករណីសម្លាប់រង្គាលនោះដោយក្នុងនោះផងដែរមាន ១៤០ នាក់ជាជនភៀសខ្លួន និងអ្នកស្រុកចំនួន ១៣៥ នាក។&lt;ref&gt;[http://domino.un.org/unispal.nsf/0/6558f61d3db6bd4505256593006b06be?OpenDocument &quot;UNRWA Report to the UN General Assembly November 1&amp;nbsp;– December 14, 1956&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130629110942/http://domino.un.org/unispal.nsf/0/6558f61d3db6bd4505256593006b06be?OpenDocument|date=29 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sacco2&quot;&gt;{{cite book |last=Sacco |first=Joe |url=https://archive.org/details/footnotesingaza0000sacc |title=Footnotes in Gaza: A Graphic Novel |publisher=Metropolitan Books |year=2009 |isbn=978-0-8050-7347-8 |author-link=Joe Sacco |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ពីអរិភាពបានបញ្ចប់ អ៊ីស្រាអែលបានបន្តសម្លាប់មនុស្សចំនួន ១១១ នាក់បន្ថែមទៀតនៅក្នុង[[ជំរុំរ៉ាហ្វា|ជំរុំជនភៀសខ្លួននៃទីក្រុងរ៉ាហ្វា]]កំឡុងបំពេញប្រតិបត្តិការយោធារបស់ខ្លួន ដែលជាហេតុនាំឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិចេញមុខរិះគុនអ៊ីស្រាអែលយ៉ាងអស់ដៃ។{{sfn|Filiu|2014|p=99-100}}&lt;ref name=&quot;lat3&quot;/&gt;

អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ចប់ការកាន់កាប់របស់ខ្លួននៅហ្កាហ្សាក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥៧ បន្ទាប់ពីបានរងសម្ពាធអន្តរជាតិធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្នុងអំឡុងពេលអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់អស់រយៈពេលបួនខែ មានមនុស្សប្រមាណ ៩០០–១,២៣១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត។{{sfn|Filiu|2014|p=105}} យោងទៅតាមប្រវត្តិវិទូបារាំង លោក[[ហ្សង់ព្យែរ ហ្វីលីយូ]]បានបង្ហាញថា ប្រជាជននៃតំបន់ហ្កាហ្សា ១% ត្រូវបានស្លាប់ របួស ជាប់ឃុំឃាំង ឬត្រូវរងទារុណកម្មក្រោមការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល។{{sfn|Filiu|2014|p=105}}

===១៩៥៩–១៩៦៧៖ ក្រោមអេហ្ស៊ីប===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអេហ្ស៊ីប}}
[[File:Che Guevara in Gaza.jpg|thumb|លោក[[ឈី ហ្គីវ៉ារ៉ា]]នៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩]]
បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមត្រូវបានរំលាយក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ ប្រទេសអេហ្ស៊ីបក្រោមលេសលើកតម្កើងអារ៉ាប់រួមនិយម ក៏បានបន្តកាន់កាប់ហ្កាហ្សារហូតដល់ឆ្នាំ១៩៦៧។ ថ្វីបើខ្លួនកាន់កាប់ហ្កាហ្សាមែនក្ដី ប៉ុន្តែអេហ្ស៊ីបមិនបានកាត់បញ្ចូលហ្កាហ្សាជាទឹកដីផ្លូវការរបស់ខ្លួនឡើយដោយផ្ទុយទៅវិញបានចាត់ទុកហ្កាហ្សាថាជាទឹកដីគ្រប់គ្រងក្រៅដែនតាមរយៈរដ្ឋបាលយោធារបស់ខ្លួន។&lt;ref&gt;[http://israelipalestinian.procon.org/view.answers.php?questionID=000503 &quot;How has the Gaza Strip influenced the Israeli-Palestinian conflict?&quot;] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120120155902/http://israelipalestinian.procon.org/view.answers.php?questionID=000503 |date=20 January 2012 }} entry at ProCon.org citing &quot;An Historical Encyclopedia of the Arab–Israeli Conflict&quot;&lt;/ref&gt; ក្រោមរដ្ឋបាលអេហ្ស៊ីប ហ្កាហ្សាត្រូវប្រឈមនឹងលំហូរនៃជនភៀសខ្លួនជាង ២០០,០០០ នាក់ពីអតីតទឹកដីម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន និងប្រមាណមួយភាគបួននៃជនភៀសខ្លួនទាំងនោះបានរត់ចោល ឬត្រូវបណ្តេញចេញពីផ្ទះរបស់ពួកគេក្នុងកំឡុងនិងក្រោយបញ្ចប់សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨។&lt;ref&gt;Elisha Efrat, [https://books.google.com/books?id=Hi59AgAAQBAJ&amp;pg=PA74 ''The West Bank and Gaza Strip: A Geography of Occupation and Disengagement,''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20221102100714/https://books.google.com/books?id=Hi59AgAAQBAJ&amp;pg=PA74 |date=2 November 2022 }} Routledge, 2006 pp.74–75.&lt;/ref&gt; តក្តាលំហូរជនភៀសខ្លួននេះបានធ្វើឱ្យកម្រិតជីវភាពរស់នៅក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាធ្លាក់ចុះជាគំហុក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ រដ្ឋាភិបាលអេហ្ស៊ីបបានដាក់កំហិតរឹតបន្តឹងដំណើរចេញចូល និងទៅមកពីហ្កាហ្សា ដែលធ្វើឱ្យប្រជាជននោហ្កាហ្សាបាត់បង់ឱកាសទៅបម្រើការងារល្អៗក្រៅស្រុកពេញលេញ។&lt;ref name=&quot;JB&quot;&gt;{{cite journal |last=Baster |first=James |title=Economic Problems in the Gaza Strip |journal=Middle East Journal |volume=9 |issue=3 |year=1955 |pages=323–327 |jstor=4322725 }}&lt;/ref&gt;

===១៩៦៧៖ ការត្រួតត្រាជាថ្មីដោយអ៊ីស្រាអែល===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល}}
នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦៧ កំឡុងសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានចូលកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សាម្តងទៀត។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់មេបញ្ជាការភាគខាងត្បូងរបស់អ៊ីស្រាអែល លោក[[អារីយែល ស្ហារុន]] ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនរាប់សិបនាក់ដែលត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលសង្ស័យថាជាសមាជិកនៃចលនាតស៊ូ ត្រូវបានចាប់យកទៅប្រហារជីវិតដោយគ្មានការកាត់ទោសរកកំហុសត្រឹមត្រូវ។&lt;ref&gt;{{cite journal |first=Adam |last=Shatz |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n21/adam-shatz/vengeful-pathologies |title=Vengeful Pathologies |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107065245/https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n21/adam-shatz/vengeful-pathologies |archive-date=7 November 2023 |journal=London Review of Books |volume=45 |issue=21 |date=2 November 2023 }}&lt;/ref&gt;

នៅរវាងឆ្នាំ១៩៦៧ និងឆ្នាំ១៩៦៨ អ៊ីស្រាអែលបានបណ្តេញប្រជាជនហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧៥,០០០ នាក់ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលកាលនុះគឺលោកស្រី[[ហ្គោលដា មិអៀ]]បានចាត់ទុកប្រជាជនទាំងនោះថាជាខ្មាំងបង្កប់ប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល។ លើសពីនេះ ប្រជាជនហ្កាហ្សាយ៉ាងតិច ២៥,០០០ នាក់ត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលរារាំងមិនឱ្យវិលចូលត្រឡប់មកហ្កាហ្សាវិញបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឆ្នាំ១៩៦៧ បានបញ្ចប់។ ជាលទ្ធផល ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានបាត់បង់ប្រជាជនខ្លួនប្រមាណ ២៥% បើប្រៀបទៅនឹងចំនួនប្រជាជនសរុបកាលមុនសង្គ្រាមបានចាប់ផ្ដើមនៅពីចន្លោះឆ្នាំ១៩៦៧ និងឆ្នាំ១៩៦៨។&lt;ref&gt;{{cite book |last=Roy |first=S. M. |year=2016 |title=The Gaza Strip: The Political Economy of De-development |publisher=Institute for Palestine Studies USA, Incorporated |edition=Third |isbn=978-0-88728-321-5 }}&lt;/ref&gt; នៅឆ្នាំ១៩៧០–១៩៧១ លោកអារីយែល ស្ហារុនបានអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្ត 'ម្រាមដៃប្រាំ' របស់អ៊ីស្រាអែលដោយបង្កើតតំបន់យោធា និងលំនៅដ្ឋានថ្មីៗតាមរយៈការបំបែកហ្កាហ្សាទៅជាប្រាំតំបន់ដើម្បីសម្រួលដល់ដំណើរត្រួតត្រារបស់ខ្លួន។ ផ្ទះ​រាប់​ពាន់​ខ្នង​ត្រូវ​បាន​គេ​ឈូស​ឆាយកម្ទេចចោល ហើយ​គ្រួសារ​បេដចាមួយ​ចំនួន​ធំនៅហ្កាហ្សា​ត្រូវអាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែល​បង្ខំ​និរទេសខ្លួន​ទៅ​ស៊ីណៃ។&lt;ref&gt;{{cite book |first=Ehud |last=Eiran |url=https://www.google.com/books/edition/Post_Colonial_Settlement_Strategy/YHoxEAAAQBAJ?gbpv=1&amp;pg=PA83 |title=Post-Colonial Settlement Strategy |publisher=Edinburgh University Press |date=2019 |isbn=978-1-474-43759-2 |page=83}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Fatina |last1=Abreek-Zubeidat |first2=Alona |last2=Nitzan–Shiftan |chapter=&quot;De-Camping&quot; through Development: The Palestinian refugee Camps in the Gaza Strip under the Israeli Occupation |editor1-first=Claudio |editor1-last=Minca |editor2-first=Diana |editor2-last=Martin |editor3-first=Irit |editor3-last=Katz |chapter-url=https://www.google.com/books/edition/Camps_Revisited/e-TaDwAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PA144&amp;printsec=frontcover |title=Camps Revisited: Multifaceted Spatialities of a Modern Political Technology |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |date=2018 |isbn=978-1-786-60580-1 |pages=137–158 [144]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first=Ramzy |last=Baroud |authorlink=Ramzy Baroud |url=https://www.jordantimes.com/opinion/ramzy-baroud/sharon-revisited-netanyahus-ultimate-aim-gaza-and-why-it-will-fail#google_vignette |title=Sharon Revisited: Netanyahu's Ultimate Aim in Gaza and Why It Will Fail |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705171921/https://www.jordantimes.com/opinion/ramzy-baroud/sharon-revisited-netanyahus-ultimate-aim-gaza-and-why-it-will-fail#google_vignette |archive-date=5 July 2024 |newspaper=The Jordan Times |date=3 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

នៅរវាងឆ្នាំ១៩៧៣ ([[ក្រោយសង្រ្គាមយមគីបពួរ]]) និងឆ្នាំ១៩៨៧ គោលនយោបាយផ្លូវការស្តីពីការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាគឺនៅមានសភាពដូចកាលឆ្នាំ១៩៦៩ ដដែរដោយលំហូរវិនិយោគ និងឱកាសការងារផ្សេងៗត្រូវបានកាត់និងរឹតបន្តឹង។&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{cite journal |first=Sara |last=Roy |authorlink=Sara Roy |jstor=2536651 |title=The Gaza Strip: A Case of Economic De-Development |journal=Journal of Palestine Studies |volume=17 |issue=1 |year=1987 |pages=56–88 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Gaza Strip (997009324715105171.jpg|thumb|ជ្រុងមួយនៃទីក្រុងហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧]]
យោងតាមប្រវត្តិវិទូលោក[[ថម សេហ្កេហ្វ]] ការបម្លាស់ទីជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនចេញពីមាតុប្រទេសរបស់ពួកគេគឺជាធាតុគំនិតរបស់ក្រុមនិយមហ្ស៊ីយ៉ងតាំងពីដើមរៀងមកម៉្លេះ។&lt;ref name=&quot;TSegev&quot;&gt;{{cite book |first=Tom |last=Segev |authorlink=Tom Segev |url=https://www.google.com/books/edition/1967/ggLatcD7gW4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PA532&amp;printsec=frontcover |title=1967: Israel, the War, and the Year that Transformed the Middle East |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102100701/https://books.google.com/books?id=ggLatcD7gW4C&amp;pg=PA532 |archive-date=2 November 2022 |publisher=Henry Holt and Company |year=2007 |page=532 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៧ ក្នុងកំឡុងកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីសន្តិសុខស្ដីពីជោគវាសនាប្រជាជនអារ៉ាប់នៅហ្កាហ្សា នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលលោក[[ឡេវី អេស្កូល]]បានលើកឡើងពីការរឹតបន្តឹងលើបម្រើបម្រាស់ទឹកស្អាតដើម្បីជំរុញឱ្យប្រជាជនអារ៉ាប់រត់ចេញពីហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite news |first=Ofer |last=Aderet |url=https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-israeli-pm-in-67-we-ll-deprive-gaza-of-water-and-the-arabs-will-leave-1.5465942 |title=Israeli Prime Minister After Six-Day War: 'We'll Deprive Gaza of Water, and the Arabs Will Leave |newspaper=Haaretz​ |date=17 November 2017 |access-date=4 September 2025 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919033849/https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-israeli-pm-in-67-we-ll-deprive-gaza-of-water-and-the-arabs-will-leave-1.5465942 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; មិនយូរប៉ុន្មានក្រោយកិច្ចប្រជុំនោះ វិធានការមួយចំនួនដូចជាការបិទទីផ្សារសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលចាប់អនុវត្តដើម្បីជាសម្ពាធរុញឱ្យប្រជាជនហ្កាហ្សាធ្វើចំណាកស្រុកចេញទៅរស់នៅកន្លែងផ្សេង។&lt;ref name=&quot;TSegev&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Nur |last=Masalha |authorlink=Nur Masalha |title=The politics of denial: Israel and the Palestinian refugee problem |publisher=Pluto Press |year=2003 |page=104 |isbn=0-7453-2120-8 }}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមអារ៉ាប់-អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៦៧ បានបញ្ចប់ &quot;ទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិជាច្រើនបានខិតខំរកដំណោះស្រាយជួយប្រជាជនហ្កាហ្សាតែដូចជាមិនសូវទទួលបានផលច្រើន&quot; ហើយដោយមូលហេតុនេះទើបបាន[[ជំនួយជនភៀសខ្លួនដើមបូព៌ាអាមេរិកាំង]]ត្រូវបង្កើតឡើងដើម្បីជួយជនរងគ្រោះក្នុងជម្លោះនានាដោយផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់ក្នុងល្បឿនឆាប់រហ័ស។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Anera {{!}} Palestinian Refugee Aid Organization |url=https://www.anera.org/who-we-are/ |access-date=2023-11-07 |website=Anera |language=en-US |archive-date=8 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200708032420/https://www.anera.org/who-we-are/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Dan Hadani collection (990044372600205171).jpg|thumb|ទាហានអ៊ីស្រាអែលនៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩]]
នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៩ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីបបានចុះហត្ថលេខាលើ[[សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពអេហ្ស៊ីប–អ៊ីស្រាអែល]]។&lt;ref&gt;{{cite book |title=Israel's Fateful Hour |url=https://archive.org/details/israelsfatefulho00hark |url-access=registration |publisher=Harper &amp; Row Publishers |location=New York |last=Harkabi |first=Yehoshafat |year=1988 |isbn=0-06-091613-3 |page=87 }}&lt;/ref&gt; សន្ធិសញ្ញានេះបានចែងឱ្យអ៊ីស្រាអែលដកទ័ព និងជនស៊ីវិលរបស់ខ្លួនចេញពីឧបទ្វីបស៊ីណៃ ដែលត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលវាយកាន់កាប់កាលកំឡុងសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ ខណៈភាគីអេហ្ស៊ីបបានយល់ព្រមរក្សាឧបទ្វីបស៊ីណៃជាដែនគ្មានយោធាដូចគ្នា។ ស្ថានការណ៍តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ក៏ដូចជាទំនាក់ទំនងផ្សេងៗរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងប៉ាឡេស្ទីនគឺមិនត្រូវបានចុះនៅក្នុងសន្ធិសញ្ញានេះទេ។ អេហ្ស៊ីប​បាន​បោះបង់​ការទាមទារ​ទឹកដី​ទាំងអស់​របស់ខ្លួននៅ​ប៉ែកខាងជើង​នៃព្រំដែន​អន្តរជាតិ (ពោលគឺខាងជើងនៃឧបទ្វីបស៊ីណៃ) ខណៈដែនជ្រោយហ្កាហ្សានៅតែស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់យោធាអ៊ីស្រាអែល។ ទាំងនេះបានបន្សល់ទុកឱ្យកងយោធា​អ៊ីស្រាអែល​ជា​អ្នក​ទទួល​ខុស​ត្រូវតែមួយគត់​ចំពោះ​ការ​មើលខុសត្រូវ ​និង​ផ្ដល់សេវាកម្ម​ស៊ីវិលផ្សេងៗនៅហ្កាហ្សា។

===១៩៨៧៖ អ៊ីនធីហ្វាដាដំបូង===
{{Main|អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ}}
[[File:Intifada in Gaza Strip, 1987 VI Dan Hadani Archive.jpg|thumb|ទាហានអ៊ីស្រាអែលកំពុងប្រឈមនឹងក្រុមបាតុករប៉ាឡេស្ទីននៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សាកំឡុង[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧]]
អ៊ីនធីហ្វាដាទីមួយគឺជាចលនាបាតុកម្មតវ៉ា និងកុប្បកម្មហិង្សាដែលធ្វើឡើងដោយប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅក្នុង[[ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន]][[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់|ក្រោមការកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]] និងក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលផ្ទាល់។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.history.com/this-day-in-history/intifada-begins-on-gaza-strip|title=Intifada begins on Gaza Strip|website=HISTORY|date=9 February 2010 |access-date=2025-09-04|archive-date=15 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215013023/https://www.history.com/this-day-in-history/intifada-begins-on-gaza-strip|url-status=live}}&lt;/ref&gt; មហាបាតុកម្មនេះបានផ្ទុះឡើងដោយសារកំហឹងរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនដែលបានឆេះអន្លាយតាំងពីអ៊ីស្រាអែលបានចូលកាន់កាប់តំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមកម៉្លេះ ហើយណាមួយពេលវេលាបានកំពុងតែឈានជិតដល់គម្រប់ខួបម្ភៃឆ្នាំនៃជ័យជម្នះរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុង[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ|សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៦៧]]។&lt;ref name=&quot;LockmanBeinin1989_5&quot;&gt;{{cite book |editor-last=Lockman |editor2-last=Beinin |year=1989 |title=Intifada : The Palestinian Uprising Against Israeli Occupation |publisher=South End Press |isbn=0-89608-363-2 |page=5 |url=https://www.google.com/books/edition/Intifada/KYPVNdzXUJkC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PA5&amp;printsec=frontcover |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418105653/https://books.google.com/books?id=KYPVNdzXUJkC&amp;pg=PA5 |archive-date=18 April 2023 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ព្រឹត្តិការណ៍បះបោរនេះបានអូសបន្លាយពីខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៧ រហូតដល់[[សន្និសិទទីក្រុងម៉ាឌ្រីដឆ្នាំ១៩៩១|សន្និសិទទីក្រុងម៉ាឌ្រីដក្នុងឆ្នាំ១៩៩១]] ក៏ប៉ុន្តែប្រវត្តិវិទូនិងអ្នកជំនាញខ្លះបានជ្រើសយកឆ្នាំ១៩៩៣ ជាឆ្នាំបិទបញ្ចប់ចលនាបះបោរនេះ ព្រោះវាជាឆ្នាំដែល[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ]]ត្រូវបានចុះ។

អ៊ីនធីហ្វាដានេះបានផ្ទុះឡើងដំបូងនៅថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៧&lt;ref name=&quot;LockmanBeinin1989_5&quot; /&gt; នៅក្នុង[[ជំរុំជនភៀសខ្លួនចាបាលីយ៉ា]]នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា បន្ទាប់ពីរថយន្តកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលបានបុកជាមួយនឹងរថយន្តស៊ីវិល ដោយបានសម្លាប់កម្មករប៉ាឡេស្ទីនចំនួនបួននាក់។&lt;ref name=&quot;OmerMan2001&quot;&gt;{{cite news |first=Michael |last=Omer-Man |url=https://www.jpost.com/features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada |title=The accident that sparked an Intifada |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215150108/https://www.jpost.com///features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada |archive-date=15 December 2022 |url-status=live |date=4 December 2011 }}&lt;/ref&gt; មហាជនប៉ាឡេស្ទីនបានចោទប្រកាន់អ៊ីស្រាអែលថាមានចេតនាបង្កគ្រោះថ្នាក់បែបនេះដើម្បីទុកជាការសងសឹកទៅនឹងជនជាតិអ៊ីស្រាអែលម្នាក់ដែលត្រូវបានគេសម្លាប់នៅហ្កាហ្សាកាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃមុន។&lt;ref&gt;{{cite book |first=David |last=McDowall |title=Palestine and Israel: The Uprising and Beyond |publisher=University of California Press |year=1989 |page=1 |isbn=0-520-06902-1 }}&lt;/ref&gt; អ៊ីស្រាអែល​បាន​ចេញមុខបដិសេធ​នឹងការចោទប្រកាន់បែបនេះ​ឡើង​ដោយអះអាងថាខ្លួនគ្មាន​ចេតនា​ ឬ​គម្រោងសម្លាប់នរណាទេ ពិសេសនៅចំពេលដែលភាពតានតឹងកំពុងតែរុលក្ដៅគគុកផងនោះ។&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The accident that sparked an Intifada|url=https://www.jpost.com/features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada|access-date=2025-09-04|website=The Jerusalem Post|date=4 December 2011|archive-date=15 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221215150108/https://www.jpost.com///features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ទោះជាយ៉ាងណា ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនបានចេញមុខឆ្លើយតបដោយការធ្វើបាតុកម្ម បង្កើតចលនាមិនស្តាប់បង្គាប់អាជ្ញាធរ និងបះបោរដោយប្រើប្រាស់ហិង្សា។ល។&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book |first=Ruth Margolies |last=Beitler |url=https://www.google.com/books/edition/The_Path_to_Mass_Rebellion/FVd5dJGBYMsC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PR11&amp;printsec=frontcover |title=The Path to Mass Rebellion: An Analysis of Two Intifadas |publisher=Lexington Books |year=2004 |page=xi }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lustick 1993 560–594&quot;&gt;{{Cite journal|last=Lustick|first=Ian S.|date=1993|editor-last=Brynen|editor-first=Rex|editor2-last=Hiltermann|editor2-first=Joost R.|editor3-last=Hudson|editor3-first=Michael C.|editor4-last=Hunter|editor4-first=F. Robert|editor5-last=Lockman|editor5-first=Zachary|editor6-last=Beinin|editor6-first=Joel|editor7-last=McDowall|editor7-first=David|editor8-last=Nassar|editor8-first=Jamal R.|editor9-last=Heacock|editor9-first=Roger|title=Writing the Intifada: Collective Action in the Occupied Territories|journal=World Politics|volume=45|issue=4|pages=560–594|doi=10.2307/2950709|jstor=2950709|s2cid=147140028 |issn=0043-8871}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ ព្រឹត្តិការណ៍បះបោរនេះក៏នាំឱ្យមានការខូចខាតដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលនិងយោធារបស់អ៊ីស្រាអែលផងដែរដូចជា ការប្រើប្រាស់ថ្នាំពណ៌បាញ់លើជញ្ជាំង ការបិទបង្ខាំងចរាចរណ៍តាមដងផ្លូវ&lt;ref name=&quot;BBC NEWS&quot;&gt;{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/middle_east/03/v3_ip_timeline/html/1987.stm|title=Palestinian intifada|website=news.bbc.co.uk|access-date=4 September 2025|archive-date=31 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731193109/http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/middle_east/03/v3_ip_timeline/html/1987.stm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Walid Salem 2005, pp. 179&quot;&gt;{{cite book |first=Walid |last=Salem |chapter=Human Security from Below: Palestinian Citizens Protection Strategies, 1988–2005 |editor-first=Monica |editor-last=den Boer |editor2-first=Jaap |editor2-last=de Wilde |title=The Viability of Human Security |publisher=Amsterdam University Press |year=2008 |pages=179–201 [p. 190] |isbn=978-90-5356-796-8 }}&lt;/ref&gt; និងការគប់ដុំថ្មហើយគ្រាប់បែកដបផ្សេងៗនៅទូទាំងហ្កាហ្សា និងវ៉េសប៊ែង។ ទង្វើទាំងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាខុសផ្ទុយពីគោលបំណងដើមរបស់ប្រជាជនស៊ីវិល ពោលគឺការធ្វើកូដកម្មទូទៅ ការធ្វើពហិការឈប់ទទួលសេវាកម្មពីស្ថាប័នរដ្ឋបាលស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែលក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សានិងវ៉េសប៊ែង ពហិការសេដ្ឋកិច្ចដោយបដិសេធមិនប្រកបរបរការងារនៅក្នុងដែនអ៊ីស្រាអែល ដូចជាការផលិតទំនិញអ៊ីស្រាអែល ការបដិសេធមិនបង់ពន្ធ និងការបដិសេធក្នុងការប្រើរថយន្តប៉ាឡេស្ទីនដែលជាប់អាជ្ញាប័ណ្ណអ៊ីស្រាអែលជាដើម។&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lustick 1993 560–594&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC NEWS&quot;/&gt;

===១៩៩៤៖ ហ្កាហ្សាក្រោមអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន===
នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩៤ បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ាឡេស្ទីន-អ៊ីស្រាអែល ដែលគេច្រើនស្គាល់ថាកិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូ បានបិទបញ្ចប់ អំណាចរដ្ឋាភិបាលនៅហ្កាហ្សាក៏ត្រូវបានផ្ទេរទៅឱ្យអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនកាន់កាប់។ មិនយូរប៉ុន្មាន តំបន់ហ្កាហ្សាមួយភាគធំក៏បានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ប៉ាឡេស្ទីន លើកលែងតែដែនប្លុកលំនៅ និងតំបន់យោធារបស់អ៊ីស្រាអែល។ កន្លងមកទៀត កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលក៏បានចាកចេញពីទីក្រុងហ្កាហ្សា និងរួមទាំងតំបន់ទីក្រុងដទៃទៀត ដោយទុកឱ្យអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនថ្មីគ្រប់គ្រង និងទទួលរ៉ាប់រងលើតំបន់ទាំងនោះ។ អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនថ្មីថ្មោងនោះក្រោមការដឹកនាំដោយលោក[[យ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]បានជ្រើសយកទីក្រុងហ្កាហ្សាជាទីស្នាក់ការកណ្តាលថ្នាក់ខេត្តដំបូងរបស់ខ្លួន។ នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៥ អ៊ីស្រាអែល និង[[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (PLO) បានចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូទីពីរ|កិច្ចព្រមព្រៀងទីពីរ]] ដោយក្នុងនោះ ភាគីទាំងពីរបានយល់ស្របពង្រីកដែនអំណាចអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនទៅកាន់ទីប្រជុំជនភាគច្រើននៅតំបន់វ៉េសប៊ែង។

នៅរវាងឆ្នាំ១៩៩៤ និងឆ្នាំ១៩៩៦ អ៊ីស្រាអែលបានកសាង[[ជញ្ជាំងហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល]]ឡើង ដើម្បីបង្កើនសុវត្ថិភាពសន្តិសុខនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ ជញ្ជាំងនេះត្រូវបានប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនផ្ដួលរំលំនៅដើមដំបូងនៃ[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ]]កំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០០។&lt;ref name=&quot;Doron Almog&quot;&gt;{{Cite journal |title=Lessons of the Gaza Security Fence for the West Bank |last=Almog |first=Doron |publisher=Jerusalem Centre for Public Affairs |date=23 December 2004 |journal=Jerusalem Issue Briefs |volume=4 |issue=12 |url=http://www.jcpa.org/brief/brief004-12.htm |access-date=4 September 2025 |archive-date=13 February 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090213141925/http://jcpa.org/brief/brief004-12.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===២០០០៖ អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ===
{{Main|អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ}}
[[File:IDF-D9-demolishes-Palestinian-structure-01.jpg|thumb|រថពាសដែកឈូសប្រភេទ ''Caterpillar D៩'' របស់កងទ័ពអ៊ីស្រាអែលកំពុងឈូសផ្ទះមួយខ្នងនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាកំឡុងព្រឹត្តិការណ៍អ៊ីនធីហ្វាដាទីពីរ]]
អ៊ីនធីហ្វាដាទីពីរគឺជាការបះបោរប៉ាឡេស្ទីនដ៏ធំមួយនៅលើ[[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់|ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនដែលកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]] និងនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលផ្ទាល់ដូចកាលអ៊ីនធីហ្វាដាទីមួយដំបូងដែរ។ មូលហេតុទូទៅនៃចលនាអ៊ីនធីហ្វាដាលើកនេះត្រូវបានគេសង្ស័យថាបណ្ដាលមកពីបរាជ័យនៃ[[កិច្ចប្រជុំកំពូលខែមដេវីដឆ្នាំ២០០០]] ដែលត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងអាចបោះជំហានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយជុំវិញ[[ដំណើរសន្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល|ដំណើរសន្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន និងអ៊ីស្រាអែល]]ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០០។{{sfn|Pressman|2003|p=114}} ព្រឹត្តិការណ៍បះបោរនេះបានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០០ បន្ទាប់ពីលោកអារីយែល ស្ហារុនដែលកាលនោះត្រូវជាមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងនៅអ៊ីស្រាអែល បានធ្វើទស្សនកិច្ចទៅកាន់បរិវេណអគារ[[អាល់អាក់សា]]ស្ថិតនៅលើកំពូល[[ភ្នំប្រាសាទ]]ក្នុងទីក្រុង[[យេរូសាឡឹម]]។{{sfn|Pressman|2003|p=114}} ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នេះផ្ទាល់គឺមានលក្ខណៈស្ងប់ស្ងាត់ ប៉ុន្តែ​មានគេសង្ស័យថាអាចបង្កប់បំណងញុះញង់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ហើយដូចនឹងការសង្ស័យពិតមែន ​បាតុកម្ម​តវ៉ានិង​កុប្បកម្មក៏បានផ្ទុះឡើងជាប្រតិកម្មនឹងទស្សនកិច្ចនោះ​ ខណៈកម្លាំងនគរបាល​អ៊ីស្រាអែល​បានព្យាយាមទប់ស្កាត់ដោយការ​បាញ់​គ្រាប់​កាំភ្លើង​ជ័រ និង​ឧស្ម័ន​បង្ហូរ​ទឹក​ភ្នែកជាដើម។{{sfn|Byman|2011|p=114}} អ៊ីនធីហ្វាដាទីពីរនេះគឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមដំបូងនៃការវាយប្រហារដោយគ្រាប់រ៉ុក្កែត និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅតាមតំបន់ព្រំដែនអ៊ីស្រាអែល ដោយចលនាប្រដាប់អាវុធប៉ាឡេស្ទីននៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ជាពិសេសដោយក្រុម[[ហាម៉ាស់]] និងចលនា[[ជីហាដឥស្លាមប៉ាឡេស្ទីន]]។

ចំនួនអ្នកស្លាប់ និងរបួសជាច្រើនបានកើតឡើងចំពោះជនស៊ីវិល ក៏ដូចជាទាហានក្នុងកំឡុងមហាបាតុកម្មនេះ។ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានប្រឡូកចូលប្រឆាំងនឹងបាតុកម្មដោយប្រើប្រាស់កាំភ្លើង សម្លាប់មនុស្សតាមគោលដៅកំណត់ និងវាយប្រហារដោយប្រើរថក្រោះនិងពីលើដែនអាកាស ខណៈដែលខាងភាគីប៉ាឡេស្ទីនវិញបានតបតប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែលតាមរយៈអត្តឃាតកម្មបំផ្ទុះគ្រាប់បែក បាញ់កាំភ្លើងតបត គប់ដុំថ្មតូចធំ និងការវាយប្រហារដោយបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតជាដើម។&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book |last=Cohen |first=Samy |chapter=Botched Engagement in the Intifada |date=2010 |title=Israel's Asymmetric Wars |pages=73–91 |location=New York |publisher=Palgrave Macmillan US |doi=10.1057/9780230112971_6 |isbn=978-1-349-28896-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Kober |first=Avi |date=2007 |title=Targeted Killing during the Second Intifada:: The Quest for Effectiveness |url=https://www.erudit.org/en/journals/jcs/2009-v29-jcs_27_1/jcs27_1_1art06/ |journal=Journal of Conflict Studies |volume=27 |issue=1 |pages=94–114 |issn=1198-8614 |access-date=4 September 2025 |archive-date=5 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405160428/https://www.erudit.org/en/journals/jcs/2009-v29-jcs_27_1/jcs27_1_1art06/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; សកម្មភាពបំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតរបស់ប៉ាឡេស្ទីន ពិសេសសម្ដៅទៅលើជនស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែល​ បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ជាខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិក៏ដូចជាសំណាក់ប្រជាជនក្នុងស្រុកនិងតំបន់ ហើយជាចំណុចខុសគ្នាបើប្រៀបទៅព្រឹត្តិការណ៍អ៊ីនធីហ្វាដាពីមុន ដែលមានបរិមាណហឹង្សាតិចជាងឆ្ងាយ។&lt;ref name=&quot;NMRR&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Matta |first1=Nada |last2=Rojas |first2=René |date=2016 |title=The Second Intifada: A Dual Strategy Arena |url=https://www.cambridge.org/core/journals/european-journal-of-sociology-archives-europeennes-de-sociologie/article/abs/second-intifada/CEF937E5D28EFA4F4F684E6D946942BF |journal=European Journal of Sociology / Archives Européennes de Sociologie |volume=57 |issue=1 |page=66 |doi=10.1017/S0003975616000035 |s2cid=146939293 |issn=0003-9756 |access-date=4 September 2025 |archive-date=5 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405161756/https://www.cambridge.org/core/journals/european-journal-of-sociology-archives-europeennes-de-sociologie/article/abs/second-intifada/CEF937E5D28EFA4F4F684E6D946942BF |url-status=live |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
*{{Cite journal |last1=Brym |first1=R. J. |last2=Araj |first2=B. |date=2006-06-01 |title=Suicide Bombing as Strategy and Interaction: The Case of the Second Intifada |journal=Social Forces |volume=84 |issue=4 |page=1969 |doi=10.1353/sof.2006.0081 |s2cid=146180585 |issn=0037-7732 |quote=In the early years of the 21st century, Israel, the West Bank and Gaza became the region of the world with the highest frequency of—and the highest per capita death toll due to—suicide bombing.}}
*{{cite journal |last=Schweitzer |first=Y. |year=2010 |title=The rise and fall of suicide bombings in the second Intifada |journal=Strategic Assessment |volume=13 |issue=3 |pages=39–48 |quote=As part of the violence perpetrated by the Palestinians during the second intifada, suicide bombings played a particularly prominent role and served as the primary effective weapon in the hands of the planners. |url=https://www.inss.org.il/wp-content/uploads/2017/02/FILE1289896644-1.pdf }}
*{{cite journal |last=Schachter |first=J. |year=2010 |url=https://strategicassessment.inss.org.il/wp-content/uploads/antq/fe-3427267573.pdf |title=The End of the Second Intifada? |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930061049/https://strategicassessment.inss.org.il/wp-content/uploads/antq/fe-3427267573.pdf |archive-date=30 September 2021 |journal=Strategic Assessment |volume=13 |issue=3 |pages=63–70 |quote=This article attempts to identify the end of the second intifada by focusing on the incidence of suicide bombings, arguably the most important element of second intifada-related violence. }}
*{{cite journal |last=Sela-Shayovitz |first=R. |year=2007 |title=Suicide bombers in Israel: Their motivations, characteristics, and prior activity in terrorist organizations |journal=International Journal of Conflict and Violence |volume=1 |issue=2 |pages=163 |id={{URN|nbn|de:0070-ijcv-2007259}} |quote=The period of the second Intifada significantly differs from other historical periods in Israeli history, because it has been characterized by intensive and numerous suicide attacks that have made civilian life into a battlefront. }}&lt;/ref&gt; ដោយរាប់ទាំងតួលេខអ្នកស្លាប់ និងរបួសបញ្ចូលគ្នា ព្រឹត្តិការណ៍សម្លាប់បង្ហូរឈាមគ្នានេះបានបណ្តាលឱ្យជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៣,០០០ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត ខណៈខាងអ៊ីស្រាអែលបានប៉ះពាល់ដល់ជីវិតមនុស្ស ១,០០០ នាក់ និងព្រមទាំងជនបរទេសចំនួន ៦៤ នាក់។&lt;ref name=casualties2005&gt;{{cite web |url=http://old.btselem.org/statistics/english/Casualties.asp?sD=29&amp;sM=09&amp;sY=2000&amp;eD=15&amp;eM=1&amp;eY=2005&amp;filterby=event&amp;oferet_stat=before |title=Statistics – Fatalities 29.9.2000–15.1.2005 |work=B'Tselem |archive-url=https://archive.today/20130414103627/http://old.btselem.org/statistics/english/Casualties.asp?sD=29&amp;sM=09&amp;sY=2000&amp;eD=15&amp;eM=1&amp;eY=2005&amp;filterby=event&amp;oferet_stat=before |archive-date=14 April 2013 |access-date=4 កញ្ញា 2025 |archivedate=14 មេសា 2013 |archiveurl=https://archive.today/20130414103627/http://old.btselem.org/statistics/english/Casualties.asp?sD=29&amp;sM=09&amp;sY=2000&amp;eD=15&amp;eM=1&amp;eY=2005&amp;filterby=event&amp;oferet_stat=before |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ពីចន្លោះខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០០ ដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០១ ជញ្ជាំងបំបែកហ្កាហ្សាពីអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានស្ដារសាងសង់ឡើងវិញ។ ជញ្ជាំងមួយទៀតនៅឯខាងព្រំដែនហ្កាហ្សា-អេហ្ស៊ីបបានចាប់ផ្ដើមតម្លើងកសាងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៤។&lt;ref name=&quot;Anne Barnard&quot;&gt;{{Cite news |title=Life in Gaza Steadily Worsens |first=Anne |last=Barnard |work=The Boston Globe |date=22 October 2006 |url=https://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/10/22/life_in_gaza_steadily_worsens/ |access-date=16 April 2020 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235137/http://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/10/22/life_in_gaza_steadily_worsens/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ចំណុចឆ្លងចេញចូលចម្បងនៅភាគខាងជើងជាប់នឹងអ៊ីស្រាអែលគឺ[[ច្រកឆ្លងដែនអេរ៉េស]] ខណៈចំណុចឆ្លងនៅប៉ែកខាងត្បូងចូលអេហ្ស៊ីបគឺស្ថិតនៅ[[ច្រកឆ្លងដែនរ៉ាហ្វា]]។ ហ្កាហ្សាក៏មានច្រកឆ្លងទៅភាគខាងកើតដែរហៅថា[[ច្រកឆ្លងដែនការនី]] ប៉ុន្តែវាត្រូវបានបិទប្រតិបត្តិការនៅក្នុងឆ្នាំ២០១១។&lt;ref name=&quot;Greg Myre&quot;&gt;{{Cite news |title=Gaza Crossing:Choked Passages to Frustration |first=Greg |last=Myre |work=The New York Times |date=4 March 2006 |url=https://www.nytimes.com/2006/03/04/international/middleeast/04gaza.html |access-date=5 September 2025 |archive-date=6 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141106110814/http://www.nytimes.com/2006/03/04/international/middleeast/04gaza.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ព្រំដែនភាគខាងជើងហ្កាហ្សាគឺស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាព្រំដែនទឹក និងអាកាសដូចគ្នា។ ចំពោះព្រំដែនភាគខាងត្បូងវិញគឺមានអេហ្ស៊ីបជាអ្នកគ្រប់គ្រងដូចដែលបានចែងនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងអេហ្ស៊ីប និងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5122404.stm |title=Gaza crisis: key maps and timeline |work=BBC News |date=6 January 2009 |access-date=5 September 2025 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084904/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5122404.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; លើសពីនេះទៀតនោះ ទាំងអ៊ីស្រាអែលនិងអេហ្ស៊ីបគឺមិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន​ដំណើរចេញចូល​ដោយ​សេរី​ពី​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ឡើយ ខណៈ​ព្រំដែន​ទាំង​ពីរទិស​មានទាហាន​យោធាឈរជើងឃ្លាំមើល​យ៉ាង​តឹងរឹង។ មកទល់បច្ចុប្បន្ន អេហ្ស៊ីបនៅតែរក្សាបិទច្រកផ្លូចេញចូលតំបន់ហ្កាហ្សារបស់ខ្លួន ដោយសារតែក្ដីបារម្ភខ្លាចក្រុមហាម៉ាស់ខាងហ្កាហ្សាចូលមកបង្កើតចលនាបះបោរជីហាដឥស្លាមនៅក្នុងទឹកដីស៊ីណៃ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/182738#.U8LcArFhs6I |title=Egypt Opens Gaza Border Crossing for the Injured – Middle East – Arutz Sheva |date=10 July 2014 |publisher=Israelnationalnews.com |access-date=2025-09-05 |archive-date=13 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713002958/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/182738#.U8LcArFhs6I |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===២០០៥៖ ការដកខ្លួនដោយឯកតោភាគីរបស់អ៊ីស្រាអែល===
[[File:Gush Katif-N-Dekalim02.jpg|thumb|[[ណេវ៉េដខាលីម]]ក្នុងប្លុកលំនៅដ្ឋាន[[ហ្គូសកាធីហ្វ]]]]
នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ អ៊ីស្រាអែលបានដកខ្លួនចេញពីដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ដោយថែមទាំងបានរុះរើទីតាំងលំនៅដ្ឋានតូចៗរបស់ខ្លួនចេញទៀតផង។&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.btselem.org/gaza_strip/control_on_air_space_and_territorial_waters |title=Israel's control of the airspace and the territorial waters of the Gaza Strip |work=btselem.org |access-date=5 September 2025 |archive-date=28 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140628105536/http://www.btselem.org/gaza_strip/control_on_air_space_and_territorial_waters |url-status=live }}&lt;/ref&gt; អ៊ីស្រាអែលក៏បានដកខ្លួនចេញពី[[ផ្លូវហ្វីឡាឌែលហ្វី]]ផងដែរ ដែលត្រូវជាដីវែងអន្លាយមួយខ្សែនៅជាប់ព្រំដែនជាមួយអេហ្ស៊ីប បន្ទាប់ពីអេហ្ស៊ីបបានយល់ព្រមធានាសន្តិសុខនៅខាងព្រំដែនរបស់ខ្លួនតាមរយៈ[[កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីដំណើរចេញចូល]] ដែលគេតែងច្រើនស្គាល់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងរ៉ាហ្វា។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.reut-institute.org/en/Publication.aspx?PublicationId=1180 |title=Philadelphi Route |publisher=Reut Institute |access-date=2015-09-05 |archive-date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714202343/http://www.reut-institute.org/en/Publication.aspx?PublicationId=1180 |url-status=dead |archivedate=2014-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714202343/http://www.reut-institute.org/en/Publication.aspx?PublicationId=1180 }}&lt;/ref&gt; ក្រោយពីអ៊ីស្រាអែលបានដកកម្លាំងយោធា និងប្រជាជនខ្លួនចេញអស់ តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទាំងមូលក៏ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ[[អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន]]ជាផ្លូវការ។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 October 2023 |title=Timeline of conflict between Israel and Palestinians in Gaza |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/conflict-between-israel-palestinians-gaza-2023-10-07/ |access-date=5 September 2025 |website=Reuters |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007105909/https://www.reuters.com/world/middle-east/conflict-between-israel-palestinians-gaza-2023-10-07/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===២០០៦–២០០៧៖ ការឡើងកាន់អំណាចរបស់ហាម៉ាស់ និងជម្លោះស៊ីវិល===
{{Main|ជម្លោះហ្វាតា–ហាម៉ាស់}}
នៅក្នុង[[ការបោះឆ្នោតនីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ២០០៦|ការបោះឆ្នោតសភាប៉ាឡេស្ទីន]]ដែលបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងក្នុងថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៦ ក្រុមហាម៉ាស់បានដណ្ដើមសំឡេងឆ្នោតបានច្រើនជាងគេ (៤២.៩%) និងបានឈ្នះអាសនៈចំនួន ៧៤ លើអាសនៈសរុប ១៣២ នៅក្នុងសភា (៥៦%)។&lt;ref&gt;[http://www.iht.com/articles/2006/01/25/africa/web.0125pals.php Counting underway in Palestinian elections], International Herald Tribune, 25 January 2006. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515023627/http://www.iht.com/articles/2006/01/25/africa/web.0125pals.php |date=15 May 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/news/newsitems/200601/s1557518.htm Election officials reduce Hamas seats by two], ABC News Online, 30 January 2006. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110629015352/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200601/s1557518.htm |date=29 June 2011}}&lt;/ref&gt; នៅពេលដែលក្រុមហាម៉ាស់ឡើងកាន់អំណាចនៅខែបន្ទាប់ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលក៏ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប រុស្ស៊ី និងអង្គការសហប្រជាជាតិបានទាមទារឱ្យក្រុមហាម៉ាស់ទទួលស្គាល់នូវកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានធ្វើឡើងពីមុនទាំងអស់ ព្រមទាំងទទួលស្គាល់សិទ្ធិអត្ថិភាពអ៊ីស្រាអែល និងបោះបង់ចោលនូវចលនាបែបហិង្សារបស់ខ្លួន។ នៅពេលដែលហាម៉ាស់បានបដិសេធសំណើទាមទារអស់ទាំងនោះ&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2006/09/22/world/middleeast/22cnd-mideast.html |title=Hamas Refuses to Recognize Israel |work=The New York Times |date=22 September 2006 |access-date=5 September 2025 |archive-date=9 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209055114/https://www.nytimes.com/2006/09/22/world/middleeast/22cnd-mideast.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; សហគមន៍អន្តរជាតិក៏បានសម្រេចកាត់ផ្តាច់ជំនួយរបស់ពួកគេផ្ទាល់ទៅកាន់អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន ខណៈជំនួយខ្លះវិញត្រូវបានរុញបញ្ជូនទៅអង្គការមនុស្សធម៌ដែលមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយរដ្ឋាភិបាលនៅហ្កាហ្សាចាត់ចែងជំនួស។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Weisman |first=Steven R. |url=https://www.nytimes.com/2006/04/08/world/middleeast/08hamas.html |title=U.S. and Europe Halt Aid to Palestinian Government |newspaper=The New York Times |date=8 April 2006 |access-date=5 September 2025 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511222935/http://www.nytimes.com/2006/04/08/world/middleeast/08hamas.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; វិបត្តិនយោបាយ និងបញ្ហាជាប់គាំងសេដ្ឋកិច្ចនៅក្រោយការបោះឆ្នោតបានធ្វើឱ្យប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនជាច្រើននាក់សម្រេចចិត្តធ្វើចំណាកស្រុកចេញពីតំបន់ហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2006/12/09/international/i104249S77.DTL |title=More Palestinians flee homelands |access-date=15 May 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070515044844/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2006%2F12%2F09%2Finternational%2Fi104249S77.DTL |archive-date=15 May 2007 |archivedate=15 ឧសភា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070515044844/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2006%2F12%2F09%2Finternational%2Fi104249S77.DTL }}, Sarah El Deeb, Associated Press, 9 December 2006.&lt;/ref&gt;

[[File:Gaza City.JPG|thumb|សំណង់អគារនៅ[[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]], ២០០៧]]
បន្ទាប់ពីទទួលបានជ័យជំនះនៅក្នុងការបោះឆ្នោតនីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីននៃឆ្នាំ២០០៦ ក្រុមហាម៉ាស់ និងហ្វាតាក៏បានព្រមព្រៀងគ្នាបង្កើតរដ្ឋាភិបាលរួបរួមជាតិប៉ាឡេស្ទីនមួយដោយមានលោក[[អ៊ីស្មែល ហានីយ៉េ]]ជាមេដឹកនាំ។ មួយរយៈខ្លីបន្ទាប់ ក្រុមហាម៉ាស់ក៏បាន[[ជម្លោះហ្វាតា–ហាម៉ាស់|ផ្ទុះអាវុធ]]ជាមួយនឹងក្រុមហ្វាតា ហើយក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៧ ក៏បានវាយកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សាទាំងស្រុង&lt;ref name=&quot;Guardian&quot;&gt;{{cite news |title=Hamas takes control of Gaza |url=https://www.theguardian.com/world/2007/jun/15/israel4 |access-date=6 September 2025 |newspaper=Guardian |date=15 June 2007 |location=London |first1=Ian |last1=Black |first2=Mark |last2=Tran |archive-date=31 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831134036/http://www.theguardian.com/world/2007/jun/15/israel4 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក៏ដូចជាស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលផ្សេងៗនៅហ្កាហ្សាផងដែរ។ [[ប្រធានាធិបតីប៉ាឡេស្ទីន]] លោក[[ម៉ះមូដ អាបាស់]]បានឆ្លើយតបវិញដោយប្រកាសដាក់រដ្ឋក្នុងគ្រាអាសន្ន រំលាយរដ្ឋាភិបាលរួបរួមជាតិនោះចោល និងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មីដោយមិនរាប់បញ្ចូលមន្ត្រីហាម៉ាស់ជាសមាជិក។&lt;ref name=&quot;intern_fight_p14-15&quot;&gt;{{cite book |title=Internal fight: Palestinian abuses in Gaza and the West Bank |pages=14–15 |author2=Human Rights Watch |first1=Fred |last1=Abrahams |publisher=Human Rights Watch |year=2008|author2-link=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt; សមាជិកក្រុមហាម៉ាស់មួយចំនួនដែលមានវត្តមាននៅតំបន់វ៉េសប៊ែងកាលនោះត្រូវបានកងកម្លាំង[[សន្តិសុខបង្ការប៉ាឡេស្ទីន]]បានចាប់ឃាត់ខ្លួនទាំងអស់។

នៅចុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៨ ប្រទេសអេហ្ស៊ីប អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងហ្សកដានីបានប្រកាសទទួលស្គាល់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនថ្មីដែលមានមូលដ្ឋាននៅវ៉េសប៊ែងក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកអាបាស់ ហើយត្រូវជា &quot;រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនស្របច្បាប់តែមួយគត់&quot;។ អេហ្ស៊ីបក៏បានផ្លាស់ប្តូរស្ថានទូតប៉ាឡេស្ទីនរបស់ខ្លួនពីហ្កាហ្សាទៅវ៉េសប៊ែងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.haaretz.com/hasen/spages/874106.html |title=Mubarak calls Hamas' takeover of the Gaza Strip a 'coup' |work=Haaretz |access-date=6 September 2025 |archive-date=25 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625201301/http://www.haaretz.com/hasen/spages/874106.html |url-status=dead |archivedate=25 មិថុនា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070625201301/http://www.haaretz.com/hasen/spages/874106.html }}&lt;/ref&gt; អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងអេហ្ស៊ីបបានគាំទ្រដល់ដំណើរផ្សះផ្សា និងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលរួបរួមថ្មីមួយទៀតរវាងហ្វាតានិងហាម៉ាស់ ហើយបានជំរុញឱ្យលោកអាបាស់ចាប់ផ្តើមកិច្ចចរចាសន្ទនាជាមួយក្រុមហាម៉ាស់។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យពិបាកទៅរួចនោះគឺលក្ខខណ្ឌដែលលោកអាបាស់បាន​ដាក់​នៅចំពោះមុខហាម៉ាស់ ពោលគឺត្រូវប្រគល់ហ្កាហ្សាមកឱ្យអាជ្ញាធរ​ប៉ាឡេស្ទីនគ្រប់គ្រង។ ចំពោះអ៊ីស្រាអែល និង​អេហ្ស៊ីប​វិញ អាជ្ញាធរទាំងពីរប្រទេសបាន​ប្រកាសបិទ​ច្រក​ព្រំដែន​ជាមួយ​នឹង​ហ្កាហ្សាជាប្រតិកម្មនៃការឡើងកាន់អំណាចរបស់ហាម៉ាស់។ ប្រភពពីប៉ាឡេស្ទីនបានរាយការណ៍ថា មន្ត្រីអ្នកឃ្លាំមើលមកពីសហភាពអឺរ៉ុបបាននាំគ្នារត់ភៀសខ្លួនចេញអស់ពីហ្កាហ្សាតាមរយៈច្រកព្រំដែនរ៉ាហ្វានៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនហ្កាហ្សា-អេហ្ស៊ីប ដោយសារតែពួកគេខ្លាចត្រូវហាម៉ាស់ចាប់ឃុំឃាំង ឬប្រព្រឹត្តិអំពើអ្វីមួយដែលអាចប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិតរបស់ពួកគេ។&lt;ref name=&quot;EU_flee_Rafah_crossing&quot;&gt;{{cite web |last=Dudkevitch |first=Margot |url=https://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1139395602714 |title=EU monitors flee Rafah border crossing |work=Jerusalem Post |date=14 March 2006 |access-date=6 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511121459/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull&amp;cid=1139395602714 |archive-date=11 May 2011 |archivedate=13 កក្កដា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713125814/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1139395602714 }}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់ពីកិច្ចផ្សះផ្សាបានបរាជ័យ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៃបណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់ ក៏ដូចជាមន្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនបានរួមគ្នាប្រកាសប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងព្រំដែនហ្កាហ្សាដោយហាម៉ាស់។&lt;ref name=&quot;Abbas wins Egypt backing on border&quot;&gt;{{cite web |url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2008/01/2008525125823983496.html |title=Middle East&amp;nbsp;— Abbas wins Egypt backing on border |publisher=Al Jazeera English |date=28 January 2008 |access-date=6 September 2025 |archive-date=3 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203155552/http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2008/01/2008525125823983496.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ទន្ទឹមនឹងនេះ របាយការណ៍សន្តិសុខអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីបបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ក្រុមហាម៉ាស់បានបន្តរត់ពន្ធគ្រឿងផ្ទុះ និងអាវុធយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ពីទឹកដីអេហ្ស៊ីបតាមប្រព័ន្ធរូងក្រោមដីសម្ងាត់។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ កងកម្លាំងសន្តិសុខអេហ្ស៊ីបបានបញ្ជាក់ថាខ្លួនបានរកឃើញផ្លូវក្រោមដីរបស់ហាម៉ាស់ចំនួន ៦០ រូង។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1192380807070&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |title=Egypt finds 60 Gaza tunnels in 10 months |work=Jerusalem Post |date=13 November 2007 |access-date=6 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511121629/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1192380807070&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |archive-date=11 May 2011 |archivedate=15 វិច្ឆិកា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111115212139/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1192380807070&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull }}&lt;/ref&gt;

===២០០៨–២០០៩៖ សង្គ្រាមហ្កាហ្សា===
{{Main|សង្គ្រាមហ្កាហ្សា (២០០៨–២០០៩)}}
[[File:Damaged housing gaza strip april 2009.jpg|thumb|right|សំណង់អគារខូចខាតកំឡុងសង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០០៨–២០០៩]]
នៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៨&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/12/28/world/middleeast/28mideast.html |work=The New York Times |title=Israelis Say Strikes Against Hamas Will Continue |first1=Taghreed |last1=El-Khodary |first2=Ethan |last2=Bronner |date=28 December 2008 |access-date=7 September 2025 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511223019/http://www.nytimes.com/2008/12/28/world/middleeast/28mideast.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[យន្តហោះចម្បាំងF-16ហ្វាខន|យន្តហោះចម្បាំង F-១៦]] របស់អ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារតាមអាកាសទៅលើគោលដៅមួយចំនួនក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្នរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងក្រុមហាម៉ាស់ត្រូវបែកបាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.idfblog.com/2012/04/16/timeline-terror-2001-2012/ |title=A Timeline of Terror: 2001 to 2012, The Official Blog of the Israel Defense Forces |publisher=Idfblog.com |date=16 April 2012 |access-date=7 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130122185506/http://www.idfblog.com/2012/04/16/timeline-terror-2001-2012/ |archive-date=22 January 2013 |archivedate=22 មករា 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130122185506/http://www.idfblog.com/2012/04/16/timeline-terror-2001-2012/ }}&lt;/ref&gt; មកដល់ថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមបើកការឈ្លានពានចូលដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2009/01/04/world/middleeast/04mideast.html |newspaper=The New York Times |date=4 January 2009 |title=Israeli Troops Launch Attack on Gaza |first1=Isabel |last1=Kershner |first2=Taghreed |last2=El-Khodary |access-date=7 September 2025|archive-date=9 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170409005842/http://www.nytimes.com/2009/01/04/world/middleeast/04mideast.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ក្រៅពីអគាររដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់ អ៊ីស្រាអែលបានធ្វើការវាយសម្ដៅទៅលើទីកន្លែងមួយចំនួនផ្សេងទៀតដែលខ្លួនអះអាងថាជាឃ្លាំងស្តុកទុកអាវុធរបស់ហាម៉ាស់ ដូចជា ស្ថានីយ៍នគរបាល សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ឃ្លាំងរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ព្រះវិហារឥស្លាម និងអគារផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។&lt;ref&gt;{{cite web |last=Mozgovaya |first=Natasha |url=https://www.haaretz.com/hasen/spages/1053233.html |title=IDF shell kills 30 in Gaza UN school; Israel mulls appeal over Hamas fire from UN facilities |work=Haaretz |access-date=7 September 2025 |archive-date=1 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090401074434/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1053233.html |url-status=dead |archivedate=1 មេសា 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090401074434/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1053233.html }}&lt;/ref&gt;

ភាគីខាងអ៊ីស្រាអែលបានថ្លែងថា ការវាយប្រហាររបស់ខ្លួននេះគឺជាប្រតិកម្មចំពោះសកម្មភាពវាយប្រហារដោយគ្រាប់រ៉ុក្កែតរបស់ក្រុមហាម៉ាស់មកលើតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដែលសរុបមានចំនួនជាង ៣,០០០ គ្រាប់ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ហើយប៉ុន្មានសប្តាហ៍មុនប្រតិបត្តិការនេះ ហាម៉ាស់បានបន្តបង្កើនគ្រាប់បាញ់ប្រហារបន្ថែមទៀតដោយមិនញញើត។ ប្រភពយោធាអ៊ីស្រាអែលបានបង្ហាញថា រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោក[[អេហ៊ូដ បារ៉ាក់]]បានបញ្ជាកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលឱ្យរៀបចំត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ប្រតិបត្តិការនេះនៅប្រមាណប្រាំមួយខែមុនពេលចាប់ផ្ដើមមកម៉្លេះ ដោយកំឡុងពេល ៦ ខែនោះ អ៊ីស្រាអែលបានរៀបចំផែនការលម្អិតលម្អន់ម៉ត់ចត់ និងប្រមូលផ្តុំព័ត៌មានបានពីការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ផ្សេងៗ។&lt;ref&gt;{{cite web |last=Ravid |first=Barak |url=https://www.haaretz.com/print-edition/news/iaf-strike-followed-months-of-planning-1.260363/ |title=IAF strike followed months of planning |publisher=Haaretz.com |date=28 December 2008 |access-date=7 September 2025 |archive-date=24 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130324160347/http://www.haaretz.com/print-edition/news/iaf-strike-followed-months-of-planning-1.260363 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនសរុបប្រមាណ ១,១០០–១,៤០០ នាក់&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kasher |first=Asa |url=https://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=168061 |title=Analysis: A moral evaluation of the Gaza War |newspaper=The Jerusalem Post &amp;#124; Jpost.com |publisher=Jpost.com |access-date=7 September 2025 |archive-date=21 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221144352/http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=168061 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; (ក្នុងនោះមានជនស៊ីវិលពី ២៩៥–៩២៦ នាក់) និងជនជាតិអ៊ីស្រាអែលចំនួន ១៣ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងសង្រ្គាមរយៈពេល ២២ ថ្ងៃនេះ។&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8428883.stm |work=BBC News |title=Slow recovery from wounds of Gaza conflict |date=27 December 2009 |access-date=7 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174738/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8428883.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ជម្លោះនេះបានបង្កឱ្យមានការខូតខាត ឬបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងប្រជាជនអស់រាប់ម៉ឺនខ្នង&lt;ref&gt;{{cite web |title=IOM Appeal for Gaza Focuses on Health and Recovery |url=http://www.iom.int/jahia/Jahia/media/press-briefing-notes/pbnAF/cache/offonce/lang/en?entryId%3D21830 |access-date=7 September 2025 |date=2009-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310183754/http://www.iom.int/jahia/Jahia/media/press-briefing-notes/pbnAF/cache/offonce/lang/en?entryId=21830 |archive-date=10 March 2012 |url-status=dead |publisher=International Organization for Migration |archivedate=10 មីនា 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120310183754/http://www.iom.int/jahia/Jahia/media/press-briefing-notes/pbnAF/cache/offonce/lang/en?entryId=21830 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lappin |first=Yaakov |url=https://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1237727552054&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |title=IDF releases Cast Lead casualty |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511121653/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1237727552054&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |archive-date=11 May 2011 |work=The Jerusalem Post |date=26 March 2009 |access-date=7 កញ្ញា 2025 |archivedate=3 កុម្ភៈ 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203063523/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1237727552054&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull }}&lt;/ref&gt; ក៏ដូចជាមន្ទីរពេទ្យចំនួន ១៥ កន្លែងក្នុងចំណោមមន្ទីរពេទ្យសរុប ២៧ នៅហ្កាហ្សា និងព្រមទាំងមណ្ឌលថែទាំសុខភាពបឋមចំនួន ៤៣ កន្លែងក្នុងចំណោមមណ្ឌលថែទាំងសុខភាពសរុប ១១០ ទីតាំង&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ochaopt.org/documents/ochaopt_who_gaza_health_fact_sheet_20100120_english.pdf |title=Gaza Health Fact Sheet |access-date=2025-09-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150308014019/http://www.ochaopt.org/documents/ochaopt_who_gaza_health_fact_sheet_20100120_english.pdf |archive-date=8 March 2015 |archivedate=2015-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150308014019/http://www.ochaopt.org/documents/ochaopt_who_gaza_health_fact_sheet_20100120_english.pdf }}&lt;/ref&gt; រីឯអណ្តូងទឹកចំនួន ៨០០ ត្រូវរងការខូចខាត ឬបំផ្លិចបំផ្លាញទាំងស្រុង&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=47273 |title=MIDEAST: Attack on Water Brings Sanitation Crisis – IPS |publisher=Ipsnews.net |date=18 June 2009 |access-date=7 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204070226/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=47273 |archive-date=4 December 2010 |archivedate=4 ធ្នូ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101204070226/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=47273 }}&lt;/ref&gt; ចំណែកឯផ្ទះកញ្ចក់ចំនួន ១៨៦&lt;ref&gt;{{cite web |title=Environmental Assessment of the Gaza Strip |url=http://postconflict.unep.ch/publications/UNEP_Gaza_EA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514204950/http://postconflict.unep.ch/publications/UNEP_Gaza_EA.pdf |archive-date=2011-05-14 |url-status=live |access-date=2025-09-07}}&lt;/ref&gt; និងរួមទាំងកសិដ្ឋានគ្រួសារជិត ១០,០០០ កន្លែងបានទទួលរងផលប៉ះពាល់ខ្ទិចខ្ទាំពីសង្គ្រាមនេះ។&lt;ref&gt;{{cite web |title=The humanitarian situation in Gaza and FAO's response |url=http://www.fao.org/fileadmin/templates/tc/tce/pdf/FAO_brief_on_Gaza_23_Jan_09.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090214100134/http://www.fao.org/fileadmin/templates/tc/tce/pdf/FAO_brief_on_Gaza_23_Jan_09.pdf |archive-date=2009-02-14 |url-status=live |access-date=2025-09-07}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ សង្គ្រាមហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០០៩ បានបន្សល់ទុកឱ្យប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៥០,០០០ នាក់គ្មានផ្ទះសម្បែងរស់នៅ,&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;&gt;{{cite news |title=Gaza 'looks like earthquake zone' |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7838618.stm |work=BBC News |date=20 January 2009 |access-date=7 September 2025 |archive-date=25 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090125181742/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7838618.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ៤០០,០០០–៥០០,០០០ នាក់គ្មានទឹកប្រើប្រាស់&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Gaza: Humanitarian situation&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7845428.stm |work=BBC News |title=Gaza: Humanitarian situation |date=30 January 2009 |access-date=7 September 2025 |archive-date=8 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110208132149/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7845428.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ហើយមួយលាននាក់គ្មានអគ្គិសនីប្រើប្រាស់&lt;ref name=&quot;Gaza: Humanitarian situation&quot; /&gt; និងបណ្តាលឱ្យមានការខ្វះខាតស្បៀងអាហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wfp.org/content/wfp-launches-emergency-food-distributions-families-gaza |title=Launches Emergency Food Distributions to Families in Gaza &amp;#124; WFP &amp;#124; United Nations World Food Programme – Fighting Hunger Worldwide |publisher=WFP |access-date=7 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511084335/http://www.wfp.org/content/wfp-launches-emergency-food-distributions-families-gaza |archive-date=11 May 2011 |archivedate=11 ឧសភា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511084335/http://www.wfp.org/content/wfp-launches-emergency-food-distributions-families-gaza }}&lt;/ref&gt;

===២០១៤៖ សង្គ្រាមហ្កាហ្សា===
{{Main|សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១៤}}
នៅថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៤ អ៊ីស្រាអែលបានផ្ដើមប្រតិបត្តិការយោធាវាយប្រហារចូលក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាថ្មី។ ដើមហេតុចម្បងនៃជម្លោះលើកនេះគឺកើតចេញពីករណីចាប់ជំរិតនិងសម្លាប់យុវជនអ៊ីស្រាអែលចំនួនបីនាក់នៅក្នុងទឹកដីវ៉េសប៊ែងដោយសមាជិកសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនដែលជាប់ទំនាក់ទំនងនឹងហាម៉ាស់។ ជាប្រតិកម្ម កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែលបានផ្តួចផ្តើមប្រតិបត្តិការយោធាមួយភ្លាមៗ ហើយជាលទ្ធផល ពួកគេបានចាប់ខ្លួនជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៣៥០ នាក់ដោយពួកគេស្ទើរទាំងអស់ត្រូវជាសមាជិកសកម្មប្រយុទ្ធហាម៉ាស់នៅវ៉េសប៊ែង។&lt;ref name=&quot;nathanthrall&quot;&gt;{{cite journal |author=Nathan Thrall |date=1 August 2014 |title=Hamas's Chances |url=http://www.lrb.co.uk/v36/n16/nathan-thrall/hamass-chances |journal=London Review of Books |volume=36 |issue=16 |access-date=7 September 2025 |archive-date=16 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416032651/https://www.lrb.co.uk/v36/n16/nathan-thrall/hamass-chances |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HamasAcc&quot;&gt;Jack Khoury, [https://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/1.611676 Hamas claims responsibility for three Israeli teens' kidnapping and murder'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201010052244/https://www.haaretz.com/hamas-admits-kidnap-murder-of-3-teens-1.5260283/ |date=10 October 2020 }}, ''Haaretz'', 21 August 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HamasAcc2&quot;&gt;[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4562328,00.html 'Mashal: Hamas was behind murder of three Israeli teens'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230916104726/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4562328,00.html |date=16 September 2023 }}, Ynet, 22 August 2014.&lt;/ref&gt; ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ ហាម៉ាស់នៅតែបន្តបាញ់រ៉ុក្កែតជាច្រើនគ្រាប់ចូលទៅក្នុងទឹកដីប្រទេសអ៊ីស្រាអែលពីតំបន់ហ្កាហ្សា ដែលនាំឱ្យផ្ទុះជម្លោះរយៈពេលប្រាំពីរសប្តាហ៍នេះឡើង។ សង្គ្រាមមួយនេះផងដែរត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាជម្លោះដ៏សាហាវបំផុតមួយក្នុងចំណោមជម្លោះបើកចំហរវាងអ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីនដែលបានកើតឡើងក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកនេះ។​ការវាយប្រហារដោយប្រើគ្រាប់រ៉ុក្កែតដោយប៉ាឡេស្ទីន បូករួមជាមួយការវាយប្រហារតាមដែនអាកាសដោយអ៊ីស្រាអែល បានបណ្តាលឱ្យមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បាត់បង់ជីវិត ដោយជងរងគ្រោះភាគច្រើនជាជនជាតិប៉ាឡេស្ទីននៅហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Zonszein|first=Mairav|url=https://www.theguardian.com/world/2015/mar/27/israel-kills-more-palestinians-2014-than-any-other-year-since-1967|title=Israel killed more Palestinians in 2014 than in any other year since 1967|date=2015-03-27|work=The Guardian|access-date=2020-03-03|issn=0261-3077|archive-date=12 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220412025048/https://www.theguardian.com/world/2015/mar/27/israel-kills-more-palestinians-2014-than-any-other-year-since-1967|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===២០១៨–២០១៩៖ មហាបរពលនៃការវិលត្រឡប់===
{{Main|មហាបរពលនៃការវិលត្រឡប់}}
[[File:OCHAoPT 2018 Gaza border protests 31 may 2018.png|thumb|right|ផែនទីរបស់[[ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់សម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌]]បង្ហាញពីបាតុកម្មនៃមហាបរពល,​ ៣១ ឧសភា ២០១៨]]
នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨–២០១៩ បាតុកម្មជាច្រើនតគ្នាដែលគេតែងស្គាល់ថា [[មហាបរពលនៃការវិលត្រឡប់]] ត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃសុក្រនៅតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្បែរជញ្ជាំងព្រំដែនហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល ដោយបានអូសបន្លាយចាប់ពីថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ រហូតដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩។ ក្នុងអំឡុងព្រឹត្តិការណ៍បាតុកម្មនេះ ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនសរុប ២២៣ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ដោយកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;B'tselem21&quot;&gt;[https://www.btselem.org/gaza_strip/20210524_whitewash_time 'And now for the whitewashing,' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231017132258/https://www.btselem.org/gaza_strip/20210524_whitewash_time |date=17 October 2023 }} B'tselem 24 May 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.latimes.com/world/middleeast/la-fg-gaza-protest-20180330-htmlstory.html|title=15 Palestinians reported killed by Israeli fire as Gaza border protest builds |last=Alouf |first=Abu |date=30 March 2018|website=Los Angeles Times|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180519031927/http://www.latimes.com/world/middleeast/la-fg-gaza-protest-20180330-htmlstory.html|archive-date=19 May 2018}}&lt;/ref&gt; គោលបំណងនៃបាតុកម្មតវ៉ានេះគឺដើម្បីទាមទារ​ឱ្យ​ជនភៀសខ្លួន​ប៉ាឡេស្ទីនត្រឡប់​ចូលទៅ​កាន់​ទឹកដី​ដែល​ពួកគេ​ធ្លាប់រស់នៅពីមុនវិញ ពោលគឺ​ទឹកដី​​អ៊ីស្រាអែល​ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ក្រុមបាតុករប៉ាឡេស្ទីនថែមទាំងបានចេញមុខតវ៉ាប្រឆាំងផងដែរនឹងការបិទផ្លូវគោក ផ្លូវអាកាស និងផ្លូវសមុទ្រចេញចូលតំបន់ហ្កាហ្សាដោយអ៊ីស្រាអែល ហើយនិងការទទួលស្គាល់ទីក្រុងយេរូសាឡឹមជារដ្ឋធានីអ៊ីស្រាអែលដោយសហរដ្ឋអាមេរិក។&lt;ref name=&quot;Toameh&quot;&gt;Khaled Abu Toameh, [https://www.timesofisrael.com/hamas-vows-gaza-protests-to-continue-until-they-return-to-all-of-palestine &quot;Hamas vows Gaza protests last until Palestinians return to all of Palestine&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231007054949/https://www.timesofisrael.com/hamas-vows-gaza-protests-to-continue-until-they-return-to-all-of-palestine/ |date=7 October 2023 }}, ''The Times of Israel'', 9 April 2018.&lt;br /&gt;&quot;The protests are an uprising for &quot;Jerusalem, Palestine, and the right of return&quot;, he said, referring to the demand that Palestinian refugees and their descendants be allowed to return to their former homes in Israel.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NY2&quot; &gt;David M. Halbfinger, Iyad Abuheweila, Jugal K.Patel [https://www.nytimes.com/interactive/2018/04/13/world/middleeast/gaza-fence-aerial.html &quot;300 Meters in Gaza: Snipers, Burning Tires and a Contested Fence&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180422065743/https://www.nytimes.com/interactive/2018/04/13/world/middleeast/gaza-fence-aerial.html |date=22 April 2018 }}, ''The New York Times'' 15 May 2018.’ Most Gazans are Palestinian refugees or their descendants, and marching on the fence highlights their desire to reclaim the lands and homes from which they were displaced 70 years ago in the war surrounding Israel's creation.’&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
*{{Cite news|url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/.premium-mass-gaza-border-clashes-52-killed-by-israeli-gunfire-2-410-wounded-1.6091548|title=Mass Gaza Border Clashes: 58 Palestinians Killed by Israeli Gunfire, 1,113 Wounded|last1=Khoury|first1=Jack|date=15 May 2018|work=Haaretz|access-date=8 September 2025|last2=Kubovich|first2=Yaniv|last3=Zikri|first3=Almog Ben|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514195751/https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/.premium-mass-gaza-border-clashes-52-killed-by-israeli-gunfire-2-410-wounded-1.6091548|archive-date=14 May 2018}}
*David M. Halbfinger &amp; Iyad Abuheweila, [https://www.nytimes.com/2018/04/13/world/middleeast/gaza-israel-protests.html &quot;One Dead Amid Violence in 3rd Week of Protests at Gaza-Israel Fence&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180517222949/https://www.nytimes.com/2018/04/13/world/middleeast/gaza-israel-protests.html|date=17 May 2018}} ''The New York Times'', 13 April 2018.&lt;br /&gt;&quot;They are objecting to Israel's 11-year-old blockade of Gaza and seeking to revive international interest in Palestinian claims of a right of return to the lands they were displaced from in 1948.&quot;
*Adam Rasgon, [https://www.jpost.com/Arab-Israeli-Conflict/Masses-of-Gazans-head-to-border-fence-to-demand-right-of-return-547367 &quot;Masses of Gazans head to border area for 'right of return' says organizer&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180505122635/https://www.jpost.com/Arab-Israeli-Conflict/Masses-of-Gazans-head-to-border-fence-to-demand-right-of-return-547367|date=5 May 2018}} ''The Jerusalem Post'', 28 March 2018.&lt;/ref&gt;

នៅចុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩ លទ្ធផលរបស់[[គណៈកម្មការឯករាជ្យអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីបាតុកម្មតវ៉ានៅព្រំដែនហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១៨|គណៈកម្មការស៊ើបការណ៍ឯករាជ្យ]]របស់[[ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]]បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ក្នុងចំណោមករណីស្លាប់និងរបួសរបស់បាតុករចំនួន ៤៨៩ ករណីដែលត្រូវបានខ្លួនវិភាគនោះ គេបានរកឃើញថាមានតែពីរករណីប៉ុណ្ណោះដែលអាចចាត់ទុកថាជាទង្វើហួសហេតុប្រថុយគ្រោះថ្នាក់ដល់កងកម្លាំងសន្តិសុខអ៊ីស្រាអែល។ ដូច្នេះ គណៈកម្មាការបានចាត់ទុកករណីដែលនៅសេសសល់ទាំងប៉ុន្មានជាទង្វើសម្លាប់បាតុករដោយខុសច្បាប់ ហើយបានបញ្ចប់ដោយអនុសាសន៍មួយដែលអំពាវនាវឱ្យអ៊ីស្រាអែលពិនិត្យមើលថាតើ[[ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម]] ឬ[[ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ]]មានត្រូវបានប្រព្រឹត្តដែរឬទេនៅក្នុងប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបបាតុកម្មរបស់ខ្លួន ហើយប្រសិនបើមានពិតមែននោះ សូមឱ្យអាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែលចាប់អ្នកប្រព្រឹត្តិខុសនោះមកកាត់ទោស។&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.un.org/unispal/document/un-independent-commission-of-inquiry-on-protests-in-gaza-presents-its-findings-press-release/ |title=UN Independent Commission of Inquiry on Protests in Gaza Presents its Findings - Press Release - Question of Palestine |website=[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] |access-date=8 September 2025 |archive-date=9 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009065103/https://www.un.org/unispal/document/un-independent-commission-of-inquiry-on-protests-in-gaza-presents-its-findings-press-release/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite report |title=Report of the independent international commission of inquiry on the protests in the Occupied Palestinian Territory - A/HRC/40/74 |url=https://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoIOPT/A_HRC_40_74.pdf |publisher=UNHRC |date=28 February 2019 |access-date=8 September 2025 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoIOPT/A_HRC_40_74.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ គណៈកម្មការដដែរក៏បានប្រកាសបន្ថែមទៀតថា ខ្លួនមាន &quot; 'ហេតុផលសមស្រប'  ក្នុងការជឿជាក់ថាទាហានអ៊ីស្រាអែលអាចពិតជាបានប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ហើយបានធ្វើការបាញ់មកលើអ្នកកាសែត បុគ្គលិកសុខាភិបាល និងកុមារពិតមែនក្នុងកំឡុងបាតុកម្មតវ៉ានៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០១៨&quot;។ អ៊ីស្រាអែល​បាន​ចេញមុខបដិសេធ​មិន​គាំទ្រលទ្ធផល​ស៊ើប​អង្កេត និង​បាន​ច្រាន​ចោល​របាយការណ៍របស់​គណៈកម្មការនោះចោល។&lt;ref name=&quot;CNN1111&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.cnn.com/2019/02/28/middleeast/israel-gaza-un-intl/index.html|title=UN: Israel may have committed war crimes during Gaza protests |first1=Milena |last1=Vaselinovic |first2=Oren |last2=Liebermann |work=CNN |date=28 February 2019 |access-date=8 September 2025 |archive-date=14 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014022301/https://www.cnn.com/2019/02/28/middleeast/israel-gaza-un-intl/index.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===២០២១៖ វិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល===
{{Main|វិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល}}
នៅមុនវិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែលក្នុងឆ្នាំ២០២១ ប្រជាជនប្រមាណ ៤៨% ក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សាគឺមិនមានការងារធ្វើនោះឡើយ ហើយប្រជាជនប្រមាណពាក់កណ្ដាលបានកំពុងរស់នៅក្នុងភាពក្រីក្រ។ ក្នុង​កំឡុង​​វិបត្តិឆ្នាំ២០២១ កុមារ​ចំនួន ៦៦ នាក់​បានបាត់បង់ជីវិត ខណៈកាលជម្លោះមុនមានកុមារចំនួន ៥៥១ នាក់បានស្លាប់។ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១ គណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់របស់ធនាគារពិភពលោកបានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចនៅតំបន់ហ្កាហ្សា ដើម្បីទស្សនានូវសភាពការណ៍ខូចខាតនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងព្រមទាំងជីវិតមនុស្សទូទៅ។ ជាលទ្ធផល ធនាគារពិភពលោកបានចាប់ដៃគូជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិ និងសហភាពអឺរ៉ុបវាយតម្លៃលើតម្រូវការផ្សេងៗដើម្បីត្រៀមជំនួយគាំទ្រការកសាង និងការស្តារឡើងវិញនៃតំបន់ហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Toll of War on Palestinians in Gaza |date=27 June 2021 |publisher=[[ធនាគារពិភពលោក]] |url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2021/06/27/the-toll-of-war-on-palestinians-in-gaza |access-date=8 September 2025 |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204711/https://www.worldbank.org/en/news/feature/2021/06/27/the-toll-of-war-on-palestinians-in-gaza |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ករណីផ្ទុះអាវុធតូចមួយបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី៥ ដល់ថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ហើយជាលទ្ធផលនៃការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសដោយអ៊ីស្រាអែល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបន្ថែមបានទទួលរងការខូចខាត ហើយបានបង្ខំឱ្យប្រជាជនរស់នៅក្នុងតំបន់រងគ្រោះផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅ។&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/gaza-august-2022-escalation-dashboard-09-august-2022 |title=Gaza August 2022 Escalation Dashboard (09 August 2022) - occupied Palestinian territory &amp;#124; ReliefWeb |website=reliefweb.int |date=9 August 2022 |access-date=8 September 2025 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816140543/https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/gaza-august-2022-escalation-dashboard-09-august-2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ochaopt.org/content/escalation-gaza-strip-and-israel-flash-update-2-august-2022 |title=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs - occupied Palestinian territory &amp;#124; Escalation in the Gaza Strip and Israel &amp;#124; Flash Update #2 as of 18:00, 8 August 2022 |website=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs - occupied Palestinian territory |date=8 August 2022 |access-date=8 September 2025 |archive-date=12 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812012844/https://www.ochaopt.org/content/escalation-gaza-strip-and-israel-flash-update-2-august-2022 |url-status=dead |archivedate=12 សីហា 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220812012844/https://www.ochaopt.org/content/escalation-gaza-strip-and-israel-flash-update-2-august-2022 }}&lt;/ref&gt;

===២០២៣–២០២៥៖ សង្គ្រាមហ្កាហ្សា===
{{Main|សង្គ្រាមហ្កាហ្សា}}
{{See also|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|វិបត្តិមនុស្សធមហ្កាហ្សា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)}}
[[File:SoI-War 23-10-31 IDF 05-04.jpg|thumb|ទាហានអ៊ីស្រាអែលនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា, ៣១ តុលា ២០២៣]]
នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ កងកម្លាំងជីវពលនៅហ្កាហ្សាដឹកនាំដោយ[[កងពលតូចអាល់កាសាំ]]របស់ហាម៉ាស់ បានធ្វើ[[ការលុលលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ការវាយលុកចូលភាគនិរតីនៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល]]ក្នុងគោលបំណងវាយកម្ទេចសហគមន៍ និងមូលដ្ឋានយោធាអ៊ីស្រាអែល។ ក្នុងដំណើរនេះ ហាម៉ាស់បានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ១,៣០០ នាក់ និងចាប់មនុស្សប្រមាណ ២៣៦ នាក់ធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Hutchinson |first=Bill |date=22 November 2023 |title=Israel-Hamas War: Timeline and key developments |url=https://abcnews.go.com/International/timeline-surprise-rocket-attack-hamas-israel/story?id=103816006 |work=ABC News |access-date=8 September 2025 |archive-date=16 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016214718/https://abcnews.go.com/International/timeline-surprise-rocket-attack-hamas-israel/story?id=103816006 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; មកដល់ថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ អ៊ីស្រាអែលបានប្រកាសសង្រ្គាមលើក្រុមហាម៉ាស់ ហើយបានប្រកាស &quot;បិទផ្លូវចេញចូលទាំងអស់&quot; នៃតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-09 |title=Israel announces 'total' blockade on Gaza |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/9/israel-announces-total-blockade-on-gaza |website=www.aljazeera.com |access-date=8 September 2025 |archive-date=9 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009105304/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/9/israel-announces-total-blockade-on-gaza |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ខណៈរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោក[[យ៉ូអាហ្វ ហ្កាឡង់ត៍]]បានប្រកាសថា &quot;ហ្កាហ្សានឹងមិនមានអគ្គិសនី គ្មានអាហារ គ្មានប្រេងឥន្ធនៈ អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងត្រូវតែបានបិទ។ យើងកំពុងប្រយុទ្ធជាមួយសត្វមនុស្ស ហើយសកម្មភាពរបស់យើងទាំងឡាយគឺប្រព្រឹត្តិទៅតាមនឹង&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Israel announces 'complete siege' of Gaza, cutting its electricity, food, water, and fuel |url=https://www.businessinsider.com/israel-gallant-announces-complete-siege-gaza-no-electricity-food-fuel-2023-10 |work=Business Insider |date=9 October 2023 |access-date=8 September 2025 |archive-date=2 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102181111/https://www.businessinsider.com/israel-gallant-announces-complete-siege-gaza-no-electricity-food-fuel-2023-10 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TimesOfIsrael_GazaHostages&quot;&gt;{{cite news |author=Fabian |first1=Emanuel |last2=Magid |first2=Jacob |date=16 October 2023 |title=IDF notifies relatives of 199 people that their loved ones are Gaza hostages |url=https://www.timesofisrael.com/idf-notifies-relatives-of-199-people-that-their-loved-ones-are-gaza-hostages/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102181257/https://www.timesofisrael.com/idf-notifies-relatives-of-199-people-that-their-loved-ones-are-gaza-hostages/ |archive-date=2 November 2023 |access-date=8 September 2025 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt; ក្រោយមក លោកហ្កាឡង់ត៍ក៏បានកែលម្អគោលជំហររបស់លោកបន្តិចបន្ទាប់ពីមានការដាក់សម្ពាធពីប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក[[ចូ បៃដិន]] ហើយកិច្ចព្រមព្រៀងមួយក៏ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ ខែតុលា ដើម្បីឱ្យអ៊ីស្រាអែលនិងអេហ្ស៊ីបបើកផ្លូវផ្តល់ជំនួយចូលក្នុងហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-03-02 |title=Fergal Keane: Aid convoy tragedy shows fear of starvation haunts Gaza |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68456718 |access-date=2025-09-08 |archive-date=15 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315042049/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68456718 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Gaza war 2023 - 2025 IMG 8182.png|thumb|ទិដ្ឋភាពហ្កាហ្សាក្រោយត្រូវរងការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសពីអ៊ីស្រាអែល]]
នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ [[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៥|បទឈប់បាញ់រវាងអ៊ីស្រាអែលនិងក្រុមហាម៉ាស់]]បានចូលជាធរមានជាផ្លូវការ។ សុពលភាពរបស់វាបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា នៅពេលដែលអ៊ីស្រាអែលបានរំលោភបទឈប់បាញ់ដោយបើកការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលគ្មាននរណាគ្រោងទុកជាមុន។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Shurafa |first1=Wafaa |last2=Mednick |first2=Sam |date=March 18, 2025 |title=Israel launches deadly wave of airstrikes across Gaza after ceasefire talks stall |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-news-ceasefire-hostages-03-17-2025-b8753b9458a44f10ab08aa9b12582780 |access-date=8 September 2025 |work=AP News |location=Deir al-Balah, Gaza Strip }}&lt;/ref&gt;

សង្រ្គាមហ្កាហ្សាបានបង្កឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងដំណំដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងជីវិតមនុស្ស ហើយវាក៏បានបង្កឱ្យកើតមាន[[វិបត្តិមនុស្សធមហ្កាហ្សា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|វិបត្តិមនុស្សធម៌ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ]] និងព្រមទាំង[[គ្រោះទុរ្ភិក្សនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|គ្រោះទុរ្ភិក្ស]]ផងដែរ ដែលសព្វថ្ងៃកំពុងប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិតប្រជាជនហ្កាហ្សាស្ទើរគ្រប់គ្នា។&lt;ref name=&quot;Dannenbaum_Dill_2024&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IPC_22_August_2025&quot;&gt;{{cite web |title=GAZA STRIP: Famine confirmed in Gaza Governorate, projected to expand {{pipe}} 1 July - 30 September 2025 |url=https://www.ipcinfo.org/fileadmin/user_upload/ipcinfo/docs/IPC_Gaza_Strip_Acute_Food_Insecurity_Malnutrition_July_Sept2025_Special_Snapshot.pdf
|website=Integrated Food Security Phase Classification |date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រជាជនភាគច្រើនត្រូវបង្ខំចិត្តផ្លាស់ទីលំនៅទៅរស់នៅតាមជំរុំជនភៀសខ្លួនផ្សេងៗនៅទូទាំងតំបន់ដ៏តូចចង្អៀតមួយនេះ។&lt;ref name=&quot;Dannenbaum_Dill_2024&quot;/&gt; អង្គការសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើនដូចជា [[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ]] និង[[បេត្សាលែម]] ក៏ដូចជាអ្នកជំនាញសាស្ត្រាចារ្យសិក្សាអំពី[[ប្រល័យពូជសាសន៍វិទ្យា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍]]និង[[ច្បាប់អន្តរជាតិ]] និងព្រមទាំងអ្នកជំនាញជាច្រើនផ្សេងទៀតបាននិយាយថា  [[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍]]កំពុងតែកើតមានឡើងនៅហ្កាហ្សា ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណានៅតែមានអ្នកជំនាញមួយចំនួនជំទាស់នឹងរឿងប្រល័យពូជសាសន៍នេះ។&lt;ref name=&quot;genocide&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;genocide_int_law_scholars&quot;/&gt; ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានផ្ទុះឡើងមក ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនជាង ៦០,០០០ នាក់នៅហ្កាហ្សាត្រូវបានបាត់បង់ជីវិត ដោយស្ទើរតែពាក់កណ្តាលនៃអ្នកស្លាប់ទាំងនោះត្រូវជាជាស្ត្រីនិងកុមារ ហើយមនុស្សជាង ១៤៨,០០០ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួស។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=29 July 2025 |title=How many Palestinians has Israel's Gaza offensive killed|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/how-many-palestinians-has-israels-gaza-offensive-killed-2025-03-24/|access-date=8 September 2025|work=Reuters }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://apnews.com/article/palestinians-death-toll-war-health-ministry-816d592952814db869924f9626ca8876|title=Over 60,000 Palestinians killed in the 21-month Israel-Hamas war, Gaza's Health Ministry says|date=29 July 2025|website=Associated Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 July 2025 |title=Reported impact snapshot {{pipe}} Gaza Strip (30 July 2025) |url=https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-30-july-2025 |work=[[ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់សម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌|ការិយាល័យសម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌]]}}&lt;/ref&gt; លទ្ធផលសិក្សាដោយ ''The Lancet'' បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា មនុស្សនៅហ្កាហ្សាចំនួន ៦៤,២៦០ នាក់បានស្លាប់ដោយសារត្រូវរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ បើគិតត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ ខណៈលទ្ធផលសិក្សាពួកគេបានកត់សម្គាល់ដែរថាក្នុងចំនួនអ្នកស្លាប់ដែលបានរាប់បញ្ចូលអាចរួមមានចំនួនអ្នកស្លាប់ &quot;ដោយប្រយោល&quot; ច្រើនជាងអ្នកស្លាប់ដោយរបួសធ្ងន់ធ្ងរ។&lt;ref name=&quot;Lancet2025&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Jamaluddine |first1=Zeina |last2=Abukmail |first2=Hanan |last3=Aly |first3=Sarah |last4=Campbell |first4=Oona M. R. |last5=Checchi |first5=Francesco |date=9 January 2025 |doi=10.1016/S0140-6736(24)02678-3 |journal=The Lancet |publisher=Elsevier |title=Traumatic injury mortality in the Gaza Strip from Oct 7, 2023, to June 30, 2024: a capture–recapture analysis |volume=405 |issue=10477 |pages=469–477 |doi-access=free |pmid=39799952}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Bloxham |first1=Donald |author-link=Donald Bloxham |date=3 April 2025 |title=The 7 October Atrocities and the Annihilation of Gaza: Causes and Responsibilities |journal=Journal of Genocide Research |issue=Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies |doi=10.1080/14623528.2025.2483546 |s2cid= |doi-access=free |pages=23–24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=10 January 2025 |title=Gaza death toll 40% higher than official number, Lancet study finds |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/10/gaza-death-toll-40-higher-than-official-number-lancet-study-finds |access-date=8 September 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Tanno |first=Sophie |date=9 January 2025 |title=Gaza death toll has been significantly underreported, study finds |url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/middleeast/gaza-death-toll-underreported-study-intl |access-date=8 September 2025 |website=CNN }}&lt;/ref&gt; គិតមកត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ តួលេខចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយរបួសធ្ងន់ធ្ងរអាចមានដល់ ៩៣,០០០​ នាក់ (៧៧,០០០ ទៅ ១០៩,០០០ នាក់) ដែលស្មើនឹង ៤–៥% នៃចំនួនប្រជាជនសរុបនៅហ្កាហ្សាកាលមុនសង្រ្គាម។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.economist.com/interactive/middle-east-and-africa/2025/05/08/how-many-people-have-died-in-gaza |title=How many people have died in Gaza? |date=2025-05-08 |newspaper=The Economist |quote=The researchers found that the overlap was so small that the true number of deaths was probably 46-107% higher than the official ministry total. If you assume that the ratio has stayed the same since last June (and not fallen, as systems caught up during the ceasefire, say) and apply them to the current tally, it would suggest that between 77,000 and 109,000 Gazans have been killed, 4-5% of the territory's pre-war population (see chart).}}&lt;/ref&gt;

===២០២៥–បច្ចុប្បន្ន៖ ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា===
{{Main|ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា}}
នៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ [[ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា]]បានចូលជាធរមាន ដែលអំពាវនាវឱ្យមានការរំសាយយោធានិងលើកលែងទោសដល់សមាជិកហាម៉ាស់ណាដែលព្រមទម្លាក់អាវុធចុះ ការគ្រប់គ្រងបណ្តោះអាសន្នដោយស្ថាប័នបច្ចេកទេសប៉ាឡេស្ទីនក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់គណៈកម្មការអន្តរជាតិដឹកនាំដោយប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោកដូណាល់ ត្រាំ បើកសេរីភាពចេញចូលតំបន់ហ្កាហ្សា  និងការបើកដំណើរការជំនួយអន្តរជាតិឡើងវិញ។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-09 |title=Donald Trump's 20-point Gaza peace plan in full |url=https://www.bbc.com/news/articles/c70155nked7o |access-date=2026-06-01 |website=BBC }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុម័តនូវកំណែផែនការសន្តិភាពចំនួន ២០ ចំណុចដែលរៀបរាងដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ខណៈរុស្ស៊ី និងចិនបានបោះអនុប្បវាទ។&lt;ref name=&quot;smithnov2025&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/world/gaza/trump-gaza-peace-plan-un-vote-israel-hamas-resolution-rcna244560|title=Trump's Gaza peace plan wins global backing. Now comes the hard part.|website=NBC News|last=Smith|first=Alexander|date=2025-11-18|access-date=2026-06-01}}&lt;/ref&gt; ផែនការនេះត្រូវបានក្រុមហាម៉ាស់ច្រានចោល ដោយបានជំទាស់នឹងសំណើសុំបង្កើតកងទ័ពរក្សាសន្តិភាពអន្តរជាតិនៅលើទឹកដីហ្កាហ្សា ក៏ដូចជាកង្វះការធានានូវការសម្រេចជោគវាសនាដោយផ្ទាល់ខ្លួននៅក្នុងផែនការនោះ&lt;ref&gt;{{cite news|date=2025-11-18|access-date=2026-06-01|title=Hamas, Gaza factions say UN resolution undermines 'national will'|website=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/18/hamas-gaza-factions-say-un-resolution-undermines-national-will}}&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែយ៉ាងណា វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ។&lt;ref name=&quot;smithnov2025&quot;/&gt;

បន្ថែមពីលើនេះ កិច្ចសម្រុះសម្រួលជំនួយហិរញ្ញប្បទានក៏ត្រូវបានលើកយកមកពិភាក្សាផងដែរ។ របាយការណ៍បានបង្ហាញថា សហរដ្ឋអាមេរិកបានពិចារណាប្រើប្រាស់ចំណូលពន្ធប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៥ ពាន់លានដុល្លារ ដែលត្រូវបានបង្កកដោយអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីជួយហិរញ្ញប្បទានដល់កិច្ចប្រឹងប្រែងកសាងតំបន់ហ្កាហ្សាឡើងវិញ។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusive: US may ask Israel to put Palestinian tax money toward Trump's Gaza plan, sources say |url=https://www.reuters.com/world/us-may-ask-israel-put-palestinian-tax-money-toward-trumps-gaza-plan-sources-say-2026-05-15/ |access-date=2026-06-01 |work=Reuters }}&lt;/ref&gt;

==ភូមិសាស្ត្រ==
[[File:Gaza Beach.jpg|thumb|ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅឯឆ្នេរសមុទ្រហ្កាហ្សាកាលឆ្នាំ២០០៦]]
[[File:Gaza sea port.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទីក្រុងហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨]]
ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមានបណ្ដោយពីជើងទៅត្បូងប្រវែង ៤១ គីឡូម៉ែត្រ និងទទឺងពីកើតទៅលិចប្រវែងពី ៦ ទៅ ១២ គីឡូម៉ែត្រ និងហើយមានផ្ទៃដីសរុប ៣៦៥ គម&lt;sup&gt;២&lt;/sup&gt;។&lt;ref name=&quot;Arnon&quot;&gt;{{cite journal |first=Arie |last=Arnon |url=http://www.econ.bgu.ac.il/facultym/arnona/Israeli_Policy_towards_the_Occupied_Palestinian_Territories_The_Economic_Dimension_1967-2007.pdf |title=Israeli Policy towards the Occupied Palestinian Territories: The Economic Dimension, 1967–2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130630142150/http://www.econ.bgu.ac.il/facultym/arnona/Israeli_Policy_towards_the_Occupied_Palestinian_Territories_The_Economic_Dimension_1967-2007.pdf |archive-date=2013-06-30 |journal=Middle East Journal |volume=61 |number=4 |date=Autumn 2007 |page=575 |doi=10.3751/61.4.11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; ហ្កាហ្សាមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេស[[អ៊ីស្រាអែល]]ប្រវែង ៥១ គីឡូម៉ែត្រ និងព្រំដែនខាងត្បូងជាប់ប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]ប្រវែង ១១ គីឡូម៉ែត្រក្បែរទីក្រុង[[រ៉ាហ្វា]]។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 May 2021 |title=Israel-Palestinian conflict: Life in the Gaza Strip |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-20415675 |url-status=live |access-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627053554/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-20415675 |archive-date=27 June 2018}}&lt;/ref&gt;

ទីក្រុង[[ខាន់យូនីស]]មានទីតាំងស្ថិតនៅប្រមាណ ៧ គីឡូម៉ែត្រនៅភាគឦសាននៃទីក្រុង[[រ៉ាហ្វា]] ហើយទីប្រជុំជនតូចៗជាច្រើននៅជុំវិញក្រុង[[ឌែរអែលបាឡា]]សុទ្ធតែមានទីតាំងនៅតាមឆ្នេរសមុទ្ររវាងក្រុងឌែរអែលបាឡានិងទីក្រុងហ្កាហ្សា។ ក្រុង[[បេតឡាហ៊ីយ៉ា]] និងក្រុង[[បេតហានូន]]គឺស្ថិតនៅភាគខាងជើង និងភាគឦសាននៃទីក្រុងហ្កាហ្សារៀងគ្នា។ ប្លុក[[ហ្គូសកាធីហ្វ]]គឺជាតំបន់ទីលំនៅរបស់អ៊ីស្រាអែលដែលធ្លាប់មានទីតាំងស្ថិតនៅលើផ្នូកខ្សាច់ជាប់នឹងក្រុងរ៉ាហ្វា និងខាន់យូនីសតាមបណ្តោយគែមភាគនិរតីនៃឆ្នេរ[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]]ប្រវែង ៤០ គីឡូម៉ែត្រ។ ឆ្នេរអាល់ដេអ៊ីរ៉ាគឺជាទីកន្លែងដ៏ពេញនិយមបំផុតសម្រាប់អ្នកចូលចិត្តជិះរលក។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Roug |first=Louise |date=23 August 2007 |title=In Gaza, surfers find peace and freedom riding the deep blue |publisher=Articles.latimes.com |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2007-jul-29-fg-gazasurf29-story.html |url-status=live |access-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014022552/http://articles.latimes.com/2007/jul/29/world/fg-gazasurf29 |archive-date=14 October 2012}}&lt;/ref&gt;

[[វ៉ាឌីហ្កាហ្សា]]គឺជាទន្លេដ៏សំខាន់បំផុតនៅហ្កាហ្សាខណៈតំបន់ព័ទ្ធជុំវិញទន្លេនេះត្រូវបានគេប្រកាសជាដែនអភិរក្សធម្មជាតិដើម្បីការពារតំបន់ឆ្នេរសើមតែមួយគត់នៅហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;meweco&quot;&gt;[https://www.mahmiyat.ps/uploads/WadiGazaMP.pdf MANAGEMENT PLAN- WADI GAZA ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220605084222/https://www.mahmiyat.ps/uploads/WadiGazaMP.pdf|date=5 June 2022}}, by the MedWetCoast project&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.euronews.com/green/2023/04/16/now-we-can-breathe-a-little-how-gaza-is-bringing-its-wetlands-back-to-life |title='Now we can breathe a little': How Gaza is bringing its wetlands back to life |date=16 April 2023 |access-date=9 September 2025 |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101001758/https://www.euronews.com/green/2023/04/16/now-we-can-breathe-a-little-how-gaza-is-bringing-its-wetlands-back-to-life |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===អាកាសធាតុ===
ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមាន[[អាកាសធាតុស្ងួតពាក់កណ្ដាល|អាកាសធាតុក្ដៅពាក់កណ្តាលស្ងួត]] រួមជាមួយនឹងរដូវវស្សាកម្រិតក្ដៅ ហើយរដូវប្រាំងក្ដៅស្ងួត។ ថ្វីបើមានអាកាសធាតុស្ងួតហែងក៏ដោយក្ដី អត្រាសំណើមនៅហ្កាហ្សាគឺមានបរិមាណខ្ពស់ក្នុងរយៈពេលពេញមួយឆ្នាំ។ ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំនៅហ្កាហ្សាគឺមានអត្រាខ្ពស់ជាងទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំនៅលើទឹកដីគ្រប់ទិសនៃប្រទេសអេហ្ស៊ីបចាប់ពីចន្លោះ ២២៥ មីលីម៉ែត្រនៅភាគខាងត្បូង និង ៤០០ មីលីម៉ែត្រនៅភាគខាងជើង ដោយច្រើនតែធ្លាក់នៅចន្លោះខែវិច្ឆិកា និងកុម្ភៈ។

===បញ្ហាបរិស្ថាន===
បញ្ហាបរិស្ថាននៅហ្កាហ្សារួមមាន កំណើនវាលលំហ ទឹកសាបប្រែជាទឹកប្រៃ ប្រព្រឹត្តិកម្មទឹកស្អុយ ជំងឺឆ្លងពីទឹក ការរេចរឹលដី និងតំហយចុះក៏ដូចជាការបំពុលធនធានទឹកក្រោមដីជាដើម។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ មន្ត្រីអង្គការសហប្រជាជាតិម្នាក់បានមានប្រសាសន៍ថា &quot;វាអាចត្រូវចំណាយពេល ១៤ ឆ្នាំ ... ដើម្បីសម្អាតកម្ទេចកម្ទី រួមទាំងកម្ទេចសំណល់ថ្មផ្សេងៗពីអគារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលត្រូវបានរងការបំផ្លាញ&quot; (កំឡុងសង្រ្គាមហ្កាហ្សា)។&lt;ref name=&quot;Reuters 2024 c119&quot;&gt;{{cite web | title=UN official says it could take 14 years to clear debris in Gaza | website=Reuters | date=26 Apr 2024 | url=https://www.reuters.com/world/middle-east/un-official-says-it-could-take-14-years-clear-debris-gaza-2024-04-26/ | access-date=9 September 2025 | archive-date=26 April 2024 | archive-url=https://archive.today/20240426163228/https://www.reuters.com/world/middle-east/un-official-says-it-could-take-14-years-clear-debris-gaza-2024-04-26/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==រដ្ឋាភិបាល==
{{Main|រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីន}}
===រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមរបបហាម៉ាស់}}
[[File:UNSchool DestrMoInterior.jpg|thumb|សំណល់អគារសាលារៀន អសប និងទីស្ដីការក្រសួងមហាផ្ទៃក្នុងទីក្រុងហ្កាហ្សា, ធ្នូ ២០១២]]
ចាប់តាំងពីហាម៉ាស់បានកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សាមក ក្រុមមួយនេះបានអនុវត្តនូវសិទ្ធិអំណាចប្រតិបត្តិក្រសោបលើតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទាំងមូលតាមរយៈស្ថាប័នអំណាចប្រតិបត្តិ នីតិប្បញ្ញត្តិ និងតុលាការផ្ទាល់របស់ខ្លួន។&lt;ref name=&quot;freedomhouse&quot;&gt;{{cite web |date=4 January 2018 |title=Gaza Strip |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/gaza-strip |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007111428/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/gaza-strip |archive-date=7 October 2018 |access-date=9 September 2025 |website=Freedom House |archivedate=7 តុលា 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007111428/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/gaza-strip }}&lt;/ref&gt; រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០១២ គឺជារដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនទីពីរដែលដឹកនាំដោយហាម៉ាស់ប្រចាំនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាចាប់តាំងពីបានបំបែកចេញពី[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]កាលពីឆ្នាំ២០០៧ មក។&lt;ref name=hurriyet0209&gt;{{cite web |url=http://www.hurriyetdailynews.com/hamas-announces-cabinet-reshuffle-in-gaza.aspx?pageID=238&amp;nID=29198&amp;NewsCatID=352 |title=Hamas announces cabinet reshuffle in Gaza |date=2 September 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com |access-date=9 September 2025 |archive-date=12 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012085350/http://www.hurriyetdailynews.com/hamas-announces-cabinet-reshuffle-in-gaza.aspx?pageID=238&amp;nID=29198&amp;NewsCatID=352 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ការរុះរើរដ្ឋាភិបាលចាស់នេះត្រូវបានអនុម័តដោយសមាជិកសភារបស់ហាម៉ាស់ដែលមានមូលដ្ឋាននៅហ្កាហ្សាពី[[ក្រុមប្រឹក្សានីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីន]]។&lt;ref name=hurriyet0209/&gt; ចាប់តាំងពីហាម៉ាស់បានចូលកាន់អំណាចនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ មក មនុស្សជាច្រើនបានចាត់ទុកដែនជ្រោយហ្កាហ្សាថាជា &quot;រដ្ឋនិយមឯកបក្ស&quot; ថ្វីបើហាម៉ាស់បានបើកសិទ្ធិអត្ថិភាពដល់ក្រុមនយោបាយផ្សេងក្រៅពីខ្លួនក៏ដោយក្ដី ដូចជាបក្សក្រុមឆ្វេងនិយម[[រណសិរ្សប្រជាជនដើម្បីរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] និង[[រណសិរ្សប្រជាធិបតេយ្យដើម្បីរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]]ជាដើម។&lt;ref&gt;
*{{Cite web |title=Gaza Strip: Freedom in the World 2020 Country Report |url=https://freedomhouse.org/country/gaza-strip/freedom-world/2020 |access-date=2025-09-09 |website=Freedom House |quote=Since 2007, Gaza has functioned as a de facto one-party state under Hamas rule |archive-date=27 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327190234/https://freedomhouse.org/country/gaza-strip/freedom-world/2020 |url-status=live }}
*{{Cite news |title=How powerful is Hamas? |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/10/10/how-powerful-is-hamas |access-date=2025-09-09 |issn=0013-0613 |archive-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114121410/https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/10/10/how-powerful-is-hamas |url-status=live }}
*{{Cite journal |last=Burton |first=Guy |date=2012 |title=Hamas and its Vision of Development |url=https://www.jstor.org/stable/41507185 |journal=Third World Quarterly |volume=33 |issue=3 |pages=525–540 |doi=10.1080/01436597.2012.657491 |jstor=41507185 |s2cid=144037453 |issn=0143-6597 |access-date=9 September 2025 |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023080017/https://www.jstor.org/stable/41507185 |url-status=live |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt;

ក្រមច្បាប់អំណាចរបស់ហាម៉ាស់នៅតំបន់ហ្កាហ្សាគឺផ្អែកទៅលើច្បាប់អូតូម៉ង់ ក្រមច្បាប់ម៉ាន់ដាតរបស់អង់គ្លេសឆ្នាំ១៩៣៦ [[ច្បាប់អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន]] [[ច្បាប់សារីយ៉ា]] និងបទបញ្ជាយោធាអ៊ីស្រាអែលជាដើម។ ហាម៉ាស់មានរក្សាប្រព័ន្ធតុលាការជាមួយតុលាការស៊ីវិល និងយោធា និងសេវាកម្មកាត់ទោសសាធារណៈ។&lt;ref name=freedomhouse/&gt;&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.academia.edu/2984906 |title=Ideology and Practice: The Legal System in Gaza under Hamas |first=Nicolas |last=Pelham |date=2010 |via=www.academia.edu |access-date=9 September 2025 |archive-date=28 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628143849/https://www.academia.edu/2984906 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៦ ក្នុងនាមជារដ្ឋមានកម្រិតប្រជាធិបតេយ្យបោះឆ្នោតតិចបំផុតនៅមជ្ឈិមបូព៌ានិងអាហ្រ្វិកខាងជើង បើយោងទៅតាមសន្ទស្សន៍ ''V-Dem Democracy'' ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ជាមួយនឹងពិន្ទុ ០.១៣៦ លើពិន្ទុមួយពេញ។&lt;ref name=&quot;report&quot;&gt;{{Cite web |url=https://v-dem.net/documents/43/v-dem_dr2024_lowres.pdf |title=Democracy Report 2024, Varieties of Democracy |access-date=9 September 2025 |archive-date=12 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312185522/https://v-dem.net/documents/43/v-dem_dr2024_lowres.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===សន្តិសុខ===
សន្តិសុខដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាចម្បងគឺស្ថិតនៅក្រោមការរ៉ាប់រងរបស់ហាម៉ាស់តាមរយៈកងកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួនគឺ [[កងពលតូចអាល់កាសាំ|កងពលតូចអ៊ីសអាដឌីន អាល់កាសាំ]] សេវាកម្មសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង និងកម្លាំងនគរបាលស៊ីវិល។ កងពលតូចអ៊ីសអាដឌីន អាល់កាសាំនោះមានកម្លាំងទាហានបម្រើប្រមាណចាប់ពី ៣០,០០០ រហូតដល់ទៅ ៥០,០០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.middleeasteye.net/news/hamas-gains-credibility-fighting-force-analysts-say-371780262 |title=Hamas growing in military stature, say analysts |website=Middle East Eye |access-date=9 September 2025 |archive-date=7 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007040321/https://www.middleeasteye.net/news/hamas-gains-credibility-fighting-force-analysts-say-371780262 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ក្រុមបក្សពួក និងមនោគមវិជ្ជាផ្សេងទៀត===
[[File:2013 Fatah anniversary rally in Gaza (04).jpg|thumb|ប្រជាជនប្រមូលផ្ដុំគ្នានៅទីក្រុងហ្កាហ្សាដើម្បីគាំទ្រក្រុមហ្វាតា, មករា ២០១៣]]
ក្រៅពីហាម៉ាស់ ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក៏មានវត្តមានក្រុម​សកម្មប្រយុទ្ធ​ប៉ាឡេស្ទីន​ផ្សេងទៀត​ផងដែរ​ ដោយខ្លះថែមទាំងមានទំនោរ​ប្រឆាំង​នឹង​ក្រុម​ហាម៉ាស់ទៀតផង។ [[ចលនាជីហាតឥស្លាមនៅប៉ាឡេស្ទីន]] ឬគេតែងនិយមស្គាល់ថា ក្រុមជីហាដឥស្លាមប៉ាឡេស្ទីន គឺជាក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធធំទីពីរបង្អស់ដែលសកម្មនៅតំបន់ហ្កាហ្សាបន្ទាប់ពីហាម៉ាស់។ ក្រុមនេះក៏មានកងកម្លាំងយោធាផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរហៅថា [[កងពលតូចអាល់គូដស៍]] ដោយមានកម្លាំងប្រមាណ ៨,០០០ នាក់។&lt;ref&gt;*[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1658443.stm Who are Islamic Jihad?]BBC. 9 June 2003. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327035852/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1658443.stm |date=27 March 2009 }}
*{{cite web |url=https://www.dni.gov/index.php/nctc-home |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016214230/http://www.nctc.gov/site/groups/pij.html |url-status=dead |title=Palestine Islamic Jihad (PIJ) |publisher=NCTC |archive-date=16 October 2014 |website=www.dni.gov |access-date=9 កញ្ញា 2025 |archivedate=16 តុលា 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016214230/http://www.nctc.gov/site/groups/pij.html }}
*{{cite web |url=http://www.nationalsecurity.gov.au/agd/WWW/nationalsecurity.nsf/Page/What_Governments_are_doing_Listing_of_Terrorism_Organisations_Palestinian_Islamic_Jihad |archive-url=https://web.archive.org/web/20140126041704/http://www.nationalsecurity.gov.au/agd/WWW/nationalsecurity.nsf/Page/What_Governments_are_doing_Listing_of_Terrorism_Organisations_Palestinian_Islamic_Jihad |url-status=dead |title=Australian Government: Listing of Terrorism Organisations |archive-date=26 January 2014 |access-date=9 កញ្ញា 2025 |archivedate=20 សីហា 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060820175840/http://www.nationalsecurity.gov.au/agd/WWW/NationalSecurity.nsf/Page/What_Governments_are_doing_Listing_of_Terrorism_Organisations_Palestinian_Islamic_Jihad }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IslamicJihad&gt;{{cite news |url=https://www.foxnews.com/world/islamic-jihad-chief-dies-after-clash-with-hamas-police/#ixzz2X8KLrgkS |title=Islamic Militant Group |publisher=Foxnews.com |date=23 June 2013 |access-date=2025-09-09 |archive-date=24 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130624121949/http://www.foxnews.com/world/2013/06/23/islamic-jihad-chief-dies-after-clash-with-hamas-police/#ixzz2X8KLrgkS |url-status=live }}&lt;/ref&gt; បក្សពួកធំទីបីបន្ទាប់គឺ [[គណៈកម្មាធិការប្រជាតស៊ូ]] ដែលមានកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធឈ្មោះ [[កងពលតូចអាល់ណាស៊ែរ សាឡាអាល់-ឌីន]]។

បក្សពួកផ្សេងៗទៀតរួមមាន [[កងទ័ពឥស្លាម (ហ្កាហ្សា)|កងទ័ពឥស្លាម]] កងវរសេនាតូចនីដាល់ អាល់អាមូឌី (ជាសាខានៃ[[កងពលតូចទុក្ករយុទ្ធអាលអាក់សា]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅវ៉េសប៊ែង) [[កងពលអាប៊ូអាលីមូស្តាផា]] (ក្រុមប្រដាប់អាវុធនៃរបស់រណសិរ្សប្រជាជនដើម្បីរំដោះប៉ាឡេស្ទីន) [[កងពលតូចឆេក៍អូម៉ារហាឌីដ]] (កូនក្រុម[[រដ្ឋឥស្លាម]]) និងព្រមទាំងក្រុមបក្សពួកជាច្រើនទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.longwarjournal.org/archives/2021/06/analysis-17-palestinian-militant-factions-identified-in-recent-gaza-conflict.php |title=Analysis: 17 Palestinian militant factions identified in recent Gaza conflict |author=Joe Truzman |work=FDD's Long War Journal |date=4 June 2021 |access-date=9 September 2025 |archive-date=5 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210605024417/https://www.longwarjournal.org/archives/2021/06/analysis-17-palestinian-militant-factions-identified-in-recent-gaza-conflict.php |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===បំណែងចែករដ្ឋបាល===
ទឹកដីហ្កាហ្សាត្រូវបានបែងចែកទៅជាតំបន់តូចៗចំនួន ៥ គឺ៖ [[ទេសហ្កាហ្សាខាងជើង]] [[ទេសហ្កាហ្សា]] [[ទេសឌែរអែលបាឡា]] [[ទេសខាន់យូនីស]] និង[[ទេសរ៉ាហ្វា]]។

===នីត្យានុកូលភាពនៃរបបហាម៉ាស់===
ក្រោយពីបានឡើងកាន់អំណាចក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៧ ហាម៉ាស់បានបណ្តេញមន្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់របស់ហ្វាតាចេញពីមុខតំណែងរដ្ឋសំខាន់ៗដូចជា តំណែងរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នសន្តិសុខ សាកលវិទ្យាល័យ និងកាសែតព័ត៌មានជាដើម។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ អាជ្ញាធរហាម៉ាស់បានដកហូតអាវុធកាំភ្លើងពីសំណាក់កងជីវពល បក្សពួកសាសនានយោបាយ និងក្រុមឧក្រិដ្ឋជនផ្សេងៗ និងថែមទាំងបានគ្រប់គ្រងលើបណ្ដាញផ្លូវក្រោមដីស្ទើរទាំងអស់នៅហ្កាហ្សា។ យោងតាម[[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ]] នៅក្រោមរបបគ្រប់គ្រងរបស់ហាម៉ាស់ កាសែតសារព័ត៌មានមួយចំនួនត្រូវបានបិទប្រតិបត្តិការ ហើយអ្នកកាសែតមួយចំនួនទៀតត្រូវរងការបៀតបៀនពីអាជ្ញាធរ។&lt;ref name=&quot;AI_torn&quot;&gt;{{cite web |date=24 October 2007 |title=Torn apart by factional strife |url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde21/020/2007/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313044927/https://www.amnesty.org/en/documents/mde21/020/2007/en/ |archive-date=13 March 2015 |access-date=10 September 2025 |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt; បាតុកម្មគាំទ្រហ្វាតាត្រូវបានហាមឃាត់និងបង្រ្កាប ដូចក្នុងករណីបាតុកម្មមហាជនក្នុងថ្ងៃគម្រប់ខួបមរណភាពរបស់លោក[[យ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]អញ្ចឹង ដោយជាលទ្ធផលនៃអន្តរាគមន៍ពីអាជ្ញាធរហាម៉ាស់ មនុស្សចំនួន ៧ នាក់ត្រូវបាត់បង់ជីវិត។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hamas kills seven at Arafat rally in Gaza |url=http://news.sbs.com.au/worldnewsaustralia/hamas_kills_seven_at_arafat_rally_in_gaza_135015 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20070813050106/http://news.sbs.com.au/worldnewsaustralia/hamas_kills_seven_at_arafat_rally_in_gaza_135015 |archive-date=13 August 2007 |access-date=10 September 2025 |archivedate=13 សីហា 2007 |archiveurl=https://archive.today/20070813050106/http://news.sbs.com.au/worldnewsaustralia/hamas_kills_seven_at_arafat_rally_in_gaza_135015 }}, AFP, (via SBS World News Australia), 13 November 2007.&lt;/ref&gt;

ក្រោយក្ដោបបានអំណាចនៅហ្កាហ្សា ក្រុមហាម៉ាស់ និងរួមទាំងក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធផ្សេងទៀតបាននៅបន្តបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតឆ្លងចូលទៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ យោងតាមប្រភពរបស់អ៊ីស្រាអែល ចាប់ពីថ្ងៃដែលហាម៉ាស់បានចូលកាន់អំណាចរហូតដល់ចុងខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ គ្រាប់រ៉ុក្កែតចំនួន ៦៩៧ គ្រាប់ និងគ្រាប់បែកត្បាល់ ៨២២ គ្រាប់ ត្រូវបានបាញ់សម្ដៅមករកទីប្រជុំជនអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Israeli MFA |url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-+Obstacle+to+Peace/Palestinian+terror+since+2000/Missile+fire+from+Gaza+on+Israeli+civilian+targets+Aug+2007.htm#statistics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011023634/http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-%2BObstacle%2Bto%2BPeace/Palestinian%2Bterror%2Bsince%2B2000/Missile%2Bfire%2Bfrom%2BGaza%2Bon%2BIsraeli%2Bcivilian%2Btargets%2BAug%2B2007.htm#statistics |archive-date=11 October 2007 |access-date=10 September 2025 |publisher=Mfa.gov.il |archivedate=11 តុលា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011023634/http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-%2BObstacle%2Bto%2BPeace/Palestinian%2Bterror%2Bsince%2B2000/Missile%2Bfire%2Bfrom%2BGaza%2Bon%2BIsraeli%2Bcivilian%2Btargets%2BAug%2B2007.htm#statistics }}&lt;/ref&gt; ជាប្រតិកម្មឆ្លើយតបទៅនឹងសកម្មភាពហាម៉ាស់ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានធ្វើការបាញ់ប្រហារតបទៅវិញសម្ដៅលើប្រភពដែលរ៉ុក្កែតហាម៉ាស់ទាំងនោះបានបាញ់ចេញមក រួមជាមួយនឹងគោលដៅយោធាផ្សេងៗទៀត ហើយបានប្រកាសដែនជ្រោយហ្កាហ្សាថាជាអង្គភាពហានិភ័យគ្រោះថ្នាក់។ នៅខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ អ៊ីស្រាអែលបានកាត់បន្ថយការធ្វើដំណើរចេញចូលហ្កាហ្សា ក៏ដូចជាទំនិញនាំចេញនាំចូល និងប្រេងឥន្ធនៈជាដើម ដែលជាហេតុបង្កឱ្យមានកង្វះខាតថាមពលនៅហ្កាហ្សា។ សកម្មភាពនេះបាននាំឱ្យមានការចោទប្រកាន់ថាអ៊ីស្រាអែលកំពុងដាក់ទណ្ឌកម្មរួមទៅលើប្រជាជនស្លូតត្រង់នៅតំបន់ហ្កាហ្សា ហើយទីបំផុតក៏ត្រូវសហគមន៍អន្តរជាតិប្រកាសថ្កោលទោស។ ថ្វីបើមានរបាយការណ៍ជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថាហ្កាហ្សាកំពុងមានវិបត្តិកង្វះស្បៀងអាហារ និងរបស់របរប្រើប្រាស់ចាំបាច់ផ្សេងៗទៀតក្ដី&lt;ref&gt;{{cite news |date=6 January 2009 |title=Profile: Gaza Strip |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5122404.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140518081735/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5122404.stm |archive-date=18 May 2014 |access-date=10 September 2025 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt; ក៏អ៊ីស្រាអែលនៅតែនិយាយអះអាងថា ហ្កាហ្សានៅមានរបបអាហារ និងថាមពលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ប្រជាជនរបស់គេបានជាច្រើនសប្តាហ៍ទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Greenberg |first1=Hanan |date=20 June 1995 |title=IDF official rejects claims of humanitarian crisis in Gaza |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3496654,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110523062831/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3496654,00.html |archive-date=23 May 2011 |access-date=10 September 2025 |newspaper=Ynetnews |publisher=Ynetnews.com}}&lt;/ref&gt;

==សេដ្ឋកិច្ច==
{{Main|សេដ្ឋកិច្ចដែនជ្រោយហ្កាហ្សា}}
{{See also|សេដ្ឋកិច្ចប៉ាឡេស្ទីន}}
[[File:GazaTextiles.jpg|thumb|មុខរបរចិញ្ចឹមជីវិតតូចតាចរបស់ប្រជាជនហ្កាហ្សា]]
ក្នុងអំឡុងពេលកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល សេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាធ្លាប់ស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចរួមជាមួយការពឹងផ្អែកច្រើនទៅលើសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីស្រាអែល និងព្រមទាំងទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរឹងមាំជាមួយវ៉េសប៊ែងផងដែរ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលបច្ចុប្បន្ន ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅហ្កាហ្សាគឺមានលក្ខណៈឯកោដាច់ដោយឡែកតែឯងដោយផលិតភាព និងនវានុវត្តន៍ផ្សេងៗត្រូវផ្អាកលែងដើរបន្តទៅមុខ ហើយជារឿយៗត្រូវរំខានដោយការវាយប្រហារដោយយោធាអ៊ីស្រាអែល។ សេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាក៏បានទទួលផលប៉ះពាល់ពីកម្រិតអត់ការងារធ្វើ និងភាពក្រីក្រខ្ពស់ផងដែរ ខណៈប្រជាជនហ្កាហ្សាជាង ៧៥% ពឹងផ្អែកលើជំនួយមនុស្សធម៌។ នយោបាយសេដ្ឋវិទូលោកស្រីសារ៉ា រ៉យ (''Sara Roy'') ដែលមានឯកទេសខាងសិក្សាសេដ្ឋកិច្ចដែនជ្រោយហ្កាហ្សា បានមានប្រសាសន៍ថា ការដកខ្លួនរបស់អ៊ីស្រាអែលពីហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ គឺជាចំណុចរបត់មួយនៅក្នុងគោលនយោបាយរបស់អ៊ីស្រាអែល ដែលពីមុនអ៊ីស្រាអែលធ្លាប់ចង់ព្យាយាមត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ប៉ុន្តែចំពោះគោលនយោបាយអ៊ីស្រាអែលបច្ចុប្បន្នវិញគឺមានគោលបំណងបំបាក់សេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាតែម្តងឱ្យមកសល់ត្រឹមតំបន់ដែលត្រូវការជំនួយមនុស្សធម៌សុទ្ធសាទ និងលែងមានមហិច្ឆតាឬគំនិតអភិវឌ្ឍន៍ដូចមុន។&lt;ref name=&quot;Sara M. Roy&quot; /&gt;

សេដ្ឋកិច្ចដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានទទួលរងនូវផលប៉ះពាល់ជាច្រើនដែលបង្កឡើងដោយការបិទខ្ទប់ព្រំដែនស្ទើរទាំងស្រុងដោយប្រទេសអេហ្ស៊ីបនិងអ៊ីស្រាអែល ហើយដោយសារតែមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនច្រើនខ្ពស់បំផុតមួយនៅលើពិភពលោកដែរនោះ&lt;ref name=&quot;nbcpd&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/specials/gaza-strip-map-density-israel-hamas-conflict/index.html|title=The Gaza Strip's density, visualized|work=NBC News|accessdate=10 September 2025|date=10 October 2023|archive-date=25 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125124933/https://www.nbcnews.com/specials/gaza-strip-map-density-israel-hamas-conflict/index.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arc&gt;Doug Suisman, Steven Simon, Glenn Robinson, C. Ross Anthony, Michael Schoenbaum (eds.) [https://books.google.com/books?id=32Kg2wdcQPcC&amp;pg=PA79 ''The Arc: A Formal Structure for a Palestinian State,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100704/https://books.google.com/books?tid=32Kg2wdcQPcC&amp;pg=PA79|date=2 November 2022}} Rand Corporation, 2007 p.79&lt;/ref&gt; តំបន់នេះត្រូវប្រឈមនឹងវិបត្តិដីធ្លី ការរឹតត្បឹតសន្តិសុខផ្ទៃក្នុងនិងក្រៅ ឥទ្ធិពលអាក្រក់ផ្សេងៗជះដោយប្រតិបត្តិការយោធាអ៊ីស្រាអែល និងការរឹតបន្តឹងលើការចូលបម្រើកម្លាំងពលកម្មនិងពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែន។ របាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ២០១៥ បានប៉ាន់ប្រមាណថា ប្រជាជនហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧២% បានកំពុងប្រឈមនឹងអសន្តិសុខស្បៀងអាហារ។&lt;ref&gt;United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD), Report on UNCTAD Assistance to the Palestinian People: Developments in the Economy of the Occupied Palestinian Territory (Geneva: UNCTAD, September 2015), p. 8, online at http://unctad.org/en/PublicationsLibrary/tdb62d3_en.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201003183453/https://unctad.org/en/PublicationsLibrary/tdb62d3_en.pdf |date=3 October 2020 }} .&lt;/ref&gt; ប្រាក់ចំណូលសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗនៅហ្កាហ្សាត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួន ៣,១០០ ដុល្លារអាមេរិកនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ដែលស្ថិតនៅលេខរៀងទី ១៦៤ ប្រើប្រៀបទៅនឹងប្រទេសផ្សេងៗទៀតនៅលើពិភពលោក។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; របាយការណ៍អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញឱ្យឃើញទៀតថា អត្រាប្រជាជនអត់ការងារធ្វើនៅហ្កាហ្សាមាន ៤៥% ហើយ ៦៥% នៃប្រជាជនទាំងអស់កំពុងរស់នៅក្នុងសភាពក្រីក្រ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ កម្រិតជីវភាពរស់នៅបានធ្លាក់ចុះប្រមាណ ២៧% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០០៦ ហើយប្រជាជន ៨០% បានពឹងផ្អែកលើជំនួយអន្តរជាតិដើម្បីបានរស់បន្តជីវិតទៅមុខទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Elliott |first1=Larry |title=UN report: 80% of Gaza inhabitants relied on international aid before war |url=https://www.theguardian.com/world/2023/oct/25/un-report-80-per-cent-of-gaza-inhabitants-relied-on-international-aid-before-war |access-date=10 September 2025 |work=The Guardian |date=25 Oct 2023 |ref=The-Guardian-UN-report |archive-date=3 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103073449/https://www.theguardian.com/world/2023/oct/25/un-report-80-per-cent-of-gaza-inhabitants-relied-on-international-aid-before-war |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

លទ្ធភាពទទួលបានតម្រូវការចាំបាច់ដូចជាទឹកជាដើមគឺនៅមានកំណត់ខ្លាំង ដោយមានគ្រួសារប្រមាណតែ ១០–២៥% ប៉ុណ្ណោះដែលមានទឹកប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ហើយជាធម្មតាបានតែពីរបីម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ដោយតម្រូវការ &quot;ចាំបាច់ជាខ្លាំង&quot; ប្រជាជនហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧៥–៩០% ពឹងផ្អែកលើទឹកគ្មានសុវត្ថិភាពចេញពីអ្នកលក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់។  ដូច្នោះហើយ ២៦% នៃអ្នកជំងឺនៅហ្កាហ្សាគឺបានឆ្លងជំងឺតាមរយៈការប្រើប្រាស់ទឹកខ្វះអនាម័យ ហើយជាប្រភពបង្កការពុលនីត្រាតចំពោះកុមារ ៤៨%។ កង្វះទឹកធ្ងន់ធ្ងរនៅហ្កាហ្សានេះគឺជាលទ្ធផលនៃគោលនយោបាយអ៊ីស្រាអែល និងការគ្រប់គ្រងអាងស្តុកទឹកឬប្រភពទឹកផ្សេងៗដោយអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;Sara M. Roy&quot;&gt;{{cite book|author=Sara M. Roy|title=The Gaza Strip|url=https://books.google.com/books?id=gXAqjgEACAAJ&amp;pg=PA|year=2016|publisher=Institute for Palestine Studies USA, Incorporated|isbn=978-0-88728-321-5|pages=|access-date=10 September 2025|archive-date=11 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240311045308/https://books.google.com/books?id=gXAqjgEACAAJ&amp;pg=PA|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

សហភាពអឺរ៉ុបបានសម្ដៅលើស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ហ្កាហ្សាកាលពីឆ្នាំ២០១៣ ដូចតទៅ៖ &quot;ចាប់តាំងពីក្រុមហាម៉ាស់បានកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ បូករួមជាមួយការបិទព្រំដែនដោយអ៊ីស្រាអែលមក ស្ថានការណ៍នៅហ្កាហ្សាបានធ្លាក់ក្នុងសភាពរ៉ាំរ៉ៃ ការអភិវឌ្ឍន៍បានដើរថយក្រោយ ហើយការពឹងផ្អែកលើជំនួយបរទេសបានកើនឡើង ថ្វីបើជាមានការបន្ធូរបន្ថយជាបណ្តោះអាសន្នលើដំណើរចេញចូលមនុស្ស និងទំនិញនៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ ក្ដី។ ការបិទព្រំដែននោះផងដែរបានកាត់ផ្ដាច់ផ្លូវនាំចូលនាំចេញទំនិញទាំងឡាយទៅទីផ្សារអ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាការផ្ទេរបន្តទៅកាន់វ៉េសប៊ែង និងនាំមកនូវការឹតបន្តឹងបន្ថែមលើការនាំចេញទៅក្រៅជាហេតុបង្កឱ្យមានការធ្លាក់ចុះអត្រានាំចេញ ២% គិតត្រឹមឆ្នាំ២០០៧។&lt;ref name=&quot;eccpalestine.org&quot;&gt;{{cite web |title=EU Heads of Missions' report on Gaza 2013 |url=http://www.eccpalestine.org/eu-heads-of-missions-report-on-gaza/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714172357/http://www.eccpalestine.org/eu-heads-of-missions-report-on-gaza/ |archive-date=14 July 2014 |access-date=2025-09-12 |publisher=Eccpalestine.org |archivedate=2014-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714172357/http://www.eccpalestine.org/eu-heads-of-missions-report-on-gaza/ }}&lt;/ref&gt;

យោងតាមលោកស្រីសារ៉ា រ៉យ មានមន្ត្រីកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលជាន់ខ្ពស់មួយរូបបានប្រាប់ទៅកាន់មន្ត្រី UNWRA នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ថា គោលនយោបាយរបស់អ៊ីស្រាអែលចំពោះតំបន់ហ្កាហ្សាគឺធ្វើយ៉ាងណាឱ្យតំបន់នេះ &quot;គ្មានការអភិវឌ្ឍន៍ គ្មានវិបុលភាព គ្មានវិបត្តិមនុស្សធម៌&quot;។&lt;ref&gt;Sara Roy, [http://www.thenation.com/article/the-gaza-strips-last-safety-net-is-in-danger/ 'The Gaza Strip's Last Safety Net Is in Danger,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150811041635/http://www.thenation.com/article/the-gaza-strips-last-safety-net-is-in-danger/ |date=11 August 2015 }} The Nation 6 August 2015.&lt;/ref&gt;

===ឧស្សាហកម្ម===
ឧស្សាហកម្មនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាទូទៅស្ថិតក្នុងរូបភាពអាជីវកម្មគ្រួសារតូចៗដែលផលិតវាយនភណ្ឌ សាប៊ូ ចម្លាក់ឈើអូលីវ និងវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ធ្វើពីគុជខ្យងជាដើម។ ផលិតផលកសិកម្មសំខាន់ៗក្នុងទឹកនេះរួមមាន ផ្លែ[[អូលីវ]] ក្រូច បន្លែ [[សាច់គោហាឡាល]] និងផលិតផលទឹកដោះគោ។ល។ ផលិតផល​នាំ​ចេញ​ចម្បងមានផ្លែ​ក្រូច និង​ផ្កាលម្អ ខណៈ​ផលិតផលនាំ​ចូល​ចម្បង​គឺ​អាហារ ទំនិញ​ប្រើប្រាស់ និង​សម្ភារ​សំណង់។ ដៃគូពាណិជ្ជកម្មសំខាន់បង្អស់របស់ហ្កាហ្សាគឺប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីប។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;

===ធនធានធម្មជាតិ===
ធនធានធម្មជាតិនៃតំបន់ហ្កាហ្សារួមមានដីដែលអាចបង្កបង្កើនផល—ប្រហែលមួយភាគបីនៃផ្ទៃដីហ្កាហ្សាអាចសាងសង់ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពដីធ្លីចម្ការបាន។ ថ្មីៗនេះ គេបានរកឃើញពីវត្តមាន[[ឧស្ម័នធម្មជាតិ]]នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ តំបន់នេះផងដែរគឺពឹងផ្អែកច្រើនលើទឹកហូរតាមទន្លេ[[វ៉ាឌីហ្កាហ្សា]] ដែលហូរចេញពីសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេពុះកាត់ហ្កាហ្សាបន្តចូលទៅអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;google2&quot;&gt;{{cite book |first1=Clive |last1=Lipchin |first2=Eric |last2=Pallant |first3=Danielle |last3=Saranga |author4=Allyson Amster |title=Integrated Water Resources Management and Security in the Middle East |url=https://books.google.com/books?id=7rgHmpppZ-wC&amp;pg=PA109 |year=2007 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-1-4020-5986-5 |page=109 |access-date=10 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228175308/https://books.google.com/books?id=7rgHmpppZ-wC&amp;pg=PA109 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក្រៅពីនេះ ធនធានទឹកភាគច្រើនបានមកពីអណ្តូងទឹកក្រោមដី (ស្មើនឹង ៩០% នៃធនធានទឹកទាំងអស់នៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០២១)។ ថ្វីបើជាប្រភពផ្គត់ផ្គង់ប្រជាជនហ្កាហ្សាស្ទើរទាំងអស់មែន ប៉ុន្តែវាជាប្រភពទឹកគ្មានគុណភាពរដោយភាគច្រើនមិនសមសម្រាប់ការប្រើប្រាស់របស់មនុស្សឡើយ។ ធនធានទឹកនៅសល់ទាំងប៉ុន្មានទៀតគឺបានមកពីរោងចក្រកែផលិតប្រៃជាទឹកសាប ឬត្រូវបានទិញពីក្រុម[[មេកូរ៉ុត]]របស់អ៊ីស្រាអែល (ស្មើនឹង ៦% នៃធនធានទឹកទាំងអស់ក្នុងឆ្នាំ២០២១)។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Gaza's limited water access, mapped |url=https://edition.cnn.com/2023/10/18/middleeast/gaza-water-access-supply-mapped-dg/index.html |access-date=10 September 2025 |work=CNN |date=18 October 2023 |archive-date=27 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027063638/https://edition.cnn.com/2023/10/18/middleeast/gaza-water-access-supply-mapped-dg/index.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; យោងទៅតាម[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទិ្ធមនុស្ស]] ច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិគឺតម្រូវឱ្យអ៊ីស្រាអែលដែលជាប្រទេសកាន់កាប់នៅតំបន់ហ្កាហ្សា ជាអ្នកធានាថាតម្រូវការជាមូលដ្ឋានត្រូវបានផ្ដល់ជូនដល់ប្រជាជនស៊ីវិលគ្រប់គ្រាន់។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Israel: Immediately Restore Electricity, Water, Aid to Gaza |url=https://www.hrw.org/news/2023/10/21/israel-immediately-restore-electricity-water-aid-gaza |website=[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស|Human Rights Watch]] |date=21 October 2023 |access-date=10 September 2025 |archive-date=2 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102154142/https://www.hrw.org/news/2023/10/21/israel-immediately-restore-electricity-water-aid-gaza |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ធនធានឧស្ម័នសមុទ្រ ឬ[[ប្រេងឥន្ធនៈ]]នៃហ្កាហ្សាលាតសន្ធឹងចម្ងាយ ៣២ គីឡូម៉ែត្រពីឆ្នេរដែនជ្រោយហ្កាហ្សា&lt;ref name=&quot;Nafeez&quot; &gt;Nafeez Mosaddeq Ahmed, [http://mondediplo.com/blogs/israel-s-war-for-gaza-s-gas 'Israel's War for Gaza's Gas,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150315011659/http://mondediplo.com/blogs/israel-s-war-for-gaza-s-gas |date=15 March 2015 }} Le Monde diplomatique, November 2012.&lt;/ref&gt; ហើយត្រូវបានគេគណនាថាមានបរិមាណសរុប ៣៥ បេសេអ៊ឹម។&lt;ref name=&quot;Rand&quot; &gt;Steven W. Popper, Claude Berrebi, James Griffin, Thomas Light, Endy Y. Min, [https://books.google.com/books?id=dMtllbFoH9UC&amp;pg=PA11 ''Natural Gas and Israel's Energy Future: Near-Term Decisions from a Strategic Perspective,''] Rand Corporation, 2009 p.11.&lt;/ref&gt;

===វិស័យដឹកជញ្ជូន===
[[File:Gaza airport 03.jpg|thumb|អគាររងការខូចខាតមួយផ្នែកនៅ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]]]
[[វិថីសាឡាអាល់ឌីន]]គឺជាផ្លូវហាយវេដ៏សំខាន់នៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ វាលាតសន្ធឹងជាង ៤៥ គីឡូម៉ែត្រតាមបណ្ដោយទម្រង់ទឹកដីហ្កាហ្សាទាំងមូលពី[[ច្រកឆ្លងដែនរ៉ាហ្វា]]នៅភាគខាងត្បូងរហូតដល់[[ច្រកឆ្លងដែនអេរ៉េស]]នៅភាគខាងជើង។ មុនរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានបង្កើតឡើង មហាវិថីមួយ​នេះធ្លាប់​ជាខ្សែផ្លូវតភ្ជាប់​រវាងប្រទេស​អេហ្ស៊ីប និង​លីបង់។&lt;ref name=&quot;National&quot;&gt;{{Cite web |last=Cunningham |first=Erin |date=2010-03-09 |title=Ancient Gaza roadway still a vital resource |url=https://www.thenationalnews.com/world/mena/ancient-gaza-roadway-still-a-vital-resource-1.502046 |access-date=2025-09-10 |website=The National }}&lt;/ref&gt;

[[កំពង់ផែហ្កាហ្សា]]គឺជាកំពង់ផែដ៏សំខាន់ និងសកម្មតាំងពីសម័យបុរាណមកម៉្លេះ។ នៅក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងអូស្លូ ផែនការពង្រីកកំពង់ផែមួយនេះត្រូវបានដាក់ចេញមក ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានគេអនុវត្តទេ ពិសេសបន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានបិទផ្លូវគោកនិងផ្លូវទឹកក្រោយពីក្រុមហាម៉ាស់បានជាប់ឆ្នោតក្លាយជាគណបក្សកាន់អំណាចតាំងពីឆ្នាំ២០០៦ មក។ ទាំងកងទ័ពជើងទឹកអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីបជាតួអង្គអនុវត្តដំណើរបិទផ្លូវទាំងនោះ ដែលនាំឱ្យមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវិតអ្នករស់នៅក្នុងហ្កាហ្សា។ យោងតាមអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស វាបានប៉ះពាល់ដល់ដំណើរចេញចូលរបស់មនុស្ស និងព្រមទាំងវិស័យពាណិជ្ជកម្មជាពិសេស ដោយវិស័យនាំចេញរបស់ហ្កាហ្សាត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត។ រាល់កិច្ចព្យាយាមកែលម្អ និងកសាងស្ដារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទាំងឡាយនៅហ្កាហ្សាក៏បានទទួលរងឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានផងដែរដោយសារទណ្ឌកម្មបិទផ្លូវទាំងនេះ។&lt;ref&gt;{{cite book |title=World Report 2015: Israel/Palestine – Events of 2014 |chapter=World Report 2015: Israel/Palestine |date=11 January 2015 |chapter-url=https://www.hrw.org/world-report/2015/country-chapters/israel/palestine |publisher=Human Rights Watch |access-date=10 September 2025 |archive-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307000349/https://www.hrw.org/world-report/2015/country-chapters/israel/palestine |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]ត្រូវបានបើកដំណើរការឡើងនៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៨ បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូលើកទីពីរ និង[[អនុស្សរណៈទន្លេវ៉ាយ]]ត្រូវបានចុះ ។ អាកាសយានដ្ឋាននេះត្រូវបង្ខំបិទទ្វារបន្ទាប់ពីរងការខូចខាតក្រោមថ្វីដៃអ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០០០។ ស្ថានីយរ៉ាដា និងប៉មបញ្ជាចរាចរណ៍អាកាសត្រូវបានបំផ្លាញដោយយន្តហោះចម្បាំងនៃកងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងឆ្នាំ២០០១ នៅកំឡុងចលាចលអ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ។ អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ជូនគ្រឿងចក្រមកឈូសឆាយផ្លូវរត់របស់អាកាសយានដ្ឋាននេះចោលនៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០០២។&lt;ref name=msnbc_fly_again&gt;[https://www.nbcnews.com/id/wbna7900217 ''Grounded in Gaza, but hoping to fly again''], NBC News, 19 May 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bbc2005&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4449461.stm ''Years of delays at Gaza airport''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060308050138/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4449461.stm |date=8 March 2006 }},​ Johnston, Alan. BBC News, 15 April 2005&lt;/ref&gt; ផ្លូវរត់ព្រលានដែលនៅសល់តែមួយក្នុងហ្កាហ្សាគឺស្ថិតនៅ[[អាកាសយានដ្ឋានហ្គូសកាធីហ្វ]] ប៉ុន្តែវាត្រូវបានបោះបង់ចោលបន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានដកខ្លួនចេញពីហ្កាហ្សាកាលពីឆ្នាំ២០០៥។ ចរាចរណ៍ផ្សេងៗលើដែនអាកាសតំបន់ហ្កាហ្សាគឺត្រូវបានរឹតបន្តឹងខ្លាំងបំផុតដោយ[[កងទ័ពអាកាសអ៊ីស្រាអែល]] ដូចដែលកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូបានអនុញ្ញាត។

==ប្រជាសាស្ត្រ==
{{Main|ប្រជាសាស្ត្រប៉ាឡេស្ទីន}}
[[File:Gaza Strip population.png|thumb|កំណើនប្រជាជននៅហ្កាហ្សាចាប់ពីឆ្នាំ១៩៥០ រហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ន]]
[[File:Jabalia 23.jpg|thumb|ក្មេងស្រីប៉ាឡេស្ទីននៅក្រុង[[ចាបាលីយ៉ា]]ក្នុងឆ្នាំ២០០៩]]
គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១០ ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ១.៦ លាននាក់&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; ដោយក្នុងនោះមានប្រជាជនស្ទើរតែ ១.០ លាននាក់រស់នៅក្នុងនាមជាជនភៀសខ្លួនក្រោមបញ្ជីអង្គការសហប្រជាជាតិ។​&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/unrwa/refugees/gaza.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071217211906/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza.html |archive-date=17 December 2007 |title=UNRWA: Palestine refugees |publisher=Un.org |access-date=11 September 2025}}&lt;/ref&gt; ប្រជាជនហ្កាហ្សាបច្ចុប្បន្នភាគច្រើនជាកូនចៅបន្តពីឳពុកម្ដាយជីដូនជីតាដែលជាជនភៀសខ្លួនដូចគ្នាបន្ទាប់ពីពួកគេត្រូវបានបណ្តេញចេញ ឬត្រូវបង្ខំរត់ចេញពីផ្ទះសម្បែងក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨។ តែយ៉ាងណា ចំនួនប្រជាជនហ្កាហ្សានៅបន្តកើនឡើងបន្តិចម្ដងៗតាំងពីពេលនោះមក ដែលភាគច្រើនបណ្ដាលមកពី[[អត្រាលទ្ធភាពបង្កើតកូនសរុប]]ខ្ពស់ ដោយស្ដ្រីម្នាក់អាចបង្កើតកូនបានដល់ទៅ ៨.៣ នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩១ ដែលមកទល់សព្វថ្ងៃគឺនៅតែជាអត្រាខ្ពស់បំផុតនៅហ្កាហ្សា។ តួលេខនេះ​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​មក​នៅ​ត្រឹម ៤.៤ នាក់សម្រាប់​ស្ត្រី​ម្នាក់​វិញនៅក្នុង​ឆ្នាំ២០១៣ ប៉ុន្តែវានៅតែជាអត្រាតួលេខខ្ពស់​មួយបើប្រៀបនឹងបណ្ដារដ្ឋដទៃៗទៀតនៅ​លើ​ពិភពលោក។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

បើចាត់អត្រាលទ្ធភាពបង្កើតកូនសរុបនេះជាចំណាត់ថ្នាក់វិញ ហ្កាហ្សាគឺស្ថិតនៅលេខរៀងទី ៣៤ នៅក្នុងចំណោមតំបន់ប្រទេសចំនួន ២២៤។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Coghlan |first=Andy |title=The reasons why Gaza's population is so young |url=https://www.newscientist.com/article/dn25993-the-reasons-why-gazas-population-is-so-young/ |access-date=2020-12-27 |website=New Scientist |language=en-US |archive-date=25 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125212840/https://www.newscientist.com/article/dn25993-the-reasons-why-gazas-population-is-so-young/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; កត្តានេះបាននាំឱ្យហ្កាហ្សាមានសមាមាត្រកុមារខ្ពស់ខុសពីធម្មតានៅក្នុងចំណោមចំនួនប្រជាជនសរុប ដោយប្រមាណ ៤៣.៥% នៃប្រជាជនខ្លួនគឺមានអាយុ ១៤ ឆ្នាំ ឬក្មេងជាងនេះ និងអាយុមនុស្សជាមធ្យម ១៨ ឆ្នាំនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងអាយុមនុស្សមធ្យមជាសកលគឺ ២៨ ឆ្នាំ និង ៣០ ឆ្នាំនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ ក្រុមប្រទេសតែមួយគត់ដែលមានអាយុជាមធ្យមទាបជាងហ្កាហ្សាគឺបណ្ដាប្រទេសនៅក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិក ដូចជាប្រទេស[[អ៊ូកង់ដា]]ជាដើម ដែលអាយុមនុស្សជាមធ្យមគឺ ១៥ ឆ្នាំ។&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===សាសនា===
[[File:Great Mosque of Gaza (Omari Mosque).jpg|thumb|right|ទិដ្ឋភាពនៃ[[មហាវិហារឥស្លាមហ្កាហ្សា]] ដែលត្រូវជាព្រះវិហារឥស្លាមដ៏ចំណាស់មួយនៅហ្កាហ្សាមានអាយុកាលតាំងពីសតវត្សរ៍ទី ៧ នៃ គ.ស. មកម៉្លេះ ប៉ុន្តែសំណង់អគារសាសនាបុរាណមួយនេះត្រូវទទួលរងការខូចខាតតាមរយៈការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែលក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]]]
{{See also|ឥស្លាមនិយមនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា}}
ប្រជាជនប្រមាណ ៩៩.៨% នៅហ្កាហ្សាគឺប្រកាន់[[ស៊ុននី|សាសនាឥស្លាមស៊ុននី]] ខណៈប្រជាជនទាំងប៉ុន្មានទៀតមានប្រមាណពី ២,០០០ ទៅ ៣,០០០ នាក់ (០.២%)​ ជា[[គ្រិស្តសាសនិកអារ៉ាប់|អ្នកកាន់គ្រិស្តសាសនា]]។&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4514822.stm Middle East Christians: Gaza pastor] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090123003622/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4514822.stm |date=23 January 2009 }} BBC News, 21 December 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;

{{Bar box
| title=សាសនានៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា (ប៉ាន់ប្រមាណឆ្នាំ២០១២)&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;
| titlebar=#ddd
| float=right
| bars=
{{Bar percent|ឥស្លាមសាសនា|green|98}}
{{Bar percent|គ្រិស្តសាសនា|blue|1}}
{{Bar percent|សាសនាដទៃ|grey|1}}
}}
ពីឆ្នាំ១៩៨៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៩១ ក្នុងកំឡុងការបះបោរ[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ]] ក្រុមហាម៉ាស់បានធ្វើយុទ្ធនាការគាំទ្រឱ្យស្ត្រីពាក់ហ៊ីចាបដណ្ដប់ក្បាល។ នៅក្នុងដំណើរយុទ្ធនាការនោះ ស្ត្រីណាដែលជ្រើសរើសមិនពាក់ហ៊ីចាប ត្រូវបានក្រុមសកម្មជនហាម៉ាស់ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយប្រើពាក្យសំដីបៀតបៀន និងជួនកាលបង្ខំដោយប្រើកម្លាំងទៀតផង ដែលជាហេតុនាំឱ្យស្ដ្រីនារីច្រើនពាក់ដណ្ដប់ហ៊ីចាបដើម្បី &quot;គ្រាន់តែជៀសវាងបញ្ហាបែបនេះកើតឡើងនៅតាមដងផ្លូវប៉ុណ្ណោះ&quot;។&lt;ref name=&quot;Ruben&quot;&gt;{{cite book |last1=Rubenberg |first1=Cheryl A. |author1-link=Cheryl Rubenberg |title=Palestinian Women: Patriarchy and Resistance in the West Bank |date=2001 |pages=230–231 |url=https://archive.org/details/palestinianwomen0000rube/}}&lt;/ref&gt;

តាំងពីហាម៉ាស់បានឡើងកាន់អំណាចនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ មក សកម្មជនឥស្លាមជាច្រើននាក់បានព្យាយានជាច្រើនដងដើម្បីទាមទារឱ្យអាជ្ញាធរហាម៉ាស់បង្កើតច្បាប់ឱ្យស្ដ្រីស្លៀក &quot;[[សម្លៀកបំពាក់ឥស្លាម]]&quot; និងតម្រូវឱ្យពាក់ហ៊ីចាប។&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2009/09/06/world/middleeast/06gaza.html Hamas Fights Over Gaza's Islamist Identity] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20170119001358/http://www.nytimes.com/2009/09/06/world/middleeast/06gaza.html |date=19 January 2017 }} New York Times, 5 September 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;xinhua&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english/2010-01/03/content_12748559.htm |title=Hamas encourages Gaza women to follow Islamic code |publisher=News.xinhuanet.com |date=3 January 2010 |access-date=11 September 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110514030330/http://news.xinhuanet.com/english/2010-01/03/content_12748559.htm |archive-date= 14 May 2011}}&lt;/ref&gt; &quot;ក្រសួងទាយជ្ជទានឥស្លាម&quot; របស់រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់បានបង្កើតគណៈកម្មាធិការគុណធម៌ឡើងដើម្បីណែនាំប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនអំពី &quot;ហានិភ័យគ្រោះថ្នាក់នៃការស្លៀកពាក់មិនសមរម្យ ការលេងបៀរ និងការណាត់ជួបស្នេហា&quot;ផ្សេងៗ។&lt;ref name=&quot;bloomberg&quot;&gt;[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aB2RfynNbLmk Hamas Bans Women Dancers, Scooter Riders in Gaza Push] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20151118123632/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aB2RfynNbLmk |date=18 November 2015 }} By Daniel Williams, Bloomberg, 30 November 2009&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែជាក់សណ្ដែង រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់មិនមានច្បាប់អ្វីមកកំណត់ពីរបៀបស្លៀកពាក់ និងបទដ្ឋានសីលធម៌អ្វីទេ ហើយក្រសួងអប់រំរបស់ហាម៉ាស់ក៏មិនមានបទបញ្ជាតម្រូវឱ្យសិស្សស្រីស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ឥស្លាមមករៀនដែរ។&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;

យោងតាមអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស រដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងដោយហាម៉ាស់បានបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួនដើម្បីធ្វើ &quot;ឥស្លាមភាវូបនីយកម្ម&quot; តំបន់ហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ ដោយក្នុងនោះមាន &quot;ការគាបសង្កត់អង្គការសង្គមស៊ីវិល&quot; និង &quot;ការរំលោភសិទ្ធិសេរីភាពបុគ្គលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ&quot; ។&lt;ref name=Esveld&gt;[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-jun-27-la-oe-vanesveld-gaza-20100627-story.html &quot;In Gaza, prisoners twice over; Palestinians are being squeezed by the Israeli blockade and Hamas' 'Islamizing' actions,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511190222/http://articles.latimes.com/2010/jun/27/opinion/la-oe-vanesveld-gaza-20100627 |date=11 May 2011 }}  Bill Van Esveld, Bill Van Esveld is a Middle East researcher for Human Rights Watch, 27 June 2010, ''Los Angeles Times''.&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Displacement of Gaza Strip Residents During the Gaza-Israel War 23-25.jpg|thumb|សំណល់វិហារឥស្លាមនៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០២៣]]
អ្នកស្រាវជ្រាវជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនម្នាក់គឺលោកកាលីដ អាល់ហ៊្រូបបានចេញមុខរិះគន់លើអ្វីដែលគាត់ហៅថា &quot;ជំហានដូចក្រុមតាលីបង់នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន&quot; ដែលក្រុមហាម៉ាស់កំពុងបានអនុលោមថា៖ &quot;ឥស្លាមភាវូបនីយកម្ម កំពុងត្រូវបានដាក់អនុវត្តដោយបង្ខំលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ដែលមានក្នុងរូបភាពគាបសង្កត់សេរីភាពសង្គម វប្បធម៌ និងសារព័ត៌មាន ហើយមិនសមស្របនឹងទស្សនៈរបស់ហាម៉ាស់បានប្រកាសឡើយ ពោលជាទង្វើដ៏អាក្រក់ដែលត្រូវតែប្រឆាំង។ ទាំងនេះជាកិច្ចព្យាយាមស្ដារ​របប​ផ្តាច់ការអំណាចនិយមដោយយកសាសនាជាយានដើម្បីសម្រេចគោលដៅពួកគេ&quot;។&lt;ref&gt;The Hamas Enterprise and the Talibanization of Gaza, Khaled Al-Hroub, Al-Ayyam (Palestinian Authority), 11 October 2010. [http://www.memri.org/report/en/0/0/0/0/0/0/4696.htm Translation] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101024183415/http://www.memri.org/report/en/0/0/0/0/0/0/4696.htm |date=24 October 2010 }} by the Middle East Research Institute, 22 October 2010.&lt;/ref&gt; មន្ត្រី​ហាម៉ាស់​បាន​បដិសេធ​ថា​ខ្លួនមិនមានគម្រោងផែនការអ្វីក្នុងការ​ដាក់ចេញអនុវត្តនូវ​ច្បាប់​ឥស្លាម​ឡើយ។ សមាជិកសភារបស់ហាម៉ាស់ម្នាក់បានមានប្រសាសន៍ថា &quot;អ្វីៗដែលអ្នកកំពុងឃើញគឺជាជម្រើសបុគ្គលនីមួយៗមិនមែនមកពីគោលនយោបាយទេ&quot; ហើយបានបន្ថែមថា &quot;យើងជឿជាក់លើការបញ្ចុះបញ្ចូល&quot;[ច្រើនជាងការបង្ខំ]។&lt;ref name=&quot;bloomberg&quot;/&gt;

ករណីអំពើហឹង្សារើសអើងគ្រិស្តបរិស័ទ និងសាសនាត្រូវបានគេសង្កេតឃើញថាក៏មានវត្តមាននៅហ្កាហ្សាដែរ។ ម្ចាស់​ហាង​លក់​សៀវភៅ​គ្រិស្ត​សាសនិក​ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាប់​ជំរិត និង​សម្លាប់​នៅក្នុង​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៧។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/gazas-christian-bookseller-killed-396283.html |work=The Independent |location=London |title=Gaza's Christian bookseller killed |first=Eric |last=Silver |date=8 October 2007 |access-date=11 September 2025 |archive-date=21 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421202741/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/gazas-christian-bookseller-killed-396283.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៨ បណ្ណាល័យ[[សមាគមយុវជនគ្រិស្ត]] (YMCA) នៅទីក្រុងហ្កាហ្សាត្រូវបានជនជ្រុលនិយមបំផ្ទុះគ្រាប់បែកបំផ្លាញ។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Militants bomb Gaza YMCA library |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7246454.stm |access-date=11 September 2025 |newspaper=BBC News |date=15 February 2008 |archive-date=9 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209110915/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7246454.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ១៨ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតនៅពេលដែលអ៊ីស្រាអែលបានទម្លាក់គ្រាប់បែកលើ[[ព្រះវិហារសាំងព័រភារ]] ដែលជាវិហារគ្រិស្តដ៏ចំណាស់ជាងគេនៅហ្កាហ្សា នៅថ្ងៃទី១៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Marsi |first1=Federica |title=Gaza's Christian community faces 'threat of extinction' amid Israel war |url=https://www.aljazeera.com/features/2023/11/10/extinction-gaza-christians-fear-for-communitys-survival-amid-israel-war |agency=Al-Jazeera |date=10 November 2023 |access-date=11 September 2025 |archive-date=10 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110073921/https://www.aljazeera.com/features/2023/11/10/extinction-gaza-christians-fear-for-communitys-survival-amid-israel-war |url-status=live }}&lt;/ref&gt; មនុស្សចំនួនបីនាក់ទៀតបានស្លាប់នៅពេលដែលអ៊ីស្រាអែលបានទម្លាក់គ្រាប់បែកដដែរទៅលើ[[វិហារគ្រួសារពិសិដ្ឋ]]នៅក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Israel kills three in Gaza Catholic church bombing |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/17/israel-bombs-gazas-only-catholic-church-sheltering-elderly-and-children |access-date=2025-07-29 |website=Al Jazeera }}&lt;/ref&gt;

ក្រៅពីហាម៉ាស់ [[ចលនាសាលាហ្វី]]បានផុសលេចឡើងនៅលើទឹកដីហ្កាហ្សាក្នុងកំឡុងឆ្នាំ២០០៥ ដែលចលនានេះគាំទ្រដល់ &quot;របៀបរស់នៅដ៏តឹងរ៉ឹងផ្អែកតាមក្រុមអ្នកប្រតិបត្តិសាសនាឥស្លាមដំបូងបង្អស់&quot;។&lt;ref name=bbc-salafist&gt;{{cite news |last1=Knell |first1=Yolande |title=Can Hamas hold back Islamic State in Gaza? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-33110099 |access-date=11 September 2025 |agency=BBC News |date=12 June 2015 |archive-date=13 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913115303/http://www.bbc.com/news/world-middle-east-33110099 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៥ គេបានប៉ាន់ស្មានថាអ្នកគាំទ្រចលនាសាលាហ្វីមានតែប្រមាណ &quot;រាប់រយ ឬប្រហែលជាពីរបីពាន់នាក់&quot; ប៉ុណ្ណោះនៅហ្កាហ្សា។&lt;ref name=bbc-salafist/&gt;

===វិស័យអប់រំ===
[[File:Girls lining up for class - Flickr - Al Jazeera English.jpg|thumb|កូនសិស្សស្រីៗនៅសាលារៀនក្នុងទីក្រុងហ្កាហ្សា កំពុងតម្រង់ជួរគ្នាត្រៀមចូលថ្នាក់រៀន]]
[[File:Ucas1.jpg|thumb|[[សាកលមហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រអនុវត្ត]] ជាមហាវិទ្យាល័យធំបំផុតនៅហ្កាហ្សា]]
ប៉ាឡេស្ទីនមានអត្រាអក្ខរកម្មខ្ពស់ប្រមាណ ៩៧% (៩៦% សម្រាប់ស្ត្រី និង ៩៩% សម្រាប់បុរស) នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩ និងអត្រាអក្ខរកម្មរបស់យុវជន (អាយុ ១៥–២៤ ឆ្នាំ) មាន ៨៨% ក្នុងឆ្នាំ២០២០ (ស្រី ៩៤% និងប្រុស ៨២%)។&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; យោងតាមតួលេខរបស់ទីភ្នាក់ងារជំនួយនិងការងារអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីននៅដើមបូព៌ា (UNRWA) ហ្កាហ្សាមានសាលារៀនសរុបចំនួន ៦៤០៖ សាលារដ្ឋចំនួន ៣៨៣, សាលា អសប ចំនួន ២២១ និងសាលាឯកជនចំនួន ៣៦ ដោយសរុបសិក្សានុសិស្សរៀនចំនួន ៤៤១,៤៥២ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://imeu.net/news/article0017067.shtml |title=Children and education fact sheet |publisher=Imeu.net |access-date=11 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101201010130/http://imeu.net/news/article0017067.shtml |archive-date=1 December 2010 |archivedate=1 ធ្នូ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201010130/http://imeu.net/news/article0017067.shtml }}&lt;/ref&gt;

នៅក្នុងឆ្នាំ២០១២ ហ្កាហ្សាមានសាកលវិទ្យាល័យចំនួន ៥ ហើយវិទ្យាស្ថានសិក្សាថ្មីចំនួន ៨ ទៀតកំពុងត្រូវបានសាងសង់។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/05/23/world/middleeast/hamas-run-schools-in-gaza-set-out-to-teach-hebrew.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220102/https://www.nytimes.com/2012/05/23/world/middleeast/hamas-run-schools-in-gaza-set-out-to-teach-hebrew.html |archive-date=2022-01-02 |url-access=limited |url-status=live |title=Hamas-Run Schools in Gaza Set Out to Teach Hebrew |first=Jodi |last=Rudoren |newspaper=The New York Times |date=22 May 2012}}&lt;/ref&gt; មកដល់ឆ្នាំ២០១៨ សាកលវិទ្យាល័យចំនួន ៩ បានកំពុងដំណើរការនៅហ្កាហ្សា។ មហាវិទ្យាល័យសហគមន៍នៃវិទ្យាសាស្រ្តអនុវត្ត និងបច្ចេកវិទ្យា (CCAST) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ នៅក្នុងទីក្រុងហ្កាហ្សា។ នៅឆ្នាំ២០០២ មហាវិទ្យាល័យនោះបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងទៅក្នុងបរិវេណថ្មីនៅហ្កាហ្សាភាគខាងត្បូង ហើយក៏កើតចេញជាវិទ្យាស្ថានពហុបច្ចេកទេសហ្កាហ្សា (GPI) នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៦។ មួយឆ្នាំក្រោយមកគឺក្នុងឆ្នាំ២០០៧ មហាវិទ្យាល័យនោះត្រូវបានទទួលស្គាល់តម្លើងជាសាកលមហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រអនុវត្តន៍ (UCAS)។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ មហាវិទ្យាល័យមួយនេះមាននិស្សិតចំនួន ៦,០០០ នាក់សិក្សាក្នុងដេប៉ាដឺម៉ង់ចំនួន ៨ ដែលផ្តល់ជំនាញជាង ៤០។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ucas.edu.ps/english/ucasview.aspx?pageid=47 |title=University College of Applied Sciences |publisher=Ucas.edu.ps |access-date=11 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511074016/http://www.ucas.edu.ps/english/ucasview.aspx?pageid=47 |archive-date=11 May 2011 |url-status=dead |archivedate=11 ឧសភា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511074016/http://www.ucas.edu.ps/english/ucasview.aspx?pageid=47 }}&lt;/ref&gt;

===សុខាភិបាល===
[[File:View of the hospital from the north.jpg|thumb|[[មន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពតួកគី-ប៉ាឡេស្ទីន]]]]
ខុសពីតំបន់អស្ថិរភាពដទៃ ហ្កាហ្សានៅមានមន្ទីរពេទ្យ និងមណ្ឌលថែទាំសុខភាពដំណើរការច្រើនគួរសម។ ដោយសារតែមនុស្សវ័យក្មេងមានច្រើន ដូច្នេះអត្រាមរណៈនៅហ្កាហ្សាគឺមានកម្រិតទាបបំផុតនៅលើពិភពលោក ពោលគឺត្រឹម ០.៣១៥% ប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយឆ្នាំ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html |title=The World Factbook |publisher=Cia.gov |access-date=2025-09-11 |archive-date=28 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180228071330/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html |url-status=dead |archivedate=2018-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705071857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html }}&lt;/ref&gt; ចំពោះអត្រាមរណៈទារកវិញគឺជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ១០៥ នៅក្នុងចំណោមប្រទេសនិងដែនដីចំនួន ២២៤ ដោយមានអត្រា ១៦.៥៥ ក្នុងទារក ១០០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html |title=Country Comparison: Infant mortality rate |publisher=CIA |access-date=11 September 2025 |archive-date=7 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207062332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html |url-status=dead |archivedate=7 កុម្ភៈ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180207062332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html }}&lt;/ref&gt; ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ២៤ ក្នុងចំណោមប្រទេស ១៣៥ បើយោងតាម[[សន្ទស្សន៍ភាពក្រីក្រមនុស្ស]]។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោកនៅក្នុងឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញថា អាយុរស់នៅសម្រាប់បុរសជាមធ្យមគឺ ៧២.៥ ឆ្នាំ និងខណៈស្ដ្រីវិញគឺ ៧៥ ឆ្នាំ ដេលជាតួលេខប្រហាក់ប្រហែលដូចគ្នានឹងប្រទេសអេហ្ស៊ីប លីបង់ ឬហ្សកដានី ប៉ុន្តែនៅទាបជាងនៅអ៊ីស្រាអែលនៅឡើយ។&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Guterres |first=António |author-link=António Guterres |date=2023-05-17 |title=Health conditions in the occupied Palestinian territory, including east Jerusalem, and in the occupied Syrian Golan |url=https://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/WHA76/A76_15-en.pdf |access-date=2025-09-11 |website=[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក|World Health Organization]]}}&lt;/ref&gt;

ការសិក្សាមួយដែលធ្វើឡើងដោយ[[សាកលវិទ្យាល័យចន ហបឃីនស៍]] (សហរដ្ឋអាមេរិក) និង[[សាកលវិទ្យាល័យអាល់គូដស៍]] (នៅ[[អាប៊ូឌីស]]) សម្រាប់អង្គការ ''CARE International'' នៅចុងឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញឱ្យឃើញពីកម្រិកង្វះរបបអាហារខ្ពស់ក្នុងចំណោមប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន។ ការសិក្សានេះបានរកឃើញថា ១៧.៥% នៃកុមារដែលមានអាយុពី ៦ ទៅ ៥៩ ខែបានទទួលរងពីកង្វះអាហារូបត្ថម្ភដ៏រ៉ាំរ៉ៃ។ ៥៣% នៃស្ត្រីស្ថិតក្នុងអាយុអាចបន្តពូជ និង ៤៤% នៃកុមារទាំងអស់ត្រូវបានគេរកឃើញថាមានកង្វះខ្វះឈាមក្រហម។ អសន្តិសុខក្នុងការទទួលបានស្បៀងអាហារគ្រប់គ្រាន់គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៦ បានប៉ះពាល់ដល់គ្រួសារនៅហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧០% នេះក៏ដោយសារកំណើនចំនួនមនុស្សដែលត្រូវការជំនួយពីទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិដែលបានកើនឡើងពី ៧២,០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ២០០០ ដល់ ៨០០,០០០ នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤។​&lt;ref&gt;[http://www.maannews.com/Content.aspx?id=773119 '200 Gazans injured in separate incidents on first day of Eid al-Adha,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160920020729/http://www.maannews.com/Content.aspx?id=773119 |date=20 September 2016 }} Ma'an News Agency 13 September 2016.&lt;/ref&gt; បន្ទាប់​ពី​ក្រុមហាម៉ាស់បានកាន់កាប់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ស្ថានភាព​សុខភាព​នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាគឺត្រូវ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​បញ្ហា​ថ្មីៗ។ [[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]] (WHO) បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួនអំពីផលវិបាកនៃការបែកបាក់នយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ប៉ាឡេស្ទីន ក៏ដូចជាការធ្លាក់ចុះនូវគុណភាពសេដ្ឋកិច្ចសង្គម សកម្មភាពយោធា និងផលប៉ះពាល់សុខភាពផ្សេងៗបង្កឡើងដោយភាពឯកោផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត និងសេដ្ឋកិច្ច។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.who.int/hac/crises/international/wbgs/sitrep_25sept2007/en/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014080431/http://www.who.int/hac/crises/international/wbgs/sitrep_25sept2007/en/index.html |url-status=dead |archive-date=14 October 2007 |title=WHO &amp;#124; WHO statement on the situation in the Gaza Strip |publisher=Who.int |date=25 September 2007 |access-date=11 September 2025 |archivedate=14 តុលា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014080431/http://www.who.int/hac/crises/international/wbgs/sitrep_25sept2007/en/index.html }}&lt;/ref&gt; ផ្អែកតាមការសិក្សាក្នុងឆ្នាំ២០១២ នៅលើទឹកដីដែលអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានរាយការណ៍ថាប្រហែល ៥០% នៃកុមារតូចៗ និងទារកអាយុក្រោម ២ ឆ្នាំ និង ៣៩.១% នៃស្ត្រីមានផ្ទៃពោះដែលទទួលសេវាថែទាំមុនពេលសម្រាលនៅហ្កាហ្សា បានទទួលរងពីកង្វះខ្វះជាតិដែក។ អង្គការមួយនេះក៏បានសង្កេតឃើញដែរថា កង្វះអាហារូបត្ថម្ភរ៉ាំរ៉ៃចំពោះកុមារអាយុក្រោម ៥ ឆ្នាំ &quot;មិនមានភាពប្រសើរឡើងអ្វីនោះទេ ហើយបែរជាកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនទៅវិញ&quot;។&lt;ref&gt;{{cite book |title=Health conditions in the occupied Palestinian territory, including East Jerusalem and the occupied Syrian Golan |date=11 May 2012 |publisher=World Health Organization |page=2 |url=http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Full_Report_3973.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120806000042/http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Full_Report_3973.pdf |archive-date=2012-08-06 |url-status=live |access-date=11 September 2025}}&lt;/ref&gt;

ជាលទ្ធផលនៃការប្រយុទ្ធបង្ហូរឈាមគ្នាក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]] មន្ទីរពេទ្យជាច្រើននៅហ្កាហ្សាត្រូវបានរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-04-06 |title=Six months of war leave Al-Shifa hospital in ruins, WHO mission reports |url=https://www.who.int/news/item/06-04-2024-six-months-of-war-leave-al-shifa-hospital-in-ruins--who-mission-reports |access-date=2025-09-11 |website=[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក|World Health Organization]] }}&lt;/ref&gt; ក្នុងកំឡុងពេលសង្រ្គាម យុទ្ធនាការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺស្វិតដៃជើងបានទទួលជោគជ័យដោយកុមារជាង ១៨៧,០០០ នាក់ដែលមានអាយុក្រោម ១០ ឆ្នាំនៅតំបន់ហ្កាហ្សាកណ្តាលបានទទួលចាក់វ៉ាក់សាំង (ដែលជាចំនួនលើសពីគោលដៅដែលបានដាក់ចេញដំបូង) ដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការសុខភាពក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិ ចំពេលការប្រយុទ្ធត្រូវបានផ្អាកបណ្ដោះអាសន្នដើម្បីធានាថាយុទ្ធនាការអាចគ្របដណ្តប់នៅគ្រប់តំបន់ដែលរងនូវអសន្តិសុខ។&lt;ref&gt;[https://www.who.int/news/item/04-09-2024-first-phase-of-polio-campaign-concludes-successfully-in-gaza &quot;First phase of polio campaign concludes successfully in Gaza.&quot;] ''World Health Organization''.  4 September 2024.  4 November 2024.&lt;/ref&gt;

==វប្បធម៌==
{{Main|វប្បធម៌ប៉ាឡេស្ទីន}}
[[File:مدينة أصداء.jpg|thumb|ឧទ្យានកម្សាន្តហ្កាហ្សា]]
[[File:UNRWA Summer Game July 2010.jpg|thumb|ព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតកីឡារដូវក្ដៅហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១០, ជាព្រឹត្តិការណ៍សម្រាប់កុមារដែលបានរៀបចំឡើងដោយ UNRWA]]
===បុរាណវត្ថុ===
[[សារមន្ទីរបុរាណវត្ថុហ្កាហ្សា]]បានបើកទ្វារជាសាធារណៈដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨។&lt;ref name=nytimes08&gt;[https://www.nytimes.com/2008/07/25/world/middleeast/25gaza.html Museum Offers Gray Gaza a View of Its Dazzling Past, Ethan Bronner] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20170628022310/https://www.nytimes.com/2008/07/25/world/middleeast/25gaza.html |date=28 June 2017 }}, ''The New York Times'', 25 July 2008&lt;/ref&gt; [[សារមន្ទីរវប្បធម៌អាល់ការ៉ារ៉ា]]នៅក្រុង[[ខាន់យូនីស]]បានបើកទ្វារទទួលភ្ញៀវចូលទស្សនានៅក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ប៉ុន្តែមកដល់ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ សារមន្ទីរមួយនេះត្រូវរងការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-18 |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) خسائر كبيرة في قطاع الثقافة الفلسطينية جراء العدوان الإسرائيلي على غزة |work=القاهرة 24 |url=https://www.cairo24.com/1885559 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018205004/https://www.cairo24.com/1885559 |archive-date=2023-10-18 |access-date=2025-09-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-18 |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) استهداف البشر والحجر والكلمة.. قصص تدمير أشهر المؤسسات الثقافية في غزة – البوابة نيوز |url=https://www.arabianews24.net/a/917847 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018205046/https://www.arabianews24.net/a/917847 |archive-date=2023-10-18 |access-date=2025-09-12 |archivedate=2023-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231018205046/https://www.arabianews24.net/a/917847 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ហ៊ិកាយ៉ា===
[[ហ៊ិកាយ៉ា]]គឺជាសិល្បៈនៃការនិយាយ ឬបែបនិទានកថាដែលភាគច្រើនសម្ដែងដោយស្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនវ័យចំណាស់ ហើយវាត្រូវបានចុះទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីរបស់អង្គការ[[យូណេស្កូ]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨។&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Adam |first1=Thomas |url=https://books.google.com/books?id=Y8a5EAAAQBAJ&amp;dq=Palestine+hikaye&amp;pg=PA17 |title=Yearbook of Transnational History: (2023) |last2=Stiefel |first2=Barry L. |last3=Peleg |first3=Shelley-Anne |date=2023-04-17 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-68393-379-3 |pages=17–18 }}&lt;/ref&gt; នៅកាលឆ្នាំ១៩៨៩ ដំណើររឿងព្រេងក្នុងនិទានកថានៃហ៊ិកាយ៉ាត្រូវបានគេកត់ត្រាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ហើយបានបោះពុម្ពរួមជាមួយរឿងជាច្រើនទៀតនៅក្នុងសៀវភៅចំណងជើងថា ''Speak Bird, Speak Again''។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2007-03-05 |title=Hamas school book ban sparks anger |url=https://www.thestar.com/entertainment/hamas-school-book-ban-sparks-anger/article_46351fca-bb83-55ce-abe0-1e1920ecc5de.html |access-date=2025-09-12 |website=Toronto Star }}&lt;/ref&gt;

===ទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុ===
នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៤ របាយការណ៍សិក្សាបានបង្ហាញថាគ្រួសារហ្កាហ្សាភាគច្រើនគឺមានវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍ (៧០%+) សម្រាប់ស្ដាប់និងទស្សនា ហើយប្រហែល ២០% មាន[[កុំព្យូទ័របុគ្គល]]។ ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សាមានសិទ្ធិចូលប្រើកម្មវិធីផ្កាយរណប FTA ការផ្សាយតាមទូរទស្សន៍ពី[[សាជីវកម្មផ្សព្វផ្សាយប៉ាឡេស្ទីន]] [[អាជ្ញាធរផ្សព្វផ្សាយអ៊ីស្រាអែល]] និង[[អាជ្ញាធរទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុទីពីរ|អាជ្ញាធរផ្សព្វផ្សាយអ៊ីស្រាអែលទីពីរ]]។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://docs.google.com/gview?a=v&amp;q=cache%3A8bx1UFVnnI8J%3Awww.ijma3.org%2FAdmin%2FAdditionals%2Fsurvey_english.pdf+computer+ownership+in+Gaza+strip&amp;hl=en&amp;gl=nz&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEEShNVU9JU2TtRYX8XwHEJMjSdJUbW-w9MjDDA9B3XQS43AcovZ99O1Uk8-_ELbPVgq1zHazQyYf_zTQWvBUo-JMZCJ7kCigKF2SwRDHFHOtp8clfUynWkmrZc1x9RdVmCwvNpw7C&amp;sig=AFQjCNGCO4cyOx0BC9fsbJiwLVf4fJXXMQ |title=Palestinian Central Bureau of Statistics – 2004 Survey of Computer, Internet and Mobile Phone Ownership |access-date=12 September 2025 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511190346/http://docs.google.com/gview?a=v&amp;q=cache%3A8bx1UFVnnI8J%3Awww.ijma3.org%2FAdmin%2FAdditionals%2Fsurvey_english.pdf+computer+ownership+in+Gaza+strip&amp;hl=en&amp;gl=nz&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEEShNVU9JU2TtRYX8XwHEJMjSdJUbW-w9MjDDA9B3XQS43AcovZ99O1Uk8-_ELbPVgq1zHazQyYf_zTQWvBUo-JMZCJ7kCigKF2SwRDHFHOtp8clfUynWkmrZc1x9RdVmCwvNpw7C&amp;sig=AFQjCNGCO4cyOx0BC9fsbJiwLVf4fJXXMQ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===កីឡា===
នៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ សមាគមឥស្លាមនៅហ្កាហ្សាបានបើកសម្ពោធអាងហែលទឹកទំហំអូឡាំពិកដំបូងរបស់ខ្លួននៅក្លឹប[[អាស-សាកាដា]]។​&lt;ref name=Maan&gt;[http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=285242 Gaza opens first Olympic-size swimming pool] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121113101036/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=285242 |date=13 November 2012 }}, 18 May 2010, Ma'an News Agency.&lt;/ref&gt; ក្រុមកីឡាហែលទឹកនៃក្លឹបអាស-សាកាដាបានដណ្ដើមឈ្នះមេដាយមាស និងប្រាក់ជាច្រើនគ្រឿងពីកម្មវិធីប្រកួតកីឡាហែលទឹកប៉ាឡេស្ទីនផ្សេងៗ។&lt;ref name=&quot;sadaka&quot;&gt;[http://www.alsadaka.ps/index.php/archives/604 السباحة صالة الالعاب الرياضية والساونا في النادي] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110511202713/http://www.alsadaka.ps/index.php/archives/604 |date=11 May 2011 }}, as-Sadaka Athletics Club&lt;/ref&gt;

===ទីតាំងបុរាណ និងអគារប្រវត្តិសាស្ត្រ===
កន្លែងទីតាំងបុរាណប្រវត្តិសាស្ត្រគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅហ្កាហ្សារួមមាន៖
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Saint Porphyrius Church, Gaza City.jpg|[[ព្រះវិហារសាំងព័រភារ]] តាំងពីសម័យសង្គ្រាមឈើឆ្កាង
File:Great Mosque of Gaza (Omari Mosque).jpg|[[មហាវិហារឥស្លាមហ្កាហ្សា]]
File:قصر الباشا في غزة.jpg|[[វិមានអាល់បាឆា]] តាំងសម័យម៉ាម្លុក
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;
*[[អាល់ម៉ូក្រាកា]] តំណាំងលំនៅមនុស្សកាលសម័យ[[យុគសំរឹទ្ធ]]...ជាដើម។ល។

==មើលផងដែរ==
*[[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]]
*[[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់]]
*[[វ៉េសប៊ែង]]
*[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]
*[[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា]]

==កំណត់សម្គាល់==
{{reflist|group=ស}}

== ឯកសារយោង ==
{{reflist}}

==គន្ថនិទ្ទេសន៍==
{{Refbegin}}
* {{Cite book
 |last=Bregman |first=Ahron
 |url=https://books.google.com/books?id=xtKuTB_SlwcC
 |title=Israel's wars: a history since 1947
 |date=2002
 |publisher=Routledge
 |isbn=978-0-415-28715-9
 |edition=2nd
 |location=London; New York
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102101205/https://books.google.com/books?id=xtKuTB_SlwcC
 |archive-date=2 November 2022
 |url-status=live
}}
* {{Cite book
 |last1=Cobham |first1=David P.
 |last2=Kanafani |first2=Noman
 |editor-last=Cobham |editor-first=David P.
 |editor-last2=Kanafani |editor-first2=Noman
 |title=The economics of Palestine: economic policy and institutional reform for a viable Palestinian state
 |url=https://books.google.com/books?id=sR6AAgAAQBAJ
 |publisher=Routledge
 |year=2004
 |isbn=978-0-415-32761-9
 |edition=Illustrated
 |series=Routledge studies in development economics
 |location=London; New York
 |oclc=ocm55131465
}}
* {{Cite book
 |last=Filiu |first=Jean-Pierre |author-link=Jean-Pierre Filiu
 |url=https://books.google.com/books?id=l_hzBAAAQBAJ
 |title=Gaza: A History
 |publisher=Oxford University Press
 |year=2014
 |isbn=978-0-190-20191-3
 |access-date=12 September 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228175337/https://books.google.com/books?id=l_hzBAAAQBAJ
 |archive-date=28 February 2023
 |url-status=live
}}
* {{Cite book
 |last=Seib |first=Philip
 |editor-last=Seib |editor-first=Philip
 |url=https://books.google.com/books?id=7RPIAAAAQBAJ
 |title=Al Jazeera English: global news in a changing world
 |publisher=Palgrave Macmillan
 |year=2012
 |isbn=978-0-230-34020-6
 |series=Palgrave Macmillan series in international political communication
 |location=New York, NY
}}
* {{Cite book
 |last=Byman |first=Daniel
 |url=https://books.google.com/books?id=mYppAgAAQBAJ&amp;pg=PA114
 |title=A high price: the triumphs and failures of Israeli counterterrorism
 |date=2011
 |publisher=Oxford University Press
 |isbn=978-0-19-539182-4
 |location=New York
 |pages=114–
 |access-date=12 September 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118095443/https://books.google.com/books?id=mYppAgAAQBAJ&amp;pg=PA114
 |archive-date=18 November 2021
 |url-status=live
}}
* {{Cite journal
 |last=Pressman |first=Jeremy
 |date=2003
 |title=The Second Intifada: Background and Causes of the Israeli-Palestinian Conflict
 |url=https://journals.lib.unb.ca/index.php/jcs/article/view/220/378
 |url-status=live
 |journal=Journal of Conflict Studies
 |volume=23 |issue=2
 |issn=1715-5673
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101133442/https://journals.lib.unb.ca/index.php/JCS/article/view/220
 |archive-date=1 November 2020
 |access-date=12 September 2025
}}
* {{Cite book
 |last=Varble |first=Derek
 |url=https://books.google.com/books?id=P5qHCwAAQBAJ
 |title=The Suez crisis, 1956
 |publisher=Osprey Publishing
 |year=2003
 |isbn=978-1-84176-418-4
 |series=Essential histories
 |location=Oxford
}}
{{Refend}}

==តំណភ្ជាប់ក្រៅ==
'''''ជាភាសាអង់គ្លេស'''''
{{Sister project links|auto=yes|d=yes}}
* [https://web.archive.org/web/20160424091544/http://atlas.pcbs.gov.ps/atlas/default.asp មើលផែនទីស្ថិតិប៉ាឡេស្ទីន] នៅឯ[[ការិយាល័យស្ថិតិកណ្ដាលនៃប៉ាឡេស្ទីន]] (រក្សាទុកក្នុង archive តាំង ២៤ មេសា ២០១៦)
* {{Cite web |title=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs – occupied Palestinian territory |url=http://www.ochaopt.org/node/10572 |access-date=11 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174724/https://www.ochaopt.org/ |url-status=dead |archivedate=28 កុម្ភៈ 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228174724/https://www.ochaopt.org/ }}
* {{cite web |last=Salam |first=Yasmine |date=9 October 2023 |title=Gaza Strip explained: Who controls it and what to know |url=https://www.nbcnews.com/news/gaza-strip-controls-s-know-rcna119405 |publisher=NBC News}}
* [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip/ Gaza Strip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112082940/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip |date=2021-01-12 }}. ''The World Factbook''. [[ទីភ្នាក់ងារកណ្ដាលស៊ើបការណ៍សម្ងាត់|Central Intelligence Agency]].
* [https://www.state.gov/countries-areas/palestinian-territories/ យល់ដឹងអំពីទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន] នៅឯ[[ក្រសួងការបរទេសនៃសហរដ្ឋអាមេរិក]]។
* [https://www.google.com/maps/place/Gaza+Strip/@31.4102912,34.2761441,11z ដែនជ្រោយហ្កាហ្សានៅលើ Google Maps]

[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប៉ាឡេស្ទីន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទឹកដីកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បដិពន្ធភូមិ និងបរិពន្ធភូមិ]]</text>
      <sha1>b1t2dqotrycg1y6i4nky7x493t2d8es</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>336249</id>
      <parentid>336248</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T03:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheRandomGoober</username>
        <id>27248</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* រដ្ឋាភិបាល */</comment>
      <origin>336249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="284109" sha1="nrtnrtr4aawiyriyq8k8p0v2s3w6lj2" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា
| native_name            = {{nobold|قطاع غزة ([[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]])}}
| common_name           = ហ្កាហ្សា
| image_flag             = Flag of Palestine.svg 
| flag_type              = [[ទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ទង់ជាតិ]]
|status = [[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន]][[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល|កាន់កាប់​ដោយ​អ៊ីស្រាអែល]]{{refn|group=ស|ថ្វីបើអ៊ីស្រាអែលបានដកខ្លួនចេញពីតំបន់ហ្កាហ្សាកាលពីឆ្នាំ២០០៥ មែនក្ដី ប៉ុន្តែអង្គការសហប្រជាជាតិ បណ្ដាអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងអ្នកជំនាញនីតិច្បាប់ជាច្រើនផ្សេងទៀតនៅតែបន្តចាត់ទុកតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាថាស្ថិតនៅក្រោមការកាន់កាប់ដោយយោធាអ៊ីស្រាអែលដដែរ។&lt;ref&gt;{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA429 |page=429 |first=Andrew |last=Sanger |title=Yearbook of International Humanitarian Law - 2010 |chapter=The Contemporary Law of Blockade and the Gaza Freedom Flotilla |volume=13 |editor1-first=M. N. |editor1-last=Schmitt |editor2-first=Louise |editor2-last=Arimatsu |editor3-first=Tim |editor3-last=McCormack |publisher=Springer Science &amp; Business Media |date=2011 |isbn=978-90-6704-811-8 |doi=10.1007/978-90-6704-811-8_14}}&lt;br /&gt;* {{cite book |title=International Law and the Classification of Conflicts |editor=Elizabeth Wilmshurst |first=Iain |last=Scobbie |author-link=Iain Scobbie |publisher=Oxford University Press |date=2012 |isbn=978-0-19-965775-9 |page=295 |url=https://books.google.com/books?id=GM90Xp03uuEC&amp;pg=PA295 }}&lt;br /&gt;* {{cite book |title=Prefiguring Peace: Israeli-Palestinian Peacebuilding Partnerships |first=Michelle |last=Gawerc |publisher=Lexington Books |date=2012 |isbn=9780739166109 |page=44 |url=https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |access-date=1 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174718/https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នេះក៏ព្រោះតែអ៊ីស្រាអែលនៅបន្តរក្សាអំណាចគ្រប់គ្រងផ្ទាល់របស់ពួកគេលើដែនអាកាស និងដែនសមុទ្រនៃទឹកដីហ្កាហ្សា ក៏ដូចជាច្រកចេញចូលហ្កាហ្សាទាំងប្រាំពីរចំណុច តំបន់ទ្រនាប់នានា និងបញ្ជីប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅហ្កាហ្សាជាដើម។ ខណៈមនុស្សភាគច្រើនបានចាត់ទុកដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាទឹកដីកំពុងកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែលមែនក្ដី&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=Is Israel Still an Occupying Power in Gaza? |first=Hanne |last=Cuyckens |date=1 October 2016 |journal=Netherlands International Law Review |volume=63 |issue=3 |pages=275–295 |doi=10.1007/s40802-016-0070-1 |doi-access=free |issn=0165-070X}}&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល និងអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់មួយភាគតូចផ្សេងទៀតបានប្រកែកជំទាស់នឹងរឿងនេះ។&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Cuyckens |first=Hanne |title=Is Israel Still an Occupying Power in Gaza? |journal=Netherlands International Law Review |volume=63 |issue=3 |year=2016 |issn=0165-070X |doi=10.1007/s40802-016-0070-1 |pages=275–295 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;}}
* ស្ថិតក្រោមអាណត្តិបណ្ដោះអាសន្ននៃ [[គណៈកម្មាធិការជាតិសម្រាប់រដ្ឋបាលហ្កាហ្សា|ក.ជ.រ.ហ.]] តាម[[សេចក្តីសម្រេចលេខ ២៨០៣ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ]]
* អ៊ីស្រាអែលបច្ចុប្បន្នកំពុង[[ខ្សែបន្ទាត់លឿង (ហ្កាហ្សា)|កាន់កាប់ទឹកដីហ្កាហ្សាប្រមាណ ៥៣%]] ក្រោម[[ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា]] ខណៈទឹកដីនៅសល់ទាំងប៉ុន្មានកំពុងស្ថិតក្រោម[[ហាម៉ាស់]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Campa |first1=Kelly |last2=Carter |first2=Brian |last3=Hempel |first3=Parker |last4=Moorman |first4=Carolyn |last5=Morrison |first5=Nidal |last6=Parry |first6=Andie |last7=Wells |first7=Katherine |title=Iran Update, October 10, 2025 |url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-october-10-2025/ |website=understandingwar.org |date=10 October 2025 |publisher=Institute for the Study of War |access-date=1 June 2026}}&lt;/ref&gt;
|image_map = Gaza Strip in Palestine.svg
| map_caption  = ផែនទីនៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សា (ក្រហម) និងវ៉េសប៊ែង (លឿងទុំ)
|national_motto =
|national_anthem =
| capital_type = រដ្ឋធានី
|capital = [[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]
|coordinates = {{Coord|31|31|N|34|27|E|type:city}}
|largest_city = capital
|official_languages = [[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]]
|ethnic_groups = [[ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ប៉ាឡេស្ទីន]][[ជនជាតិអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]]
| religion = {{unbulleted list |៩៩% [[ឥស្លាមសាសនានៅប៉ាឡេស្ទីន|ឥស្លាមសាសនាស៊ុននី]] ([[សាសនារដ្ឋ|ផ្លូវការ]]) |&lt;១% [[គ្រិស្តសាសនានៅហ្កាហ្សា|គ្រិស្តសាសនា]]}}
|government_type =
| leader_title1 = 
| leader_name1 =
| leader_title2 = 
| leader_name2 = 
|area_km2 = ៣៦៥
| area_size  = 1 E7
|area_footnote = 
|population_estimate = ~២,០៥០,០០០&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.france24.com/en/middle-east/20250625-harvard-report-gaza-missing-misinterpreted-number-israel | title= Did a 'Harvard report' reveal 377,000 Gazans are 'missing'? The number has been misinterpreted
 | date= 20 June 2025|work=France24}}&lt;/ref&gt;
|population_estimate_year = ២០២៥
|population_estimate_rank =
|population_census =
|population_census_year =
|population_density_km2 = ៥,៩៦៧.៥
|GDP_PPP =
|GDP_PPP_rank = –
|GDP_PPP_year =
|GDP_PPP_per_capita =
|GDP_PPP_per_capita_rank = –
|HDI =
|HDI_rank =
|HDI_year =
|HDI_category =
|currency = {{nowrap|[[ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល]]}}&lt;br/&gt;[[ផោនអេហ្ស៊ីប]]&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=hpAREAAAQBAJ&amp;pg=PA351 |title=Macroeconomic Policy in Fragile States |isbn=978-0-19-885309-1 |last1=Chami |first1=Ralph |last2=Espinoza |first2=Raphael |last3=Montiel |first3=Peter J. |date=26 January 2021 |publisher=Oxford University Press |access-date=1 September 2025 |archive-date=11 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230411064413/https://books.google.com/books?id=hpAREAAAQBAJ&amp;q=egyptian+pound+used+in+gaza&amp;pg=PA351 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|iso3166code = PS
|time_zone = [[ម៉ោងអឺរ៉ុបខាងកើត|EET]]
|utc_offset = +២
|time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្តៅអឺរ៉ុបខាងកើត|EEST]]
|utc_offset_DST = +៣
|calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅប៉ាឡេស្ទីន|+៩៧០]]
| wikidata = Q39760
}}
'''ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា''' ឬហៅសាមញ្ញៗថា '''ហ្កាហ្សា'''{{refn|group=ស|[[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ قِطَاعُ غَزَّةَ, អាចសរសេរបានថា '''ហ្គាហ្សា''' ឬ'''កាសា'''}} គឺជាទឹកដី[[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ប៉ាឡេស្ទីន]]តូចមួយស្ថិតនៅជាប់ឆ្នេរសមុទ្រខាងកើតនៃ[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]] និងប៉ែកខាងត្បូងបំផុតនៃអនុតំបន់[[ឡេវ៉ាន]]នៃតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]។ ប្រជាជនរស់នៅហ្កាហ្សាបច្ចុប្បន្នភាគច្រើនគឺជា[[ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន]] និងកូនចៅរបស់ពួកគេ ហើយដោយសារតែមានក្រឡាផ្ទៃតូចបើប្រៀបទៅនឹងចំនួនប្រជាជន ហ្កាហ្សាគឺជាទឹកដីដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ទិន្នន័យប៉ាន់ប្រមាណចំនួនប្រជាជននៃតំបន់នេះនៅចុងឆ្នាំ២០២៤ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថាហ្កាហ្សាមានប្រជាជនរស់នៅសរុប ២.១ លាននាក់ ដែលជាការធ្លាក់ចុះ ៦% ធៀបនឹងចំនួនប្រជាជនឆ្នាំមុន ដែលបង្កឡើងដោយ[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 1, 2025 |title=Gaza population down by 6% since start of war - Palestinian statistics bureau |website=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-population-down-by-6-since-start-war-palestinian-statistics-bureau-2025-01-01/}}&lt;/ref&gt; ហ្កាហ្សា​មាន​ព្រំប្រទល់​ជាប់​នឹង​ប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]​នៅ​ភាគនិរតី និង​ប្រទេស[[អ៊ីស្រាអែល]]​នៅ​ភាគខាង​កើតនិង​​ជើង។ រដ្ឋធានី និង​ទីក្រុង​ធំ​បំផុត​នៃតំបន់នេះ​គឺ ​[[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]។&lt;ref&gt;{{cite web
 |last=Fabian
 |first=Emanuel
 |title=IDF aims to capture 75% of Gaza Strip in 2 months in new offensive against Hamas
|url=https://www.timesofisrael.com/idf-aims-to-capture-75-of-gaza-strip-in-2-months-in-new-offensive-against-hamas/amp/
 |website=The Times of Israel
 |date=25 May 2025
 |access-date=1 September 2025
}}&lt;/ref&gt;

ទម្រង់ទឹកដីនៃដែនជ្រោយហ្កាស្សាបច្ចុប្បន្នត្រូវបានបង្កើតឡើងខណៈពេលដែលតំបន់ហ្កាហ្សាកំពុងស្ថិតនៅក្រោម[[ព្រះរាជាណាចក្រអេហ្ស៊ីប]]នៅចុងបញ្ចប់នៃ[[សង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨]]។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ប្រទេសអេហ្ស៊ីបបានបង្កើតអាណាព្យាបាលភាពនៅហ្កាហ្សាដែលគេតែងហៅថា [[អាណាព្យាបាលភាពប៉ាឡេស្ទីនរួម|ប៉ាឡេស្ទីនរួម]] ហើយទីនេះក៏បានក្លាយជាជម្រករស់នៅសម្រាប់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនដែលបានភៀសខ្លួន ឬត្រូវបានបណ្តេញចេញពីទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនធំក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨]]។&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|date=2024-09-06|title=Gaza Strip {{!}} Definition, History, Facts, &amp; Map {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Gaza-Strip |access-date=2024-09-06|website=www.britannica.com |archive-date=19 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231019125720/https://www.britannica.com/place/Gaza-Strip |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite journal |last=Samson |first=Elizabeth |date=2010 |title=Is Gaza Occupied: Redefining the Status of Gaza under International Law |url=https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/amuilr25&amp;id=929&amp;div=&amp;collection= |journal=American University International Law Review |volume=25 |pages=915 |access-date=1 September 2025 |archive-date=22 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122142832/https://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/amuilr25&amp;id=929&amp;div=&amp;collection= |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក្រោយមកនៅកំឡុង[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]] រដ្ឋអ៊ីស្រាអែលក៏បានវាយចូលកាន់កាប់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា រួចក៏ចាប់ផ្តើមបង្កើតរបបយោធាដែលមានអត្ថិភាពជាច្រើនទសវត្សរ៍នៅលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនមួយនេះ។&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; [[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ]]នាពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ បានស្ថាបនា[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]ឡើងដើម្បីបម្រើជារដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងហ្កាហ្សាដោយមានគណបក្ស[[ហ្វាតា]]ជាបក្សកាន់អំណាច ប៉ុន្តែមកដល់ឆ្នាំ២០០៦ គណបក្សហ្វាតាក៏ត្រូវបានផ្តួលរំលំដោយចលនាឥស្លាមស៊ុននី[[ហាម៉ាស់]]នៅក្នុង[[ការបោះឆ្នោតនីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ២០០៦|ការបោះឆ្នោត]]នៃឆ្នាំនោះ។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ ក្រុមហាម៉ាស់ក៏បានឡើង[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមរបបហាម៉ាស់|កាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សា]]ទាំងស្រុងក្រោយឈ្នះ[[សមរភូមិហ្កាហ្សា (២០០៧)|សង្គ្រាមស៊ីវិលជាមួយនឹងហ្វាតា]]&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite book |first=Tristan |last=Dunning |url=https://books.google.com/books?id=4jp-CwAAQBAJ&amp;pg=PA212 |title=Hamas, Jihad and Popular Legitimacy: Reinterpreting Resistance in Palestine |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102100658/https://books.google.com/books?id=4jp-CwAAQBAJ&amp;pg=PA212 |archive-date=2 November 2022 |publisher=Routledge |date=2016 |page=212 |isbn=978-1-317-38495-3 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
*Joshua Castellino, Kathleen A. Cavanaugh, [https://books.google.com/books?id=9VHRny2tWgcC&amp;pg=PA150 ''Minority Rights in the Middle East,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100657/https://books.google.com/books?id=9VHRny2tWgcC&amp;pg=PA150|date=2 November 2022}} Oxford University Press 2013 p.150
*David Rose, [https://www.vanityfair.com/news/2008/04/gaza200804 'The Gaza Bombshell,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180428115827/https://www.vanityfair.com/news/2008/04/gaza200804 |date=28 April 2018 }} Vanity Fair April, 2008.
*Sara Roy, ''Hamas and Civil Society in Gaza,'' [https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA45 p.45] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20221102100700/https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA45 |date=2 November 2022 }}.&lt;/ref&gt; រួចក្រុមនេះក៏បានចាប់ផ្ដើមធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអ៊ីស្រាអែលជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីពេលនោះមក។

ច្បាប់រឹតបន្តឹងហាមឃាត់លើការធ្វើដំណើរ និងការនាំចេញចូលទំនិញផ្សេងៗនៅហ្កាហ្សា ត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលអនុម័តឡើងដំបូងចាប់តាំងពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ មកម៉្លេះ។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Preliminary Assessment Of The Economic Impact Of The Destruction In Gaza |url=https://unctad.org/publication/preliminary-assessment-economic-impact-destruction-gaza-and-prospects-economic-recovery |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405083028/https://unctad.org/publication/preliminary-assessment-economic-impact-destruction-gaza-and-prospects-economic-recovery |archive-date=5 April 2024 |access-date=1 September 2025 }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានដកកងទ័ពខ្លួនចេញពីហ្កាហ្សាដោយឯកតោភាគី និងព្រមទាំងបានរុះរើទីលំនៅនានារបស់ខ្លួន ហើយបានអនុវត្តគោលនយោបាយបិទតំបន់ហ្កាហ្សាទាំងមូលជាបណ្ដោះអាសន្ន។&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=Alfarsi |first=Haroun |date=2023-10-10 |title=Gaza Strip Blockade: Explained |url=https://www.profolus.com/topics/gaza-strip-blockade-explained/ |access-date=2024-09-01 |website=Profolus |archive-date=30 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530024201/https://www.profolus.com/topics/gaza-strip-blockade-explained/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; រយៈកាលបិទតំបន់ហ្កាហ្សានៅតែអូសបន្លាយបន្តទៀត​ពិសេសក្រោយក្រុមហាម៉ាស់​ចូល​កាន់កាប់​តំបន់នេះក្នុងឆ្នាំ២០០៧។&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite news |date=2023-10-12 |title=Gaza Strip: devastated by conflict and Israel's economic blockade |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-strip-devastated-by-conflict-economic-blockade-2023-10-12/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113003741/https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-strip-devastated-by-conflict-economic-blockade-2023-10-12/ |archive-date=13 November 2023 |access-date=2025-09-01 |work=Reuters }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; ប្រទេសអេហ្ស៊ីប​ក៏​បាន​ចាប់​ផ្តើម​បិទច្រកផ្លូវនានាចូល​ហ្កាហ្សា​ផងដែរនៅ​ឆ្នាំដដែរនោះ។

ទោះបីជាអ៊ីស្រាអែលបានផ្ដាច់ការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួននៅហ្កាហ្សាពីមុនហើយមែនក្ដី ប៉ុន្តែ[[សំណុំរឿងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិស្ដីពីការត្រួតត្រារបស់អ៊ីស្រាអែលលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|ហ្កាហ្សានៅតែត្រូវបានគេចាត់ទុក]]ថាកំពុងស្ថិតនៅក្រោម[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល|ការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល]]ដដែរនៅក្រោម[[ច្បាប់អន្តរជាតិ]]&lt;ref name=&quot;occ&quot;&gt;{{cite book |last=Sanger |first=Andrew |title=Yearbook of International Humanitarian Law - 2010 |chapter=The Contemporary Law of Blockade and the Gaza Freedom Flotilla |date=2011 |editor1-first=M. N. |editor1-last=Schmitt |editor2-first=Louise |editor2-last=Arimatsu |editor3-first=Tim |editor3-last=McCormack |chapter-url=https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA429 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |volume=13 |page=429 |doi=10.1007/978-90-6704-811-8_14 |isbn=978-90-6704-811-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
* {{cite web | title=Military occupation of Palestine by Israel | website=Rule of Law in Armed Conflicts Project | date=18 May 2014 | url=https://www.rulac.org/browse/conflicts/military-occupation-of-palestine-by-israel#collapse2accord | access-date=1 September 2025 | archive-date=4 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220404102657/https://www.rulac.org/browse/conflicts/military-occupation-of-palestine-by-israel#collapse2accord | url-status=live}}
* {{cite book |last=Scobbie |first=Iain |url=https://books.google.com/books?id=GM90Xp03uuEC&amp;pg=PA295 |title=International Law and the Classification of Conflicts |date=2012 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-965775-9 |editor=Elizabeth Wilmshurst |page=295 }}
*{{cite book |last=Gawerc |first=Michelle |url=https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |title=Prefiguring Peace: Israeli-Palestinian Peacebuilding Partnerships |date=2012 |publisher=Lexington Books |isbn=9780739166109 |page=44 |access-date=1 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174718/https://books.google.com/books?id=Hka8FZ4UdWUC&amp;pg=PA44 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ហើយត្រូវបានគេតែងហៅថា &quot;គុកឥតជញ្ជាំង&quot;។&lt;ref&gt;Sara Roy, [https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA41 ''Hamas and Civil Society in Gaza: Engaging the Islamist Social Sector,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100742/https://books.google.com/books?id=mX1dAAAAQBAJ&amp;pg=PA41|date=2 November 2022}} Princeton University Press, 2013 p.41&lt;/ref&gt; សកម្មភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅហ្កាហ្សាចាប់តាំងពីការផ្ទុះឡើងនៃ[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា|សង្រ្គាមក្នុងឆ្នាំ២០២៣]] បានបង្កឱ្យមនុស្សជាច្រើនបាត់បង់អាយុជីវិត ខណៈប្រជាជនជាច្រើននាក់ទៀតបានរត់ចោលទីលំនៅបង្កបង្កើតជា[[វិបត្តិមនុស្សធម៌ហ្កាហ្សា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|វិបត្តិមនុស្សធម៌]] និង[[គ្រោះទុរ្ភិក្សនៅហ្កាហ្សា|គ្រោះទុរ្ភិក្ស]]។&lt;ref name=&quot;Dannenbaum_Dill_2024&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1017/ajil.2024.53 |title=International Law in Gaza: Belligerent Intent and Provisional Measures |date=2024 |last1=Dannenbaum |first1=Tom |last2=Dill |first2=Janina |journal=American Journal of International Law |volume=118 |issue=4 |pages=659–683 |url=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:9f903ef4-702f-4391-ab59-4e7506124964 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IPC_29_July_2025&quot;&gt;{{cite report  |date=29 July 2025 |title=IPC ALERT: Worst-case scenario of Famine unfolding in the Gaza Strip |url=https://www.ipcinfo.org/fileadmin/user_upload/ipcinfo/docs/IPC_GazaStrip_Alert_July2025.pdf |work=Integrated Food Security Phase Classification |access-date=1 September 2025}}&lt;/ref&gt; សកម្មភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលត្រូវបានបណ្ឌិតបញ្ញវន្ត អ្នកជំនាញច្បាប់អន្តរជាតិ និងអង្គការសិទ្ធិមនុស្សនានាចាត់ទុកថាជា[[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ប្រឆាំងនឹងប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន]]។&lt;ref name=&quot;genocide&quot;&gt;
* {{cite book |chapter=Introduction |last1=Dumper |first1=Michael |last2=Badran |first2=Amneh |doi=10.4324/9781003031994 |title=Routledge Handbook on Palestine |date=2024 |editor-last1=Dumper |editor-first1=Michael |editor-last2=Badran |editor-first2=Amneh |isbn=9781003031994 |edition=1st |publisher=Routledge |page=2 }}
* {{cite news |last=Speri |first=Alice |date=20 December 2024 |title=Defining genocide: how a rift over Gaza sparked a crisis among scholars |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/20/genocide-definition-mass-violence-scholars-gaza |work=Guardian |access-date=1 September 2025}}
* {{cite news |last1=Narea |first1=Nicole |date=25 October 2024 |title=Is Israel committing genocide? Reexamining the question, a year later. |url=https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |work=Vox |access-date=1 September 2025 |archive-url=https://archive.today/20241027004251/https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |archive-date=27 October 2024}}
* {{cite report |last1=Albanese |first1=Francesca |title=Anatomy of a Genocide: Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/046/11/pdf/g2404611.pdf |date=25 March 2024 |publisher=United Nations Special Rapporteur on the occupied Palestinian territories |author-link1=Francesca Albanese |page=1 }}
* {{cite report |author=Amnesty International |author-link=Amnesty International |year=2024 |title='You Feel Like You Are Subhuman': Israel's Genocide Against Palestinians In Gaza |url=https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205121850/https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-date=5 December 2024 |url-status=live |page=13 }}
* {{cite book |last1=Traverso |first1=Enzo |author-link=Enzo Traverso |year=2024 |title=Gaza Faces History |url=https://books.google.com/books?id=7-8PEQAAQBAJ |isbn=978-1-63542-555-0 |publisher=Other Press |page=8 }}
* {{cite web |author=&lt;!-- not stated --&gt; |date=12 December 2024 |title=One year of denouncing the genocide of Palestinians in Gaza |url=https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/one-year-of-denouncing-the-genocide-of-palestinians-in-gaza |website=International Federation for Human Rights |access-date=1 September 2025 }}
* {{Cite report |author=B'Tselem |author-link1=B'Tselem |date=July 2025 |title=Our Genocide |url=https://www.btselem.org/sites/default/files/publications/202507_our_genocide_eng.pdf |page=86​}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;genocide_int_law_scholars&quot;&gt;{{bulleted list
| {{Cite news |last1=Mohyeldin |first1=Ayman |last2=Hamdan |first2=Basel |date=10 December 2024 |url=https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |title=Why Amnesty International and other experts say Israel is committing genocide in Gaza |work=MSNBC |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703062158/https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |archive-date=3 July 2025}}
| {{Cite journal |last1=De Vogli |first1=Roberto |last2=Montomoli |first2=Jonathan |last3=Abu-Sittah |first3=Ghassan |last4=Pappé |first4=Ilan |author4-link=Ilan Pappé |date=2025 |title=Break the selective silence on the genocide in Gaza |journal=The Lancet |doi=10.1016/S0140-6736(25)01541-7 |at=[https://www.thelancet.com/cms/10.1016/S0140-6736(25)01541-7/attachment/e415fdee-02dc-4495-8515-f587976a5bb3/mmc1.pdf Supplementary appendix pp. 3–4]}}
| {{cite news|last1=van Laarhoven |first1=Kasper |last2=Peek |first2=Eva |last3=Walters |first3=Derk |date=14 May 2025 |title=(ជាភាសាហុល្លង់) Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide |trans-title= |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |access-date=1 September 2025 |newspaper=NRC |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515114020/https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |archive-date=15 May 2025}}
| {{Cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |date=30 July 2025 |title=Leading genocide scholars see a genocide happening in Gaza |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/30/israel-genocide-gaza-scholars-historians |work=The Washington Post |access-date=1 September 2025}}
}}&lt;/ref&gt;

ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមានបណ្ដោយប្រវែង ៤១ គីឡូម៉ែត្រ និងទទឹងពី ៦ ទៅ ១២ គីឡូម៉ែត្រ ហើយមានក្រឡាផ្ទៃសរុប ៣៦៥ គម&lt;sup&gt;២&lt;/sup&gt;។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot;&gt;[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip/ Gaza Strip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112082940/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip|date=12 January 2021}} Entry at the CIA World Factbook&lt;/ref&gt; គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១០ ចំនួនប្រជាជននៅហ្កាហ្សាភាគច្រើនជនជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន និងជនភៀសខ្លួន។ តំបន់នេះមានអត្រាយុវជនខ្ពស់ ដោយ ៤៣.៥% នៃប្រជាជនទាំងអស់ត្រូវជាកុមារអាយុ ១៤ ឆ្នាំចុះក្រោម និង ៥០% ស្ថិតក្រោមអាយុ ១៨ ឆ្នាំ។&lt;ref name=&quot;Norman G. Finkelstein&quot;&gt;{{cite book|author=Norman G. Finkelstein|title=Gaza|url=https://books.google.com/books?id=qo84DwAAQBAJ&amp;pg=PA|year=2018|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-29571-1|pages=|access-date=1 September 2025|archive-date=11 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240311045306/https://books.google.com/books?id=qo84DwAAQBAJ&amp;pg=PA|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ឥស្លាមសាសនា]][[ស៊ុននី|និកាយស៊ុននី]]គឺជាសាសនារបស់រដ្ឋ ហើយត្រូវបានគោរពប្រតិបត្តិដោយប្រជាជនស្ទើរតែទាំងអស់ ខណៈប្រជាជនភាគតិចប្រកាន់[[គ្រិស្តសាសនានៅហ្កាហ្សា|គ្រិស្តសាសនា]]។ ហ្កាហ្សាមានអត្រាកំណើនប្រជាជនប្រចាំឆ្នាំ ១.៩៩% (ក្នុងឆ្នាំ២០២៣) ដែលជាអត្រាខ្ពស់បំផុតទី៣៩ នៅលើពិភពលោក។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; អត្រាអត់ការងារធ្វើនៅហ្កាហ្សាគឺស្ថិតក្នុងចំណោមលេខរៀងខ្ពស់បំផុតនៅលើពិភពលោក បើប្រៀបធៀបទៅនឹងបណ្ដារដ្ឋប្រជាជាតិដទៃ ជាមួយនឹងអត្រាគ្មានការងារធ្វើសរុប ៤៦% និងអត្រាយុវជនអត់ការងារធ្វើ ៧០%។&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Humaid |first=Maram |title=Gaza graduates demand UNRWA solutions for high unemployment rate |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/9/27/gaza-graduates-demand-unrwa-solutions-for-high-unemployment-rate |access-date=2025-09-01 |website=Al Jazeera |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113013006/https://www.aljazeera.com/news/2023/9/27/gaza-graduates-demand-unrwa-solutions-for-high-unemployment-rate |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ផ្ទុយមកវិញ អត្រាអក្ខរកម្មនៅហ្កាហ្សាគឺមានរហូតដល់ទៅ ៩៧% ដែលជាអត្រាខ្ពស់ជាងប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅក្បែរនោះទៀតផង ខណៈអត្រាអក្ខរកម្មយុវជនមាន ៨៨%។&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/|title=World Bank Open Data|website=World Bank Open Data|access-date=1 September 2025|archive-date=26 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230526025607/https://data.worldbank.org/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

{{ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា}}

==ប្រវត្តិសាស្ត្រ==
{{See also|ប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងហ្កាហ្សា}}
ហ្កាហ្សាត្រូវជាផ្នែកមួយនៃ[[តំបន់ប៉ាឡេស្ទីន]]តាំងពីបុរាណកាលមកម៉្លេះ  រួចមកដល់សតវត្សរ៍ទី១៦ តំបន់នេះក៏បានធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់[[ចក្រភពអូតូម៉ង់]] ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩០៦ អូតូម៉ង់ និង[[ចក្រភពអង់គ្លេស]]ក៏បានព្រមព្រៀងគ្នា[[ព្រំដែនហ្កាហ្សា–អេហ្ស៊ីប|កំណត់ព្រំដែនអន្តរជាតិ]]សម្រាប់តំបន់នេះជាមួយនឹង[[អេហ្ស៊ីប]]។&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{cite book |title=(ជាភាសាហេប្រឺ) The Land of the Negev |publisher=[[ក្រសួងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល]] Publishing |year=1978–79 |editor1=Gardus, Yehuda |editor2=Shmueli, Avshalom}} pp. 369–370.&lt;/ref&gt; ក្រោយពី[[មហាអំណាចកណ្តាល]]បានចាញ់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី១]] បូករួមជាមួយ[[ការបំបែកចក្រភពអូតូម៉ង់|ការកាត់បែងចែកទឹកដីនៃចក្រភពអូតូម៉ង់]] អង់គ្លេសក៏បានលើកដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទៅ​ឱ្យប្រទេសអេហ្ស៊ីបគ្រប់គ្រង ប៉ុន្តែត្រូវអេហ្ស៊ីបបដិសេធមិនទទួលខុសត្រូវ។&lt;ref&gt;James Kraska, 'Rule Selection in the Case of Israel's Blockade of Gaza:Law of Naval Warfare or Law of Sea?,' in [https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA387 ''M.N. Schmitt, Louise Arimatsu, Tim McCormack (eds.,) Yearbook of International Humanitarian Law,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100657/https://books.google.com/books?id=hYiIWVlpFzEC&amp;pg=PA387|date=2 November 2022}} Springer Science &amp; Business Media, 2011 pp.367–395, p.387&lt;/ref&gt; ដោយហេតុនេះ អង់គ្លេសក៏បានរក្សាគ្រប់គ្រងទឹកដីហ្កាហ្សាដោយខ្លួនឯងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៧–១៨ មុនពេលបន្តលើកវាដាក់នៅក្រោមក្របខ័ណ្ឌអន្តរជាតិ ដែលគេតែងស្គាល់ថា &quot;[[ម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន]]&quot; ពីឆ្នាំ១៩២០ ដល់ឆ្នាំ១៩៤៨។

===១៩៤៨–១៩៥៩៖ រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួម===
{{Main|អាណាព្យាបាលភាពប៉ាឡេស្ទីនរួម}}
ក្នុងកំឡុង[[សង្រ្គាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨]] និងជាពិសេស [[សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨]] ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីនរាប់ម៉ឺននាក់បានភៀសខ្លួន ឬត្រូវបានបណ្តេញមកតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;Reuters&quot;&gt;{{Cite news |last1=Farrell |first1=Stephen |date=2023-11-02 |title=Israel-Gaza war: a timeline of the conflict's history |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gazas-centuries-war-brief-history-2023-10-30/ |access-date=2025-09-02 |archive-date=6 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231106001524/https://www.reuters.com/world/middle-east/gazas-centuries-war-brief-history-2023-10-30/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; នៅដំណាច់សង្រ្គាមនោះ ចំនួនប្រជាជនអារ៉ាប់ប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ២៥% បានកំពុងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា ខណៈទឹកដីនេះមានទំហំត្រឹមតែ ១% ប៉ុណ្ណោះនៃទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនសរុប។{{sfn|Filiu|2014|p=71-72}} នៅឆ្នាំដដែរនោះ ទីភ្នាក់ងារជំនួយ និងការងាររបស់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]សម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីននៅដើមបូព៌ា ([[ទីភ្នាក់ងារជំនួយ និងការងារនៃអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីននៅដើមបូព៌ា|UNRWA]]) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីដឹកនាំកម្មវិធីផ្សេងៗជួយជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន។{{sfn|Filiu|2014|p=76}}

នៅថ្ងៃទី២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៨ (ជាពេលជិតចប់សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែល) នៅឯ[[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]ដែលកំពុងស្ថិតក្រោមអេហ្ស៊ីប [[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]បានប្រកាសបង្កើតរដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមឡើងក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរបស់ប្រទេស[[ហ្សកដានី|ត្រង់ហ្សកដានី]]លើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន។ អាណាព្យាបាលភាពប៉ាឡេស្ទីនរួមដែលទើបបានបង្កើតថ្មីនោះត្រូវបានទទួលស្គាល់ភ្លាមៗដោយរដ្ឋសមាជិកចំនួនប្រាំមួយលើប្រាំបីរដ្ឋសមាជិកនៃសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់នាពេលនោះ (លើកលែងតែត្រង់ហ្សកដានី)៖ អេហ្ស៊ីប [[ស៊ីរី]] [[លីបង់]] [[អ៊ីរ៉ាក់]] [[អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត]] និង[[យេម៉ែន]]។&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kadosh |first=Sandra Berliant |title=United States Policy Toward The West Bank In 1948 |journal=Jewish Social Studies |volume=46 |issue=3/4 |year=1984 |pages=231–252 |jstor=4467261 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Haddad |first=William W. |first2=Mary M. |last2=Hardy |title=Jordan's Alliance With Israel And Its Effects On Jordanian-Arab Relations |journal=Israel Affairs |volume=9 |issue=3 |year=2003 |pages=31–48 |doi=10.1080/714003508 }}&lt;/ref&gt;

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឆ្នាំ១៩៤៨ បានបញ្ចប់ [[កិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ឆ្នាំ១៩៤៨#ជាមួយអេហ្ស៊ីប|កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់អ៊ីស្រាអែល–អេហ្ស៊ីប]]ត្រូវបានចុះនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៤៩ ដែលក្នុងនោះ គេបានសម្រេចបង្កើតខ្សែបន្ទាត់បំបែកកងកម្លាំងអេហ្ស៊ីបនិងអ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាខ្សែព្រំដែនបច្ចុប្បន្នរវាងហ្កាហ្សានិងអ៊ីស្រាអែល ដោយភាគីហត្ថលេខីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងមិនកំណត់វាជាខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិឡើយ។ ចំពោះព្រំដែនភាគខាងត្បូងរវាងហ្កាហ្សានិងអេហ្ស៊ីបវិញគឺមិនមានការផ្លាស់ប្តូរអ្វីទេ។&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនទាំងប៉ុន្មានដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា ឬអេហ្ស៊ីប ត្រូវបានទទួលលិខិតឆ្លងដែនប៉ាឡេស្ទីនថ្មីទាំងអស់ ខណៈអេហ្ស៊ីបមិនបានផ្តល់សញ្ជាតិដល់ពួកគេនោះទេ។ ចាប់ពីចុងឆ្នាំ១៩៤៩ ប្រជាជនទាំងនោះច្រើនរស់តាមរយៈជំនួយពីអង្គការសហប្រជាជាតិ។ នៅកំឡុង[[វិបត្តិស៊ុយអេ]] (១៩៥៦) តំបន់ហ្កាហ្សា និង[[ឧបទ្វីបស៊ីណៃ]]របស់អេហ្ស៊ីបត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលវាយចូលកាន់កាប់អស់មួយរយៈ មុនពេលត្រូវដកខ្លួនចេញវិញក្រោយរងសម្ពាធពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះ រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមក៏ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាជាអាជ្ញាធរអាយ៉ងរបស់អេហ្ស៊ីប ខណៈជំនួយមូលនិធិឯករាជ្យផ្សេងៗដូចជាមិនសូវបានអេហ្ស៊ីបទទួលរ៉ាប់រង ហើយតែងធ្វេសប្រហែសច្រើន។ ក្រោយបន្តិចមក រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមនោះក៏បានផ្លាស់ប្ដូរទីស្នាក់ការទៅទីក្រុង[[គែរ]] ហើយទីបំផុតត្រូវបានរំលាយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ តាមរយៈក្រឹត្យប្រកាសរបស់ប្រធានាធិបតីអេហ្ស៊ីប លោក[[ហ្កាម៉ាល អាប់ឌែរ ណាស៊ែរ]]។

===១៩៥៦–១៩៥៧៖ ការត្រួតត្រាដោយអ៊ីស្រាអែល===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល}}
{{Further|វិបត្តិស៊ុយអេ}}
[[File:Gaza Strip (997008872766305171.jpg|thumb|ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅផ្សារមួយកន្លែងក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ឆ្នាំ១៩៥៦]]
ក្នុងកំឡុងវិបត្តិស៊ុយអេឆ្នាំ១៩៥៦ (សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលលើកទីពីរ) ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានវាយលុកចូលឈ្លានពានហ្កាហ្សា និងព្រមទាំងឧបទ្វីបស៊ីណៃ។ នៅថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា [[កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល]] បានវាយប្រហារលើកងកម្លាំងអេហ្ស៊ីប និងប៉ាឡេស្ទីននៅទីក្រុង[[ខាន់យូនីស]]ក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;Varble, Derek, p. 45&quot;&gt;{{harvnb|Varble|2003|p=45}}&lt;/ref&gt; កងកម្លាំងដែលឈរជើងនៅខាន់យូនីសបានខិតខំប្រឹងការពារទប់ទល់នឹងអ៊ីស្រាអែលយ៉ាងពេញទំហឹង ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យអ៊ីស្រាអែលបើកយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកសន្ធោសន្ធៅមកលើទីក្រុងនោះ បង្កឱ្យស្លាប់ជនស៊ីវិលអស់ជាច្រើននាក់។{{sfn|Filiu|2014|p=96}} បន្ទាប់ពីការប្រយុទ្ធតតាំងគ្នាយ៉ាងស្វិតស្វាញ ទីបំផុតអ៊ីស្រាអែលក៏បានវាយទម្លុះផ្ដាច់ខ្សែកម្លាំងការពារដ៏ស្អិតរមួតរបស់ប៉ាឡេស្ទីននៅខាងក្រៅទីក្រុងខាន់យូនីសតាមរយៈកងពលពាសដែកតូចទី៣៧ របស់ខ្លួន។&lt;ref name=&quot;Varble, Derek, p. 46&quot;&gt;{{harvnb|Varble|2003|p=46}}&lt;/ref&gt;

បន្ទាប់ពីការប៉ះទង្គិចគ្នានៅតាមដងផ្លូវអស់មួយរយៈជាមួយទាហានអេហ្ស៊ីប និងកម្លាំងហ្វេដាយ៉ីប៉ាឡេស្ទីន ជាចុងក្រោយ ទីក្រុងខាន់យូនីសក៏ត្រូវបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃកងទ័ពអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;Varble, Derek, p. 46&quot; /&gt; ក្រោយពេលកាន់កាប់ទីក្រុងខាន់យូនីសបានដោយជោគជ័យ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានប្រព្រឹត្ត[[ការសម្លាប់រង្គាលនៅខាន់យូនីស|អំពើសម្លាប់រង្គាល]]ទៅលើប្រជាជនក្នុងក្រុងនោះ។&lt;ref name=&quot;lat3&quot;&gt;[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-feb-04-la-et-joe-sacco4-2010feb04-story.html Joe Sacco produces comics from the hot zones] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240909182558/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-feb-04-la-et-joe-sacco4-2010feb04-story.html |date=9 September 2024 }} . New York Times.&lt;/ref&gt; ក្នុងនោះ កងទ័ពអ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមប្រហារជីវិតជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនដែលគ្មានអាវុធជាប់ខ្លួន ហើយភាគច្រើនជាជនស៊ីវិល ដោយក្នុងករណី​មួយ បុរស​ៗប៉ាឡេស្ទីនមួយក្រុមត្រូវ​បានទាហានអ៊ីស្រាអែលបញ្ជាឱ្យ​តម្រង់​ជួរ​បែរមុខទៅ​នឹង​ជញ្ជាំង​នៅ​កណ្តាល​ទីក្រុង មុនពេលត្រូវទាហានអ៊ីស្រាអែលប្រើកាំភ្លើងយន្តបាញ់​​ប្រល័យ​ជីវិតពួកគេទាំងអស់នោះនៅនឹងកន្លែង។{{sfn|Filiu|2014|p=97}} អំណះអំណាងជុំវិញការសម្លាប់រង្គាលនេះត្រូវបានរាយការណ៍ទៅមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិដំបូងនៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៥៦ ដោយនាយក UNRWA គឺលោក[[អង់រី ឡាប៊ូអ៊ីស]] ដោយផ្អែកទៅលើ &quot;ប្រភពដ៏ជឿទុកចិត្ត&quot; ដែលថាមនុស្សចំនួន ២៧៥ នាក់ត្រូវបានទាហានអ៊ីស្រាអែលសម្លាប់នៅក្នុងករណីសម្លាប់រង្គាលនោះដោយក្នុងនោះផងដែរមាន ១៤០ នាក់ជាជនភៀសខ្លួន និងអ្នកស្រុកចំនួន ១៣៥ នាក។&lt;ref&gt;[http://domino.un.org/unispal.nsf/0/6558f61d3db6bd4505256593006b06be?OpenDocument &quot;UNRWA Report to the UN General Assembly November 1&amp;nbsp;– December 14, 1956&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130629110942/http://domino.un.org/unispal.nsf/0/6558f61d3db6bd4505256593006b06be?OpenDocument|date=29 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sacco2&quot;&gt;{{cite book |last=Sacco |first=Joe |url=https://archive.org/details/footnotesingaza0000sacc |title=Footnotes in Gaza: A Graphic Novel |publisher=Metropolitan Books |year=2009 |isbn=978-0-8050-7347-8 |author-link=Joe Sacco |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១២ ខែវិច្ឆិកា ប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ពីអរិភាពបានបញ្ចប់ អ៊ីស្រាអែលបានបន្តសម្លាប់មនុស្សចំនួន ១១១ នាក់បន្ថែមទៀតនៅក្នុង[[ជំរុំរ៉ាហ្វា|ជំរុំជនភៀសខ្លួននៃទីក្រុងរ៉ាហ្វា]]កំឡុងបំពេញប្រតិបត្តិការយោធារបស់ខ្លួន ដែលជាហេតុនាំឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិចេញមុខរិះគុនអ៊ីស្រាអែលយ៉ាងអស់ដៃ។{{sfn|Filiu|2014|p=99-100}}&lt;ref name=&quot;lat3&quot;/&gt;

អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ចប់ការកាន់កាប់របស់ខ្លួននៅហ្កាហ្សាក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥៧ បន្ទាប់ពីបានរងសម្ពាធអន្តរជាតិធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្នុងអំឡុងពេលអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់អស់រយៈពេលបួនខែ មានមនុស្សប្រមាណ ៩០០–១,២៣១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត។{{sfn|Filiu|2014|p=105}} យោងទៅតាមប្រវត្តិវិទូបារាំង លោក[[ហ្សង់ព្យែរ ហ្វីលីយូ]]បានបង្ហាញថា ប្រជាជននៃតំបន់ហ្កាហ្សា ១% ត្រូវបានស្លាប់ របួស ជាប់ឃុំឃាំង ឬត្រូវរងទារុណកម្មក្រោមការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល។{{sfn|Filiu|2014|p=105}}

===១៩៥៩–១៩៦៧៖ ក្រោមអេហ្ស៊ីប===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអេហ្ស៊ីប}}
[[File:Che Guevara in Gaza.jpg|thumb|លោក[[ឈី ហ្គីវ៉ារ៉ា]]នៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩]]
បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួមត្រូវបានរំលាយក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ ប្រទេសអេហ្ស៊ីបក្រោមលេសលើកតម្កើងអារ៉ាប់រួមនិយម ក៏បានបន្តកាន់កាប់ហ្កាហ្សារហូតដល់ឆ្នាំ១៩៦៧។ ថ្វីបើខ្លួនកាន់កាប់ហ្កាហ្សាមែនក្ដី ប៉ុន្តែអេហ្ស៊ីបមិនបានកាត់បញ្ចូលហ្កាហ្សាជាទឹកដីផ្លូវការរបស់ខ្លួនឡើយដោយផ្ទុយទៅវិញបានចាត់ទុកហ្កាហ្សាថាជាទឹកដីគ្រប់គ្រងក្រៅដែនតាមរយៈរដ្ឋបាលយោធារបស់ខ្លួន។&lt;ref&gt;[http://israelipalestinian.procon.org/view.answers.php?questionID=000503 &quot;How has the Gaza Strip influenced the Israeli-Palestinian conflict?&quot;] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120120155902/http://israelipalestinian.procon.org/view.answers.php?questionID=000503 |date=20 January 2012 }} entry at ProCon.org citing &quot;An Historical Encyclopedia of the Arab–Israeli Conflict&quot;&lt;/ref&gt; ក្រោមរដ្ឋបាលអេហ្ស៊ីប ហ្កាហ្សាត្រូវប្រឈមនឹងលំហូរនៃជនភៀសខ្លួនជាង ២០០,០០០ នាក់ពីអតីតទឹកដីម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន និងប្រមាណមួយភាគបួននៃជនភៀសខ្លួនទាំងនោះបានរត់ចោល ឬត្រូវបណ្តេញចេញពីផ្ទះរបស់ពួកគេក្នុងកំឡុងនិងក្រោយបញ្ចប់សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨។&lt;ref&gt;Elisha Efrat, [https://books.google.com/books?id=Hi59AgAAQBAJ&amp;pg=PA74 ''The West Bank and Gaza Strip: A Geography of Occupation and Disengagement,''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20221102100714/https://books.google.com/books?id=Hi59AgAAQBAJ&amp;pg=PA74 |date=2 November 2022 }} Routledge, 2006 pp.74–75.&lt;/ref&gt; តក្តាលំហូរជនភៀសខ្លួននេះបានធ្វើឱ្យកម្រិតជីវភាពរស់នៅក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាធ្លាក់ចុះជាគំហុក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ រដ្ឋាភិបាលអេហ្ស៊ីបបានដាក់កំហិតរឹតបន្តឹងដំណើរចេញចូល និងទៅមកពីហ្កាហ្សា ដែលធ្វើឱ្យប្រជាជននោហ្កាហ្សាបាត់បង់ឱកាសទៅបម្រើការងារល្អៗក្រៅស្រុកពេញលេញ។&lt;ref name=&quot;JB&quot;&gt;{{cite journal |last=Baster |first=James |title=Economic Problems in the Gaza Strip |journal=Middle East Journal |volume=9 |issue=3 |year=1955 |pages=323–327 |jstor=4322725 }}&lt;/ref&gt;

===១៩៦៧៖ ការត្រួតត្រាជាថ្មីដោយអ៊ីស្រាអែល===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល}}
នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦៧ កំឡុងសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានចូលកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សាម្តងទៀត។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់មេបញ្ជាការភាគខាងត្បូងរបស់អ៊ីស្រាអែល លោក[[អារីយែល ស្ហារុន]] ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនរាប់សិបនាក់ដែលត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលសង្ស័យថាជាសមាជិកនៃចលនាតស៊ូ ត្រូវបានចាប់យកទៅប្រហារជីវិតដោយគ្មានការកាត់ទោសរកកំហុសត្រឹមត្រូវ។&lt;ref&gt;{{cite journal |first=Adam |last=Shatz |url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n21/adam-shatz/vengeful-pathologies |title=Vengeful Pathologies |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107065245/https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n21/adam-shatz/vengeful-pathologies |archive-date=7 November 2023 |journal=London Review of Books |volume=45 |issue=21 |date=2 November 2023 }}&lt;/ref&gt;

នៅរវាងឆ្នាំ១៩៦៧ និងឆ្នាំ១៩៦៨ អ៊ីស្រាអែលបានបណ្តេញប្រជាជនហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧៥,០០០ នាក់ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលកាលនុះគឺលោកស្រី[[ហ្គោលដា មិអៀ]]បានចាត់ទុកប្រជាជនទាំងនោះថាជាខ្មាំងបង្កប់ប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល។ លើសពីនេះ ប្រជាជនហ្កាហ្សាយ៉ាងតិច ២៥,០០០ នាក់ត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលរារាំងមិនឱ្យវិលចូលត្រឡប់មកហ្កាហ្សាវិញបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឆ្នាំ១៩៦៧ បានបញ្ចប់។ ជាលទ្ធផល ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានបាត់បង់ប្រជាជនខ្លួនប្រមាណ ២៥% បើប្រៀបទៅនឹងចំនួនប្រជាជនសរុបកាលមុនសង្គ្រាមបានចាប់ផ្ដើមនៅពីចន្លោះឆ្នាំ១៩៦៧ និងឆ្នាំ១៩៦៨។&lt;ref&gt;{{cite book |last=Roy |first=S. M. |year=2016 |title=The Gaza Strip: The Political Economy of De-development |publisher=Institute for Palestine Studies USA, Incorporated |edition=Third |isbn=978-0-88728-321-5 }}&lt;/ref&gt; នៅឆ្នាំ១៩៧០–១៩៧១ លោកអារីយែល ស្ហារុនបានអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្ត 'ម្រាមដៃប្រាំ' របស់អ៊ីស្រាអែលដោយបង្កើតតំបន់យោធា និងលំនៅដ្ឋានថ្មីៗតាមរយៈការបំបែកហ្កាហ្សាទៅជាប្រាំតំបន់ដើម្បីសម្រួលដល់ដំណើរត្រួតត្រារបស់ខ្លួន។ ផ្ទះ​រាប់​ពាន់​ខ្នង​ត្រូវ​បាន​គេ​ឈូស​ឆាយកម្ទេចចោល ហើយ​គ្រួសារ​បេដចាមួយ​ចំនួន​ធំនៅហ្កាហ្សា​ត្រូវអាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែល​បង្ខំ​និរទេសខ្លួន​ទៅ​ស៊ីណៃ។&lt;ref&gt;{{cite book |first=Ehud |last=Eiran |url=https://www.google.com/books/edition/Post_Colonial_Settlement_Strategy/YHoxEAAAQBAJ?gbpv=1&amp;pg=PA83 |title=Post-Colonial Settlement Strategy |publisher=Edinburgh University Press |date=2019 |isbn=978-1-474-43759-2 |page=83}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Fatina |last1=Abreek-Zubeidat |first2=Alona |last2=Nitzan–Shiftan |chapter=&quot;De-Camping&quot; through Development: The Palestinian refugee Camps in the Gaza Strip under the Israeli Occupation |editor1-first=Claudio |editor1-last=Minca |editor2-first=Diana |editor2-last=Martin |editor3-first=Irit |editor3-last=Katz |chapter-url=https://www.google.com/books/edition/Camps_Revisited/e-TaDwAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PA144&amp;printsec=frontcover |title=Camps Revisited: Multifaceted Spatialities of a Modern Political Technology |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |date=2018 |isbn=978-1-786-60580-1 |pages=137–158 [144]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first=Ramzy |last=Baroud |authorlink=Ramzy Baroud |url=https://www.jordantimes.com/opinion/ramzy-baroud/sharon-revisited-netanyahus-ultimate-aim-gaza-and-why-it-will-fail#google_vignette |title=Sharon Revisited: Netanyahu's Ultimate Aim in Gaza and Why It Will Fail |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705171921/https://www.jordantimes.com/opinion/ramzy-baroud/sharon-revisited-netanyahus-ultimate-aim-gaza-and-why-it-will-fail#google_vignette |archive-date=5 July 2024 |newspaper=The Jordan Times |date=3 July 2024 }}&lt;/ref&gt;

នៅរវាងឆ្នាំ១៩៧៣ ([[ក្រោយសង្រ្គាមយមគីបពួរ]]) និងឆ្នាំ១៩៨៧ គោលនយោបាយផ្លូវការស្តីពីការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចនៅតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាគឺនៅមានសភាពដូចកាលឆ្នាំ១៩៦៩ ដដែរដោយលំហូរវិនិយោគ និងឱកាសការងារផ្សេងៗត្រូវបានកាត់និងរឹតបន្តឹង។&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{cite journal |first=Sara |last=Roy |authorlink=Sara Roy |jstor=2536651 |title=The Gaza Strip: A Case of Economic De-Development |journal=Journal of Palestine Studies |volume=17 |issue=1 |year=1987 |pages=56–88 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Gaza Strip (997009324715105171.jpg|thumb|ជ្រុងមួយនៃទីក្រុងហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧]]
យោងតាមប្រវត្តិវិទូលោក[[ថម សេហ្កេហ្វ]] ការបម្លាស់ទីជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនចេញពីមាតុប្រទេសរបស់ពួកគេគឺជាធាតុគំនិតរបស់ក្រុមនិយមហ្ស៊ីយ៉ងតាំងពីដើមរៀងមកម៉្លេះ។&lt;ref name=&quot;TSegev&quot;&gt;{{cite book |first=Tom |last=Segev |authorlink=Tom Segev |url=https://www.google.com/books/edition/1967/ggLatcD7gW4C?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PA532&amp;printsec=frontcover |title=1967: Israel, the War, and the Year that Transformed the Middle East |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102100701/https://books.google.com/books?id=ggLatcD7gW4C&amp;pg=PA532 |archive-date=2 November 2022 |publisher=Henry Holt and Company |year=2007 |page=532 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៧ ក្នុងកំឡុងកិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីសន្តិសុខស្ដីពីជោគវាសនាប្រជាជនអារ៉ាប់នៅហ្កាហ្សា នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលលោក[[ឡេវី អេស្កូល]]បានលើកឡើងពីការរឹតបន្តឹងលើបម្រើបម្រាស់ទឹកស្អាតដើម្បីជំរុញឱ្យប្រជាជនអារ៉ាប់រត់ចេញពីហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite news |first=Ofer |last=Aderet |url=https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-israeli-pm-in-67-we-ll-deprive-gaza-of-water-and-the-arabs-will-leave-1.5465942 |title=Israeli Prime Minister After Six-Day War: 'We'll Deprive Gaza of Water, and the Arabs Will Leave |newspaper=Haaretz​ |date=17 November 2017 |access-date=4 September 2025 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919033849/https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-israeli-pm-in-67-we-ll-deprive-gaza-of-water-and-the-arabs-will-leave-1.5465942 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; មិនយូរប៉ុន្មានក្រោយកិច្ចប្រជុំនោះ វិធានការមួយចំនួនដូចជាការបិទទីផ្សារសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលចាប់អនុវត្តដើម្បីជាសម្ពាធរុញឱ្យប្រជាជនហ្កាហ្សាធ្វើចំណាកស្រុកចេញទៅរស់នៅកន្លែងផ្សេង។&lt;ref name=&quot;TSegev&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first=Nur |last=Masalha |authorlink=Nur Masalha |title=The politics of denial: Israel and the Palestinian refugee problem |publisher=Pluto Press |year=2003 |page=104 |isbn=0-7453-2120-8 }}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមអារ៉ាប់-អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៦៧ បានបញ្ចប់ &quot;ទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិជាច្រើនបានខិតខំរកដំណោះស្រាយជួយប្រជាជនហ្កាហ្សាតែដូចជាមិនសូវទទួលបានផលច្រើន&quot; ហើយដោយមូលហេតុនេះទើបបាន[[ជំនួយជនភៀសខ្លួនដើមបូព៌ាអាមេរិកាំង]]ត្រូវបង្កើតឡើងដើម្បីជួយជនរងគ្រោះក្នុងជម្លោះនានាដោយផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់ក្នុងល្បឿនឆាប់រហ័ស។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Anera {{!}} Palestinian Refugee Aid Organization |url=https://www.anera.org/who-we-are/ |access-date=2023-11-07 |website=Anera |language=en-US |archive-date=8 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200708032420/https://www.anera.org/who-we-are/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Dan Hadani collection (990044372600205171).jpg|thumb|ទាហានអ៊ីស្រាអែលនៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩]]
នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៩ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីបបានចុះហត្ថលេខាលើ[[សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពអេហ្ស៊ីប–អ៊ីស្រាអែល]]។&lt;ref&gt;{{cite book |title=Israel's Fateful Hour |url=https://archive.org/details/israelsfatefulho00hark |url-access=registration |publisher=Harper &amp; Row Publishers |location=New York |last=Harkabi |first=Yehoshafat |year=1988 |isbn=0-06-091613-3 |page=87 }}&lt;/ref&gt; សន្ធិសញ្ញានេះបានចែងឱ្យអ៊ីស្រាអែលដកទ័ព និងជនស៊ីវិលរបស់ខ្លួនចេញពីឧបទ្វីបស៊ីណៃ ដែលត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលវាយកាន់កាប់កាលកំឡុងសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ ខណៈភាគីអេហ្ស៊ីបបានយល់ព្រមរក្សាឧបទ្វីបស៊ីណៃជាដែនគ្មានយោធាដូចគ្នា។ ស្ថានការណ៍តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ក៏ដូចជាទំនាក់ទំនងផ្សេងៗរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងប៉ាឡេស្ទីនគឺមិនត្រូវបានចុះនៅក្នុងសន្ធិសញ្ញានេះទេ។ អេហ្ស៊ីប​បាន​បោះបង់​ការទាមទារ​ទឹកដី​ទាំងអស់​របស់ខ្លួននៅ​ប៉ែកខាងជើង​នៃព្រំដែន​អន្តរជាតិ (ពោលគឺខាងជើងនៃឧបទ្វីបស៊ីណៃ) ខណៈដែនជ្រោយហ្កាហ្សានៅតែស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់យោធាអ៊ីស្រាអែល។ ទាំងនេះបានបន្សល់ទុកឱ្យកងយោធា​អ៊ីស្រាអែល​ជា​អ្នក​ទទួល​ខុស​ត្រូវតែមួយគត់​ចំពោះ​ការ​មើលខុសត្រូវ ​និង​ផ្ដល់សេវាកម្ម​ស៊ីវិលផ្សេងៗនៅហ្កាហ្សា។

===១៩៨៧៖ អ៊ីនធីហ្វាដាដំបូង===
{{Main|អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ}}
[[File:Intifada in Gaza Strip, 1987 VI Dan Hadani Archive.jpg|thumb|ទាហានអ៊ីស្រាអែលកំពុងប្រឈមនឹងក្រុមបាតុករប៉ាឡេស្ទីននៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សាកំឡុង[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧]]
អ៊ីនធីហ្វាដាទីមួយគឺជាចលនាបាតុកម្មតវ៉ា និងកុប្បកម្មហិង្សាដែលធ្វើឡើងដោយប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅក្នុង[[ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន]][[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់|ក្រោមការកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]] និងក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលផ្ទាល់។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.history.com/this-day-in-history/intifada-begins-on-gaza-strip|title=Intifada begins on Gaza Strip|website=HISTORY|date=9 February 2010 |access-date=2025-09-04|archive-date=15 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215013023/https://www.history.com/this-day-in-history/intifada-begins-on-gaza-strip|url-status=live}}&lt;/ref&gt; មហាបាតុកម្មនេះបានផ្ទុះឡើងដោយសារកំហឹងរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនដែលបានឆេះអន្លាយតាំងពីអ៊ីស្រាអែលបានចូលកាន់កាប់តំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមកម៉្លេះ ហើយណាមួយពេលវេលាបានកំពុងតែឈានជិតដល់គម្រប់ខួបម្ភៃឆ្នាំនៃជ័យជម្នះរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុង[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ|សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៦៧]]។&lt;ref name=&quot;LockmanBeinin1989_5&quot;&gt;{{cite book |editor-last=Lockman |editor2-last=Beinin |year=1989 |title=Intifada : The Palestinian Uprising Against Israeli Occupation |publisher=South End Press |isbn=0-89608-363-2 |page=5 |url=https://www.google.com/books/edition/Intifada/KYPVNdzXUJkC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PA5&amp;printsec=frontcover |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418105653/https://books.google.com/books?id=KYPVNdzXUJkC&amp;pg=PA5 |archive-date=18 April 2023 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ព្រឹត្តិការណ៍បះបោរនេះបានអូសបន្លាយពីខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៧ រហូតដល់[[សន្និសិទទីក្រុងម៉ាឌ្រីដឆ្នាំ១៩៩១|សន្និសិទទីក្រុងម៉ាឌ្រីដក្នុងឆ្នាំ១៩៩១]] ក៏ប៉ុន្តែប្រវត្តិវិទូនិងអ្នកជំនាញខ្លះបានជ្រើសយកឆ្នាំ១៩៩៣ ជាឆ្នាំបិទបញ្ចប់ចលនាបះបោរនេះ ព្រោះវាជាឆ្នាំដែល[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ]]ត្រូវបានចុះ។

អ៊ីនធីហ្វាដានេះបានផ្ទុះឡើងដំបូងនៅថ្ងៃទី៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៧&lt;ref name=&quot;LockmanBeinin1989_5&quot; /&gt; នៅក្នុង[[ជំរុំជនភៀសខ្លួនចាបាលីយ៉ា]]នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា បន្ទាប់ពីរថយន្តកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលបានបុកជាមួយនឹងរថយន្តស៊ីវិល ដោយបានសម្លាប់កម្មករប៉ាឡេស្ទីនចំនួនបួននាក់។&lt;ref name=&quot;OmerMan2001&quot;&gt;{{cite news |first=Michael |last=Omer-Man |url=https://www.jpost.com/features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada |title=The accident that sparked an Intifada |archive-url=https://web.archive.org/web/20221215150108/https://www.jpost.com///features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada |archive-date=15 December 2022 |url-status=live |date=4 December 2011 }}&lt;/ref&gt; មហាជនប៉ាឡេស្ទីនបានចោទប្រកាន់អ៊ីស្រាអែលថាមានចេតនាបង្កគ្រោះថ្នាក់បែបនេះដើម្បីទុកជាការសងសឹកទៅនឹងជនជាតិអ៊ីស្រាអែលម្នាក់ដែលត្រូវបានគេសម្លាប់នៅហ្កាហ្សាកាលពីប៉ុន្មានថ្ងៃមុន។&lt;ref&gt;{{cite book |first=David |last=McDowall |title=Palestine and Israel: The Uprising and Beyond |publisher=University of California Press |year=1989 |page=1 |isbn=0-520-06902-1 }}&lt;/ref&gt; អ៊ីស្រាអែល​បាន​ចេញមុខបដិសេធ​នឹងការចោទប្រកាន់បែបនេះ​ឡើង​ដោយអះអាងថាខ្លួនគ្មាន​ចេតនា​ ឬ​គម្រោងសម្លាប់នរណាទេ ពិសេសនៅចំពេលដែលភាពតានតឹងកំពុងតែរុលក្ដៅគគុកផងនោះ។&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The accident that sparked an Intifada|url=https://www.jpost.com/features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada|access-date=2025-09-04|website=The Jerusalem Post|date=4 December 2011|archive-date=15 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221215150108/https://www.jpost.com///features/in-thespotlight/the-accident-that-sparked-an-intifada|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ទោះជាយ៉ាងណា ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនបានចេញមុខឆ្លើយតបដោយការធ្វើបាតុកម្ម បង្កើតចលនាមិនស្តាប់បង្គាប់អាជ្ញាធរ និងបះបោរដោយប្រើប្រាស់ហិង្សា។ល។&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book |first=Ruth Margolies |last=Beitler |url=https://www.google.com/books/edition/The_Path_to_Mass_Rebellion/FVd5dJGBYMsC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;pg=PR11&amp;printsec=frontcover |title=The Path to Mass Rebellion: An Analysis of Two Intifadas |publisher=Lexington Books |year=2004 |page=xi }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lustick 1993 560–594&quot;&gt;{{Cite journal|last=Lustick|first=Ian S.|date=1993|editor-last=Brynen|editor-first=Rex|editor2-last=Hiltermann|editor2-first=Joost R.|editor3-last=Hudson|editor3-first=Michael C.|editor4-last=Hunter|editor4-first=F. Robert|editor5-last=Lockman|editor5-first=Zachary|editor6-last=Beinin|editor6-first=Joel|editor7-last=McDowall|editor7-first=David|editor8-last=Nassar|editor8-first=Jamal R.|editor9-last=Heacock|editor9-first=Roger|title=Writing the Intifada: Collective Action in the Occupied Territories|journal=World Politics|volume=45|issue=4|pages=560–594|doi=10.2307/2950709|jstor=2950709|s2cid=147140028 |issn=0043-8871}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ ព្រឹត្តិការណ៍បះបោរនេះក៏នាំឱ្យមានការខូចខាតដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិលនិងយោធារបស់អ៊ីស្រាអែលផងដែរដូចជា ការប្រើប្រាស់ថ្នាំពណ៌បាញ់លើជញ្ជាំង ការបិទបង្ខាំងចរាចរណ៍តាមដងផ្លូវ&lt;ref name=&quot;BBC NEWS&quot;&gt;{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/middle_east/03/v3_ip_timeline/html/1987.stm|title=Palestinian intifada|website=news.bbc.co.uk|access-date=4 September 2025|archive-date=31 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731193109/http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/middle_east/03/v3_ip_timeline/html/1987.stm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Walid Salem 2005, pp. 179&quot;&gt;{{cite book |first=Walid |last=Salem |chapter=Human Security from Below: Palestinian Citizens Protection Strategies, 1988–2005 |editor-first=Monica |editor-last=den Boer |editor2-first=Jaap |editor2-last=de Wilde |title=The Viability of Human Security |publisher=Amsterdam University Press |year=2008 |pages=179–201 [p. 190] |isbn=978-90-5356-796-8 }}&lt;/ref&gt; និងការគប់ដុំថ្មហើយគ្រាប់បែកដបផ្សេងៗនៅទូទាំងហ្កាហ្សា និងវ៉េសប៊ែង។ ទង្វើទាំងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាខុសផ្ទុយពីគោលបំណងដើមរបស់ប្រជាជនស៊ីវិល ពោលគឺការធ្វើកូដកម្មទូទៅ ការធ្វើពហិការឈប់ទទួលសេវាកម្មពីស្ថាប័នរដ្ឋបាលស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែលក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សានិងវ៉េសប៊ែង ពហិការសេដ្ឋកិច្ចដោយបដិសេធមិនប្រកបរបរការងារនៅក្នុងដែនអ៊ីស្រាអែល ដូចជាការផលិតទំនិញអ៊ីស្រាអែល ការបដិសេធមិនបង់ពន្ធ និងការបដិសេធក្នុងការប្រើរថយន្តប៉ាឡេស្ទីនដែលជាប់អាជ្ញាប័ណ្ណអ៊ីស្រាអែលជាដើម។&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lustick 1993 560–594&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBC NEWS&quot;/&gt;

===១៩៩៤៖ ហ្កាហ្សាក្រោមអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន===
នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៩៤ បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ាឡេស្ទីន-អ៊ីស្រាអែល ដែលគេច្រើនស្គាល់ថាកិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូ បានបិទបញ្ចប់ អំណាចរដ្ឋាភិបាលនៅហ្កាហ្សាក៏ត្រូវបានផ្ទេរទៅឱ្យអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនកាន់កាប់។ មិនយូរប៉ុន្មាន តំបន់ហ្កាហ្សាមួយភាគធំក៏បានស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ប៉ាឡេស្ទីន លើកលែងតែដែនប្លុកលំនៅ និងតំបន់យោធារបស់អ៊ីស្រាអែល។ កន្លងមកទៀត កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលក៏បានចាកចេញពីទីក្រុងហ្កាហ្សា និងរួមទាំងតំបន់ទីក្រុងដទៃទៀត ដោយទុកឱ្យអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនថ្មីគ្រប់គ្រង និងទទួលរ៉ាប់រងលើតំបន់ទាំងនោះ។ អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនថ្មីថ្មោងនោះក្រោមការដឹកនាំដោយលោក[[យ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]បានជ្រើសយកទីក្រុងហ្កាហ្សាជាទីស្នាក់ការកណ្តាលថ្នាក់ខេត្តដំបូងរបស់ខ្លួន។ នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៥ អ៊ីស្រាអែល និង[[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (PLO) បានចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូទីពីរ|កិច្ចព្រមព្រៀងទីពីរ]] ដោយក្នុងនោះ ភាគីទាំងពីរបានយល់ស្របពង្រីកដែនអំណាចអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនទៅកាន់ទីប្រជុំជនភាគច្រើននៅតំបន់វ៉េសប៊ែង។

នៅរវាងឆ្នាំ១៩៩៤ និងឆ្នាំ១៩៩៦ អ៊ីស្រាអែលបានកសាង[[ជញ្ជាំងហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល]]ឡើង ដើម្បីបង្កើនសុវត្ថិភាពសន្តិសុខនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ ជញ្ជាំងនេះត្រូវបានប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនផ្ដួលរំលំនៅដើមដំបូងនៃ[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ]]កំឡុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០០។&lt;ref name=&quot;Doron Almog&quot;&gt;{{Cite journal |title=Lessons of the Gaza Security Fence for the West Bank |last=Almog |first=Doron |publisher=Jerusalem Centre for Public Affairs |date=23 December 2004 |journal=Jerusalem Issue Briefs |volume=4 |issue=12 |url=http://www.jcpa.org/brief/brief004-12.htm |access-date=4 September 2025 |archive-date=13 February 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090213141925/http://jcpa.org/brief/brief004-12.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===២០០០៖ អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ===
{{Main|អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ}}
[[File:IDF-D9-demolishes-Palestinian-structure-01.jpg|thumb|រថពាសដែកឈូសប្រភេទ ''Caterpillar D៩'' របស់កងទ័ពអ៊ីស្រាអែលកំពុងឈូសផ្ទះមួយខ្នងនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាកំឡុងព្រឹត្តិការណ៍អ៊ីនធីហ្វាដាទីពីរ]]
អ៊ីនធីហ្វាដាទីពីរគឺជាការបះបោរប៉ាឡេស្ទីនដ៏ធំមួយនៅលើ[[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់|ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនដែលកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]] និងនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលផ្ទាល់ដូចកាលអ៊ីនធីហ្វាដាទីមួយដំបូងដែរ។ មូលហេតុទូទៅនៃចលនាអ៊ីនធីហ្វាដាលើកនេះត្រូវបានគេសង្ស័យថាបណ្ដាលមកពីបរាជ័យនៃ[[កិច្ចប្រជុំកំពូលខែមដេវីដឆ្នាំ២០០០]] ដែលត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងអាចបោះជំហានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយជុំវិញ[[ដំណើរសន្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល|ដំណើរសន្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន និងអ៊ីស្រាអែល]]ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០០។{{sfn|Pressman|2003|p=114}} ព្រឹត្តិការណ៍បះបោរនេះបានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០០ បន្ទាប់ពីលោកអារីយែល ស្ហារុនដែលកាលនោះត្រូវជាមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងនៅអ៊ីស្រាអែល បានធ្វើទស្សនកិច្ចទៅកាន់បរិវេណអគារ[[អាល់អាក់សា]]ស្ថិតនៅលើកំពូល[[ភ្នំប្រាសាទ]]ក្នុងទីក្រុង[[យេរូសាឡឹម]]។{{sfn|Pressman|2003|p=114}} ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នេះផ្ទាល់គឺមានលក្ខណៈស្ងប់ស្ងាត់ ប៉ុន្តែ​មានគេសង្ស័យថាអាចបង្កប់បំណងញុះញង់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ហើយដូចនឹងការសង្ស័យពិតមែន ​បាតុកម្ម​តវ៉ានិង​កុប្បកម្មក៏បានផ្ទុះឡើងជាប្រតិកម្មនឹងទស្សនកិច្ចនោះ​ ខណៈកម្លាំងនគរបាល​អ៊ីស្រាអែល​បានព្យាយាមទប់ស្កាត់ដោយការ​បាញ់​គ្រាប់​កាំភ្លើង​ជ័រ និង​ឧស្ម័ន​បង្ហូរ​ទឹក​ភ្នែកជាដើម។{{sfn|Byman|2011|p=114}} អ៊ីនធីហ្វាដាទីពីរនេះគឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមដំបូងនៃការវាយប្រហារដោយគ្រាប់រ៉ុក្កែត និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅតាមតំបន់ព្រំដែនអ៊ីស្រាអែល ដោយចលនាប្រដាប់អាវុធប៉ាឡេស្ទីននៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ជាពិសេសដោយក្រុម[[ហាម៉ាស់]] និងចលនា[[ជីហាដឥស្លាមប៉ាឡេស្ទីន]]។

ចំនួនអ្នកស្លាប់ និងរបួសជាច្រើនបានកើតឡើងចំពោះជនស៊ីវិល ក៏ដូចជាទាហានក្នុងកំឡុងមហាបាតុកម្មនេះ។ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានប្រឡូកចូលប្រឆាំងនឹងបាតុកម្មដោយប្រើប្រាស់កាំភ្លើង សម្លាប់មនុស្សតាមគោលដៅកំណត់ និងវាយប្រហារដោយប្រើរថក្រោះនិងពីលើដែនអាកាស ខណៈដែលខាងភាគីប៉ាឡេស្ទីនវិញបានតបតប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែលតាមរយៈអត្តឃាតកម្មបំផ្ទុះគ្រាប់បែក បាញ់កាំភ្លើងតបត គប់ដុំថ្មតូចធំ និងការវាយប្រហារដោយបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតជាដើម។&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book |last=Cohen |first=Samy |chapter=Botched Engagement in the Intifada |date=2010 |title=Israel's Asymmetric Wars |pages=73–91 |location=New York |publisher=Palgrave Macmillan US |doi=10.1057/9780230112971_6 |isbn=978-1-349-28896-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Kober |first=Avi |date=2007 |title=Targeted Killing during the Second Intifada:: The Quest for Effectiveness |url=https://www.erudit.org/en/journals/jcs/2009-v29-jcs_27_1/jcs27_1_1art06/ |journal=Journal of Conflict Studies |volume=27 |issue=1 |pages=94–114 |issn=1198-8614 |access-date=4 September 2025 |archive-date=5 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405160428/https://www.erudit.org/en/journals/jcs/2009-v29-jcs_27_1/jcs27_1_1art06/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; សកម្មភាពបំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតរបស់ប៉ាឡេស្ទីន ពិសេសសម្ដៅទៅលើជនស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែល​ បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ជាខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិក៏ដូចជាសំណាក់ប្រជាជនក្នុងស្រុកនិងតំបន់ ហើយជាចំណុចខុសគ្នាបើប្រៀបទៅព្រឹត្តិការណ៍អ៊ីនធីហ្វាដាពីមុន ដែលមានបរិមាណហឹង្សាតិចជាងឆ្ងាយ។&lt;ref name=&quot;NMRR&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Matta |first1=Nada |last2=Rojas |first2=René |date=2016 |title=The Second Intifada: A Dual Strategy Arena |url=https://www.cambridge.org/core/journals/european-journal-of-sociology-archives-europeennes-de-sociologie/article/abs/second-intifada/CEF937E5D28EFA4F4F684E6D946942BF |journal=European Journal of Sociology / Archives Européennes de Sociologie |volume=57 |issue=1 |page=66 |doi=10.1017/S0003975616000035 |s2cid=146939293 |issn=0003-9756 |access-date=4 September 2025 |archive-date=5 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405161756/https://www.cambridge.org/core/journals/european-journal-of-sociology-archives-europeennes-de-sociologie/article/abs/second-intifada/CEF937E5D28EFA4F4F684E6D946942BF |url-status=live |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
*{{Cite journal |last1=Brym |first1=R. J. |last2=Araj |first2=B. |date=2006-06-01 |title=Suicide Bombing as Strategy and Interaction: The Case of the Second Intifada |journal=Social Forces |volume=84 |issue=4 |page=1969 |doi=10.1353/sof.2006.0081 |s2cid=146180585 |issn=0037-7732 |quote=In the early years of the 21st century, Israel, the West Bank and Gaza became the region of the world with the highest frequency of—and the highest per capita death toll due to—suicide bombing.}}
*{{cite journal |last=Schweitzer |first=Y. |year=2010 |title=The rise and fall of suicide bombings in the second Intifada |journal=Strategic Assessment |volume=13 |issue=3 |pages=39–48 |quote=As part of the violence perpetrated by the Palestinians during the second intifada, suicide bombings played a particularly prominent role and served as the primary effective weapon in the hands of the planners. |url=https://www.inss.org.il/wp-content/uploads/2017/02/FILE1289896644-1.pdf }}
*{{cite journal |last=Schachter |first=J. |year=2010 |url=https://strategicassessment.inss.org.il/wp-content/uploads/antq/fe-3427267573.pdf |title=The End of the Second Intifada? |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930061049/https://strategicassessment.inss.org.il/wp-content/uploads/antq/fe-3427267573.pdf |archive-date=30 September 2021 |journal=Strategic Assessment |volume=13 |issue=3 |pages=63–70 |quote=This article attempts to identify the end of the second intifada by focusing on the incidence of suicide bombings, arguably the most important element of second intifada-related violence. }}
*{{cite journal |last=Sela-Shayovitz |first=R. |year=2007 |title=Suicide bombers in Israel: Their motivations, characteristics, and prior activity in terrorist organizations |journal=International Journal of Conflict and Violence |volume=1 |issue=2 |pages=163 |id={{URN|nbn|de:0070-ijcv-2007259}} |quote=The period of the second Intifada significantly differs from other historical periods in Israeli history, because it has been characterized by intensive and numerous suicide attacks that have made civilian life into a battlefront. }}&lt;/ref&gt; ដោយរាប់ទាំងតួលេខអ្នកស្លាប់ និងរបួសបញ្ចូលគ្នា ព្រឹត្តិការណ៍សម្លាប់បង្ហូរឈាមគ្នានេះបានបណ្តាលឱ្យជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៣,០០០ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត ខណៈខាងអ៊ីស្រាអែលបានប៉ះពាល់ដល់ជីវិតមនុស្ស ១,០០០ នាក់ និងព្រមទាំងជនបរទេសចំនួន ៦៤ នាក់។&lt;ref name=casualties2005&gt;{{cite web |url=http://old.btselem.org/statistics/english/Casualties.asp?sD=29&amp;sM=09&amp;sY=2000&amp;eD=15&amp;eM=1&amp;eY=2005&amp;filterby=event&amp;oferet_stat=before |title=Statistics – Fatalities 29.9.2000–15.1.2005 |work=B'Tselem |archive-url=https://archive.today/20130414103627/http://old.btselem.org/statistics/english/Casualties.asp?sD=29&amp;sM=09&amp;sY=2000&amp;eD=15&amp;eM=1&amp;eY=2005&amp;filterby=event&amp;oferet_stat=before |archive-date=14 April 2013 |access-date=4 កញ្ញា 2025 |archivedate=14 មេសា 2013 |archiveurl=https://archive.today/20130414103627/http://old.btselem.org/statistics/english/Casualties.asp?sD=29&amp;sM=09&amp;sY=2000&amp;eD=15&amp;eM=1&amp;eY=2005&amp;filterby=event&amp;oferet_stat=before |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ពីចន្លោះខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០០ ដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០១ ជញ្ជាំងបំបែកហ្កាហ្សាពីអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានស្ដារសាងសង់ឡើងវិញ។ ជញ្ជាំងមួយទៀតនៅឯខាងព្រំដែនហ្កាហ្សា-អេហ្ស៊ីបបានចាប់ផ្ដើមតម្លើងកសាងឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៤។&lt;ref name=&quot;Anne Barnard&quot;&gt;{{Cite news |title=Life in Gaza Steadily Worsens |first=Anne |last=Barnard |work=The Boston Globe |date=22 October 2006 |url=https://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/10/22/life_in_gaza_steadily_worsens/ |access-date=16 April 2020 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235137/http://www.boston.com/news/world/middleeast/articles/2006/10/22/life_in_gaza_steadily_worsens/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ចំណុចឆ្លងចេញចូលចម្បងនៅភាគខាងជើងជាប់នឹងអ៊ីស្រាអែលគឺ[[ច្រកឆ្លងដែនអេរ៉េស]] ខណៈចំណុចឆ្លងនៅប៉ែកខាងត្បូងចូលអេហ្ស៊ីបគឺស្ថិតនៅ[[ច្រកឆ្លងដែនរ៉ាហ្វា]]។ ហ្កាហ្សាក៏មានច្រកឆ្លងទៅភាគខាងកើតដែរហៅថា[[ច្រកឆ្លងដែនការនី]] ប៉ុន្តែវាត្រូវបានបិទប្រតិបត្តិការនៅក្នុងឆ្នាំ២០១១។&lt;ref name=&quot;Greg Myre&quot;&gt;{{Cite news |title=Gaza Crossing:Choked Passages to Frustration |first=Greg |last=Myre |work=The New York Times |date=4 March 2006 |url=https://www.nytimes.com/2006/03/04/international/middleeast/04gaza.html |access-date=5 September 2025 |archive-date=6 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141106110814/http://www.nytimes.com/2006/03/04/international/middleeast/04gaza.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ព្រំដែនភាគខាងជើងហ្កាហ្សាគឺស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាព្រំដែនទឹក និងអាកាសដូចគ្នា។ ចំពោះព្រំដែនភាគខាងត្បូងវិញគឺមានអេហ្ស៊ីបជាអ្នកគ្រប់គ្រងដូចដែលបានចែងនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងអេហ្ស៊ីប និងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5122404.stm |title=Gaza crisis: key maps and timeline |work=BBC News |date=6 January 2009 |access-date=5 September 2025 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084904/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5122404.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; លើសពីនេះទៀតនោះ ទាំងអ៊ីស្រាអែលនិងអេហ្ស៊ីបគឺមិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន​ដំណើរចេញចូល​ដោយ​សេរី​ពី​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ឡើយ ខណៈ​ព្រំដែន​ទាំង​ពីរទិស​មានទាហាន​យោធាឈរជើងឃ្លាំមើល​យ៉ាង​តឹងរឹង។ មកទល់បច្ចុប្បន្ន អេហ្ស៊ីបនៅតែរក្សាបិទច្រកផ្លូចេញចូលតំបន់ហ្កាហ្សារបស់ខ្លួន ដោយសារតែក្ដីបារម្ភខ្លាចក្រុមហាម៉ាស់ខាងហ្កាហ្សាចូលមកបង្កើតចលនាបះបោរជីហាដឥស្លាមនៅក្នុងទឹកដីស៊ីណៃ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/182738#.U8LcArFhs6I |title=Egypt Opens Gaza Border Crossing for the Injured – Middle East – Arutz Sheva |date=10 July 2014 |publisher=Israelnationalnews.com |access-date=2025-09-05 |archive-date=13 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140713002958/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/182738#.U8LcArFhs6I |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===២០០៥៖ ការដកខ្លួនដោយឯកតោភាគីរបស់អ៊ីស្រាអែល===
[[File:Gush Katif-N-Dekalim02.jpg|thumb|[[ណេវ៉េដខាលីម]]ក្នុងប្លុកលំនៅដ្ឋាន[[ហ្គូសកាធីហ្វ]]]]
នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ អ៊ីស្រាអែលបានដកខ្លួនចេញពីដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ដោយថែមទាំងបានរុះរើទីតាំងលំនៅដ្ឋានតូចៗរបស់ខ្លួនចេញទៀតផង។&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.btselem.org/gaza_strip/control_on_air_space_and_territorial_waters |title=Israel's control of the airspace and the territorial waters of the Gaza Strip |work=btselem.org |access-date=5 September 2025 |archive-date=28 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140628105536/http://www.btselem.org/gaza_strip/control_on_air_space_and_territorial_waters |url-status=live }}&lt;/ref&gt; អ៊ីស្រាអែលក៏បានដកខ្លួនចេញពី[[ផ្លូវហ្វីឡាឌែលហ្វី]]ផងដែរ ដែលត្រូវជាដីវែងអន្លាយមួយខ្សែនៅជាប់ព្រំដែនជាមួយអេហ្ស៊ីប បន្ទាប់ពីអេហ្ស៊ីបបានយល់ព្រមធានាសន្តិសុខនៅខាងព្រំដែនរបស់ខ្លួនតាមរយៈ[[កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីដំណើរចេញចូល]] ដែលគេតែងច្រើនស្គាល់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងរ៉ាហ្វា។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.reut-institute.org/en/Publication.aspx?PublicationId=1180 |title=Philadelphi Route |publisher=Reut Institute |access-date=2015-09-05 |archive-date=14 July 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714202343/http://www.reut-institute.org/en/Publication.aspx?PublicationId=1180 |url-status=dead |archivedate=2014-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714202343/http://www.reut-institute.org/en/Publication.aspx?PublicationId=1180 }}&lt;/ref&gt; ក្រោយពីអ៊ីស្រាអែលបានដកកម្លាំងយោធា និងប្រជាជនខ្លួនចេញអស់ តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទាំងមូលក៏ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ[[អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន]]ជាផ្លូវការ។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 October 2023 |title=Timeline of conflict between Israel and Palestinians in Gaza |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/conflict-between-israel-palestinians-gaza-2023-10-07/ |access-date=5 September 2025 |website=Reuters |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007105909/https://www.reuters.com/world/middle-east/conflict-between-israel-palestinians-gaza-2023-10-07/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===២០០៦–២០០៧៖ ការឡើងកាន់អំណាចរបស់ហាម៉ាស់ និងជម្លោះស៊ីវិល===
{{Main|ជម្លោះហ្វាតា–ហាម៉ាស់}}
នៅក្នុង[[ការបោះឆ្នោតនីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ២០០៦|ការបោះឆ្នោតសភាប៉ាឡេស្ទីន]]ដែលបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងក្នុងថ្ងៃទី២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៦ ក្រុមហាម៉ាស់បានដណ្ដើមសំឡេងឆ្នោតបានច្រើនជាងគេ (៤២.៩%) និងបានឈ្នះអាសនៈចំនួន ៧៤ លើអាសនៈសរុប ១៣២ នៅក្នុងសភា (៥៦%)។&lt;ref&gt;[http://www.iht.com/articles/2006/01/25/africa/web.0125pals.php Counting underway in Palestinian elections], International Herald Tribune, 25 January 2006. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515023627/http://www.iht.com/articles/2006/01/25/africa/web.0125pals.php |date=15 May 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/news/newsitems/200601/s1557518.htm Election officials reduce Hamas seats by two], ABC News Online, 30 January 2006. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110629015352/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200601/s1557518.htm |date=29 June 2011}}&lt;/ref&gt; នៅពេលដែលក្រុមហាម៉ាស់ឡើងកាន់អំណាចនៅខែបន្ទាប់ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលក៏ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប រុស្ស៊ី និងអង្គការសហប្រជាជាតិបានទាមទារឱ្យក្រុមហាម៉ាស់ទទួលស្គាល់នូវកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានធ្វើឡើងពីមុនទាំងអស់ ព្រមទាំងទទួលស្គាល់សិទ្ធិអត្ថិភាពអ៊ីស្រាអែល និងបោះបង់ចោលនូវចលនាបែបហិង្សារបស់ខ្លួន។ នៅពេលដែលហាម៉ាស់បានបដិសេធសំណើទាមទារអស់ទាំងនោះ&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2006/09/22/world/middleeast/22cnd-mideast.html |title=Hamas Refuses to Recognize Israel |work=The New York Times |date=22 September 2006 |access-date=5 September 2025 |archive-date=9 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230209055114/https://www.nytimes.com/2006/09/22/world/middleeast/22cnd-mideast.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; សហគមន៍អន្តរជាតិក៏បានសម្រេចកាត់ផ្តាច់ជំនួយរបស់ពួកគេផ្ទាល់ទៅកាន់អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន ខណៈជំនួយខ្លះវិញត្រូវបានរុញបញ្ជូនទៅអង្គការមនុស្សធម៌ដែលមិនមានទំនាក់ទំនងជាមួយរដ្ឋាភិបាលនៅហ្កាហ្សាចាត់ចែងជំនួស។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Weisman |first=Steven R. |url=https://www.nytimes.com/2006/04/08/world/middleeast/08hamas.html |title=U.S. and Europe Halt Aid to Palestinian Government |newspaper=The New York Times |date=8 April 2006 |access-date=5 September 2025 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511222935/http://www.nytimes.com/2006/04/08/world/middleeast/08hamas.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; វិបត្តិនយោបាយ និងបញ្ហាជាប់គាំងសេដ្ឋកិច្ចនៅក្រោយការបោះឆ្នោតបានធ្វើឱ្យប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនជាច្រើននាក់សម្រេចចិត្តធ្វើចំណាកស្រុកចេញពីតំបន់ហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/n/a/2006/12/09/international/i104249S77.DTL |title=More Palestinians flee homelands |access-date=15 May 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070515044844/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2006%2F12%2F09%2Finternational%2Fi104249S77.DTL |archive-date=15 May 2007 |archivedate=15 ឧសភា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070515044844/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fn%2Fa%2F2006%2F12%2F09%2Finternational%2Fi104249S77.DTL }}, Sarah El Deeb, Associated Press, 9 December 2006.&lt;/ref&gt;

[[File:Gaza City.JPG|thumb|សំណង់អគារនៅ[[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]], ២០០៧]]
បន្ទាប់ពីទទួលបានជ័យជំនះនៅក្នុងការបោះឆ្នោតនីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីននៃឆ្នាំ២០០៦ ក្រុមហាម៉ាស់ និងហ្វាតាក៏បានព្រមព្រៀងគ្នាបង្កើតរដ្ឋាភិបាលរួបរួមជាតិប៉ាឡេស្ទីនមួយដោយមានលោក[[អ៊ីស្មែល ហានីយ៉េ]]ជាមេដឹកនាំ។ មួយរយៈខ្លីបន្ទាប់ ក្រុមហាម៉ាស់ក៏បាន[[ជម្លោះហ្វាតា–ហាម៉ាស់|ផ្ទុះអាវុធ]]ជាមួយនឹងក្រុមហ្វាតា ហើយក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៧ ក៏បានវាយកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សាទាំងស្រុង&lt;ref name=&quot;Guardian&quot;&gt;{{cite news |title=Hamas takes control of Gaza |url=https://www.theguardian.com/world/2007/jun/15/israel4 |access-date=6 September 2025 |newspaper=Guardian |date=15 June 2007 |location=London |first1=Ian |last1=Black |first2=Mark |last2=Tran |archive-date=31 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831134036/http://www.theguardian.com/world/2007/jun/15/israel4 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក៏ដូចជាស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលផ្សេងៗនៅហ្កាហ្សាផងដែរ។ [[ប្រធានាធិបតីប៉ាឡេស្ទីន]] លោក[[ម៉ះមូដ អាបាស់]]បានឆ្លើយតបវិញដោយប្រកាសដាក់រដ្ឋក្នុងគ្រាអាសន្ន រំលាយរដ្ឋាភិបាលរួបរួមជាតិនោះចោល និងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មីដោយមិនរាប់បញ្ចូលមន្ត្រីហាម៉ាស់ជាសមាជិក។&lt;ref name=&quot;intern_fight_p14-15&quot;&gt;{{cite book |title=Internal fight: Palestinian abuses in Gaza and the West Bank |pages=14–15 |author2=Human Rights Watch |first1=Fred |last1=Abrahams |publisher=Human Rights Watch |year=2008|author2-link=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt; សមាជិកក្រុមហាម៉ាស់មួយចំនួនដែលមានវត្តមាននៅតំបន់វ៉េសប៊ែងកាលនោះត្រូវបានកងកម្លាំង[[សន្តិសុខបង្ការប៉ាឡេស្ទីន]]បានចាប់ឃាត់ខ្លួនទាំងអស់។

នៅចុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៨ ប្រទេសអេហ្ស៊ីប អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងហ្សកដានីបានប្រកាសទទួលស្គាល់គណៈរដ្ឋមន្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនថ្មីដែលមានមូលដ្ឋាននៅវ៉េសប៊ែងក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកអាបាស់ ហើយត្រូវជា &quot;រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនស្របច្បាប់តែមួយគត់&quot;។ អេហ្ស៊ីបក៏បានផ្លាស់ប្តូរស្ថានទូតប៉ាឡេស្ទីនរបស់ខ្លួនពីហ្កាហ្សាទៅវ៉េសប៊ែងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.haaretz.com/hasen/spages/874106.html |title=Mubarak calls Hamas' takeover of the Gaza Strip a 'coup' |work=Haaretz |access-date=6 September 2025 |archive-date=25 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625201301/http://www.haaretz.com/hasen/spages/874106.html |url-status=dead |archivedate=25 មិថុនា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070625201301/http://www.haaretz.com/hasen/spages/874106.html }}&lt;/ref&gt; អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងអេហ្ស៊ីបបានគាំទ្រដល់ដំណើរផ្សះផ្សា និងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលរួបរួមថ្មីមួយទៀតរវាងហ្វាតានិងហាម៉ាស់ ហើយបានជំរុញឱ្យលោកអាបាស់ចាប់ផ្តើមកិច្ចចរចាសន្ទនាជាមួយក្រុមហាម៉ាស់។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យពិបាកទៅរួចនោះគឺលក្ខខណ្ឌដែលលោកអាបាស់បាន​ដាក់​នៅចំពោះមុខហាម៉ាស់ ពោលគឺត្រូវប្រគល់ហ្កាហ្សាមកឱ្យអាជ្ញាធរ​ប៉ាឡេស្ទីនគ្រប់គ្រង។ ចំពោះអ៊ីស្រាអែល និង​អេហ្ស៊ីប​វិញ អាជ្ញាធរទាំងពីរប្រទេសបាន​ប្រកាសបិទ​ច្រក​ព្រំដែន​ជាមួយ​នឹង​ហ្កាហ្សាជាប្រតិកម្មនៃការឡើងកាន់អំណាចរបស់ហាម៉ាស់។ ប្រភពពីប៉ាឡេស្ទីនបានរាយការណ៍ថា មន្ត្រីអ្នកឃ្លាំមើលមកពីសហភាពអឺរ៉ុបបាននាំគ្នារត់ភៀសខ្លួនចេញអស់ពីហ្កាហ្សាតាមរយៈច្រកព្រំដែនរ៉ាហ្វានៅតាមបណ្ដោយព្រំដែនហ្កាហ្សា-អេហ្ស៊ីប ដោយសារតែពួកគេខ្លាចត្រូវហាម៉ាស់ចាប់ឃុំឃាំង ឬប្រព្រឹត្តិអំពើអ្វីមួយដែលអាចប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិតរបស់ពួកគេ។&lt;ref name=&quot;EU_flee_Rafah_crossing&quot;&gt;{{cite web |last=Dudkevitch |first=Margot |url=https://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1139395602714 |title=EU monitors flee Rafah border crossing |work=Jerusalem Post |date=14 March 2006 |access-date=6 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511121459/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull&amp;cid=1139395602714 |archive-date=11 May 2011 |archivedate=13 កក្កដា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110713125814/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1139395602714 }}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់ពីកិច្ចផ្សះផ្សាបានបរាជ័យ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសនៃបណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់ ក៏ដូចជាមន្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនបានរួមគ្នាប្រកាសប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងព្រំដែនហ្កាហ្សាដោយហាម៉ាស់។&lt;ref name=&quot;Abbas wins Egypt backing on border&quot;&gt;{{cite web |url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2008/01/2008525125823983496.html |title=Middle East&amp;nbsp;— Abbas wins Egypt backing on border |publisher=Al Jazeera English |date=28 January 2008 |access-date=6 September 2025 |archive-date=3 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203155552/http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2008/01/2008525125823983496.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ទន្ទឹមនឹងនេះ របាយការណ៍សន្តិសុខអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីបបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ក្រុមហាម៉ាស់បានបន្តរត់ពន្ធគ្រឿងផ្ទុះ និងអាវុធយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ពីទឹកដីអេហ្ស៊ីបតាមប្រព័ន្ធរូងក្រោមដីសម្ងាត់។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ កងកម្លាំងសន្តិសុខអេហ្ស៊ីបបានបញ្ជាក់ថាខ្លួនបានរកឃើញផ្លូវក្រោមដីរបស់ហាម៉ាស់ចំនួន ៦០ រូង។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1192380807070&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |title=Egypt finds 60 Gaza tunnels in 10 months |work=Jerusalem Post |date=13 November 2007 |access-date=6 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511121629/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1192380807070&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |archive-date=11 May 2011 |archivedate=15 វិច្ឆិកា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111115212139/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1192380807070&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull }}&lt;/ref&gt;

===២០០៨–២០០៩៖ សង្គ្រាមហ្កាហ្សា===
{{Main|សង្គ្រាមហ្កាហ្សា (២០០៨–២០០៩)}}
[[File:Damaged housing gaza strip april 2009.jpg|thumb|right|សំណង់អគារខូចខាតកំឡុងសង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០០៨–២០០៩]]
នៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៨&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/12/28/world/middleeast/28mideast.html |work=The New York Times |title=Israelis Say Strikes Against Hamas Will Continue |first1=Taghreed |last1=El-Khodary |first2=Ethan |last2=Bronner |date=28 December 2008 |access-date=7 September 2025 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511223019/http://www.nytimes.com/2008/12/28/world/middleeast/28mideast.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[យន្តហោះចម្បាំងF-16ហ្វាខន|យន្តហោះចម្បាំង F-១៦]] របស់អ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារតាមអាកាសទៅលើគោលដៅមួយចំនួនក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្នរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងក្រុមហាម៉ាស់ត្រូវបែកបាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.idfblog.com/2012/04/16/timeline-terror-2001-2012/ |title=A Timeline of Terror: 2001 to 2012, The Official Blog of the Israel Defense Forces |publisher=Idfblog.com |date=16 April 2012 |access-date=7 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130122185506/http://www.idfblog.com/2012/04/16/timeline-terror-2001-2012/ |archive-date=22 January 2013 |archivedate=22 មករា 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130122185506/http://www.idfblog.com/2012/04/16/timeline-terror-2001-2012/ }}&lt;/ref&gt; មកដល់ថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមបើកការឈ្លានពានចូលដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2009/01/04/world/middleeast/04mideast.html |newspaper=The New York Times |date=4 January 2009 |title=Israeli Troops Launch Attack on Gaza |first1=Isabel |last1=Kershner |first2=Taghreed |last2=El-Khodary |access-date=7 September 2025|archive-date=9 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170409005842/http://www.nytimes.com/2009/01/04/world/middleeast/04mideast.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ក្រៅពីអគាររដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់ អ៊ីស្រាអែលបានធ្វើការវាយសម្ដៅទៅលើទីកន្លែងមួយចំនួនផ្សេងទៀតដែលខ្លួនអះអាងថាជាឃ្លាំងស្តុកទុកអាវុធរបស់ហាម៉ាស់ ដូចជា ស្ថានីយ៍នគរបាល សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ ឃ្លាំងរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ព្រះវិហារឥស្លាម និងអគារផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។&lt;ref&gt;{{cite web |last=Mozgovaya |first=Natasha |url=https://www.haaretz.com/hasen/spages/1053233.html |title=IDF shell kills 30 in Gaza UN school; Israel mulls appeal over Hamas fire from UN facilities |work=Haaretz |access-date=7 September 2025 |archive-date=1 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090401074434/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1053233.html |url-status=dead |archivedate=1 មេសា 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090401074434/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1053233.html }}&lt;/ref&gt;

ភាគីខាងអ៊ីស្រាអែលបានថ្លែងថា ការវាយប្រហាររបស់ខ្លួននេះគឺជាប្រតិកម្មចំពោះសកម្មភាពវាយប្រហារដោយគ្រាប់រ៉ុក្កែតរបស់ក្រុមហាម៉ាស់មកលើតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដែលសរុបមានចំនួនជាង ៣,០០០ គ្រាប់ក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ហើយប៉ុន្មានសប្តាហ៍មុនប្រតិបត្តិការនេះ ហាម៉ាស់បានបន្តបង្កើនគ្រាប់បាញ់ប្រហារបន្ថែមទៀតដោយមិនញញើត។ ប្រភពយោធាអ៊ីស្រាអែលបានបង្ហាញថា រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោក[[អេហ៊ូដ បារ៉ាក់]]បានបញ្ជាកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលឱ្យរៀបចំត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ប្រតិបត្តិការនេះនៅប្រមាណប្រាំមួយខែមុនពេលចាប់ផ្ដើមមកម៉្លេះ ដោយកំឡុងពេល ៦ ខែនោះ អ៊ីស្រាអែលបានរៀបចំផែនការលម្អិតលម្អន់ម៉ត់ចត់ និងប្រមូលផ្តុំព័ត៌មានបានពីការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ផ្សេងៗ។&lt;ref&gt;{{cite web |last=Ravid |first=Barak |url=https://www.haaretz.com/print-edition/news/iaf-strike-followed-months-of-planning-1.260363/ |title=IAF strike followed months of planning |publisher=Haaretz.com |date=28 December 2008 |access-date=7 September 2025 |archive-date=24 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130324160347/http://www.haaretz.com/print-edition/news/iaf-strike-followed-months-of-planning-1.260363 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនសរុបប្រមាណ ១,១០០–១,៤០០ នាក់&lt;ref&gt;{{cite news |last=Kasher |first=Asa |url=https://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=168061 |title=Analysis: A moral evaluation of the Gaza War |newspaper=The Jerusalem Post &amp;#124; Jpost.com |publisher=Jpost.com |access-date=7 September 2025 |archive-date=21 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110221144352/http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=168061 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; (ក្នុងនោះមានជនស៊ីវិលពី ២៩៥–៩២៦ នាក់) និងជនជាតិអ៊ីស្រាអែលចំនួន ១៣ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងសង្រ្គាមរយៈពេល ២២ ថ្ងៃនេះ។&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8428883.stm |work=BBC News |title=Slow recovery from wounds of Gaza conflict |date=27 December 2009 |access-date=7 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174738/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8428883.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ជម្លោះនេះបានបង្កឱ្យមានការខូតខាត ឬបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែងប្រជាជនអស់រាប់ម៉ឺនខ្នង&lt;ref&gt;{{cite web |title=IOM Appeal for Gaza Focuses on Health and Recovery |url=http://www.iom.int/jahia/Jahia/media/press-briefing-notes/pbnAF/cache/offonce/lang/en?entryId%3D21830 |access-date=7 September 2025 |date=2009-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310183754/http://www.iom.int/jahia/Jahia/media/press-briefing-notes/pbnAF/cache/offonce/lang/en?entryId=21830 |archive-date=10 March 2012 |url-status=dead |publisher=International Organization for Migration |archivedate=10 មីនា 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120310183754/http://www.iom.int/jahia/Jahia/media/press-briefing-notes/pbnAF/cache/offonce/lang/en?entryId=21830 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lappin |first=Yaakov |url=https://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1237727552054&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |title=IDF releases Cast Lead casualty |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511121653/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1237727552054&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull |archive-date=11 May 2011 |work=The Jerusalem Post |date=26 March 2009 |access-date=7 កញ្ញា 2025 |archivedate=3 កុម្ភៈ 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203063523/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1237727552054&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull }}&lt;/ref&gt; ក៏ដូចជាមន្ទីរពេទ្យចំនួន ១៥ កន្លែងក្នុងចំណោមមន្ទីរពេទ្យសរុប ២៧ នៅហ្កាហ្សា និងព្រមទាំងមណ្ឌលថែទាំសុខភាពបឋមចំនួន ៤៣ កន្លែងក្នុងចំណោមមណ្ឌលថែទាំងសុខភាពសរុប ១១០ ទីតាំង&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ochaopt.org/documents/ochaopt_who_gaza_health_fact_sheet_20100120_english.pdf |title=Gaza Health Fact Sheet |access-date=2025-09-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150308014019/http://www.ochaopt.org/documents/ochaopt_who_gaza_health_fact_sheet_20100120_english.pdf |archive-date=8 March 2015 |archivedate=2015-03-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150308014019/http://www.ochaopt.org/documents/ochaopt_who_gaza_health_fact_sheet_20100120_english.pdf }}&lt;/ref&gt; រីឯអណ្តូងទឹកចំនួន ៨០០ ត្រូវរងការខូចខាត ឬបំផ្លិចបំផ្លាញទាំងស្រុង&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=47273 |title=MIDEAST: Attack on Water Brings Sanitation Crisis – IPS |publisher=Ipsnews.net |date=18 June 2009 |access-date=7 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204070226/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=47273 |archive-date=4 December 2010 |archivedate=4 ធ្នូ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101204070226/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=47273 }}&lt;/ref&gt; ចំណែកឯផ្ទះកញ្ចក់ចំនួន ១៨៦&lt;ref&gt;{{cite web |title=Environmental Assessment of the Gaza Strip |url=http://postconflict.unep.ch/publications/UNEP_Gaza_EA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514204950/http://postconflict.unep.ch/publications/UNEP_Gaza_EA.pdf |archive-date=2011-05-14 |url-status=live |access-date=2025-09-07}}&lt;/ref&gt; និងរួមទាំងកសិដ្ឋានគ្រួសារជិត ១០,០០០ កន្លែងបានទទួលរងផលប៉ះពាល់ខ្ទិចខ្ទាំពីសង្គ្រាមនេះ។&lt;ref&gt;{{cite web |title=The humanitarian situation in Gaza and FAO's response |url=http://www.fao.org/fileadmin/templates/tc/tce/pdf/FAO_brief_on_Gaza_23_Jan_09.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090214100134/http://www.fao.org/fileadmin/templates/tc/tce/pdf/FAO_brief_on_Gaza_23_Jan_09.pdf |archive-date=2009-02-14 |url-status=live |access-date=2025-09-07}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ សង្គ្រាមហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០០៩ បានបន្សល់ទុកឱ្យប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៥០,០០០ នាក់គ្មានផ្ទះសម្បែងរស់នៅ,&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;&gt;{{cite news |title=Gaza 'looks like earthquake zone' |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7838618.stm |work=BBC News |date=20 January 2009 |access-date=7 September 2025 |archive-date=25 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090125181742/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7838618.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ៤០០,០០០–៥០០,០០០ នាក់គ្មានទឹកប្រើប្រាស់&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Gaza: Humanitarian situation&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7845428.stm |work=BBC News |title=Gaza: Humanitarian situation |date=30 January 2009 |access-date=7 September 2025 |archive-date=8 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110208132149/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7845428.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ហើយមួយលាននាក់គ្មានអគ្គិសនីប្រើប្រាស់&lt;ref name=&quot;Gaza: Humanitarian situation&quot; /&gt; និងបណ្តាលឱ្យមានការខ្វះខាតស្បៀងអាហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wfp.org/content/wfp-launches-emergency-food-distributions-families-gaza |title=Launches Emergency Food Distributions to Families in Gaza &amp;#124; WFP &amp;#124; United Nations World Food Programme – Fighting Hunger Worldwide |publisher=WFP |access-date=7 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511084335/http://www.wfp.org/content/wfp-launches-emergency-food-distributions-families-gaza |archive-date=11 May 2011 |archivedate=11 ឧសភា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511084335/http://www.wfp.org/content/wfp-launches-emergency-food-distributions-families-gaza }}&lt;/ref&gt;

===២០១៤៖ សង្គ្រាមហ្កាហ្សា===
{{Main|សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១៤}}
នៅថ្ងៃទី៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៤ អ៊ីស្រាអែលបានផ្ដើមប្រតិបត្តិការយោធាវាយប្រហារចូលក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាថ្មី។ ដើមហេតុចម្បងនៃជម្លោះលើកនេះគឺកើតចេញពីករណីចាប់ជំរិតនិងសម្លាប់យុវជនអ៊ីស្រាអែលចំនួនបីនាក់នៅក្នុងទឹកដីវ៉េសប៊ែងដោយសមាជិកសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនដែលជាប់ទំនាក់ទំនងនឹងហាម៉ាស់។ ជាប្រតិកម្ម កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែលបានផ្តួចផ្តើមប្រតិបត្តិការយោធាមួយភ្លាមៗ ហើយជាលទ្ធផល ពួកគេបានចាប់ខ្លួនជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៣៥០ នាក់ដោយពួកគេស្ទើរទាំងអស់ត្រូវជាសមាជិកសកម្មប្រយុទ្ធហាម៉ាស់នៅវ៉េសប៊ែង។&lt;ref name=&quot;nathanthrall&quot;&gt;{{cite journal |author=Nathan Thrall |date=1 August 2014 |title=Hamas's Chances |url=http://www.lrb.co.uk/v36/n16/nathan-thrall/hamass-chances |journal=London Review of Books |volume=36 |issue=16 |access-date=7 September 2025 |archive-date=16 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416032651/https://www.lrb.co.uk/v36/n16/nathan-thrall/hamass-chances |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HamasAcc&quot;&gt;Jack Khoury, [https://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/1.611676 Hamas claims responsibility for three Israeli teens' kidnapping and murder'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201010052244/https://www.haaretz.com/hamas-admits-kidnap-murder-of-3-teens-1.5260283/ |date=10 October 2020 }}, ''Haaretz'', 21 August 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HamasAcc2&quot;&gt;[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4562328,00.html 'Mashal: Hamas was behind murder of three Israeli teens'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230916104726/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4562328,00.html |date=16 September 2023 }}, Ynet, 22 August 2014.&lt;/ref&gt; ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ ហាម៉ាស់នៅតែបន្តបាញ់រ៉ុក្កែតជាច្រើនគ្រាប់ចូលទៅក្នុងទឹកដីប្រទេសអ៊ីស្រាអែលពីតំបន់ហ្កាហ្សា ដែលនាំឱ្យផ្ទុះជម្លោះរយៈពេលប្រាំពីរសប្តាហ៍នេះឡើង។ សង្គ្រាមមួយនេះផងដែរត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាជម្លោះដ៏សាហាវបំផុតមួយក្នុងចំណោមជម្លោះបើកចំហរវាងអ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីនដែលបានកើតឡើងក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកនេះ។​ការវាយប្រហារដោយប្រើគ្រាប់រ៉ុក្កែតដោយប៉ាឡេស្ទីន បូករួមជាមួយការវាយប្រហារតាមដែនអាកាសដោយអ៊ីស្រាអែល បានបណ្តាលឱ្យមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បាត់បង់ជីវិត ដោយជងរងគ្រោះភាគច្រើនជាជនជាតិប៉ាឡេស្ទីននៅហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Zonszein|first=Mairav|url=https://www.theguardian.com/world/2015/mar/27/israel-kills-more-palestinians-2014-than-any-other-year-since-1967|title=Israel killed more Palestinians in 2014 than in any other year since 1967|date=2015-03-27|work=The Guardian|access-date=2020-03-03|issn=0261-3077|archive-date=12 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220412025048/https://www.theguardian.com/world/2015/mar/27/israel-kills-more-palestinians-2014-than-any-other-year-since-1967|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===២០១៨–២០១៩៖ មហាបរពលនៃការវិលត្រឡប់===
{{Main|មហាបរពលនៃការវិលត្រឡប់}}
[[File:OCHAoPT 2018 Gaza border protests 31 may 2018.png|thumb|right|ផែនទីរបស់[[ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់សម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌]]បង្ហាញពីបាតុកម្មនៃមហាបរពល,​ ៣១ ឧសភា ២០១៨]]
នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨–២០១៩ បាតុកម្មជាច្រើនតគ្នាដែលគេតែងស្គាល់ថា [[មហាបរពលនៃការវិលត្រឡប់]] ត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃសុក្រនៅតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្បែរជញ្ជាំងព្រំដែនហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល ដោយបានអូសបន្លាយចាប់ពីថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ រហូតដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩។ ក្នុងអំឡុងព្រឹត្តិការណ៍បាតុកម្មនេះ ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនសរុប ២២៣ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ដោយកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;B'tselem21&quot;&gt;[https://www.btselem.org/gaza_strip/20210524_whitewash_time 'And now for the whitewashing,' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231017132258/https://www.btselem.org/gaza_strip/20210524_whitewash_time |date=17 October 2023 }} B'tselem 24 May 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.latimes.com/world/middleeast/la-fg-gaza-protest-20180330-htmlstory.html|title=15 Palestinians reported killed by Israeli fire as Gaza border protest builds |last=Alouf |first=Abu |date=30 March 2018|website=Los Angeles Times|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180519031927/http://www.latimes.com/world/middleeast/la-fg-gaza-protest-20180330-htmlstory.html|archive-date=19 May 2018}}&lt;/ref&gt; គោលបំណងនៃបាតុកម្មតវ៉ានេះគឺដើម្បីទាមទារ​ឱ្យ​ជនភៀសខ្លួន​ប៉ាឡេស្ទីនត្រឡប់​ចូលទៅ​កាន់​ទឹកដី​ដែល​ពួកគេ​ធ្លាប់រស់នៅពីមុនវិញ ពោលគឺ​ទឹកដី​​អ៊ីស្រាអែល​ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ក្រុមបាតុករប៉ាឡេស្ទីនថែមទាំងបានចេញមុខតវ៉ាប្រឆាំងផងដែរនឹងការបិទផ្លូវគោក ផ្លូវអាកាស និងផ្លូវសមុទ្រចេញចូលតំបន់ហ្កាហ្សាដោយអ៊ីស្រាអែល ហើយនិងការទទួលស្គាល់ទីក្រុងយេរូសាឡឹមជារដ្ឋធានីអ៊ីស្រាអែលដោយសហរដ្ឋអាមេរិក។&lt;ref name=&quot;Toameh&quot;&gt;Khaled Abu Toameh, [https://www.timesofisrael.com/hamas-vows-gaza-protests-to-continue-until-they-return-to-all-of-palestine &quot;Hamas vows Gaza protests last until Palestinians return to all of Palestine&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231007054949/https://www.timesofisrael.com/hamas-vows-gaza-protests-to-continue-until-they-return-to-all-of-palestine/ |date=7 October 2023 }}, ''The Times of Israel'', 9 April 2018.&lt;br /&gt;&quot;The protests are an uprising for &quot;Jerusalem, Palestine, and the right of return&quot;, he said, referring to the demand that Palestinian refugees and their descendants be allowed to return to their former homes in Israel.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NY2&quot; &gt;David M. Halbfinger, Iyad Abuheweila, Jugal K.Patel [https://www.nytimes.com/interactive/2018/04/13/world/middleeast/gaza-fence-aerial.html &quot;300 Meters in Gaza: Snipers, Burning Tires and a Contested Fence&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180422065743/https://www.nytimes.com/interactive/2018/04/13/world/middleeast/gaza-fence-aerial.html |date=22 April 2018 }}, ''The New York Times'' 15 May 2018.’ Most Gazans are Palestinian refugees or their descendants, and marching on the fence highlights their desire to reclaim the lands and homes from which they were displaced 70 years ago in the war surrounding Israel's creation.’&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
*{{Cite news|url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/.premium-mass-gaza-border-clashes-52-killed-by-israeli-gunfire-2-410-wounded-1.6091548|title=Mass Gaza Border Clashes: 58 Palestinians Killed by Israeli Gunfire, 1,113 Wounded|last1=Khoury|first1=Jack|date=15 May 2018|work=Haaretz|access-date=8 September 2025|last2=Kubovich|first2=Yaniv|last3=Zikri|first3=Almog Ben|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514195751/https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/.premium-mass-gaza-border-clashes-52-killed-by-israeli-gunfire-2-410-wounded-1.6091548|archive-date=14 May 2018}}
*David M. Halbfinger &amp; Iyad Abuheweila, [https://www.nytimes.com/2018/04/13/world/middleeast/gaza-israel-protests.html &quot;One Dead Amid Violence in 3rd Week of Protests at Gaza-Israel Fence&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180517222949/https://www.nytimes.com/2018/04/13/world/middleeast/gaza-israel-protests.html|date=17 May 2018}} ''The New York Times'', 13 April 2018.&lt;br /&gt;&quot;They are objecting to Israel's 11-year-old blockade of Gaza and seeking to revive international interest in Palestinian claims of a right of return to the lands they were displaced from in 1948.&quot;
*Adam Rasgon, [https://www.jpost.com/Arab-Israeli-Conflict/Masses-of-Gazans-head-to-border-fence-to-demand-right-of-return-547367 &quot;Masses of Gazans head to border area for 'right of return' says organizer&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180505122635/https://www.jpost.com/Arab-Israeli-Conflict/Masses-of-Gazans-head-to-border-fence-to-demand-right-of-return-547367|date=5 May 2018}} ''The Jerusalem Post'', 28 March 2018.&lt;/ref&gt;

នៅចុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៩ លទ្ធផលរបស់[[គណៈកម្មការឯករាជ្យអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីបាតុកម្មតវ៉ានៅព្រំដែនហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១៨|គណៈកម្មការស៊ើបការណ៍ឯករាជ្យ]]របស់[[ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]]បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា ក្នុងចំណោមករណីស្លាប់និងរបួសរបស់បាតុករចំនួន ៤៨៩ ករណីដែលត្រូវបានខ្លួនវិភាគនោះ គេបានរកឃើញថាមានតែពីរករណីប៉ុណ្ណោះដែលអាចចាត់ទុកថាជាទង្វើហួសហេតុប្រថុយគ្រោះថ្នាក់ដល់កងកម្លាំងសន្តិសុខអ៊ីស្រាអែល។ ដូច្នេះ គណៈកម្មាការបានចាត់ទុកករណីដែលនៅសេសសល់ទាំងប៉ុន្មានជាទង្វើសម្លាប់បាតុករដោយខុសច្បាប់ ហើយបានបញ្ចប់ដោយអនុសាសន៍មួយដែលអំពាវនាវឱ្យអ៊ីស្រាអែលពិនិត្យមើលថាតើ[[ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម]] ឬ[[ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ]]មានត្រូវបានប្រព្រឹត្តដែរឬទេនៅក្នុងប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបបាតុកម្មរបស់ខ្លួន ហើយប្រសិនបើមានពិតមែននោះ សូមឱ្យអាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែលចាប់អ្នកប្រព្រឹត្តិខុសនោះមកកាត់ទោស។&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.un.org/unispal/document/un-independent-commission-of-inquiry-on-protests-in-gaza-presents-its-findings-press-release/ |title=UN Independent Commission of Inquiry on Protests in Gaza Presents its Findings - Press Release - Question of Palestine |website=[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] |access-date=8 September 2025 |archive-date=9 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009065103/https://www.un.org/unispal/document/un-independent-commission-of-inquiry-on-protests-in-gaza-presents-its-findings-press-release/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite report |title=Report of the independent international commission of inquiry on the protests in the Occupied Palestinian Territory - A/HRC/40/74 |url=https://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoIOPT/A_HRC_40_74.pdf |publisher=UNHRC |date=28 February 2019 |access-date=8 September 2025 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/CoIOPT/A_HRC_40_74.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ គណៈកម្មការដដែរក៏បានប្រកាសបន្ថែមទៀតថា ខ្លួនមាន &quot; 'ហេតុផលសមស្រប'  ក្នុងការជឿជាក់ថាទាហានអ៊ីស្រាអែលអាចពិតជាបានប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ហើយបានធ្វើការបាញ់មកលើអ្នកកាសែត បុគ្គលិកសុខាភិបាល និងកុមារពិតមែនក្នុងកំឡុងបាតុកម្មតវ៉ានៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០១៨&quot;។ អ៊ីស្រាអែល​បាន​ចេញមុខបដិសេធ​មិន​គាំទ្រលទ្ធផល​ស៊ើប​អង្កេត និង​បាន​ច្រាន​ចោល​របាយការណ៍របស់​គណៈកម្មការនោះចោល។&lt;ref name=&quot;CNN1111&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.cnn.com/2019/02/28/middleeast/israel-gaza-un-intl/index.html|title=UN: Israel may have committed war crimes during Gaza protests |first1=Milena |last1=Vaselinovic |first2=Oren |last2=Liebermann |work=CNN |date=28 February 2019 |access-date=8 September 2025 |archive-date=14 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014022301/https://www.cnn.com/2019/02/28/middleeast/israel-gaza-un-intl/index.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===២០២១៖ វិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល===
{{Main|វិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល}}
នៅមុនវិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែលក្នុងឆ្នាំ២០២១ ប្រជាជនប្រមាណ ៤៨% ក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សាគឺមិនមានការងារធ្វើនោះឡើយ ហើយប្រជាជនប្រមាណពាក់កណ្ដាលបានកំពុងរស់នៅក្នុងភាពក្រីក្រ។ ក្នុង​កំឡុង​​វិបត្តិឆ្នាំ២០២១ កុមារ​ចំនួន ៦៦ នាក់​បានបាត់បង់ជីវិត ខណៈកាលជម្លោះមុនមានកុមារចំនួន ៥៥១ នាក់បានស្លាប់។ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១ គណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់របស់ធនាគារពិភពលោកបានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចនៅតំបន់ហ្កាហ្សា ដើម្បីទស្សនានូវសភាពការណ៍ខូចខាតនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងព្រមទាំងជីវិតមនុស្សទូទៅ។ ជាលទ្ធផល ធនាគារពិភពលោកបានចាប់ដៃគូជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិ និងសហភាពអឺរ៉ុបវាយតម្លៃលើតម្រូវការផ្សេងៗដើម្បីត្រៀមជំនួយគាំទ្រការកសាង និងការស្តារឡើងវិញនៃតំបន់ហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Toll of War on Palestinians in Gaza |date=27 June 2021 |publisher=[[ធនាគារពិភពលោក]] |url=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2021/06/27/the-toll-of-war-on-palestinians-in-gaza |access-date=8 September 2025 |archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204711/https://www.worldbank.org/en/news/feature/2021/06/27/the-toll-of-war-on-palestinians-in-gaza |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ករណីផ្ទុះអាវុធតូចមួយបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី៥ ដល់ថ្ងៃទី៨ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២២ ហើយជាលទ្ធផលនៃការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសដោយអ៊ីស្រាអែល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបន្ថែមបានទទួលរងការខូចខាត ហើយបានបង្ខំឱ្យប្រជាជនរស់នៅក្នុងតំបន់រងគ្រោះផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅ។&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/gaza-august-2022-escalation-dashboard-09-august-2022 |title=Gaza August 2022 Escalation Dashboard (09 August 2022) - occupied Palestinian territory &amp;#124; ReliefWeb |website=reliefweb.int |date=9 August 2022 |access-date=8 September 2025 |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816140543/https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/gaza-august-2022-escalation-dashboard-09-august-2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ochaopt.org/content/escalation-gaza-strip-and-israel-flash-update-2-august-2022 |title=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs - occupied Palestinian territory &amp;#124; Escalation in the Gaza Strip and Israel &amp;#124; Flash Update #2 as of 18:00, 8 August 2022 |website=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs - occupied Palestinian territory |date=8 August 2022 |access-date=8 September 2025 |archive-date=12 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812012844/https://www.ochaopt.org/content/escalation-gaza-strip-and-israel-flash-update-2-august-2022 |url-status=dead |archivedate=12 សីហា 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220812012844/https://www.ochaopt.org/content/escalation-gaza-strip-and-israel-flash-update-2-august-2022 }}&lt;/ref&gt;

===២០២៣–២០២៥៖ សង្គ្រាមហ្កាហ្សា===
{{Main|សង្គ្រាមហ្កាហ្សា}}
{{See also|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|វិបត្តិមនុស្សធមហ្កាហ្សា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)}}
[[File:SoI-War 23-10-31 IDF 05-04.jpg|thumb|ទាហានអ៊ីស្រាអែលនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា, ៣១ តុលា ២០២៣]]
នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ កងកម្លាំងជីវពលនៅហ្កាហ្សាដឹកនាំដោយ[[កងពលតូចអាល់កាសាំ]]របស់ហាម៉ាស់ បានធ្វើ[[ការលុលលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ការវាយលុកចូលភាគនិរតីនៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល]]ក្នុងគោលបំណងវាយកម្ទេចសហគមន៍ និងមូលដ្ឋានយោធាអ៊ីស្រាអែល។ ក្នុងដំណើរនេះ ហាម៉ាស់បានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ១,៣០០ នាក់ និងចាប់មនុស្សប្រមាណ ២៣៦ នាក់ធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Hutchinson |first=Bill |date=22 November 2023 |title=Israel-Hamas War: Timeline and key developments |url=https://abcnews.go.com/International/timeline-surprise-rocket-attack-hamas-israel/story?id=103816006 |work=ABC News |access-date=8 September 2025 |archive-date=16 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016214718/https://abcnews.go.com/International/timeline-surprise-rocket-attack-hamas-israel/story?id=103816006 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; មកដល់ថ្ងៃទី៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ អ៊ីស្រាអែលបានប្រកាសសង្រ្គាមលើក្រុមហាម៉ាស់ ហើយបានប្រកាស &quot;បិទផ្លូវចេញចូលទាំងអស់&quot; នៃតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-09 |title=Israel announces 'total' blockade on Gaza |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/9/israel-announces-total-blockade-on-gaza |website=www.aljazeera.com |access-date=8 September 2025 |archive-date=9 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009105304/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/9/israel-announces-total-blockade-on-gaza |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ខណៈរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោក[[យ៉ូអាហ្វ ហ្កាឡង់ត៍]]បានប្រកាសថា &quot;ហ្កាហ្សានឹងមិនមានអគ្គិសនី គ្មានអាហារ គ្មានប្រេងឥន្ធនៈ អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងត្រូវតែបានបិទ។ យើងកំពុងប្រយុទ្ធជាមួយសត្វមនុស្ស ហើយសកម្មភាពរបស់យើងទាំងឡាយគឺប្រព្រឹត្តិទៅតាមនឹង&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Israel announces 'complete siege' of Gaza, cutting its electricity, food, water, and fuel |url=https://www.businessinsider.com/israel-gallant-announces-complete-siege-gaza-no-electricity-food-fuel-2023-10 |work=Business Insider |date=9 October 2023 |access-date=8 September 2025 |archive-date=2 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102181111/https://www.businessinsider.com/israel-gallant-announces-complete-siege-gaza-no-electricity-food-fuel-2023-10 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TimesOfIsrael_GazaHostages&quot;&gt;{{cite news |author=Fabian |first1=Emanuel |last2=Magid |first2=Jacob |date=16 October 2023 |title=IDF notifies relatives of 199 people that their loved ones are Gaza hostages |url=https://www.timesofisrael.com/idf-notifies-relatives-of-199-people-that-their-loved-ones-are-gaza-hostages/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102181257/https://www.timesofisrael.com/idf-notifies-relatives-of-199-people-that-their-loved-ones-are-gaza-hostages/ |archive-date=2 November 2023 |access-date=8 September 2025 |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt; ក្រោយមក លោកហ្កាឡង់ត៍ក៏បានកែលម្អគោលជំហររបស់លោកបន្តិចបន្ទាប់ពីមានការដាក់សម្ពាធពីប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក[[ចូ បៃដិន]] ហើយកិច្ចព្រមព្រៀងមួយក៏ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៩ ខែតុលា ដើម្បីឱ្យអ៊ីស្រាអែលនិងអេហ្ស៊ីបបើកផ្លូវផ្តល់ជំនួយចូលក្នុងហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-03-02 |title=Fergal Keane: Aid convoy tragedy shows fear of starvation haunts Gaza |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68456718 |access-date=2025-09-08 |archive-date=15 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315042049/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68456718 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Gaza war 2023 - 2025 IMG 8182.png|thumb|ទិដ្ឋភាពហ្កាហ្សាក្រោយត្រូវរងការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសពីអ៊ីស្រាអែល]]
នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ [[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៥|បទឈប់បាញ់រវាងអ៊ីស្រាអែលនិងក្រុមហាម៉ាស់]]បានចូលជាធរមានជាផ្លូវការ។ សុពលភាពរបស់វាបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា នៅពេលដែលអ៊ីស្រាអែលបានរំលោភបទឈប់បាញ់ដោយបើកការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលគ្មាននរណាគ្រោងទុកជាមុន។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Shurafa |first1=Wafaa |last2=Mednick |first2=Sam |date=March 18, 2025 |title=Israel launches deadly wave of airstrikes across Gaza after ceasefire talks stall |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-news-ceasefire-hostages-03-17-2025-b8753b9458a44f10ab08aa9b12582780 |access-date=8 September 2025 |work=AP News |location=Deir al-Balah, Gaza Strip }}&lt;/ref&gt;

សង្រ្គាមហ្កាហ្សាបានបង្កឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងដំណំដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងជីវិតមនុស្ស ហើយវាក៏បានបង្កឱ្យកើតមាន[[វិបត្តិមនុស្សធមហ្កាហ្សា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|វិបត្តិមនុស្សធម៌ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ]] និងព្រមទាំង[[គ្រោះទុរ្ភិក្សនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|គ្រោះទុរ្ភិក្ស]]ផងដែរ ដែលសព្វថ្ងៃកំពុងប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិតប្រជាជនហ្កាហ្សាស្ទើរគ្រប់គ្នា។&lt;ref name=&quot;Dannenbaum_Dill_2024&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;IPC_22_August_2025&quot;&gt;{{cite web |title=GAZA STRIP: Famine confirmed in Gaza Governorate, projected to expand {{pipe}} 1 July - 30 September 2025 |url=https://www.ipcinfo.org/fileadmin/user_upload/ipcinfo/docs/IPC_Gaza_Strip_Acute_Food_Insecurity_Malnutrition_July_Sept2025_Special_Snapshot.pdf
|website=Integrated Food Security Phase Classification |date=22 August 2025}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រជាជនភាគច្រើនត្រូវបង្ខំចិត្តផ្លាស់ទីលំនៅទៅរស់នៅតាមជំរុំជនភៀសខ្លួនផ្សេងៗនៅទូទាំងតំបន់ដ៏តូចចង្អៀតមួយនេះ។&lt;ref name=&quot;Dannenbaum_Dill_2024&quot;/&gt; អង្គការសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើនដូចជា [[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ]] និង[[បេត្សាលែម]] ក៏ដូចជាអ្នកជំនាញសាស្ត្រាចារ្យសិក្សាអំពី[[ប្រល័យពូជសាសន៍វិទ្យា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍]]និង[[ច្បាប់អន្តរជាតិ]] និងព្រមទាំងអ្នកជំនាញជាច្រើនផ្សេងទៀតបាននិយាយថា  [[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍]]កំពុងតែកើតមានឡើងនៅហ្កាហ្សា ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណានៅតែមានអ្នកជំនាញមួយចំនួនជំទាស់នឹងរឿងប្រល័យពូជសាសន៍នេះ។&lt;ref name=&quot;genocide&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;genocide_int_law_scholars&quot;/&gt; ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានផ្ទុះឡើងមក ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនជាង ៦០,០០០ នាក់នៅហ្កាហ្សាត្រូវបានបាត់បង់ជីវិត ដោយស្ទើរតែពាក់កណ្តាលនៃអ្នកស្លាប់ទាំងនោះត្រូវជាជាស្ត្រីនិងកុមារ ហើយមនុស្សជាង ១៤៨,០០០ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួស។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=29 July 2025 |title=How many Palestinians has Israel's Gaza offensive killed|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/how-many-palestinians-has-israels-gaza-offensive-killed-2025-03-24/|access-date=8 September 2025|work=Reuters }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://apnews.com/article/palestinians-death-toll-war-health-ministry-816d592952814db869924f9626ca8876|title=Over 60,000 Palestinians killed in the 21-month Israel-Hamas war, Gaza's Health Ministry says|date=29 July 2025|website=Associated Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 July 2025 |title=Reported impact snapshot {{pipe}} Gaza Strip (30 July 2025) |url=https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-30-july-2025 |work=[[ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់សម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌|ការិយាល័យសម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌]]}}&lt;/ref&gt; លទ្ធផលសិក្សាដោយ ''The Lancet'' បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា មនុស្សនៅហ្កាហ្សាចំនួន ៦៤,២៦០ នាក់បានស្លាប់ដោយសារត្រូវរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរ បើគិតត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ ខណៈលទ្ធផលសិក្សាពួកគេបានកត់សម្គាល់ដែរថាក្នុងចំនួនអ្នកស្លាប់ដែលបានរាប់បញ្ចូលអាចរួមមានចំនួនអ្នកស្លាប់ &quot;ដោយប្រយោល&quot; ច្រើនជាងអ្នកស្លាប់ដោយរបួសធ្ងន់ធ្ងរ។&lt;ref name=&quot;Lancet2025&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Jamaluddine |first1=Zeina |last2=Abukmail |first2=Hanan |last3=Aly |first3=Sarah |last4=Campbell |first4=Oona M. R. |last5=Checchi |first5=Francesco |date=9 January 2025 |doi=10.1016/S0140-6736(24)02678-3 |journal=The Lancet |publisher=Elsevier |title=Traumatic injury mortality in the Gaza Strip from Oct 7, 2023, to June 30, 2024: a capture–recapture analysis |volume=405 |issue=10477 |pages=469–477 |doi-access=free |pmid=39799952}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Bloxham |first1=Donald |author-link=Donald Bloxham |date=3 April 2025 |title=The 7 October Atrocities and the Annihilation of Gaza: Causes and Responsibilities |journal=Journal of Genocide Research |issue=Forum: Israel-Palestine: Atrocity Crimes and the Crisis of Holocaust and Genocide Studies |doi=10.1080/14623528.2025.2483546 |s2cid= |doi-access=free |pages=23–24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=10 January 2025 |title=Gaza death toll 40% higher than official number, Lancet study finds |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/10/gaza-death-toll-40-higher-than-official-number-lancet-study-finds |access-date=8 September 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Tanno |first=Sophie |date=9 January 2025 |title=Gaza death toll has been significantly underreported, study finds |url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/middleeast/gaza-death-toll-underreported-study-intl |access-date=8 September 2025 |website=CNN }}&lt;/ref&gt; គិតមកត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ តួលេខចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយរបួសធ្ងន់ធ្ងរអាចមានដល់ ៩៣,០០០​ នាក់ (៧៧,០០០ ទៅ ១០៩,០០០ នាក់) ដែលស្មើនឹង ៤–៥% នៃចំនួនប្រជាជនសរុបនៅហ្កាហ្សាកាលមុនសង្រ្គាម។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.economist.com/interactive/middle-east-and-africa/2025/05/08/how-many-people-have-died-in-gaza |title=How many people have died in Gaza? |date=2025-05-08 |newspaper=The Economist |quote=The researchers found that the overlap was so small that the true number of deaths was probably 46-107% higher than the official ministry total. If you assume that the ratio has stayed the same since last June (and not fallen, as systems caught up during the ceasefire, say) and apply them to the current tally, it would suggest that between 77,000 and 109,000 Gazans have been killed, 4-5% of the territory's pre-war population (see chart).}}&lt;/ref&gt;

===២០២៥–បច្ចុប្បន្ន៖ ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា===
{{Main|ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា}}
នៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ [[ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា]]បានចូលជាធរមាន ដែលអំពាវនាវឱ្យមានការរំសាយយោធានិងលើកលែងទោសដល់សមាជិកហាម៉ាស់ណាដែលព្រមទម្លាក់អាវុធចុះ ការគ្រប់គ្រងបណ្តោះអាសន្នដោយស្ថាប័នបច្ចេកទេសប៉ាឡេស្ទីនក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់គណៈកម្មការអន្តរជាតិដឹកនាំដោយប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោកដូណាល់ ត្រាំ បើកសេរីភាពចេញចូលតំបន់ហ្កាហ្សា  និងការបើកដំណើរការជំនួយអន្តរជាតិឡើងវិញ។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-10-09 |title=Donald Trump's 20-point Gaza peace plan in full |url=https://www.bbc.com/news/articles/c70155nked7o |access-date=2026-06-01 |website=BBC }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុម័តនូវកំណែផែនការសន្តិភាពចំនួន ២០ ចំណុចដែលរៀបរាងដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ខណៈរុស្ស៊ី និងចិនបានបោះអនុប្បវាទ។&lt;ref name=&quot;smithnov2025&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/world/gaza/trump-gaza-peace-plan-un-vote-israel-hamas-resolution-rcna244560|title=Trump's Gaza peace plan wins global backing. Now comes the hard part.|website=NBC News|last=Smith|first=Alexander|date=2025-11-18|access-date=2026-06-01}}&lt;/ref&gt; ផែនការនេះត្រូវបានក្រុមហាម៉ាស់ច្រានចោល ដោយបានជំទាស់នឹងសំណើសុំបង្កើតកងទ័ពរក្សាសន្តិភាពអន្តរជាតិនៅលើទឹកដីហ្កាហ្សា ក៏ដូចជាកង្វះការធានានូវការសម្រេចជោគវាសនាដោយផ្ទាល់ខ្លួននៅក្នុងផែនការនោះ&lt;ref&gt;{{cite news|date=2025-11-18|access-date=2026-06-01|title=Hamas, Gaza factions say UN resolution undermines 'national will'|website=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/18/hamas-gaza-factions-say-un-resolution-undermines-national-will}}&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែយ៉ាងណា វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ។&lt;ref name=&quot;smithnov2025&quot;/&gt;

បន្ថែមពីលើនេះ កិច្ចសម្រុះសម្រួលជំនួយហិរញ្ញប្បទានក៏ត្រូវបានលើកយកមកពិភាក្សាផងដែរ។ របាយការណ៍បានបង្ហាញថា សហរដ្ឋអាមេរិកបានពិចារណាប្រើប្រាស់ចំណូលពន្ធប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៥ ពាន់លានដុល្លារ ដែលត្រូវបានបង្កកដោយអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីជួយហិរញ្ញប្បទានដល់កិច្ចប្រឹងប្រែងកសាងតំបន់ហ្កាហ្សាឡើងវិញ។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exclusive: US may ask Israel to put Palestinian tax money toward Trump's Gaza plan, sources say |url=https://www.reuters.com/world/us-may-ask-israel-put-palestinian-tax-money-toward-trumps-gaza-plan-sources-say-2026-05-15/ |access-date=2026-06-01 |work=Reuters }}&lt;/ref&gt;

==ភូមិសាស្ត្រ==
[[File:Gaza Beach.jpg|thumb|ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅឯឆ្នេរសមុទ្រហ្កាហ្សាកាលឆ្នាំ២០០៦]]
[[File:Gaza sea port.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទីក្រុងហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨]]
ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមានបណ្ដោយពីជើងទៅត្បូងប្រវែង ៤១ គីឡូម៉ែត្រ និងទទឺងពីកើតទៅលិចប្រវែងពី ៦ ទៅ ១២ គីឡូម៉ែត្រ និងហើយមានផ្ទៃដីសរុប ៣៦៥ គម&lt;sup&gt;២&lt;/sup&gt;។&lt;ref name=&quot;Arnon&quot;&gt;{{cite journal |first=Arie |last=Arnon |url=http://www.econ.bgu.ac.il/facultym/arnona/Israeli_Policy_towards_the_Occupied_Palestinian_Territories_The_Economic_Dimension_1967-2007.pdf |title=Israeli Policy towards the Occupied Palestinian Territories: The Economic Dimension, 1967–2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130630142150/http://www.econ.bgu.ac.il/facultym/arnona/Israeli_Policy_towards_the_Occupied_Palestinian_Territories_The_Economic_Dimension_1967-2007.pdf |archive-date=2013-06-30 |journal=Middle East Journal |volume=61 |number=4 |date=Autumn 2007 |page=575 |doi=10.3751/61.4.11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; ហ្កាហ្សាមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេស[[អ៊ីស្រាអែល]]ប្រវែង ៥១ គីឡូម៉ែត្រ និងព្រំដែនខាងត្បូងជាប់ប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]ប្រវែង ១១ គីឡូម៉ែត្រក្បែរទីក្រុង[[រ៉ាហ្វា]]។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 May 2021 |title=Israel-Palestinian conflict: Life in the Gaza Strip |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-20415675 |url-status=live |access-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627053554/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-20415675 |archive-date=27 June 2018}}&lt;/ref&gt;

ទីក្រុង[[ខាន់យូនីស]]មានទីតាំងស្ថិតនៅប្រមាណ ៧ គីឡូម៉ែត្រនៅភាគឦសាននៃទីក្រុង[[រ៉ាហ្វា]] ហើយទីប្រជុំជនតូចៗជាច្រើននៅជុំវិញក្រុង[[ឌែរអែលបាឡា]]សុទ្ធតែមានទីតាំងនៅតាមឆ្នេរសមុទ្ររវាងក្រុងឌែរអែលបាឡានិងទីក្រុងហ្កាហ្សា។ ក្រុង[[បេតឡាហ៊ីយ៉ា]] និងក្រុង[[បេតហានូន]]គឺស្ថិតនៅភាគខាងជើង និងភាគឦសាននៃទីក្រុងហ្កាហ្សារៀងគ្នា។ ប្លុក[[ហ្គូសកាធីហ្វ]]គឺជាតំបន់ទីលំនៅរបស់អ៊ីស្រាអែលដែលធ្លាប់មានទីតាំងស្ថិតនៅលើផ្នូកខ្សាច់ជាប់នឹងក្រុងរ៉ាហ្វា និងខាន់យូនីសតាមបណ្តោយគែមភាគនិរតីនៃឆ្នេរ[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]]ប្រវែង ៤០ គីឡូម៉ែត្រ។ ឆ្នេរអាល់ដេអ៊ីរ៉ាគឺជាទីកន្លែងដ៏ពេញនិយមបំផុតសម្រាប់អ្នកចូលចិត្តជិះរលក។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Roug |first=Louise |date=23 August 2007 |title=In Gaza, surfers find peace and freedom riding the deep blue |publisher=Articles.latimes.com |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2007-jul-29-fg-gazasurf29-story.html |url-status=live |access-date=8 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014022552/http://articles.latimes.com/2007/jul/29/world/fg-gazasurf29 |archive-date=14 October 2012}}&lt;/ref&gt;

[[វ៉ាឌីហ្កាហ្សា]]គឺជាទន្លេដ៏សំខាន់បំផុតនៅហ្កាហ្សាខណៈតំបន់ព័ទ្ធជុំវិញទន្លេនេះត្រូវបានគេប្រកាសជាដែនអភិរក្សធម្មជាតិដើម្បីការពារតំបន់ឆ្នេរសើមតែមួយគត់នៅហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;meweco&quot;&gt;[https://www.mahmiyat.ps/uploads/WadiGazaMP.pdf MANAGEMENT PLAN- WADI GAZA ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220605084222/https://www.mahmiyat.ps/uploads/WadiGazaMP.pdf|date=5 June 2022}}, by the MedWetCoast project&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.euronews.com/green/2023/04/16/now-we-can-breathe-a-little-how-gaza-is-bringing-its-wetlands-back-to-life |title='Now we can breathe a little': How Gaza is bringing its wetlands back to life |date=16 April 2023 |access-date=9 September 2025 |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101001758/https://www.euronews.com/green/2023/04/16/now-we-can-breathe-a-little-how-gaza-is-bringing-its-wetlands-back-to-life |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===អាកាសធាតុ===
ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមាន[[អាកាសធាតុស្ងួតពាក់កណ្ដាល|អាកាសធាតុក្ដៅពាក់កណ្តាលស្ងួត]] រួមជាមួយនឹងរដូវវស្សាកម្រិតក្ដៅ ហើយរដូវប្រាំងក្ដៅស្ងួត។ ថ្វីបើមានអាកាសធាតុស្ងួតហែងក៏ដោយក្ដី អត្រាសំណើមនៅហ្កាហ្សាគឺមានបរិមាណខ្ពស់ក្នុងរយៈពេលពេញមួយឆ្នាំ។ ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំនៅហ្កាហ្សាគឺមានអត្រាខ្ពស់ជាងទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំនៅលើទឹកដីគ្រប់ទិសនៃប្រទេសអេហ្ស៊ីបចាប់ពីចន្លោះ ២២៥ មីលីម៉ែត្រនៅភាគខាងត្បូង និង ៤០០ មីលីម៉ែត្រនៅភាគខាងជើង ដោយច្រើនតែធ្លាក់នៅចន្លោះខែវិច្ឆិកា និងកុម្ភៈ។

===បញ្ហាបរិស្ថាន===
បញ្ហាបរិស្ថាននៅហ្កាហ្សារួមមាន កំណើនវាលលំហ ទឹកសាបប្រែជាទឹកប្រៃ ប្រព្រឹត្តិកម្មទឹកស្អុយ ជំងឺឆ្លងពីទឹក ការរេចរឹលដី និងតំហយចុះក៏ដូចជាការបំពុលធនធានទឹកក្រោមដីជាដើម។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ មន្ត្រីអង្គការសហប្រជាជាតិម្នាក់បានមានប្រសាសន៍ថា &quot;វាអាចត្រូវចំណាយពេល ១៤ ឆ្នាំ ... ដើម្បីសម្អាតកម្ទេចកម្ទី រួមទាំងកម្ទេចសំណល់ថ្មផ្សេងៗពីអគារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលត្រូវបានរងការបំផ្លាញ&quot; (កំឡុងសង្រ្គាមហ្កាហ្សា)។&lt;ref name=&quot;Reuters 2024 c119&quot;&gt;{{cite web | title=UN official says it could take 14 years to clear debris in Gaza | website=Reuters | date=26 Apr 2024 | url=https://www.reuters.com/world/middle-east/un-official-says-it-could-take-14-years-clear-debris-gaza-2024-04-26/ | access-date=9 September 2025 | archive-date=26 April 2024 | archive-url=https://archive.today/20240426163228/https://www.reuters.com/world/middle-east/un-official-says-it-could-take-14-years-clear-debris-gaza-2024-04-26/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==រដ្ឋាភិបាល==
{{Main|រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីន}}
===ហ្កាហ្សាក្រោមសេចក្ដីសម្រេចលេខ ២៨០៣===
{{See also|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមសេចក្ដីសម្រេចលេខ​ ២៨០៣|សេចក្ដីសម្រេចលេខ ២៨០៣ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ}}
នៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហាម៉ាស់និងអ៊ីស្រាអែលបានទទួលយកដំណាក់កាលទីមួយនៃ[[ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា]] ដោយបិទបញ្ចប់អរិភាពនៅក្នុង[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]] និងការដកទ័ពរបស់អ៊ីស្រាអែលមួយផ្នែកចេញពីតំបន់ហ្កាហ្សា។ នៅក្នុងដំណាក់កាលទីពីរនៃផែនការនេះ គេបានគ្រោងទុកថា កងកម្លាំងរក្សាស្ថិរភាពអន្តរជាតិមួយនឹងត្រូវបញ្ជូនមកឈរជើងក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ហើយ[[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព]]និង[[​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​សម្រាប់​រដ្ឋបាលហ្កាហ្សា]]នឹងចាប់ដៃគ្នាគ្រប់គ្រងតំបន់ហ្កាហ្សាជាបណ្ដោះអាសន្ន មុនពេលត្រូវផ្ទេរអំណាចគ្រប់គ្រងទៅឱ្យ[[អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន]]នាពេលអនាគត។&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/world/2025/sep/25/washington-backing-plan-for-tony-blair-to-head-transitional-gaza-authority | title=Washington backing plan for Tony Blair to head transitional Gaza authority | work=The Guardian | date=25 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.timesofisrael.com/revealed-tony-blairs-us-backed-proposal-for-ending-the-gaza-war-and-replacing-hamas/ | title=Revealed: Tony Blair's US-backed proposal for ending the Gaza war and replacing Hamas | work=The Times of Israel | date=25 September 2025}}&lt;/ref&gt;

===រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់===
{{Main|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមរបបហាម៉ាស់}}
[[File:UNSchool DestrMoInterior.jpg|thumb|សំណល់អគារសាលារៀន អសប និងទីស្ដីការក្រសួងមហាផ្ទៃក្នុងទីក្រុងហ្កាហ្សា, ធ្នូ ២០១២]]
ចាប់តាំងពីហាម៉ាស់បានកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សាមក ក្រុមមួយនេះបានអនុវត្តនូវសិទ្ធិអំណាចប្រតិបត្តិក្រសោបលើតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទាំងមូលតាមរយៈស្ថាប័នអំណាចប្រតិបត្តិ នីតិប្បញ្ញត្តិ និងតុលាការផ្ទាល់របស់ខ្លួន។&lt;ref name=&quot;freedomhouse&quot;&gt;{{cite web |date=4 January 2018 |title=Gaza Strip |url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/gaza-strip |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007111428/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/gaza-strip |archive-date=7 October 2018 |access-date=9 September 2025 |website=Freedom House |archivedate=7 តុលា 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007111428/https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/gaza-strip }}&lt;/ref&gt; រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០១២ គឺជារដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនទីពីរដែលដឹកនាំដោយហាម៉ាស់ប្រចាំនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាចាប់តាំងពីបានបំបែកចេញពី[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]កាលពីឆ្នាំ២០០៧ មក។&lt;ref name=hurriyet0209&gt;{{cite web |url=http://www.hurriyetdailynews.com/hamas-announces-cabinet-reshuffle-in-gaza.aspx?pageID=238&amp;nID=29198&amp;NewsCatID=352 |title=Hamas announces cabinet reshuffle in Gaza |date=2 September 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com |access-date=9 September 2025 |archive-date=12 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012085350/http://www.hurriyetdailynews.com/hamas-announces-cabinet-reshuffle-in-gaza.aspx?pageID=238&amp;nID=29198&amp;NewsCatID=352 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ការរុះរើរដ្ឋាភិបាលចាស់នេះត្រូវបានអនុម័តដោយសមាជិកសភារបស់ហាម៉ាស់ដែលមានមូលដ្ឋាននៅហ្កាហ្សាពី[[ក្រុមប្រឹក្សានីតិប្បញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីន]]។&lt;ref name=hurriyet0209/&gt; ចាប់តាំងពីហាម៉ាស់បានចូលកាន់អំណាចនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ មក មនុស្សជាច្រើនបានចាត់ទុកដែនជ្រោយហ្កាហ្សាថាជា &quot;រដ្ឋនិយមឯកបក្ស&quot; ថ្វីបើហាម៉ាស់បានបើកសិទ្ធិអត្ថិភាពដល់ក្រុមនយោបាយផ្សេងក្រៅពីខ្លួនក៏ដោយក្ដី ដូចជាបក្សក្រុមឆ្វេងនិយម[[រណសិរ្សប្រជាជនដើម្បីរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] និង[[រណសិរ្សប្រជាធិបតេយ្យដើម្បីរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]]ជាដើម។&lt;ref&gt;
*{{Cite web |title=Gaza Strip: Freedom in the World 2020 Country Report |url=https://freedomhouse.org/country/gaza-strip/freedom-world/2020 |access-date=2025-09-09 |website=Freedom House |quote=Since 2007, Gaza has functioned as a de facto one-party state under Hamas rule |archive-date=27 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327190234/https://freedomhouse.org/country/gaza-strip/freedom-world/2020 |url-status=live }}
*{{Cite news |title=How powerful is Hamas? |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/10/10/how-powerful-is-hamas |access-date=2025-09-09 |issn=0013-0613 |archive-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114121410/https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/10/10/how-powerful-is-hamas |url-status=live }}
*{{Cite journal |last=Burton |first=Guy |date=2012 |title=Hamas and its Vision of Development |url=https://www.jstor.org/stable/41507185 |journal=Third World Quarterly |volume=33 |issue=3 |pages=525–540 |doi=10.1080/01436597.2012.657491 |jstor=41507185 |s2cid=144037453 |issn=0143-6597 |access-date=9 September 2025 |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023080017/https://www.jstor.org/stable/41507185 |url-status=live |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt;

ក្រមច្បាប់អំណាចរបស់ហាម៉ាស់នៅតំបន់ហ្កាហ្សាគឺផ្អែកទៅលើច្បាប់អូតូម៉ង់ ក្រមច្បាប់ម៉ាន់ដាតរបស់អង់គ្លេសឆ្នាំ១៩៣៦ [[ច្បាប់អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន]] [[ច្បាប់សារីយ៉ា]] និងបទបញ្ជាយោធាអ៊ីស្រាអែលជាដើម។ ហាម៉ាស់មានរក្សាប្រព័ន្ធតុលាការជាមួយតុលាការស៊ីវិល និងយោធា និងសេវាកម្មកាត់ទោសសាធារណៈ។&lt;ref name=freedomhouse/&gt;&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.academia.edu/2984906 |title=Ideology and Practice: The Legal System in Gaza under Hamas |first=Nicolas |last=Pelham |date=2010 |via=www.academia.edu |access-date=9 September 2025 |archive-date=28 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628143849/https://www.academia.edu/2984906 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៦ ក្នុងនាមជារដ្ឋមានកម្រិតប្រជាធិបតេយ្យបោះឆ្នោតតិចបំផុតនៅមជ្ឈិមបូព៌ានិងអាហ្រ្វិកខាងជើង បើយោងទៅតាមសន្ទស្សន៍ ''V-Dem Democracy'' ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ជាមួយនឹងពិន្ទុ ០.១៣៦ លើពិន្ទុមួយពេញ។&lt;ref name=&quot;report&quot;&gt;{{Cite web |url=https://v-dem.net/documents/43/v-dem_dr2024_lowres.pdf |title=Democracy Report 2024, Varieties of Democracy |access-date=9 September 2025 |archive-date=12 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240312185522/https://v-dem.net/documents/43/v-dem_dr2024_lowres.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===សន្តិសុខ===
សន្តិសុខដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាចម្បងគឺស្ថិតនៅក្រោមការរ៉ាប់រងរបស់ហាម៉ាស់តាមរយៈកងកម្លាំងយោធារបស់ខ្លួនគឺ [[កងពលតូចអាល់កាសាំ|កងពលតូចអ៊ីសអាដឌីន អាល់កាសាំ]] សេវាកម្មសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង និងកម្លាំងនគរបាលស៊ីវិល។ កងពលតូចអ៊ីសអាដឌីន អាល់កាសាំនោះមានកម្លាំងទាហានបម្រើប្រមាណចាប់ពី ៣០,០០០ រហូតដល់ទៅ ៥០,០០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.middleeasteye.net/news/hamas-gains-credibility-fighting-force-analysts-say-371780262 |title=Hamas growing in military stature, say analysts |website=Middle East Eye |access-date=9 September 2025 |archive-date=7 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007040321/https://www.middleeasteye.net/news/hamas-gains-credibility-fighting-force-analysts-say-371780262 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ក្រុមបក្សពួក និងមនោគមវិជ្ជាផ្សេងទៀត===
[[File:2013 Fatah anniversary rally in Gaza (04).jpg|thumb|ប្រជាជនប្រមូលផ្ដុំគ្នានៅទីក្រុងហ្កាហ្សាដើម្បីគាំទ្រក្រុមហ្វាតា, មករា ២០១៣]]
ក្រៅពីហាម៉ាស់ ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក៏មានវត្តមានក្រុម​សកម្មប្រយុទ្ធ​ប៉ាឡេស្ទីន​ផ្សេងទៀត​ផងដែរ​ ដោយខ្លះថែមទាំងមានទំនោរ​ប្រឆាំង​នឹង​ក្រុម​ហាម៉ាស់ទៀតផង។ [[ចលនាជីហាតឥស្លាមនៅប៉ាឡេស្ទីន]] ឬគេតែងនិយមស្គាល់ថា ក្រុមជីហាដឥស្លាមប៉ាឡេស្ទីន គឺជាក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធធំទីពីរបង្អស់ដែលសកម្មនៅតំបន់ហ្កាហ្សាបន្ទាប់ពីហាម៉ាស់។ ក្រុមនេះក៏មានកងកម្លាំងយោធាផ្ទាល់ខ្លួនផងដែរហៅថា [[កងពលតូចអាល់គូដស៍]] ដោយមានកម្លាំងប្រមាណ ៨,០០០ នាក់។&lt;ref&gt;*[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1658443.stm Who are Islamic Jihad?]BBC. 9 June 2003. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327035852/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1658443.stm |date=27 March 2009 }}
*{{cite web |url=https://www.dni.gov/index.php/nctc-home |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016214230/http://www.nctc.gov/site/groups/pij.html |url-status=dead |title=Palestine Islamic Jihad (PIJ) |publisher=NCTC |archive-date=16 October 2014 |website=www.dni.gov |access-date=9 កញ្ញា 2025 |archivedate=16 តុលា 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016214230/http://www.nctc.gov/site/groups/pij.html }}
*{{cite web |url=http://www.nationalsecurity.gov.au/agd/WWW/nationalsecurity.nsf/Page/What_Governments_are_doing_Listing_of_Terrorism_Organisations_Palestinian_Islamic_Jihad |archive-url=https://web.archive.org/web/20140126041704/http://www.nationalsecurity.gov.au/agd/WWW/nationalsecurity.nsf/Page/What_Governments_are_doing_Listing_of_Terrorism_Organisations_Palestinian_Islamic_Jihad |url-status=dead |title=Australian Government: Listing of Terrorism Organisations |archive-date=26 January 2014 |access-date=9 កញ្ញា 2025 |archivedate=20 សីហា 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060820175840/http://www.nationalsecurity.gov.au/agd/WWW/NationalSecurity.nsf/Page/What_Governments_are_doing_Listing_of_Terrorism_Organisations_Palestinian_Islamic_Jihad }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IslamicJihad&gt;{{cite news |url=https://www.foxnews.com/world/islamic-jihad-chief-dies-after-clash-with-hamas-police/#ixzz2X8KLrgkS |title=Islamic Militant Group |publisher=Foxnews.com |date=23 June 2013 |access-date=2025-09-09 |archive-date=24 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130624121949/http://www.foxnews.com/world/2013/06/23/islamic-jihad-chief-dies-after-clash-with-hamas-police/#ixzz2X8KLrgkS |url-status=live }}&lt;/ref&gt; បក្សពួកធំទីបីបន្ទាប់គឺ [[គណៈកម្មាធិការប្រជាតស៊ូ]] ដែលមានកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធឈ្មោះ [[កងពលតូចអាល់ណាស៊ែរ សាឡាអាល់-ឌីន]]។

បក្សពួកផ្សេងៗទៀតរួមមាន [[កងទ័ពឥស្លាម (ហ្កាហ្សា)|កងទ័ពឥស្លាម]] កងវរសេនាតូចនីដាល់ អាល់អាមូឌី (ជាសាខានៃ[[កងពលតូចទុក្ករយុទ្ធអាលអាក់សា]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅវ៉េសប៊ែង) [[កងពលអាប៊ូអាលីមូស្តាផា]] (ក្រុមប្រដាប់អាវុធនៃរបស់រណសិរ្សប្រជាជនដើម្បីរំដោះប៉ាឡេស្ទីន) [[កងពលតូចឆេក៍អូម៉ារហាឌីដ]] (កូនក្រុម[[រដ្ឋឥស្លាម]]) និងព្រមទាំងក្រុមបក្សពួកជាច្រើនទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.longwarjournal.org/archives/2021/06/analysis-17-palestinian-militant-factions-identified-in-recent-gaza-conflict.php |title=Analysis: 17 Palestinian militant factions identified in recent Gaza conflict |author=Joe Truzman |work=FDD's Long War Journal |date=4 June 2021 |access-date=9 September 2025 |archive-date=5 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210605024417/https://www.longwarjournal.org/archives/2021/06/analysis-17-palestinian-militant-factions-identified-in-recent-gaza-conflict.php |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===បំណែងចែករដ្ឋបាល===
ទឹកដីហ្កាហ្សាត្រូវបានបែងចែកទៅជាតំបន់តូចៗចំនួន ៥ គឺ៖ [[ទេសហ្កាហ្សាខាងជើង]] [[ទេសហ្កាហ្សា]] [[ទេសឌែរអែលបាឡា]] [[ទេសខាន់យូនីស]] និង[[ទេសរ៉ាហ្វា]]។

===នីត្យានុកូលភាពនៃរបបហាម៉ាស់===
ក្រោយពីបានឡើងកាន់អំណាចក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៧ ហាម៉ាស់បានបណ្តេញមន្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់របស់ហ្វាតាចេញពីមុខតំណែងរដ្ឋសំខាន់ៗដូចជា តំណែងរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នសន្តិសុខ សាកលវិទ្យាល័យ និងកាសែតព័ត៌មានជាដើម។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ អាជ្ញាធរហាម៉ាស់បានដកហូតអាវុធកាំភ្លើងពីសំណាក់កងជីវពល បក្សពួកសាសនានយោបាយ និងក្រុមឧក្រិដ្ឋជនផ្សេងៗ និងថែមទាំងបានគ្រប់គ្រងលើបណ្ដាញផ្លូវក្រោមដីស្ទើរទាំងអស់នៅហ្កាហ្សា។ យោងតាម[[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ]] នៅក្រោមរបបគ្រប់គ្រងរបស់ហាម៉ាស់ កាសែតសារព័ត៌មានមួយចំនួនត្រូវបានបិទប្រតិបត្តិការ ហើយអ្នកកាសែតមួយចំនួនទៀតត្រូវរងការបៀតបៀនពីអាជ្ញាធរ។&lt;ref name=&quot;AI_torn&quot;&gt;{{cite web |date=24 October 2007 |title=Torn apart by factional strife |url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde21/020/2007/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313044927/https://www.amnesty.org/en/documents/mde21/020/2007/en/ |archive-date=13 March 2015 |access-date=10 September 2025 |publisher=Amnesty International}}&lt;/ref&gt; បាតុកម្មគាំទ្រហ្វាតាត្រូវបានហាមឃាត់និងបង្រ្កាប ដូចក្នុងករណីបាតុកម្មមហាជនក្នុងថ្ងៃគម្រប់ខួបមរណភាពរបស់លោក[[យ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]អញ្ចឹង ដោយជាលទ្ធផលនៃអន្តរាគមន៍ពីអាជ្ញាធរហាម៉ាស់ មនុស្សចំនួន ៧ នាក់ត្រូវបាត់បង់ជីវិត។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hamas kills seven at Arafat rally in Gaza |url=http://news.sbs.com.au/worldnewsaustralia/hamas_kills_seven_at_arafat_rally_in_gaza_135015 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20070813050106/http://news.sbs.com.au/worldnewsaustralia/hamas_kills_seven_at_arafat_rally_in_gaza_135015 |archive-date=13 August 2007 |access-date=10 September 2025 |archivedate=13 សីហា 2007 |archiveurl=https://archive.today/20070813050106/http://news.sbs.com.au/worldnewsaustralia/hamas_kills_seven_at_arafat_rally_in_gaza_135015 }}, AFP, (via SBS World News Australia), 13 November 2007.&lt;/ref&gt;

ក្រោយក្ដោបបានអំណាចនៅហ្កាហ្សា ក្រុមហាម៉ាស់ និងរួមទាំងក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធផ្សេងទៀតបាននៅបន្តបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតឆ្លងចូលទៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ យោងតាមប្រភពរបស់អ៊ីស្រាអែល ចាប់ពីថ្ងៃដែលហាម៉ាស់បានចូលកាន់អំណាចរហូតដល់ចុងខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ គ្រាប់រ៉ុក្កែតចំនួន ៦៩៧ គ្រាប់ និងគ្រាប់បែកត្បាល់ ៨២២ គ្រាប់ ត្រូវបានបាញ់សម្ដៅមករកទីប្រជុំជនអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Israeli MFA |url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-+Obstacle+to+Peace/Palestinian+terror+since+2000/Missile+fire+from+Gaza+on+Israeli+civilian+targets+Aug+2007.htm#statistics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011023634/http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-%2BObstacle%2Bto%2BPeace/Palestinian%2Bterror%2Bsince%2B2000/Missile%2Bfire%2Bfrom%2BGaza%2Bon%2BIsraeli%2Bcivilian%2Btargets%2BAug%2B2007.htm#statistics |archive-date=11 October 2007 |access-date=10 September 2025 |publisher=Mfa.gov.il |archivedate=11 តុលា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011023634/http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-%2BObstacle%2Bto%2BPeace/Palestinian%2Bterror%2Bsince%2B2000/Missile%2Bfire%2Bfrom%2BGaza%2Bon%2BIsraeli%2Bcivilian%2Btargets%2BAug%2B2007.htm#statistics }}&lt;/ref&gt; ជាប្រតិកម្មឆ្លើយតបទៅនឹងសកម្មភាពហាម៉ាស់ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានធ្វើការបាញ់ប្រហារតបទៅវិញសម្ដៅលើប្រភពដែលរ៉ុក្កែតហាម៉ាស់ទាំងនោះបានបាញ់ចេញមក រួមជាមួយនឹងគោលដៅយោធាផ្សេងៗទៀត ហើយបានប្រកាសដែនជ្រោយហ្កាហ្សាថាជាអង្គភាពហានិភ័យគ្រោះថ្នាក់។ នៅខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ អ៊ីស្រាអែលបានកាត់បន្ថយការធ្វើដំណើរចេញចូលហ្កាហ្សា ក៏ដូចជាទំនិញនាំចេញនាំចូល និងប្រេងឥន្ធនៈជាដើម ដែលជាហេតុបង្កឱ្យមានកង្វះខាតថាមពលនៅហ្កាហ្សា។ សកម្មភាពនេះបាននាំឱ្យមានការចោទប្រកាន់ថាអ៊ីស្រាអែលកំពុងដាក់ទណ្ឌកម្មរួមទៅលើប្រជាជនស្លូតត្រង់នៅតំបន់ហ្កាហ្សា ហើយទីបំផុតក៏ត្រូវសហគមន៍អន្តរជាតិប្រកាសថ្កោលទោស។ ថ្វីបើមានរបាយការណ៍ជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថាហ្កាហ្សាកំពុងមានវិបត្តិកង្វះស្បៀងអាហារ និងរបស់របរប្រើប្រាស់ចាំបាច់ផ្សេងៗទៀតក្ដី&lt;ref&gt;{{cite news |date=6 January 2009 |title=Profile: Gaza Strip |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5122404.stm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140518081735/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5122404.stm |archive-date=18 May 2014 |access-date=10 September 2025 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt; ក៏អ៊ីស្រាអែលនៅតែនិយាយអះអាងថា ហ្កាហ្សានៅមានរបបអាហារ និងថាមពលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ប្រជាជនរបស់គេបានជាច្រើនសប្តាហ៍ទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Greenberg |first1=Hanan |date=20 June 1995 |title=IDF official rejects claims of humanitarian crisis in Gaza |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3496654,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110523062831/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3496654,00.html |archive-date=23 May 2011 |access-date=10 September 2025 |newspaper=Ynetnews |publisher=Ynetnews.com}}&lt;/ref&gt;

==សេដ្ឋកិច្ច==
{{Main|សេដ្ឋកិច្ចដែនជ្រោយហ្កាហ្សា}}
{{See also|សេដ្ឋកិច្ចប៉ាឡេស្ទីន}}
[[File:GazaTextiles.jpg|thumb|មុខរបរចិញ្ចឹមជីវិតតូចតាចរបស់ប្រជាជនហ្កាហ្សា]]
ក្នុងអំឡុងពេលកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល សេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាធ្លាប់ស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចរួមជាមួយការពឹងផ្អែកច្រើនទៅលើសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីស្រាអែល និងព្រមទាំងទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរឹងមាំជាមួយវ៉េសប៊ែងផងដែរ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលបច្ចុប្បន្ន ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅហ្កាហ្សាគឺមានលក្ខណៈឯកោដាច់ដោយឡែកតែឯងដោយផលិតភាព និងនវានុវត្តន៍ផ្សេងៗត្រូវផ្អាកលែងដើរបន្តទៅមុខ ហើយជារឿយៗត្រូវរំខានដោយការវាយប្រហារដោយយោធាអ៊ីស្រាអែល។ សេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាក៏បានទទួលផលប៉ះពាល់ពីកម្រិតអត់ការងារធ្វើ និងភាពក្រីក្រខ្ពស់ផងដែរ ខណៈប្រជាជនហ្កាហ្សាជាង ៧៥% ពឹងផ្អែកលើជំនួយមនុស្សធម៌។ នយោបាយសេដ្ឋវិទូលោកស្រីសារ៉ា រ៉យ (''Sara Roy'') ដែលមានឯកទេសខាងសិក្សាសេដ្ឋកិច្ចដែនជ្រោយហ្កាហ្សា បានមានប្រសាសន៍ថា ការដកខ្លួនរបស់អ៊ីស្រាអែលពីហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ គឺជាចំណុចរបត់មួយនៅក្នុងគោលនយោបាយរបស់អ៊ីស្រាអែល ដែលពីមុនអ៊ីស្រាអែលធ្លាប់ចង់ព្យាយាមត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ប៉ុន្តែចំពោះគោលនយោបាយអ៊ីស្រាអែលបច្ចុប្បន្នវិញគឺមានគោលបំណងបំបាក់សេដ្ឋកិច្ចហ្កាហ្សាតែម្តងឱ្យមកសល់ត្រឹមតំបន់ដែលត្រូវការជំនួយមនុស្សធម៌សុទ្ធសាទ និងលែងមានមហិច្ឆតាឬគំនិតអភិវឌ្ឍន៍ដូចមុន។&lt;ref name=&quot;Sara M. Roy&quot; /&gt;

សេដ្ឋកិច្ចដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានទទួលរងនូវផលប៉ះពាល់ជាច្រើនដែលបង្កឡើងដោយការបិទខ្ទប់ព្រំដែនស្ទើរទាំងស្រុងដោយប្រទេសអេហ្ស៊ីបនិងអ៊ីស្រាអែល ហើយដោយសារតែមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនច្រើនខ្ពស់បំផុតមួយនៅលើពិភពលោកដែរនោះ&lt;ref name=&quot;nbcpd&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/specials/gaza-strip-map-density-israel-hamas-conflict/index.html|title=The Gaza Strip's density, visualized|work=NBC News|accessdate=10 September 2025|date=10 October 2023|archive-date=25 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231125124933/https://www.nbcnews.com/specials/gaza-strip-map-density-israel-hamas-conflict/index.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=arc&gt;Doug Suisman, Steven Simon, Glenn Robinson, C. Ross Anthony, Michael Schoenbaum (eds.) [https://books.google.com/books?id=32Kg2wdcQPcC&amp;pg=PA79 ''The Arc: A Formal Structure for a Palestinian State,''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102100704/https://books.google.com/books?tid=32Kg2wdcQPcC&amp;pg=PA79|date=2 November 2022}} Rand Corporation, 2007 p.79&lt;/ref&gt; តំបន់នេះត្រូវប្រឈមនឹងវិបត្តិដីធ្លី ការរឹតត្បឹតសន្តិសុខផ្ទៃក្នុងនិងក្រៅ ឥទ្ធិពលអាក្រក់ផ្សេងៗជះដោយប្រតិបត្តិការយោធាអ៊ីស្រាអែល និងការរឹតបន្តឹងលើការចូលបម្រើកម្លាំងពលកម្មនិងពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែន។ របាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ២០១៥ បានប៉ាន់ប្រមាណថា ប្រជាជនហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧២% បានកំពុងប្រឈមនឹងអសន្តិសុខស្បៀងអាហារ។&lt;ref&gt;United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD), Report on UNCTAD Assistance to the Palestinian People: Developments in the Economy of the Occupied Palestinian Territory (Geneva: UNCTAD, September 2015), p. 8, online at http://unctad.org/en/PublicationsLibrary/tdb62d3_en.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201003183453/https://unctad.org/en/PublicationsLibrary/tdb62d3_en.pdf |date=3 October 2020 }} .&lt;/ref&gt; ប្រាក់ចំណូលសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗនៅហ្កាហ្សាត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួន ៣,១០០ ដុល្លារអាមេរិកនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩ ដែលស្ថិតនៅលេខរៀងទី ១៦៤ ប្រើប្រៀបទៅនឹងប្រទេសផ្សេងៗទៀតនៅលើពិភពលោក។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; របាយការណ៍អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញឱ្យឃើញទៀតថា អត្រាប្រជាជនអត់ការងារធ្វើនៅហ្កាហ្សាមាន ៤៥% ហើយ ៦៥% នៃប្រជាជនទាំងអស់កំពុងរស់នៅក្នុងសភាពក្រីក្រ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ កម្រិតជីវភាពរស់នៅបានធ្លាក់ចុះប្រមាណ ២៧% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០០៦ ហើយប្រជាជន ៨០% បានពឹងផ្អែកលើជំនួយអន្តរជាតិដើម្បីបានរស់បន្តជីវិតទៅមុខទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Elliott |first1=Larry |title=UN report: 80% of Gaza inhabitants relied on international aid before war |url=https://www.theguardian.com/world/2023/oct/25/un-report-80-per-cent-of-gaza-inhabitants-relied-on-international-aid-before-war |access-date=10 September 2025 |work=The Guardian |date=25 Oct 2023 |ref=The-Guardian-UN-report |archive-date=3 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103073449/https://www.theguardian.com/world/2023/oct/25/un-report-80-per-cent-of-gaza-inhabitants-relied-on-international-aid-before-war |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

លទ្ធភាពទទួលបានតម្រូវការចាំបាច់ដូចជាទឹកជាដើមគឺនៅមានកំណត់ខ្លាំង ដោយមានគ្រួសារប្រមាណតែ ១០–២៥% ប៉ុណ្ណោះដែលមានទឹកប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ហើយជាធម្មតាបានតែពីរបីម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ដោយតម្រូវការ &quot;ចាំបាច់ជាខ្លាំង&quot; ប្រជាជនហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧៥–៩០% ពឹងផ្អែកលើទឹកគ្មានសុវត្ថិភាពចេញពីអ្នកលក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់។  ដូច្នោះហើយ ២៦% នៃអ្នកជំងឺនៅហ្កាហ្សាគឺបានឆ្លងជំងឺតាមរយៈការប្រើប្រាស់ទឹកខ្វះអនាម័យ ហើយជាប្រភពបង្កការពុលនីត្រាតចំពោះកុមារ ៤៨%។ កង្វះទឹកធ្ងន់ធ្ងរនៅហ្កាហ្សានេះគឺជាលទ្ធផលនៃគោលនយោបាយអ៊ីស្រាអែល និងការគ្រប់គ្រងអាងស្តុកទឹកឬប្រភពទឹកផ្សេងៗដោយអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;Sara M. Roy&quot;&gt;{{cite book|author=Sara M. Roy|title=The Gaza Strip|url=https://books.google.com/books?id=gXAqjgEACAAJ&amp;pg=PA|year=2016|publisher=Institute for Palestine Studies USA, Incorporated|isbn=978-0-88728-321-5|pages=|access-date=10 September 2025|archive-date=11 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240311045308/https://books.google.com/books?id=gXAqjgEACAAJ&amp;pg=PA|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

សហភាពអឺរ៉ុបបានសម្ដៅលើស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ហ្កាហ្សាកាលពីឆ្នាំ២០១៣ ដូចតទៅ៖ &quot;ចាប់តាំងពីក្រុមហាម៉ាស់បានកាន់កាប់តំបន់ហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ បូករួមជាមួយការបិទព្រំដែនដោយអ៊ីស្រាអែលមក ស្ថានការណ៍នៅហ្កាហ្សាបានធ្លាក់ក្នុងសភាពរ៉ាំរ៉ៃ ការអភិវឌ្ឍន៍បានដើរថយក្រោយ ហើយការពឹងផ្អែកលើជំនួយបរទេសបានកើនឡើង ថ្វីបើជាមានការបន្ធូរបន្ថយជាបណ្តោះអាសន្នលើដំណើរចេញចូលមនុស្ស និងទំនិញនៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ ក្ដី។ ការបិទព្រំដែននោះផងដែរបានកាត់ផ្ដាច់ផ្លូវនាំចូលនាំចេញទំនិញទាំងឡាយទៅទីផ្សារអ៊ីស្រាអែល ក៏ដូចជាការផ្ទេរបន្តទៅកាន់វ៉េសប៊ែង និងនាំមកនូវការឹតបន្តឹងបន្ថែមលើការនាំចេញទៅក្រៅជាហេតុបង្កឱ្យមានការធ្លាក់ចុះអត្រានាំចេញ ២% គិតត្រឹមឆ្នាំ២០០៧។&lt;ref name=&quot;eccpalestine.org&quot;&gt;{{cite web |title=EU Heads of Missions' report on Gaza 2013 |url=http://www.eccpalestine.org/eu-heads-of-missions-report-on-gaza/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714172357/http://www.eccpalestine.org/eu-heads-of-missions-report-on-gaza/ |archive-date=14 July 2014 |access-date=2025-09-12 |publisher=Eccpalestine.org |archivedate=2014-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714172357/http://www.eccpalestine.org/eu-heads-of-missions-report-on-gaza/ }}&lt;/ref&gt;

យោងតាមលោកស្រីសារ៉ា រ៉យ មានមន្ត្រីកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលជាន់ខ្ពស់មួយរូបបានប្រាប់ទៅកាន់មន្ត្រី UNWRA នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ថា គោលនយោបាយរបស់អ៊ីស្រាអែលចំពោះតំបន់ហ្កាហ្សាគឺធ្វើយ៉ាងណាឱ្យតំបន់នេះ &quot;គ្មានការអភិវឌ្ឍន៍ គ្មានវិបុលភាព គ្មានវិបត្តិមនុស្សធម៌&quot;។&lt;ref&gt;Sara Roy, [http://www.thenation.com/article/the-gaza-strips-last-safety-net-is-in-danger/ 'The Gaza Strip's Last Safety Net Is in Danger,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150811041635/http://www.thenation.com/article/the-gaza-strips-last-safety-net-is-in-danger/ |date=11 August 2015 }} The Nation 6 August 2015.&lt;/ref&gt;

===ឧស្សាហកម្ម===
ឧស្សាហកម្មនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាទូទៅស្ថិតក្នុងរូបភាពអាជីវកម្មគ្រួសារតូចៗដែលផលិតវាយនភណ្ឌ សាប៊ូ ចម្លាក់ឈើអូលីវ និងវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ធ្វើពីគុជខ្យងជាដើម។ ផលិតផលកសិកម្មសំខាន់ៗក្នុងទឹកនេះរួមមាន ផ្លែ[[អូលីវ]] ក្រូច បន្លែ [[សាច់គោហាឡាល]] និងផលិតផលទឹកដោះគោ។ល។ ផលិតផល​នាំ​ចេញ​ចម្បងមានផ្លែ​ក្រូច និង​ផ្កាលម្អ ខណៈ​ផលិតផលនាំ​ចូល​ចម្បង​គឺ​អាហារ ទំនិញ​ប្រើប្រាស់ និង​សម្ភារ​សំណង់។ ដៃគូពាណិជ្ជកម្មសំខាន់បង្អស់របស់ហ្កាហ្សាគឺប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីប។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;

===ធនធានធម្មជាតិ===
ធនធានធម្មជាតិនៃតំបន់ហ្កាហ្សារួមមានដីដែលអាចបង្កបង្កើនផល—ប្រហែលមួយភាគបីនៃផ្ទៃដីហ្កាហ្សាអាចសាងសង់ប្រព័ន្ធស្រោចស្រពដីធ្លីចម្ការបាន។ ថ្មីៗនេះ គេបានរកឃើញពីវត្តមាន[[ឧស្ម័នធម្មជាតិ]]នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ តំបន់នេះផងដែរគឺពឹងផ្អែកច្រើនលើទឹកហូរតាមទន្លេ[[វ៉ាឌីហ្កាហ្សា]] ដែលហូរចេញពីសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេពុះកាត់ហ្កាហ្សាបន្តចូលទៅអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;google2&quot;&gt;{{cite book |first1=Clive |last1=Lipchin |first2=Eric |last2=Pallant |first3=Danielle |last3=Saranga |author4=Allyson Amster |title=Integrated Water Resources Management and Security in the Middle East |url=https://books.google.com/books?id=7rgHmpppZ-wC&amp;pg=PA109 |year=2007 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-1-4020-5986-5 |page=109 |access-date=10 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228175308/https://books.google.com/books?id=7rgHmpppZ-wC&amp;pg=PA109 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក្រៅពីនេះ ធនធានទឹកភាគច្រើនបានមកពីអណ្តូងទឹកក្រោមដី (ស្មើនឹង ៩០% នៃធនធានទឹកទាំងអស់នៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០២១)។ ថ្វីបើជាប្រភពផ្គត់ផ្គង់ប្រជាជនហ្កាហ្សាស្ទើរទាំងអស់មែន ប៉ុន្តែវាជាប្រភពទឹកគ្មានគុណភាពរដោយភាគច្រើនមិនសមសម្រាប់ការប្រើប្រាស់របស់មនុស្សឡើយ។ ធនធានទឹកនៅសល់ទាំងប៉ុន្មានទៀតគឺបានមកពីរោងចក្រកែផលិតប្រៃជាទឹកសាប ឬត្រូវបានទិញពីក្រុម[[មេកូរ៉ុត]]របស់អ៊ីស្រាអែល (ស្មើនឹង ៦% នៃធនធានទឹកទាំងអស់ក្នុងឆ្នាំ២០២១)។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Gaza's limited water access, mapped |url=https://edition.cnn.com/2023/10/18/middleeast/gaza-water-access-supply-mapped-dg/index.html |access-date=10 September 2025 |work=CNN |date=18 October 2023 |archive-date=27 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027063638/https://edition.cnn.com/2023/10/18/middleeast/gaza-water-access-supply-mapped-dg/index.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; យោងទៅតាម[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទិ្ធមនុស្ស]] ច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិគឺតម្រូវឱ្យអ៊ីស្រាអែលដែលជាប្រទេសកាន់កាប់នៅតំបន់ហ្កាហ្សា ជាអ្នកធានាថាតម្រូវការជាមូលដ្ឋានត្រូវបានផ្ដល់ជូនដល់ប្រជាជនស៊ីវិលគ្រប់គ្រាន់។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Israel: Immediately Restore Electricity, Water, Aid to Gaza |url=https://www.hrw.org/news/2023/10/21/israel-immediately-restore-electricity-water-aid-gaza |website=[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស|Human Rights Watch]] |date=21 October 2023 |access-date=10 September 2025 |archive-date=2 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102154142/https://www.hrw.org/news/2023/10/21/israel-immediately-restore-electricity-water-aid-gaza |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ធនធានឧស្ម័នសមុទ្រ ឬ[[ប្រេងឥន្ធនៈ]]នៃហ្កាហ្សាលាតសន្ធឹងចម្ងាយ ៣២ គីឡូម៉ែត្រពីឆ្នេរដែនជ្រោយហ្កាហ្សា&lt;ref name=&quot;Nafeez&quot; &gt;Nafeez Mosaddeq Ahmed, [http://mondediplo.com/blogs/israel-s-war-for-gaza-s-gas 'Israel's War for Gaza's Gas,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20150315011659/http://mondediplo.com/blogs/israel-s-war-for-gaza-s-gas |date=15 March 2015 }} Le Monde diplomatique, November 2012.&lt;/ref&gt; ហើយត្រូវបានគេគណនាថាមានបរិមាណសរុប ៣៥ បេសេអ៊ឹម។&lt;ref name=&quot;Rand&quot; &gt;Steven W. Popper, Claude Berrebi, James Griffin, Thomas Light, Endy Y. Min, [https://books.google.com/books?id=dMtllbFoH9UC&amp;pg=PA11 ''Natural Gas and Israel's Energy Future: Near-Term Decisions from a Strategic Perspective,''] Rand Corporation, 2009 p.11.&lt;/ref&gt;

===វិស័យដឹកជញ្ជូន===
[[File:Gaza airport 03.jpg|thumb|អគាររងការខូចខាតមួយផ្នែកនៅ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]]]
[[វិថីសាឡាអាល់ឌីន]]គឺជាផ្លូវហាយវេដ៏សំខាន់នៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ វាលាតសន្ធឹងជាង ៤៥ គីឡូម៉ែត្រតាមបណ្ដោយទម្រង់ទឹកដីហ្កាហ្សាទាំងមូលពី[[ច្រកឆ្លងដែនរ៉ាហ្វា]]នៅភាគខាងត្បូងរហូតដល់[[ច្រកឆ្លងដែនអេរ៉េស]]នៅភាគខាងជើង។ មុនរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានបង្កើតឡើង មហាវិថីមួយ​នេះធ្លាប់​ជាខ្សែផ្លូវតភ្ជាប់​រវាងប្រទេស​អេហ្ស៊ីប និង​លីបង់។&lt;ref name=&quot;National&quot;&gt;{{Cite web |last=Cunningham |first=Erin |date=2010-03-09 |title=Ancient Gaza roadway still a vital resource |url=https://www.thenationalnews.com/world/mena/ancient-gaza-roadway-still-a-vital-resource-1.502046 |access-date=2025-09-10 |website=The National }}&lt;/ref&gt;

[[កំពង់ផែហ្កាហ្សា]]គឺជាកំពង់ផែដ៏សំខាន់ និងសកម្មតាំងពីសម័យបុរាណមកម៉្លេះ។ នៅក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងអូស្លូ ផែនការពង្រីកកំពង់ផែមួយនេះត្រូវបានដាក់ចេញមក ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានគេអនុវត្តទេ ពិសេសបន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានបិទផ្លូវគោកនិងផ្លូវទឹកក្រោយពីក្រុមហាម៉ាស់បានជាប់ឆ្នោតក្លាយជាគណបក្សកាន់អំណាចតាំងពីឆ្នាំ២០០៦ មក។ ទាំងកងទ័ពជើងទឹកអ៊ីស្រាអែល និងអេហ្ស៊ីបជាតួអង្គអនុវត្តដំណើរបិទផ្លូវទាំងនោះ ដែលនាំឱ្យមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ជីវិតអ្នករស់នៅក្នុងហ្កាហ្សា។ យោងតាមអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស វាបានប៉ះពាល់ដល់ដំណើរចេញចូលរបស់មនុស្ស និងព្រមទាំងវិស័យពាណិជ្ជកម្មជាពិសេស ដោយវិស័យនាំចេញរបស់ហ្កាហ្សាត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងបំផុត។ រាល់កិច្ចព្យាយាមកែលម្អ និងកសាងស្ដារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទាំងឡាយនៅហ្កាហ្សាក៏បានទទួលរងឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានផងដែរដោយសារទណ្ឌកម្មបិទផ្លូវទាំងនេះ។&lt;ref&gt;{{cite book |title=World Report 2015: Israel/Palestine – Events of 2014 |chapter=World Report 2015: Israel/Palestine |date=11 January 2015 |chapter-url=https://www.hrw.org/world-report/2015/country-chapters/israel/palestine |publisher=Human Rights Watch |access-date=10 September 2025 |archive-date=7 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307000349/https://www.hrw.org/world-report/2015/country-chapters/israel/palestine |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]ត្រូវបានបើកដំណើរការឡើងនៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩៨ បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូលើកទីពីរ និង[[អនុស្សរណៈទន្លេវ៉ាយ]]ត្រូវបានចុះ ។ អាកាសយានដ្ឋាននេះត្រូវបង្ខំបិទទ្វារបន្ទាប់ពីរងការខូចខាតក្រោមថ្វីដៃអ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០០០។ ស្ថានីយរ៉ាដា និងប៉មបញ្ជាចរាចរណ៍អាកាសត្រូវបានបំផ្លាញដោយយន្តហោះចម្បាំងនៃកងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងឆ្នាំ២០០១ នៅកំឡុងចលាចលអ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ។ អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ជូនគ្រឿងចក្រមកឈូសឆាយផ្លូវរត់របស់អាកាសយានដ្ឋាននេះចោលនៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០០២។&lt;ref name=msnbc_fly_again&gt;[https://www.nbcnews.com/id/wbna7900217 ''Grounded in Gaza, but hoping to fly again''], NBC News, 19 May 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bbc2005&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4449461.stm ''Years of delays at Gaza airport''] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060308050138/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4449461.stm |date=8 March 2006 }},​ Johnston, Alan. BBC News, 15 April 2005&lt;/ref&gt; ផ្លូវរត់ព្រលានដែលនៅសល់តែមួយក្នុងហ្កាហ្សាគឺស្ថិតនៅ[[អាកាសយានដ្ឋានហ្គូសកាធីហ្វ]] ប៉ុន្តែវាត្រូវបានបោះបង់ចោលបន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានដកខ្លួនចេញពីហ្កាហ្សាកាលពីឆ្នាំ២០០៥។ ចរាចរណ៍ផ្សេងៗលើដែនអាកាសតំបន់ហ្កាហ្សាគឺត្រូវបានរឹតបន្តឹងខ្លាំងបំផុតដោយ[[កងទ័ពអាកាសអ៊ីស្រាអែល]] ដូចដែលកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូបានអនុញ្ញាត។

==ប្រជាសាស្ត្រ==
{{Main|ប្រជាសាស្ត្រប៉ាឡេស្ទីន}}
[[File:Gaza Strip population.png|thumb|កំណើនប្រជាជននៅហ្កាហ្សាចាប់ពីឆ្នាំ១៩៥០ រហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ន]]
[[File:Jabalia 23.jpg|thumb|ក្មេងស្រីប៉ាឡេស្ទីននៅក្រុង[[ចាបាលីយ៉ា]]ក្នុងឆ្នាំ២០០៩]]
គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១០ ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ១.៦ លាននាក់&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt; ដោយក្នុងនោះមានប្រជាជនស្ទើរតែ ១.០ លាននាក់រស់នៅក្នុងនាមជាជនភៀសខ្លួនក្រោមបញ្ជីអង្គការសហប្រជាជាតិ។​&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.un.org/unrwa/refugees/gaza.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071217211906/http://www.un.org/unrwa/refugees/gaza.html |archive-date=17 December 2007 |title=UNRWA: Palestine refugees |publisher=Un.org |access-date=11 September 2025}}&lt;/ref&gt; ប្រជាជនហ្កាហ្សាបច្ចុប្បន្នភាគច្រើនជាកូនចៅបន្តពីឳពុកម្ដាយជីដូនជីតាដែលជាជនភៀសខ្លួនដូចគ្នាបន្ទាប់ពីពួកគេត្រូវបានបណ្តេញចេញ ឬត្រូវបង្ខំរត់ចេញពីផ្ទះសម្បែងក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨។ តែយ៉ាងណា ចំនួនប្រជាជនហ្កាហ្សានៅបន្តកើនឡើងបន្តិចម្ដងៗតាំងពីពេលនោះមក ដែលភាគច្រើនបណ្ដាលមកពី[[អត្រាលទ្ធភាពបង្កើតកូនសរុប]]ខ្ពស់ ដោយស្ដ្រីម្នាក់អាចបង្កើតកូនបានដល់ទៅ ៨.៣ នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩១ ដែលមកទល់សព្វថ្ងៃគឺនៅតែជាអត្រាខ្ពស់បំផុតនៅហ្កាហ្សា។ តួលេខនេះ​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​មក​នៅ​ត្រឹម ៤.៤ នាក់សម្រាប់​ស្ត្រី​ម្នាក់​វិញនៅក្នុង​ឆ្នាំ២០១៣ ប៉ុន្តែវានៅតែជាអត្រាតួលេខខ្ពស់​មួយបើប្រៀបនឹងបណ្ដារដ្ឋដទៃៗទៀតនៅ​លើ​ពិភពលោក។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

បើចាត់អត្រាលទ្ធភាពបង្កើតកូនសរុបនេះជាចំណាត់ថ្នាក់វិញ ហ្កាហ្សាគឺស្ថិតនៅលេខរៀងទី ៣៤ នៅក្នុងចំណោមតំបន់ប្រទេសចំនួន ២២៤។&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Coghlan |first=Andy |title=The reasons why Gaza's population is so young |url=https://www.newscientist.com/article/dn25993-the-reasons-why-gazas-population-is-so-young/ |access-date=2020-12-27 |website=New Scientist |language=en-US |archive-date=25 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125212840/https://www.newscientist.com/article/dn25993-the-reasons-why-gazas-population-is-so-young/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; កត្តានេះបាននាំឱ្យហ្កាហ្សាមានសមាមាត្រកុមារខ្ពស់ខុសពីធម្មតានៅក្នុងចំណោមចំនួនប្រជាជនសរុប ដោយប្រមាណ ៤៣.៥% នៃប្រជាជនខ្លួនគឺមានអាយុ ១៤ ឆ្នាំ ឬក្មេងជាងនេះ និងអាយុមនុស្សជាមធ្យម ១៨ ឆ្នាំនៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងអាយុមនុស្សមធ្យមជាសកលគឺ ២៨ ឆ្នាំ និង ៣០ ឆ្នាំនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ ក្រុមប្រទេសតែមួយគត់ដែលមានអាយុជាមធ្យមទាបជាងហ្កាហ្សាគឺបណ្ដាប្រទេសនៅក្នុងទ្វីបអាហ្រ្វិក ដូចជាប្រទេស[[អ៊ូកង់ដា]]ជាដើម ដែលអាយុមនុស្សជាមធ្យមគឺ ១៥ ឆ្នាំ។&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===សាសនា===
[[File:Great Mosque of Gaza (Omari Mosque).jpg|thumb|right|ទិដ្ឋភាពនៃ[[មហាវិហារឥស្លាមហ្កាហ្សា]] ដែលត្រូវជាព្រះវិហារឥស្លាមដ៏ចំណាស់មួយនៅហ្កាហ្សាមានអាយុកាលតាំងពីសតវត្សរ៍ទី ៧ នៃ គ.ស. មកម៉្លេះ ប៉ុន្តែសំណង់អគារសាសនាបុរាណមួយនេះត្រូវទទួលរងការខូចខាតតាមរយៈការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែលក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]]]
{{See also|ឥស្លាមនិយមនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា}}
ប្រជាជនប្រមាណ ៩៩.៨% នៅហ្កាហ្សាគឺប្រកាន់[[ស៊ុននី|សាសនាឥស្លាមស៊ុននី]] ខណៈប្រជាជនទាំងប៉ុន្មានទៀតមានប្រមាណពី ២,០០០ ទៅ ៣,០០០ នាក់ (០.២%)​ ជា[[គ្រិស្តសាសនិកអារ៉ាប់|អ្នកកាន់គ្រិស្តសាសនា]]។&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4514822.stm Middle East Christians: Gaza pastor] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090123003622/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4514822.stm |date=23 January 2009 }} BBC News, 21 December 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;

{{Bar box
| title=សាសនានៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា (ប៉ាន់ប្រមាណឆ្នាំ២០១២)&lt;ref name=&quot;CIA World Factbook&quot; /&gt;
| titlebar=#ddd
| float=right
| bars=
{{Bar percent|ឥស្លាមសាសនា|green|98}}
{{Bar percent|គ្រិស្តសាសនា|blue|1}}
{{Bar percent|សាសនាដទៃ|grey|1}}
}}
ពីឆ្នាំ១៩៨៧ ដល់ឆ្នាំ១៩៩១ ក្នុងកំឡុងការបះបោរ[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ]] ក្រុមហាម៉ាស់បានធ្វើយុទ្ធនាការគាំទ្រឱ្យស្ត្រីពាក់ហ៊ីចាបដណ្ដប់ក្បាល។ នៅក្នុងដំណើរយុទ្ធនាការនោះ ស្ត្រីណាដែលជ្រើសរើសមិនពាក់ហ៊ីចាប ត្រូវបានក្រុមសកម្មជនហាម៉ាស់ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយប្រើពាក្យសំដីបៀតបៀន និងជួនកាលបង្ខំដោយប្រើកម្លាំងទៀតផង ដែលជាហេតុនាំឱ្យស្ដ្រីនារីច្រើនពាក់ដណ្ដប់ហ៊ីចាបដើម្បី &quot;គ្រាន់តែជៀសវាងបញ្ហាបែបនេះកើតឡើងនៅតាមដងផ្លូវប៉ុណ្ណោះ&quot;។&lt;ref name=&quot;Ruben&quot;&gt;{{cite book |last1=Rubenberg |first1=Cheryl A. |author1-link=Cheryl Rubenberg |title=Palestinian Women: Patriarchy and Resistance in the West Bank |date=2001 |pages=230–231 |url=https://archive.org/details/palestinianwomen0000rube/}}&lt;/ref&gt;

តាំងពីហាម៉ាស់បានឡើងកាន់អំណាចនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ មក សកម្មជនឥស្លាមជាច្រើននាក់បានព្យាយានជាច្រើនដងដើម្បីទាមទារឱ្យអាជ្ញាធរហាម៉ាស់បង្កើតច្បាប់ឱ្យស្ដ្រីស្លៀក &quot;[[សម្លៀកបំពាក់ឥស្លាម]]&quot; និងតម្រូវឱ្យពាក់ហ៊ីចាប។&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2009/09/06/world/middleeast/06gaza.html Hamas Fights Over Gaza's Islamist Identity] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20170119001358/http://www.nytimes.com/2009/09/06/world/middleeast/06gaza.html |date=19 January 2017 }} New York Times, 5 September 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;xinhua&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english/2010-01/03/content_12748559.htm |title=Hamas encourages Gaza women to follow Islamic code |publisher=News.xinhuanet.com |date=3 January 2010 |access-date=11 September 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110514030330/http://news.xinhuanet.com/english/2010-01/03/content_12748559.htm |archive-date= 14 May 2011}}&lt;/ref&gt; &quot;ក្រសួងទាយជ្ជទានឥស្លាម&quot; របស់រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់បានបង្កើតគណៈកម្មាធិការគុណធម៌ឡើងដើម្បីណែនាំប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនអំពី &quot;ហានិភ័យគ្រោះថ្នាក់នៃការស្លៀកពាក់មិនសមរម្យ ការលេងបៀរ និងការណាត់ជួបស្នេហា&quot;ផ្សេងៗ។&lt;ref name=&quot;bloomberg&quot;&gt;[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aB2RfynNbLmk Hamas Bans Women Dancers, Scooter Riders in Gaza Push] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20151118123632/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&amp;sid=aB2RfynNbLmk |date=18 November 2015 }} By Daniel Williams, Bloomberg, 30 November 2009&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែជាក់សណ្ដែង រដ្ឋាភិបាលហាម៉ាស់មិនមានច្បាប់អ្វីមកកំណត់ពីរបៀបស្លៀកពាក់ និងបទដ្ឋានសីលធម៌អ្វីទេ ហើយក្រសួងអប់រំរបស់ហាម៉ាស់ក៏មិនមានបទបញ្ជាតម្រូវឱ្យសិស្សស្រីស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ឥស្លាមមករៀនដែរ។&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;

យោងតាមអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស រដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងដោយហាម៉ាស់បានបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ខ្លួនដើម្បីធ្វើ &quot;ឥស្លាមភាវូបនីយកម្ម&quot; តំបន់ហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ ដោយក្នុងនោះមាន &quot;ការគាបសង្កត់អង្គការសង្គមស៊ីវិល&quot; និង &quot;ការរំលោភសិទ្ធិសេរីភាពបុគ្គលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ&quot; ។&lt;ref name=Esveld&gt;[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2010-jun-27-la-oe-vanesveld-gaza-20100627-story.html &quot;In Gaza, prisoners twice over; Palestinians are being squeezed by the Israeli blockade and Hamas' 'Islamizing' actions,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511190222/http://articles.latimes.com/2010/jun/27/opinion/la-oe-vanesveld-gaza-20100627 |date=11 May 2011 }}  Bill Van Esveld, Bill Van Esveld is a Middle East researcher for Human Rights Watch, 27 June 2010, ''Los Angeles Times''.&lt;/ref&gt;

[[File:Forced Displacement of Gaza Strip Residents During the Gaza-Israel War 23-25.jpg|thumb|សំណល់វិហារឥស្លាមនៅហ្កាហ្សាក្នុងឆ្នាំ២០២៣]]
អ្នកស្រាវជ្រាវជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនម្នាក់គឺលោកកាលីដ អាល់ហ៊្រូបបានចេញមុខរិះគន់លើអ្វីដែលគាត់ហៅថា &quot;ជំហានដូចក្រុមតាលីបង់នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន&quot; ដែលក្រុមហាម៉ាស់កំពុងបានអនុលោមថា៖ &quot;ឥស្លាមភាវូបនីយកម្ម កំពុងត្រូវបានដាក់អនុវត្តដោយបង្ខំលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ដែលមានក្នុងរូបភាពគាបសង្កត់សេរីភាពសង្គម វប្បធម៌ និងសារព័ត៌មាន ហើយមិនសមស្របនឹងទស្សនៈរបស់ហាម៉ាស់បានប្រកាសឡើយ ពោលជាទង្វើដ៏អាក្រក់ដែលត្រូវតែប្រឆាំង។ ទាំងនេះជាកិច្ចព្យាយាមស្ដារ​របប​ផ្តាច់ការអំណាចនិយមដោយយកសាសនាជាយានដើម្បីសម្រេចគោលដៅពួកគេ&quot;។&lt;ref&gt;The Hamas Enterprise and the Talibanization of Gaza, Khaled Al-Hroub, Al-Ayyam (Palestinian Authority), 11 October 2010. [http://www.memri.org/report/en/0/0/0/0/0/0/4696.htm Translation] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101024183415/http://www.memri.org/report/en/0/0/0/0/0/0/4696.htm |date=24 October 2010 }} by the Middle East Research Institute, 22 October 2010.&lt;/ref&gt; មន្ត្រី​ហាម៉ាស់​បាន​បដិសេធ​ថា​ខ្លួនមិនមានគម្រោងផែនការអ្វីក្នុងការ​ដាក់ចេញអនុវត្តនូវ​ច្បាប់​ឥស្លាម​ឡើយ។ សមាជិកសភារបស់ហាម៉ាស់ម្នាក់បានមានប្រសាសន៍ថា &quot;អ្វីៗដែលអ្នកកំពុងឃើញគឺជាជម្រើសបុគ្គលនីមួយៗមិនមែនមកពីគោលនយោបាយទេ&quot; ហើយបានបន្ថែមថា &quot;យើងជឿជាក់លើការបញ្ចុះបញ្ចូល&quot;[ច្រើនជាងការបង្ខំ]។&lt;ref name=&quot;bloomberg&quot;/&gt;

ករណីអំពើហឹង្សារើសអើងគ្រិស្តបរិស័ទ និងសាសនាត្រូវបានគេសង្កេតឃើញថាក៏មានវត្តមាននៅហ្កាហ្សាដែរ។ ម្ចាស់​ហាង​លក់​សៀវភៅ​គ្រិស្ត​សាសនិក​ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាប់​ជំរិត និង​សម្លាប់​នៅក្នុង​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០៧។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/gazas-christian-bookseller-killed-396283.html |work=The Independent |location=London |title=Gaza's Christian bookseller killed |first=Eric |last=Silver |date=8 October 2007 |access-date=11 September 2025 |archive-date=21 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421202741/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/gazas-christian-bookseller-killed-396283.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៨ បណ្ណាល័យ[[សមាគមយុវជនគ្រិស្ត]] (YMCA) នៅទីក្រុងហ្កាហ្សាត្រូវបានជនជ្រុលនិយមបំផ្ទុះគ្រាប់បែកបំផ្លាញ។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Militants bomb Gaza YMCA library |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7246454.stm |access-date=11 September 2025 |newspaper=BBC News |date=15 February 2008 |archive-date=9 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209110915/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7246454.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ១៨ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតនៅពេលដែលអ៊ីស្រាអែលបានទម្លាក់គ្រាប់បែកលើ[[ព្រះវិហារសាំងព័រភារ]] ដែលជាវិហារគ្រិស្តដ៏ចំណាស់ជាងគេនៅហ្កាហ្សា នៅថ្ងៃទី១៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Marsi |first1=Federica |title=Gaza's Christian community faces 'threat of extinction' amid Israel war |url=https://www.aljazeera.com/features/2023/11/10/extinction-gaza-christians-fear-for-communitys-survival-amid-israel-war |agency=Al-Jazeera |date=10 November 2023 |access-date=11 September 2025 |archive-date=10 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110073921/https://www.aljazeera.com/features/2023/11/10/extinction-gaza-christians-fear-for-communitys-survival-amid-israel-war |url-status=live }}&lt;/ref&gt; មនុស្សចំនួនបីនាក់ទៀតបានស្លាប់នៅពេលដែលអ៊ីស្រាអែលបានទម្លាក់គ្រាប់បែកដដែរទៅលើ[[វិហារគ្រួសារពិសិដ្ឋ]]នៅក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Israel kills three in Gaza Catholic church bombing |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/17/israel-bombs-gazas-only-catholic-church-sheltering-elderly-and-children |access-date=2025-07-29 |website=Al Jazeera }}&lt;/ref&gt;

ក្រៅពីហាម៉ាស់ [[ចលនាសាលាហ្វី]]បានផុសលេចឡើងនៅលើទឹកដីហ្កាហ្សាក្នុងកំឡុងឆ្នាំ២០០៥ ដែលចលនានេះគាំទ្រដល់ &quot;របៀបរស់នៅដ៏តឹងរ៉ឹងផ្អែកតាមក្រុមអ្នកប្រតិបត្តិសាសនាឥស្លាមដំបូងបង្អស់&quot;។&lt;ref name=bbc-salafist&gt;{{cite news |last1=Knell |first1=Yolande |title=Can Hamas hold back Islamic State in Gaza? |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-33110099 |access-date=11 September 2025 |agency=BBC News |date=12 June 2015 |archive-date=13 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913115303/http://www.bbc.com/news/world-middle-east-33110099 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៥ គេបានប៉ាន់ស្មានថាអ្នកគាំទ្រចលនាសាលាហ្វីមានតែប្រមាណ &quot;រាប់រយ ឬប្រហែលជាពីរបីពាន់នាក់&quot; ប៉ុណ្ណោះនៅហ្កាហ្សា។&lt;ref name=bbc-salafist/&gt;

===វិស័យអប់រំ===
[[File:Girls lining up for class - Flickr - Al Jazeera English.jpg|thumb|កូនសិស្សស្រីៗនៅសាលារៀនក្នុងទីក្រុងហ្កាហ្សា កំពុងតម្រង់ជួរគ្នាត្រៀមចូលថ្នាក់រៀន]]
[[File:Ucas1.jpg|thumb|[[សាកលមហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រអនុវត្ត]] ជាមហាវិទ្យាល័យធំបំផុតនៅហ្កាហ្សា]]
ប៉ាឡេស្ទីនមានអត្រាអក្ខរកម្មខ្ពស់ប្រមាណ ៩៧% (៩៦% សម្រាប់ស្ត្រី និង ៩៩% សម្រាប់បុរស) នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩ និងអត្រាអក្ខរកម្មរបស់យុវជន (អាយុ ១៥–២៤ ឆ្នាំ) មាន ៨៨% ក្នុងឆ្នាំ២០២០ (ស្រី ៩៤% និងប្រុស ៨២%)។&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; យោងតាមតួលេខរបស់ទីភ្នាក់ងារជំនួយនិងការងារអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីននៅដើមបូព៌ា (UNRWA) ហ្កាហ្សាមានសាលារៀនសរុបចំនួន ៦៤០៖ សាលារដ្ឋចំនួន ៣៨៣, សាលា អសប ចំនួន ២២១ និងសាលាឯកជនចំនួន ៣៦ ដោយសរុបសិក្សានុសិស្សរៀនចំនួន ៤៤១,៤៥២ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://imeu.net/news/article0017067.shtml |title=Children and education fact sheet |publisher=Imeu.net |access-date=11 September 2025 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101201010130/http://imeu.net/news/article0017067.shtml |archive-date=1 December 2010 |archivedate=1 ធ្នូ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201010130/http://imeu.net/news/article0017067.shtml }}&lt;/ref&gt;

នៅក្នុងឆ្នាំ២០១២ ហ្កាហ្សាមានសាកលវិទ្យាល័យចំនួន ៥ ហើយវិទ្យាស្ថានសិក្សាថ្មីចំនួន ៨ ទៀតកំពុងត្រូវបានសាងសង់។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/05/23/world/middleeast/hamas-run-schools-in-gaza-set-out-to-teach-hebrew.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220102/https://www.nytimes.com/2012/05/23/world/middleeast/hamas-run-schools-in-gaza-set-out-to-teach-hebrew.html |archive-date=2022-01-02 |url-access=limited |url-status=live |title=Hamas-Run Schools in Gaza Set Out to Teach Hebrew |first=Jodi |last=Rudoren |newspaper=The New York Times |date=22 May 2012}}&lt;/ref&gt; មកដល់ឆ្នាំ២០១៨ សាកលវិទ្យាល័យចំនួន ៩ បានកំពុងដំណើរការនៅហ្កាហ្សា។ មហាវិទ្យាល័យសហគមន៍នៃវិទ្យាសាស្រ្តអនុវត្ត និងបច្ចេកវិទ្យា (CCAST) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ នៅក្នុងទីក្រុងហ្កាហ្សា។ នៅឆ្នាំ២០០២ មហាវិទ្យាល័យនោះបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងទៅក្នុងបរិវេណថ្មីនៅហ្កាហ្សាភាគខាងត្បូង ហើយក៏កើតចេញជាវិទ្យាស្ថានពហុបច្ចេកទេសហ្កាហ្សា (GPI) នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៦។ មួយឆ្នាំក្រោយមកគឺក្នុងឆ្នាំ២០០៧ មហាវិទ្យាល័យនោះត្រូវបានទទួលស្គាល់តម្លើងជាសាកលមហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រអនុវត្តន៍ (UCAS)។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ មហាវិទ្យាល័យមួយនេះមាននិស្សិតចំនួន ៦,០០០ នាក់សិក្សាក្នុងដេប៉ាដឺម៉ង់ចំនួន ៨ ដែលផ្តល់ជំនាញជាង ៤០។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ucas.edu.ps/english/ucasview.aspx?pageid=47 |title=University College of Applied Sciences |publisher=Ucas.edu.ps |access-date=11 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511074016/http://www.ucas.edu.ps/english/ucasview.aspx?pageid=47 |archive-date=11 May 2011 |url-status=dead |archivedate=11 ឧសភា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511074016/http://www.ucas.edu.ps/english/ucasview.aspx?pageid=47 }}&lt;/ref&gt;

===សុខាភិបាល===
[[File:View of the hospital from the north.jpg|thumb|[[មន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពតួកគី-ប៉ាឡេស្ទីន]]]]
ខុសពីតំបន់អស្ថិរភាពដទៃ ហ្កាហ្សានៅមានមន្ទីរពេទ្យ និងមណ្ឌលថែទាំសុខភាពដំណើរការច្រើនគួរសម។ ដោយសារតែមនុស្សវ័យក្មេងមានច្រើន ដូច្នេះអត្រាមរណៈនៅហ្កាហ្សាគឺមានកម្រិតទាបបំផុតនៅលើពិភពលោក ពោលគឺត្រឹម ០.៣១៥% ប៉ុណ្ណោះក្នុងមួយឆ្នាំ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html |title=The World Factbook |publisher=Cia.gov |access-date=2025-09-11 |archive-date=28 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180228071330/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html |url-status=dead |archivedate=2018-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705071857/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html }}&lt;/ref&gt; ចំពោះអត្រាមរណៈទារកវិញគឺជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ១០៥ នៅក្នុងចំណោមប្រទេសនិងដែនដីចំនួន ២២៤ ដោយមានអត្រា ១៦.៥៥ ក្នុងទារក ១០០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html |title=Country Comparison: Infant mortality rate |publisher=CIA |access-date=11 September 2025 |archive-date=7 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180207062332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html |url-status=dead |archivedate=7 កុម្ភៈ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180207062332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html }}&lt;/ref&gt; ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ២៤ ក្នុងចំណោមប្រទេស ១៣៥ បើយោងតាម[[សន្ទស្សន៍ភាពក្រីក្រមនុស្ស]]។ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោកនៅក្នុងឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញថា អាយុរស់នៅសម្រាប់បុរសជាមធ្យមគឺ ៧២.៥ ឆ្នាំ និងខណៈស្ដ្រីវិញគឺ ៧៥ ឆ្នាំ ដេលជាតួលេខប្រហាក់ប្រហែលដូចគ្នានឹងប្រទេសអេហ្ស៊ីប លីបង់ ឬហ្សកដានី ប៉ុន្តែនៅទាបជាងនៅអ៊ីស្រាអែលនៅឡើយ។&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Guterres |first=António |author-link=António Guterres |date=2023-05-17 |title=Health conditions in the occupied Palestinian territory, including east Jerusalem, and in the occupied Syrian Golan |url=https://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/WHA76/A76_15-en.pdf |access-date=2025-09-11 |website=[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក|World Health Organization]]}}&lt;/ref&gt;

ការសិក្សាមួយដែលធ្វើឡើងដោយ[[សាកលវិទ្យាល័យចន ហបឃីនស៍]] (សហរដ្ឋអាមេរិក) និង[[សាកលវិទ្យាល័យអាល់គូដស៍]] (នៅ[[អាប៊ូឌីស]]) សម្រាប់អង្គការ ''CARE International'' នៅចុងឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញឱ្យឃើញពីកម្រិកង្វះរបបអាហារខ្ពស់ក្នុងចំណោមប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន។ ការសិក្សានេះបានរកឃើញថា ១៧.៥% នៃកុមារដែលមានអាយុពី ៦ ទៅ ៥៩ ខែបានទទួលរងពីកង្វះអាហារូបត្ថម្ភដ៏រ៉ាំរ៉ៃ។ ៥៣% នៃស្ត្រីស្ថិតក្នុងអាយុអាចបន្តពូជ និង ៤៤% នៃកុមារទាំងអស់ត្រូវបានគេរកឃើញថាមានកង្វះខ្វះឈាមក្រហម។ អសន្តិសុខក្នុងការទទួលបានស្បៀងអាហារគ្រប់គ្រាន់គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៦ បានប៉ះពាល់ដល់គ្រួសារនៅហ្កាហ្សាប្រមាណ ៧០% នេះក៏ដោយសារកំណើនចំនួនមនុស្សដែលត្រូវការជំនួយពីទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិដែលបានកើនឡើងពី ៧២,០០០ នាក់ក្នុងឆ្នាំ២០០០ ដល់ ៨០០,០០០ នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤។​&lt;ref&gt;[http://www.maannews.com/Content.aspx?id=773119 '200 Gazans injured in separate incidents on first day of Eid al-Adha,'] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160920020729/http://www.maannews.com/Content.aspx?id=773119 |date=20 September 2016 }} Ma'an News Agency 13 September 2016.&lt;/ref&gt; បន្ទាប់​ពី​ក្រុមហាម៉ាស់បានកាន់កាប់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ស្ថានភាព​សុខភាព​នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាគឺត្រូវ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​បញ្ហា​ថ្មីៗ។ [[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]] (WHO) បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួនអំពីផលវិបាកនៃការបែកបាក់នយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ប៉ាឡេស្ទីន ក៏ដូចជាការធ្លាក់ចុះនូវគុណភាពសេដ្ឋកិច្ចសង្គម សកម្មភាពយោធា និងផលប៉ះពាល់សុខភាពផ្សេងៗបង្កឡើងដោយភាពឯកោផ្លូវកាយ ផ្លូវចិត្ត និងសេដ្ឋកិច្ច។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.who.int/hac/crises/international/wbgs/sitrep_25sept2007/en/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014080431/http://www.who.int/hac/crises/international/wbgs/sitrep_25sept2007/en/index.html |url-status=dead |archive-date=14 October 2007 |title=WHO &amp;#124; WHO statement on the situation in the Gaza Strip |publisher=Who.int |date=25 September 2007 |access-date=11 September 2025 |archivedate=14 តុលា 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014080431/http://www.who.int/hac/crises/international/wbgs/sitrep_25sept2007/en/index.html }}&lt;/ref&gt; ផ្អែកតាមការសិក្សាក្នុងឆ្នាំ២០១២ នៅលើទឹកដីដែលអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់ អង្គការសុខភាពពិភពលោកបានរាយការណ៍ថាប្រហែល ៥០% នៃកុមារតូចៗ និងទារកអាយុក្រោម ២ ឆ្នាំ និង ៣៩.១% នៃស្ត្រីមានផ្ទៃពោះដែលទទួលសេវាថែទាំមុនពេលសម្រាលនៅហ្កាហ្សា បានទទួលរងពីកង្វះខ្វះជាតិដែក។ អង្គការមួយនេះក៏បានសង្កេតឃើញដែរថា កង្វះអាហារូបត្ថម្ភរ៉ាំរ៉ៃចំពោះកុមារអាយុក្រោម ៥ ឆ្នាំ &quot;មិនមានភាពប្រសើរឡើងអ្វីនោះទេ ហើយបែរជាកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនទៅវិញ&quot;។&lt;ref&gt;{{cite book |title=Health conditions in the occupied Palestinian territory, including East Jerusalem and the occupied Syrian Golan |date=11 May 2012 |publisher=World Health Organization |page=2 |url=http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Full_Report_3973.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120806000042/http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Full_Report_3973.pdf |archive-date=2012-08-06 |url-status=live |access-date=11 September 2025}}&lt;/ref&gt;

ជាលទ្ធផលនៃការប្រយុទ្ធបង្ហូរឈាមគ្នាក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]] មន្ទីរពេទ្យជាច្រើននៅហ្កាហ្សាត្រូវបានរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-04-06 |title=Six months of war leave Al-Shifa hospital in ruins, WHO mission reports |url=https://www.who.int/news/item/06-04-2024-six-months-of-war-leave-al-shifa-hospital-in-ruins--who-mission-reports |access-date=2025-09-11 |website=[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក|World Health Organization]] }}&lt;/ref&gt; ក្នុងកំឡុងពេលសង្រ្គាម យុទ្ធនាការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺស្វិតដៃជើងបានទទួលជោគជ័យដោយកុមារជាង ១៨៧,០០០ នាក់ដែលមានអាយុក្រោម ១០ ឆ្នាំនៅតំបន់ហ្កាហ្សាកណ្តាលបានទទួលចាក់វ៉ាក់សាំង (ដែលជាចំនួនលើសពីគោលដៅដែលបានដាក់ចេញដំបូង) ដោយមានការគាំទ្រពីអង្គការសុខភាពក្នុងស្រុកនិងអន្តរជាតិ ចំពេលការប្រយុទ្ធត្រូវបានផ្អាកបណ្ដោះអាសន្នដើម្បីធានាថាយុទ្ធនាការអាចគ្របដណ្តប់នៅគ្រប់តំបន់ដែលរងនូវអសន្តិសុខ។&lt;ref&gt;[https://www.who.int/news/item/04-09-2024-first-phase-of-polio-campaign-concludes-successfully-in-gaza &quot;First phase of polio campaign concludes successfully in Gaza.&quot;] ''World Health Organization''.  4 September 2024.  4 November 2024.&lt;/ref&gt;

==វប្បធម៌==
{{Main|វប្បធម៌ប៉ាឡេស្ទីន}}
[[File:مدينة أصداء.jpg|thumb|ឧទ្យានកម្សាន្តហ្កាហ្សា]]
[[File:UNRWA Summer Game July 2010.jpg|thumb|ព្រឹត្តិការណ៍ប្រកួតកីឡារដូវក្ដៅហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១០, ជាព្រឹត្តិការណ៍សម្រាប់កុមារដែលបានរៀបចំឡើងដោយ UNRWA]]
===បុរាណវត្ថុ===
[[សារមន្ទីរបុរាណវត្ថុហ្កាហ្សា]]បានបើកទ្វារជាសាធារណៈដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨។&lt;ref name=nytimes08&gt;[https://www.nytimes.com/2008/07/25/world/middleeast/25gaza.html Museum Offers Gray Gaza a View of Its Dazzling Past, Ethan Bronner] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20170628022310/https://www.nytimes.com/2008/07/25/world/middleeast/25gaza.html |date=28 June 2017 }}, ''The New York Times'', 25 July 2008&lt;/ref&gt; [[សារមន្ទីរវប្បធម៌អាល់ការ៉ារ៉ា]]នៅក្រុង[[ខាន់យូនីស]]បានបើកទ្វារទទួលភ្ញៀវចូលទស្សនានៅក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ប៉ុន្តែមកដល់ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ សារមន្ទីរមួយនេះត្រូវរងការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-18 |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) خسائر كبيرة في قطاع الثقافة الفلسطينية جراء العدوان الإسرائيلي على غزة |work=القاهرة 24 |url=https://www.cairo24.com/1885559 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018205004/https://www.cairo24.com/1885559 |archive-date=2023-10-18 |access-date=2025-09-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-18 |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) استهداف البشر والحجر والكلمة.. قصص تدمير أشهر المؤسسات الثقافية في غزة – البوابة نيوز |url=https://www.arabianews24.net/a/917847 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018205046/https://www.arabianews24.net/a/917847 |archive-date=2023-10-18 |access-date=2025-09-12 |archivedate=2023-10-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231018205046/https://www.arabianews24.net/a/917847 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ហ៊ិកាយ៉ា===
[[ហ៊ិកាយ៉ា]]គឺជាសិល្បៈនៃការនិយាយ ឬបែបនិទានកថាដែលភាគច្រើនសម្ដែងដោយស្ត្រីប៉ាឡេស្ទីនវ័យចំណាស់ ហើយវាត្រូវបានចុះទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីរបស់អង្គការ[[យូណេស្កូ]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៨។&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Adam |first1=Thomas |url=https://books.google.com/books?id=Y8a5EAAAQBAJ&amp;dq=Palestine+hikaye&amp;pg=PA17 |title=Yearbook of Transnational History: (2023) |last2=Stiefel |first2=Barry L. |last3=Peleg |first3=Shelley-Anne |date=2023-04-17 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-68393-379-3 |pages=17–18 }}&lt;/ref&gt; នៅកាលឆ្នាំ១៩៨៩ ដំណើររឿងព្រេងក្នុងនិទានកថានៃហ៊ិកាយ៉ាត្រូវបានគេកត់ត្រាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ហើយបានបោះពុម្ពរួមជាមួយរឿងជាច្រើនទៀតនៅក្នុងសៀវភៅចំណងជើងថា ''Speak Bird, Speak Again''។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2007-03-05 |title=Hamas school book ban sparks anger |url=https://www.thestar.com/entertainment/hamas-school-book-ban-sparks-anger/article_46351fca-bb83-55ce-abe0-1e1920ecc5de.html |access-date=2025-09-12 |website=Toronto Star }}&lt;/ref&gt;

===ទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុ===
នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៤ របាយការណ៍សិក្សាបានបង្ហាញថាគ្រួសារហ្កាហ្សាភាគច្រើនគឺមានវិទ្យុ និងទូរទស្សន៍ (៧០%+) សម្រាប់ស្ដាប់និងទស្សនា ហើយប្រហែល ២០% មាន[[កុំព្យូទ័របុគ្គល]]។ ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សាមានសិទ្ធិចូលប្រើកម្មវិធីផ្កាយរណប FTA ការផ្សាយតាមទូរទស្សន៍ពី[[សាជីវកម្មផ្សព្វផ្សាយប៉ាឡេស្ទីន]] [[អាជ្ញាធរផ្សព្វផ្សាយអ៊ីស្រាអែល]] និង[[អាជ្ញាធរទូរទស្សន៍ និងវិទ្យុទីពីរ|អាជ្ញាធរផ្សព្វផ្សាយអ៊ីស្រាអែលទីពីរ]]។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://docs.google.com/gview?a=v&amp;q=cache%3A8bx1UFVnnI8J%3Awww.ijma3.org%2FAdmin%2FAdditionals%2Fsurvey_english.pdf+computer+ownership+in+Gaza+strip&amp;hl=en&amp;gl=nz&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEEShNVU9JU2TtRYX8XwHEJMjSdJUbW-w9MjDDA9B3XQS43AcovZ99O1Uk8-_ELbPVgq1zHazQyYf_zTQWvBUo-JMZCJ7kCigKF2SwRDHFHOtp8clfUynWkmrZc1x9RdVmCwvNpw7C&amp;sig=AFQjCNGCO4cyOx0BC9fsbJiwLVf4fJXXMQ |title=Palestinian Central Bureau of Statistics – 2004 Survey of Computer, Internet and Mobile Phone Ownership |access-date=12 September 2025 |archive-date=11 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511190346/http://docs.google.com/gview?a=v&amp;q=cache%3A8bx1UFVnnI8J%3Awww.ijma3.org%2FAdmin%2FAdditionals%2Fsurvey_english.pdf+computer+ownership+in+Gaza+strip&amp;hl=en&amp;gl=nz&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEEShNVU9JU2TtRYX8XwHEJMjSdJUbW-w9MjDDA9B3XQS43AcovZ99O1Uk8-_ELbPVgq1zHazQyYf_zTQWvBUo-JMZCJ7kCigKF2SwRDHFHOtp8clfUynWkmrZc1x9RdVmCwvNpw7C&amp;sig=AFQjCNGCO4cyOx0BC9fsbJiwLVf4fJXXMQ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===កីឡា===
នៅក្នុងឆ្នាំ២០១០ សមាគមឥស្លាមនៅហ្កាហ្សាបានបើកសម្ពោធអាងហែលទឹកទំហំអូឡាំពិកដំបូងរបស់ខ្លួននៅក្លឹប[[អាស-សាកាដា]]។​&lt;ref name=Maan&gt;[http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=285242 Gaza opens first Olympic-size swimming pool] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121113101036/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=285242 |date=13 November 2012 }}, 18 May 2010, Ma'an News Agency.&lt;/ref&gt; ក្រុមកីឡាហែលទឹកនៃក្លឹបអាស-សាកាដាបានដណ្ដើមឈ្នះមេដាយមាស និងប្រាក់ជាច្រើនគ្រឿងពីកម្មវិធីប្រកួតកីឡាហែលទឹកប៉ាឡេស្ទីនផ្សេងៗ។&lt;ref name=&quot;sadaka&quot;&gt;[http://www.alsadaka.ps/index.php/archives/604 السباحة صالة الالعاب الرياضية والساونا في النادي] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110511202713/http://www.alsadaka.ps/index.php/archives/604 |date=11 May 2011 }}, as-Sadaka Athletics Club&lt;/ref&gt;

===ទីតាំងបុរាណ និងអគារប្រវត្តិសាស្ត្រ===
កន្លែងទីតាំងបុរាណប្រវត្តិសាស្ត្រគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅហ្កាហ្សារួមមាន៖
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Saint Porphyrius Church, Gaza City.jpg|[[ព្រះវិហារសាំងព័រភារ]] តាំងពីសម័យសង្គ្រាមឈើឆ្កាង
File:Great Mosque of Gaza (Omari Mosque).jpg|[[មហាវិហារឥស្លាមហ្កាហ្សា]]
File:قصر الباشا في غزة.jpg|[[វិមានអាល់បាឆា]] តាំងសម័យម៉ាម្លុក
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;
*[[អាល់ម៉ូក្រាកា]] តំណាំងលំនៅមនុស្សកាលសម័យ[[យុគសំរឹទ្ធ]]...ជាដើម។ល។

==មើលផងដែរ==
*[[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]]
*[[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់]]
*[[វ៉េសប៊ែង]]
*[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]
*[[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា]]

==កំណត់សម្គាល់==
{{reflist|group=ស}}

== ឯកសារយោង ==
{{reflist}}

==គន្ថនិទ្ទេសន៍==
{{Refbegin}}
* {{Cite book
 |last=Bregman |first=Ahron
 |url=https://books.google.com/books?id=xtKuTB_SlwcC
 |title=Israel's wars: a history since 1947
 |date=2002
 |publisher=Routledge
 |isbn=978-0-415-28715-9
 |edition=2nd
 |location=London; New York
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102101205/https://books.google.com/books?id=xtKuTB_SlwcC
 |archive-date=2 November 2022
 |url-status=live
}}
* {{Cite book
 |last1=Cobham |first1=David P.
 |last2=Kanafani |first2=Noman
 |editor-last=Cobham |editor-first=David P.
 |editor-last2=Kanafani |editor-first2=Noman
 |title=The economics of Palestine: economic policy and institutional reform for a viable Palestinian state
 |url=https://books.google.com/books?id=sR6AAgAAQBAJ
 |publisher=Routledge
 |year=2004
 |isbn=978-0-415-32761-9
 |edition=Illustrated
 |series=Routledge studies in development economics
 |location=London; New York
 |oclc=ocm55131465
}}
* {{Cite book
 |last=Filiu |first=Jean-Pierre |author-link=Jean-Pierre Filiu
 |url=https://books.google.com/books?id=l_hzBAAAQBAJ
 |title=Gaza: A History
 |publisher=Oxford University Press
 |year=2014
 |isbn=978-0-190-20191-3
 |access-date=12 September 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228175337/https://books.google.com/books?id=l_hzBAAAQBAJ
 |archive-date=28 February 2023
 |url-status=live
}}
* {{Cite book
 |last=Seib |first=Philip
 |editor-last=Seib |editor-first=Philip
 |url=https://books.google.com/books?id=7RPIAAAAQBAJ
 |title=Al Jazeera English: global news in a changing world
 |publisher=Palgrave Macmillan
 |year=2012
 |isbn=978-0-230-34020-6
 |series=Palgrave Macmillan series in international political communication
 |location=New York, NY
}}
* {{Cite book
 |last=Byman |first=Daniel
 |url=https://books.google.com/books?id=mYppAgAAQBAJ&amp;pg=PA114
 |title=A high price: the triumphs and failures of Israeli counterterrorism
 |date=2011
 |publisher=Oxford University Press
 |isbn=978-0-19-539182-4
 |location=New York
 |pages=114–
 |access-date=12 September 2025
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118095443/https://books.google.com/books?id=mYppAgAAQBAJ&amp;pg=PA114
 |archive-date=18 November 2021
 |url-status=live
}}
* {{Cite journal
 |last=Pressman |first=Jeremy
 |date=2003
 |title=The Second Intifada: Background and Causes of the Israeli-Palestinian Conflict
 |url=https://journals.lib.unb.ca/index.php/jcs/article/view/220/378
 |url-status=live
 |journal=Journal of Conflict Studies
 |volume=23 |issue=2
 |issn=1715-5673
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101133442/https://journals.lib.unb.ca/index.php/JCS/article/view/220
 |archive-date=1 November 2020
 |access-date=12 September 2025
}}
* {{Cite book
 |last=Varble |first=Derek
 |url=https://books.google.com/books?id=P5qHCwAAQBAJ
 |title=The Suez crisis, 1956
 |publisher=Osprey Publishing
 |year=2003
 |isbn=978-1-84176-418-4
 |series=Essential histories
 |location=Oxford
}}
{{Refend}}

==តំណភ្ជាប់ក្រៅ==
'''''ជាភាសាអង់គ្លេស'''''
{{Sister project links|auto=yes|d=yes}}
* [https://web.archive.org/web/20160424091544/http://atlas.pcbs.gov.ps/atlas/default.asp មើលផែនទីស្ថិតិប៉ាឡេស្ទីន] នៅឯ[[ការិយាល័យស្ថិតិកណ្ដាលនៃប៉ាឡេស្ទីន]] (រក្សាទុកក្នុង archive តាំង ២៤ មេសា ២០១៦)
* {{Cite web |title=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs – occupied Palestinian territory |url=http://www.ochaopt.org/node/10572 |access-date=11 September 2025 |archive-date=28 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228174724/https://www.ochaopt.org/ |url-status=dead |archivedate=28 កុម្ភៈ 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230228174724/https://www.ochaopt.org/ }}
* {{cite web |last=Salam |first=Yasmine |date=9 October 2023 |title=Gaza Strip explained: Who controls it and what to know |url=https://www.nbcnews.com/news/gaza-strip-controls-s-know-rcna119405 |publisher=NBC News}}
* [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip/ Gaza Strip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112082940/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip |date=2021-01-12 }}. ''The World Factbook''. [[ទីភ្នាក់ងារកណ្ដាលស៊ើបការណ៍សម្ងាត់|Central Intelligence Agency]].
* [https://www.state.gov/countries-areas/palestinian-territories/ យល់ដឹងអំពីទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន] នៅឯ[[ក្រសួងការបរទេសនៃសហរដ្ឋអាមេរិក]]។
* [https://www.google.com/maps/place/Gaza+Strip/@31.4102912,34.2761441,11z ដែនជ្រោយហ្កាហ្សានៅលើ Google Maps]

[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប៉ាឡេស្ទីន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទឹកដីកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បដិពន្ធភូមិ និងបរិពន្ធភូមិ]]</text>
      <sha1>nrtnrtr4aawiyriyq8k8p0v2s3w6lj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>អ៊ីស្រាអែល</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28817</id>
    <revision>
      <id>336253</id>
      <parentid>332651</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T03:51:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheRandomGoober</username>
        <id>27248</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>កំណែអក្ខរាវិរុទ្ធ</comment>
      <origin>336253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22260" sha1="ntnx5mipgt39v00kvjfvopzz7a6tyl3" xml:space="preserve">{{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស
| conventional_long_name      = រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល
| common_name                 = អ៊ីស្រាអែល
| native_name                 = {{nobold|מְדִינַת יִשְׂרָאֵל ([[ភាសាហេប្រឺ]])&lt;br/&gt;دَوْلَة إِسْرَائِيل ([[ភាសាអារ៉ាប់]])}}
| image_flag                  = Flag of Israel.svg
| flag_type                   = [[ទង់ជាតិអ៊ីស្រាអែល|ទង់ជាតិ]]
| image_coat                  = Emblem of Israel.svg
| symbol_width                = 
| symbol_type                 = [[វរលញ្ឆករអ៊ីស្រាអែល|វរលញ្ឆករ]]
| national_motto              = 
| national_anthem             = ''[[ហាទីកវ៉ា|הַתִּקְוָה]]''&lt;br/&gt;&quot;ក្តីសង្ឃឹម&quot;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:Hatikvah instrumental.ogg|center]]&lt;/div&gt;
| image_map                   = Israel in its region (pre 1967 territory).svg 
| image_map_caption           = ទីតាំងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល (ក្រហម) នៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា
| capital_type                = រដ្ឋធានី
| capital                     = [[យេរូសាឡឹម]] ([[ស្ថានការណ៍យេរូសាឡឹម|ការទទួលស្គាល់មានកំណត់]]){{refn|group=ស|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប៖ [[អូស្ត្រាលី]] ([[យេរូសាឡឹមខាងលិច]])&lt;ref name=&quot;ausj&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-australia-46576716 |title=Australia recognises West Jerusalem as Israeli capital |work=BBC News|date=15 December 2018 |access-date= 18 មេសា 2022}}&lt;/ref&gt; [[រុស្ស៊ី]] ([[យេរូសាឡឹមខាងលិច]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=Foreign Ministry statement regarding Palestinian-Israeli settlement |url=http://www.mid.ru/en/foreign_policy/news/-/asset_publisher/cKNonkJE02Bw/content/id/2717182 |website=www.mid.ru |date=6 April 2017}}&lt;/ref&gt; [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] ([[យេរូសាឡឹមខាងលច]])&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Czech-Republic-announces-it-recognizes-West-Jerusalem-as-Israels-capital-517241|title=Czech Republic announces it recognizes West Jerusalem as Israel's capital|newspaper=Jerusalem Post|date=6 December 2017|access-date=18 មេសា 2022}}&lt;/ref&gt; [[ហុងឌូរ៉ាស]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Honduras recognizes Jerusalem as Israel's capital |url=https://www.timesofisrael.com/honduras-recognizes-jerusalem-as-israels-capital/ |work=The Times of Israel |date=29 August 2019}}&lt;/ref&gt; [[ក្វាតេម៉ាឡា]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.infobae.com/america/mundo/2017/12/24/guatemala-se-suma-a-eeuu-y-tambien-trasladara-su-embajada-en-israel-a-jerusalen/|title=(ភាសាអេស្ប៉ាញ) Guatemala se suma a EEUU y también trasladará su embajada en Israel a Jerusalén|website=Infobae|date=24 December 2017}} Guatemala's embassy was located in Jerusalem until the 1980s, when it was moved to Tel Aviv.&lt;/ref&gt; [[ណូរូ]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Nauru recognizes J'lem as capital of Israel |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/268084 |work=Israel National News |date=29 August 2019 }}&lt;/ref&gt; និង[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/12/06/world/middleeast/trump-jerusalem-israel-capital.html|title=Trump Recognizes Jerusalem as Israel's Capital and Orders U.S. Embassy to Move|work=The New York Times|date=6 December 2017|access-date=18 មេសា 2022}}&lt;/ref&gt;}}{{refn|group=ស|យេរូសាឡឹមគឺជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់អ៊ីស្រាអែល ប្រសិនបើរាប់បញ្ចូលទាំង[[យេរូសាឡឹមខាងកើត]]ដែលគេបានចាត់ទុកវាថាជាតំបន់កាន់កាប់។&lt;ref&gt;{{citation|title=The Legal Status of East Jerusalem|publisher=Norwegian Refugee Council|date=December 2013|url=https://www.nrc.no/globalassets/pdf/reports/the-legal-status-of-east-jerusalem.pdf|pages=8, 29}}&lt;/ref&gt;}}
| coordinates                 = {{coord|31|47|N|35|13|E|region:IL-JM_type:city(880000)}}
| largest_city                = capital
| official_languages          = [[ភាសាហេប្រឺ]]
| languages_type              = ភាសាទទួលស្គាល់
| languages                   = [[ភាសាអារ៉ាប់]]{{refn|group=ស|ដើមឡើយ ភាសាអារ៉ាប់គឺជាភាសាផ្លូវការមួយរបស់រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=lang1&gt;{{cite web |title=Arabic in Israel: an official language and a cultural bridge |url=http://mfa.gov.il/MFA/IsraelExperience/Culture/Pages/Arabic-in-Israel--an-official-language-and-a-cultural-bridge-18-December-2016.aspx |website=Israel Ministry of Foreign Affairs |date=18 December 2016|access-date=18 មេសា 2022}}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ [[ច្បាប់មូលដ្ឋាន៖ អ៊ីស្រាអែលជារដ្ឋប្រជាជាតិនៃជនជាតិជ្វីហ្វ|ចំណាត់ថ្នាក់]]របស់វាត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជា &quot;ស្ថានការណ៍ពិសេសនៅក្នុងរដ្ឋ&quot; ជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់ដោយស្ថាប័នរដ្ឋដើម្បីកំណត់ជាច្បាប់។&lt;ref name=lang2&gt;{{cite news |title=Israel Passes 'National Home' Law, Drawing Ire of Arabs |url=https://www.nytimes.com/2018/07/18/world/middleeast/israel-passes-national-home-law.html |work=The New York Times |date=19 July 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lang3&gt;{{cite news |last1=Lubell |first1=Maayan |title=Israel adopts divisive Jewish nation-state law |url=https://www.reuters.com/article/us-israel-politics-law/israel-adopts-divisive-jewish-nation-state-law-idUSKBN1K901V |work=Reuters |date=19 July 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lang4&gt;{{cite web |title=Press Releases from the Knesset |url=https://knesset.gov.il/spokesman/eng/PR_eng.asp?PRID=13978 |website=Knesset website |date=19 July 2018 }}&lt;/ref&gt;}}
| ethnic_groups               = {{unbulleted list
  |៧៤.២% [[ជនជាតិជ្វីហ្វអ៊ីស្រាអែល|ជ្វីហ្វ]]
  |២០.៩% [[ជនជាតិអារ៉ាប់នៅអ៊ីស្រាអែល|អារ៉ាប់]]
  |៤.៨% [[ប្រជាសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល|ជនជាតិផ្សេងៗទៀត]]
 }}
| ethnic_groups_year          = ២០១៩
| ethnic_groups_ref           = &lt;ref name=&quot;population_stat2019&quot;/&gt;
| religion                    = {{unbulleted list
  |៧៤.២% [[យូដាសាសនា]]
  |១៧.៨% [[ឥស្លាមសាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|ឥស្លាមសាសនា]]
  |២.០% [[គ្រិស្តសាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|គ្រិស្តសាសនា]]
  |១.៦% [[ឌ្រុសនៅអ៊ីស្រាអែល|ឌ្រុស]]
  |៤.៤% [[សាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|សាសនាផ្សេងៗទៀត]]
 }}
| religion_year               = ២០១៩
| religion_ref                = &lt;ref name=&quot;population_stat2019&quot;/&gt;
| government_type             = [[ឯកត្តរដ្ឋ]] [[សាធារណរដ្ឋអាស្រ័យសភា]]
| leader_title1               = [[ប្រធានាធិបតីអ៊ីស្រាអែល|ប្រធានាធិបតី]]
| leader_name1                = [[យីតសាក់ ហ៊ែរហ្សូក]]
| leader_title2               = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]]
| leader_name2                = [[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]]
| leader_title3               = [[ប្រធានឃ្នេសេត]]
| leader_name3                = [[អាមៀរ អូហាណា]]
| legislature                 = [[ឃ្នេសេត]]
| upper_house                 =
| lower_house                 = 
| sovereignty_type            = ទទួលឯករាជ្យ
| sovereignty_note            = បន្ទាប់ពីម៉ាន់ដាតរបស់អង់គ្លេសលើប៉ាឡេស្ទីនបានបញ្ចប់
| established_event2          = [[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យនៃអ៊ីស្រាអែល|ប្រកាសឯករាជ្យ]]
| established_date2           = ១៤ ឧសភា ១៩៤៨
| established_event3          = [[អ៊ីស្រាអែល និងអង្គការសហប្រជាជាតិ|ទទួលជាសមាជិក]] [[អង្គការសហប្រជាជាតិ|អសប]]
| established_date3           = ១១ ឧសភា ១៩៤៩
| established_event4          = [[ច្បាប់មូលដ្ឋានអ៊ីស្រាអែល|ច្បាប់មូលដ្ឋាន]]
| established_date4           = ១៩៥៨–២០១៨
| established_event5          = 
| established_date5           = 
| established_event6          = 
| established_date6           = 
| established_event7          = 
| established_date7           = 
| established_event8          = 
| established_date8           =  
| area_size                   = 1 E7
| area_km2                    = ២២,០៧២ ឬ ២០,៧៧០
| area_rank                   = ទី១៤៨
| area_footnote               = {{ref label|area|a}}
| percent_water               = ២.៧១&lt;ref&gt;{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=18 មេសា 2022|publisher=OECD |url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate         = ៩,៥០៣,៩០០&lt;ref name=&quot;cbs_main&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cbs.gov.il/reader/cw_usr_view_Folder?ID=141 |title=Home page |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |access-date=20 February 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=oecd group=ទបស/&gt;
| population_census           = ៧,៤១២,២០០&lt;ref&gt;{{cite report |date=2008 |title=Population Census 2008 |url=http://www.cbs.gov.il/www/mifkad/mifkad_2008/profiles/rep_e_000000.pdf |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |access-date=18 មេសា 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=oecd group=ទបស/&gt;
| population_estimate_year    = ២០២២
| population_estimate_rank    = ទី៩៩
| population_census_year      = ២០០៨
| population_census_rank      =
| population_density_km2      = ៤៣១
| population_density_rank     = ទី៣៥
| GDP_PPP                     = {{increase}} ៣៧២.៣១៤&amp;nbsp;ពាន់លានដុល្លារ{{refn|group=ទបស|name=oecd|ចំនួនប្រជាជន និងទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចរបស់អ៊ីស្រាអែលបានគ្របដណ្តប់លើទឹកដីសេដ្ឋកិច្ចទាំងអស់របស់អ៊ីស្រាអែលរួមមាន៖ [[កំពូលហ្កូឡាន]] [[យេរូសាឡឹមខាងកើត]] និងទីតាំងនៃប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលនៅតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]]។{{sfn|OECD|2011}}&lt;ref&gt;[http://mas.ps/files/server/20141911093442-1.pdf ''Quarterly Economic and Social Monitor''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211009161737/http://mas.ps/files/server/20141911093442-1.pdf |date=2021-10-09 }}, Volume 26, October 2011, p. 57: &quot;When Israel bid in March 2010 for membership in the 'Organization for Economic Co-operation and Development'... some members questioned the accuracy of Israeli statistics, as the Israeli figures (relating to gross domestic product, spending and number of the population) cover geographical areas that the Organization does not recognize as part of the Israeli territory. These areas include East Jerusalem, Israeli settlements in the West Bank and the Golan Heights.&quot;&lt;/ref&gt;}}
| GDP_PPP_year                = ២០២០&lt;ref name=&quot;IMFWEOIL&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?sy=2017&amp;ey=2024&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;pr1.x=51&amp;pr1.y=11&amp;c=436&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a= |title=World Economic Outlook Database, October 2019 |website=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |access-date=18 មេសា 2022}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_rank                = ទី៥១
| GDP_PPP_per_capita          = {{increase}} ៤០,៣៣៦ ដុល្លារ&lt;ref name=oecd group=ទបស/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank     = ទី៣៤
| GDP_nominal                 = {{increase}} ៤១០.៥០១ ពាន់លានដុល្លារ&lt;ref name=oecd group=ទបស/&gt;
| GDP_nominal_year            = ២០២០&lt;ref name=&quot;IMFWEOIL&quot;/&gt;
| GDP_nominal_rank            = ទី៣១
| GDP_nominal_per_capita      = {{increase}} ៤៤,៤៧៤ ដុល្លារ&lt;ref name=oecd group=ទបស/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ទី១៩
| Gini                        = ៣៤.៨
| Gini_year                   = ២០១៨
| Gini_change                 = 
| Gini_ref                    = &lt;ref name=oecd group=ទបស/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://data.oecd.org/chart/60V4 |title=Income inequality |website=data.oecd.org |publisher=OECD |access-date=18 មេសា 2022 |archivedate=2020-06-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200630002540/https://data.oecd.org/chart/60V4 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank                   = 
| HDI                         = ០.៩១៩
| HDI_year                    = ២០១៩
| HDI_change                  = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                     = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=18 មេសា 2022}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                    = ទី១៩
| currency                    = [[ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល|ស៊ីគែលថ្មី]] (₪) 
| currency_code               = ILS
| time_zone                   = [[ម៉ោងស្ដង់ដាអ៊ីស្រាអែល|IST]]
| utc_offset                  = +២
| utc_offset_DST              = +៣
| DST_note                    = 
| time_zone_DST               = [[ម៉ោងរដូវក្តៅអ៊ីស្រាអែល|IDT]]
| date_format                 = יי-חח-שששש (AM)&lt;br/&gt; ថ្ងៃ-ខែ-ឆ្នាំ / dd-mm-yyyy ([[សកលសករាជ|ស.ស]])
| drives_on                   = ស្ដាំ
| calling_code                = [[លេខទូរស័ព្ទនៅអ៊ីស្រាអែល|+៩៧២]]
| iso3166code                 = IL
| cctld                       = [[.il]]
| today                       =
| footnote_a             = {{note|area}} ២០,៧៧០&amp;nbsp;គម&lt;sup&gt;២&lt;/sup&gt; គឺជាទំហំផ្ទៃដីសរុបរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុង[[បន្ទាត់បៃតង (អ៊ីស្រាអែល)|បន្ទាត់បៃតង]]។ ២២,០៧២&amp;nbsp;គម&lt;sup&gt;២&lt;/sup&gt; គឺរាប់បញ្ចូលទាំង[[កំពូលហ្កូឡាន]] (ប្រ. ១២០០ គម&lt;sup&gt;២&lt;/sup&gt;) និង[[យេរូសាឡឹមខាងកើត]] (ប្រ. ៦៤ គម&lt;sup&gt;២&lt;/sup&gt;)។
| wikidata               = Q801
}}
'''ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល''' ([[ភាសាហេប្រឺ]]៖ יִשְׂרָאֵל និង[[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ إِسْرَائِيل) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''រដ្ឋអុីស្រាអែល''' គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]។ ប្រទេសនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅច្រាំងភាគអាគ្នេយ៍នៃ[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]] និងច្រាំងខាងជើងនៃ[[សមុទ្រក្រហម]] ហើយមានព្រំដែនគោកជាប់ជាមួយប្រទេស[[លីបង់]]នៅភាគខាងជើង ប្រទេស[[ស៊ីរី]]នៅភាគឦសាន ប្រទេស[[ហ្សកដានី]]នៅភាគខាងកើត និងប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]នៅភាគនិរតី។  វាក៏មានព្រំដែនជាប់នឹងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនតាមរយៈតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] និង[[ដែនជ្រោយកាសា]]ផងដែរ។ ទីក្រុង[[ទែលអាវីវ]]គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកវិទ្យាក្នុងប្រទេស ខណៈដែលអាសនៈរដ្ឋាភិបាលស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋធានី[[យេរូសាឡឹម]] ទោះជាអធិបតេយ្យភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលលើ[[យេរូសាឡឹមខាងកើត|យេរូសាឡឹមប៉ែកខាងកើត]]មិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិក៏ដោយក្តី។&lt;ref&gt;Akram, Susan M., Michael Dumper, Michael Lynk, and Iain Scobbie, eds. 2010.&amp;nbsp;''International Law and the Israeli-Palestinian Conflict: A Rights-Based Approach to Middle East Peace''.&amp;nbsp;Routledge. p. 119: &quot;UN General Assembly Resolution 181 recommended the creation of an international zone, or&amp;nbsp;corpus separatum, in Jerusalem to be administered by the UN for a 10-year period, after which there would be a referendum to determine its future.&amp;nbsp;This approach applies equally to West and East Jerusalem and is not affected by the occupation of East Jerusalem in 1967.&amp;nbsp;To a large extent it is this approach that still guides the diplomatic behaviour of states and thus has greater force in international law.&quot;&lt;/ref&gt;{{refn|group=fn|[[ច្បាប់យេរូសាឡឹម]]បានចែងថា &quot;ទីក្រុងយេរូសាឡឹមគឺជារដ្ឋធានីពេញលេញ និងតែមួយគត់នៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល&quot; ហើយទីក្រុងនេះបម្រើជាអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែល ជាមូលដ្ឋាននៃគេហដ្ឋានប្រធានាធិបតី ការិយាល័យរដ្ឋាភិបាល តុលាការកំពូល និង[[រដ្ឋសភា (អ៊ីស្រាអែល)|សភាជាតិ]]។ [[សេចក្តីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ៤៧៨]] (២០ សីហា ១៩៤០; ១៤–០, ដោយមានអាមេរិកបោះឆ្នោតអនុប្បវាទ) បានប្រកាសច្បាប់យេរូសាឡឹមថា &quot;មោឃៈ និងគ្មានន័យ&quot; ហើយ​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​រដ្ឋ​សមាជិក អសប ទាំងអស់​ដក​បេសកកម្ម​ការទូត​របស់​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ក្រុងយេរូសាឡឹម (សូមមើល {{Harvard citation no brackets|Kellerman|1993|p=140}})។ សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែមសូមមើល [[ស្ថានការណ៍យេរូសាឡឹម]]។}}

==កំណត់សម្គាល់==
{{Reflist|group=ស}}
{{Reflist|group=ទបស}}
{{Reflist|group=fn}}

==ឯកសារយោង==
{{Reflist}}

{{ទំព័រគំរូ:ប្រទេសនៅទ្វីបអាស៊ី}}

[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីស្រាអែល| ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ានេ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឡេវ៉ាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ]]</text>
      <sha1>ntnx5mipgt39v00kvjfvopzz7a6tyl3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ឆែក</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38895</id>
    <revision>
      <id>336251</id>
      <parentid>297823</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T03:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheRandomGoober</username>
        <id>27248</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>កំណែអក្ខរាវិរុទ្ធ</comment>
      <origin>336251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31361" sha1="1op8kp9ktupzspzrixp4ejn7rc5ugr2" xml:space="preserve">{{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស
| conventional_long_name = សាធារណរដ្ឋឆែក
| native_name = {{nobold|Česká republika ([[ភាសាឆែក]])}}
| image_flag = Flag of the Czech Republic.svg
| flag_type = [[ទង់ជាតិឆែក|ទង់ជាតិ]]
| image_coat = Coat of arms of the Czech Republic.svg
| symbol_type = [[វរលញ្ឆករឆែក|វរលញ្ឆករ]]
| national_motto = &quot;[[សច្ចភាពតែងនាំឱ្យជំនះ|Pravda vítězí]]&quot;&lt;br /&gt;{{small|&quot;សច្ចភាពតែងនាំឱ្យជំនះ&quot;}}
| national_anthem = [[ទីនេះជាមាតុប្រទេសខ្ញុំ|Kde domov můj]]&lt;br/&gt;&quot;{{small|''ទីនេះជាមាតុប្រទេសខ្ញុំ''}}&quot;&lt;br/&gt;{{center|[[File:Czech anthem.ogg]]}}
| image_map = Czech Republic in the European Union on the globe (Europe centered).svg
| image_map_caption = ទីតាំងប្រទេសឆែក (ក្រហម) នៅលើភូគោល
| capital_type = រដ្ឋធានី
| capital = [[ទីក្រុងប្រាក|ប្រាក]]
| coordinates = {{Coord|50|05|N|14|28|E|type:city}}
| largest_city = capital
| languages_type = ភាសាផ្លូវការ
| languages = [[ភាសាឆែក]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.czech.cz/en/67019-czech-language |title=Czech language |work=Czech Republic – Official website |publisher=[[ក្រសួងការបរទេស (សាធារណរដ្ឋឆែក)|ក្រសួងការបរទេសនៃសាធារណរដ្ឋឆែក]] |accessdate=14 កុម្ភៈ 2022 |archive-date=2011-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111106000422/http://www.czech.cz/en/67019-czech-language |url-status=dead |archivedate=2011-11-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111106000422/http://www.czech.cz/en/67019-czech-language }}&lt;/ref&gt;
| languages2_type = {{raise|0.3em |{{nobold|ភាសាទទួលស្គាល់ផ្លូវការ&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;Citizens belonging to minorities, which traditionally and on a long-term basis live within the territory of the Czech Republic, enjoy the right to use their language in communication with authorities and in courts of law (for the list of recognized minorities see [http://www.vlada.cz/en/pracovni-a-poradni-organy-vlady/rnm/historie-a-soucasnost-rady-en-16666/ National Minorities Policy of the Government of the Czech Republic], Belarusian and Vietnamese since 4 July 2013, see [http://zpravy.idnes.cz/vietnamci-oficialni-narodnostni-mensinou-fiq-/domaci.aspx?c=A130703_133019_domaci_jj Česko má nové oficiální národnostní menšiny. Vietnamce a Bělorusy]). Article 25 of the Czech [[Charter of Fundamental Rights and Basic Freedoms]] ensures the right of the national and ethnic minorities to education and communication with the authorities in their own language. Act No. 500/2004 Coll. (''The Administrative Rule'') in its paragraph 16 (4) (''Procedural Language'') ensures that a citizen of the Czech Republic who belongs to a national or an ethnic minority, which traditionally and on a long-term basis lives within the territory of the Czech Republic, has the right to address an administrative agency and proceed before it in the language of the minority. If the administrative agency has no employee with knowledge of the language, the agency is bound to obtain a translator at the agency's own expense. According to Act No. 273/2001 (''Concerning the Rights of Members of Minorities'') paragraph 9 (''The right to use language of a national minority in dealing with authorities and in front of the courts of law'') the same also applies to members of national minorities in the courts of law.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Slovak language may be considered an official language in the Czech Republic under certain circumstances, as defined by several laws – e.g. law 500/2004, 337/1992. Source: http://portal.gov.cz. Cited: &quot;Například Správní řád (zákon č. 500/2004 Sb.) stanovuje: &quot;V řízení se jedná a písemnosti se vyhotovují v českém jazyce. Účastníci řízení mohou jednat a písemnosti mohou být předkládány i v jazyce slovenském&amp;nbsp;...&quot; (§&amp;nbsp;16, odstavec 1). Zákon o správě daní a poplatků (337/1992 Sb.) &quot;Úřední jazyk: Před správcem daně se jedná v jazyce českém nebo slovenském. Veškerá písemná podání se předkládají v češtině nebo slovenštině&amp;nbsp;...&quot; (§&amp;nbsp;3, odstavec 1). http://portal.gov.cz&lt;/ref&gt;}} }}
| languages2 = {{collapsible list |titlestyle=background:none;text-align:left;font-weight:normal; |title=
  |[[ភាសាបេឡារុស]] |[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]] |[[ភាសាក្រិក]] |[[ភាសាហុងគ្រី]] |[[ភាសាប៉ូឡូញ]] | |[[ភាសារ៉ូម៉ានី]] |[[ភាសារុស្ស៊ី]] |[[ភាសារុស៊ីន]] |[[ភាសាស៊ែប៊ី]] |[[ភាសាស្លូវ៉ាគី]] |[[ភាសាអ៊ុយក្រែន]] |[[ភាសាវៀតណាម]]
 }}
| ethnic_groups = {{vunblist
  | ៥៧.៣% [[ជនជាតិឆែក|ឆែក]]
  | ៣.៤% [[ម៉ូរ៉ាវី]]
  | ០.៩% [[ជនជាតិស្លូវ៉ាគី|ស្លូវ៉ាគី]]
  | ០.៧% [[ជនជាតិអ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]]
  | ២.១% ជនជាតិផ្សេងៗ
  | ៤.០% សញ្ជាតិពីរ
  | ៣១.៦% គ្មានចម្លើយ
 }}
| ethnic_groups_year = ២០២១
| ethnic_groups_ref  = &lt;ref name=&quot;census2021&quot;&gt;{{cite web|title=Národnost|url=https://www.czso.cz/csu/scitani2021/narodnost|work=(ឆែក) Census 2021|publisher=[[ការិយាល័យស្ថិតិឆែក]]|access-date=14 កុម្ភៈ 2022|archivedate=2022-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220115083026/https://www.czso.cz/csu/scitani2021/narodnost|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| religion = {{vunblist
  |៤៧.៨% គ្មានជំនឿសាសនា
  |១១.៧% [[គ្រិស្តសាសនា]]&lt;br/&gt;—៩.៣% [[ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅឆែក|កាតូលិក]]&lt;br/&gt;—២.៤% និកាយផ្សេងទៀត
  |១.២% សាសនាដទៃទៀត
  |៩.១% គ្មានសាសនាច្បាស់លាស់
  |៣១.១% គ្មានចម្លើយ
 }}
| religion_ref = &lt;ref&gt;{{cite web|title=(ឆែក) Náboženská víra|url=https://www.czso.cz/csu/scitani2021/nabozenska-vira|work=Census 2021|publisher=[[ស្ថិតិការិយាល័យឆែក]]|access-date=14 កុម្ភៈ 2022|archivedate=2022-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220122135853/https://www.czso.cz/csu/scitani2021/nabozenska-vira|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| religion_year = ២០២១
| government_type = [[រដ្ឋឯកភូត]] [[សាធារណរដ្ឋសភានិយម]]
| leader_title1 = [[ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋឆែក|ប្រធានាធិបតី]]
| leader_name1 = [[មីឡូស ហ្សេម៉ាន់]]
| leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសាធារណរដ្ឋឆែក|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]]
| leader_name2 = [[ពេទ្រ ហ្វីអាឡា]]
| legislature = [[សភានៃសាធារណរដ្ឋឆែក|សភា]]
| upper_house = [[ព្រឹទ្ធសភានៃសាធារណរដ្ឋឆែក|ព្រឹទ្ធសភា]]
| lower_house = [[សភាតំណាងរាស្ត្រនៃសាធារណរដ្ឋឆែក|សភាតំណាងរាស្ត្រ]]
| sovereignty_type = [[ប្រវត្តសាស្ត្រឆែក|ប្រវត្តិនិម្មិតកម្ម]]
| established_event2 = [[ពញារដ្ឋបូហែម]]
| established_date2 = ប្រ. ៨៧០
| established_event3 = [[ព្រះរាជាណាចក្របូហែម]]
| established_date3 = ១១៩៨
| established_event4 = [[ឆេកូស្លូវ៉ាគី]]
| established_date4 = ២៨ តុលា ១៩១៨
| established_event5 = [[ការរំលាយឆេកូស្លូវ៉ាគី|សាធារណរដ្ឋឆេក]]
| established_date5 = ១ មករា ១៩៩៣
| area_size = 1 E7
| area_km2 = ៧៨,៨៧១
| area_rank = ទី១១៥
| percent_water = ២.១២ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://vdb.czso.cz/vdbvo2/faces/en/index.jsf?page=vystup-objekt-vyhledavani&amp;vyhltext=plochy&amp;bkvt=cGxvY2h5&amp;katalog=all&amp;pvo=ZPR15|title=Public database: Land use (as at 31 December)|publisher=[[ការិយាល័យស្ថិតិឆែក]]|access-date=14 កុម្ភៈ 2022}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate = {{DecreaseNeutral}} ១០,៧០១,៧៧៧&lt;ref&gt;{{cite web |title=Population of Municipalities – 1 January 2021|url=https://www.czso.cz/csu/czso/population-of-municipalities-1-january-2021|publisher=[[ការិយាល័យស្ថិតិឆែក]]|date=30 April 2021}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = ២០២១
| population_estimate_rank = ទី៨៦
| population_census = {{DecreaseNeutral}} ១០,៥២៤,១៦៧
| population_census_year = ២០២១
| population_density_km2 = ១៣៦
| population_density_rank = ទី៦២
| GDP_PPP = {{increase}} ៥០៣.៦១៣&amp;nbsp;ពាន់លានដុល្លារ&lt;ref name=&quot;IMFWEOCZ&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=36&amp;pr.y=17&amp;sy=2017&amp;ey=2021&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=935&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a= |title=World Economic Outlook Database, October 2019 |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |website=IMF.org |access-date=14 កុម្ភៈ 2022}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year = ២០២២
| GDP_PPP_rank = ទី៣៦
| GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ៤៦,៨១១&lt;ref name=&quot;IMFWEOCZ&quot;/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = ទី២៩
| GDP_nominal = {{increase}} ៣០២.០៦១&amp;nbsp;ពាន់លានដុល្លារ&lt;ref name=&quot;IMFWEOCZ&quot;/&gt;
| GDP_nominal_year = ២០២២
| GDP_nominal_rank = ទី៣៦
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ២៨,០៧៧&lt;ref name=&quot;IMFWEOCZ&quot;/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ទី៣៤
| Gini = ២៤.០
| Gini_year = ២០១៩
| Gini_change = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;decrease
| Gini_ref = &lt;ref name=eurogini&gt;{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&amp;init=1&amp;language=en&amp;pcode=tessi190&amp;plugin=1 |title=Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey |publisher=Eurostat |website=ec.europa.eu |access-date=12 កុម្ភៈ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320064533/https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&amp;init=1&amp;language=en&amp;pcode=tessi190&amp;plugin=1 |archive-date=20 មីនា 2019 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank = ទី៥
| HDI = ០.៩០០ 
| HDI_year = ២០១៩&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/content/latest-human-development-index-ranking|title=Human Development Report 2020|publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]]|date=10 December 2019|access-date=14 កុម្ភៈ 2022|format=PDF}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank = ទី២៧
| currency = [[កូរូណាឆែក]]
| currency_code = CZK
| time_zone = [[ម៉ោងអឺរ៉ុបកណ្តាល|CET]]
| utc_offset = +១
| utc_offset_DST = +២
| time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្តៅអឺរ៉ុបកណ្តាល|CEST]]
| drives_on = ស្ដាំ
| calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅឆែក|+៤២០]]&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;
| iso3166code = CZ
| cctld = [[.cz]]&lt;sup&gt;b&lt;/sup&gt;
| footnote_a = លេខកូដ ៤២ ត្រូវបានចែករំលែកជាមួយប្រទេស[[ស្លូវ៉ាគី]]រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩៧
| footnote_b = [[.eu]] រួមជាមួយសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបដទៃទៀត។
}}
'''ប្រទេសឆែក''' ([[ភាសាឆែក]]៖ ''Česko'', ប្រកបថា៖ ឆេ–ស្កូ, &quot;{{audio|Cs-Česko.ogg|ស្តាប់}}&quot;) ដោយមានឈ្មោះផ្លូវការថា '''សាធារណរដ្ឋឆែក''' (''Česká republika'') គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អឺរ៉ុបកណ្ដាល]]។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹងប្រទេស[[អាល្លឺម៉ង់]] ខាងត្បូងជាប់នឹង[[អូទ្រីស]] ខាងកើតជាប់នឹង[[ស្លូវ៉ាគី]] និងទិសឦសានជាប់នឹង[[ប៉ូឡូញ]]។&lt;ref&gt;{{cite web|title=Information about the Czech Republic|url=http://www.mzv.cz/chicago/en/other_useful_information/information_about_the_czech_republic/index.html|website=Czech Foreign Ministry}}&lt;/ref&gt; សាធារណរដ្ឋឆែកគឺពោរពេញទៅដោយតំបន់ខ្ពង់រាបដែលគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីសរុប ៧៨,៨៧១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ជាមួយនឹង[[អាកាសធាតុទ្វីបសើម]] និង[[អាកាសធាតុមហាសមុទ្រ|បែបមហាសមុទ្រ]]។  រដ្ឋធានី និងទីក្រុងធំបំផុតគឺ [[ទីក្រុងប្រាក|ប្រាក]] ហើយទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន [[ប្រេណូ]] និង [[អូស្ត្រាវ៉ា]]ជាដើម។ 

សាធារណរដ្ឋឆែកជា[[ប្រទេសអភិវឌ្ឍ|ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍]]ខ្លាំងមួយលើគ្រប់វិស័យ។ វាត្រូវបានគេចាត់ថ្នាក់ថាជាប្រទេសមានសន្តិភាពលំដាប់ទីប្រាំមួយលើពិភពលោក និងមានចំនួនប្រជាជនមិនជឿលើសាសនាច្រើន។ 

ឆែកជាអតីតផ្នែកមួយនៃ[[ឆេកូស្លូវ៉ាគី]]។ វាបានប្រកាសឯករាជ្យជាផ្លូវការនៅថ្ងៃ ១ មករា ១៩៩៣។

==និរុត្តិសាស្ត្រ==
{{Main|ឈ្មោះឆែក}}
{{ផ្នែកទទេ}}

== ប្រវត្តិសាស្ត្រ ==
{{Main|ប្រវត្តិសាស្ត្រឆែក}}
[[File:Vaclav Havel cropped.jpg|90px|thumb|left|ប្រធានាធិបតីទី១របស់ឆេក លោកVáclav Havel]]

កាលជាផ្នែកមួយនៃ ឆេកូស្លូវ៉ាគី គឺមានទាហានឆេកប្រហែល ១.៤លាននាក់បានប្រយុទ្ធក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ដែលក្នុងនោះមានទាហានស្លាប់ប្រហែល ១៥០ ០០០ នាក់។

ក្នុងខែវិច្ឆិកាឆ្នាំ ១៩៨៩ ឆេកូស្លូវ៉ាគីស្ដារប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញដោយសារបដិវត្តន៍ Velvet Revolution ដែលដឹកនាំដោយ Václav Havel ។ ពីឆ្នាំ១៩៩១ ដល់ចុងឆ្នាំ១៩៩២ ឆេកជាផ្នែកមួយនៃឆេកូស្លូវ៉ាគី លុះដល់ប្រកាសឯករាជ្យនាថ្ងៃទី១ មករាឆ្នាំ១៩៩៣ មក ប្រទេសនេះបានប្រើប្រាស់សិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនចូលជាអង្គការផ្សេងៗ។ ឧទាហរណ៍ ឆេកបានចូលជាសមាជិក Visegrád Group រួចចូលជាសមាជិក NATO នៅថ្ងៃ១២ មីនា ១៩៩៩ និងជាសហភាពអឺរ៉ុបនៅថ្ងៃ១ ឧសភា ២០០៤។

== ភូមិសាស្ត្រ ==
{{Main|ភូមិសាស្ត្រឆែក}}
សាធារណរដ្ឋឆេក មានទីតាំងស្ថិតនៅកូអរដោនេរវាងរយៈបណ្ដោយខាងជើង ៤៨°និង៥១° និងរយៈទទឹងខាងកើត ១២°និង១៩°។

ទឹកដែលចេញពីសាធារណរដ្ឋឆេក ហូរទៅកាន់សមុទ្របីផ្សេងគ្នាគឺ សមុទ្រខាងជើង សមុទ្របាល់ទិក និងសមុទ្រខ្មៅ។ 

ប្រទេសនេះមានឧទ្យានជាតិចំនួន៤ គឺ ឧទ្យាន Krkonoše ឧទ្យាន Šumava ឧទ្យាន Podyjí ឧទ្យាន Bohemian Switzerland ។

{{multiple image
 | align  = center
 | total_width = 1500
 | width1 = 150
 | height1 = 250
 | image1 = Křivoklátsko - Podzimní bučina.JPG
 | alt1 = 
 | caption1 = [[Temperate deciduous forest]] in [[Křivoklátsko Protected Landscape Area]]
 | width2 = 150
 | height2 = 250
 | image2 = Kralicky-Sneznik-03.jpg
 | alt2 = 
 | caption2 = Rolling hills of [[Králický Sněžník]] in northern Czech Republic
 | width3 = 150
 | height3 = 250
 | image3 = Podzim na Kašperku.jpg
 | alt3 = 
 | caption3 = [[Bohemian Forest]] foothills and [[Kašperk]] castle, southern Bohemia
 | width4 = 150
 | height4 = 250
 | image4 = Berounka, z Krašova k východu.jpg
 | caption4 = [[Berounka]] river valley in western Bohemia
 | width5 = 150
 | height5 = 250
 | image5 = Čeladenka (CZE) - the river.jpg
 | caption5 = [[Moravian-Silesian Beskids|Beskids]] mountains in eastern Moravia
}}

=== អាកាសធាតុ ===
[[File:Beskid Śląsko-Morawski - panorama 2-edit.jpg|thumb|upright=1.35|left|[[Moravian-Silesian Beskids]]]]
អាកាសធាតុនៅប្រទេសឆេកមានការខុសគ្នាខ្លាំងរវាងរដូវក្ដៅ និងរដូវរងា។ &lt;ref&gt;R. Tolasz, ''Climate Atlas of the Czech Republic'', Czech Hydrometeorological Institute, Prague, 2007. {{ISBN|80-244-1626-3}}, graphs 1.5 and 1.6&lt;/ref&gt;

តំបន់ដែលសើមបំផុតគឺស្ថិតនៅតំបន់ Bílý Potok ស្ថិតនៅជួរភ្នំ Jizera Mountains ហើយតំបន់ដែលក្ដៅបំផុតគឺចាប់ពីតំបន់ Louny District ដល់ភាគពាយព្យទីក្រុងប្រាក (Prague)។  ភ្នំដែលខ្ពស់ជាងគេក្នុងប្រទេសនេះគឺ ភ្នំ Sněžka (មានកម្ពស់ 1,603 ម ឬ 5,259 ហ្វីត) ដែលមានសីតុណ្ហភាពជាមធ្យម −0.4 °C។ ចំណែកឯតំបន់ដែលមានរយៈកម្ពស់ទាបជាងគេគឺ  South Moravian Region ដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ត្រឹម 10 °C ។

ខែដែលត្រជាក់បំផុតក្នុងប្រទេសនេះគឺខែមករា បន្ទាប់មកគឺខែកុម្ភៈ និងខែធ្នូ។ នៅរដូវក្ដៅ សីតុណ្ហភាពជាមធ្យមគឺចន្លោះពី 20 °C ទៅ 30 °C ។ រដូវក្ដៅក្នុងប្រទេសនេះក៏មានលាយឡំ ដោយភ្លៀងនិងព្យុះផងដែរ។ សីតុណ្ហភាពត្រជាក់បំផុតធ្លាប់កើតឡើងនៅជិតទីក្រុង  České Budějovice ក្នុងឆ្នាំ 1929 ក្នុងកម្រិត −42.2 °C ហើយសីតុណ្ហភាពក្ដៅបំផុតធ្លាប់កើតឡើងនៅទីប្រជុំជន Dobřichovice ក្នុងឆ្នាំ២០១២ ក្នុងកម្រិត 40.4 °C ។  

ភ្លៀងភាគច្រើនធ្លាក់នៅក្នុងរដូវក្ដៅ។&lt;ref&gt;R. Tolasz, ''Climate Atlas of the Czech Republic'', Czech Hydrometeorological Institute, Prague, 2007. {{ISBN|80-244-1626-3}}, graph 2.9.&lt;/ref&gt;

==នយោបាយ និងរដ្ឋាភិបាល===
{{Main|នយោបាយនៅឆែក}}
=== ទំនាក់ទំនងបរទេស ===

[[File:Visa_requirements_for_Czech_citizens.png|thumb|upright=1.35|left|Visa-free entry countries for Czech citizens in green, EU in blue (see citizenship of the European Union)]]
សាធារណរដ្ឋឆេកត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាប្រទេសដែលសុវត្ថិភាពបំផុតលេខរៀងទី៧។ យោងទៅតាម Henley &amp; Partners Visa Restrictions Index ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ប្រជាជនឆេកអាចស្នើរសុំ Visa ដោយសេរីទៅកាន់ប្រទេសចំនួន១៧៣។ ស្ថានទូតភាគច្រើនមានទីតាំងស្ថិតក្នុងរដ្ឋធានីប្រាក។ យោងទៅតាម World Tourism Organization បានចាត់ថ្នាក់លិខិតឆ្លងដែនឆេកក្នុងលេខរៀងទី២៤។

ប្រធានាធិបតី និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសមានតួនាទីចំបងក្នុងការកំណត់គោលការណ៍ការបរទេសរបស់ប្រទេស។

ប្រទេសនេះមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រទេស ស្លូវ៉ាគី ប៉ូឡូញ ហុងគ្រី និងសមាជិកនៃ Visegrad Group ព្រមទាំងប្រទេស [[អាល្លឺម៉ង់]] អ៊ីស្រាអែល [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] និងសភាពអឺរ៉ុប។

ឆែកបានគាំទ្រអ្នកប្រឆាំងនៅ ប្រទេសបេឡារុស្ស ម៉ូស្លាវី មីយ៉ាន់ម៉ា និងគុយបា។
=== បំណែងចែករដ្ឋបាល ===
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០០ មក ប្រទេសឆេកបានបែងចែកជា១៣ តំបន់ និងរដ្ឋធានី១។ តំបន់នីមួយៗមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសភាផ្ទាល់ខ្លួន។ 

[[File:Czechia - Bohemia, Moravia and Czech Silesia III (en).png|thumb|left|Map of Czechia with historical (traditional) regions and current administrative regions]]
[[File:Okresy ČR 2007.PNG|thumb|left|Map with districts]]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- style=&quot;line-height:1.25em;&quot;
!style=&quot;font-size:80%;line-height:1.25em;&quot;| [[Vehicle registration plates of the Czech Republic|Licence&lt;br /&gt;plate letter]]
! ឈ្មោះតំបន់&lt;br /&gt;{{small|{{nobold|ជាភាសាអង់គ្លេស}}}}
! ឈ្មោះតំបន់e&lt;br /&gt;{{small|{{nobold|ជាភាសាឆេក}}}}
! Administrative&lt;br /&gt;seat
! ចំនួនប្រជាជន&lt;br /&gt;{{small|{{nobold|(ប៉ាន់ស្មានក្នុងឆ្នាំ 2004)}}}}
! ចំនួនប្រជាជន&lt;br /&gt;{{small|{{nobold|(ប៉ាន់ស្មានក្នុងឆ្នាំ 2011)}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://vdb.czso.cz/sldbvo/#!stranka=zakladni-vysledky&amp;tu=0&amp;th=&amp;vseuzemi=null&amp;v=&amp;vo=H4sIAAAAAAAAAGVPu07DQBDcGJm8XASKdHxCIlFBKrjkHNny4yL7YoQrDmIlIJMY-xxcIdFAQQs9BWV-AvEFtFSInpoSNkhAwUi72pFmNLOLd1CzFNZOxFy0c3kctw2RTRyRqOWXx6fmwfMKKH2oxTMx6osjOUtNqMpJGmWTWTwqkp1dWEI7r-Bu4NQlVIe-7g2IR5zsDC4A_mmgQJFvsL1vkYQSkVA2GHUZx0vZ7EhYtRjtmT6yzpaEGiWcBcQnlCRLKycBs5htopUh5_uDkHU9EiLn6HWJYesUiStBDXQv1H8_jMV03DanMhpH6frb_cPH5fW2AiUT1LmI86hIofGnc_PTwyi9Wtxt1G9fbxTsnXwiJGiY2Pecn9AyJ92hbWH3ikl1lw8CbKX5Nu22QmLZrZ5XfAFdFX7ZZwEAAA..&amp;void= |title=Základní výsledky |publisher=[[Czech Statistical Office]] |accessdate=11 August 2015}}&lt;/ref&gt;}}
|-
|align=center| A || {{Coat of arms|Prague}}&amp;nbsp;{{sup|a}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Hlavní město Praha'' ||style=&quot;font-size:90%;&quot;| n/a
|align=right| 1,170,571 ||align=right| 1,268,796
|-
|align=center| S || {{Coat of arms|Central Bohemian Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Středočeský kraj'' || [[Prague]]{{sup|b}}
|align=right| 1,144,071 ||align=right| 1,289,211
|-
|align=center| C || {{Coat of arms|South Bohemian Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Jihočeský kraj'' || [[České Budějovice]]
|align=right|   625,712 ||align=right|   628,336
|-
|align=center| P || {{Coat of arms|Plzeň Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Plzeňský kraj'' || [[Plzeň]]
|align=right|   549,618 ||align=right|   570,401
|-
|align=center| K || {{Coat of arms|Karlovy Vary Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Karlovarský kraj'' || [[Karlovy Vary]]
|align=right|   304,588 ||align=right|   295,595
|-
|align=center| U || {{Coat of arms|Ústí nad Labem Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Ústecký kraj'' || [[Ústí nad Labem]]
|align=right|   822,133 ||align=right|   835,814
|-
|align=center| L || {{Coat of arms|Liberec Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Liberecký kraj'' || [[Liberec]]
|align=right|   427,563 ||align=right|   432,439
|-
|align=center| H || {{Coat of arms|Hradec Králové Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Královéhradecký kraj'' || [[Hradec Králové]]
|align=right|   547,296 ||align=right|   547,916
|-
|align=center| E || {{Coat of arms|Pardubice Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Pardubický kraj'' || [[Pardubice]]
|align=right|   505,285 ||align=right|   511,627
|-
|align=center| M || {{Coat of arms|Olomouc Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Olomoucký kraj'' || [[Olomouc]]
|align=right|   635,126 ||align=right|   628,427
|-
|align=center| T || {{Coat of arms|Moravian-Silesian Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Moravskoslezský kraj'' || [[Ostrava]]
|align=right| 1,257,554 ||align=right| 1,205,834
|-
|align=center| B || {{Coat of arms|South Moravian Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Jihomoravský kraj'' || [[Brno]]
|align=right| 1,123,201 ||align=right| 1,163,508
|-
|align=center| Z || {{Coat of arms|Zlín Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Zlínský kraj'' || [[Zlín]]
|align=right|   590,706 ||align=right|   579,944
|-
|align=center| J || {{Coat of arms|Vysočina Region}}
|style=&quot;font-size:90%;&quot;| ''Kraj Vysočina'' || [[Jihlava]]
|align=right|   517,153 ||align=right|   505,565
|}
{{sup|a}} Capital city.&lt;br /&gt;{{sup|b}} Office location.

==សេដ្ឋកិច្ច==
{{Main|សេដ្ឋកិច្ចឆែក}}
=== ទេសចរណ៍ ===

ទីក្រុងប្រាកជាទីក្រុងដែលមានអ្នកទៅលេងច្រើនទី៥ ក្នុងតំបន់អឺរ៉ុបបន្ទាប់ពីទីក្រុង ឡុងដ៍ ប៉ារីស អ៊ីស្តានប៊ុល និងរ៉ូម។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០១ វិស័យទេសចរណ៍រកចំណូលបាន ១១៨ពាន់លានកូរ៉ូណា (ប្រហែលជា 5.2 ពាន់លានដុល្លារ) ។ ទីក្រុងប្រាកជាទីក្រុងដែលមានសុវត្ថិភាព ព្រោះមានអត្រាឧក្រិដ្ឋកម្មទាប។

ប្រទេសនេះត្រូវបានគេស្គាល់ច្រើនដោយសារមានសារមន្ទីរផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ ឆេកមានពិធីបុណ្យជាច្រើនទាក់ទងនឹងស្រាបៀរដូចជា Czech Beer Festival(ពិធីបុណ្យស្រាបៀរធំបំផុត ជាធម្មតាមានរយៈពេល១៧ថ្ងៃ និងធ្វើឡើងរៀងរាល់ខែឧសភាក្នុងទីក្រុងប្រាក) The Olomoucký pivní festival (នៅ Olomouc) និង Slavnosti piva v Českých Budějovicích (នៅ České Budějovice) ។

==ប្រជាសាស្ត្រ==
{{Main|ប្រជាសាស្ត្រឆែក}}
=== សាសនា ===

ឆេកស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនតិចបំផុតជឿលើសាសនា។ 

យោងតាមការជំរឿនក្នុងឆ្នាំ២០១១នោះ ប្រជាជន 34% មិនជឿលើសាសនា  10.3% ជឿលើកាតូលិក  0.8% កាន់ Protestant និង 9% ទៀតគោរពសាសនាដទៃផ្សេងទៀត។ 45% នៃប្រជាជនឆេកមិនប្រាប់ពីសាសនារបស់ពួកគេ ។

==វប្បធម៌==
{{Main|វប្បធម៌ឆែក}}
{{ផ្នែកទទេ}}

== ឯកសារយោង ==
{{reflist}}

{{Stub}}
{{បណ្តាប្រទេសនៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប}}
	
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឆែក| ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អឺរ៉ុបកណ្តាល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបកណ្តាល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអង្គការណាតូ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]]</text>
      <sha1>1op8kp9ktupzspzrixp4ejn7rc5ugr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44587</id>
    <revision>
      <id>336250</id>
      <parentid>332401</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T03:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheRandomGoober</username>
        <id>27248</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មាន</comment>
      <origin>336250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131351" sha1="4t4wdd42nzlvkolxf8nnxsjhbdld3u2" xml:space="preserve">{{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស
| conventional_long_name   = រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន
| common_name              = ប៉ាឡេស្ទីន
| native_name              = {{nobold|دولة فلسطين {{small|([[ភាសាអារ៉ាប់]])}}}}
| image_flag               = Flag of Palestine.svg
| flag_type                = [[ទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ទង់ជាតិ]]
| image_coat               = Coat of arms of Palestine.svg
| symbol_type              = [[វរលញ្ឆករប៉ាឡេស្ទីន|វរលញ្ឆករ]]
| symbol_width             = 70px
| national_anthem          = &quot;{{big|[[ហ្វីដាអ៊ី|فدائي]]}}&quot;&lt;br /&gt;{{lower|0.1em|&quot;អ្នកចម្បាំងហ្វេដាយ៉ី&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Palestine |access-date=1 មករា 2022 |website=nationalanthems.info |url=http://www.nationalanthems.info/ps.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331034257/http://www.nationalanthems.info/ps.htm |archive-date=31 មីនា 2014 |format=includes audio |url-status=live }}&lt;/ref&gt;}}&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt; &lt;/div&gt;
| image_map                = State of Palestine (orthographic projection).svg
| map_width                = 220px
| map_caption              = ទឹកដីដែលអះអាងថាជារបស់ប៉ាឡេស្ទីន (បៃតង)&lt;ref name=only1967 /&gt;&lt;br /&gt;ទឹកដីដែលអះអាងថាជារបស់អ៊ីស្រាអែល (បៃតងខ្ចី)
| capital_type             = រដ្ឋធានី
| capital                  = [[យេរូសាឡឹម]] ([[ស្ថានភាពនៃទីក្រុងយេរូសាឡឹម|ការទទួលស្គាល់មានកំណត់]]){{refn|group=ស|name=capital|[[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យប៉ាឡេស្ទីន|សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យភាពរបស់ប៉ាឡេស្ទីន]]បានថែងថា៖ &quot;រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនថ្មីបានបង្កើតនៅលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើងដោយមានរដ្ឋធានីនៅយេរូសាឡឹម (អាល់-កូតស៍ អាស-សារីហ្វ)&quot;។ អ៊ីស្រាអែលគឺជាប្រទេសដែលមានការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងលើទីក្រុងយេរូសាឡឹម ប៉ុន្តែការទាមទាររដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសទាំងពីរមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ[[សហគមន៍អន្តរជាតិ]]នោះទេ។ [[រ៉ាំអាឡា]]គឺជាធានីរដ្ឋបាលដែលមានវត្តមានស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល និងការិយាល័យតំណាងបរទេស ខណៈដែលប្រទេសនៅលើពិភពលោកភាគច្រើនរក្សាស្ថានទូតប្រចាំប្រទេសអ៊ីស្រាអែលរបស់ពួកគេនៅទីក្រុង[[តែលអាវីវ]]។}}
| admin_center            = [[រ៉ាំអាឡា]]
| admin_center_type       = មជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល
| status                   = [[បញ្ជីរាយរដ្ឋដែលការទទួលស្គាល់មានកំណត់|រដ្ឋទទួលស្គាល់ខ្លះៗ]] [[អង្គសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ|រដ្ឋសង្កេតការណ៍ អសប]]&lt;br /&gt;[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ១៣៨]]
| largest_city             = [[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]
| official_languages       = [[ភាសាអារ៉ាប់]]
| government_type          = [[រដ្ឋឯកភូត]] [[សាធារណរដ្ឋ]]ប្រកាន់[[ប្រព័ន្ធពាក់កណ្តាលប្រធានាធិបតីនិយម]]&lt;ref name=declaration1988&gt;{{cite web |title=(អង់គ្លេស) សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យ (១៩៨៨) (UN Doc) |date=18 November 1988 |access-date=1 មករា 2021 |website=State of Palestine Permanent Observer Mission to the United Nations |url=http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/cache/offonce/pid/12353 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140608203237/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/cache/offonce/pid/12353 |archive-date=8 មិថុនា 2014 |url-status=dead |publisher=អង្គការសហប្រជាជាតិ |archivedate=8 មិថុនា 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140608203237/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/cache/offonce/pid/12353 }}&lt;/ref&gt;
| leader_title1            = [[ប្រធានាធិបតីនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ប្រធានាធិបតី]]
| leader_name1             = [[ម៉ះមូដ អាបាស់]]&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;
| leader_title2            = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]]
| leader_name2             = [[មហាម៉ាដ ស្តៃយ៉េ]]
| leader_title3            = [[ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ប្រធានសភា]]
| leader_name3             = [[សាលីម សានូន]]
| legislature              = [[ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ]]
| sovereignty_type         = [[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន#ប្រវត្តិសាស្ត្រ|និម្មិតកម្ម]]
| established_event2       = [[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យប៉ាឡេស្ទីន|ប្រកាសឯករាជ្យ]]
| established_date2        = ១៥ វិច្ឆិកា ១៩៨៨
| established_event3       = [[ដំណោះស្រាយមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ៦៧/១៩|សេចក្តីសម្រេចក្លាយជារដ្ឋសង្កេតការណ៍ អសប]]
| established_date3        = ២៩ វិច្ឆិកា ២០១២
| established_event4       = ជម្លោះអធិបតេយ្យភាពជាមួយ[[អ៊ីស្រាអែល]]
| established_date4        = [[ជម្លោះអ៊ីស្រាអែល–ប៉ាឡេស្ទីន|កំពុងកើតមាន]]&lt;sup&gt;b&lt;/sup&gt;{{refn|name=control|group=ស}}&lt;ref&gt;{{cite web|first1=Maayana |last1=Miskin |title=PA Weighs 'State of Palestine' Passport |date=5 December 2012 |access-date=1 មករា 2022 |website=israelnationalnews.com |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/162844#.U5TD6vmICm6 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121207082503/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/162844 |archive-date=7 ធ្នូ 2012 |url-status=live |publisher=Arutz Sheva }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Limitations&quot;&gt;{{cite news|title=State of Palestine name change shows limitations|url=https://news.yahoo.com/state-palestine-name-change-shows-limitations-200641448.html|agency=AP|date=17 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110025703/http://news.yahoo.com/state-palestine-name-change-shows-limitations-200641448.html |archive-date=10 មករា 2013 }}&lt;/ref&gt;
| area_size                = 1 E7
| area_km2                 = ៦,០២០
| area_rank                = ទី១៦៣ &lt;!-- ឱ្យស្របទៅតាម[[បញ្ជីរាយប្រទេសតាមក្រឡាផ្ទៃសរុប]] --&gt;
| percent_water            = ៣.៥&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/west-bank/ |title=The World Factbook: Middle East: West Bank |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=7 April 2014 |access-date=1 មករា 2022 |archivedate=22 កក្កដា 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210722231029/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/west-bank/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| area_label2              = [[វ៉េសប៊ែង]]
| area_data2               = ៥,៦៥៥ គម{{smallsup|២}}
| area_label3              = [[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]
| area_data3               = ៣៦៥ គម{{smallsup|២}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip/ |title=The World Factbook: Middle East: Gaza Strip |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=12 May 2014 |access-date=1 មករា 2022 |archivedate=12 មករា 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210112082940/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| population_estimate      = ៥,៤៨៣,៤៥០&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web| url=https://www.pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=en&amp;table_id=676| title=Estimated Population in the Palestine Mid-Year by Governorate, 1997–2026| publisher=Palestinian Central Bureau of Statistics| access-date=1 June 2026| archive-date=7 December 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20221207112233/https://www.pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=en&amp;table_id=676| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = ២០២៣
| population_estimate_rank = ទី១២១
| population_census_year   = 
| population_density_km2   = ៧៣១
| population_density_rank  = 
| GDP_PPP                  = {{increase}} ៣៦.៣៩១ ពាន់លានដុល្លារ&lt;ref name=&quot;IMFWEO.PS&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=487,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Palestine) |website=IMF.org |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |date=10 October 2023 |access-date=1 June 2026 |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023133432/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=487,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year             = ២០២៣
| GDP_PPP_rank             = ទី១៣៨
| GDP_PPP_per_capita       = {{increase}} ៦,៦៤២ ដុល្លារ&lt;ref name=&quot;IMFWEO.PS&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank  = ទី១៤០
| GDP_nominal            = {{increase}} ១៨.១០៩ ពាន់លានដុល្លារ&lt;ref name=&quot;IMFWEO.PS&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = ២០២៣
| GDP_nominal_rank       = ទី១២១
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ៣,៤៦៤ ដុល្លារ&lt;ref name=&quot;IMFWEO.PS&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ទី១៣១
|Gini_year = ២០១៦
|Gini_change =  decrease&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
|Gini = ៣៣.៧
|Gini_ref = &lt;ref name=gini-index&gt;{{cite web|title=GINI index coefficient: West Bank &amp; Gaza|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison|publisher=CIA Factbook|access-date=1 ធ្នូ 2021|archivedate=2021-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210630032239/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| HDI                      = ០.៧០៨
| HDI_year                 = ២០១៩
| HDI_change               = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                  =&lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite book|title=(អង់គ្លេស) Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិ|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=1 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                 = ទី១១៥
| currency                 = {{unbulleted list |[[ផោនអេហ្ស៊ីប]] ([[ISO ៤២១៧|EGP]]) |[[ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល]] (ILS) |[[ឌីណាហ្សកដានី]] (JOD)&lt;ref&gt;យោងទៅតាម [http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Gaza-Jericho+Agreement+Annex+IV+-+Economic+Protoco.htm មាត្រា 4 នៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩៤] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161001065601/http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace%2BProcess/Guide%2Bto%2Bthe%2BPeace%2BProcess/Gaza-Jericho%2BAgreement%2BAnnex%2BIV%2B-%2BEconomic%2BProtoco.htm |date=1 October 2016 }}. កិច្ចព្រមព្រៀងបានអនុញ្ញាតឱ្យអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនទទួលស្គាល់រូបិយប័ណ្ណច្រើនជាងមួយឬពីរ។ នៅតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល និងឌីណាហ្សកដានីត្រូវបានគេប្រើប្រាស់និងទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយ ខណៈនៅឯ[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]វិញ គេច្រើនទទួលស្គាល់ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល និងផោនអេហ្ស៊ីប។&lt;/ref&gt;| (សូមមើល[[រូបិយវត្ថុប៉ាឡេស្ទីន]])}}
| time_zone                = [[ម៉ោងស្តង់ដាប៉ាឡេស្ទីន]]
| utc_offset               = +២
| utc_offset_DST           = +៣
| time_zone_DST            = [[ម៉ោងរដូវក្តៅប៉ាឡេស្ទីន]]
| date_format              = dd/mm/yyyy&lt;!--numeric dates (dd-mm-yyyy, yyyy.mm.dd, etc.) plus era (CE, AD, AH, etc.)--&gt;
| drives_on                = ស្តាំ
| calling_code             = [[លេខទូរស័ព្ទនៅប៉ាឡេស្ទីន|+៩៧០]]
| iso3166code              = PS
| cctld                    = [[.ps]]
| footnote_a               = ក៏ត្រូវជាមេដឹកនាំនៃរដ្ឋាភិបាលរបស់រដ្ឋផងដែរ។{{refn|group=ស|name=PLOchair}}
| footnote_b               = តំបន់ដែលបានទាមទារគឺកំពុងស្ថិតនៅក្រោម[[ទឹកដីកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល|ការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល]]។
| footnote_c               = រ៉ាំអាឡាគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលនៃអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន។&lt;ref name=&quot;Eqeiq 2019 pp. 26–42&quot;&gt;{{cite journal | last=Eqeiq | first=Amal | title=From Haifa to Ramallah (and Back): New/Old Palestinian Literary Topography | journal=Journal of Palestine Studies | volume=48 | issue=3 | date=1 May 2019 | issn=0377-919X | doi=10.1525/jps.2019.48.3.26 | pages=26–42 | s2cid=197823144 | url=/jps/article/48/3/26/55117/From-Haifa-to-Ramallah-and-Back-New-Old | access-date=1 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;
| today                    = 
| wikidata               = Q219060
}}
'''ប្រទេសប៉ាឡេស្ទីន'''{{refn|group=ស|[[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ فلسطين, {{audio|LL-Q13955 (ara)-AlNatiq-فلسطين.wav|ស្តាប់}}}}{{refn|group=ស|name=naming|គួរកត់សម្គាល់ផងដែរថាឈ្មោះ[[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|ប៉ាឡេស្ទីន]]អាចត្រូវបានគេសម្តៅលើអតីតទឹកដីទាំងមូលនៃ[[ម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន|ម៉ាន់ដាតប្រឺតាញ]]ដែលសព្វថ្ងៃត្រូវបានបញ្ចូលជាទឹកដីអ៊ីស្រាអែល។ ប្រវត្តិសាស្រ្តទាក់ទងនឹងវានេះត្រូវបានបង្ហាញដោយលោកម៉ះមូដ អាបាសនៅក្នុងសុន្ទរកថានៃខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១១ របស់គាត់ទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិថា៖ &quot;... ពួកយើងបានយល់ព្រមបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននៅលើទឹកដីប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ាឡេស្ទីនតែ ២២% ប៉ុណ្ណោះ – បើធៀបទៅនឹងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់ដែលអ៊ីស្រាអែលបានកាន់កាប់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧។&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/full-transcript-of-abbas-speech-at-un-general-assembly-1.386385|title=Full transcript of Abbas speech at UN General Assembly|date=23 September 2011|work=Haaretz.com|access-date=1 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930152707/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/full-transcript-of-abbas-speech-at-un-general-assembly-1.386385|archive-date=30 កញ្ញា 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ឈ្មោះ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​​ទម្រង់​ខ្លី​ដើម្បីសម្តៅ​លើ​រដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន&lt;ref name=Bissiop433&gt;{{cite book |title=The World: A Third World Guide 1995–96 |editor=Bissio, Robert Remo |location=[[Montevideo]] |publisher=[[ITeM|Instituto del Tercer Mundo]] |year=1995 |page=443 |isbn=978-0-85598-291-1}}&lt;/ref&gt; ហើយពាក្យសទិសសព្ទទាំងឡាយគួរតែមានការសម្គាល់ច្បាស់លាស់ដើម្បីជៀសវាងការភាន់ច្រឡំគ្នា មានដូចជា អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន&lt;ref name=Pagep161&gt;{{cite book|url={{Google books |id=78ACLNgHdf4C |page=161 |plainurl=yes }} |title=Middle East Review |author=Baroud, Ramzy |editor=[[Kogan Page]]|edition=27th |location=London |publisher=[[Kogan Page]] |year=2004 |page=161 |isbn=978-0-7494-4066-4}}&lt;/ref&gt; អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន&lt;ref name=GA43177 /&gt; និងប្រធានបទផ្សេងទៀតទាក់ទងនឹងការបង្កើតរដ្ឋ&quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot;។}} ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន'''{{refn|group=ស|ភាសាអារ៉ាប់៖ دولة فلسطين}} គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]។ រដ្ឋនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងជាផ្លូវការដោយ[[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (PLO) និងមានទឹកដីទាមទារនៅ[[វ៉េសប៊ែង]] និង[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]។ បរិពន្ធភូមិចំនួន ១៦៥ នៅតំបន់វ៉េសប៊ែង ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] (PNA) ខណៈដែលតំបន់ហ្កាហ្សាកំពុងស្ថិតនៅក្រោមក្រុម[[ហាម៉ាស់]]។{{refn|group=ស|name = control|អ៊ីស្រាអែលបានអនុញ្ញាតឱ្យ PNA អនុវត្តមុខងារមួយចំនួននៅក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនអាស្រ័យលើ[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ|ចំណាត់ថ្នាក់តំបន់]]។ វាមានអន្តរាគមន៍តិចតួច (រក្សាការគ្រប់គ្រងតាមព្រំដែនដូចជា៖ ផ្លូវអាកាស&lt;ref name=GazaSeaAir&gt;[http://www.btselem.org/english/Gaza_Strip/Control_on_Air_space_and_territorial_waters.asp Israel's control of the airspace and the territorial waters of the Gaza Strip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605005942/http://www.btselem.org/english/Gaza_Strip/Control_on_Air_space_and_territorial_waters.asp |date=5 June 2011 }}.&lt;/ref&gt; ដែនសមុទ្រហួសពី[[ផ្ទៃទឹកខាងក្នុង]],&lt;ref name=GazaSeaAir /&gt;&lt;ref&gt;[http://dissidentvoice.org/wp-content/uploads/2009/12/Gaza-map-08s-fishing-limits-20090119.jpg Map of Gaza fishing limits, &quot;security zones&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726000805/http://dissidentvoice.org/wp-content/uploads/2009/12/Gaza-map-08s-fishing-limits-20090119.jpg |date=26 July 2011 }}.&lt;/ref&gt; [[បេសកកម្មជំនួយព្រំដែនសហភាពអឺរ៉ុបនៅរ៉ាហ្វា|ដីគោក]]&lt;ref&gt;[http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Israels+Disengagement+Plan-+Renewing+the+Peace+Process+Apr+2005.htm Israel's Disengagement Plan: Renewing the Peace Process] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070302014936/http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace%20Process/Guide%20to%20the%20Peace%20Process/Israels%20Disengagement%20Plan-%20Renewing%20the%20Peace%20Process%20Apr%202005.htm |date=2 March 2007 }}: &quot;Israel will guard the perimeter of the Gaza Strip, continue to control Gaza air space, and continue to patrol the sea off the Gaza coast. ... Israel will continue to maintain its essential military presence to prevent arms smuggling along the border between the Gaza Strip and Egypt (Philadelphi Route), until the security situation and cooperation with Egypt permit an alternative security arrangement.&quot;&lt;/ref&gt;) នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា (ផ្នែកខាងក្នុងរបស់វា និងតំបន់ព្រំដែនគោកជាប់ប្រទេសអេហ្ស៊ីបគឺស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រុមហាម៉ាស់) និងអន្តរាគមន៍កម្រិតផ្សេងៗគ្នានៅកន្លែងផ្សេងទៀត។&lt;ref name=HumanRightsWatch&gt;{{cite web |title=Israel: 'Disengagement' Will Not End Gaza Occupation |publisher=[[Human Rights Watch]] |date=29 October 2004 |url=https://www.hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081101210931/http://hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm |archive-date=1 វិច្ឆិកា 2008 |url-status=dead |archivedate=1 វិច្ឆិកា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081101210931/http://hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=[[Dore Gold|Gold, Dore]] |title=Legal Acrobatics: The Palestinian Claim that Gaza Is Still 'Occupied' Even After Israel Withdraws |journal=Jerusalem Issue Brief |volume=5 |issue=3 |publisher=Jerusalem Center for Public Affairs |date=26 August 2005 |url=http://www.jcpa.org/brief/brief005-3.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621082606/http://jcpa.org/brief/brief005-3.htm |archive-date=21 មិថុនា 2010 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Bell, Abraham |title=International Law and Gaza: The Assault on Israel's Right to Self-Defense |journal=Jerusalem Issue Brief |volume=7 |issue=29 |publisher=[[Jerusalem Center for Public Affairs]] |date=28 January 2008 |url=http://www.jcpa.org/brief/brief005-3.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621082606/http://jcpa.org/brief/brief005-3.htm |archive-date=21 មិថុនា 2010 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Transcript |title=Address by FM Livni to the 8th Herzliya Conference |publisher=[[ក្រសួងកិច្ចការបរទេស (អ៊ីស្រាអែល)|ក្រសួងកិច្ចការបរទេសអ៊ីស្រាអែល]] |date=22 January 2008 |url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Government/Speeches+by+Israeli+leaders/2008/Address+by+FM+Livni+to+the+8th+Herzliya+Conference+22-Jan-2008.htm?DisplayMode=print |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111026025009/http://www.mfa.gov.il/MFA/Government/Speeches%2Bby%2BIsraeli%2Bleaders/2008/Address%2Bby%2BFM%2BLivni%2Bto%2Bthe%2B8th%2BHerzliya%2BConference%2B22-Jan-2008.htm?DisplayMode=print |archive-date=26 តុលា 2011 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Salih, Zak M. |title=Panelists Disagree Over Gaza's Occupation Status |publisher=[[សាលាច្បាប់នៃសាកលវិទ្យាល័យវឺជីញ៉ា]] |date=17 November 2005 |url=http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200844/http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm |archive-date=3 មីនា 2016 |url-status=dead |archivedate=3 មីនា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303200844/http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm }}&lt;/ref&gt; សូមមើល[[តំបន់កាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល]]។}} បើទោះបីជាប៉ាឡេស្ទីនបានអះអាងក្រុង[[យេរូសាឡឹម]]ថាជារដ្ឋធានីរបស់ខ្លួនពិតក៏មែនក្តីប៉ុន្តែទីក្រុងនេះសព្វថ្ងៃគឺកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ ការទាមទារអះអាងរបស់ភាគីទាំងពីរចំពោះទីក្រុងយេរូសាឡឹមគឺមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយសហគមន៍អន្តរជាតិនោះទេ។ ទឹកដីទាំងប៉ុន្មាន​ដែល​រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន​កំពុងទាមទារ​គឺត្រូវ​បាន​អ៊ីស្រាអែល​កាន់កាប់​តាំង​ពី​បញ្ចប់[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]]នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៦៧ មកម្លេះ។&lt;ref name=Limitations /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Tahhan |first1=Zena |title=The Naksa: How Israel occupied the whole of Palestine in 1967 |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2017/06/50-years-israeli-occupation-longest-modern-history-170604111317533.html |website=www.aljazeera.com |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181228012831/https://www.aljazeera.com/indepth/features/2017/06/50-years-israeli-occupation-longest-modern-history-170604111317533.html |archive-date=28 ធ្នូ 2018 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt; ប៉ាឡេស្ទីនសព្វថ្ងៃមានប្រជាជនចំនួន ៥,០៥១,៩៥៣ នាក់បើគិតត្រឹមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតទី ១២១ នៅលើពិភពលោក។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/world-population/state-of-palestine-population/|title=(អង់គ្លេស) State of Palestine Population (2020) – Worldometer|website=www.worldometers.info|access-date=1 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;

នៅក្រោយ[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ អង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុម័តផែនការបែងចែកទឹកដី[[ម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន]]ដោយផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យបង្កើតរដ្ឋអារ៉ាប់និងជ្វីហ្វឯករាជ្យពីរនិងទឹកដីអន្តរជាតិមួយនៅក្រុងយេរូសាឡឹម។&lt;ref name=&quot;181(II)&quot;&gt;{{cite web |url=https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/0/7F0AF2BD897689B785256C330061D253 |title=(អង់គ្លេស) Resolution 181 (II). Future government of Palestine |date=29 November 1947 |publisher=United Nations |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010090147/https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/0/7F0AF2BD897689B785256C330061D253 |archive-date=10 តុលា 2017 |url-status=dead |archivedate=10 តុលា 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010090147/https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/0/7F0AF2BD897689B785256C330061D253 }}&lt;/ref&gt; ផែនការបែងចែកទឹកដីនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយជនជាតិយូដា (ជ្វីហ្វ) ប៉ុន្តែត្រូវបានបដិសេធដោយពួកអារ៉ាប់។ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការអនុម័តសេចក្តីសម្រេចចប់ដោយមហាសន្និបាត អសប [[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងនៅម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៧–១៩៤៨|សង្រ្គាមស៊ីវិលមួយ]]ក៏បានផ្ទុះឡើង&lt;ref name=&quot;Britannica2002&quot;&gt;Article &quot;History of Palestine&quot;, ''Encyclopædia Britannica''  (2002 edition), article section written by Walid Ahmed Khalidi and Ian J. Bickerton.&lt;/ref&gt; ហើយផែនការនេះក៏ត្រូវបានដកលែងអនុវត្តវិញ។&lt;ref name=&quot;Galnoor1995&quot;&gt;{{cite book|author=Itzhak Galnoor|title=The Partition of Palestine: Decision Crossroads in the Zionist Movement|url=https://books.google.com/books?id=nvUNlwD9cd0C&amp;pg=PA289|access-date=3 July 2012|year=1995|publisher=SUNY Press|isbn=978-0-7914-2193-2|pages=289–}}&lt;/ref&gt; រយៈពេលមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីបានបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលនៅថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៨&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Declaration+of+Establishment+of+State+of+Israel.htm |publisher=Israel Ministry of Foreign Affairs |title=Declaration of Establishment of State of Israel |date=14 May 1948 |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116103234/http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Declaration+of+Establishment+of+State+of+Israel.htm |archive-date=16 មករា 2013 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Brenner|first1=Michael| last2=Frisch|first2=Shelley|title=Zionism: A Brief History|publisher=Markus Wiener Publishers|date=April 2003|page=184}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern+History/Centenary+of+Zionism/Zionist+Leaders-+David+Ben-Gurion.htm|title=Zionist Leaders: David Ben-Gurion 1886–1973|access-date=1 មករា 2022|publisher=ក្រសួងកិច្ចការបរទេសអ៊ីស្រាអែល|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113000200/http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern+History/Centenary+of+Zionism/Zionist+Leaders-+David+Ben-Gurion.htm|archive-date=13 វិច្ឆិកា 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt; កងទ័ពរួមអារ៉ាប់ជិតខាងបានសម្រុក[[សង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨|ចូលឈ្លានពាន]]អតីតម៉ាន់ដាតរបស់អង់គ្លេស និងបានប្រឈមប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយនឹងកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;[https://history.state.gov/milestones/1945-1952/arab-israeli-war The Arab-Israeli War of 1948 (US Department of State, Office of the Historian)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170616085329/https://history.state.gov/milestones/1945-1952/arab-israeli-war |date=16 June 2017 }}&quot;Arab forces joining the Palestinian Arabs in attacking territory in the former Palestinian mandate.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Yoav Gelber]], ''Palestine 1948'', 2006 – Chap. 8 &quot;The Arab Regular Armies' Invasion of Palestine&quot;.&lt;/ref&gt; ក្រោយមក [[រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួម]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ[[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]នៅថ្ងៃទី២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៨ ដើម្បីគ្រប់គ្រងតំបន់បរិពន្ធភូមិហ្កាហ្សា។ រដ្ឋាភិបាលនោះត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយសមាជិកសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ទាំងអស់ លើកលែងតែ[[ហ្សកដានី|ត្រង់ហ្សកដានី]]។ ទោះបីជាយុត្តាធិការរបស់វាត្រូវបានប្រកាសថាគ្របដណ្តប់លើម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីនទាំងមូលមែន ប៉ុន្តែតាមការពិតយុត្តាធិការរបស់វាត្រូវបានកំណត់តែចំពោះតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref name=&quot;gelber177&quot;&gt;Gelber, Y. ''Palestine, 1948''. pp. 177–78&lt;/ref&gt; អ៊ីស្រាអែលក្រោយមកបានដណ្តើមកាន់កាប់តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា និង[[ឧបទ្វីបស៊ីណៃ]]ពីប្រទេសអេហ្ស៊ីប តំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] (រួមទាំងក្រុងយេរូសាឡឹមខាងកើត) ពីហ្សកដានី និង[[កំពូលហ្កូឡាន]]ពីប្រទេស[[ស៊ីរី]]នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦៧ នៃអំឡុង[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]]។

នៅថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៨ នៅទីក្រុង[[អាល់ហ្សែរ]] លោក[[យ៉ាសែរ អារ៉ាហ្វាត់]] ប្រធានអង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន (PLO) បានប្រកាសពី[[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យប៉ាឡេស្ទីន|ការបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]]ឡើង។ មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ [[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]ក៏បានបង្កើតឡើងដើម្បីគ្រប់គ្រង (ក្នុងកម្រិតផ្សេងៗគ្នា) តំបន់ A និង B នៅវ៉េសប៊ែងដែលរួមមាន&quot;កោះ&quot;ចំនួន ១៦៥ និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទាំងមូល។ បន្ទាប់ពីក្រុមហាម៉ាស់បានក្លាយជាគណបក្សឈានមុខគេនៅក្នុង[[ក្រុមប្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីន|សភា PNA]] នៅក្នុងការបោះឆ្នោតថ្មីៗបំផុត (២០១៦) [[សមរភូមិហ្កាហ្សា (២០០៧)|ជម្លោះថ្មីមួយ]]ក៏បានផ្ទុះឡើងរវាងខ្លួននិងគណបក្ស[[ហ្វាតា]] ដែលជាហេតុនាំឱ្យហ្កាហ្សាត្រូវធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រុមហាម៉ាស់នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ (ពោលគឺពីរឆ្នាំបន្ទាប់ពីការផ្តាច់ខ្លួនចេញរបស់អ៊ីស្រាអែល)។

រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបាន[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋចំនួន ១៣៨ នៅក្នុងចំណោមរដ្ឋសមាជិកសរុប ១៩៣ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ]] ហើយចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ មក វាមានស្ថានភាពជា[[រដ្ឋសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ|រដ្ឋអ្នកសង្កេតការណ៍]]ក្នុង[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]។&lt;ref name=&quot;UNStatehoodBid2012accepted&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Charbonneau&quot;&gt;{{cite web|first1=Louis |last1=Charbonneau |title=Palestinians win implicit U.N. recognition of sovereign state |date=29 November 2012 |access-date=1 មករា 2022 |website=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-palestinians-statehood-idUSBRE8AR0EG20121129 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140605091657/https://www.reuters.com/article/2012/11/29/us-palestinians-statehood-idUSBRE8AR0EG20121129 |archive-date=5 មិថុនា 2014 |url-status=live |publisher=Thomson Reuters }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lederer&quot;&gt;{{cite web |first1=Edith M |last1=Lederer |title=Live Stream: Palestine asks United Nations for a 'birth certificate' ahead of vote |date=30 November 2012 |access-date=1 មករា 2022 |website=www.3news.com |url=http://www.3news.co.nz/LIVE-STREAM-Palestine-asks-United-Nations-for-a-birth-certificate-ahead-of-vote/tabid/417/articleID/278702/Default.aspx#ixzz345WDjipj |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116091340/http://www.3news.co.nz/LIVE-STREAM-Palestine-asks-United-Nations-for-a-birth-certificate-ahead-of-vote/tabid/417/articleID/278702/Default.aspx#ixzz345WDjipj |archive-date=16 មករា 2013 |url-status=dead |publisher=MediaWorks TV |location=New Zealand |archivedate=16 មករា 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116091340/http://www.3news.co.nz/LIVE-STREAM-Palestine-asks-United-Nations-for-a-birth-certificate-ahead-of-vote/tabid/417/articleID/278702/Default.aspx#ixzz345WDjipj }}&lt;/ref&gt; ប៉ាឡេស្ទីនជាសមាជិកនៃ[[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]] [[អង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម]] [[ហ្សេ ៧៧]] [[គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ]] ក៏ដូចជាអង្គការ[[យូណេស្កូ]] [[សន្និសីទអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីពាណិជ្ជកម្ម និងការអភិវឌ្ឍន៍]] និង[[តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ]]។ល។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mofa.pna.ps/en-us/mediaoffice/membership-of-the-state-of-palestine-in-international-organizations-as-of-25-may-2018|title=Membership of the State of Palestine in international organizations (as of 25 May 2018)|website=MOFAE}}&lt;/ref&gt;

==និរុត្តិសាស្ត្រ==
ដូចឈ្មោះប្រទេស និងរដ្ឋភាគច្រើនផ្សេងទៀតនៅក្នុង[[ភាសាខ្មែរ]]យើងអញ្ចឹង ពាក្យ&quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot;គឺជាពាក្យកម្ចីពី[[ភាសាបារាំង]]ហៅ &quot;Palestine&quot; (ប្រកប ប៉ា-លេ-ស្ទីន)។ ពាក្យ[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]គឺសរសេរទម្រង់ដូចគ្នា គ្រាន់តែការបញ្ចេញសំឡេងមានលក្ខណៈខុសគ្នាបន្តិចដោយភាសាអង់គ្លេសគេប្រកបថា &quot;ផា-លេស-ស្តែន&quot;។

ទឹកដីនៃ[[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|តំបន់ប៉ាឡេស្ទីន]] និងវិសាលភាពភូមិសាស្រ្តរបស់វាមានភាពខុសៗប្លែកពីគ្នាទៅតាមសម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រនីមួយៗ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ តំបន់ប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានគេចាត់ទុកថាបានគួបផ្សំឡើងពីរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលបច្ចុប្បន្ន តំបន់វ៉េសប៊ែង និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;Rubin, 1999, {{Google books |id=A9FVtIjyFtYC |page=186 |title=The World Encyclopedia of Contemporary Theatre: The Arab World }}&lt;/ref&gt; ការប្រើប្រាស់ជាទូទៅនៃពាក្យ &quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot; ឬពាក្យទាក់ទងនឹងតំបន់នៅជ្រុងភាគអាគ្នេយ៍នៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ ក្បែរប្រទេសស៊ីរី បានកើតឡើងតាំងពីសម័យ[[ក្រិកបុរាណ]]មកម្លេះដោយមានលោក[[អេរ៉ូដូតឺស]]ដែលជាអ្នកសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រដំបូងគេនៅសតវត្សទីប្រាំមុន គ.ស ជាអ្នកសម្គាល់បញ្ជាក់។ លោកបានសរសេរនៅក្នុងកំណត់ត្រា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រ (អេរ៉ូដូតឺស)|ប្រវត្តិសាស្ត្រ]]របស់លោកថា &quot;ស្រុកមួយនៃប្រទេសស៊ីរីហៅថា ប៉ាឡេស្ទីន (Palaistine)&quot; ដែលជនជាតិ[[ព្យូនិក]]បានធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយនិងរួមទាំងប្រជាជននៅតាមដែនសមុទ្រផ្សេងៗទៀត។&lt;ref name=&quot;Masalha2018&quot;&gt;{{cite book|author=Nur Masalha|title=Palestine: A Four Thousand Year History|url=https://books.google.com/books?id=eNvVAQAACAAJ|date=15 August 2018|publisher=Zed Books Limited|page=22|isbn=978-1-78699-273-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Herodotus, Volume 4''. p. 21. 1806. Rev. William Beloe translation.&lt;/ref&gt; ពាក្យ &quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot; (ជា[[ភាសាឡាតាំង]]ថា Palæstina) ត្រូវគេគិតថាជាពាក្យបង្កើតដោយជនជាតិក្រិកបុរាណសម្រាប់សម្តៅលើតំបន់ដែលកាន់កាប់ដោយពួក[[ភីលីស្ទីន]] ប៉ុន្តែនេះគ្រាន់តែជាទ្រឹស្តីមួយប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref&gt;''Ancient History Encyclopædia'', Mark, Joshua J., [https://www.worldhistory.org/palestine/ &quot;Palestine&quot;]&lt;/ref&gt;

===បច្ចេកសព្ទសាស្ត្រ===
អត្ថបទនេះបានប្រើពាក្យ &quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot; &quot;រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន&quot; &quot;ទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីន&quot; ឆ្លាស់គ្នាអាស្រ័យទៅលើបរិបទ។ ជាពិសេស ពាក្យថា &quot;ទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីន&quot; គឺសម្តៅទាំងស្រុងទៅលើទឹកដីភូមិសាស្ត្ររបស់ប៉ាឡេស្ទីនដែលប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានកាន់កាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៦៧។ រាល់ករណីទាំងអស់ គ្រប់ឯកសារសម្អាងទាក់ទងនឹងទឹកដីគឺចង់សម្តៅទៅលើដីដែលទាមទារដោយរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/CCA_Report_En.pdf|title=(អង់គ្លេស) Common Country Analysis 2016: Leave No One Behind: A Perspective on Vulnerability and Structural Disadvantage in Palestine |publisher=United Nations Country Team Occupied Palestinian Territory |date=2016 |page=9}}&lt;/ref&gt;

==ប្រវត្តិសាស្ត្រ==
{{Main|ប្រវត្តិសាស្ត្ររដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
{{See also|ប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ាឡេស្ទីន}}
នៅឆ្នាំ១៩៤៧ អង្គការសហប្រជាជាតិ (អសប) បានអនុម័តផែនការបែងចែកសម្រាប់ដំណោះស្រាយរដ្ឋចំនួនពីរនៅលើទឹកដីម៉ាន់ដាត។ ផែនការនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយមេដឹកនាំជនជាតិជ្វីហ្វ ប៉ុន្តែត្រូវបានបដិសេធដោយមេដឹកនាំអារ៉ាប់ ហើយចំណែកចក្រភពអង់គ្លេសវិញក៏បានបដិសេដមិនអនុវត្តផែនការនេះដែរ។  នៅមុនថ្ងៃនៃការដកខ្លួនចុងក្រោយរបស់អង់គ្លេស [[ទីភ្នាក់ងារជ្វីហ្វសម្រាប់អ៊ីស្រាអែល]]បានប្រកាសបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលតាមផែនការដែលបានស្នើឡើងរបស់ អសប។ គណៈកម្មាធិការកំពូលអារ៉ាប់មិនបានប្រកាសបង្កើតរដ្ឋរបស់ខ្លួននោះទេតែផ្ទុយទៅវិញ ប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]រួមជាមួយ[[ហ្សកដានី|ត្រង់ហ្សកដានី]] និងសមាជិកដទៃទៀតនៃ[[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]នាពេលនោះ បានចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពយោធាដែលជាហេតុបណ្តាលឱ្យផ្ទុះ[[សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨]]។ ក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាម អ៊ីស្រាអែលបានដណ្តើមយកទឹកដីបន្ថែមដែល អសប ធ្លាប់បានកំណត់ជាផ្នែកនៃរដ្ឋអារ៉ាប់។ អេហ្ស៊ីបដំបូងបានគាំទ្រការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួម ប៉ុន្តែបានបោះបង់គំនិតនេះចោលនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩។ ត្រង់ហ្សកដានីមិនដែលទទួលស្គាល់រដ្ឋាភិបាលនេះទេ ហើយថែមទាំងបានសម្រេចចិត្តកាត់បញ្ចូលតំបន់វ៉េសប៊ែងជាទឹកដីរបស់ខ្លួនទៀតដើម្បីបង្កើតរដ្ឋហ្សកដានី។ ការកាត់បញ្ចូលទឹកដីនេះត្រូវបានផ្តល់សច្ចាប័ននៅឆ្នាំ១៩៥០ ប៉ុន្តែត្រូវបានច្រានចោលដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ។ [[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧ ដែលជាពេលអ៊ីស្រាអែលប្រយុទ្ធតបទល់ជាមួយអេហ្ស៊ីប ហ្សកដានី និង[[ស៊ីរី]] បានបញ្ចប់ដោយអ៊ីស្រាអែលចូលកាន់កាប់ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនដូចជាតំបន់វ៉េសប៊ែង និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.history.com/topics/middle-east/six-day-war|title=Six-Day War|first=History com|last=Editors|website=HISTORY}}&lt;/ref&gt;

នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៤ នៅពេលដែលហ្សកដានីចូលគ្រប់គ្រងតំបន់វ៉េសប៊ែងម្តងទៀត [[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (PLO) ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីនោះដោយមានគោលដៅប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល។ [[ធម្មនុញ្ញជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]នៃ PLO បានកំណត់ព្រំដែនប៉ាឡេស្ទីនជាទឹកដីទាំងមូលដែលបន្សល់ពីម៉ាន់ដាតរបស់អង់គ្លេសដែលក្នុងនោះក៏មានទាំងរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលផងដែរ។  បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃបានបញ្ចប់ PLO បានផ្លាស់ទៅជ្រកនៅប្រទេសហ្សកដានី ប៉ុន្តែក្រោយមកបានផ្លាស់ទៅប្រទេសលីបង់វិញនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧១។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.history.com/topics/middle-east/plo|title=PLO|first=History com|last=Editors|website=HISTORY}}&lt;/ref&gt;

[[កិច្ចប្រជុំកំពូលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ឆ្នាំ១៩៧៤|កិច្ចប្រជុំកំពូលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៤ បានកំណត់ PLO ថាជា &quot;តំណាងស្របច្បាប់តែមួយគត់របស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន&quot; ហើយបានបញ្ជាក់សារជាថ្មីថា &quot;ពួកគេមានសិទ្ធិផ្ទាល់ក្នុងការបង្កើតរដ្ឋឯករាជ្យមួយជាបន្ទាន់&quot;។&lt;ref&gt;{{cite book |last=al Madfai |first=Madiha Rashid |authorlink=Madiha Rashid Al-Madfai |title=(អង់គ្លេស) Jordan, the United States and the Middle East Peace Process, 1974–1991 |series=Cambridge Middle East Library |volume=28 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-41523-1 |page=21}}&lt;/ref&gt; នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៤ PLO ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាមានសមត្ថភាពលើការដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងប្រធានបទប៉ាឡេស្ទីនដោយ[[មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ]]ផ្តល់ឋានៈសង្កេតការណ៍របស់ពួកគេជា &quot;អង្គភាពមិនមែនរដ្ឋ&quot; នៅអង្គការសហប្រជាជាតិ។&lt;ref name=GA3237&gt;{{UN document |docid=A/RES/3237(XXIX) |body=A |type=R |session=29 |resolution_number=3237 (XXIX) |title=Observer status for the Palestine Liberation Organization |date=22 November 1974 |meeting=2296th plenary meeting |accessdate=4 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=(អង់គ្លេស) Isolated States: A Comparative Analysis |series=Cambridge Studies in International Relations |volume=15 |page=[https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/155 155] |author=Geldenhuys, Deon |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-40268-2 |url=https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/155 }}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់ពីបានប្រកាសឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨ មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវសេចក្តីប្រកាសនេះ ហើយបានសម្រេចចិត្តប្រើឈ្មោះ &quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot; ជំនួសឱ្យ &quot;អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន&quot; នៅក្នុងក្របខណ្ឌអង្គការសហប្រជាជាតិ។&lt;ref name=GA43177&gt;{{UN document |docid=A/RES/43/117 |body=A |type=R |session=43 |resolution_number=43/117 |title=Office of the United Nations High Commissioner for Refugees |date=8 December 1988 |meeting=75th plenary meeting |accessdate=4 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Tim |last1=Hillier |title=Sourcebook on Public International Law |date=1998 |isbn=978-1-84314-380-2 |access-date=4 មករា 2022 |url={{Google books |id=ukWq9mMUeesC |page=205 |plainurl=yes }} |pages=205 |publisher=Cavendish Publishing |edition=Cavendish Publishing sourcebook series}}&lt;/ref&gt; ទោះបីជាមានការសម្រេចនេះក៏ដោយ PLO មិនដែលបានចូលរួមនៅអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងនាមជារដ្ឋាភិបាលរបស់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនឡើយ។&lt;ref&gt;{{UN document |docid=A/55/PV.54 |body=A |type=A |session=55 |document_number=36 |title=(អារ៉ាប់) Bethlehem 2000 Draft resolution (A/55/L.3) |page=10 |meeting=54th plenary meeting |date=7 November 2000 |meetingtime=3 p.m. |speakername=Al-Kidwa, Nasser |speakernation=រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន{{!}}Palestine |accessdate=4 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;

នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ តាមរយៈ[[កិច្ចព្រមព្រៀងកាំដេវីដ]] អេហ្ស៊ីបបានសម្រេចចុះហត្ថលេខាបញ្ចប់ការទាមទារទឹកដីរបស់ខ្លួនលើតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៨៨ ហ្សកដានីបានលះបង់ការទាមទាររបស់ខ្លួននៅវ៉េសប៊ែងទៅឱ្យ PLO។ នៅអំឡុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៨ សភានីតិបញ្ញត្តិនិរទេសរបស់ PLO បានប្រកាសបង្កើត&quot;រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន&quot;ឡើង។ នៅខែបន្ទាប់ រដ្ឋនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ភ្លាមៗដោយរដ្ឋដទៃជាច្រើន រួមទាំងអេហ្ស៊ីប និងហ្សកដានីផង។ នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យរបស់ប៉ាឡេស្ទីន គេបានចែងថា រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅលើ &quot;ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន&quot; ដោយមិនមានការបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់បន្ថែមទៀតនោះទេ។ ដោយហេតុនេះ ទើបប្រទេសមួយចំនួនដែលបានទទួលស្គាល់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនបានសម្តៅកិច្ចទទួលស្គាល់របស់ពួកគេទៅលើ &quot;ព្រំដែនឆ្នាំ១៩៦៧&quot; ដូច្នេះប្រទេសទាំងអស់នោះបានទទួលស្គាល់ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនត្រឹមតែជាទឹកដីក្រោមការកាន់កាប់ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនទឹកដីរបស់អ៊ីស្រាអែលនោះទេ។ ការដាក់ពាក្យសុំចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិដែលដាក់ជូនដោយរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថាវាបានផ្អែកខ្លួនលើ &quot;ព្រំដែនឆ្នាំ១៩៦៧&quot;។&lt;ref name=&quot;only1967&quot;&gt;{{cite web|date=23 September 2011|title=Ban sends Palestinian application for UN membership to Security Council|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=39722#.VfMZaZeM-ao|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151010151934/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=39722#.VfMZaZeM-ao|archive-date=10 តុលា 2015|access-date=5 មករា 2022|website=United Nations News Centre}}&lt;/ref&gt; នៅអំឡុងពេលចរចាក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ PLO បានប្រកាសទទួលស្គាល់សិទ្ធិអត្ថិភាពរបស់អ៊ីស្រាអែល ហើយអ៊ីស្រាអែលក៏បានទទួលស្គាល់ PLO ថាជាអ្នកតំណាងរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនវិញដែរ។ សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យរបស់ប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៨៨ បានរួមបញ្ចូលនូវការអំពាវនាវរបស់ PNC សម្រាប់ការចរចាបែបពហុភាគីលើមូលដ្ឋាននៃ[[ដំណោះស្រាយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ២៤២|ដំណោះស្រាយលេខ ២៤២ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ]]ដែលក្រោយមកត្រូវបានគេស្គាល់ថា &quot;កិច្ចព្រមព្រៀងប្រវត្តិសាស្ត្រ&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.carim.org/public/polsoctexts/PS2PAL005_EN.pdf |title=(អង់គ្លេស) The Historic Compromise: The Palestinian Declaration of Independence and the Twenty-Year Struggle for a Two-State Solution |author=PLO Negotiations Affairs Department |date=13 November 2008 |access-date=5 មករា 2022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426022554/http://www.carim.org/public/polsoctexts/PS2PAL005_EN.pdf |archive-date=26 មេសា 2012 |archivedate=26 មេសា 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426022554/http://www.carim.org/public/polsoctexts/PS2PAL005_EN.pdf }}&lt;/ref&gt; ដោយវាបង្ហាញពីការទទួលយកដំណោះស្រាយរដ្ឋចំនួនពីរ ហើយលែងចោទសួរពីភាពស្របច្បាប់នៃរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=Quigleyp212&gt;Quigley, 2005, p. 212.&lt;/ref&gt;

បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានដណ្តើម និងកាន់កាប់តំបន់វ៉េសប៊ែងពីហ្សកដានី និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាពីអេហ្ស៊ីប រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលក៏ចាប់ផ្តើមបញ្ជូនប្រជាជនខ្លួនឱ្យចូលទៅរស់នៅទីនោះ។ ការគ្រប់គ្រងប្រជាជនអារ៉ាប់លើទឹកដីទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយ[[ក្រុមសម្របសម្រួលសកម្មភាពរដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងដែនដី]]នៃ[[រដ្ឋបាលស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែល]] និងដោយក្រុមប្រឹក្សាក្រុងក្នុងតំបន់ដែលមានវត្តមានតាំងពីមុនពេលការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល។ នៅឆ្នាំ១៩៨០ អ៊ីស្រាអែល​បាន​សម្រេច​​បញ្ឈប់​ការ​បោះ​ឆ្នោត​​ក្រុម​ប្រឹក្សា ហើយ​បង្កើត&quot;សម្ព័ន្ធភូមិ&quot;ដើម្បីជំនួសក្រុមប្រឹក្សាទាំងនោះដោយ​មន្ត្រីនៃសម្ព័ន្ធភូមិថ្មីនេះគឺសុទ្ធតែស្ថិត​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​របស់​អ៊ីស្រាអែល។ ក្រោយបន្តិចមក គំរូថ្មីនេះក៏បាត់បង់ប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់អ៊ីស្រាអែល និងព្រមទាំងប៉ាឡេស្ទីនផង ហើយសម្ព័ន្ធភូមិបានចាប់ផ្តើមបែកបាក់ដួលរលំដោយសម្ព័ន្ធភូមិចុងក្រោយហៅ&quot;ហេប្រុន&quot;បានរំលាយនៅអំឡុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨៨។&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arij.org/atlas40/chapter2.3.html|title=40 Years Of Israeli Occupation|work=arij.org|access-date=5 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718173049/http://www.arij.org/atlas40/chapter2.3.html|archive-date=18 កក្កដា 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

នៅឆ្នាំ១៩៩៣ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ អ៊ីស្រាអែលបានទទួលស្គាល់ក្រុមចរចារបស់ PLO ថាជា &quot;តំណាងប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន&quot; ជាថ្នូរនឹង PLO ទទួលស្គាល់សិទ្ធិរបស់អ៊ីស្រាអែលក្នុងការរក្សាសន្តិភាព ការទទួលយកដំណោះស្រាយរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ២៤២ និង ៣៣៨ និងការឈុំប្រកាន់&quot;អំពើហឹង្សា និងអំពើភេរវកម្ម&quot;លើអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{cite web|first1=Kim |last1=Murphy |title=Israel and PLO, in Historic Bid for Peace, Agree to Mutual Recognition : Mideast: After decades of conflict, accord underscores both sides' readiness to coexist. Arafat reaffirms the renunciation of violence in strong terms. |date=10 September 1993 |access-date=5 មករា 2022 |website=Los Angeles Times |url=https://articles.latimes.com/1993-09-10/news/mn-33546_1_mutual-recognition |archive-url=https://web.archive.org/web/20100423205723/http://articles.latimes.com/1993-09-10/news/mn-33546_1_mutual-recognition |archive-date=23 មេសា 2010 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ជាលទ្ធផល នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ PLO បានបង្កើតរដ្ឋបាលដែនដីមួយហៅ[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] (ហៅកាត់ថា PNA ឬ PA) ដោយវាមានមុខងារអនុវត្តកិច្ចការមួយចំនួនរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងផ្នែកខ្លះនៃតំបន់វ៉េសប៊ែងនិងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref name=GA52250&gt;{{UN document |docid=A/RES/52/250 |body=A |type=R |session=52 |resolution_number=52/250 |title=Participation of Palestine in the work of the United Nations |date=13 July 1998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Written Statement Submitted by Palestine |date=30 January 2004 |access-date=5 មករា 2022 |website=[[International Court of Justice]] (ICJ) |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1555.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205004758/http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1555.pdf |archive-date=5 February 2009 |url-status=dead |pages=44–49 |postscript=none |archivedate=5 កុម្ភៈ 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090205004758/http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1555.pdf }}, in {{cite web |title=Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory (Index) |date=10 December 2003 |access-date=5 មករា 2022 |website=International Court of Justice |url=http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&amp;p2=4&amp;code=mwp&amp;case=131&amp;k=5a&amp;p3=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007033944/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&amp;p2=4&amp;code=mwp&amp;case=131&amp;k=5a&amp;p3=0 |archive-date=7 តុលា 2012 |url-status=dead |format=PDF |postscript=none |archivedate=7 តុលា 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121007033944/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&amp;p2=4&amp;code=mwp&amp;case=131&amp;k=5a&amp;p3=0 }}, referred to the ICJ by {{UN document |docid=A/RES/ES-10/14 |body=A |type=R |resolution_number=ES-10/14 |document_number=Agenda item 5 |title=Illegal Israeli actions in Occupied East Jerusalem and the rest of the Occupied Palestinian Territory |date=12 December 2003 |meeting=Tenth emergency special session; 23rd plenary meeting |accessdate=5 មករា 2022}}&lt;/ref&gt; នៅឆ្នាំ២០០៧ ក្រុម[[ហាម៉ាស់]]បានឡើងកាន់កាប់តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ហើយទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនក៏ត្រូវបែងចែកជាពីរដោយបន្សល់ទុកគណបក្ស[[ហ្វាតា]]របស់លោក[[ម៉ះមូដ អាបាស់|អាបាស់]]ឱ្យគ្រប់គ្រងតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]]&lt;ref name=alarabiya0701&gt;{{cite news|title=Hamas leader's Tunisia visit angers Palestinian officials |date=7 January 2012 |access-date=6 មករា 2022 |website=Al Arabiya News |url=http://english.alarabiya.net/articles/2012/01/07/186930.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120108052540/http://english.alarabiya.net/articles/2012/01/07/186930.html |archive-date=8 មករា 2012 |url-status=live |agency=Agence France-Presse (AFP) }}&lt;/ref&gt; ខណៈក្រុមហាម៉ាស់នៅគ្រប់គ្រងតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ នៅអំឡុងខែមេសា ឆ្នាំ២០១១ ក្រុមភាគីនយោបាយប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយនៃដំណើរផ្សះផ្សា ប៉ុន្តែការប្រកាសអនុវត្តជាផ្លូវការនៃសន្ធិសញ្ញានេះត្រូវផ្អាក&lt;ref name=alarabiya0701 /&gt; រហូតដល់ថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៤ នៅពេលដែល[[រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ២០១៤|រដ្ឋាភិបាលរួបរួម]]មួយត្រូវបានបង្កើតឡើង។&lt;ref&gt;{{cite web|title=Palestinian unity government sworn in by Mahmoud Abbas |date=2 June 2014 |access-date=6 មករា 2022 |website=BBC News Middle East |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-27660218 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603033348/http://www.bbc.com/news/world-middle-east-27660218 |archive-date=3 មិថុនា 2014 |url-status=live |publisher=BBC }}&lt;/ref&gt;

[[File:Demonstration against road block, Kafr Qaddum, March 2012 3.JPG|thumb|បាតុកម្មប្រឆាំងនឹងការបិទផ្លូវធ្វើដំណើរនៅក្រុង[[កាហ្វ្ររកាដដុំ]], មីនា ២០១២]]
ដូចដែលបានឃើញនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូកន្លងមក អ៊ីស្រាអែលបានអនុញ្ញាតឱ្យ PLO បង្កើតស្ថាប័នរដ្ឋបាលបណ្តោះអាសន្ននៅក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនដែលមានទម្រង់ជាការគ្រប់គ្រងដោយអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន។ អាជ្ញាធរនេះត្រូវបានផ្តល់ការគ្រប់គ្រងជាលក្ខណៈស៊ីវិលនៅក្នុងតំបន់ B និងទាំងការគ្រប់គ្រងស៊ីវិល និងសន្តិសុខនៅក្នុងតំបន់ A ប៉ុន្តែពួកគេមិនមានជាប់ពាក់ព័ន្ធអ្វីនឹង[[តំបនសេ (វ៉េសប៊ែង)|តំបន់ C]] នោះទេ។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ បន្ទាប់ពីការអនុវត្តផែនការផ្តាច់ខ្លួនជាឯកតោភាគីរបស់អ៊ីស្រាអែល អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីនបានទទួលការគ្រប់គ្រងពេញលេញលើតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា លើកលែងតែនៅតាមព្រំដែន ដែនអាកាស និងដែនទឹករបស់វា។{{refn||group=ស|name=control}} បន្ទាប់ពី[[ជម្លោះហ្វាតា–ហាម៉ាស់|ជម្លោះផ្ទៃក្នុងប៉ាឡេស្ទីន]]បានកន្លងផុតទៅនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ក្រុម[[ហាម៉ាស់]]បានឡើងកាន់កាប់តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាដោយទុកឱ្យហ្វាតារក្សាការគ្រប់គ្រងនៅតំបន់វ៉េសប៊ែង។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៧ មក តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហាម៉ាស់ និងតំបន់វ៉េសប៊ែងដោយហ្វាតា។&lt;ref name=Guardian&gt;{{cite news |title=Hamas takes control of Gaza |url=https://www.theguardian.com/world/2007/jun/15/israel4 |access-date=6 មករា 2022 |newspaper=Guardian |date=15 June 2007 |location=London |first1=Ian |last1=Black |first2=Mark |last2=Tran}}&lt;/ref&gt;

==ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ==
{{Main|ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបាន[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋចំនួន ១៣៨ នៅក្នុងចំណោមរដ្ឋសមាជិកសរុប ១៩៣]] របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ ប៉ាឡេស្ទីនមានស្ថានភាពជា[[អង្គសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ|រដ្ឋអ្នកសង្កេតការណ៍-មិនមែនជាសមាជិក]]នៅក្នុងអង្គការសហប្រជាជាតិ។&lt;ref name=&quot;UNStatehoodBid2012accepted&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Charbonneau&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lederer&quot;/&gt;

នៅថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១២ ក្នុងលទ្ធផលបោះឆ្នោត ១៣៨–៩ (ដោយមានរដ្ឋអនុបវាទចំនួន ៤១  និងរដ្ឋអវត្តមានចំនួនប្រាំ)&lt;ref name=GA11317&gt;{{cite web|title=United Nations Sixty-seventh General Assembly: General Assembly Plenary, 44th &amp; 45th Meetings (PM &amp; Night). GA/11317: General Assembly Votes Overwhelmingly to Accord Palestine 'Non-Member Observer State' Status in United Nations |date=29 November 2012 |access-date=7 មករា 2022 |website=un.org |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2012/ga11317.doc.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20121130083931/http://www.un.org/News/Press/docs//2012/ga11317.doc.htm |archive-date=30 វិច្ឆិកា 2012 |url-status=live |publisher=អង្គការសហប្រជាជាតិ }}&lt;/ref&gt; មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុម័តដំណោះស្រាយលេខ ៦៧/១៩ ដោយតម្លើងស្ថានការណ៍ប៉ាឡេស្ទីនពី &quot;អង្គសង្កេតការណ៍&quot; មក &quot;រដ្ឋសង្កេតការណ៍-មិនមែនសមាជិក&quot; នៅក្នុងប្រព័ន្ធអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលនេះត្រូវបានខ្លះចាត់ទុកថាជាការទទួលស្គាល់នូវអធិបតេយ្យភាពរបស់អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន។&lt;ref name=Charbonneau /&gt;&lt;ref name=&quot;Lederer&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=General Assembly grants Palestine non-member observer State status at UN |url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=43640&amp;Cr=palestin&amp;Cr1=#.ULx5U4agTeo |publisher=United Nations News Centre |date=29 November 2012 |access-date=7 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130102181348/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=43640&amp;Cr=palestin&amp;Cr1= |archive-date=2 មករា 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=A67L28&gt;{{UN document |docid=A/67/L.28 |body=A |type=A |session=67 |document_number=37 |title=Question of Palestine |date=26 November 2012 |accessdate=7 មករា 2022}} and {{UN document |docid=A/RES/67/19 |body=A |type=R |session=67 |resolution_number=67/19 |title=Status of Palestine in the United Nations |date=29 November 2012 |accessdate=7 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=AljazeeraNmChng /&gt; អង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុញ្ញាតឱ្យប៉ាឡេស្ទីនដាក់ងារការិយាល័យតំណាងរបស់ខ្លួនប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិជា &quot;បេសកកម្មអ្នកសង្កេតការណ៍អចិន្ត្រៃយ៍នៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ&quot;&lt;ref name=&quot;un.int&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131073609/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/|url-status=dead|title=Website of the State of Palestine's Permanent Observer Mission to the United Nations|archive-date=31 មករា 2013|access-date=2022-01-01|archivedate=2013-01-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130131073609/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/}}&lt;/ref&gt; ហើយប៉ាឡេស្ទីនបានណែនាំអ្នកការទូតរបស់ខ្លួនឱ្យធ្វើជាតំណាងផ្លូវការនៃ &quot;រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន&quot; ដោយលែងតំណាងឱ្យអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីនទៀតឡើយ។&lt;ref name=AljazeeraNmChng /&gt; នៅថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២ ប្រធានពិធីសាររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិលោកយេអូឆេអូល យូនបានប្រកាសថា &quot;ឈ្មោះរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនដែលបានកំណត់នឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ដោយលេខាធិការដ្ឋាននៅក្នុងឯកសារផ្លូវការរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទាំងអស់&quot;។&lt;ref name=Gharib&gt;{{cite news|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2012/12/20/u-n-adds-new-name-state-of-palestine.html|title=U.N. Adds New Name: &quot;State of Palestine&quot;|last=Gharib|first=Ali|date=20 December 2012|access-date=7 មករា 2022|website=The Daily Beast|archive-url=https://web.archive.org/web/20121221170726/http://www.thedailybeast.com/articles/2012/12/20/u-n-adds-new-name-state-of-palestine.html|archive-date=21 ធ្នូ 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; គិតត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៩ រដ្ឋសមាជិកចំនួន ១៣៨ (៧១.៥%) នៃរដ្ឋសមាជិកសរុប ១៩៣ នៃអង្គការសហប្រជាជាតិបានទទួលស្គាល់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។&lt;ref name=A67L28 /&gt; ប្រទេសមួយចំនួនមិនបានទទួលស្គាល់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមែនប៉ុន្តែពួកគេបានទទួលស្គាល់ PLO ជា &quot;តំណាងនៃប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន&quot;។ គណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិរបស់ PLO ត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដោយក្រុមប្រឹក្សាជាតិប៉ាឡេស្ទីនដើម្បីបំពេញមុខងារជារដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។&lt;ref name=GiE&gt;{{Cite book|title=Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949–1993|first1=Yezid|last1=Sayigh|edition=illustrated|publisher=Oxford University Press|page=624|isbn=978-0-19-829643-0}} &lt;/ref&gt;

==ភូមិសាស្ត្រ==
{{Main|ភូមិសាស្ត្ររដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
ទីតាំងភូមិសាស្ត្ររបស់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់[[ឡេវ៉ាន]]។ [[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]មានព្រំប្រទល់ជាប់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេនៅភាគខាងលិច ប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅភាគខាងត្បូង និងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងជើង និងកើត។ ចំណែកឯតំបន់វ៉េសប៊ែងវិញមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសហ្សកដានីនៅភាគខាងកើត ហើយនិងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងជើង 
ត្បូង និងលិច។ ដូចនេះ តំបន់​ទាំងពីររបស់​រដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីនមិនមាន​ព្រំដែន​ភូមិសាស្ត្រ​ជាប់ជាមួយ​គ្នា​នោះទេដោយ​វាត្រូវបាន​បំបែក​ដោយទឹកដី​អ៊ីស្រាអែល។ បើរាប់ទឹកដីទាំងពីរបញ្ចូលគ្នា រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននឹងក្លាយជាប្រទេសធំជាងគេទី ១៦៣ នៅលើពិភពលោក។&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://data.un.org/CountryProfile.aspx/_Images/CountryProfile.aspx?crName=State+of+Palestine|title=UNdata &amp;#124; country profile &amp;#124; State of Palestine|website=data.un.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/world-population/state-of-palestine-population/|title=State of Palestine Population (2020) – Worldometer|website=www.worldometers.info}}&lt;/ref&gt;

បច្ចុប្បន្ន ប៉ាឡេស្ទីនកំពុងតែប្រឈមនឹងបញ្ហាបរិស្ថានជាច្រើន ពិសេសនៅតំបន់ហ្កាហ្សាដែលមានបញ្ហាដូចជា៖ [[វាលលំហកម្ម]] កំណើននៃកម្រិតបរិមាណអំបិលនៅក្នុងទឹកសាប ទឹកសម្អុយ ជំងឺក្នុងទឹក គុណភាពដីធ្លាក់ចុះ តំហយ និងកំណើនជាតិពុលក្នុងធនធានទឹកក្រោមដី។ នៅតំបន់វ៉េសប៊ែងក៏ជួបបញ្ហាស្រដៀងៗគ្នានេះដែរ ហើយទោះបីជាប្រភពទឹកសាបមានច្រើនជាងនៅតំបន់ហ្កាហ្សាក្តី ប៉ុន្តែមធ្យោបាយប្រើប្រាស់នូវមានកំណត់នៅឡើយដោយសារតែជម្លោះកំពុងតែកើតមានក្នុងតំបន់។&lt;ref name=&quot;al Haq&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.alhaq.org/search|title=Search|website=www.alhaq.org|access-date=2022-01-09|archivedate=2022-02-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220223092458/https://www.alhaq.org/search|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===អាកាសធាតុ===
សីតុណ្ហភាពនៅប៉ាឡេស្ទីនមានការប្រែប្រួលខ្លាំង។ អាកាសធាតុនៅតំបន់វ៉េសប៊ែងភាគច្រើនមានលក្ខណៈដូចអាកាសធាតុសមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេដោយតំបន់ខ្ពង់រាបរាងត្រជាក់ជាងតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចបន្តិច។ នៅភាគខាងកើត តំបន់មួយផ្នែកនៃវ៉េសប៊ែងត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយ[[វាលលំហជូឌី]] ឯតំបន់ភាគខាងលិចជាប់នឹង[[សមុទ្រដេដស៊ី|សមុទ្រមរណៈ]]ដោយមានលក្ខណៈអាកាសធាតុស្ងួតហែង និងក្តៅ។ ហ្កាហ្សាមាន[[អាកាសធាតុក្តៅពាក់កណ្តាលស្ងួតហែង]] ជាមួយនឹងរដូវរងាកម្រិតស្រាល។&lt;ref name=&quot;GS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/world/palestine/gaza.htm |title=Gaza |publisher=Global Security |access-date=9 មករា 2022}}&lt;/ref&gt; និទាឃរដូវកើតមាននៅចន្លោះខែមីនា ដល់ខែមេសា ហើយខែដែលក្តៅបំផុតគឺរវាងខែកក្កដា និងខែសីហាដែលសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជាមធ្យមគឺ ៣៣°C ។ ខែដែលត្រជាក់បំផុតគឺខែមករាដោយមានសីតុណ្ហភាពជាធម្មតា ៧°C ។ ភ្លៀងគឺកម្រមានធ្លាក់ណាស់ ហើយជាទូទៅភ្លៀងមានធ្លាក់នៅចន្លោះខែវិច្ឆិកា និងខែមីនាជាមួយនឹងអត្រាទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំប្រហែល ១១៦ មម។&lt;ref name=&quot;MSN&quot;&gt;{{cite web |url=http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx?&amp;wealocations=wc%3a11884&amp;q=Gaza%2c+Gaza+Strip&amp;setunit=C |title=Monthly Averages for Gaza, Gaza Strip |publisher=MSN Weather |access-date=9 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210101355/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx |archive-date=10 កុម្ភៈ 2009 |url-status=dead |archivedate=2009-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090210101355/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx }}&lt;/ref&gt;

==រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ==
{{Main|រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីន}}
[[File:PalestinianLegislativeCouncilGazaCity.jpg|thumb|អគារ​[[ក្រុមប្រឹក្សា​នីតិបញ្ញត្តិ​ប៉ាឡេស្ទីន|ក្រុមប្រឹក្សា​នីតិ]]ត្រូវបានបំផ្លាញនៅក្នុង[[ជម្លោះ​ហ្កាហ្សា–​អ៊ីស្រាអែល]]។]]
រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមានស្ថាប័ននយោបាយដូចខាងក្រោមដែលមានទំនាក់ទំនងខ្ពស់ជាមួយនឹង[[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (PLO)៖
*[[ប្រធានាធិបតីនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]]&lt;ref&gt;{{cite web |author=[[រដ្ឋាភិបាលនៃសាធារណរដ្ឋដូមីនីកេន]] |title=Comunicado Conjunto para Establecimiento Relaciones Diplomaticas entre la Republica Dominican y el Estado de Palestina |trans-title=(ជាភាសាអេស្ប៉ាញ អង់គ្លេស និងអារ៉ាប់) Joint Communique on the Establishment of Diplomatic Relations between the Dominican Republic and the State of Palestine |url=http://enlacecongreso.mirex.gov.do/ecc/Lists/Establecimiento%20de%20Relaciones%20Diplomticas/Attachments/70/Palestina.pdf |date=15 July 2009 |publisher=ក្រសួងការបរទេសនៃ[[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកេន]] |access-date=9 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815175157/http://enlacecongreso.mirex.gov.do/ecc/Lists/Establecimiento%20de%20Relaciones%20Diplomticas/Attachments/70/Palestina.pdf |archive-date=15 August 2011 |quote=''Presidente del Estado de Palestina'' [ប្រធានរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]. |url-status=dead |archivedate=15 សីហា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110815175157/http://enlacecongreso.mirex.gov.do/ecc/Lists/Establecimiento%20de%20Relaciones%20Diplomticas/Attachments/70/Palestina.pdf }}&lt;/ref&gt;{{refn|group=ស|name=PLOchair|រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ប្រធានាធិបតីសរុបទាំងពីរនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺលោក[[យ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]] និងអ្នកស្នងតំណែងរបស់គាត់លោក[[ម៉ះមូដ អាបាស់]]សុទ្ធតែត្រូវបានតែងតាំងជា[[ប្រធានគណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិនៃអង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]]ពីដំបូងមុននឹងក្លាយជាប្រធានាធិបតី។&lt;ref name=A67L28 /&gt;&lt;ref name=GiE /&gt; សូមមើល[[ថ្នាក់ដឹកនាំស្ថាប័នប៉ាឡេស្ទីន]]។}} – តែងតាំងដោយ[[ក្រុមប្រឹក្សាកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីន]]&lt;ref name=&quot;p2008&quot;&gt;[http://www.miftah.org/PrinterF.cfm?DocId=18244  PLO Body Elects Abbas 'President of Palestine'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901155712/http://www.miftah.org/PrinterF.cfm?DocId=18244 |date=1 September 2017 }} 25 November 2008. Agence France-Presse (via ''MIFTAH''). ដក់ស្រង់នៅថ្ងៃ 9 មករា 2022. &lt;/ref&gt;
*[[ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] – សភាដែលបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនឡើង&lt;ref name=declaration1988 /&gt;
*[[គណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិនៃអង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] – អនុវត្តមុខងាររបស់រដ្ឋាភិបាលនិរទេស&lt;ref name=A67L28 /&gt;&lt;ref name=GiE /&gt;&lt;ref name=unescogie&gt;{{cite web |author=គណៈកម្មការប្រតិបត្តិអង្គការ[[យូណេស្កូ]] |title=(អង់គ្លេស) Hundred and Thirty-First Session&amp;nbsp;– Item 9.4 of the Provisional Agenda&amp;nbsp;– Request for the Admission of the State of Palestine to UNESCO as a Member State |page=18, Annex II |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000827/082711eo.pdf |publisher=[[យូណេស្កូ]] |date=12 May 1989 |access-date=9 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728145954/http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000827/082711eo.pdf |archive-date=28 កក្កដា 2011 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Palestinian National Council (PNC) |access-date=9 មករា 2022 |website=(អង់គ្លេស) European Institute for Research on Mediterranean and Euro-Arab Cooperation |url=http://www.medea.be/en/countries/occupied-palestinian-territories/palestinian-national-council-pnc-l/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806202216/http://www.medea.be/en/countries/occupied-palestinian-territories/palestinian-national-council-pnc-l/ |archive-date=6 សីហា 2011 |url-status=dead |publisher=Medea Institute |archivedate=2011-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806202216/http://www.medea.be/en/countries/occupied-palestinian-territories/palestinian-national-council-pnc-l/ }}&lt;/ref&gt; រក្សាបណ្តាញទំនាក់ទំនងបរទេស។
ស្ថាប័នទាំងនេះគឺមិនស្ថិតនៅក្រោម[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]នោះទេហើយជាទូទៅអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីនមានស្ថាប័នដូចជា [[ប្រធានអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] [[ក្រុមប្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីន]] (PLC) និង[[គណៈរដ្ឋមន្ត្រីអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន|គណៈរដ្ឋមន្ត្រីអាជ្ញាធរ]]។

ឯកសារបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺសេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យភាពប៉ាឡេស្ទីន&lt;ref name=declaration1988 /&gt;  ហើយវាមានលក្ខណៈខុសគ្នាពី[[កតិកាសញ្ញាជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] និង[[ច្បាប់មូលដ្ឋានអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]។

{{multiple image
|align=right
|direction=vertical
|image1=Zones A and B in the occupied palestinian territories.svg
|caption1=ផែនទីនៃអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីនដែលបង្ហាញពីទឹកដីបរិពន្ធភូមិរបស់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន (ពណ៌ក្រហម) ([[តំបន់វ៉េសប៊ែងក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូលើកទី២|តំបន់ A និង B]])
|image2=West Bank and Gaza Strip location map.svg
|caption2=ផែនទីរដ្ឋបាលប៉ាឡេស្ទីន (ផ្លូវការ)
}}

===បំណែងចែករដ្ឋបាល===
{{ផ្នែកទទេ}}

===ទំនាក់ទំនងបរទេស===
[[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]]គឺជាអ្នកតំណាងឱ្យរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននៅថ្នាក់អន្តរជាតិ។ អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីនមានលក្ខណៈជាអ្នកតំណាងរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគ្រប់រូបភាពនៅក្នុងអង្គការអន្តរជាតិនានាមានដូចជា សមាជិក សហការី ឬអ្នកសង្កេតការណ៍ជាដើម។

===ច្បាប់ និងសន្តិសុខ===
{{Main|សេវាសន្តិសុខប៉ាឡេស្ទីន}}
រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមានកងកម្លាំងសន្តិសុខមួយចំនួនរួមមាន [[កងកម្លាំងនគរបាលស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីន|កងកម្លាំងនគរបាលស៊ីវិល]] [[កងកម្លាំងសន្តិសុខជាតិប៉ាឡេស្ទីន|កងកម្លាំងសន្តិសុខជាតិ]] និងសេវាស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ជាដើម ដែលស្ថាប័នទាំងនេះសុទ្ធតែមានមុខងាររក្សាសន្តិសុខ និងការពារប្រជាពលរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន និងរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនជារួម។

==ប្រជាសាស្ត្រ==
{{Main|ប្រជាសាស្ត្រនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float: right; margin-left: 10px&quot;
! colspan=&quot;4&quot;  style=&quot;text-align:center; background:#cfb;&quot;|ចំនួនប្រជាជន{{UN Population|ref}}
|-
! style=&quot;background:#cfb;&quot;|ឆ្នាំ
! style=&quot;background:#cfb;&quot;|គិតជាលាន
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|១៩៥០ ||style=&quot;text-align:right;&quot;|០.៩
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|២០០០ ||style=&quot;text-align:right;&quot;|៣.២
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|២០១៨ ||style=&quot;text-align:right;&quot;|៤.៩
|}

យោងតាមការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីនបានឱ្យដឹងថា រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមានប្រជាជនចំនួន ៤,៤២០,៥៤៩ នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣។&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population | title=ការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីន | publisher=រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន | access-date=10 មករា 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150610214618/http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population | archive-date=10 មិថុនា 2015 | url-status=dead | df=dmy-all | archivedate=2015-06-10 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610214618/http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងទឹកដីប្រមាណ ៦,០២០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ  ដង់ស៊ីតេប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនមានប្រហែល ៨២៧ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ។&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt;

===សុខភាព===
{{Main|វិស័យសុខាភិបាលនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
យោងតាមក្រសួងសុខាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនបានឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៧ រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមានមជ្ឈមណ្ឌលថែទាំសុខភាពបឋមចំនួន ៧៤៣ (៥៨៣ នៅវ៉េសប៊ែង និង ១៦០ នៅហ្កាហ្សា) និងមន្ទីរពេទ្យចំនួន ៨១ (៥១ នៅវ៉េសប៊ែង និង ៣០ នៅហ្កាហ្សា)។&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.pniph.org/en/about/overview-of-public-health-in-palestine|title= Overview of Public Health in Palestine|date= 2018|publisher= Palestinian National Institute of Public Health|access-date= 11 មករា 2022|archivedate= 2020-08-12|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200812000103/https://pniph.org/en/about/overview-of-public-health-in-palestine|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

ក្នុងប្រតិបត្តិការក្រោមការឧបត្ថម្ភពី[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]] (WHO)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/health-cluster/about/en/|title=WHO &amp;#124; About Us|website=WHO}}&lt;/ref&gt; ក្រុមការងារសុខាភិបាលនៅលើទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីន (oPt) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩ និងតំណាងឱ្យភាពជាដៃគូរបស់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិជាង ៧០ និងទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលបានផ្តល់ក្របខ័ណ្ឌសម្រាប់បុគ្គលិកសុខភាពដែលចូលរួមក្នុងកិច្ចការមនុស្សធម៌នៅ oPt។ ក្រុមសុខាភិបាលទាំងនោះត្រូវមានក្រសួងសុខាភិបាលជាសហប្រធានដើម្បីធានាឱ្យអ្វីៗស្របទៅនឹងគោលនយោបាយ និងផែនការជាតិ។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://healthclusteropt.org/pages/1/what-is-health-cluster|title=Health Cluster OPT|website=healthclusteropt.org}}&lt;/ref&gt;

===ការអប់រំ===
{{Main|វិស័យអប់រំនៅរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
អត្រាអក្ខរកម្មរបស់ប៉ាឡេស្ទីនគឺ ៩៦.៣% បើយោងតាមរបាយការណ៍ពីឆ្នាំ២០១៤ របស់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលនេះជាអត្រាដ៏ខ្ពស់តាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ។ ប៉ាឡេស្ទីនមាអសទិសភាពខាងអក្ខរកម្មតាមភេទដោយក្នុងនោះស្ត្រីដែលមានអាយុលើសពី ១៥ ឆ្នាំប្រមាណ ៥.៩% ត្រូវបានចាត់ទុកថាមិនចេះអក្សរបើប្រៀបធៀបទៅនឹងបុរស ១.៦%។&lt;ref name=&quot;undp_palestine_education_2014&quot;&gt;{{cite web|title=Education (2014)|url=http://www.ps.undp.org/content/dam/papp/docs/Publications/UNDP-papp-research-PHDR2015Education.pdf|website=United Nations Development Programme|publisher=United Nations|access-date=30 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311023628/http://www.ps.undp.org/content/dam/papp/docs/Publications/UNDP-papp-research-PHDR2015Education.pdf|archive-date=11 March 2017|url-status=dead|archivedate=11 មីនា 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170311023628/http://www.ps.undp.org/content/dam/papp/docs/Publications/UNDP-papp-research-PHDR2015Education.pdf}}&lt;/ref&gt; អនក្ខរភាពក្នុងចំណោមស្ត្រីបានធ្លាក់ចុះពី ២០.៣% នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ មកតិចជាង ៦% នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤។&lt;ref name=&quot;undp_palestine_education_2014&quot; /&gt;

===សាសនា===
៩៣% នៃប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនសរុបគឺជាឥស្លាមសាសនិក&lt;ref&gt;{{cite web|title=Are all Palestinians Muslim?|url=http://imeu.net/news/article0042.shtml|work=[[Institute for Middle East Understanding]]|access-date=11 មករា 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413142345/http://imeu.net/news/article0042.shtml|archive-date=13 មេសា 2014|archivedate=2014-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413142345/http://imeu.net/news/article0042.shtml}}&lt;/ref&gt;ដែលពួកគេភាគច្រើនជាអ្នកកាន់និកាយស៊ុននីឥស្លាម&lt;ref&gt;Lybarger, 2007, p. 114.&lt;/ref&gt; ហើយបូករួមទាំងមានមនុស្សភាគតិចមួយចំនួនទៀតដែលកាន់និកាយ[[អាម៉ាឌីស]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/137789#.U1vh-_ldUdk | title=PA's Moderate Muslims Face Threats | date=31 May 2010 | access-date=11 មករា 2022 | publisher=Israel National News | archive-url=https://web.archive.org/web/20140426235429/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/137789#.U1vh-_ldUdk | archive-date=26 មេសា 2014 | url-status=live | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; និងក្នុងនោះផងដែរមាន ១៥% ជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមគ្មាននិកាយ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=Religious Identity Among Muslims |date=9 August 2012 |publisher=Pewforum.org |access-date=11 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161226113158/http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |archive-date=26 ធ្នូ 2016 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt; គ្រិស្តសាសនិកប៉ាឡេស្ទីនតំណាងឱ្យក្រុមសាសនា ៦% ហើយបន្ទាប់មកមានសហគមន៍សាសនាតូចៗជាច្រើន រួមទាំង[[ឌ្រុស]] និង[[សាមារីតង់]]ជាដើម។&lt;ref name=&quot;Salome2010&quot;&gt;{{cite book|author=Louis J. Salome|title=Violence, Veils and Bloodlines: Reporting from War Zones|url=https://books.google.com/books?id=ymUfFZ_eHLwC&amp;pg=PA77|year=2010|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-5584-3|pages=77–}}&lt;/ref&gt;

==សេដ្ឋកិច្ច==
{{Main|សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
===ទេសចរណ៍===
ទេសចរណ៍នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​​រដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​​គឺ​ចង់សម្តៅទៅ​លើ​ទេសចរណ៍​នៅ​ក្រុង[[យេរូសាឡឹម​ខាង​កើត]] តំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] និង[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]។ នៅឆ្នាំ២០១០ មនុស្សចំនួន ៤.៦ លាននាក់បានដើរលេងកម្សាន្តលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន បើទៅធៀបនឹង ២.៦ លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩។ ក្នុងនោះ មនុស្សចំនួន ២.២ លាននាក់ជាភ្ញៀវទេសចរបរទេស ខណៈដែល ២.៧ លាននាក់ជាភ្ញៀវក្នុងស្រុក។&lt;ref name=&quot;PCBS&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=423693|title=PCBS: Marked increase in West Bank tourism in 2010|date=26 September 2011|work=M'aan|access-date=12 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20130618070556/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=423693|archive-date=18 មិថុនា 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; អ្នកទេសចរភាគច្រើនបានមកកម្សាន្តត្រឹមតែពីរបីម៉ោងប៉ុណ្ណោះ ឬជាផ្នែកនៃដំណើរកម្សាន្តរយៈពេលមួយថ្ងៃ។ ក្នុងត្រីមាសចុងក្រោយនៃឆ្នាំ២០១២ ភ្ញៀវជាង ១៥០,០០០ នាក់បានស្នាក់នៅតាមសណ្ឋាគារនៅតំបន់វ៉េសប៊ែង។ ប្រហែល ៤០% នៃភ្ញៀវទេសចរទាំងអស់ជាជនជាតិអឺរ៉ុប និង ៩% មកពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទសកាណាដា។&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Imtiaz Muqbil |author2=Sana Muqbil |url=http://www.travel-impact-newswire.com/2013/03/europeans-dominate-visitor-arrivals-to-palestine-in-2012/#story3 |title=Europeans Dominate Visitor Arrivals to Palestine in 2012 |publisher=Travel-impact-newswire.com |date=11 March 2013 |access-date=12 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160829174016/https://www.travel-impact-newswire.com/2013/03/europeans-dominate-visitor-arrivals-to-palestine-in-2012/#story3 |archive-date=29 សីហា 2016 |url-status=dead |archivedate=29 សីហា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160829174016/https://www.travel-impact-newswire.com/2013/03/europeans-dominate-visitor-arrivals-to-palestine-in-2012/#story3 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Israel and the Palestinian Territories. p. 254. Lonely Planet Publications. 2012&lt;/ref&gt; នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣ រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងទេសចរណ៍របស់អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនគឺលោកស្រី រូឡា ម៉ាអៃយ៉ា បានថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកស្រីមានគោលបំណងលើកទឹកចិត្តនិងជម្រុញឱ្យមានដំណើរទស្សនកិច្ចអន្តរជាតិមកកាន់ប្រទេសប៉ាឡេស្ទីន ប៉ុន្តែការកាន់កាប់នេះគឺជាកត្តាចម្បងដែលរារាំងវិស័យទេសចរណ៍មិនឱ្យក្លាយជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់ប៉ាឡេស្ទីន។&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://english.wafa.ps/page.aspx?id=xZ3bnwa21530556366axZ3bnw|title=Tourism in Palestine an Act of Solidarity, says Minister of Tourism|access-date=12 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812211609/http://english.wafa.ps/page.aspx?id=xZ3bnwa21530556366axZ3bnw|archive-date=12 សីហា 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅប៉ាឡេស្ទីនគឺមិនមានលក្ខខណ្ឌទិដ្ឋាការដាក់លើជនបរទេសក្រៅពីលក្ខខណ្ឌដែលកំណត់ដោយគោលនយោបាយទិដ្ឋាការរបស់អ៊ីស្រាអែលទេ។ មធ្យោបាយចូលទៅកាន់ក្រុងយេរូសាឡឹម វ៉េសប៊ែង និងហ្កាហ្សាត្រូវបានស្ថិតនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលទាំងស្រុង។ ការចូលទៅកាន់ទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីនគឺតម្រូវឱ្យតែមានលិខិតឆ្លងដែនអន្តរជាតិដែលមានសុពលភាពប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://jerusalem.usconsulate.gov/border-crossings.html |title=Entering and Exiting Jerusalem, The west Bank, and Gaza |access-date=12 មករា 2022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318053118/http://jerusalem.usconsulate.gov/border-crossings.html |archive-date=18 មីនា 2014 |archivedate=2014-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318053118/http://jerusalem.usconsulate.gov/border-crossings.html }}&lt;/ref&gt;

===គមនាគមន៍===
{{Main|គមនាគមន៍នៅរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
[[ការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីន]] (PCBS) និង[[ក្រសួងទូរគមនាគមន៍ និងព័ត៌មានវិទ្យា]] បានថ្លែងថា ប៉ាឡេស្ទីនមានអតិថិជនទូរស័ព្ទចល័តចំនួន ៤.២ លាននាក់បើប្រៀបធៀបទៅនឹងចំនួន ២.៦ លាននាក់នៅចុងឆ្នាំ២០១០ ខណៈដែលចំនួនអតិថិជន ADSL នៅប៉ាឡេស្ទីនបានកើនឡើងដល់ប្រហែល ៣៦៣ ពាន់នាក់នៅចុងឆ្នាំ២០១៩ បើធៀបនឹង ១១៩ ពាន់នាក់ក្នុងរយៈពេលជាមួយគ្នា។ ៩៧% នៃគ្រួសារប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់យ៉ាងហោចណាស់មានទូរសព្ទចល័តមួយ ខណៈពេលដែលទូរសព្ទដៃយ៉ាងតិចណាស់មួយត្រូវបានកាន់ដោយ ៨៦% នៃគ្រួសារទាំងនោះ (៩១% នៅវ៉េសប៊ែង និង ៧៨% នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា)។ ប្រហែល ៨០% នៃគ្រួសារប៉ាឡេស្ទីនមានបណ្តាញអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេ ហើយប្រហែលមួយភាគបីមានកុំព្យូទ័រ។&lt;ref&gt;{{cite news |title=4.2 million cellular mobile subscriptions in Palestine, says Bureau of Statistics|url=http://english.wafa.ps/page.aspx?id=oPyqzLa117117013662aoPyqzL|publisher=WAFA|date=17 May 2020|access-date=12 មករា 2022}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២០ ធនាគារពិភពលោកបានអនុម័តផ្តល់ជំនួយថវិកាចំនួន ១៥ លានដុល្លារសម្រាប់គម្រោងបច្ចេកវិទ្យាសម្រាប់យុវជន និងការងារ (TechStart) ក្នុងគោលបំណងជួយដល់វិស័យព័ត៌មានវិទ្យានៅប៉ាឡេស្ទីន បង្កើនសមត្ថភាពរបស់ក្រុមហ៊ុន និងបង្កើតការងារដែលមានគុណភាពខ្ពស់បន្ថែមទៀត។ លោកខានថាន សាំនការដែលជានាយកធនាគារពិភពលោកប្រចាំតំបន់វ៉េសប៊ែង និងហ្កាហ្សា បាននិយាយថា &quot;វិស័យព័ត៌មានវិទ្យាមានសក្តានុពលក្នុងការចូលរួមចំណែកយ៉ាងរឹងមាំដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ វាអាចផ្តល់ឱកាសថ្មីដល់យុវជនប៉ាឡេស្ទីន ដែលស្មើនឹង ៣០% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប និងកំពុងទទួលរងពីភាពអត់ការងារធ្វើធ្ងន់ធ្ងរ&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |title=(អង់គ្លេស) US$15 Million Investment in Information Technology to Boost High-Skilled Jobs for Palestinian Youth|url=http://english.wafa.ps/page.aspx?id=BTuQq8a117427285140aBTuQq8|publisher=WAFA|date=15 June 2020|access-date=12 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;

===សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ===
[[អាជ្ញាធររូបិយវត្ថុប៉ាឡេស្ទីន]]បានចេញសេចក្តីណែនាំសម្រាប់ប្រតិបត្តិការ និងការផ្តល់សេវាទូទាត់តាមអេឡិចត្រូនិក រួមទាំងកាបូបអេឡិចត្រូនិក និងកាតបង់ប្រាក់ជាមុន។&lt;ref&gt;{{cite news|title=Palestine Monetary Authority: Starting to Provide Electronic Payment Services in Palestine|url=http://english.pnn.ps/2020/05/05/palestine-monetary-authority-starting-to-provide-electronic-payment-services-in-palestine/|publisher=PNN|date=May 2020|access-date=13 មករា 2022|archive-date=2022-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202212008/http://english.pnn.ps/2020/05/05/palestine-monetary-authority-starting-to-provide-electronic-payment-services-in-palestine/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===ដំណឹកជញ្ជូន===
{{Main|ដំណឹកជញ្ជូននៅរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}

===ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងអនាម័យ===
ជាទូទៅ ទឹកនៅតំបន់ហ្កាហ្សាគឺមានគុណភាពអន់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងវ៉េសប៊ែង។ ប្រហែលមួយភាគបីទៅពាក់កណ្តាលនៃទឹកដែលបានចែកចាយនៅក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានបាត់បង់នៅក្នុងបណ្តាញចែកចាយទឹក។ ការបិទផ្លូវដំណើរដ៏យូរអង្វែងនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា បូករួមជាមួយនឹង[[សង្រ្គាមហ្កាហ្សា]] បានបង្កឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងតំបន់មួយនេះ។&lt;ref name=&quot;UN Gaza&quot;&gt;{{cite web
  | last = United Nations
  | author-link = United Nations
  | title = Gaza water crisis prompts UN call for immediate opening of crossings
  | date = 3 September 2009
|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=31927
  | access-date = 13 មករា 2022
| archive-url=https://web.archive.org/web/20100608054238/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=31927
  | archive-date = 8 មិថុនា 2010
| url-status=live
  | df = dmy-all
  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/WESTBANKGAZAEXTN/0,,contentMDK:22026701~menuPK:294370~pagePK:2865066~piPK:2865079~theSitePK:294365,00.html|title = Gaza Strip Water and Sanitation Situation|date = 2009|publisher = Worldbank|archive-url = https://web.archive.org/web/20180222212143/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/WESTBANKGAZAEXTN/0,,contentMDK:22026701~menuPK:294370~pagePK:2865066~piPK:2865079~theSitePK:294365,00.html|archive-date = 22 កុម្ភៈ 2018|url-status = dead|df = dmy-all|access-date = 2022-01-13|archivedate = 2018-02-22|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180222212143/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/WESTBANKGAZAEXTN/0,,contentMDK:22026701~menuPK:294370~pagePK:2865066~piPK:2865079~theSitePK:294365,00.html}}&lt;/ref&gt; ទាក់ទងនឹងទឹកសំណល់ រោងចក្រប្រព្រឹត្តិកម្មដែលមានស្រាប់មិនមានសមត្ថភាពចម្រាញ់ទឹកសំណល់ដែលបានផលិតទាំងអស់នោះឡើយ ដែលជាហេតុបណ្តាលឱ្យមានការបំពុលទឹកធ្ងន់ធ្ងរ។&lt;ref&gt;{{cite journal|title = Urban Wastewater Treatment and Reclamation for Agricultural Irrigation: The situation in Morocco and Palestine|date = 2005|doi=10.1007/s10669-005-0998-x|volume=24|issue = 4|pages=227–236 | last1 = Fatta | first1 = D. |journal=The Environmentalist|s2cid = 85346288}}&lt;/ref&gt; ការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យនេះគឺពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើហិរញ្ញប្បទានពីខាងក្រៅ។&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.boell.de/sites/default/files/assets/boell.de/images/download_de/internationalepolitik/GIP11_Palestine_Karen_Assaf.pdf|title = Water as a human right: The understanding of water in Palestine|date = 2004|website = Boell.de|last = Assaf|first = Karen|archive-url= https://web.archive.org/web/20150923222949/http://www.boell.de/sites/default/files/assets/boell.de/images/download_de/internationalepolitik/GIP11_Palestine_Karen_Assaf.pdf|archive-date = 23 កញ្ញា 2015|url-status=live|df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==វប្បធម៌==
{{Main|វប្បធម៌ប៉ាឡេស្ទីន}}

==មើលផងដែរ==
*[[អ៊ីស្រាអែល]]
*[[ទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]
*[[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)]]

==កំណត់សម្គាល់==
{{reflist|group=ស}}

==ឯកសារយោង==
===អាគតដ្ឋាន===
{{reflist|30em}}

===គន្ថនិទ្ទេស===
{{refbegin|30em}}
* {{cite book |title=The SAGE Handbook of Conflict Resolution |author1=Bercovitch, Jacob |author2=Zartman, I. William |editor1=Bercovitch, Jacob |editor2=Kremenyuk, Victor |editor3=Zartman, I. William |edition=illustrated |publisher=SAGE Publications |year=2008 |isbn=978-1-4129-2192-3}}
* {{Cite book |title=The Reality of International Law: Essays in Honour of Ian Brownlie |author1=Brownlie, Ian |author2=Goodwin-Gill, Guy S. |author3=Talmon, Stefan |author4=
Jennings, Robert |edition=illustrated, reprint |publisher=Oxford University Press |year=1999|url=https://books.google.com/books?id=FcO3hLQbGXwC |isbn=978-0-19-826837-6 }}
* Gerson, Allan (1978). ''Israel, the West Bank and International Law''. London: Frank Cass. {{ISBN|978-0-7146-3091-5}}
* {{Cite book |last=Grant |first=Thomas D. |title=The Recognition of States: Law and Practice in Debate and Evolution |url={{Google books |id=GAQ8vIJE8_QC |plainurl=yes }} |year=1999 |isbn=978-0-275-96350-7}}
* {{Cite book |title=Sourcebook on Public International Law |first1=Tim |last1=Hillier |edition=illustrated |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=978-1-85941-050-9 }}
* {{Cite book |title=The Palestine Yearbook of International Law 1989 |first1=Anis F. |last1=Kassim |edition=illustrated |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |year=1997 |isbn=978-90-411-0342-0 }} [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&amp;pg=PA49#v=onepage&amp;f=false p.&amp;nbsp;49] [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&amp;pg=PA279#v=onepage&amp;q&amp;f=false p.&amp;nbsp;279] [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&amp;pg=PA291#v=onepage&amp;q&amp;f=false p.&amp;nbsp;291] [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&amp;pg=PA294#v=onepage&amp;q&amp;f=false p.&amp;nbsp;294]
* {{Cite book |title=Society and Settlement: Jewish Land of Israel in the Twentieth Century |last=Kellerman |first=Aharo n|location=Albany, New York |isbn=978-0-7914-1295-4 |url={{Google books |id=XI6uIZJQnU8C |plainurl=yes }} |page=352 |year=1993 }}
* {{cite book |url={{Google books |id=NYszJtC66FAC |page=161 |plainurl=yes }} |title=Middle East Review |author=Kogan Page |edition=27th, illustrated |year=2004 |isbn=978-0-7494-4066-4 |publisher=Kogan Page }}
* {{cite book |title=International Assistance to the Palestinians After Oslo: Political Guilt, Wasted Money |first1=Anne |last1=Le More |edition=illustrated |year=2008 |isbn=978-0-415-45385-1 |url={{Google books |id=gnbdQ4k3meIC |page=27 |plainurl=yes }} }}
* {{Cite book |title=Encyclopedia of the United Nations and International Agreements |author1=[[អែដមុន អូស្មង់ឈីក|Osmańczyk, Edmund Jan]] |author2=Mango, Anthony |edition=3rd |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2003 |isbn=978-0-415-93921-8 }}
* {{Cite book |title=The Case for Palestine: An International Law Perspective |author=[[ចន ប៊ី ឃ្វីងលី|Quigley, John B.]] |edition=2nd, revised |publisher=Duke University Press |year=2005 |isbn=978-0-8223-3539-9}}
* {{cite book |title=The World Encyclopedia of Contemporary Theatre: The Arab World |first1=Don |last1=Rubin |isbn=978-0-415-05932-9 |publisher=Taylor &amp; Francis |edition=illustrated, reprint |year=1999 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/worldencyclopedi0002unse_j6c2 }}
* {{Cite book |title=Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949–1993 |author=[[យឺស៊ីដ សាយីង|Sayigh, Yezid]] |edition=illustrated |publisher=Oxford University Press |year=1999 |isbn=978-0-19-829643-0 }}
* {{Cite book |title=Philosophical Perspectives on the Israeli–Palestinian Conflict |editor=Tomis Kapitan |author=Segal, Jerome M. |edition=illustrated |publisher=M.E. Sharpe |year=1997 |isbn=978-1-56324-878-8 }}
* {{Cite book |last1=Silverburg |first1=Sanford R. |title=Palestine and International Law: Essays on Politics and Economics |publisher=McFarland &amp; Company |location=Jefferson, North Carolina |year=2002 |isbn=978-0-7864-1191-7 }}

{{refend}}

==អានបន្ថែម==
'''ជាភាសាអង់គ្លេស'''
{{refbegin|30em}}
* {{cite book |title=Refugees into Citizens: Palestinians and the End of the Arab-Israeli Conflict |author=[[ដនណា អារ្តស៍|Arzt, Donna E.]] |edition=illustrated |publisher=[[Council on Foreign Relations]] |year=1997 |isbn=978-0-87609-194-4 |url=https://archive.org/details/refugeesintociti00arzt }}
* {{Cite book |title=Law, Power, and the Sovereign State: The Evolution and Application of the Concept of Sovereignty |first1=Michael |last1=Fowler |first2=Julie Marie |last2=Bunck |year=1995 |isbn=978-0-271-01471-5 |url={{Google books |id=oAp_97VvpMIC |page=59 |plainurl=yes }} }}
* {{cite book |title=Israel and Africa: The Problematic Friendship |first1=Joel |last1=Peters |edition=illustrated |publisher=I.B.Tauris |year=1992 |isbn=978-1-870915-10-6 |url=https://archive.org/details/israelafricap00pete }}
* Shatz, Adam, &quot;We Are Conquerors&quot; (review of Tom Segev, ''A State at Any Cost: The Life of David Ben-Gurion'', Head of Zeus, 2019, 804 pp., {{ISBN|978-1-78954-462-6}}), ''[[London Review of Books]]'', vol. 41, no. 20 (24 October 2019), pp. 37–38, 40–42. &quot;Segev's biography... shows how central exclusionary [[ជាតិនិយម|nationalism]], [[សង្គ្រាម|war]] and [[ពូជសាសន៍និយម|racism]] were to [[ដាវីដ ប៊ិន-ហ្គូរាន|Ben-Gurion]]'s vision of the [[ជាតិភូមុជ្វីហ្វ|Jewish homeland]] in [[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|Palestine]], and how contemptuous he was not only of the [[Arabs]] but of Jewish life outside [[Zion]]. [Liberal Jews] may look at the state that Ben-Gurion built, and ask if the cost has been worth it.&quot; (p. 42 of Shatz's review.)
* {{Cite book |url={{Google books |id=pP315Mw3S9EC |page=1328 |plainurl=yes }} |title=The Middle East and North Africa 2004: 2004 |last1=Taylor &amp; Francis Group |first2=Lucy |last2=Dean |edition=illustrated |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-1-85743-184-1 }}
* {{cite book |title=A History of the Israeli–Palestinian Conflict |url=https://archive.org/details/historyofisraeli00tess_0 |url-access=registration |first1=Mark A. |last1=Tessler |edition=2nd, illustrated |location=Bloomington, Indiana |publisher=Indiana University Press |year=1994|isbn=978-0-253-35848-6}}
* {{Cite book |title=The Oslo Accords: International Law and the Israeli–Palestinian Peace Agreements |first1=Geoffrey R. |last1=Watson |edition=illustrated |publisher=Oxford University Press |year=2000 |isbn=978-0-19-829891-5 }}
{{refend}}

==តំណភ្ជាប់ក្រៅ==
'''ជាភាសាអង់គ្លេស'''
* [http://www.dipublico.com.ar/english/status-of-palestine-in-the-united-nations-ares6719-full-text/ ស្ថានភាពរបស់ប៉ាឡេស្ទីននៅអង្គការសហប្រជាជាតិ (A/RES/67/19) Full Text]
* Cross, Tony (24 September 2011). [http://www.english.rfi.fr/americas/20110924-after-abbass-un-bid-are-palestinians-closer-having-state &quot;After Abbas's UN Bid Are Palestinians Closer To Having a State?&quot;]. [[វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ]]. ដក់ស្រង់នៅថ្ងៃ១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២
* [https://web.archive.org/web/20120311092036/http://www.jcpa.org/JCPA/Templates/ShowPage.asp?DRIT=1&amp;DBID=1&amp;LNGID=1&amp;TMID=111&amp;FID=582&amp;PID=2225&amp;IID=5441&amp;TTL=Recognition_of_a_Palestinian_State_%E2%80%93_Premature,_Legally_Invalid,_and_Undermining_any_Bona_F Recognition of a Palestinian state Premature Legally Invalid and Undermining any Bona Fide Negotiation Process]
* [https://web.archive.org/web/20010420191313/http://www.al-bab.com/arab/docs/pal/pal4.htm Political Statement accompanying Palestinian Declaration of Independence]
* [https://web.archive.org/web/20130131073609/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/ Permanent Observer Mission of Palestine to the United Nations]
* [https://web.archive.org/web/20120426022554/http://www.carim.org/public/polsoctexts/PS2PAL005_EN.pdf The Historic Compromise: The Palestinian Declaration of Independence and the Twenty-Year Struggle for a Two-State Solution]
* [http://www.jcpa.org/art/becker1.htm International Recognition of a Unilaterally Declared Palestinian State: Legal and Policy Dilemmas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220115062634/https://www.jcpa.org/art/becker1.htm |date=2022-01-15 }}, by Tal Becker


[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន| ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឡេវ៉ាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមានការទទួលស្គាល់មានកំណត់]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី]]</text>
      <sha1>4t4wdd42nzlvkolxf8nnxsjhbdld3u2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>336252</id>
      <parentid>336250</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T03:31:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheRandomGoober</username>
        <id>27248</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>កំណែអក្ខរាវិរុទ្ធ</comment>
      <origin>336252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130716" sha1="4gigu5vgr7zm39kftc0aso8gtqk30ts" xml:space="preserve">{{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស
| conventional_long_name   = រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន
| common_name              = ប៉ាឡេស្ទីន
| native_name              = {{nobold|دولة فلسطين {{small|([[ភាសាអារ៉ាប់]])}}}}
| image_flag               = Flag of Palestine.svg
| flag_type                = [[ទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ទង់ជាតិ]]
| image_coat               = Coat of arms of Palestine.svg
| symbol_type              = [[វរលញ្ឆករប៉ាឡេស្ទីន|វរលញ្ឆករ]]
| symbol_width             = 70px
| national_anthem          = &quot;{{big|[[ហ្វីដាអ៊ី|فدائي]]}}&quot;&lt;br /&gt;{{lower|0.1em|&quot;អ្នកចម្បាំងហ្វេដាយ៉ី&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Palestine |access-date=1 មករា 2022 |website=nationalanthems.info |url=http://www.nationalanthems.info/ps.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331034257/http://www.nationalanthems.info/ps.htm |archive-date=31 មីនា 2014 |format=includes audio |url-status=live }}&lt;/ref&gt;}}&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt; &lt;/div&gt;
| image_map                = State of Palestine (orthographic projection).svg
| map_width                = 220px
| map_caption              = ទឹកដីដែលអះអាងថាជារបស់ប៉ាឡេស្ទីន (បៃតង)&lt;ref name=only1967 /&gt;&lt;br /&gt;ទឹកដីដែលអះអាងថាជារបស់អ៊ីស្រាអែល (បៃតងខ្ចី)
| capital_type             = រដ្ឋធានី
| capital                  = [[យេរូសាឡឹម]] ([[ស្ថានភាពនៃទីក្រុងយេរូសាឡឹម|ការទទួលស្គាល់មានកំណត់]]){{refn|group=ស|name=capital|[[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យប៉ាឡេស្ទីន|សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យភាពរបស់ប៉ាឡេស្ទីន]]បានថែងថា៖ &quot;រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនថ្មីបានបង្កើតនៅលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើងដោយមានរដ្ឋធានីនៅយេរូសាឡឹម (អាល់-កូតស៍ អាស-សារីហ្វ)&quot;។ អ៊ីស្រាអែលគឺជាប្រទេសដែលមានការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងលើទីក្រុងយេរូសាឡឹម ប៉ុន្តែការទាមទាររដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសទាំងពីរមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ[[សហគមន៍អន្តរជាតិ]]នោះទេ។ [[រ៉ាំអាឡា]]គឺជាធានីរដ្ឋបាលដែលមានវត្តមានស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល និងការិយាល័យតំណាងបរទេស ខណៈដែលប្រទេសនៅលើពិភពលោកភាគច្រើនរក្សាស្ថានទូតប្រចាំប្រទេសអ៊ីស្រាអែលរបស់ពួកគេនៅទីក្រុង[[តែលអាវីវ]]។}}
| admin_center            = [[រ៉ាំអាឡា]]
| admin_center_type       = មជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល
| status                   = [[បញ្ជីរាយរដ្ឋដែលការទទួលស្គាល់មានកំណត់|រដ្ឋទទួលស្គាល់ខ្លះៗ]] [[អង្គសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ|រដ្ឋសង្កេតការណ៍ អសប]]&lt;br /&gt;[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ១៣៨]]
| largest_city             = [[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]
| official_languages       = [[ភាសាអារ៉ាប់]]
| government_type          = [[ឯកត្តរដ្ឋ]] [[សាធារណរដ្ឋ]]ប្រកាន់[[ប្រព័ន្ធពាក់កណ្តាលប្រធានាធិបតី]]&lt;ref name=declaration1988&gt;{{cite web |title=(អង់គ្លេស) សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យ (១៩៨៨) (UN Doc) |date=18 November 1988 |access-date=1 មករា 2021 |website=State of Palestine Permanent Observer Mission to the United Nations |url=http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/cache/offonce/pid/12353 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140608203237/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/cache/offonce/pid/12353 |archive-date=8 មិថុនា 2014 |url-status=dead |publisher=អង្គការសហប្រជាជាតិ |archivedate=8 មិថុនា 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140608203237/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/cache/offonce/pid/12353 }}&lt;/ref&gt;
| leader_title1            = [[ប្រធានាធិបតីនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ប្រធានាធិបតី]]
| leader_name1             = [[ម៉ះមូដ អាបាស់]]&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt;
| leader_title2            = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]]
| leader_name2             = [[មហាម៉ាដ ស្តៃយ៉េ]]
| leader_title3            = [[ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ប្រធានសភា]]
| leader_name3             = [[សាលីម សានូន]]
| legislature              = [[ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ]]
| sovereignty_type         = [[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន#ប្រវត្តិសាស្ត្រ|និម្មិតកម្ម]]
| established_event2       = [[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យប៉ាឡេស្ទីន|ប្រកាសឯករាជ្យ]]
| established_date2        = ១៥ វិច្ឆិកា ១៩៨៨
| established_event3       = [[ដំណោះស្រាយមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ៦៧/១៩|សេចក្តីសម្រេចក្លាយជារដ្ឋសង្កេតការណ៍ អសប]]
| established_date3        = ២៩ វិច្ឆិកា ២០១២
| established_event4       = ជម្លោះអធិបតេយ្យភាពជាមួយ[[អ៊ីស្រាអែល]]
| established_date4        = [[ជម្លោះអ៊ីស្រាអែល–ប៉ាឡេស្ទីន|កំពុងកើតមាន]]&lt;sup&gt;b&lt;/sup&gt;{{refn|name=control|group=ស}}&lt;ref&gt;{{cite web|first1=Maayana |last1=Miskin |title=PA Weighs 'State of Palestine' Passport |date=5 December 2012 |access-date=1 មករា 2022 |website=israelnationalnews.com |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/162844#.U5TD6vmICm6 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121207082503/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/162844 |archive-date=7 ធ្នូ 2012 |url-status=live |publisher=Arutz Sheva }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Limitations&quot;&gt;{{cite news|title=State of Palestine name change shows limitations|url=https://news.yahoo.com/state-palestine-name-change-shows-limitations-200641448.html|agency=AP|date=17 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110025703/http://news.yahoo.com/state-palestine-name-change-shows-limitations-200641448.html |archive-date=10 មករា 2013 }}&lt;/ref&gt;
| area_size                = 1 E7
| area_km2                 = ៦,០២០
| area_rank                = ទី១៦៣ &lt;!-- ឱ្យស្របទៅតាម[[បញ្ជីរាយប្រទេសតាមក្រឡាផ្ទៃសរុប]] --&gt;
| percent_water            = ៣.៥&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/west-bank/ |title=The World Factbook: Middle East: West Bank |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=7 April 2014 |access-date=1 មករា 2022 |archivedate=22 កក្កដា 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210722231029/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/west-bank/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| area_label2              = [[វ៉េសប៊ែង]]
| area_data2               = ៥,៦៥៥ គម{{smallsup|២}}
| area_label3              = [[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]
| area_data3               = ៣៦៥ គម{{smallsup|២}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip/ |title=The World Factbook: Middle East: Gaza Strip |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=12 May 2014 |access-date=1 មករា 2022 |archivedate=12 មករា 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210112082940/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| population_estimate      = ៥,៤៨៣,៤៥០&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web| url=https://www.pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=en&amp;table_id=676| title=Estimated Population in the Palestine Mid-Year by Governorate, 1997–2026| publisher=Palestinian Central Bureau of Statistics| access-date=1 June 2026| archive-date=7 December 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20221207112233/https://www.pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=en&amp;table_id=676| url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = ២០២៣
| population_estimate_rank = ទី១២១
| population_census_year   = 
| population_density_km2   = ៧៣១
| population_density_rank  = 
| GDP_PPP                  = {{increase}} ៣៦.៣៩១ ពាន់លានដុល្លារ&lt;ref name=&quot;IMFWEO.PS&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=487,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Palestine) |website=IMF.org |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |date=10 October 2023 |access-date=1 June 2026 |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023133432/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=487,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year             = ២០២៣
| GDP_PPP_rank             = ទី១៣៨
| GDP_PPP_per_capita       = {{increase}} ៦,៦៤២ ដុល្លារ&lt;ref name=&quot;IMFWEO.PS&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank  = ទី១៤០
| GDP_nominal            = {{increase}} ១៨.១០៩ ពាន់លានដុល្លារ&lt;ref name=&quot;IMFWEO.PS&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = ២០២៣
| GDP_nominal_rank       = ទី១២១
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ៣,៤៦៤ ដុល្លារ&lt;ref name=&quot;IMFWEO.PS&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ទី១៣១
|Gini_year = ២០១៦
|Gini_change =  decrease&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
|Gini = ៣៣.៧
|Gini_ref = &lt;ref name=gini-index&gt;{{cite web|title=GINI index coefficient: West Bank &amp; Gaza|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison|publisher=CIA Factbook|access-date=1 ធ្នូ 2021|archivedate=2021-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210630032239/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| HDI                      = ០.៧០៨
| HDI_year                 = ២០១៩
| HDI_change               = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                  =&lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite book|title=(អង់គ្លេស) Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិ|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=1 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                 = ទី១១៥
| currency                 = {{unbulleted list |[[ផោនអេហ្ស៊ីប]] ([[ISO ៤២១៧|EGP]]) |[[ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល]] (ILS) |[[ឌីណាហ្សកដានី]] (JOD)&lt;ref&gt;យោងទៅតាម [http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Gaza-Jericho+Agreement+Annex+IV+-+Economic+Protoco.htm មាត្រា 4 នៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩៤] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161001065601/http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace%2BProcess/Guide%2Bto%2Bthe%2BPeace%2BProcess/Gaza-Jericho%2BAgreement%2BAnnex%2BIV%2B-%2BEconomic%2BProtoco.htm |date=1 October 2016 }}. កិច្ចព្រមព្រៀងបានអនុញ្ញាតឱ្យអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនទទួលស្គាល់រូបិយប័ណ្ណច្រើនជាងមួយឬពីរ។ នៅតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល និងឌីណាហ្សកដានីត្រូវបានគេប្រើប្រាស់និងទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយ ខណៈនៅឯ[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]វិញ គេច្រើនទទួលស្គាល់ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល និងផោនអេហ្ស៊ីប។&lt;/ref&gt;| (សូមមើល[[រូបិយវត្ថុប៉ាឡេស្ទីន]])}}
| time_zone                = [[ម៉ោងស្តង់ដាប៉ាឡេស្ទីន]]
| utc_offset               = +២
| utc_offset_DST           = +៣
| time_zone_DST            = [[ម៉ោងរដូវក្តៅប៉ាឡេស្ទីន]]
| date_format              = dd/mm/yyyy&lt;!--numeric dates (dd-mm-yyyy, yyyy.mm.dd, etc.) plus era (CE, AD, AH, etc.)--&gt;
| drives_on                = ស្តាំ
| calling_code             = [[លេខទូរស័ព្ទនៅប៉ាឡេស្ទីន|+៩៧០]]
| iso3166code              = PS
| cctld                    = [[.ps]]
| footnote_a               = ក៏ត្រូវជាមេដឹកនាំនៃរដ្ឋាភិបាលរបស់រដ្ឋផងដែរ។{{refn|group=ស|name=PLOchair}}
| footnote_b               = តំបន់ដែលបានទាមទារគឺកំពុងស្ថិតនៅក្រោម[[ទឹកដីកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល|ការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល]]។
| today                    = 
| wikidata               = Q219060
}}
'''ប្រទេសប៉ាឡេស្ទីន'''{{refn|group=ស|[[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ فلسطين, {{audio|LL-Q13955 (ara)-AlNatiq-فلسطين.wav|ស្តាប់}}}}{{refn|group=ស|name=naming|គួរកត់សម្គាល់ផងដែរថាឈ្មោះ[[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|ប៉ាឡេស្ទីន]]អាចត្រូវបានគេសម្តៅលើអតីតទឹកដីទាំងមូលនៃ[[ម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន|ម៉ាន់ដាតប្រឺតាញ]]ដែលសព្វថ្ងៃត្រូវបានបញ្ចូលជាទឹកដីអ៊ីស្រាអែល។ ប្រវត្តិសាស្រ្តទាក់ទងនឹងវានេះត្រូវបានបង្ហាញដោយលោកម៉ះមូដ អាបាសនៅក្នុងសុន្ទរកថានៃខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១១ របស់គាត់ទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិថា៖ &quot;... ពួកយើងបានយល់ព្រមបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននៅលើទឹកដីប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ាឡេស្ទីនតែ ២២% ប៉ុណ្ណោះ – បើធៀបទៅនឹងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់ដែលអ៊ីស្រាអែលបានកាន់កាប់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧។&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/full-transcript-of-abbas-speech-at-un-general-assembly-1.386385|title=Full transcript of Abbas speech at UN General Assembly|date=23 September 2011|work=Haaretz.com|access-date=1 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930152707/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/full-transcript-of-abbas-speech-at-un-general-assembly-1.386385|archive-date=30 កញ្ញា 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ឈ្មោះ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​​ទម្រង់​ខ្លី​ដើម្បីសម្តៅ​លើ​រដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន&lt;ref name=Bissiop433&gt;{{cite book |title=The World: A Third World Guide 1995–96 |editor=Bissio, Robert Remo |location=[[Montevideo]] |publisher=[[ITeM|Instituto del Tercer Mundo]] |year=1995 |page=443 |isbn=978-0-85598-291-1}}&lt;/ref&gt; ហើយពាក្យសទិសសព្ទទាំងឡាយគួរតែមានការសម្គាល់ច្បាស់លាស់ដើម្បីជៀសវាងការភាន់ច្រឡំគ្នា មានដូចជា អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន&lt;ref name=Pagep161&gt;{{cite book|url={{Google books |id=78ACLNgHdf4C |page=161 |plainurl=yes }} |title=Middle East Review |author=Baroud, Ramzy |editor=[[Kogan Page]]|edition=27th |location=London |publisher=[[Kogan Page]] |year=2004 |page=161 |isbn=978-0-7494-4066-4}}&lt;/ref&gt; អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន&lt;ref name=GA43177 /&gt; និងប្រធានបទផ្សេងទៀតទាក់ទងនឹងការបង្កើតរដ្ឋ&quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot;។}} ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន'''{{refn|group=ស|ភាសាអារ៉ាប់៖ دولة فلسطين}} គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]។ រដ្ឋនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងជាផ្លូវការដោយ[[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (PLO) និងមានទឹកដីទាមទារនៅ[[វ៉េសប៊ែង]] និង[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]។ បរិពន្ធភូមិចំនួន ១៦៥ នៅតំបន់វ៉េសប៊ែង ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] (PNA) ខណៈដែលតំបន់ហ្កាហ្សាកំពុងស្ថិតនៅក្រោមក្រុម[[ហាម៉ាស់]]។{{refn|group=ស|name = control|អ៊ីស្រាអែលបានអនុញ្ញាតឱ្យ PNA អនុវត្តមុខងារមួយចំនួននៅក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនអាស្រ័យលើ[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ|ចំណាត់ថ្នាក់តំបន់]]។ វាមានអន្តរាគមន៍តិចតួច (រក្សាការគ្រប់គ្រងតាមព្រំដែនដូចជា៖ ផ្លូវអាកាស&lt;ref name=GazaSeaAir&gt;[http://www.btselem.org/english/Gaza_Strip/Control_on_Air_space_and_territorial_waters.asp Israel's control of the airspace and the territorial waters of the Gaza Strip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605005942/http://www.btselem.org/english/Gaza_Strip/Control_on_Air_space_and_territorial_waters.asp |date=5 June 2011 }}.&lt;/ref&gt; ដែនសមុទ្រហួសពី[[ផ្ទៃទឹកខាងក្នុង]],&lt;ref name=GazaSeaAir /&gt;&lt;ref&gt;[http://dissidentvoice.org/wp-content/uploads/2009/12/Gaza-map-08s-fishing-limits-20090119.jpg Map of Gaza fishing limits, &quot;security zones&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726000805/http://dissidentvoice.org/wp-content/uploads/2009/12/Gaza-map-08s-fishing-limits-20090119.jpg |date=26 July 2011 }}.&lt;/ref&gt; [[បេសកកម្មជំនួយព្រំដែនសហភាពអឺរ៉ុបនៅរ៉ាហ្វា|ដីគោក]]&lt;ref&gt;[http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Israels+Disengagement+Plan-+Renewing+the+Peace+Process+Apr+2005.htm Israel's Disengagement Plan: Renewing the Peace Process] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070302014936/http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace%20Process/Guide%20to%20the%20Peace%20Process/Israels%20Disengagement%20Plan-%20Renewing%20the%20Peace%20Process%20Apr%202005.htm |date=2 March 2007 }}: &quot;Israel will guard the perimeter of the Gaza Strip, continue to control Gaza air space, and continue to patrol the sea off the Gaza coast. ... Israel will continue to maintain its essential military presence to prevent arms smuggling along the border between the Gaza Strip and Egypt (Philadelphi Route), until the security situation and cooperation with Egypt permit an alternative security arrangement.&quot;&lt;/ref&gt;) នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា (ផ្នែកខាងក្នុងរបស់វា និងតំបន់ព្រំដែនគោកជាប់ប្រទេសអេហ្ស៊ីបគឺស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រុមហាម៉ាស់) និងអន្តរាគមន៍កម្រិតផ្សេងៗគ្នានៅកន្លែងផ្សេងទៀត។&lt;ref name=HumanRightsWatch&gt;{{cite web |title=Israel: 'Disengagement' Will Not End Gaza Occupation |publisher=[[Human Rights Watch]] |date=29 October 2004 |url=https://www.hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081101210931/http://hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm |archive-date=1 វិច្ឆិកា 2008 |url-status=dead |archivedate=1 វិច្ឆិកា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081101210931/http://hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=[[Dore Gold|Gold, Dore]] |title=Legal Acrobatics: The Palestinian Claim that Gaza Is Still 'Occupied' Even After Israel Withdraws |journal=Jerusalem Issue Brief |volume=5 |issue=3 |publisher=Jerusalem Center for Public Affairs |date=26 August 2005 |url=http://www.jcpa.org/brief/brief005-3.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621082606/http://jcpa.org/brief/brief005-3.htm |archive-date=21 មិថុនា 2010 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Bell, Abraham |title=International Law and Gaza: The Assault on Israel's Right to Self-Defense |journal=Jerusalem Issue Brief |volume=7 |issue=29 |publisher=[[Jerusalem Center for Public Affairs]] |date=28 January 2008 |url=http://www.jcpa.org/brief/brief005-3.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621082606/http://jcpa.org/brief/brief005-3.htm |archive-date=21 មិថុនា 2010 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |author=Transcript |title=Address by FM Livni to the 8th Herzliya Conference |publisher=[[ក្រសួងកិច្ចការបរទេស (អ៊ីស្រាអែល)|ក្រសួងកិច្ចការបរទេសអ៊ីស្រាអែល]] |date=22 January 2008 |url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Government/Speeches+by+Israeli+leaders/2008/Address+by+FM+Livni+to+the+8th+Herzliya+Conference+22-Jan-2008.htm?DisplayMode=print |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111026025009/http://www.mfa.gov.il/MFA/Government/Speeches%2Bby%2BIsraeli%2Bleaders/2008/Address%2Bby%2BFM%2BLivni%2Bto%2Bthe%2B8th%2BHerzliya%2BConference%2B22-Jan-2008.htm?DisplayMode=print |archive-date=26 តុលា 2011 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Salih, Zak M. |title=Panelists Disagree Over Gaza's Occupation Status |publisher=[[សាលាច្បាប់នៃសាកលវិទ្យាល័យវឺជីញ៉ា]] |date=17 November 2005 |url=http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200844/http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm |archive-date=3 មីនា 2016 |url-status=dead |archivedate=3 មីនា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303200844/http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm }}&lt;/ref&gt; សូមមើល[[តំបន់កាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល]]។}} បើទោះបីជាប៉ាឡេស្ទីនបានអះអាងក្រុង[[យេរូសាឡឹម]]ថាជារដ្ឋធានីរបស់ខ្លួនពិតក៏មែនក្តីប៉ុន្តែទីក្រុងនេះសព្វថ្ងៃគឺកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ ការទាមទារអះអាងរបស់ភាគីទាំងពីរចំពោះទីក្រុងយេរូសាឡឹមគឺមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយសហគមន៍អន្តរជាតិនោះទេ។ ទឹកដីទាំងប៉ុន្មាន​ដែល​រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន​កំពុងទាមទារ​គឺត្រូវ​បាន​អ៊ីស្រាអែល​កាន់កាប់​តាំង​ពី​បញ្ចប់[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]]នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៦៧ មកម្លេះ។&lt;ref name=Limitations /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Tahhan |first1=Zena |title=The Naksa: How Israel occupied the whole of Palestine in 1967 |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2017/06/50-years-israeli-occupation-longest-modern-history-170604111317533.html |website=www.aljazeera.com |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181228012831/https://www.aljazeera.com/indepth/features/2017/06/50-years-israeli-occupation-longest-modern-history-170604111317533.html |archive-date=28 ធ្នូ 2018 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt; ប៉ាឡេស្ទីនសព្វថ្ងៃមានប្រជាជនចំនួន ៥,០៥១,៩៥៣ នាក់បើគិតត្រឹមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតទី ១២១ នៅលើពិភពលោក។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/world-population/state-of-palestine-population/|title=(អង់គ្លេស) State of Palestine Population (2020) – Worldometer|website=www.worldometers.info|access-date=1 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;

នៅក្រោយ[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ អង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុម័តផែនការបែងចែកទឹកដី[[ម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន]]ដោយផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យបង្កើតរដ្ឋអារ៉ាប់និងជ្វីហ្វឯករាជ្យពីរនិងទឹកដីអន្តរជាតិមួយនៅក្រុងយេរូសាឡឹម។&lt;ref name=&quot;181(II)&quot;&gt;{{cite web |url=https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/0/7F0AF2BD897689B785256C330061D253 |title=(អង់គ្លេស) Resolution 181 (II). Future government of Palestine |date=29 November 1947 |publisher=United Nations |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010090147/https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/0/7F0AF2BD897689B785256C330061D253 |archive-date=10 តុលា 2017 |url-status=dead |archivedate=10 តុលា 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010090147/https://unispal.un.org/DPA/DPR/unispal.nsf/0/7F0AF2BD897689B785256C330061D253 }}&lt;/ref&gt; ផែនការបែងចែកទឹកដីនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយជនជាតិយូដា (ជ្វីហ្វ) ប៉ុន្តែត្រូវបានបដិសេធដោយពួកអារ៉ាប់។ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការអនុម័តសេចក្តីសម្រេចចប់ដោយមហាសន្និបាត អសប [[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងនៅម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៧–១៩៤៨|សង្រ្គាមស៊ីវិលមួយ]]ក៏បានផ្ទុះឡើង&lt;ref name=&quot;Britannica2002&quot;&gt;Article &quot;History of Palestine&quot;, ''Encyclopædia Britannica''  (2002 edition), article section written by Walid Ahmed Khalidi and Ian J. Bickerton.&lt;/ref&gt; ហើយផែនការនេះក៏ត្រូវបានដកលែងអនុវត្តវិញ។&lt;ref name=&quot;Galnoor1995&quot;&gt;{{cite book|author=Itzhak Galnoor|title=The Partition of Palestine: Decision Crossroads in the Zionist Movement|url=https://books.google.com/books?id=nvUNlwD9cd0C&amp;pg=PA289|access-date=3 July 2012|year=1995|publisher=SUNY Press|isbn=978-0-7914-2193-2|pages=289–}}&lt;/ref&gt; រយៈពេលមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីបានបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលនៅថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៨&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Declaration+of+Establishment+of+State+of+Israel.htm |publisher=Israel Ministry of Foreign Affairs |title=Declaration of Establishment of State of Israel |date=14 May 1948 |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116103234/http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Declaration+of+Establishment+of+State+of+Israel.htm |archive-date=16 មករា 2013 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Brenner|first1=Michael| last2=Frisch|first2=Shelley|title=Zionism: A Brief History|publisher=Markus Wiener Publishers|date=April 2003|page=184}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern+History/Centenary+of+Zionism/Zionist+Leaders-+David+Ben-Gurion.htm|title=Zionist Leaders: David Ben-Gurion 1886–1973|access-date=1 មករា 2022|publisher=ក្រសួងកិច្ចការបរទេសអ៊ីស្រាអែល|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113000200/http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern+History/Centenary+of+Zionism/Zionist+Leaders-+David+Ben-Gurion.htm|archive-date=13 វិច្ឆិកា 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt; កងទ័ពរួមអារ៉ាប់ជិតខាងបានសម្រុក[[សង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨|ចូលឈ្លានពាន]]អតីតម៉ាន់ដាតរបស់អង់គ្លេស និងបានប្រឈមប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយនឹងកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;[https://history.state.gov/milestones/1945-1952/arab-israeli-war The Arab-Israeli War of 1948 (US Department of State, Office of the Historian)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170616085329/https://history.state.gov/milestones/1945-1952/arab-israeli-war |date=16 June 2017 }}&quot;Arab forces joining the Palestinian Arabs in attacking territory in the former Palestinian mandate.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Yoav Gelber]], ''Palestine 1948'', 2006 – Chap. 8 &quot;The Arab Regular Armies' Invasion of Palestine&quot;.&lt;/ref&gt; ក្រោយមក [[រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួម]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ[[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]នៅថ្ងៃទី២២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤៨ ដើម្បីគ្រប់គ្រងតំបន់បរិពន្ធភូមិហ្កាហ្សា។ រដ្ឋាភិបាលនោះត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយសមាជិកសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ទាំងអស់ លើកលែងតែ[[ហ្សកដានី|ត្រង់ហ្សកដានី]]។ ទោះបីជាយុត្តាធិការរបស់វាត្រូវបានប្រកាសថាគ្របដណ្តប់លើម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីនទាំងមូលមែន ប៉ុន្តែតាមការពិតយុត្តាធិការរបស់វាត្រូវបានកំណត់តែចំពោះតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref name=&quot;gelber177&quot;&gt;Gelber, Y. ''Palestine, 1948''. pp. 177–78&lt;/ref&gt; អ៊ីស្រាអែលក្រោយមកបានដណ្តើមកាន់កាប់តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា និង[[ឧបទ្វីបស៊ីណៃ]]ពីប្រទេសអេហ្ស៊ីប តំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] (រួមទាំងក្រុងយេរូសាឡឹមខាងកើត) ពីហ្សកដានី និង[[កំពូលហ្កូឡាន]]ពីប្រទេស[[ស៊ីរី]]នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦៧ នៃអំឡុង[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]]។

នៅថ្ងៃទី១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៨ នៅទីក្រុង[[អាល់ហ្សែរ]] លោក[[យ៉ាសែរ អារ៉ាហ្វាត់]] ប្រធានអង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន (PLO) បានប្រកាសពី[[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យប៉ាឡេស្ទីន|ការបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]]ឡើង។ មួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ [[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]ក៏បានបង្កើតឡើងដើម្បីគ្រប់គ្រង (ក្នុងកម្រិតផ្សេងៗគ្នា) តំបន់ A និង B នៅវ៉េសប៊ែងដែលរួមមាន&quot;កោះ&quot;ចំនួន ១៦៥ និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទាំងមូល។ បន្ទាប់ពីក្រុមហាម៉ាស់បានក្លាយជាគណបក្សឈានមុខគេនៅក្នុង[[ក្រុមប្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីន|សភា PNA]] នៅក្នុងការបោះឆ្នោតថ្មីៗបំផុត (២០១៦) [[សមរភូមិហ្កាហ្សា (២០០៧)|ជម្លោះថ្មីមួយ]]ក៏បានផ្ទុះឡើងរវាងខ្លួននិងគណបក្ស[[ហ្វាតា]] ដែលជាហេតុនាំឱ្យហ្កាហ្សាត្រូវធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រុមហាម៉ាស់នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ (ពោលគឺពីរឆ្នាំបន្ទាប់ពីការផ្តាច់ខ្លួនចេញរបស់អ៊ីស្រាអែល)។

រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបាន[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋចំនួន ១៣៨ នៅក្នុងចំណោមរដ្ឋសមាជិកសរុប ១៩៣ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ]] ហើយចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ មក វាមានស្ថានភាពជា[[រដ្ឋសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ|រដ្ឋអ្នកសង្កេតការណ៍]]ក្នុង[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]។&lt;ref name=&quot;UNStatehoodBid2012accepted&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Charbonneau&quot;&gt;{{cite web|first1=Louis |last1=Charbonneau |title=Palestinians win implicit U.N. recognition of sovereign state |date=29 November 2012 |access-date=1 មករា 2022 |website=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-palestinians-statehood-idUSBRE8AR0EG20121129 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140605091657/https://www.reuters.com/article/2012/11/29/us-palestinians-statehood-idUSBRE8AR0EG20121129 |archive-date=5 មិថុនា 2014 |url-status=live |publisher=Thomson Reuters }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lederer&quot;&gt;{{cite web |first1=Edith M |last1=Lederer |title=Live Stream: Palestine asks United Nations for a 'birth certificate' ahead of vote |date=30 November 2012 |access-date=1 មករា 2022 |website=www.3news.com |url=http://www.3news.co.nz/LIVE-STREAM-Palestine-asks-United-Nations-for-a-birth-certificate-ahead-of-vote/tabid/417/articleID/278702/Default.aspx#ixzz345WDjipj |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116091340/http://www.3news.co.nz/LIVE-STREAM-Palestine-asks-United-Nations-for-a-birth-certificate-ahead-of-vote/tabid/417/articleID/278702/Default.aspx#ixzz345WDjipj |archive-date=16 មករា 2013 |url-status=dead |publisher=MediaWorks TV |location=New Zealand |archivedate=16 មករា 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116091340/http://www.3news.co.nz/LIVE-STREAM-Palestine-asks-United-Nations-for-a-birth-certificate-ahead-of-vote/tabid/417/articleID/278702/Default.aspx#ixzz345WDjipj }}&lt;/ref&gt; ប៉ាឡេស្ទីនជាសមាជិកនៃ[[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]] [[អង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម]] [[ហ្សេ ៧៧]] [[គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ]] ក៏ដូចជាអង្គការ[[យូណេស្កូ]] [[សន្និសីទអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីពាណិជ្ជកម្ម និងការអភិវឌ្ឍន៍]] និង[[តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ]]។ល។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mofa.pna.ps/en-us/mediaoffice/membership-of-the-state-of-palestine-in-international-organizations-as-of-25-may-2018|title=Membership of the State of Palestine in international organizations (as of 25 May 2018)|website=MOFAE}}&lt;/ref&gt;

==និរុត្តិសាស្ត្រ==
ដូចឈ្មោះប្រទេស និងរដ្ឋភាគច្រើនផ្សេងទៀតនៅក្នុង[[ភាសាខ្មែរ]]យើងអញ្ចឹង ពាក្យ&quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot;គឺជាពាក្យកម្ចីពី[[ភាសាបារាំង]]ហៅ &quot;Palestine&quot; (ប្រកប ប៉ា-លេ-ស្ទីន)។ ពាក្យ[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]គឺសរសេរទម្រង់ដូចគ្នា គ្រាន់តែការបញ្ចេញសំឡេងមានលក្ខណៈខុសគ្នាបន្តិចដោយភាសាអង់គ្លេសគេប្រកបថា &quot;ផា-លេស-ស្តែន&quot;។

ទឹកដីនៃ[[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|តំបន់ប៉ាឡេស្ទីន]] និងវិសាលភាពភូមិសាស្រ្តរបស់វាមានភាពខុសៗប្លែកពីគ្នាទៅតាមសម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រនីមួយៗ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ តំបន់ប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានគេចាត់ទុកថាបានគួបផ្សំឡើងពីរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលបច្ចុប្បន្ន តំបន់វ៉េសប៊ែង និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;Rubin, 1999, {{Google books |id=A9FVtIjyFtYC |page=186 |title=The World Encyclopedia of Contemporary Theatre: The Arab World }}&lt;/ref&gt; ការប្រើប្រាស់ជាទូទៅនៃពាក្យ &quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot; ឬពាក្យទាក់ទងនឹងតំបន់នៅជ្រុងភាគអាគ្នេយ៍នៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ ក្បែរប្រទេសស៊ីរី បានកើតឡើងតាំងពីសម័យ[[ក្រិកបុរាណ]]មកម្លេះដោយមានលោក[[អេរ៉ូដូតឺស]]ដែលជាអ្នកសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រដំបូងគេនៅសតវត្សទីប្រាំមុន គ.ស ជាអ្នកសម្គាល់បញ្ជាក់។ លោកបានសរសេរនៅក្នុងកំណត់ត្រា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រ (អេរ៉ូដូតឺស)|ប្រវត្តិសាស្ត្រ]]របស់លោកថា &quot;ស្រុកមួយនៃប្រទេសស៊ីរីហៅថា ប៉ាឡេស្ទីន (Palaistine)&quot; ដែលជនជាតិ[[ព្យូនិក]]បានធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយនិងរួមទាំងប្រជាជននៅតាមដែនសមុទ្រផ្សេងៗទៀត។&lt;ref name=&quot;Masalha2018&quot;&gt;{{cite book|author=Nur Masalha|title=Palestine: A Four Thousand Year History|url=https://books.google.com/books?id=eNvVAQAACAAJ|date=15 August 2018|publisher=Zed Books Limited|page=22|isbn=978-1-78699-273-4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Herodotus, Volume 4''. p. 21. 1806. Rev. William Beloe translation.&lt;/ref&gt; ពាក្យ &quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot; (ជា[[ភាសាឡាតាំង]]ថា Palæstina) ត្រូវគេគិតថាជាពាក្យបង្កើតដោយជនជាតិក្រិកបុរាណសម្រាប់សម្តៅលើតំបន់ដែលកាន់កាប់ដោយពួក[[ភីលីស្ទីន]] ប៉ុន្តែនេះគ្រាន់តែជាទ្រឹស្តីមួយប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref&gt;''Ancient History Encyclopædia'', Mark, Joshua J., [https://www.worldhistory.org/palestine/ &quot;Palestine&quot;]&lt;/ref&gt;

===បច្ចេកសព្ទសាស្ត្រ===
អត្ថបទនេះបានប្រើពាក្យ &quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot; &quot;រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន&quot; &quot;ទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីន&quot; ឆ្លាស់គ្នាអាស្រ័យទៅលើបរិបទ។ ជាពិសេស ពាក្យថា &quot;ទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីន&quot; គឺសម្តៅទាំងស្រុងទៅលើទឹកដីភូមិសាស្ត្ររបស់ប៉ាឡេស្ទីនដែលប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានកាន់កាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៦៧។ រាល់ករណីទាំងអស់ គ្រប់ឯកសារសម្អាងទាក់ទងនឹងទឹកដីគឺចង់សម្តៅទៅលើដីដែលទាមទារដោយរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/CCA_Report_En.pdf|title=(អង់គ្លេស) Common Country Analysis 2016: Leave No One Behind: A Perspective on Vulnerability and Structural Disadvantage in Palestine |publisher=United Nations Country Team Occupied Palestinian Territory |date=2016 |page=9}}&lt;/ref&gt;

==ប្រវត្តិសាស្ត្រ==
{{Main|ប្រវត្តិសាស្ត្ររដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
{{See also|ប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ាឡេស្ទីន}}
នៅឆ្នាំ១៩៤៧ អង្គការសហប្រជាជាតិ (អសប) បានអនុម័តផែនការបែងចែកសម្រាប់ដំណោះស្រាយរដ្ឋចំនួនពីរនៅលើទឹកដីម៉ាន់ដាត។ ផែនការនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយមេដឹកនាំជនជាតិជ្វីហ្វ ប៉ុន្តែត្រូវបានបដិសេធដោយមេដឹកនាំអារ៉ាប់ ហើយចំណែកចក្រភពអង់គ្លេសវិញក៏បានបដិសេដមិនអនុវត្តផែនការនេះដែរ។  នៅមុនថ្ងៃនៃការដកខ្លួនចុងក្រោយរបស់អង់គ្លេស [[ទីភ្នាក់ងារជ្វីហ្វសម្រាប់អ៊ីស្រាអែល]]បានប្រកាសបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលតាមផែនការដែលបានស្នើឡើងរបស់ អសប។ គណៈកម្មាធិការកំពូលអារ៉ាប់មិនបានប្រកាសបង្កើតរដ្ឋរបស់ខ្លួននោះទេតែផ្ទុយទៅវិញ ប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]រួមជាមួយ[[ហ្សកដានី|ត្រង់ហ្សកដានី]] និងសមាជិកដទៃទៀតនៃ[[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]នាពេលនោះ បានចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពយោធាដែលជាហេតុបណ្តាលឱ្យផ្ទុះ[[សង្រ្គាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨]]។ ក្នុងអំឡុងពេលសង្រ្គាម អ៊ីស្រាអែលបានដណ្តើមយកទឹកដីបន្ថែមដែល អសប ធ្លាប់បានកំណត់ជាផ្នែកនៃរដ្ឋអារ៉ាប់។ អេហ្ស៊ីបដំបូងបានគាំទ្រការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួម ប៉ុន្តែបានបោះបង់គំនិតនេះចោលនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩។ ត្រង់ហ្សកដានីមិនដែលទទួលស្គាល់រដ្ឋាភិបាលនេះទេ ហើយថែមទាំងបានសម្រេចចិត្តកាត់បញ្ចូលតំបន់វ៉េសប៊ែងជាទឹកដីរបស់ខ្លួនទៀតដើម្បីបង្កើតរដ្ឋហ្សកដានី។ ការកាត់បញ្ចូលទឹកដីនេះត្រូវបានផ្តល់សច្ចាប័ននៅឆ្នាំ១៩៥០ ប៉ុន្តែត្រូវបានច្រានចោលដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ។ [[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧ ដែលជាពេលអ៊ីស្រាអែលប្រយុទ្ធតបទល់ជាមួយអេហ្ស៊ីប ហ្សកដានី និង[[ស៊ីរី]] បានបញ្ចប់ដោយអ៊ីស្រាអែលចូលកាន់កាប់ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនដូចជាតំបន់វ៉េសប៊ែង និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.history.com/topics/middle-east/six-day-war|title=Six-Day War|first=History com|last=Editors|website=HISTORY}}&lt;/ref&gt;

នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៤ នៅពេលដែលហ្សកដានីចូលគ្រប់គ្រងតំបន់វ៉េសប៊ែងម្តងទៀត [[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (PLO) ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីនោះដោយមានគោលដៅប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល។ [[ធម្មនុញ្ញជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]នៃ PLO បានកំណត់ព្រំដែនប៉ាឡេស្ទីនជាទឹកដីទាំងមូលដែលបន្សល់ពីម៉ាន់ដាតរបស់អង់គ្លេសដែលក្នុងនោះក៏មានទាំងរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលផងដែរ។  បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃបានបញ្ចប់ PLO បានផ្លាស់ទៅជ្រកនៅប្រទេសហ្សកដានី ប៉ុន្តែក្រោយមកបានផ្លាស់ទៅប្រទេសលីបង់វិញនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧១។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.history.com/topics/middle-east/plo|title=PLO|first=History com|last=Editors|website=HISTORY}}&lt;/ref&gt;

[[កិច្ចប្រជុំកំពូលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ឆ្នាំ១៩៧៤|កិច្ចប្រជុំកំពូលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៤ បានកំណត់ PLO ថាជា &quot;តំណាងស្របច្បាប់តែមួយគត់របស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន&quot; ហើយបានបញ្ជាក់សារជាថ្មីថា &quot;ពួកគេមានសិទ្ធិផ្ទាល់ក្នុងការបង្កើតរដ្ឋឯករាជ្យមួយជាបន្ទាន់&quot;។&lt;ref&gt;{{cite book |last=al Madfai |first=Madiha Rashid |authorlink=Madiha Rashid Al-Madfai |title=(អង់គ្លេស) Jordan, the United States and the Middle East Peace Process, 1974–1991 |series=Cambridge Middle East Library |volume=28 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-41523-1 |page=21}}&lt;/ref&gt; នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៤ PLO ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាមានសមត្ថភាពលើការដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងប្រធានបទប៉ាឡេស្ទីនដោយ[[មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ]]ផ្តល់ឋានៈសង្កេតការណ៍របស់ពួកគេជា &quot;អង្គភាពមិនមែនរដ្ឋ&quot; នៅអង្គការសហប្រជាជាតិ។&lt;ref name=GA3237&gt;{{UN document |docid=A/RES/3237(XXIX) |body=A |type=R |session=29 |resolution_number=3237 (XXIX) |title=Observer status for the Palestine Liberation Organization |date=22 November 1974 |meeting=2296th plenary meeting |accessdate=4 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=(អង់គ្លេស) Isolated States: A Comparative Analysis |series=Cambridge Studies in International Relations |volume=15 |page=[https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/155 155] |author=Geldenhuys, Deon |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-40268-2 |url=https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/155 }}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់ពីបានប្រកាសឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨ មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវសេចក្តីប្រកាសនេះ ហើយបានសម្រេចចិត្តប្រើឈ្មោះ &quot;ប៉ាឡេស្ទីន&quot; ជំនួសឱ្យ &quot;អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន&quot; នៅក្នុងក្របខណ្ឌអង្គការសហប្រជាជាតិ។&lt;ref name=GA43177&gt;{{UN document |docid=A/RES/43/117 |body=A |type=R |session=43 |resolution_number=43/117 |title=Office of the United Nations High Commissioner for Refugees |date=8 December 1988 |meeting=75th plenary meeting |accessdate=4 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Tim |last1=Hillier |title=Sourcebook on Public International Law |date=1998 |isbn=978-1-84314-380-2 |access-date=4 មករា 2022 |url={{Google books |id=ukWq9mMUeesC |page=205 |plainurl=yes }} |pages=205 |publisher=Cavendish Publishing |edition=Cavendish Publishing sourcebook series}}&lt;/ref&gt; ទោះបីជាមានការសម្រេចនេះក៏ដោយ PLO មិនដែលបានចូលរួមនៅអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងនាមជារដ្ឋាភិបាលរបស់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនឡើយ។&lt;ref&gt;{{UN document |docid=A/55/PV.54 |body=A |type=A |session=55 |document_number=36 |title=(អារ៉ាប់) Bethlehem 2000 Draft resolution (A/55/L.3) |page=10 |meeting=54th plenary meeting |date=7 November 2000 |meetingtime=3 p.m. |speakername=Al-Kidwa, Nasser |speakernation=រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន{{!}}Palestine |accessdate=4 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;

នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ តាមរយៈ[[កិច្ចព្រមព្រៀងកាំដេវីដ]] អេហ្ស៊ីបបានសម្រេចចុះហត្ថលេខាបញ្ចប់ការទាមទារទឹកដីរបស់ខ្លួនលើតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៨៨ ហ្សកដានីបានលះបង់ការទាមទាររបស់ខ្លួននៅវ៉េសប៊ែងទៅឱ្យ PLO។ នៅអំឡុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៨ សភានីតិបញ្ញត្តិនិរទេសរបស់ PLO បានប្រកាសបង្កើត&quot;រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន&quot;ឡើង។ នៅខែបន្ទាប់ រដ្ឋនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ភ្លាមៗដោយរដ្ឋដទៃជាច្រើន រួមទាំងអេហ្ស៊ីប និងហ្សកដានីផង។ នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យរបស់ប៉ាឡេស្ទីន គេបានចែងថា រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅលើ &quot;ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន&quot; ដោយមិនមានការបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់បន្ថែមទៀតនោះទេ។ ដោយហេតុនេះ ទើបប្រទេសមួយចំនួនដែលបានទទួលស្គាល់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនបានសម្តៅកិច្ចទទួលស្គាល់របស់ពួកគេទៅលើ &quot;ព្រំដែនឆ្នាំ១៩៦៧&quot; ដូច្នេះប្រទេសទាំងអស់នោះបានទទួលស្គាល់ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនត្រឹមតែជាទឹកដីក្រោមការកាន់កាប់ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនទឹកដីរបស់អ៊ីស្រាអែលនោះទេ។ ការដាក់ពាក្យសុំចូលជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិដែលដាក់ជូនដោយរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថាវាបានផ្អែកខ្លួនលើ &quot;ព្រំដែនឆ្នាំ១៩៦៧&quot;។&lt;ref name=&quot;only1967&quot;&gt;{{cite web|date=23 September 2011|title=Ban sends Palestinian application for UN membership to Security Council|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=39722#.VfMZaZeM-ao|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151010151934/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=39722#.VfMZaZeM-ao|archive-date=10 តុលា 2015|access-date=5 មករា 2022|website=United Nations News Centre}}&lt;/ref&gt; នៅអំឡុងពេលចរចាក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ PLO បានប្រកាសទទួលស្គាល់សិទ្ធិអត្ថិភាពរបស់អ៊ីស្រាអែល ហើយអ៊ីស្រាអែលក៏បានទទួលស្គាល់ PLO ថាជាអ្នកតំណាងរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនវិញដែរ។ សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យរបស់ប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៨៨ បានរួមបញ្ចូលនូវការអំពាវនាវរបស់ PNC សម្រាប់ការចរចាបែបពហុភាគីលើមូលដ្ឋាននៃ[[ដំណោះស្រាយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ២៤២|ដំណោះស្រាយលេខ ២៤២ របស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ]]ដែលក្រោយមកត្រូវបានគេស្គាល់ថា &quot;កិច្ចព្រមព្រៀងប្រវត្តិសាស្ត្រ&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.carim.org/public/polsoctexts/PS2PAL005_EN.pdf |title=(អង់គ្លេស) The Historic Compromise: The Palestinian Declaration of Independence and the Twenty-Year Struggle for a Two-State Solution |author=PLO Negotiations Affairs Department |date=13 November 2008 |access-date=5 មករា 2022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426022554/http://www.carim.org/public/polsoctexts/PS2PAL005_EN.pdf |archive-date=26 មេសា 2012 |archivedate=26 មេសា 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426022554/http://www.carim.org/public/polsoctexts/PS2PAL005_EN.pdf }}&lt;/ref&gt; ដោយវាបង្ហាញពីការទទួលយកដំណោះស្រាយរដ្ឋចំនួនពីរ ហើយលែងចោទសួរពីភាពស្របច្បាប់នៃរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=Quigleyp212&gt;Quigley, 2005, p. 212.&lt;/ref&gt;

បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានដណ្តើម និងកាន់កាប់តំបន់វ៉េសប៊ែងពីហ្សកដានី និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាពីអេហ្ស៊ីប រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលក៏ចាប់ផ្តើមបញ្ជូនប្រជាជនខ្លួនឱ្យចូលទៅរស់នៅទីនោះ។ ការគ្រប់គ្រងប្រជាជនអារ៉ាប់លើទឹកដីទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយ[[ក្រុមសម្របសម្រួលសកម្មភាពរដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងដែនដី]]នៃ[[រដ្ឋបាលស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែល]] និងដោយក្រុមប្រឹក្សាក្រុងក្នុងតំបន់ដែលមានវត្តមានតាំងពីមុនពេលការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល។ នៅឆ្នាំ១៩៨០ អ៊ីស្រាអែល​បាន​សម្រេច​​បញ្ឈប់​ការ​បោះ​ឆ្នោត​​ក្រុម​ប្រឹក្សា ហើយ​បង្កើត&quot;សម្ព័ន្ធភូមិ&quot;ដើម្បីជំនួសក្រុមប្រឹក្សាទាំងនោះដោយ​មន្ត្រីនៃសម្ព័ន្ធភូមិថ្មីនេះគឺសុទ្ធតែស្ថិត​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​របស់​អ៊ីស្រាអែល។ ក្រោយបន្តិចមក គំរូថ្មីនេះក៏បាត់បង់ប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់អ៊ីស្រាអែល និងព្រមទាំងប៉ាឡេស្ទីនផង ហើយសម្ព័ន្ធភូមិបានចាប់ផ្តើមបែកបាក់ដួលរលំដោយសម្ព័ន្ធភូមិចុងក្រោយហៅ&quot;ហេប្រុន&quot;បានរំលាយនៅអំឡុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨៨។&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arij.org/atlas40/chapter2.3.html|title=40 Years Of Israeli Occupation|work=arij.org|access-date=5 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718173049/http://www.arij.org/atlas40/chapter2.3.html|archive-date=18 កក្កដា 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

នៅឆ្នាំ១៩៩៣ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ អ៊ីស្រាអែលបានទទួលស្គាល់ក្រុមចរចារបស់ PLO ថាជា &quot;តំណាងប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន&quot; ជាថ្នូរនឹង PLO ទទួលស្គាល់សិទ្ធិរបស់អ៊ីស្រាអែលក្នុងការរក្សាសន្តិភាព ការទទួលយកដំណោះស្រាយរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ២៤២ និង ៣៣៨ និងការឈុំប្រកាន់&quot;អំពើហឹង្សា និងអំពើភេរវកម្ម&quot;លើអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{cite web|first1=Kim |last1=Murphy |title=Israel and PLO, in Historic Bid for Peace, Agree to Mutual Recognition : Mideast: After decades of conflict, accord underscores both sides' readiness to coexist. Arafat reaffirms the renunciation of violence in strong terms. |date=10 September 1993 |access-date=5 មករា 2022 |website=Los Angeles Times |url=https://articles.latimes.com/1993-09-10/news/mn-33546_1_mutual-recognition |archive-url=https://web.archive.org/web/20100423205723/http://articles.latimes.com/1993-09-10/news/mn-33546_1_mutual-recognition |archive-date=23 មេសា 2010 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ជាលទ្ធផល នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ PLO បានបង្កើតរដ្ឋបាលដែនដីមួយហៅ[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] (ហៅកាត់ថា PNA ឬ PA) ដោយវាមានមុខងារអនុវត្តកិច្ចការមួយចំនួនរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងផ្នែកខ្លះនៃតំបន់វ៉េសប៊ែងនិងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។&lt;ref name=GA52250&gt;{{UN document |docid=A/RES/52/250 |body=A |type=R |session=52 |resolution_number=52/250 |title=Participation of Palestine in the work of the United Nations |date=13 July 1998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Written Statement Submitted by Palestine |date=30 January 2004 |access-date=5 មករា 2022 |website=[[International Court of Justice]] (ICJ) |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1555.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205004758/http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1555.pdf |archive-date=5 February 2009 |url-status=dead |pages=44–49 |postscript=none |archivedate=5 កុម្ភៈ 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090205004758/http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1555.pdf }}, in {{cite web |title=Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory (Index) |date=10 December 2003 |access-date=5 មករា 2022 |website=International Court of Justice |url=http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&amp;p2=4&amp;code=mwp&amp;case=131&amp;k=5a&amp;p3=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007033944/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&amp;p2=4&amp;code=mwp&amp;case=131&amp;k=5a&amp;p3=0 |archive-date=7 តុលា 2012 |url-status=dead |format=PDF |postscript=none |archivedate=7 តុលា 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121007033944/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&amp;p2=4&amp;code=mwp&amp;case=131&amp;k=5a&amp;p3=0 }}, referred to the ICJ by {{UN document |docid=A/RES/ES-10/14 |body=A |type=R |resolution_number=ES-10/14 |document_number=Agenda item 5 |title=Illegal Israeli actions in Occupied East Jerusalem and the rest of the Occupied Palestinian Territory |date=12 December 2003 |meeting=Tenth emergency special session; 23rd plenary meeting |accessdate=5 មករា 2022}}&lt;/ref&gt; នៅឆ្នាំ២០០៧ ក្រុម[[ហាម៉ាស់]]បានឡើងកាន់កាប់តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ហើយទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនក៏ត្រូវបែងចែកជាពីរដោយបន្សល់ទុកគណបក្ស[[ហ្វាតា]]របស់លោក[[ម៉ះមូដ អាបាស់|អាបាស់]]ឱ្យគ្រប់គ្រងតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]]&lt;ref name=alarabiya0701&gt;{{cite news|title=Hamas leader's Tunisia visit angers Palestinian officials |date=7 January 2012 |access-date=6 មករា 2022 |website=Al Arabiya News |url=http://english.alarabiya.net/articles/2012/01/07/186930.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120108052540/http://english.alarabiya.net/articles/2012/01/07/186930.html |archive-date=8 មករា 2012 |url-status=live |agency=Agence France-Presse (AFP) }}&lt;/ref&gt; ខណៈក្រុមហាម៉ាស់នៅគ្រប់គ្រងតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ នៅអំឡុងខែមេសា ឆ្នាំ២០១១ ក្រុមភាគីនយោបាយប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយនៃដំណើរផ្សះផ្សា ប៉ុន្តែការប្រកាសអនុវត្តជាផ្លូវការនៃសន្ធិសញ្ញានេះត្រូវផ្អាក&lt;ref name=alarabiya0701 /&gt; រហូតដល់ថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៤ នៅពេលដែល[[រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ២០១៤|រដ្ឋាភិបាលរួបរួម]]មួយត្រូវបានបង្កើតឡើង។&lt;ref&gt;{{cite web|title=Palestinian unity government sworn in by Mahmoud Abbas |date=2 June 2014 |access-date=6 មករា 2022 |website=BBC News Middle East |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-27660218 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603033348/http://www.bbc.com/news/world-middle-east-27660218 |archive-date=3 មិថុនា 2014 |url-status=live |publisher=BBC }}&lt;/ref&gt;

[[File:Demonstration against road block, Kafr Qaddum, March 2012 3.JPG|thumb|បាតុកម្មប្រឆាំងនឹងការបិទផ្លូវធ្វើដំណើរនៅក្រុង[[កាហ្វ្ររកាដដុំ]], មីនា ២០១២]]
ដូចដែលបានឃើញនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូកន្លងមក អ៊ីស្រាអែលបានអនុញ្ញាតឱ្យ PLO បង្កើតស្ថាប័នរដ្ឋបាលបណ្តោះអាសន្ននៅក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនដែលមានទម្រង់ជាការគ្រប់គ្រងដោយអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន។ អាជ្ញាធរនេះត្រូវបានផ្តល់ការគ្រប់គ្រងជាលក្ខណៈស៊ីវិលនៅក្នុងតំបន់ B និងទាំងការគ្រប់គ្រងស៊ីវិល និងសន្តិសុខនៅក្នុងតំបន់ A ប៉ុន្តែពួកគេមិនមានជាប់ពាក់ព័ន្ធអ្វីនឹង[[តំបនសេ (វ៉េសប៊ែង)|តំបន់ C]] នោះទេ។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ បន្ទាប់ពីការអនុវត្តផែនការផ្តាច់ខ្លួនជាឯកតោភាគីរបស់អ៊ីស្រាអែល អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីនបានទទួលការគ្រប់គ្រងពេញលេញលើតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា លើកលែងតែនៅតាមព្រំដែន ដែនអាកាស និងដែនទឹករបស់វា។{{refn||group=ស|name=control}} បន្ទាប់ពី[[ជម្លោះហ្វាតា–ហាម៉ាស់|ជម្លោះផ្ទៃក្នុងប៉ាឡេស្ទីន]]បានកន្លងផុតទៅនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ក្រុម[[ហាម៉ាស់]]បានឡើងកាន់កាប់តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាដោយទុកឱ្យហ្វាតារក្សាការគ្រប់គ្រងនៅតំបន់វ៉េសប៊ែង។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៧ មក តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហាម៉ាស់ និងតំបន់វ៉េសប៊ែងដោយហ្វាតា។&lt;ref name=Guardian&gt;{{cite news |title=Hamas takes control of Gaza |url=https://www.theguardian.com/world/2007/jun/15/israel4 |access-date=6 មករា 2022 |newspaper=Guardian |date=15 June 2007 |location=London |first1=Ian |last1=Black |first2=Mark |last2=Tran}}&lt;/ref&gt;

==ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ==
{{Main|ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបាន[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋចំនួន ១៣៨ នៅក្នុងចំណោមរដ្ឋសមាជិកសរុប ១៩៣]] របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ ប៉ាឡេស្ទីនមានស្ថានភាពជា[[អង្គសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ|រដ្ឋអ្នកសង្កេតការណ៍-មិនមែនជាសមាជិក]]នៅក្នុងអង្គការសហប្រជាជាតិ។&lt;ref name=&quot;UNStatehoodBid2012accepted&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Charbonneau&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lederer&quot;/&gt;

នៅថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១២ ក្នុងលទ្ធផលបោះឆ្នោត ១៣៨–៩ (ដោយមានរដ្ឋអនុបវាទចំនួន ៤១  និងរដ្ឋអវត្តមានចំនួនប្រាំ)&lt;ref name=GA11317&gt;{{cite web|title=United Nations Sixty-seventh General Assembly: General Assembly Plenary, 44th &amp; 45th Meetings (PM &amp; Night). GA/11317: General Assembly Votes Overwhelmingly to Accord Palestine 'Non-Member Observer State' Status in United Nations |date=29 November 2012 |access-date=7 មករា 2022 |website=un.org |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2012/ga11317.doc.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20121130083931/http://www.un.org/News/Press/docs//2012/ga11317.doc.htm |archive-date=30 វិច្ឆិកា 2012 |url-status=live |publisher=អង្គការសហប្រជាជាតិ }}&lt;/ref&gt; មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុម័តដំណោះស្រាយលេខ ៦៧/១៩ ដោយតម្លើងស្ថានការណ៍ប៉ាឡេស្ទីនពី &quot;អង្គសង្កេតការណ៍&quot; មក &quot;រដ្ឋសង្កេតការណ៍-មិនមែនសមាជិក&quot; នៅក្នុងប្រព័ន្ធអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលនេះត្រូវបានខ្លះចាត់ទុកថាជាការទទួលស្គាល់នូវអធិបតេយ្យភាពរបស់អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន។&lt;ref name=Charbonneau /&gt;&lt;ref name=&quot;Lederer&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=General Assembly grants Palestine non-member observer State status at UN |url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=43640&amp;Cr=palestin&amp;Cr1=#.ULx5U4agTeo |publisher=United Nations News Centre |date=29 November 2012 |access-date=7 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130102181348/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=43640&amp;Cr=palestin&amp;Cr1= |archive-date=2 មករា 2013 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=A67L28&gt;{{UN document |docid=A/67/L.28 |body=A |type=A |session=67 |document_number=37 |title=Question of Palestine |date=26 November 2012 |accessdate=7 មករា 2022}} and {{UN document |docid=A/RES/67/19 |body=A |type=R |session=67 |resolution_number=67/19 |title=Status of Palestine in the United Nations |date=29 November 2012 |accessdate=7 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=AljazeeraNmChng /&gt; អង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុញ្ញាតឱ្យប៉ាឡេស្ទីនដាក់ងារការិយាល័យតំណាងរបស់ខ្លួនប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិជា &quot;បេសកកម្មអ្នកសង្កេតការណ៍អចិន្ត្រៃយ៍នៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ&quot;&lt;ref name=&quot;un.int&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131073609/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/|url-status=dead|title=Website of the State of Palestine's Permanent Observer Mission to the United Nations|archive-date=31 មករា 2013|access-date=2022-01-01|archivedate=2013-01-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130131073609/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/}}&lt;/ref&gt; ហើយប៉ាឡេស្ទីនបានណែនាំអ្នកការទូតរបស់ខ្លួនឱ្យធ្វើជាតំណាងផ្លូវការនៃ &quot;រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន&quot; ដោយលែងតំណាងឱ្យអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីនទៀតឡើយ។&lt;ref name=AljazeeraNmChng /&gt; នៅថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២ ប្រធានពិធីសាររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិលោកយេអូឆេអូល យូនបានប្រកាសថា &quot;ឈ្មោះរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនដែលបានកំណត់នឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ដោយលេខាធិការដ្ឋាននៅក្នុងឯកសារផ្លូវការរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទាំងអស់&quot;។&lt;ref name=Gharib&gt;{{cite news|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2012/12/20/u-n-adds-new-name-state-of-palestine.html|title=U.N. Adds New Name: &quot;State of Palestine&quot;|last=Gharib|first=Ali|date=20 December 2012|access-date=7 មករា 2022|website=The Daily Beast|archive-url=https://web.archive.org/web/20121221170726/http://www.thedailybeast.com/articles/2012/12/20/u-n-adds-new-name-state-of-palestine.html|archive-date=21 ធ្នូ 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; គិតត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៩ រដ្ឋសមាជិកចំនួន ១៣៨ (៧១.៥%) នៃរដ្ឋសមាជិកសរុប ១៩៣ នៃអង្គការសហប្រជាជាតិបានទទួលស្គាល់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។&lt;ref name=A67L28 /&gt; ប្រទេសមួយចំនួនមិនបានទទួលស្គាល់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមែនប៉ុន្តែពួកគេបានទទួលស្គាល់ PLO ជា &quot;តំណាងនៃប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន&quot;។ គណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិរបស់ PLO ត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដោយក្រុមប្រឹក្សាជាតិប៉ាឡេស្ទីនដើម្បីបំពេញមុខងារជារដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។&lt;ref name=GiE&gt;{{Cite book|title=Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949–1993|first1=Yezid|last1=Sayigh|edition=illustrated|publisher=Oxford University Press|page=624|isbn=978-0-19-829643-0}} &lt;/ref&gt;

==ភូមិសាស្ត្រ==
{{Main|ភូមិសាស្ត្ររដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
ទីតាំងភូមិសាស្ត្ររបស់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់[[ឡេវ៉ាន]]។ [[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]មានព្រំប្រទល់ជាប់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេនៅភាគខាងលិច ប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅភាគខាងត្បូង និងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងជើង និងកើត។ ចំណែកឯតំបន់វ៉េសប៊ែងវិញមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសហ្សកដានីនៅភាគខាងកើត ហើយនិងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងជើង 
ត្បូង និងលិច។ ដូចនេះ តំបន់​ទាំងពីររបស់​រដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីនមិនមាន​ព្រំដែន​ភូមិសាស្ត្រ​ជាប់ជាមួយ​គ្នា​នោះទេដោយ​វាត្រូវបាន​បំបែក​ដោយទឹកដី​អ៊ីស្រាអែល។ បើរាប់ទឹកដីទាំងពីរបញ្ចូលគ្នា រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននឹងក្លាយជាប្រទេសធំជាងគេទី ១៦៣ នៅលើពិភពលោក។&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://data.un.org/CountryProfile.aspx/_Images/CountryProfile.aspx?crName=State+of+Palestine|title=UNdata &amp;#124; country profile &amp;#124; State of Palestine|website=data.un.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/world-population/state-of-palestine-population/|title=State of Palestine Population (2020) – Worldometer|website=www.worldometers.info}}&lt;/ref&gt;

បច្ចុប្បន្ន ប៉ាឡេស្ទីនកំពុងតែប្រឈមនឹងបញ្ហាបរិស្ថានជាច្រើន ពិសេសនៅតំបន់ហ្កាហ្សាដែលមានបញ្ហាដូចជា៖ [[វាលលំហកម្ម]] កំណើននៃកម្រិតបរិមាណអំបិលនៅក្នុងទឹកសាប ទឹកសម្អុយ ជំងឺក្នុងទឹក គុណភាពដីធ្លាក់ចុះ តំហយ និងកំណើនជាតិពុលក្នុងធនធានទឹកក្រោមដី។ នៅតំបន់វ៉េសប៊ែងក៏ជួបបញ្ហាស្រដៀងៗគ្នានេះដែរ ហើយទោះបីជាប្រភពទឹកសាបមានច្រើនជាងនៅតំបន់ហ្កាហ្សាក្តី ប៉ុន្តែមធ្យោបាយប្រើប្រាស់នូវមានកំណត់នៅឡើយដោយសារតែជម្លោះកំពុងតែកើតមានក្នុងតំបន់។&lt;ref name=&quot;al Haq&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.alhaq.org/search|title=Search|website=www.alhaq.org|access-date=2022-01-09|archivedate=2022-02-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220223092458/https://www.alhaq.org/search|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===អាកាសធាតុ===
សីតុណ្ហភាពនៅប៉ាឡេស្ទីនមានការប្រែប្រួលខ្លាំង។ អាកាសធាតុនៅតំបន់វ៉េសប៊ែងភាគច្រើនមានលក្ខណៈដូចអាកាសធាតុសមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេដោយតំបន់ខ្ពង់រាបរាងត្រជាក់ជាងតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចបន្តិច។ នៅភាគខាងកើត តំបន់មួយផ្នែកនៃវ៉េសប៊ែងត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយ[[វាលលំហជូឌី]] ឯតំបន់ភាគខាងលិចជាប់នឹង[[សមុទ្រដេដស៊ី|សមុទ្រមរណៈ]]ដោយមានលក្ខណៈអាកាសធាតុស្ងួតហែង និងក្តៅ។ ហ្កាហ្សាមាន[[អាកាសធាតុក្តៅពាក់កណ្តាលស្ងួតហែង]] ជាមួយនឹងរដូវរងាកម្រិតស្រាល។&lt;ref name=&quot;GS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/world/palestine/gaza.htm |title=Gaza |publisher=Global Security |access-date=9 មករា 2022}}&lt;/ref&gt; និទាឃរដូវកើតមាននៅចន្លោះខែមីនា ដល់ខែមេសា ហើយខែដែលក្តៅបំផុតគឺរវាងខែកក្កដា និងខែសីហាដែលសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជាមធ្យមគឺ ៣៣°C ។ ខែដែលត្រជាក់បំផុតគឺខែមករាដោយមានសីតុណ្ហភាពជាធម្មតា ៧°C ។ ភ្លៀងគឺកម្រមានធ្លាក់ណាស់ ហើយជាទូទៅភ្លៀងមានធ្លាក់នៅចន្លោះខែវិច្ឆិកា និងខែមីនាជាមួយនឹងអត្រាទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំប្រហែល ១១៦ មម។&lt;ref name=&quot;MSN&quot;&gt;{{cite web |url=http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx?&amp;wealocations=wc%3a11884&amp;q=Gaza%2c+Gaza+Strip&amp;setunit=C |title=Monthly Averages for Gaza, Gaza Strip |publisher=MSN Weather |access-date=9 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210101355/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx |archive-date=10 កុម្ភៈ 2009 |url-status=dead |archivedate=2009-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090210101355/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx }}&lt;/ref&gt;

==រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ==
{{Main|រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីន}}
[[File:PalestinianLegislativeCouncilGazaCity.jpg|thumb|អគារ​[[ក្រុមប្រឹក្សា​នីតិបញ្ញត្តិ​ប៉ាឡេស្ទីន|ក្រុមប្រឹក្សា​នីតិ]]ត្រូវបានបំផ្លាញនៅក្នុង[[ជម្លោះ​ហ្កាហ្សា–​អ៊ីស្រាអែល]]។]]
រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមានស្ថាប័ននយោបាយដូចខាងក្រោមដែលមានទំនាក់ទំនងខ្ពស់ជាមួយនឹង[[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (PLO)៖
*[[ប្រធានាធិបតីនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]]&lt;ref&gt;{{cite web |author=[[រដ្ឋាភិបាលនៃសាធារណរដ្ឋដូមីនីកេន]] |title=Comunicado Conjunto para Establecimiento Relaciones Diplomaticas entre la Republica Dominican y el Estado de Palestina |trans-title=(ជាភាសាអេស្ប៉ាញ អង់គ្លេស និងអារ៉ាប់) Joint Communique on the Establishment of Diplomatic Relations between the Dominican Republic and the State of Palestine |url=http://enlacecongreso.mirex.gov.do/ecc/Lists/Establecimiento%20de%20Relaciones%20Diplomticas/Attachments/70/Palestina.pdf |date=15 July 2009 |publisher=ក្រសួងការបរទេសនៃ[[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកេន]] |access-date=9 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815175157/http://enlacecongreso.mirex.gov.do/ecc/Lists/Establecimiento%20de%20Relaciones%20Diplomticas/Attachments/70/Palestina.pdf |archive-date=15 August 2011 |quote=''Presidente del Estado de Palestina'' [ប្រធានរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]. |url-status=dead |archivedate=15 សីហា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110815175157/http://enlacecongreso.mirex.gov.do/ecc/Lists/Establecimiento%20de%20Relaciones%20Diplomticas/Attachments/70/Palestina.pdf }}&lt;/ref&gt;{{refn|group=ស|name=PLOchair|រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ប្រធានាធិបតីសរុបទាំងពីរនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺលោក[[យ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]] និងអ្នកស្នងតំណែងរបស់គាត់លោក[[ម៉ះមូដ អាបាស់]]សុទ្ធតែត្រូវបានតែងតាំងជា[[ប្រធានគណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិនៃអង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]]ពីដំបូងមុននឹងក្លាយជាប្រធានាធិបតី។&lt;ref name=A67L28 /&gt;&lt;ref name=GiE /&gt; សូមមើល[[ថ្នាក់ដឹកនាំស្ថាប័នប៉ាឡេស្ទីន]]។}} – តែងតាំងដោយ[[ក្រុមប្រឹក្សាកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីន]]&lt;ref name=&quot;p2008&quot;&gt;[http://www.miftah.org/PrinterF.cfm?DocId=18244  PLO Body Elects Abbas 'President of Palestine'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901155712/http://www.miftah.org/PrinterF.cfm?DocId=18244 |date=1 September 2017 }} 25 November 2008. Agence France-Presse (via ''MIFTAH''). ដក់ស្រង់នៅថ្ងៃ 9 មករា 2022. &lt;/ref&gt;
*[[ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] – សភាដែលបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនឡើង&lt;ref name=declaration1988 /&gt;
*[[គណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិនៃអង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] – អនុវត្តមុខងាររបស់រដ្ឋាភិបាលនិរទេស&lt;ref name=A67L28 /&gt;&lt;ref name=GiE /&gt;&lt;ref name=unescogie&gt;{{cite web |author=គណៈកម្មការប្រតិបត្តិអង្គការ[[យូណេស្កូ]] |title=(អង់គ្លេស) Hundred and Thirty-First Session&amp;nbsp;– Item 9.4 of the Provisional Agenda&amp;nbsp;– Request for the Admission of the State of Palestine to UNESCO as a Member State |page=18, Annex II |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000827/082711eo.pdf |publisher=[[យូណេស្កូ]] |date=12 May 1989 |access-date=9 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728145954/http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000827/082711eo.pdf |archive-date=28 កក្កដា 2011 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Palestinian National Council (PNC) |access-date=9 មករា 2022 |website=(អង់គ្លេស) European Institute for Research on Mediterranean and Euro-Arab Cooperation |url=http://www.medea.be/en/countries/occupied-palestinian-territories/palestinian-national-council-pnc-l/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806202216/http://www.medea.be/en/countries/occupied-palestinian-territories/palestinian-national-council-pnc-l/ |archive-date=6 សីហា 2011 |url-status=dead |publisher=Medea Institute |archivedate=2011-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806202216/http://www.medea.be/en/countries/occupied-palestinian-territories/palestinian-national-council-pnc-l/ }}&lt;/ref&gt; រក្សាបណ្តាញទំនាក់ទំនងបរទេស។
ស្ថាប័នទាំងនេះគឺមិនស្ថិតនៅក្រោម[[អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]នោះទេហើយជាទូទៅអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីនមានស្ថាប័នដូចជា [[ប្រធានអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] [[ក្រុមប្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីន]] (PLC) និង[[គណៈរដ្ឋមន្ត្រីអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន|គណៈរដ្ឋមន្ត្រីអាជ្ញាធរ]]។

ឯកសារបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺសេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យភាពប៉ាឡេស្ទីន&lt;ref name=declaration1988 /&gt;  ហើយវាមានលក្ខណៈខុសគ្នាពី[[កតិកាសញ្ញាជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] និង[[ច្បាប់មូលដ្ឋានអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]។

{{multiple image
|align=right
|direction=vertical
|image1=Zones A and B in the occupied palestinian territories.svg
|caption1=ផែនទីនៃអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីនដែលបង្ហាញពីទឹកដីបរិពន្ធភូមិរបស់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន (ពណ៌ក្រហម) ([[តំបន់វ៉េសប៊ែងក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូលើកទី២|តំបន់ A និង B]])
|image2=West Bank and Gaza Strip location map.svg
|caption2=ផែនទីរដ្ឋបាលប៉ាឡេស្ទីន (ផ្លូវការ)
}}

===បំណែងចែករដ្ឋបាល===
{{ផ្នែកទទេ}}

===ទំនាក់ទំនងបរទេស===
[[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]]គឺជាអ្នកតំណាងឱ្យរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននៅថ្នាក់អន្តរជាតិ។ អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីនមានលក្ខណៈជាអ្នកតំណាងរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគ្រប់រូបភាពនៅក្នុងអង្គការអន្តរជាតិនានាមានដូចជា សមាជិក សហការី ឬអ្នកសង្កេតការណ៍ជាដើម។

===ច្បាប់ និងសន្តិសុខ===
{{Main|សេវាសន្តិសុខប៉ាឡេស្ទីន}}
រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមានកងកម្លាំងសន្តិសុខមួយចំនួនរួមមាន [[កងកម្លាំងនគរបាលស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីន|កងកម្លាំងនគរបាលស៊ីវិល]] [[កងកម្លាំងសន្តិសុខជាតិប៉ាឡេស្ទីន|កងកម្លាំងសន្តិសុខជាតិ]] និងសេវាស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ជាដើម ដែលស្ថាប័នទាំងនេះសុទ្ធតែមានមុខងាររក្សាសន្តិសុខ និងការពារប្រជាពលរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន និងរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនជារួម។

==ប្រជាសាស្ត្រ==
{{Main|ប្រជាសាស្ត្រនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float: right; margin-left: 10px&quot;
! colspan=&quot;4&quot;  style=&quot;text-align:center; background:#cfb;&quot;|ចំនួនប្រជាជន{{UN Population|ref}}
|-
! style=&quot;background:#cfb;&quot;|ឆ្នាំ
! style=&quot;background:#cfb;&quot;|គិតជាលាន
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|១៩៥០ ||style=&quot;text-align:right;&quot;|០.៩
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|២០០០ ||style=&quot;text-align:right;&quot;|៣.២
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|២០១៨ ||style=&quot;text-align:right;&quot;|៤.៩
|}

យោងតាមការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីនបានឱ្យដឹងថា រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមានប្រជាជនចំនួន ៤,៤២០,៥៤៩ នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣។&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population | title=ការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីន | publisher=រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន | access-date=10 មករា 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150610214618/http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population | archive-date=10 មិថុនា 2015 | url-status=dead | df=dmy-all | archivedate=2015-06-10 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610214618/http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងទឹកដីប្រមាណ ៦,០២០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ  ដង់ស៊ីតេប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនមានប្រហែល ៨២៧ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ។&lt;ref name=&quot;auto1&quot; /&gt;

===សុខភាព===
{{Main|វិស័យសុខាភិបាលនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
យោងតាមក្រសួងសុខាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនបានឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៧ រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមានមជ្ឈមណ្ឌលថែទាំសុខភាពបឋមចំនួន ៧៤៣ (៥៨៣ នៅវ៉េសប៊ែង និង ១៦០ នៅហ្កាហ្សា) និងមន្ទីរពេទ្យចំនួន ៨១ (៥១ នៅវ៉េសប៊ែង និង ៣០ នៅហ្កាហ្សា)។&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.pniph.org/en/about/overview-of-public-health-in-palestine|title= Overview of Public Health in Palestine|date= 2018|publisher= Palestinian National Institute of Public Health|access-date= 11 មករា 2022|archivedate= 2020-08-12|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200812000103/https://pniph.org/en/about/overview-of-public-health-in-palestine|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

ក្នុងប្រតិបត្តិការក្រោមការឧបត្ថម្ភពី[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]] (WHO)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/health-cluster/about/en/|title=WHO &amp;#124; About Us|website=WHO}}&lt;/ref&gt; ក្រុមការងារសុខាភិបាលនៅលើទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីន (oPt) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩ និងតំណាងឱ្យភាពជាដៃគូរបស់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិជាង ៧០ និងទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលបានផ្តល់ក្របខ័ណ្ឌសម្រាប់បុគ្គលិកសុខភាពដែលចូលរួមក្នុងកិច្ចការមនុស្សធម៌នៅ oPt។ ក្រុមសុខាភិបាលទាំងនោះត្រូវមានក្រសួងសុខាភិបាលជាសហប្រធានដើម្បីធានាឱ្យអ្វីៗស្របទៅនឹងគោលនយោបាយ និងផែនការជាតិ។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://healthclusteropt.org/pages/1/what-is-health-cluster|title=Health Cluster OPT|website=healthclusteropt.org}}&lt;/ref&gt;

===ការអប់រំ===
{{Main|វិស័យអប់រំនៅរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
អត្រាអក្ខរកម្មរបស់ប៉ាឡេស្ទីនគឺ ៩៦.៣% បើយោងតាមរបាយការណ៍ពីឆ្នាំ២០១៤ របស់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលនេះជាអត្រាដ៏ខ្ពស់តាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ។ ប៉ាឡេស្ទីនមាអសទិសភាពខាងអក្ខរកម្មតាមភេទដោយក្នុងនោះស្ត្រីដែលមានអាយុលើសពី ១៥ ឆ្នាំប្រមាណ ៥.៩% ត្រូវបានចាត់ទុកថាមិនចេះអក្សរបើប្រៀបធៀបទៅនឹងបុរស ១.៦%។&lt;ref name=&quot;undp_palestine_education_2014&quot;&gt;{{cite web|title=Education (2014)|url=http://www.ps.undp.org/content/dam/papp/docs/Publications/UNDP-papp-research-PHDR2015Education.pdf|website=United Nations Development Programme|publisher=United Nations|access-date=30 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311023628/http://www.ps.undp.org/content/dam/papp/docs/Publications/UNDP-papp-research-PHDR2015Education.pdf|archive-date=11 March 2017|url-status=dead|archivedate=11 មីនា 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170311023628/http://www.ps.undp.org/content/dam/papp/docs/Publications/UNDP-papp-research-PHDR2015Education.pdf}}&lt;/ref&gt; អនក្ខរភាពក្នុងចំណោមស្ត្រីបានធ្លាក់ចុះពី ២០.៣% នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ មកតិចជាង ៦% នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤។&lt;ref name=&quot;undp_palestine_education_2014&quot; /&gt;

===សាសនា===
៩៣% នៃប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនសរុបគឺជាឥស្លាមសាសនិក&lt;ref&gt;{{cite web|title=Are all Palestinians Muslim?|url=http://imeu.net/news/article0042.shtml|work=[[Institute for Middle East Understanding]]|access-date=11 មករា 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413142345/http://imeu.net/news/article0042.shtml|archive-date=13 មេសា 2014|archivedate=2014-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413142345/http://imeu.net/news/article0042.shtml}}&lt;/ref&gt;ដែលពួកគេភាគច្រើនជាអ្នកកាន់និកាយស៊ុននីឥស្លាម&lt;ref&gt;Lybarger, 2007, p. 114.&lt;/ref&gt; ហើយបូករួមទាំងមានមនុស្សភាគតិចមួយចំនួនទៀតដែលកាន់និកាយ[[អាម៉ាឌីស]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/137789#.U1vh-_ldUdk | title=PA's Moderate Muslims Face Threats | date=31 May 2010 | access-date=11 មករា 2022 | publisher=Israel National News | archive-url=https://web.archive.org/web/20140426235429/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/137789#.U1vh-_ldUdk | archive-date=26 មេសា 2014 | url-status=live | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; និងក្នុងនោះផងដែរមាន ១៥% ជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមគ្មាននិកាយ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=Religious Identity Among Muslims |date=9 August 2012 |publisher=Pewforum.org |access-date=11 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161226113158/http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |archive-date=26 ធ្នូ 2016 |url-status=live  }}&lt;/ref&gt; គ្រិស្តសាសនិកប៉ាឡេស្ទីនតំណាងឱ្យក្រុមសាសនា ៦% ហើយបន្ទាប់មកមានសហគមន៍សាសនាតូចៗជាច្រើន រួមទាំង[[ឌ្រុស]] និង[[សាមារីតង់]]ជាដើម។&lt;ref name=&quot;Salome2010&quot;&gt;{{cite book|author=Louis J. Salome|title=Violence, Veils and Bloodlines: Reporting from War Zones|url=https://books.google.com/books?id=ymUfFZ_eHLwC&amp;pg=PA77|year=2010|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-5584-3|pages=77–}}&lt;/ref&gt;

==សេដ្ឋកិច្ច==
{{Main|សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
===ទេសចរណ៍===
ទេសចរណ៍នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​​រដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​​គឺ​ចង់សម្តៅទៅ​លើ​ទេសចរណ៍​នៅ​ក្រុង[[យេរូសាឡឹម​ខាង​កើត]] តំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] និង[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]។ នៅឆ្នាំ២០១០ មនុស្សចំនួន ៤.៦ លាននាក់បានដើរលេងកម្សាន្តលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន បើទៅធៀបនឹង ២.៦ លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩។ ក្នុងនោះ មនុស្សចំនួន ២.២ លាននាក់ជាភ្ញៀវទេសចរបរទេស ខណៈដែល ២.៧ លាននាក់ជាភ្ញៀវក្នុងស្រុក។&lt;ref name=&quot;PCBS&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=423693|title=PCBS: Marked increase in West Bank tourism in 2010|date=26 September 2011|work=M'aan|access-date=12 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20130618070556/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=423693|archive-date=18 មិថុនា 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; អ្នកទេសចរភាគច្រើនបានមកកម្សាន្តត្រឹមតែពីរបីម៉ោងប៉ុណ្ណោះ ឬជាផ្នែកនៃដំណើរកម្សាន្តរយៈពេលមួយថ្ងៃ។ ក្នុងត្រីមាសចុងក្រោយនៃឆ្នាំ២០១២ ភ្ញៀវជាង ១៥០,០០០ នាក់បានស្នាក់នៅតាមសណ្ឋាគារនៅតំបន់វ៉េសប៊ែង។ ប្រហែល ៤០% នៃភ្ញៀវទេសចរទាំងអស់ជាជនជាតិអឺរ៉ុប និង ៩% មកពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទសកាណាដា។&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Imtiaz Muqbil |author2=Sana Muqbil |url=http://www.travel-impact-newswire.com/2013/03/europeans-dominate-visitor-arrivals-to-palestine-in-2012/#story3 |title=Europeans Dominate Visitor Arrivals to Palestine in 2012 |publisher=Travel-impact-newswire.com |date=11 March 2013 |access-date=12 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160829174016/https://www.travel-impact-newswire.com/2013/03/europeans-dominate-visitor-arrivals-to-palestine-in-2012/#story3 |archive-date=29 សីហា 2016 |url-status=dead |archivedate=29 សីហា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160829174016/https://www.travel-impact-newswire.com/2013/03/europeans-dominate-visitor-arrivals-to-palestine-in-2012/#story3 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Israel and the Palestinian Territories. p. 254. Lonely Planet Publications. 2012&lt;/ref&gt; នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣ រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងទេសចរណ៍របស់អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនគឺលោកស្រី រូឡា ម៉ាអៃយ៉ា បានថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកស្រីមានគោលបំណងលើកទឹកចិត្តនិងជម្រុញឱ្យមានដំណើរទស្សនកិច្ចអន្តរជាតិមកកាន់ប្រទេសប៉ាឡេស្ទីន ប៉ុន្តែការកាន់កាប់នេះគឺជាកត្តាចម្បងដែលរារាំងវិស័យទេសចរណ៍មិនឱ្យក្លាយជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់ប៉ាឡេស្ទីន។&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://english.wafa.ps/page.aspx?id=xZ3bnwa21530556366axZ3bnw|title=Tourism in Palestine an Act of Solidarity, says Minister of Tourism|access-date=12 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812211609/http://english.wafa.ps/page.aspx?id=xZ3bnwa21530556366axZ3bnw|archive-date=12 សីហា 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅប៉ាឡេស្ទីនគឺមិនមានលក្ខខណ្ឌទិដ្ឋាការដាក់លើជនបរទេសក្រៅពីលក្ខខណ្ឌដែលកំណត់ដោយគោលនយោបាយទិដ្ឋាការរបស់អ៊ីស្រាអែលទេ។ មធ្យោបាយចូលទៅកាន់ក្រុងយេរូសាឡឹម វ៉េសប៊ែង និងហ្កាហ្សាត្រូវបានស្ថិតនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលទាំងស្រុង។ ការចូលទៅកាន់ទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីនគឺតម្រូវឱ្យតែមានលិខិតឆ្លងដែនអន្តរជាតិដែលមានសុពលភាពប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://jerusalem.usconsulate.gov/border-crossings.html |title=Entering and Exiting Jerusalem, The west Bank, and Gaza |access-date=12 មករា 2022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318053118/http://jerusalem.usconsulate.gov/border-crossings.html |archive-date=18 មីនា 2014 |archivedate=2014-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318053118/http://jerusalem.usconsulate.gov/border-crossings.html }}&lt;/ref&gt;

===គមនាគមន៍===
{{Main|គមនាគមន៍នៅរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}
[[ការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីន]] (PCBS) និង[[ក្រសួងទូរគមនាគមន៍ និងព័ត៌មានវិទ្យា]] បានថ្លែងថា ប៉ាឡេស្ទីនមានអតិថិជនទូរស័ព្ទចល័តចំនួន ៤.២ លាននាក់បើប្រៀបធៀបទៅនឹងចំនួន ២.៦ លាននាក់នៅចុងឆ្នាំ២០១០ ខណៈដែលចំនួនអតិថិជន ADSL នៅប៉ាឡេស្ទីនបានកើនឡើងដល់ប្រហែល ៣៦៣ ពាន់នាក់នៅចុងឆ្នាំ២០១៩ បើធៀបនឹង ១១៩ ពាន់នាក់ក្នុងរយៈពេលជាមួយគ្នា។ ៩៧% នៃគ្រួសារប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់យ៉ាងហោចណាស់មានទូរសព្ទចល័តមួយ ខណៈពេលដែលទូរសព្ទដៃយ៉ាងតិចណាស់មួយត្រូវបានកាន់ដោយ ៨៦% នៃគ្រួសារទាំងនោះ (៩១% នៅវ៉េសប៊ែង និង ៧៨% នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា)។ ប្រហែល ៨០% នៃគ្រួសារប៉ាឡេស្ទីនមានបណ្តាញអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេ ហើយប្រហែលមួយភាគបីមានកុំព្យូទ័រ។&lt;ref&gt;{{cite news |title=4.2 million cellular mobile subscriptions in Palestine, says Bureau of Statistics|url=http://english.wafa.ps/page.aspx?id=oPyqzLa117117013662aoPyqzL|publisher=WAFA|date=17 May 2020|access-date=12 មករា 2022}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២០ ធនាគារពិភពលោកបានអនុម័តផ្តល់ជំនួយថវិកាចំនួន ១៥ លានដុល្លារសម្រាប់គម្រោងបច្ចេកវិទ្យាសម្រាប់យុវជន និងការងារ (TechStart) ក្នុងគោលបំណងជួយដល់វិស័យព័ត៌មានវិទ្យានៅប៉ាឡេស្ទីន បង្កើនសមត្ថភាពរបស់ក្រុមហ៊ុន និងបង្កើតការងារដែលមានគុណភាពខ្ពស់បន្ថែមទៀត។ លោកខានថាន សាំនការដែលជានាយកធនាគារពិភពលោកប្រចាំតំបន់វ៉េសប៊ែង និងហ្កាហ្សា បាននិយាយថា &quot;វិស័យព័ត៌មានវិទ្យាមានសក្តានុពលក្នុងការចូលរួមចំណែកយ៉ាងរឹងមាំដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ វាអាចផ្តល់ឱកាសថ្មីដល់យុវជនប៉ាឡេស្ទីន ដែលស្មើនឹង ៣០% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប និងកំពុងទទួលរងពីភាពអត់ការងារធ្វើធ្ងន់ធ្ងរ&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |title=(អង់គ្លេស) US$15 Million Investment in Information Technology to Boost High-Skilled Jobs for Palestinian Youth|url=http://english.wafa.ps/page.aspx?id=BTuQq8a117427285140aBTuQq8|publisher=WAFA|date=15 June 2020|access-date=12 មករា 2022}}&lt;/ref&gt;

===សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ===
[[អាជ្ញាធររូបិយវត្ថុប៉ាឡេស្ទីន]]បានចេញសេចក្តីណែនាំសម្រាប់ប្រតិបត្តិការ និងការផ្តល់សេវាទូទាត់តាមអេឡិចត្រូនិក រួមទាំងកាបូបអេឡិចត្រូនិក និងកាតបង់ប្រាក់ជាមុន។&lt;ref&gt;{{cite news|title=Palestine Monetary Authority: Starting to Provide Electronic Payment Services in Palestine|url=http://english.pnn.ps/2020/05/05/palestine-monetary-authority-starting-to-provide-electronic-payment-services-in-palestine/|publisher=PNN|date=May 2020|access-date=13 មករា 2022|archive-date=2022-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202212008/http://english.pnn.ps/2020/05/05/palestine-monetary-authority-starting-to-provide-electronic-payment-services-in-palestine/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===ដំណឹកជញ្ជូន===
{{Main|ដំណឹកជញ្ជូននៅរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}

===ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងអនាម័យ===
ជាទូទៅ ទឹកនៅតំបន់ហ្កាហ្សាគឺមានគុណភាពអន់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងវ៉េសប៊ែង។ ប្រហែលមួយភាគបីទៅពាក់កណ្តាលនៃទឹកដែលបានចែកចាយនៅក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានបាត់បង់នៅក្នុងបណ្តាញចែកចាយទឹក។ ការបិទផ្លូវដំណើរដ៏យូរអង្វែងនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា បូករួមជាមួយនឹង[[សង្រ្គាមហ្កាហ្សា]] បានបង្កឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងតំបន់មួយនេះ។&lt;ref name=&quot;UN Gaza&quot;&gt;{{cite web
  | last = United Nations
  | author-link = United Nations
  | title = Gaza water crisis prompts UN call for immediate opening of crossings
  | date = 3 September 2009
|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=31927
  | access-date = 13 មករា 2022
| archive-url=https://web.archive.org/web/20100608054238/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=31927
  | archive-date = 8 មិថុនា 2010
| url-status=live
  | df = dmy-all
  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/WESTBANKGAZAEXTN/0,,contentMDK:22026701~menuPK:294370~pagePK:2865066~piPK:2865079~theSitePK:294365,00.html|title = Gaza Strip Water and Sanitation Situation|date = 2009|publisher = Worldbank|archive-url = https://web.archive.org/web/20180222212143/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/WESTBANKGAZAEXTN/0,,contentMDK:22026701~menuPK:294370~pagePK:2865066~piPK:2865079~theSitePK:294365,00.html|archive-date = 22 កុម្ភៈ 2018|url-status = dead|df = dmy-all|access-date = 2022-01-13|archivedate = 2018-02-22|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180222212143/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/WESTBANKGAZAEXTN/0,,contentMDK:22026701~menuPK:294370~pagePK:2865066~piPK:2865079~theSitePK:294365,00.html}}&lt;/ref&gt; ទាក់ទងនឹងទឹកសំណល់ រោងចក្រប្រព្រឹត្តិកម្មដែលមានស្រាប់មិនមានសមត្ថភាពចម្រាញ់ទឹកសំណល់ដែលបានផលិតទាំងអស់នោះឡើយ ដែលជាហេតុបណ្តាលឱ្យមានការបំពុលទឹកធ្ងន់ធ្ងរ។&lt;ref&gt;{{cite journal|title = Urban Wastewater Treatment and Reclamation for Agricultural Irrigation: The situation in Morocco and Palestine|date = 2005|doi=10.1007/s10669-005-0998-x|volume=24|issue = 4|pages=227–236 | last1 = Fatta | first1 = D. |journal=The Environmentalist|s2cid = 85346288}}&lt;/ref&gt; ការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យនេះគឺពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើហិរញ្ញប្បទានពីខាងក្រៅ។&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.boell.de/sites/default/files/assets/boell.de/images/download_de/internationalepolitik/GIP11_Palestine_Karen_Assaf.pdf|title = Water as a human right: The understanding of water in Palestine|date = 2004|website = Boell.de|last = Assaf|first = Karen|archive-url= https://web.archive.org/web/20150923222949/http://www.boell.de/sites/default/files/assets/boell.de/images/download_de/internationalepolitik/GIP11_Palestine_Karen_Assaf.pdf|archive-date = 23 កញ្ញា 2015|url-status=live|df = dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==វប្បធម៌==
{{Main|វប្បធម៌ប៉ាឡេស្ទីន}}

==មើលផងដែរ==
*[[អ៊ីស្រាអែល]]
*[[ទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]
*[[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)]]

==កំណត់សម្គាល់==
{{reflist|group=ស}}

==ឯកសារយោង==
===អាគតដ្ឋាន===
{{reflist|30em}}

===គន្ថនិទ្ទេស===
{{refbegin|30em}}
* {{cite book |title=The SAGE Handbook of Conflict Resolution |author1=Bercovitch, Jacob |author2=Zartman, I. William |editor1=Bercovitch, Jacob |editor2=Kremenyuk, Victor |editor3=Zartman, I. William |edition=illustrated |publisher=SAGE Publications |year=2008 |isbn=978-1-4129-2192-3}}
* {{Cite book |title=The Reality of International Law: Essays in Honour of Ian Brownlie |author1=Brownlie, Ian |author2=Goodwin-Gill, Guy S. |author3=Talmon, Stefan |author4=
Jennings, Robert |edition=illustrated, reprint |publisher=Oxford University Press |year=1999|url=https://books.google.com/books?id=FcO3hLQbGXwC |isbn=978-0-19-826837-6 }}
* Gerson, Allan (1978). ''Israel, the West Bank and International Law''. London: Frank Cass. {{ISBN|978-0-7146-3091-5}}
* {{Cite book |last=Grant |first=Thomas D. |title=The Recognition of States: Law and Practice in Debate and Evolution |url={{Google books |id=GAQ8vIJE8_QC |plainurl=yes }} |year=1999 |isbn=978-0-275-96350-7}}
* {{Cite book |title=Sourcebook on Public International Law |first1=Tim |last1=Hillier |edition=illustrated |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=978-1-85941-050-9 }}
* {{Cite book |title=The Palestine Yearbook of International Law 1989 |first1=Anis F. |last1=Kassim |edition=illustrated |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |year=1997 |isbn=978-90-411-0342-0 }} [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&amp;pg=PA49#v=onepage&amp;f=false p.&amp;nbsp;49] [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&amp;pg=PA279#v=onepage&amp;q&amp;f=false p.&amp;nbsp;279] [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&amp;pg=PA291#v=onepage&amp;q&amp;f=false p.&amp;nbsp;291] [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&amp;pg=PA294#v=onepage&amp;q&amp;f=false p.&amp;nbsp;294]
* {{Cite book |title=Society and Settlement: Jewish Land of Israel in the Twentieth Century |last=Kellerman |first=Aharo n|location=Albany, New York |isbn=978-0-7914-1295-4 |url={{Google books |id=XI6uIZJQnU8C |plainurl=yes }} |page=352 |year=1993 }}
* {{cite book |url={{Google books |id=NYszJtC66FAC |page=161 |plainurl=yes }} |title=Middle East Review |author=Kogan Page |edition=27th, illustrated |year=2004 |isbn=978-0-7494-4066-4 |publisher=Kogan Page }}
* {{cite book |title=International Assistance to the Palestinians After Oslo: Political Guilt, Wasted Money |first1=Anne |last1=Le More |edition=illustrated |year=2008 |isbn=978-0-415-45385-1 |url={{Google books |id=gnbdQ4k3meIC |page=27 |plainurl=yes }} }}
* {{Cite book |title=Encyclopedia of the United Nations and International Agreements |author1=[[អែដមុន អូស្មង់ឈីក|Osmańczyk, Edmund Jan]] |author2=Mango, Anthony |edition=3rd |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2003 |isbn=978-0-415-93921-8 }}
* {{Cite book |title=The Case for Palestine: An International Law Perspective |author=[[ចន ប៊ី ឃ្វីងលី|Quigley, John B.]] |edition=2nd, revised |publisher=Duke University Press |year=2005 |isbn=978-0-8223-3539-9}}
* {{cite book |title=The World Encyclopedia of Contemporary Theatre: The Arab World |first1=Don |last1=Rubin |isbn=978-0-415-05932-9 |publisher=Taylor &amp; Francis |edition=illustrated, reprint |year=1999 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/worldencyclopedi0002unse_j6c2 }}
* {{Cite book |title=Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949–1993 |author=[[យឺស៊ីដ សាយីង|Sayigh, Yezid]] |edition=illustrated |publisher=Oxford University Press |year=1999 |isbn=978-0-19-829643-0 }}
* {{Cite book |title=Philosophical Perspectives on the Israeli–Palestinian Conflict |editor=Tomis Kapitan |author=Segal, Jerome M. |edition=illustrated |publisher=M.E. Sharpe |year=1997 |isbn=978-1-56324-878-8 }}
* {{Cite book |last1=Silverburg |first1=Sanford R. |title=Palestine and International Law: Essays on Politics and Economics |publisher=McFarland &amp; Company |location=Jefferson, North Carolina |year=2002 |isbn=978-0-7864-1191-7 }}

{{refend}}

==អានបន្ថែម==
'''ជាភាសាអង់គ្លេស'''
{{refbegin|30em}}
* {{cite book |title=Refugees into Citizens: Palestinians and the End of the Arab-Israeli Conflict |author=[[ដនណា អារ្តស៍|Arzt, Donna E.]] |edition=illustrated |publisher=[[Council on Foreign Relations]] |year=1997 |isbn=978-0-87609-194-4 |url=https://archive.org/details/refugeesintociti00arzt }}
* {{Cite book |title=Law, Power, and the Sovereign State: The Evolution and Application of the Concept of Sovereignty |first1=Michael |last1=Fowler |first2=Julie Marie |last2=Bunck |year=1995 |isbn=978-0-271-01471-5 |url={{Google books |id=oAp_97VvpMIC |page=59 |plainurl=yes }} }}
* {{cite book |title=Israel and Africa: The Problematic Friendship |first1=Joel |last1=Peters |edition=illustrated |publisher=I.B.Tauris |year=1992 |isbn=978-1-870915-10-6 |url=https://archive.org/details/israelafricap00pete }}
* Shatz, Adam, &quot;We Are Conquerors&quot; (review of Tom Segev, ''A State at Any Cost: The Life of David Ben-Gurion'', Head of Zeus, 2019, 804 pp., {{ISBN|978-1-78954-462-6}}), ''[[London Review of Books]]'', vol. 41, no. 20 (24 October 2019), pp. 37–38, 40–42. &quot;Segev's biography... shows how central exclusionary [[ជាតិនិយម|nationalism]], [[សង្គ្រាម|war]] and [[ពូជសាសន៍និយម|racism]] were to [[ដាវីដ ប៊ិន-ហ្គូរាន|Ben-Gurion]]'s vision of the [[ជាតិភូមុជ្វីហ្វ|Jewish homeland]] in [[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|Palestine]], and how contemptuous he was not only of the [[Arabs]] but of Jewish life outside [[Zion]]. [Liberal Jews] may look at the state that Ben-Gurion built, and ask if the cost has been worth it.&quot; (p. 42 of Shatz's review.)
* {{Cite book |url={{Google books |id=pP315Mw3S9EC |page=1328 |plainurl=yes }} |title=The Middle East and North Africa 2004: 2004 |last1=Taylor &amp; Francis Group |first2=Lucy |last2=Dean |edition=illustrated |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-1-85743-184-1 }}
* {{cite book |title=A History of the Israeli–Palestinian Conflict |url=https://archive.org/details/historyofisraeli00tess_0 |url-access=registration |first1=Mark A. |last1=Tessler |edition=2nd, illustrated |location=Bloomington, Indiana |publisher=Indiana University Press |year=1994|isbn=978-0-253-35848-6}}
* {{Cite book |title=The Oslo Accords: International Law and the Israeli–Palestinian Peace Agreements |first1=Geoffrey R. |last1=Watson |edition=illustrated |publisher=Oxford University Press |year=2000 |isbn=978-0-19-829891-5 }}
{{refend}}

==តំណភ្ជាប់ក្រៅ==
'''ជាភាសាអង់គ្លេស'''
* [http://www.dipublico.com.ar/english/status-of-palestine-in-the-united-nations-ares6719-full-text/ ស្ថានភាពរបស់ប៉ាឡេស្ទីននៅអង្គការសហប្រជាជាតិ (A/RES/67/19) Full Text]
* Cross, Tony (24 September 2011). [http://www.english.rfi.fr/americas/20110924-after-abbass-un-bid-are-palestinians-closer-having-state &quot;After Abbas's UN Bid Are Palestinians Closer To Having a State?&quot;]. [[វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ]]. ដក់ស្រង់នៅថ្ងៃ១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២
* [https://web.archive.org/web/20120311092036/http://www.jcpa.org/JCPA/Templates/ShowPage.asp?DRIT=1&amp;DBID=1&amp;LNGID=1&amp;TMID=111&amp;FID=582&amp;PID=2225&amp;IID=5441&amp;TTL=Recognition_of_a_Palestinian_State_%E2%80%93_Premature,_Legally_Invalid,_and_Undermining_any_Bona_F Recognition of a Palestinian state Premature Legally Invalid and Undermining any Bona Fide Negotiation Process]
* [https://web.archive.org/web/20010420191313/http://www.al-bab.com/arab/docs/pal/pal4.htm Political Statement accompanying Palestinian Declaration of Independence]
* [https://web.archive.org/web/20130131073609/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/ Permanent Observer Mission of Palestine to the United Nations]
* [https://web.archive.org/web/20120426022554/http://www.carim.org/public/polsoctexts/PS2PAL005_EN.pdf The Historic Compromise: The Palestinian Declaration of Independence and the Twenty-Year Struggle for a Two-State Solution]
* [http://www.jcpa.org/art/becker1.htm International Recognition of a Unilaterally Declared Palestinian State: Legal and Policy Dilemmas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220115062634/https://www.jcpa.org/art/becker1.htm |date=2022-01-15 }}, by Tal Becker


[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន| ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឡេវ៉ាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមានការទទួលស្គាល់មានកំណត់]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី]]</text>
      <sha1>4gigu5vgr7zm39kftc0aso8gtqk30ts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>សង្គ្រាមហ្កាហ្សា</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52896</id>
    <revision>
      <id>336243</id>
      <parentid>330127</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T16:20:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheRandomGoober</username>
        <id>27248</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>កែតម្រូវអក្ខរាវិរុទ្ធ</comment>
      <origin>336243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308586" sha1="fx7a32i8vtbv03vryfms846z5gtvg9x" xml:space="preserve">{{ប្រអប់ព័ត៌មាន សង្គ្រាមហ្កាហ្សា}}
'''សង្គ្រាមហ្កាហ្សា'''{{refn|អាចហៅបានថា &quot;'''សង្រ្គាមហាម៉ាស់–អ៊ីស្រាអែល'''&quot;, &quot;'''សង្រ្គាមនៅហ្កាហ្សា'''&quot;, &quot;'''ប្រតិបត្តិការដាវដែក'''&quot; ([[ភាសាហេប្រឺ]]៖ מלחמת חרבות ברזל), &quot;'''សមរភូមិរលកអាល់អាក់សា'''&quot; ([[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ معركة طوفان الأقصى), &quot;'''សង្គ្រាម ៧ តុលា'''&quot; និងតាមឈ្មោះជាច្រើនទៀត។ សូមមើលផ្នែក &quot;[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា#ឈ្មោះ|ឈ្មោះ]]&quot; សម្រាប់ព័ត៌មានលម្អិត។|group=ស}}  គឺជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅក្នុង[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]របស់ប្រទេស[[ប៉ាឡេស្ទីន]] និងនៅប្រទេស[[អ៊ីស្រាអែល]] ដែលបានផ្ទុះឡើងនៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣​។ សង្គ្រាមមួយនេះគឺជាលទ្ធផលនៃ[[ជម្លោះប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល]] និង[[ជម្លោះហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល]]ដែលកើតឡើងដំបូងតាំងពីសតវត្សរ៍ទី២០ មកម៉្លេះ ហើយមកទល់បច្ចុប្បន្នគឺនៅតែមិនទាន់បានដោះស្រាយរួច។ នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ នោះ ក្រុម[[ហាម៉ាស់]] និងក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនផ្សេងទៀតបានបើក[[ការលុកលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលមួយ]]ទៅលើប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដោយជាលទ្ធផល ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលនិងជនបរទេសសរុបចំនួន ១,១៩៥ នាក់ (ក្នុងនោះមានជនស៊ីវិលចំនួន ៨១៥ នាក់) ត្រូវបានហាម៉ាស់សម្លាប់ផ្ដាច់ជីវិត ហើយមនុស្សចំនួន ២៥១ នាក់ទៀតត្រូវបាន[[វិបត្តិចំណាប់ខ្មាំងសង្គ្រាមហ្កាហ្សា|ចាប់ធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង]] ខណៈហាម៉ាស់បានបញ្ជាក់ទាមទារឱ្យអ៊ីស្រាអែលដោះលែងអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីនជាថ្នូរនឹងសេរីភាពចំណាប់ខ្មាំងដែលពួកគេបានចាប់។ ចាប់តាំងពីអ៊ីស្រាអែលបានបើក[[ការឈ្លានពានរបស់អ៊ីស្រាអែលលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|ការវាយលុកតបត]]វិញមក ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅហ្កាហ្សាជាង ៦៤,០០០ នាក់ត្រូវបាន[[វិនាសកម្មនៃសង្គ្រាមហ្កាហ្សា|បាត់បង់ជីវិត]]{{refn|ក្នុងនោះមាន ៥៨,៣៨០ នាក់ត្រូវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណពេញលេញរួច បើគិតត្រឹមថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។|group=ស}} ដោយស្ទើរជាងពាក់កណ្ដាលនៃប្រជាជនស្លាប់ទាំងនោះគឺជាស្ត្រីនិងកុមារ ហើយប្រជាជនបន្ថែមជាង ១៦៤,០០០ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួស។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=29 July 2025 |title=How many Palestinians has Israel's Gaza offensive killed|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/how-many-palestinians-has-israels-gaza-offensive-killed-2025-03-24/|access-date=15 September 2025|work=Reuters }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ap-deaths&quot;/&gt; យោងតាមការសិក្សាពី ''The Lancet'' បានបង្ហាញថា អ្នកស្លាប់ចំនួន ៦៤,២៦០ នាក់គឺបណ្ដាលមកពីការរងរបួសធ្ងន់ធ្ងរគិតត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ ហើយបានកត់សម្គាល់ទៀតថា តួលេខអ្នកស្លាប់អាចមានចំនួនខ្ពស់ជាងនេះច្រើនដងប្រសិនបើរាប់បញ្ចូលទាំងករណីស្លាប់ដោយ &quot;ប្រយោល&quot;។&lt;ref name=&quot;Lancet2025&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Jamaluddine |first1=Zeina |last2=Abukmail |first2=Hanan |last3=Aly |first3=Sarah |last4=Campbell|first4=Oona M. R. |last5=Checchi |first5=Francesco |date=9 January 2025 |doi=10.1016/S0140-6736(24)02678-3 |journal=The Lancet |publisher=Elsevier |title=Traumatic injury mortality in the Gaza Strip from Oct 7, 2023, to June 30, 2024: a capture–recapture analysis}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{Cite journal|last=Bloxham |first=Donald |date=2025 |title=The 7 October Atrocities and the Annihilation of Gaza: Causes and Responsibilities |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14623528.2025.2483546 |journal=Journal of Genocide Research |volume=0 |pages=1–26 |doi=10.1080/14623528.2025.2483546 |issn=1462-3528 }}
|2 = {{Cite news|date=10 January 2025 |title=Gaza death toll 40% higher than official number, Lancet study finds |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/10/gaza-death-toll-40-higher-than-official-number-lancet-study-finds |access-date=15 September 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}
|3 = {{Cite web|last=Tanno |first=Sophie |date=9 January 2025 |title=Gaza death toll has been significantly underreported, study finds |url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/middleeast/gaza-death-toll-underreported-study-intl |access-date=15 September 2025 |website=CNN }}}}&lt;/ref&gt; គិតមកត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ តួលេខចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយរបួសធ្ងន់ធ្ងរអាចឈានដល់ ៩៣,០០០​ នាក់។&lt;ref name=&quot;economist20250508&quot;/&gt;

សង្គ្រាមហ្កាហ្សានេះគឺជាជម្លោះបន្តពីការប៉ះទង្គិចគ្នាកាល[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា (២០០៨–២០០៩)|ឆ្នាំ២០០៨–២០០៩]] [[សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១២|ឆ្នាំ២០១២]] [[សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១៤|ឆ្នាំ២០១៤]] និងចុងក្រោយបង្អស់ក្នុង[[វិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល|ឆ្នាំ២០២១]]។ បន្ទាប់ពីវាយបណ្ដេញពួកក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនចេញពីទឹកដីរបស់ខ្លួនអស់ អ៊ីស្រាអែលក៏ចាប់ផ្តើមបើក[[ការទម្លាក់គ្រាប់បែកដោយអ៊ីស្រាអែលលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|យុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែក]] រួចបាន[[ការឈ្លានពានរបស់អ៊ីស្រាអែលលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|វាយចូលឈ្លានពានតំបន់ហ្កាហ្សា]]តែម្តងនៅថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ក្នុងគោលបំណងកម្ទេចក្រុមហាម៉ាស់ និងរំដោះចំណាប់ខ្មាំង។ ក្នុងដំណើរឈ្លានពាននេះ [[កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល|កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល]]បានបើកយុទ្ធនាការជាច្រើនបន្ថែមដូចជា [[ការវាយលុកទីក្រុងរ៉ាហ្វា]]ដែលបានចាប់ផ្ដើមតាំងពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ មក ក៏ដូចជាការបន្ទុះនូវសមរភូមិបីធំៗនៅជុំវិញទីក្រុង[[ខាន់យូនីស]] និង[[ការឡោមព័ទ្ធហ្កាហ្សាខាងជើង]]ចាប់ពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលក៏ថែមទាំងបានធ្វើឃាតក្រុមមេដឹកនាំហាម៉ាស់ទាំងក្នុង និងនៅក្រៅតំបន់ហ្កាហ្សាផងដែរ។ [[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៣|បទឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្នដំបូង]]ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ប៉ុន្តែត្រូវបានដួលរលំភ្លាមៗ ហើយចំណែកឯ[[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៥|បទឈប់បាញ់លើកទីពីរ]]ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ ត្រូវបានបញ្ចប់មុនកាលកំណត់ដោយការប្រទូសរ៉ាយថ្មីគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលពីសំណាក់ភាគីអ៊ីស្រាអែលនៅខែក្នុងមីនា ឆ្នាំ២០២៥។ នៅកំឡុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ អ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើម[[ការវាយលុកទីក្រុងហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៥|ប្រតិបត្តិការវាយដណ្តើមកាន់កាប់]][[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]នៅឯភាគខាងជើងតំបន់។

សង្គ្រាម​នេះបានបង្កឱ្យ​មាន[[វិបត្តិមនុស្សធម៌ហ្កាហ្សា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|​វិបត្តិ​មនុស្សធម៌​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅ​ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]។ ការបិទផ្លូវគមនាគមន៍ចេញចូលហ្កាហ្សាដោយអ៊ីស្រាអែលបានកាត់ផ្តាច់នូវប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មនិងជំនួញផ្សេងៗ 
បង្កបង្កើត[[គ្រោះទុរ្ភិក្សនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|វិបត្តិអត់ឃ្លានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ក៏ដូចជាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងខ្វះតែមួយជំហានតូចទៀតប៉ុណ្ណោះមុនឈានដល់កើតគ្រោះទុរ្ភិក្ស]] បើគិតត្រឹមនៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=18 December 2023 |title=Israel: Starvation Used as Weapon of War in Gaza |work=[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស|Human Rights Watch]] |url=https://www.hrw.org/news/2023/12/18/israel-starvation-used-weapon-war-gaza |access-date=17 September 2025 |archive-date=19 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219204134/https://www.hrw.org/news/2023/12/18/israel-starvation-used-weapon-war-gaza |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RIFGS&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 April 2025 |title=Gazans face hunger crisis as aid blockade nears two months |url=https://news.un.org/en/story/2025/04/1162666 |access-date=17 September 2025 |website=UN News |archivedate=27 កញ្ញា 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250927221235/https://news.un.org/en/story/2025/04/1162666 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=22 August 2025 |title=GAZA STRIP: Famine confirmed in Gaza Governorate, projected to expand |url=https://www.ipcinfo.org/ipcinfo-website/countries-in-focus-archive/issue-134/en/ |website=IPC |access-date=17 September 2025}}&lt;/ref&gt; មកដល់ដើមឆ្នាំ២០២៥ អ៊ីស្រាអែលបានបង្កការបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងចាស់ដៃមិនធ្លាប់មានពីមុនមកនៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា ដោយក្នុងនោះ មួយផ្នែកធំនៃតំបន់នេះបានក្លាយជាទីកន្លែងមិនអាចរស់នៅបាន&lt;ref name=&quot;amnesty20241205&quot;/&gt; ទីក្រុងទាំងមូលត្រូវអន្តរាយ&lt;ref name=&quot;Palumbo-2024&quot;&gt;{{Cite news|last1=Palumbo |first1=Daniele |last2=Abutaleb |first2=Abdelrahman |last3=Cusiac |first3=Paul |last4=Rivault |first4=Erwan |date=30 January 2024 |title=At least half of Gaza's buildings damaged or destroyed, new analysis shows |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-68006607 |work=BBC News |access-date=17 September 2025 |archive-url=https://archive.today/20240131003228/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68006607 |archive-date=31 January 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ហើយមន្ទីរពេទ្យជាច្រើនបានរងការខូចខាតខ្ទេចខ្ទីជាបន្តបន្ទាប់ (រួមទាំងមន្ទីរពេទ្យកុមារផងដែរ) និងរួមទាំងទីកន្លែងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតដូចជា ទីគោរពសាសនានិងវប្បធម៌&lt;ref name=&quot;Ahmed-2024&quot;&gt;{{Cite news|last=Ahmed |first=Kaamil |date=4 February 2024 |title='Everything beautiful has been destroyed': Palestinians mourn a city in tatters |url=https://www.theguardian.com/world/2024/feb/04/everything-beautiful-has-been-destroyed-palestinians-mourn-a-city-in-tatters |access-date=17 September 2025 |work=The Observer |issn=0029-7712 |archive-date=8 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008234205/https://www.theguardian.com/world/2024/feb/04/everything-beautiful-has-been-destroyed-palestinians-mourn-a-city-in-tatters |url-status=live}}&lt;/ref&gt; កន្លែងអប់រំដូចសាលារៀន&lt;ref&gt;[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/04/un-experts-deeply-concerned-over-scholasticide-gaza UN experts deeply concerned over 'scholasticide' in Gaza] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240418145510/https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/04/un-experts-deeply-concerned-over-scholasticide-gaza |date=18 April 2024}} [[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] 18 April 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=24 January 2024 |title=How Israel has destroyed Gaza's schools and universities |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/1/24/how-israel-has-destroyed-gazas-schools-and-universities |access-date=17 September 2025 |work=Al Jazeera |archive-date=24 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124211224/https://www.aljazeera.com/news/2024/1/24/how-israel-has-destroyed-gazas-schools-and-universities |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ដីកសិកម្មធ្វើស្រែចម្ការ&lt;ref&gt;{{Cite web|date=29 March 2024 |title=No Traces of Life, Israel's Ecocide in Gaza 2023 – 2024 |url=https://forensic-architecture.org/investigation/ecocide-in-gaza |access-date=17 September 2025 |website=Forensic Architecture |archive-date=8 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408103854/https://forensic-architecture.org/investigation/ecocide-in-gaza |url-status=live}}&lt;/ref&gt; និងទីបញ្ចុះសពជាដើម។&lt;ref name=&quot;Diamond-2024&quot;&gt;{{Cite news|date=20 January 2024 |title=At least 16 cemeteries in Gaza have been desecrated by Israeli forces, satellite imagery and videos reveal |url=https://edition.cnn.com/2024/01/20/middleeast/israel-gaza-cemeteries-desecrated-investigation-intl-cmd/index.html |last=Diamond |first=Jeremy |access-date=17 September 2025 |work=CNN}}&lt;/ref&gt; អ្នកសារព័ត៌មាន&lt;ref&gt;{{Cite web|date=4 February 2025 |title=Journalist casualties in the Israel-Gaza war |url=https://cpj.org/2025/02/journalist-casualties-in-the-israel-gaza-conflict/ |access-date=17 September 2025 |website=Committee to Protect Journalists}}&lt;/ref&gt; បុគ្គលិកសុខាភិបាល&lt;ref name=&quot;Human Rights Watch-2024&quot; /&gt; អ្នកសម្រួលជំនួយមនុស្សធម៌ និងសមាជិកដទៃនៃអង្គការសង្គមស៊ីវិលផ្សេងៗនៅហ្កាហ្សាត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលចាប់ឃុំខ្លួន ធ្វើទារុណកម្ម ឬត្រូវសម្លាប់ចោលតែម្តង។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=3 April 2024 |title=Civil society and civilians must be protected in &quot;harrowing&quot; Gaza conflict |url=https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2024/04/civil-society-and-civilians-must-be-protected-harrowing-gaza |access-date=17 September 2025 |website=OHCHR}}&lt;/ref&gt; ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ២.៣ លាននាក់ស្ទើរតែទាំងអស់នៅហ្កាហ្សាត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ចេញពីទីលំនៅរបស់ពួកគេដោយភាគច្រើនបានធ្លាក់ខ្លួនមករស់នៅតាមជំរុំភៀសខ្លួននៅទូទាំងទឹកដីហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/05/mass-forced-displacement-in-gaza-highlights-urgent-need-for-israel-to-uphold-palestinians-right-to-return/ |title=Mass forced displacement in Gaza highlights urgent need for Israel to uphold Palestinians' right to return |date=14 May 2024 |website=[[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ|Amnesty International]] |access-date=17 September 2025 |archive-date=8 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008234205/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/05/mass-forced-displacement-in-gaza-highlights-urgent-need-for-israel-to-uphold-palestinians-right-to-return/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=29 December 2023 |title=Israel Widens Attack on Hamas; Palestinians Pour Into Southern Gaza |agency=Voice of America |url=https://www.voanews.com/a/palestinians-pour-into-southern-gaza-israel-widens-attacks-on-hamas-/7417882.html}}&lt;/ref&gt; ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលជាង ១០០,០០០ នាក់ក៏ត្រូវផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅដោយបង្ខំផងដែរ ពិសេសអ្នករស់នៅតាមទឹកដីជុំវិញ ឬក្បែរតំបន់ហ្កាហ្សានោះឯង។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Lev |first1=Gid'on |title=The tragedy of Israel's 135,000 displaced citizens |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2024-02-27/ty-article-magazine/.premium/what-makes-the-plight-of-israels-displaced-citizens-different/0000018d-ea95-d1e0-a1dd-fbf529ed0000 |access-date=17 September 2025 |work=Haaretz |date=27 February 2024 |archive-date=8 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008234207/https://www.haaretz.com/israel-news/2024-02-27/ty-article-magazine/.premium/what-makes-the-plight-of-israels-displaced-citizens-different/0000018d-ea95-d1e0-a1dd-fbf529ed0000 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ថ្ងៃដំបូងនៃជម្លោះនេះបានផ្ដាច់ជីវិតប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលអស់ច្រើនបំផុតចាប់តាំងពីរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលបានបង្កើតឡើងមក ហើយជម្លោះសង្រ្គាមនេះទាំងមូលបានសម្លាប់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនអស់ជាច្រើននាក់ផងដែរបើប្រៀបទៅនឹងជម្លោះមុនៗ។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Krauss |first=Joseph |date=14 May 2024 |title=Palestinians mark 76 years of dispossession as a potentially even larger catastrophe unfolds in Gaza |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-nakba-history-b5cea9556e516655c25598d5dbe54192 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613150349/https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-nakba-history-b5cea9556e516655c25598d5dbe54192 |archive-date=13 June 2024 |access-date=17 September 2025 |work=AP News}}&lt;/ref&gt;

អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស និងបណ្ឌិតបញ្ញវន្តជាច្រើនរូបដែលមានជំនាញសិក្សាអំពី[[ប្រល័យពូជសាសន៍វិទ្យា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍]]និង[[ច្បាប់អន្តរជាតិ]] រួមទាំងគណៈកម្មាការឯករាជ្យផ្សេងៗនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ សុទ្ធតែបានបោះសម្ដីគ្នាថ្លែងថា អ៊ីស្រាអែលកំពុងតែប្រព្រឹត្ត[[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា]] ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណានៅតែមានភាគីខ្លះបានច្រានចោលរឿងប្រល័យពូជសាសន៍នេះ។&lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{Cite book|chapter=Introduction |last1=Dumper |first1=Michael |last2=Badran |first2=Amneh |doi=10.4324/9781003031994 |title=Routledge Handbook on Palestine |date=2024 |editor-last1=Dumper |editor-first1=Michael |editor-last2=Badran |editor-first2=Amneh |isbn=9781003031994 |edition=1st |publisher=Routledge |page=2 }}
|2 = {{Cite news|last=Speri |first=Alice |date=20 December 2024 |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/20/genocide-definition-mass-violence-scholars-gaza |title=Defining genocide: how a rift over Gaza sparked a crisis among scholars |work=The Guardian |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221004249/https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/20/genocide-definition-mass-violence-scholars-gaza |archive-date=21 December 2024 |url-status=live}}
|3 = {{Cite news|last1=Narea |first1=Nicole |date=25 October 2024 |title=Is Israel committing genocide? Reexamining the question, a year later. |url=https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |work=Vox |access-date=17 September 2025 |archive-url=https://archive.today/20241027004251/https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |archive-date=27 October 2024 |url-status=live}}
|4 = {{Cite report|last1=Albanese |first1=Francesca |title=Anatomy of a Genocide: Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/046/11/pdf/g2404611.pdf |date=25 March 2024 |publisher=[[អ្នករាយការណ៍ពិសេសនៃអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនកាន់កាប់]] |author1-link=Francesca Albanese |page=1 }}
|5 = {{Cite report|work=Amnesty International |author-link=Amnesty International |year=2024 |title='You Feel Like You Are Subhuman': Israel's Genocide Against Palestinians In Gaza |url=https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205121850/https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-date=5 December 2024 |url-status=live |page=13}}
|6 = {{Cite book|last1=Traverso |first1=Enzo |author-link=Enzo Traverso |year=2024 |title=Gaza Faces History |url=https://books.google.com/books?id=7-8PEQAAQBAJ |isbn=978-1-63542-555-0 |publisher=Other Press |page=8 }}
|7 = {{Cite web |date=12 December 2024 |title=One year of denouncing the genocide of Palestinians in Gaza |url=https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/one-year-of-denouncing-the-genocide-of-palestinians-in-gaza |website=[[សហព័ន្ធសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ]] |access-date=17 September 2025}}
|8 = {{cite news |last1=Mao |first1=Frances |last2=Preskey |first2=Natasha |date=27 May 2025 |title=Hundreds of lawyers call for UK sanctions on Israel over Gaza war |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx274gj54xpo |work=BBC |access-date=17 September 2025}}
|9 = {{cite news |last1=Wintour |first1=Patrick |author1-link=Patrick Wintour |date=13 May 2025 |title=No evidence of genocide in Gaza, UK lawyers say in arms export case |url=https://www.theguardian.com/world/2025/may/13/no-evidence-of-genocide-in-gaza-uk-lawyers-say-in-arms-export-case |work=The Guardian |access-date=17 September 2025}}
|10 = {{cite news |last1=Deutsch |first1=Anthony |last2=Sterling |first2=Toby |last3=van den Berg |first3=Stephanie |date=12 January 2024 |title=Israel rejects genocide charges, tells World Court it must defend itself |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-counter-genocide-accusations-world-court-2024-01-12/ |work=Reuters |access-date=17 September 2025}}
|11 = {{Cite report|work=B'Tselem |date=July 2025 |title=Our Genocide |url=https://www.btselem.org/sites/default/files/publications/202507_our_genocide_eng.pdf |page=86}}
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;genocide_int_law_scholars&quot;&gt;{{multiref2
|1 = {{Cite news |last1=Mohyeldin |first1=Ayman |last2=Hamdan |first2=Basel |date=10 December 2024 |url=https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |title=Why Amnesty International and other experts say Israel is committing genocide in Gaza |work=MSNBC |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703062158/https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |archive-date=3 July 2025 |url-status=live }}
|2 = {{Cite journal |last1=De Vogli |first1=Roberto |last2=Montomoli |first2=Jonathan |last3=Abu-Sittah |first3=Ghassan |last4=Pappé |first4=Ilan |author4-link=Ilan Pappé |date=2025 |title=Break the selective silence on the genocide in Gaza |journal=The Lancet |volume=406 |issue=10504 |doi=10.1016/S0140-6736(25)01541-7 |at=[https://www.thelancet.com/cms/10.1016/S0140-6736(25)01541-7/attachment/e415fdee-02dc-4495-8515-f587976a5bb3/mmc1.pdf Supplementary appendix pp. 3–4] |pmid=40752501 }}
|3 = {{cite news|last1=van Laarhoven |first1=Kasper |last2=Peek |first2=Eva |last3=Walters |first3=Derk |date=14 May 2025 |title=(ជាភាសាហុល្លង់) Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |access-date=17 September 2025 |newspaper=NRC |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515114020/https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |archive-date=15 May 2025 |url-status=live }}
|4 = {{Cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |date=30 July 2025 |title=Leading genocide scholars see a genocide happening in Gaza |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/30/israel-genocide-gaza-scholars-historians |newspaper=The Washington Post |access-date=17 September 2025}}
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Brookings&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.brookings.edu/articles/gloom-about-the-day-after-the-gaza-war-pervasive-among-mideast-scholars/|title=Gloom about the 'day after' the Gaza war pervasive among Mideast scholars|last1=Lynch|first1=Marc|last2=Telhami|first2=Shibley|date=20 June 2024|publisher=Brookings|access-date=17 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626215734/https://www.brookings.edu/articles/gloom-about-the-day-after-the-gaza-war-pervasive-among-mideast-scholars/|archive-date=26 June 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://criticalissues.umd.edu/middle-east-scholar-barometer|title=2021 Middle East Scholar Barometer #7 (May 23 – June 6, 2024)|publisher=University of Maryland|access-date=17 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626215735/https://criticalissues.umd.edu/middle-east-scholar-barometer|archive-date=26 June 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;un_coi_genocide&quot; /&gt; អ្នក​ជំនាញ​ និង​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទាំងនោះក៏​បាន​បញ្ជាក់បន្ថែម​ដែរ​ថា ទាំងអ៊ីស្រាអែលនិង​​ហាម៉ាស់​សុទ្ធតែបាន​ប្រព្រឹត្ត​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្រ្គាមរៀងៗខ្លួន។ ករណីចោទប្រកាន់អ៊ីស្រាអែលពីបទប្រល័យពូជសាសន៍នៅតំបន់ហ្កាហ្សាកំពុងតែត្រូវបានពិនិត្យដោយ[[តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ]] ខណៈ[[តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ]]បានចេញដីកាចាប់ខ្លួនលោក[[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]], [[យ៉ូអាហ្វ ហ្កាឡង់ត៍]] និង[[ម៉ូហាម៉េដ ដេហ្វ]] ប៉ុន្តែដេហ្វត្រូវបានដកឈ្មោះចេញវិញបន្ទាប់ពីរូបលោកត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលធ្វើឃាតសម្លាប់ចោល។&lt;ref name=&quot;Al Jazeera-2024&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/24/icj-orders-israel-to-halt-its-offensive-on-rafah-gaza-in-new-ruling |title=ICJ orders Israel to halt its offensive on Rafah, Gaza in new ruling |date=24 May 2024 |work=Al Jazeera |access-date=17 September 2025 |archive-date=10 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610165558/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/24/icj-orders-israel-to-halt-its-offensive-on-rafah-gaza-in-new-ruling |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ករណីធ្វើទារុណកម្ម និងអំពើហិង្សាផ្លូវភេទត្រូវបានគេសង្កេតឃើញថាបានអនុវត្តជារឿយៗដោយក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីន និងដោយកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{Cite journal|doi=10.1017/ajil.2024.53 |title=International Law in Gaza: Belligerent Intent and Provisional Measures |date=2024 |last1=Dannenbaum |first1=Tom |last2=Dill |first2=Janina |journal=American Journal of International Law |volume=118 |issue=4 |pages=659–683 |url=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:9f903ef4-702f-4391-ab59-4e7506124964}}&lt;/ref&gt;

ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមហ្កាហ្សាបានផ្ទុះឡើងមក ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានទទួលការគាំទ្រទាំងផ្នែកយោធា និងការទូតពី[[សហរដ្ឋអាមេរិក]] ហើយមហាអំណាចមួយនេះហើយដែលជារដ្ឋតែងបោះឆ្នោតវេតូប្រឆាំងនឹងដំណោះស្រាយគាំទ្របទឈប់បាញ់ជាច្រើនលើករបស់[[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ]]។&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Germany, a Loyal Israel Ally, Begins to Shift Tone as Gaza Toll Mounts |url=https://www.nytimes.com/2024/03/29/world/europe/germany-israel-gaza.html |work=The New York Times |date=29 March 2024 |access-date=17 September 2025 |archive-date=29 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329144021/https://www.nytimes.com/2024/03/29/world/europe/germany-israel-gaza.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; សង្រ្គាមមួយនេះក៏បានបំផុសនូវវិបត្តិ និងបង្កើនអស្ថិរភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងតំបន់[[មជ្ឈិមបូព៌ា]]ផងដែរ ដោយក្រុមសម្ព័ន្ធ[[អ័ក្សធន់តស៊ូ]]នៅតាមបណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់មួយចំនួននិងរួមទាំង[[អ៊ីរ៉ង់]]បានប្រឈមមុខប៉ះទង្គិចគ្នាជាមួយនឹងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែល បង្កឱ្យផ្ទុះ[[សង្រ្គាមអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែល]]ឡើងដែលបានអូសបន្លាយរយៈពេល ១២ ថ្ងៃ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពី[[ជម្លោះហេស្បុលឡា–អ៊ីស្រាអែល (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|ការបាញ់ប្រហារតបតគ្នាអស់រយៈពេលជាងមួយឆ្នាំ]]រវាងអ៊ីស្រាអែលនិងក្រុម[[ហេស្បុលឡា]] អ៊ីស្រាអែលក៏បានសម្រេចចិត្ត[[ការឈ្លានពានរបស់អ៊ីស្រាអែលលើលីបង់|វាយចូលឈ្លានពានប្រទេសលីបង់]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ហើយជាបន្តបន្ទាប់ក៏បានផ្ដើម[[ការឈ្លានពានរបស់អ៊ីស្រាអែលលើស៊ីរី (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|ប្រតិបត្តិការយោធាចូលក្នុងប្រទេសស៊ីរី]] ដែលជាកត្តាមួយរួមចំណែកដល់[[ការដួលរលំនៃរបបអាសាដ]]។ ក្រៅពីនេះ សង្រ្គាមហ្កាហ្សាបានជះឥទ្ធិពល និងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធំសម្បើមទាំងក្នុងនិងក្រៅតំបន់ ពោលបានបង្កឱ្យផ្ទុះបាតុកម្មតវ៉ាមហាជននៅទូទាំងពិភពលោកដែលអំពាវនាវឱ្យមានបទឈប់បាញ់ ក៏ដូចជាកំណើននៃ[[ការប្រឆាំងសាសន៍យូដា]] និង[[ការប្រឆាំងប៉ាឡេស្ទីនកំឡុងសង្គ្រាមហ្កាហ្សា|ប៉ាឡេស្ទីន]]។

==ឈ្មោះ==
សង្គ្រាមហ្កាហ្សាត្រូវគេបានហៅទៅតាមឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា។ នៅអ៊ីស្រាអែល គេនិយមហៅសង្គ្រាមនេះថា &quot;សង្រ្គាមដាវដែក&quot; ([[ភាសាហេប្រឺ]]៖ מלחמת הרבות ברזל)។&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Swords of Iron |url=https://main.knesset.gov.il/EN/About/Lexicon/Pages/SwordsIron.aspx |website=knesset.gov.il}}&lt;/ref&gt; ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលខ្លះទៀតបានហៅវាថា &quot;សង្គ្រាមស៊ីមហាត់តូរ៉ា&quot; ព្រោះវាបានផ្ទុះឡើងនៅចំថ្ងៃពិធីបុណ្យជ្វីហ្វ[[ស៊ីមហាត់តូរ៉ា]]។&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Moshe |last=Taragin |date=23 October 2024 |url=https://www.jpost.com/opinion/article-825825 |title=Is Israel fighting the October 7 War or the Simchat Torah War? – opinion |work=The Jerusalem Post |archive-url=https://web.archive.org/web/20250511224607/https://www.jpost.com/opinion/article-825825 |archive-date=11 May 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនបានសម្ដៅលើសង្គ្រាមនេះថា &quot;សមរភូមិរលកអាល់អាក់សា&quot; ([[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ معركة طوفان الأقصى) ដោយយោងទៅតាម[[ការលុកលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ប្រតិបត្តិការរលកអាល់អាក់សា]]។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=7 October 2024 |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) معركة طوفان الأقصى نقطة تَحوّل استراتيجية في نضالنا والمقاومة لن تنكسر |url=https://pflp-lb.org/?p=4548 |access-date=16 September 2025 |website=[[រណសិរ្សប្រជាជនដើម្បីរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] សាខាលីបង់ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250514175504/https://pflp-lb.org/?p=4548 |archive-date=14 May 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 October 2024 |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) طوفان الأقصى .. عام من المقاومة والصمود والبسالة |url=https://hamasinfo.info/2024/10/08/4107/ |access-date=15 September 2025 |website=[[ហាម៉ាស់]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20241110080730/https://hamasinfo.info/2024/10/08/4107/ |archive-date=10 November 2024 |url-status=dead |archivedate=22 មករា 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250122030206/https://hamasinfo.info/2024/10/08/4107 }}&lt;/ref&gt; ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសារព័ត៌មានលោកខាងលិចក៏បានសម្ដៅលើសង្គ្រាមនេះខុសៗគ្នាដែរដោយខ្លះបានហៅវាថា &quot;សង្រ្គាមហាម៉ាស់–អ៊ីស្រាអែល&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=The Israel Hamas War |url=https://www.nytimes.com/news-event/israel-hamas-gaza |access-date=15 September 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; ហើយខ្លះទៀតបានប្រើ &quot;សង្រ្គាមលើហ្កាហ្សា&quot;។&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Israel–Palestine conflict |url=https://www.aljazeera.com/tag/israel-palestine-conflict/ |access-date=16 September 2025 |work=Al Jazeera |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211074119/https://www.aljazeera.com/tag/israel-palestine-conflict/ |archive-date=11 December 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; សារព័ត៌មានមួយចំនួនផ្សេងទៀតបានប្រើពាក្យ &quot;សង្គ្រាម ៧ តុលា&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hamas' View of the October 7 War |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/hamas%E2%80%99-view-october-7-war |website=[[វិទ្យាស្ថានសិក្សាសឹកសង្គ្រាម|Institute for the Study of War]] |date=7 October 2024 |access-date=16 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250203232726/https://www.understandingwar.org/backgrounder/hamas%E2%80%99-view-october-7-war |archive-date=3 February 2025 |url-status=dead |archivedate=25 សីហា 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250825160638/https://www.understandingwar.org/backgrounder/hamas%E2%80%99-view-october-7-war }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title='The October 7 War': A powerful firsthand account of Israel's war against Hamas – review |url=https://www.jpost.com/israel-hamas-war/article-816814 |first=Eric R. |last=Mandel |work=The Jerusalem Post |date=2 September 2024 |access-date=16 September 2025 }}&lt;/ref&gt; &quot;[[អំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅហ្កាហ្សា|ការប្រល័យពូជសាសន៍ហ្កាហ្សា]]&quot;,&lt;ref name=&quot;amnesty20241205&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=10 November 2023 |title=How the term &quot;genocide&quot; is misused in the Israel–Hamas war |url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/11/10/how-the-term-genocide-is-misused-in-the-israel-hamas-war |access-date=16 September 2025 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613 |archive-url=https://archive.today/20250214041014/https://www.economist.com/the-economist-explains/2023/11/10/how-the-term-genocide-is-misused-in-the-israel-hamas-war |archive-date=14 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ណាក់បា]]លើកទីពីរ&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Iraqi |first=Amjad |date=2 January 2024 |title=The 'second Nakba' government seizes its moment |url=https://www.972mag.com/second-nakba-government-gaza/ |access-date=16 September 2025 |magazine=+972 Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515231500/https://www.972mag.com/second-nakba-government-gaza/ |archive-date=15 May 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ឬណាក់បាឆ្នាំ២០២៣។&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Tov |first=Michael Hauser |date=12 November 2023 |title='We're rolling out Nakba 2023,' Israeli minister says on northern Gaza Strip evacuation |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-11-12/ty-article/israeli-security-cabinet-member-calls-north-gaza-evacuation-nakba-2023/0000018b-c2be-dea2-a9bf-d2be7b670000 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211215152/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-11-12/ty-article/israeli-security-cabinet-member-calls-north-gaza-evacuation-nakba-2023/0000018b-c2be-dea2-a9bf-d2be7b670000 |archive-date=11 ធ្នូ 2024 |access-date=16 September 2025 |work=Haaretz }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Khalidi |first=Rashid |author-link=Rashid Khalidi |date=22 November 2023 |title=It's Time to Confront Israel's Version of &quot;From the River to the Sea&quot; |url=https://www.thenation.com/article/world/its-time-to-confront-israels-version-of-from-the-river-to-the-sea/ |access-date=16 September 2025 |work=The Nation |issn=0027-8378 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250516042700/https://www.thenation.com/article/world/its-time-to-confront-israels-version-of-from-the-river-to-the-sea/ |archive-date=16 May 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;


==ផ្ទៃរឿង==
{{Main|ជម្លោះហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល|ជម្លោះប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល}}
[[File:Timeline of Israel-Palestine fatalities 2008-2023.png|thumb|upright=1.15|ចំនួនប្រៀបធៀបមរណភាពជនជាតិអ៊ីស្រាអែល (ខៀវ) និងប៉ាឡេស្ទីន (ទឹកក្រូច) ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៨ រហូតដល់ឆ្នាំ២០២៣ មុនហាម៉ាស់ផ្ដើមការវាយលុកចូលអ៊ីស្រាអែលបន្តិច&lt;ref name=&quot;OCHAoPt&quot;&gt;{{Cite web|title=Data on casualties |url=https://www.ochaopt.org/data/casualties |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113105453/https://www.ochaopt.org/data/casualties |archive-date=13 November 2023 |access-date=15 September 2025 |work=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs – occupied Palestinian territory (OCHAoPt)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Alfonseca-2023&quot;&gt;{{Cite news|last1=Alfonseca |first1=Kiara |date=11 October 2023 |title=Palestinian civilians suffer in Israel–Gaza crossfire as death toll rises |work=ABC News |url=https://abcnews.go.com/International/palestinian-civilians-suffer-israel-hamas-crossfire-death-toll/story?id=103828889 |url-status=live |access-date=17 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012150320/https://abcnews.go.com/International/palestinian-civilians-suffer-israel-hamas-crossfire-death-toll/story?id=103828889 |archive-date=12 October 2023}}&lt;/ref&gt;]]
សង្គ្រាមហ្កាហ្សាមួយនេះគឺគ្រាន់តែជាផ្នែកតូចមួយនៃ[[ជម្លោះប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល]]ប៉ុណ្ណោះ ដែលមានឬសគល់ដើមកំណើតកើតចេញពីកំណើននៃលទ្ធិ[[ហ្ស៊ីយ៉ងនិយម]]នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ (លទ្ធិគាំទ្រការបង្កើតរដ្ឋ​និងសិទ្ធិអត្ថិភាពនៃរដ្ឋសាសន៍យូដា) និងការធ្វើចំណាកស្រុកដោយជនជាតិជ្វីហ្វរាប់ពាន់រាប់លាននាក់មកតាំងទីលំនៅបង្កើតរដ្ឋរបស់ពួកគេនៅ[[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|ប៉ាឡេស្ទីន]]។&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Khalidi |first=Rashid |url=https://books.google.com/books?id=xXlwDwAAQBAJ |title=The Hundred Years' War on Palestine: A History of Settler Colonialism and Resistance, 1917–2017 |publisher=Henry Holt and Company |year=2020 |isbn=978-1-62779-854-9 |pages=7–8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Shafir |first=Gershon |year=1996 |title=Land, Labor and the Origins of the Israeli-Palestinian Conflict, 1882–1914 |url=https://books.google.com/books?id=OBzoJJGUAvUC |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-91741-5 |page=xiii }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ អង្គការសហប្រជាជាតិបានប្រកាសចេញនូវ[[ផែនការបែងចែកប៉ាឡេស្ទីនរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ|ផែនការបំបែកទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន]]ទៅជាបីផ្នែកដោយមានក្រុងយេរូសាឡឹមស្ថិតក្រោមអង្គអន្តរជាតិ។ នៅក្នុង[[សង្រ្គាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨]] ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនជាង ៧០០,០០០ នាក់បានបង្ខំចិត្តរត់ភៀសខ្លួន ឬត្រូវបានបណ្តេញចេញពីទឹកដីកំណើតរបស់ពួកគេ ហើយជាលទ្ធផល [[អ៊ីស្រាអែល|រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល]]ក៏ត្រូវបាន[[សេចក្ដីប្រកាសឯករាជ្យភាពអ៊ីស្រាអែល|បង្កើតឡើង]]នៅលើទឹកដីនោះ (ពេលនោះត្រូវបានគេស្គាល់ថា [[ម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន]]) លើកលែងតែទឹកដីចំនួនពីរដាច់ដោយឡែកផ្សេងទៀតដែលគេស្គាល់ថា [[វ៉េសប៊ែង]]និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ដែលកាលនុះកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការកាន់កាប់របស់ហ្សកដានី និងអេហ្ស៊ីបរៀងគ្នា។&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Morris |first=Benny |url=https://doi.org/10.12987/9780300145243 |title=1948 |date=2017-12-31 |publisher=Yale University Press |doi=10.12987/9780300145243 |isbn=978-0-300-14524-3}}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់ពី[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]]នៃឆ្នាំ១៩៦៧ បានបញ្ចប់ អ៊ីស្រាអែលក៏បានកាន់កាប់ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីននៃវ៉េសប៊ែង និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាជាផ្លូវការ។&lt;ref name=&quot;El Deeb-2023&quot;&gt;{{Cite news|last=El Deeb |first=Sarah |date=9 October 2023 |title=What is Hamas? The group that rules the Gaza Strip has fought several rounds of war with Israel |url=https://apnews.com/article/hamas-gaza-palestinian-authority-israel-war-ed7018dbaae09b81513daf3bda38109a |access-date=17 September 2025 |work=AP News |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023140259/https://apnews.com/article/hamas-gaza-palestinian-authority-israel-war-ed7018dbaae09b81513daf3bda38109a |url-status=live}}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់មក ចលនាបាតុកម្មបះបោរចំនួនពីរធំៗប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែលនៅប៉ាឡេស្ទីនក៏បានផ្ទុះឡើង ពោលគឺ[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧ និង[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០០០&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|chapter=Intifada |title=Encyclopedia Britannica |title-link=Encyclopædia Britannica |chapter-url=https://www.britannica.com/topic/intifada |access-date=17 September 2025 |date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114071751/https://www.britannica.com/topic/intifada |archive-date=14 November 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ហើយអ៊ីនធីហ្វាដចុងក្រោយនេះហើយដែលបានជំរុញឱ្យអ៊ីស្រាអែលដកខ្លួនដោយឯកតោភាគីចេញពីតំបន់ហ្កាហ្សានៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥។&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=13 October 2023 |title=Frequently asked questions on ICRC's work in Israel and the occupied territories |url=https://www.icrc.org/en/document/frequently-asked-questions-icrcs-work-israel-and-occupied-territories |url-status=live |journal=[[គណៈកម្មាធិការអន្តរជាតិនៃកាកបាទក្រហម]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029201111/https://www.icrc.org/en/document/frequently-asked-questions-icrcs-work-israel-and-occupied-territories|archive-date=29 October 2023 |access-date=17 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=9 October 2023 |title=Gaza Strip explained: Who controls it and what to know |work=NBC News |url=https://www.nbcnews.com/news/gaza-strip-controls-s-know-rcna119405 |url-status=live |access-date=17 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231031095143/https://www.nbcnews.com/news/gaza-strip-controls-s-know-rcna119405 |archive-date=31 October 2023}}&lt;/ref&gt;

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៧ មក​ តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាគឺត្រូវស្ថិតនៅក្រោមគ្រប់គ្រងដោយក្រុម[[ហាម៉ាស់]] ដែលជាក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធឥស្លាមនិយមមួយ ខណៈតំបន់វ៉េសប៊ែងវិញនៅបន្តស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់[[អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន]]ដឹកនាំដោយ[[ហ្វាតា]]ដដែរ។ បន្ទាប់​ពីហាម៉ាស់បានកាន់កាប់​ហ្កាហ្សាហើយ ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល​ក៏បានប្រកាសបិទ​ច្រកចេញចូលផ្សេងៗទៅ​ក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Perry |first1=Tom |last2=McDowall |first2=Angus |date=7 October 2023|title=Timeline of conflict between Israel and Palestinians in Gaza |work=Reuters |editor-last=Harvey |editor-first=Jan |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/conflict-between-israel-palestinians-gaza-2023-10-07/ |access-date=18 September 2025 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007105909/https://www.reuters.com/world/middle-east/conflict-between-israel-palestinians-gaza-2023-10-07/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kane-2023&quot;&gt;{{Cite magazine|last1=Kane |first1=Alex |last2=Cohen |first2=Mari |last3=Shamir |first3=Jonathan |last4=Scher |first4=Isaac |date=10 October 2023 |title=The Hamas Attacks and Israeli Response: An Explainer |url=https://jewishcurrents.org/the-hamas-attacks-and-israeli-response-an-explainer |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014223844/https://jewishcurrents.org/the-hamas-attacks-and-israeli-response-an-explainer |archive-date=14 October 2023 |access-date=18 September 2025 |magazine=Jewish Currents}}&lt;/ref&gt; ដែលជាហេតុបង្កផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅដល់សេដ្ឋកិច្ចនៃកូនតំបន់មួយនេះ។&lt;ref name=&quot;WBEUUN&quot;&gt;{{Cite report|url=https://thedocs.worldbank.org/en/doc/14e309cd34e04e40b90eb19afa7b5d15-0280012024/original/Gaza-Interim-Damage-Assessment-032924-Final.pdf |title=Gaza Strip: Interim Damage Assessment |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501171634/https://thedocs.worldbank.org/en/doc/14e309cd34e04e40b90eb19afa7b5d15-0280012024/original/Gaza-Interim-Damage-Assessment-032924-Final.pdf |archive-date=1 May 2024 |url-status=live |publisher=[[ធនាគារពិភពលោក]]/[[សហភាពអឺរ៉ុប]]/[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] |date=29 March 2024 |page=5}}&lt;/ref&gt; អ៊ីស្រាអែល​បាន​ការពារទង្វើរបស់ខ្លួនដោយ​លើក​ឡើង​ពី​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​ផ្នែក​សន្តិសុខ&lt;ref name=&quot;Meakem-2023&quot;&gt;{{Cite​ news|last=Meakem |first=Allison |date=10 October 2023 |title=The Geopolitics of Palestine, Explained |work=Foreign Policy |url=https://foreignpolicy.com/2023/10/10/israel-palestine-conflict-gaza-hamas-war-geography-history/ |access-date=18 September 2025 |archive-date=15 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015213033/https://foreignpolicy.com/2023/10/10/israel-palestine-conflict-gaza-hamas-war-geography-history/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែ​ក្រុមសម្ព័ន្ធ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អន្តរជាតិផ្សេងៗ​បាន​ចាត់​ទុក​វាថា​ជា​ទម្រង់​​[[ទណ្ឌកម្ម​សមូហភាព]] ពោលគឺជាទង្វើដែលប៉ះពាល់ដល់ជនស៊ីវិលស្លូតត្រង់មិនដឹងអ្វី។&lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{Cite news|last=Nebehay |first=Stephanie |date=13 September 2011|title=U.N. experts say Israel's blockade of Gaza illegal |work=Reuters |editor-last=Graff |editor-first=Peter |url=https://www.reuters.com/article/us-un-gaza-rights-idUSTRE78C59R20110913 |access-date=18 September 2025 |archive-date=15 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170615210724/http://www.reuters.com/article/us-un-gaza-rights-idUSTRE78C59R20110913 |url-status=live }}
|2 = {{Cite book|url=https://www.amnesty.org/en/documents/pol10/5670/2023/en/ |title=Amnesty International Report 2022/23: The State of the World's Human Rights |publisher=[[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ|Amnesty International]] |year=2023 |isbn=978-0-86210-502-0 |location=London |pages=206–211|chapter=Israel and the Occupied Palestinian Territories |access-date=18 September 2025 |quote=This compounded the impact of a 15-year ongoing Israeli blockade that amounts to illegal collective punishment |archive-date=16 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016210727/https://www.amnesty.org/en/documents/pol10/5670/2023/en/ |url-status=live}}
|3 = {{Cite​ news|date=13 January 2009 |title=Deprived and Endangered: Humanitarian Crisis in the Gaza Strip |publisher=[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស]] |url=https://www.hrw.org/news/2009/01/13/deprived-and-endangered-humanitarian-crisis-gaza-strip |access-date=18 September 2025 |archive-date=4 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150404041422/http://www.hrw.org/news/2009/01/12/deprived-and-endangered-humanitarian-crisis-gaza-strip |url-status=live}}
|4 = {{Cite news|date=13 February 2017 |title=Hamas hardliner Yahya Sinwar elected as Gaza leader |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-38955499 |access-date=18 September 2025 |archive-date=22 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231022080210/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-38955499 |url-status=live}}
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Ackerman |first=Seth |date=4 January 2024 |title=There was an Iron Wall in Gaza |url=https://jacobin.com/2024/01/IRON-WALL-GAZA-ISRAEL-DEFENSE-FORCES-REALPOLITIK-PALESTINE-HISTORY?MC_CID=3B53D49205&amp;MC_EID=B7EDF81030 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240105010623/https://jacobin.com/2024/01/IRON-WALL-GAZA-ISRAEL-DEFENSE-FORCES-REALPOLITIK-PALESTINE-HISTORY?MC_CID=3B53D49205&amp;MC_EID=B7EDF81030 |archive-date=5 January 2024 |access-date=18 September 2025 |magazine=Jacobin}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Abdulrahim-2023&quot;&gt;{{Cite news|last=Abdulrahim |first=Raja |date=7 October 2023 |title=Gaza Has Suffered Under 16-Year Blockade |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2023/10/07/world/middleeast/gaza-blockade-israel.html|access-date=18 September 2025 |archive-date=24 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024053734/https://www.nytimes.com/2023/10/07/world/middleeast/gaza-blockade-israel.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅឆ្នាំ២០២៣ [[ទីភ្នាក់ងារជំនួយ និងការងារនៃអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីននៅដើមបូព៌ា]] (UNRWA) បានរាយការណ៍ថា ប្រជាជនហ្កាហ្សាប្រមាណ ៨១% កំពុងតែរស់នៅក្រោម[[កម្រិតនៃភាពក្រីក្រ]] ដោយ ៦៣% ខ្វះសន្តិសុខស្បៀងអាហារ និងពឹងផ្អែកលើជំនួយអន្តរជាតិស្ទើរទាំងស្រុង។&lt;ref name=&quot;Alfonseca-2023&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=June 2022 |title=The Gaza Strip: The humanitarian impact of 15 years of blockade |url=https://www.unicef.org/mena/documents/gaza-strip-humanitarian-impact-15-years-blockade-june-2022 |access-date=18 September 2025 |website=[[យូនីសេហ្វ|UNICEF]] |archive-date=15 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115160019/https://www.unicef.org/mena/documents/gaza-strip-humanitarian-impact-15-years-blockade-june-2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៧ មក អ៊ីស្រាអែលនិងក្រុមហាម៉ាស់ក៏ដូចជាក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនផ្សេងៗទៀតដែលមានមូលដ្ឋាននៅហ្កាហ្សា បានរួមប្រឡូកចូលក្នុងជម្លោះប្រឆាំងគ្នាឥតឈប់ឈរ&lt;ref name=&quot;Meakem-2023&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kane-2023&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Beauchamp-2023&quot;&gt;{{Cite web|last=Beauchamp |first=Zack |title=Why did Hamas invade Israel?|url=https://www.vox.com/2023/10/7/23907323/israel-war-hamas-attack-explained-southern-israel-gaza |access-date=18 September 2025 |website=Vox |date=7 October 2023 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007185123/https://www.vox.com/2023/10/7/23907323/israel-war-hamas-attack-explained-southern-israel-gaza |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ដោយក្នុងនោះរួមមានសង្រ្គាមចំនួនបួនគឺ [[សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០០៨–២០០៩]], [[សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១២|២០១២]], [[សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១៤|២០១៤]] និង [[វិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២១|ឆ្នាំ២០២១]]។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=19 November 2023 |title=These six charts show the scale of human loss in the Israel–Gaza war |url=https://www.abc.net.au/news/2023-11-20/six-charts-that-show-the-scale-of-human-loss-in-israel-gaza-war/103074196 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202135746/https://www.abc.net.au/news/2023-11-20/six-charts-that-show-the-scale-of-human-loss-in-israel-gaza-war/103074196 |archive-date=2 February 2024 |access-date=18 September 2025 |work=ABC News |publisher=Australian Broadcasting Corporation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Tan |first=Joanna |date=12 November 2023 |title=Charts show a stark difference in the human cost of Israeli-Palestinian conflicts over the years |url=https://www.cnbc.com/2023/11/12/israel-hamas-war-data-shows-human-cost-of-conflict-through-the-years.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114213622/https://www.cnbc.com/2023/11/12/israel-hamas-war-data-shows-human-cost-of-conflict-through-the-years.html |archive-date=14 January 2024 |access-date=18 September 2025 |work=CNBC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{Cite news|last1=Filiu |first1=Jean-Pierre |title=Israel's 15 wars against Gaza |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/03/18/israel-s-15-wars-on-gaza_6630789_4.html |work=Le Monde |date=18 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126053406/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/03/18/israel-s-15-wars-on-gaza_6630789_4.html |archive-date=26 November 2024 |url-status=live}}
|2 = {{Cite web|last1=Marlowe |first1=Jay |title=NZ can help people fleeing Gaza with emergency family reunification – will the government act? |url=https://theconversation.com/nz-can-help-people-fleeing-gaza-with-emergency-family-reunification-will-the-government-act-224957 |website=The Conversation |date=4 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122190717/https://theconversation.com/nz-can-help-people-fleeing-gaza-with-emergency-family-reunification-will-the-government-act-224957 |archive-date=22 January 2025 |url-status=live}}
|3 = {{Cite news|date=11 January 2024 |title=French historian: Israel destroyed 4,000-year-old culture in Gaza |url=https://www.aljazeera.com/program/the-bottom-line/2024/1/11/french-historian-israel-destroyed-4000-year-old-culture-in-gaza |work=Al Jazeera |archive-url=https://web.archive.org/web/20250212223744/https://www.aljazeera.com/program/the-bottom-line/2024/1/11/french-historian-israel-destroyed-4000-year-old-culture-in-gaza |archive-date=12 February 2025 |url-status=live}}
|4 = {{Cite journal|last1=Filiu |first1=Jean-Pierre |title=The Twelve Wars on Gaza |url=https://hal-sciencespo.archives-ouvertes.fr/hal-03473736/file/2014-10-filiu-12-wars-on-gaza-jps-44-1.pdf |journal=Journal of Palestine Studies |date=1 November 2014 |volume=44 |issue=1 |pages=52–60 |doi=10.1525/jps.2014.44.1.52}}
}}&lt;/ref&gt; បើបូកបញ្ចូលគ្នា ជម្លោះធំៗទាំងបួននោះបានសម្លាប់ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៦,៤០០ នាក់ និងជនជាតិអ៊ីស្រាអែលប្រមាណ ៣០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Where We Work. Gaza Strip |work=United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA) |url=https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012075032/https://www.unrwa.org/where-we-work/gaza-strip |archive-date=12 October 2023 |access-date=18 September 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OCHAoPt&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Alfonseca-2023&quot; /&gt; នៅរវាងឆ្នាំ២០១៨ និងឆ្នាំ២០១៩ [[បាតុកម្មព្រំដែនហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០១៨–២០១៨|បាតុកម្មទ្រង់ទ្រាយធំ]]បានកើតឡើងជារៀងរាល់សប្តាហ៍នៅក្បែរព្រំដែនហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល ដែលក្នុងនោះ បាតុករបានទាមទារសិទ្ធិវិលត្រឡប់ចូលមាតុភូមិគេវិញ តែយ៉ាងណា [[កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល]]បានបង្ក្រាបបាតុកម្មតវ៉ាទាំងនោះដោយប្រើអំពើហិង្សាគ្មានប្រណី ហើយជាលទ្ធផល ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនរាប់រយនាក់បានស្លាប់ និងរបួសរាប់ពាន់នាក់ទៀតក្រោមថ្វីដៃកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=6 April 2020 |title=Two Years On: People Injured and Traumatized During the &quot;Great March of Return&quot; are Still Struggling |url=https://www.un.org/unispal/document/two-years-on-people-injured-and-traumatized-during-the-great-march-of-return-are-still-struggling/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304172542/https://www.un.org/unispal/document/two-years-on-people-injured-and-traumatized-during-the-great-march-of-return-are-still-struggling/ |archive-date=4 March 2024 |access-date=18 September 2025 |website=un.org |publisher=[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Fayyad |first1=Huthifa |date=30 March 2019 |title=Gaza's Great March of Return protests explained |url=https://www.aljazeera.com/news/2019/3/30/gazas-great-march-of-return-protests-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217174220/https://www.aljazeera.com/news/2019/3/30/gazas-great-march-of-return-protests-explained |archive-date=17 February 2024 |access-date=18 September 2025 |work=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីផ្ទុះ[[វិបត្តិប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២១|ជម្លោះដ៏ខ្លីមួយ]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០២១ ស្លាបយោធារបស់ក្រុមហាម៉ាស់គឺ [[កងពលតូចអាល់កាសាំ]] បានចាប់ផ្តើមរៀបចំផែនការប្រតិបត្តិការយោធាប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល ពោលជាផែនការវាយប្រហារថ្ងៃទី៧ ខែតុលា នោះឯង។&lt;ref name=&quot;Klein-2023&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Klein |first=Menachem |date=28 November 2023 |title=Israeli arrogance thwarted a Palestinian political path. October 7 revealed the cost |url=https://www.972mag.com/hamas-fatah-elections-israel-arrogance/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129173047/https://www.972mag.com/hamas-fatah-elections-israel-arrogance/ |archive-date=29 November 2023 |magazine=+972 magazine}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Hamas Says Its Attack on Israel Was Planned for Two Years |url=https://www.wsj.com/livecoverage/israel-hamas-war-gaza-strip/card/hamas-says-its-attack-on-israel-was-planned-for-two-years-1VCaFNgV3H2e4bGsBUAm |access-date=18 September 2025 |work=The Wall Street Journal |date=14 October 2023 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113232117/https://www.wsj.com/livecoverage/israel-hamas-war-gaza-strip/card/hamas-says-its-attack-on-israel-was-planned-for-two-years-1VCaFNgV3H2e4bGsBUAm |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

យោងទៅតាមមន្ត្រីក្រុមហាម៉ាស់ មូលហេតុដែលពួកគេបានផ្ដើមការវាយប្រហារនោះគឺដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង[[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់|ការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែលលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន]] ការបិទច្រកចេញចូលតំបន់ហ្កាហ្សា អំពើប្រមាថមហាវិហារឥស្លាម[[អាល់អាក់សា]] អំពើហិង្សារបស់អ្នកតាំងលំនៅអ៊ីស្រាអែលចំពោះម្ចាស់ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន ការរឹតបន្តឹងដំណើរចេញចូលរបស់ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន និងការចាប់ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនរាប់ពាន់នាក់ដាក់ពន្ធនាគារ ហើយដោយចាប់ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំងនេះហើយ ក្រុមហាម៉ាស់សង្ឃឹមថានឹងអាចយកជាថ្នូរដោះដូរនឹងសេរីភាពអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីនទាំងនោះ។&lt;ref name=&quot;aj7oct-invasion&quot;&gt;{{Cite news|date=7 October 2023 |title=Fears of a ground invasion of Gaza grow as Israel vows 'mighty vengeance' |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/7/world-is-watching-fears-grow-of-a-massive-gaza-invasion-by-israel |work=Al Jazeera |access-date=18 September 2025 |archive-date=8 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008024318/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/7/world-is-watching-fears-grow-of-a-massive-gaza-invasion-by-israel |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;McKernan-20231014&quot;&gt;{{Cite news|last1=McKernan |first1=Bethan |last2=Michaelson |first2=Ruth |last3=Graham-Harrison |first3=Emma |last4=Kierszenbaum |first4=Quique |last5=Balousha |first5=Hazem |last6=Taha |first6=Sufian |last7=Sherwood |first7=Harriet |last8=Beaumont |first8=Peter |date=14 October 2023 |url=https://www.theguardian.com/world/2023/oct/14/seven-days-of-terror-that-shook-the-world-and-changed-the-middle-east |title=Seven days of terror that shook the world and changed the Middle East |work=The Observer |access-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250228074533/https://www.theguardian.com/world/2023/oct/14/seven-days-of-terror-that-shook-the-world-and-changed-the-middle-east |archive-date=28 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pacchiani-2023&quot;&gt;{{Cite news|last=Pacchiani |first=Luca |date=7 October 2023 |url=https://www.timesofisrael.com/hamas-deputy-chief-anticipates-hostages-will-be-swapped-for-palestinian-prisoners/ |title=Hamas deputy chief anticipates hostages will be swapped for Palestinian prisoners |work=The Times of Israel |access-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250306152821/https://www.timesofisrael.com/hamas-deputy-chief-anticipates-hostages-will-be-swapped-for-palestinian-prisoners/ |archive-date=6 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; អ្នកជំនាញវិភាគ និងអត្ថាធិប្បាយជាច្រើនបានកំណត់ការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែលថាជាមូលហេតុដែលនាំឱ្យសង្រ្គាមនេះផ្ទុះឡើង។&lt;ref name=&quot;Matar-2023&quot;&gt;{{Cite magazine|last1=Matar |first1=Haggai |date=7 October 2023 |title=Gaza's shock attack has terrified Israelis. It should also unveil the context |url=https://www.972mag.com/gaza-attack-context-israelis/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231181619/https://www.972mag.com/gaza-attack-context-israelis/ |archive-date=31 December 2023 |access-date=18 September 2025 |magazine=+972 Magazine}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last1=Schenker |first1=Hillel |date=12 October 2023 |title=The Catastrophe of October 7. Why Did It Happen? |url=https://www.thenation.com/article/world/israel-gaza-hamas-war-netanyahu/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231231181618/https://www.thenation.com/article/world/israel-gaza-hamas-war-netanyahu/ |archive-date=31 December 2023 |access-date=18 September 2025 |magazine=The Nation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Barghouti |first1=Mariam |date=14 October 2023 |title=On October 7, Gaza broke out of prison |work=Al Jazeera |url=https://www.aljazeera.com/opinions/2023/10/14/on-october-7-gaza-broke-out-of-prison |access-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240102085402/https://www.aljazeera.com/opinions/2023/10/14/on-october-7-gaza-broke-out-of-prison |archive-date=2 January 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; សារព័ត៌មាន ''Associated Press'' បានសរសេរថា ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនកំពុងតែ &quot;ស្ថិតក្នុងសភាពអស់សង្ឃឹម ចំពោះការកាន់កាប់មិនចេះចប់មិនចេះហើយនៅក្នុងតំបន់វ៉េសប៊ែងដោយអ៊ីស្រាអែល និងការបិទច្រកផ្លូវផ្សេងៗពីហ្កាហ្សា&quot;។&lt;ref name=&quot;Federman-20231007&quot;/&gt; អង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិមួយចំនួនដូចជា [[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ]]&lt;ref&gt;{{Cite report|url=https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2022/02/MDE1551412022ENGLISH.pdf |title=Israel's Apartheid Against Palestinians: Cruel System of Domination and Crime Against Humanity |date=January 2022 |publisher=[[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ|Amnesty International]] |access-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220201215719/https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2022/02/MDE1551412022ENGLISH.pdf |archive-date=1 February 2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[បេត្សាលែម]]&lt;ref&gt;{{Cite web|date=12 January 2021 |title=A regime of Jewish supremacy from the Jordan River to the Mediterranean Sea: This is apartheid |url=https://www.btselem.org/publications/fulltext/202101_this_is_apartheid|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210508165214/https://www.btselem.org/publications/fulltext/202101_this_is_apartheid |archive-date=8 May 2021 |access-date=18 September 2025 |website=B'Tselem}}&lt;/ref&gt; និង[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស]]&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Holmes |first=Oliver |date=27 April 2021 |title=Israel is committing the crime of apartheid, rights group says |work=The Guardian |url=http://www.theguardian.com/world/2021/apr/27/israel-committing-crime-apartheid-human-rights-watch |url-status=live |access-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220202210105/https://www.theguardian.com/world/2021/apr/27/israel-committing-crime-apartheid-human-rights-watch |archive-date=2 February 2022}}&lt;/ref&gt; បាន​ប្រដូច​ការ​កាន់កាប់​របស់​អ៊ីស្រាអែល​ទៅ​នឹង​ការ​ប្រកាន់​វែកញែកពូជសាសន៍ ថ្វីបើមានការជំទាស់ពីអ្នក​គាំទ្រ​អ៊ីស្រាអែល​ក្ដី។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=4 May 2023 |title=(ជាភាសាបារាំង) Israël: l'Assemblée nationale rejette une résolution communiste dénonçant un &quot;régime d'apartheid&quot; |work=Le Figaro |url=https://www.lefigaro.fr/flash-actu/israel-l-assemblee-nationale-rejette-une-resolution-communiste-denoncant-un-regime-d-apartheid-20230504 |url-status=live |access-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230614002231/https://www.lefigaro.fr/flash-actu/israel-l-assemblee-nationale-rejette-une-resolution-communiste-denoncant-un-regime-d-apartheid-20230504 |archive-date=14 June 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Hutzler |first1=Alexandra |last2=Peller |first2=Lauren |date=19 July 2023 |title=House passes resolution saying Israel isn't a 'racist or apartheid state' |work=ABC News |url=https://abcnews.go.com/Politics/house-vote-resolution-israel-racist-apartheid-state/story?id=101410569|url-status=live |access-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030033122/https://abcnews.go.com/Politics/house-vote-resolution-israel-racist-apartheid-state/story?id=101410569 |archive-date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា មតិយោបល់របស់[[តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ]]ដែលបានផ្សព្វផ្សាយកាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ បានអះអាងថា ការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែលគឺជាទង្វើខុសនឹងច្បាប់ ហើយបានបន្ថែមទៀតថា វាបានរំលោភលើមាត្រា ៣ នៃ[[អនុសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីការលុបបំបាត់រាល់ទម្រង់នៃការរើសអើងពូជសាសន៍]] ដែលហាមប្រាមការរើសអើងពូជសាសន៍ និងការប្រកាន់ពូជសាសន៍។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Siddique |first=Haroon |date=19 July 2024 |title=UN court orders Israel to end its occupation of Palestinian territories |url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/jul/19/israels-settlement-policies-break-international-law-court-finds|access-date=18 September 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077 |archive-date=22 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240722174228/https://www.theguardian.com/world/article/2024/jul/19/israels-settlement-policies-break-international-law-court-finds |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ដំណើរសង្គ្រាម==
===ព្រឹត្តិការណ៍វាយប្រហារ ៧ តុលា===
{{Main|ការលុកលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣}}
{{Multiple image
| perrow = 2/2/2
| total_width = 300
| image1 = Palestinian invasion of Israel (Operation Al-Aqsa Flood, map, Oct 7, 2023).svg
| image2 = October 2023 Gaza−Israel conflict (7– 8 October).svg
| image3 =
| image4 = Gaza envelope after coordinated surprise offensive on Israel, October 2023 (KBG GPO09).jpg
| image5 = Fires in Israel and the Gaza strip - 7 October 2023 (53245908850).jpg
| image6 = نمایی از راهروی ساختمان بیمارستان اشکلون در جنوب اسرائیل که هدف راکت گروه حماس قرار گرفته.png
| footer_align = center
| footer = '''មើលពីលើចុះក្រោមតាមទ្រនិចនាឡិកា'''៖ {{flatlist|
* ស្ថានការណ៍ទឹកដីនៅជុំវិញដែនជ្រោយហ្កាហ្សានៅថ្ងៃទី៧–៨ ខែតុលា
* ឥដ្ឋប្រឡាក់ឈាមក្រោយ[[ការវាយប្រហារណាហាល់អូហ្ស]]ដោយហាម៉ាស់
* បន្ទប់សម្ភពនៃ[[មជ្ឈមណ្ឌលវេជ្ជសាស្ត្របាហ្ស៊ីឡៃ]]ក្រោយរងគ្រាប់រ៉ុក្កែតពីក្រុមហាម៉ាស់
* ទិដ្ឋភាព​ផ្កាយរណប​បង្ហាញពីភ្លើង​ឆេះ​រាលដាល​ក្នុង​ទឹកដីអ៊ីស្រាអែល​ជុំវិញ​ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា
* វីដេអូ​ឃ្លីបពីទាហាន​អ៊ីស្រាអែលកំពុងធ្វើសកម្មភាពរំដោះ​ទីតាំងនៃមហោស្រពប្រគំតន្ត្រីណូវ៉ាបន្ទាប់​ពីទាហានហាម៉ាស់បានចូលទៅ[[ការសម្លាប់រង្គាលក្នុងមហោស្រពប្រគំតន្ត្រីណូវ៉ា|​បាញ់សម្លាប់​រង្គាល]]អ្នកចូលរួមកម្សាន្តក្នុងកម្មវិធីនោះ
}}
}}

នៅព្រឹកថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣&lt;ref name=&quot;aj7oct-retaliation&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/7/sirens-warn-of-rockets-launched-towards-israel-from-gaza-news-reports |title=Israel retaliation kills 230 Palestinians after Hamas operation |date=7 October 2023 |work=Al Jazeera |access-date=18 September 2025 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007053106/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/7/sirens-warn-of-rockets-launched-towards-israel-from-gaza-news-reports |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ដែលត្រូវនឹងថ្ងៃពិធីបុណ្យ[[ឆាបាត់]]នៃស៊ីមហាត់តូរ៉ា និង[[ឆ្មីនីអាត់ហ្សឺរ៉ែត]]&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Estrin |first=Daniel |date=7 October 2023 |work=NPR |title=In surprise deadly attacks, Israel says Palestinian militants infiltrated from Gaza |url=https://www.npr.org/2023/10/07/1204436940/palestinian-militants-launch-rockets-into-israel |access-date=18 September 2025 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007090901/https://www.npr.org/2023/10/07/1204436940/palestinian-militants-launch-rockets-into-israel |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ហាម៉ាស់បានប្រកាសពីដំណើរចាប់ផ្តើមនៃ &quot;ប្រតិបត្តិការរលកអាល់អាក់សា&quot; ដោយបានបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតប្រមាណពី ៣,០០០ ទៅ ៥,០០០ គ្រាប់ចេញពីដែនជ្រោយហ្កាហ្សាសម្ដៅចូលទៅក្នុងទឹកដីនៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែលដោយប្រើរយៈពេលតែ ២០ នាទីប៉ុណ្ណោះ ហើយបានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងតិចចំនួ​ន ៥ នាក់។&lt;ref name=&quot;aj7oct-escalation&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/10/7/israel-palestine-escalation-live-news-barrage-of-rockets-fired-from-gaza |title=Israel–Palestine escalation live news: Hamas starts Operation Al-Aqsa Flood |date=7 October 2023 |work=Al Jazeera |access-date=18 September 2025 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007062723/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/10/7/israel-palestine-escalation-live-news-barrage-of-rockets-fired-from-gaza |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;McKernan-20231007&quot;&gt;{{Cite news|last=McKernan |first=Bethan |date=7 October 2023 |title=Hamas launches surprise attack on Israel as Palestinian gunmen reported in south |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2023/oct/07/hamas-launches-surprise-attack-on-israel-as-palestinian-gunmen-reported-in-south |access-date=7 October 2023 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007101214/https://www.theguardian.com/world/2023/oct/07/hamas-launches-surprise-attack-on-israel-as-palestinian-gunmen-reported-in-south |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅ​ពេល​ល្ងាចនៃថ្ងៃដដែរនោះ ក្រុម​ហាម៉ាស់​បាន​បាញ់​រ៉ុក្កែតបន្ថែមចំនួន ​១៥០ ​គ្រាប់​ទៀតចូល​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;aj7oct-escalation&quot; /&gt; ដំណាលគ្នានោះដែរ ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធហាម៉ាស់ប្រមាណ ៣,០០០ នាក់&lt;ref name=&quot;strength1&quot;/&gt; បានឆ្លងចូលក្នុងទឹកដីអ៊ីស្រាអែលពីតំបន់ហ្កាហ្សាដោយប្រើរថយន្ត ម៉ូតូ គ្រឿងចក្រឈូសឆាយ ទូកល្បឿនលឿន និងឆ័ត្រយោងជាដើម។&lt;ref name=&quot;Federman-20231007&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;aj7oct-retaliation&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Kingsley-2023&quot;&gt;{{Cite news|last1=Kingsley|first1=Patrick|last2=Kershner|first2=Isabel|date=7 October 2023|title=Israel–Gaza Conflict: Gaza and Israel on War Footing After Militants Launch Surprise Assaults|url=https://www.nytimes.com/live/2023/10/07/world/israel-gaza-attack|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007075901/https://www.nytimes.com/live/2023/10/07/world/israel-gaza-attack|archive-date=7 October 2023|access-date=18 September 2025|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធទាំងនោះបានសម្លាប់ជនស៊ីវិលនៅក្នុងភូមិនិងក្រុងតូចៗនៅក្បែរព្រំដែនហ្កាហ្សា&lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2023/10/07/middleeast/sirens-israel-rocket-attack-gaza-intl-hnk/index.html |title=Netanyahu says Israel is 'at war' after Hamas launches surprise air and ground attack from Gaza |date=7 October 2023 |work=CNN |access-date=18 September 2025 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007094105/https://edition.cnn.com/2023/10/07/middleeast/sirens-israel-rocket-attack-gaza-intl-hnk/index.html |url-status=live}}
|2 = {{Cite news|date=7 October 2023 |title=Border town identifies at least 15 of its residents killed in Hamas attack |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/border-town-identifies-at-least-15-of-its-residents-killed-in-hamas-attack/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007234157/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/border-town-identifies-at-least-15-of-its-residents-killed-in-hamas-attack/ |archive-date=7 October 2023 |access-date=18 September 2025 |work=The Times of Israel}}
|3 = {{Cite news|date=7 October 2023 |title=In pictures: Scenes of war and chaos after Hamas launch surprise attack on Israel |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20231007-in-pictures-hamas-israel-palestine-gaza-attack-netanyahu |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007163706/https://www.france24.com/en/middle-east/20231007-in-pictures-hamas-israel-palestine-gaza-attack-netanyahu |archive-date=7 October 2023 |access-date=18 September 2025 |work=France 24}}
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Economist-20231012&quot;&gt;{{Cite news|date=12 October 2023 |title=Hamas's attack was the bloodiest in Israel's history |url=https://www.economist.com/briefing/2023/10/12/hamass-attack-was-the-bloodiest-in-israels-history |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014231955/https://www.economist.com/briefing/2023/10/12/hamass-attack-was-the-bloodiest-in-israels-history |archive-date=14 October 2023 |access-date=18 September 2025 |newspaper=The Economist}}&lt;/ref&gt; ហើយជនស៊ីវិលជាច្រើននាក់ទៀតត្រូវបានចាប់ធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=7 October 2023 |title=Militants infiltrate Israel from Gaza as Hamas claims major rocket attack |url=https://www.cnn.com/middleeast/live-news/al-aqsa-storm-militants-infiltrate-israel-after-gaza-rockets-10-07-intl-hnk/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007075445/https://www.cnn.com/middleeast/live-news/al-aqsa-storm-militants-infiltrate-israel-after-gaza-rockets-10-07-intl-hnk/index.html |archive-date=7 October 2023 |access-date=18 September 2025 |work=CNN}}&lt;/ref&gt; ហាម៉ាស់ក៏បានវាតទីចូលទៅទីតាំងមហោស្រពតន្ត្រីមួយនៅក្បែរនោះផងដែរ ដោយបានបើក[[ការសម្លាប់រង្គាលក្នុងមហោស្រពប្រគំតន្ត្រីណូវ៉ា|ការបាញ់ប្រហារសម្លាប់មនុស្សមិនរើសមុខ]] ដោយនាំឱ្យមានអ្នកស្លាប់យ៉ាងហោចចំនួន ៣២៥ នាក់ និងមនុស្សជាច្រើននាក់ទៀតត្រូវរងរបួសធ្ងន់ស្រាល ឬត្រូវហាម៉ាស់ចាប់ជាចំណាប់ខ្មាំង។&lt;ref name=&quot;Zitun-2023&quot;&gt;{{Cite​ news|last=Zitun |first=Yoav |date=15 October 2023 |title=(ជាភាសាហេប្រឺ) הטעיה של חמאס למסוקי צה&quot;ל והכוונת טייסים בוואטסאפ |work=Ynet |url=https://www.ynet.co.il/news/article/b111niukzt |url-status=live |access-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113050601/https://www.ynet.co.il/news/article/b111niukzt |archive-date=13 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{Cite news|last=Breiner |first=Josh |title=Israeli Security Establishment: Hamas Likely Didn't Have Advance Knowledge of Nova Festival |work=Haaretz |date=18 November 2023 |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-11-18/ty-article/.premium/israeli-security-establishment-hamas-likely-didnt-have-prior-knowledge-of-nova-festival/0000018b-e2ee-d168-a3ef-f7fe8ca20000 |access-date=18 September 2025 |archive-date=19 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119001351/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-11-18/ty-article/.premium/israeli-security-establishment-hamas-likely-didnt-have-prior-knowledge-of-nova-festival/0000018b-e2ee-d168-a3ef-f7fe8ca20000 |url-status=live}}
|2 = {{Cite news|date=19 October 2023 |title=Israel's Dead: The Names of Those Killed in Hamas Attacks, Massacres and the Israel–Hamas War |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-10-19/ty-article-magazine/israels-dead-the-names-of-those-killed-in-hamas-massacres-and-the-israel-hamas-war/0000018b-325c-d450-a3af-7b5cf0210000 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115142350/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-10-19/ty-article-magazine/israels-dead-the-names-of-those-killed-in-hamas-massacres-and-the-israel-hamas-war/0000018b-325c-d450-a3af-7b5cf0210000 |archive-date=15 November 2023 |access-date=18 September 2025 |work=Haaretz}}
|3 = {{Cite news|date=22 October 2023 |title=Hostages Held by Hamas: The Names of Those Abducted From Israel |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2023-10-22/ty-article-magazine/hostages-held-by-hamas-the-names-of-those-abducted-from-israel/0000018b-55f8-d5d2-afef-d5fdd04e0000 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231115193110/https://www.haaretz.com/israel-news/2023-10-22/ty-article-magazine/hostages-held-by-hamas-the-names-of-those-abducted-from-israel/0000018b-55f8-d5d2-afef-d5fdd04e0000 |archive-date=15 November 2023 |access-date=18 September 2025 |work=Haaretz}}
}}&lt;/ref&gt; សរុបមកមានមនុស្សចំនួន ២៥១ នាក់ដែលហាម៉ាស់បានចាប់ជំរិតជាចំណាប់ខ្មាំង&lt;ref name=&quot;Vinograd-2023&quot;&gt;{{Cite news|last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Kershner |first2=Isabel |date=9 October 2023 |title=Hamas Took Scores of Hostages From Israel. Here's What We Know About Them. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/09/world/middleeast/israel-hostages-hamas-explained.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009195144/https://www.nytimes.com/2023/10/09/world/middleeast/israel-hostages-hamas-explained.html |archive-date=9 October 2023 |access-date=18 September 2025 |work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; ដោយក្នុងនោះមានទាំងកុមារ​ មនុស្សចាស់ជរា និងទាហានអ៊ីស្រាអែលមួយចំនួនទៀតផង។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Jones |first1=Sam |last2=Fidler |first2=Matt |date=18 October 2023 |title=Who are the hostages taken by Hamas from southern Israel? |url=https://www.theguardian.com/world/2023/oct/18/who-are-hostages-taken-by-hamas-from-southern-israel |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018104401/https://www.theguardian.com/world/2023/oct/18/who-are-hostages-taken-by-hamas-from-southern-israel |archive-date=18 October 2023 |access-date=18 September 2025 |work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ មានគេរាយការណ៍ផងដែរថា ពួកសកម្មប្រយុទ្ធហាម៉ាសបានប្រព្រឹត្តិអំពើកាយវិកលកម្ម ធ្វើទារុណកម្ម និងប្រព្រឹត្តិអំពើហិង្សាផ្លូវភេទផ្សេងៗជាច្រើនទៀត។&lt;ref name=&quot;washingtonpost20231125&quot;&gt;{{Cite news|last=Rubin |first=Shira |date=25 November 2023 |title=Israel investigates an elusive, horrific enemy: Rape as a weapon of war |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/11/25/israel-hamas-rape-sexual-violence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231128081253/https://www.washingtonpost.com/world/2023/11/25/israel-hamas-rape-sexual-violence/ |archive-date=28 November 2023 |access-date=18 September 2025 |newspaper=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;

សេចក្ដីសង្ខេបរបស់សារព័ត៌មាន ''The Economist'' បានកត់សម្គាល់ថា &quot;ប្រតិបត្តិការវាយប្រហារដោយហាម៉ាស់នេះគឺបានសម្លាប់ជនស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែលអស់ច្រើនជាងព្រឹត្តិការណ៍ជម្លោះមុនៗទៅទៀត&quot; ហើយបានបន្ថែមទៀតថា &quot;មុនព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃទី៧ ខែតុលានេះ ថ្ងៃចុងក្រោយបង្អស់ដែលជនជាតិជ្វីហ្វជាច្រើននាក់ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងថ្ងៃតែមួយបែបនេះគឺកាលនៅកំឡុង[[ការសម្លាប់រង្គាលជនជាតិយូដា|មហាហាយនភាព]]ក្នុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]]&quot;។&lt;ref name=&quot;The Economist-20231012&quot; /&gt; យោងតាមទាំងមន្ត្រីក្រុមហាម៉ាស់ និងអ្នកសង្កេតការណ៍ខាងក្រៅ ប្រតិបត្តិការវាយប្រហារនេះគឺជាកិច្ចប្រឹងប្រែងដែលបានគណនាមុនដើម្បីបង្កើតស្ថានការណ៍សង្គ្រាម &quot;អចិន្ត្រៃយ៍&quot; ប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល និងបំផុសបុព្វហេតុជាតិប៉ាឡេស្ទីនឡើងវិញ។&lt;ref name=&quot;gambit&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Rubin |first1=Shira |last2=Warrick |first2=Joby |date=13 November 2023 |title=Hamas envisioned deeper attacks, aiming to provoke an Israeli war |url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2023/11/12/hamas-planning-terror-gaza-israel/ |newspaper=The Washington Post |access-date=19 September 2025 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113024604/http://www.washingtonpost.com/national-security/2023/11/12/hamas-planning-terror-gaza-israel/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===ប្រតិបត្តិការវាយបកដំបូងរបស់អ៊ីស្រាអែល (តុលា ២០២៣)===
{{Multiple image
| perrow = 1/2/2
| total_width = 300
| image1 = Palestinians injured by an Israeli airstrike in Deir el-Balah, Gaza Strip.jpg
| image2 = Injured Palestinians including children receive treatment at Al-Aqsa Martyrs Hospital after Israeli airstrike of the Nuseirat refugee camp, Gaza Strip.jpg
| image3 = A Palestinian refugee carries his injured grandchildren from the Israeli bombing of Nuseirat Camp, Gaza Strip.jpg
| image4 = Damage in Gaza Strip during the October 2023 - 29.jpg
| image5 = Tasnim News Agency - Footage from Israeli airstrikes levelling Gazan buildings.webm
| footer_align = center
| footer = '''មើលពីលើចុះក្រោមតាមទ្រនិចនាឡិកា'''៖ {{flatlist|
* កូនទារក​ប៉ាឡេស្ទីនកំពុង​ទទួល​ការ​ព្យាបាល​បន្ទាប់​ពី​រងការវាយ​ប្រហារ​តាម​អាកាស​ពី​អ៊ីស្រាអែល​នៅ​ក្នុង​ក្រុង[[ឌែរអែលបាឡា]]នៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សា
* បុរសប៉ាឡេស្ទីនចំណាស់ម្នាក់កំពុងលើកចៅរបស់គាត់ដែលបានរងរបួសពេលអ៊ីស្រាអែលបានទម្លាក់គ្រាប់បែកលើ[[ជំរុំជនភៀសខ្លួននូសីរ៉ាត]]
* វីដេអូឃ្លីបបង្ហាញពីសំណង់អគារនៅហ្កាហ្សាកំពុងត្រូវរងគ្រាប់មីស៊ីលពីអ៊ីស្រាអែល
* លទ្ធផលខូចខាតនៅក្នុងតំបន់អែលរ៉េម៉ាលក្រោយត្រូវរងគ្រាប់អ៊ីស្រាអែលកំឡុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣
* កុមារប៉ាឡេស្ទីនទទួលការព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យអាល់អាក់សាបន្ទាប់ពីបានរងរបួសកំឡុងអ៊ីស្រាអែលទម្លាក់គ្រាប់បែកលើជំរុំនូសីរ៉ាត
}}
}}

អ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្ដើមយុទ្ធនាការវាយបកវិញនៅប៉ុន្មានម៉ោងប៉ុណ្ណោះក្រោយការវាយលុកដំបូងរបស់ហាម៉ាស់។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/many-israelis-accuse-governments-of-inept-chaotic-response-to-october-7-massacre/ |title=Many Israelis accuse government's of inept, chaotic response to October 7 massacre |date=26 October 2023 |work=Times of Israel |access-date=19 September 2025 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113074458/https://www.timesofisrael.com/many-israelis-accuse-governments-of-inept-chaotic-response-to-october-7-massacre/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ឧទ្ធម្ភាគចក្រ​ដំបូង​ដែលត្រូវ​បាន​បញ្ជូន​ទៅ​ជួយ​យោធា​បានហោះឆ្លងចូលតំបន់​អ៊ីស្រាអែលនៅ​ជុំវិញ​ដែនជ្រោយហ្កាហ្សានៅមួយម៉ោង​ក្រោយបានផ្ទុះអាវុធ។&lt;ref name=&quot;Zitun-2023&quot;/&gt; ក្រុមយានិកនៅលើឧទ្ធម្ភាគចក្រនោះបានបញ្ជាក់ថាពួកគេបានជួបបញ្ហាក្នុងការកំណត់ទីកន្លែងដែលកំពុងកាន់កាប់ដោយពួកសកម្មប្រយុទ្ធឈ្លានពាន និងការបែងចែករវាងជនស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែល ទាហានអ៊ីស្រាអែល និងពួកសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីននៅលើផ្ទៃដី។&lt;ref name=&quot;Zitun-2023&quot;/&gt; របាយការណ៍ អសប ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤&lt;ref&gt;{{Cite news|author1=Nicola Smith |title=Israel killed own citizens on October 7 in 'Hannibal Directive', UN claims |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/06/13/israel-killed-dozen-own-citizens-on-october-7-un-claims/ |access-date=19 September 2025 |work=The Daily Telegraph |date=13 June 2024 |archive-url=https://archive.today/20240615152306/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/06/13/israel-killed-dozen-own-citizens-on-october-7-un-claims/ |archive-date=15 June 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=12 June 2024 |title=UN finds at least 14 Israelis likely intentionally killed by own army on 7 October |url=https://www.middleeasteye.net/news/israel-un-killed-own-soldiers-army-7-october |access-date=19 September 2025 |work=Middle East Eye }}&lt;/ref&gt; និងការស៊ើបអង្កេតដោយសារព័ត៌មាន ''Haaretz'' ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ បានបង្ហាញថា កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល (ក.ក.អ.) បានបញ្ជាឱ្យកម្លាំងខ្លួនអនុវត្ត[[ក្រមបង្គាប់ហាន្នីបាល]] ពោលបានបើកផ្លូវឱ្យមានការបាញ់សម្លាប់មនុស្សមិនរើសមុខនៅតំបន់សង្ស័យមានវត្តមានក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធ មិនថាជាជនស៊ីវិល ឬទាហានគ្នាឯង។&lt;ref name=&quot;Yaniv-2024&quot;&gt;{{Cite news|last=Yaniv |first=Kubovich |date=7 July 2024 |title=IDF Ordered Hannibal Directive on October 7 to Prevent Hamas Taking Soldiers Captive |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2024-07-07/ty-article-magazine/.premium/idf-ordered-hannibal-directive-on-october-7-to-prevent-hamas-taking-soldiers-captive/00000190-89a2-d776-a3b1-fdbe45520000 |access-date=19 September 2025 |work=Haaretz |archive-date=9 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709123853/https://www.haaretz.com/israel-news/2024-07-07/ty-article-magazine/.premium/idf-ordered-hannibal-directive-on-october-7-to-prevent-hamas-taking-soldiers-captive/00000190-89a2-d776-a3b1-fdbe45520000 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

នៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍អ៊ីស្រាអែល [[នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​អ៊ីស្រាអែល]] លោក[[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]]​បានចេញសេចក្ដី​ប្រកាស​ថា នាពេលនេះប្រទេស​ជាតិ​កំពុង​តែប្រឈមនឹង​សង្រ្គាម។&lt;ref name=&quot;Kingsley-2023&quot; /&gt; លោក​បាន​គំរាមថា &quot;កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលនឹងបំលែងកន្លែង​ប្រតិបត្តិការនិងកន្លែងលាក់ខ្លួនរបស់​​ហាម៉ាស់ទាំងអស់ឱ្យក្លាយជា​ផេះ&quot; និងបានហៅ​ហ្កាហ្សា​ថាជា &quot;ទីក្រុង​អាក្រក់&quot; ហើយ​បាន​ជំរុញ​ឱ្យអ្នក​រស់នៅក្នុងហ្កាហ្សាទាំងអស់ចាកចេញពីទីនោះ។&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Netanyahu: We will turn places where Hamas is hiding into 'cities of ruins' |url=https://www.ynetnews.com/article/skforn1za |work=Ynetnews |date=7 October 2023 |access-date=19 September 2025 |archive-date=15 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015164027/https://www.ynetnews.com/article/skforn1za |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aj7oct-invasion&quot;/&gt; នៅយប់ក្រោយថ្ងៃវាយប្រហារនោះ [[សាជីវកម្មអគ្គិសនីអ៊ីស្រាអែល]]ដែលជាប្រភពផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនីប្រមាណ ៨០% ទៅឱ្យដែនជ្រោយហ្កាហ្សា បានសម្រេចកាត់ផ្តាច់ចរន្តអគ្គិសនីទៅដល់តំបន់នោះ។&lt;ref name=&quot;Gritten-2023&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67036625 |title=Strikes on Gaza after Palestinian militants enter Israel |date=7 October 2023 |work=BBC News |first=David |last=Gritten |access-date=19 September 2025 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007045410/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67036625 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែលបានប្រកាសថាខ្លួនកំពុងស្ថិតក្នុង &quot;សភាពការណ៍ត្រៀមខ្លួនសម្រាប់សង្គ្រាម&quot;&lt;ref name=&quot;aj7oct-escalation&quot; /&gt; ហើយក៏បានចាប់ផ្ដើមកោះហៅទាហានបម្រុងរាប់ម៉ឺននាក់បន្ថែម&lt;ref name=&quot;aj7oct-retaliation&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Gritten-2023&quot; /&gt; និងបានប្រកាសភាពអាសន្នចំពោះតំបន់ទឹកដីដែលស្ថិតក្នុងចម្ងាយ ៨០ គីឡូម៉ែត្រពីហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;Bayer-2023&quot;&gt;{{Cite news|last1=Bayer |first1=Lili |last2=Ho |first2=Vivian |last3=Fulton |first3=Adam |last4=Yang |first4=Maya |date=7 October 2023 |title=Israel declares state of war after Hamas fires thousands of rockets and 'militants cross border' – live |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/live/2023/oct/07/hamas-launches-attack-on-israel-with-5000-rockets-live |access-date=19 September 2025 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007071116/https://www.theguardian.com/world/live/2023/oct/07/hamas-launches-attack-on-israel-with-5000-rockets-live |url-status=live}}&lt;/ref&gt; អង្គភាពប្រឆាំងភេរវកម្ម [[យ៉ាម៉ាំ]] ត្រូវបានបញ្ជូនចូលក្នុងតំបន់គ្រោះថ្នាក់នៅក្បែរហ្កាហ្សានោះ&lt;ref name=&quot;jordan12&quot;&gt;{{Cite news|date=7 October 2023 |title=Missiles strike southern &amp; central Israel; police declare state of war |url=https://www.jordannews.jo/Section-20/Middle-East/Missiles-strike-southern-central-Israel-police-declare-state-of-war-31321 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007094646/https://www.jordannews.jo/Section-20/Middle-East/Missiles-strike-southern-central-Israel-police-declare-state-of-war-31321 |archive-date=7 October 2023 |access-date=19 September 2025 |work=Jordan News}}&lt;/ref&gt; រួមជាមួយកងពលថ្មីៗចំនួនបួនទៀត ដែលនាំឱ្យកងវរសេនាតូចប្រចាំការកើនឡើងដល់ ៣១ ពល។&lt;ref name=&quot;Federman-20231007&quot; /&gt; ចំណែកឯកម្លាំងបម្រុងវិញត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានត្រូវបញ្ជូនទៅហ្កាហ្សា តំបន់វ៉េសប៊ែង និងតាមបណ្តោយព្រំដែនជាមួយប្រទេសលីបង់ និងស៊ីរី។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/10/07/Army-says-it-is-fighting-Gaza-militants-who-entered-Israel-by-land-sea-and-air- |title=Army says it is fighting Gaza militants who entered Israel by land, sea and air |date=7 October 2023 |work=Al Arabiya |access-date=19 September 2025 |archive-date=7 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007112343/https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/10/07/Army-says-it-is-fighting-Gaza-militants-who-entered-Israel-by-land-sea-and-air- |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ប្រជាជនដែលមានវត្តមាននៅជិតតំបន់ហ្កាហ្សាត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលស្នើឱ្យសម្ងំក្នុងអគារឬគេហដ្ឋាន ខណៈដែលជនស៊ីវិលនៅភាគខាងត្បូង និងតំបន់កណ្តាលអ៊ីស្រាអែលបានត្រូវ &quot;តម្រូវឱ្យស្ថិតនៅក្បែរជម្រកជ្រកកោនណាមួយ&quot;។&lt;ref name=&quot;Gritten-2023&quot; /&gt; នៅថ្ងៃទី៩ ឬទី១០ ខែតុលា ក្រុមហាម៉ាស់បានស្នើថាខ្លួននឹងដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងស៊ីវិលទាំងអស់នៅហ្កាហ្សា ប្រសិនបើអ៊ីស្រាអែលលុបចោលគម្រោងឈ្លានពានហ្កាហ្សារបស់ពួកគេ ប៉ុន្តែសំណើនោះត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលបដិសេដច្រានចោល។&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Allon |first=Gideon |date=26 April 2024 |title='No doubt' Netanyahu preventing hostage deal, charges ex-spokesman of Families Forum |url=https://www.timesofisrael.com/no-doubt-netanyahu-preventing-hostage-deal-charges-ex-spokesman-of-families-forum/ |work=The Times of Israel |access-date=19 September 2025 |archive-date=25 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925230750/https://www.timesofisrael.com/no-doubt-netanyahu-preventing-hostage-deal-charges-ex-spokesman-of-families-forum/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

====ការបិទផ្លូវ ការទម្លាក់គ្រាប់បែក និងការជម្លៀសប្រជាជនចេញពីហ្កាហ្សាភាគខាងជើង====
{{Multiple image
| perrow = 1/2/2
| total_width = 300
| image1 = Palestinians injured by an Israeli airstrike in Deir el-Balah, Gaza Strip 2.jpg
| image2 = Tasnim News Agency - Report from child casualties in Gaza.webm
| image3 = Palestinian injured including children as a result of an Israeli bombing of Gaza Strip.jpg
| image4 = Injured Palestinian by an Israeli airstrike of a house in Deir el-Balah, Gaza Strip.jpg
| image5 = A newborn baby was killed as a result of the Israeli airstrike of Nuseirat camp, Gaza Strip.jpg
| footer_align = center
| footer = '''មើលពីលើចុះក្រោមតាមទ្រនិចនាឡិកា'''៖ {{flatlist|
* ក្រុមគ្រូពេទ្យកំពុង​ព្យាបាល​ជនជាតិ​ប៉ាឡេស្ទីន​ម្នាក់​ដែល​រង​របួស​ពី​ការ​វាយ​ប្រហារ​តាម​អាកាស​របស់​អ៊ីស្រាអែល​នៅ​ក្រុងឌែរអែលបាឡាក្នុងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា
* កុមារប៉ាឡេស្ទីនដែលរងរបួសកំពុងទទួលការព្យាបាល
* ទារកទើបនឹងកើតបានស្លាប់ ដោយសារការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែល
* មនុស្ស​ម្នា​កំពុងរត់​គេច​ខ្លួន​បន្ទាប់​ពី​មានការ​វាយ​ប្រហារ​ពី​អាកាស​ដោយអ៊ីស្រាអែលមក​លើ​ផ្ទះ​មួយ​ខ្នងនៅ​ក្នុង​ក្រុងឌែរអែលបាឡានៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សា
* បទសម្ភាសន៍ជាវីដេអូធ្វើឡើងជាមួយអ្នកដែលបានរស់រានមានជីវិតពីការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែលក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣
}}
}}

បន្ទាប់​ពី​ព្រឹត្តិការណ៍ ៧ តុលា [[កង​ទ័ព​អាកាស​អ៊ីស្រាអែល​]]បាន​ចាប់ផ្ដើមធ្វើ​ការ​វាយ​ប្រហារ​តាមអាកាសទៅលើ​គោល​ដៅ​ដែលគេអះអាងថាមានវត្តមាន​ហាម៉ាស់។&lt;ref name=&quot;aj7oct-escalation&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Bayer-2023&quot; /&gt; សកម្មភាពវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែលនោះបានសម្លាប់មនុស្សជាមធ្យម ៣៥០ នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយបានប្រើពេល ២០ ថ្ងៃ ដោយសរុបបានបង្កឱ្យមានមនុស្សស្លាប់ជាង ៧,០០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{Cite|news|first=Rania R.a. |last=Abushamala |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/palestinian-death-toll-from-israeli-attacks-on-gaza-surges-to-7-028/3033512 |title=Palestinian death toll from Israeli attacks on Gaza surges to 7,028 |work=Anadolu Agency |date=26 October 2023}}&lt;/ref&gt; ក្រោយបានជួយរំដោះចំណាប់ខ្មាំងខ្លួនចំនួនពីរនាក់ អ៊ីស្រាអែលបានប្រកាសសង្រ្គាមជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលជាងប្រាំទសវត្សរ៍ពោលគឺចាប់តាំងពី[[សង្រ្គាមយមគីបពួរ]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣​ មក។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Goldenberg |first1=Tia |last2=Shurafa |first2=Wafaa |date=8 October 2023 |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-gaza-hamas-rockets-airstrikes-tel-aviv-ca7903976387cfc1e1011ce9ea805a71 |title=Hamas fighters storm Israeli towns in surprise attack; Israel responds with deadly strikes on Gaza |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008051308/https://apnews.com/article/israel-palestinians-gaza-hamas-rockets-airstrikes-tel-aviv-ca7903976387cfc1e1011ce9ea805a71 |archive-date=8 October 2023 |work=Associated Press |access-date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/israel-officially-declares-war-for-1st-time-since-1973-as-death-toll-mounts-to-600/articleshow/104261182.cms |title=Israel officially declares war for 1st time since 1973 as death toll mounts to 600 |work=The Times of India |date=8 October 2023 |access-date=19 September 2025 |archive-date=8 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231008131015/https://timesofindia.indiatimes.com/world/middle-east/israel-officially-declares-war-for-1st-time-since-1973-as-death-toll-mounts-to-600/articleshow/104261182.cms?from=mdr |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី៩ ខែតុលា រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោកហ្កាឡង់ត៍បានប្រកាសថា កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានឡោមព័ទ្ធដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានទាំងស្រុង ដោយបានកាត់ផ្តាច់ចរន្តអគ្គិសនី និងបានបិទលំហូរនាំចូលស្បៀងអាហារនិងប្រេងឥន្ធនៈ។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Fabian |first=Emanuel |date=9 October 2023 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/defense-minister-announces-complete-siege-of-gaza-no-power-food-or-fuel/ |title=Defense minister announces 'complete siege' of Gaza: No power, food or fuel |work=The Times of Israel |access-date=19 September 2025 |archive-date=9 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009105739/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/defense-minister-announces-complete-siege-of-gaza-no-power-food-or-fuel/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; សកម្មភាពឡោមព័ទ្ធហ្កាហ្សាដោយអ៊ីស្រាអែលបានទាក់ទាញការរិះគន់ជាគំហុក ពិសេសពី[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស]] ដែលបានចាត់ទុកវាជា &quot;ទង្វើគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម&quot; និងជា &quot;ការអំពាវនាវឱ្យមានឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម&quot;។&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Israel: White Phosphorus Used in Gaza, Lebanon |url=https://www.hrw.org/news/2023/10/12/israel-white-phosphorus-used-gaza-lebanon |website=[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស]] |access-date=19 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012210108/https://www.hrw.org/news/2023/10/12/israel-white-phosphorus-used-gaza-lebanon |archive-date=12 October 2023 |location=Beirut |date=12 October 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ហ្កាឡង់ត៍បានបន្ថយប្រតិបត្តិការឡោមព័ទ្ធរបស់អ៊ីស្រាអែលវិញបន្ទាប់ពីត្រូវរង​សម្ពាធ​ពី​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក លោក[[ចូ បៃដិន]] ហើយ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​មួយ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅដប់​ថ្ងៃ​ក្រោយ​មក ដើម្បី​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​មាន​ជំនួយ​ចូល​ក្នុង​ហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;Fergal Keane-2024&quot;&gt;{{Cite news|date=2 March 2024 |title=Fergal Keane: Aid convoy tragedy shows fear of starvation haunts Gaza |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68456718 |access-date=19 September 2025 |work=BBC News |archive-date=15 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315042049/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-68456718 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ក.ក.អ. បានបញ្ជាឱ្យជនស៊ីវិលទាំងអស់នៅក្នុង[[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]ជម្លៀសខ្លួនទៅកាន់តំបន់ភាគខាងត្បូងនៃ[[វ៉ាឌីហ្កាហ្សា]] ក្នុងរយៈពេល ២៤ ម៉ោង។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=13 October 2023 |title=Israel orders 1.1 million people in Gaza to move south: What to know |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/13/israel-orders-1-1-million-people-in-gaza-to-move-south-what-to-know |access-date=19 September 2025 |work=Al Jazeera |archive-date=18 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718213634/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/13/israel-orders-1-1-million-people-in-gaza-to-move-south-what-to-know |url-status=live}}&lt;/ref&gt;  នៅថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា ក.ក.អ. បានប្រកាសផ្សព្វផ្សាយពីច្រកផ្លូវនានាដែលប្រជាជនហ្កាហ្សាភាគខាងជើងអាចធ្វើដំណើរតាមបានដើម្បីទៅរកទីទួលសុវត្ថិភាពនៅភាគខាងត្បូង&lt;ref&gt;{{Cite news|date=14 October 2023 |title=Israel announces 6-hour window for Gazans fleeing south, as troops gather near border |work=CNN |url=https://edition.cnn.com/2023/10/14/middleeast/gaza-israel-evacuation-saturday-intl-hnk/index.html |access-date=19 September 2025 |archive-date=14 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014115624/https://edition.cnn.com/2023/10/14/middleeast/gaza-israel-evacuation-saturday-intl-hnk/index.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ហើយនៅថ្ងៃដដែរមានករណីផ្ទុះ​មួយបានកើតឡើង​នៅ​លើកំណាត់​ផ្លូវ​សុវត្ថិភាព​មួយដែលណែនាំដោយអ៊ីស្រាអែលនោះ ជាហេតុបង្កឱ្យមានមនុស្សស្លាប់ប្រមាណ ៧០ នាក់​។ អ៊ីស្រាអែល និងក្រុមហាម៉ាស់បានចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកចំពោះករណីផ្ទុះលើផ្លូវមួយនោះ។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2023/oct/14/gaza-civilians-afraid-to-leave-home-after-bombing-of-safe-routes |title=Gaza civilians afraid to leave home after bombing of 'safe routes' |first1=Bethan |last1=McKernan |first2=Sufian |last2=Taha |work=The Guardian |date=15 October 2023 |access-date=19 September 2025 |archive-date=20 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020000224/https://www.theguardian.com/world/2023/oct/14/gaza-civilians-afraid-to-leave-home-after-bombing-of-safe-routes |url-status=live}}&lt;/ref&gt; មន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល រដ្ឋាភិបាលបរទេស និងអង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានថ្កោលទោសក្រុមហាម៉ាស់ជុំវិញការប្រើប្រាស់មន្ទីរពេទ្យ និងជនស៊ីវិលជាខែលការពារពីការវាយប្រហារផ្សេងៗ ប៉ុន្តែការចោទប្រកាន់ទាំងនេះត្រូវបានជំទាស់ដោយ[[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Q&amp;A on Gaza |url=https://www.amnesty.org.uk/gaza-questions |access-date=19 September 2025 |website=Amnesty International }}&lt;/ref&gt; ក៏ដូចជាហាម៉ាស់ខ្លួនឯងផ្ទាល់។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Al-Mughrabi |first1=Nidal |date=15 October 2023 |title=Palestinians fleeing to the south find no escape from danger |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/palestinians-fleeing-fighting-south-find-no-escape-danger-2023-10-15/ |access-date=19 September 2025 |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113135535/https://www.reuters.com/world/middle-east/palestinians-fleeing-fighting-south-find-no-escape-danger-2023-10-15/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ទាំងទាហាន​អ៊ីស្រាអែលនិង​ប៉ាឡេស្ទីន ព្រម​ទាំង​ក្រុម​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ដទៃទៀតក៏​បាន​ចោទ​ប្រកាន់ ក.ក.អ. ថា​បាន​ប្រើ​ប្រាស់ជនស៊ីវិលធ្វើជាខែលការពារ​ដូច​គ្នា​។&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Mednick |first1=Sam |last2=Magdy |first2=Samy |date=2025-05-24 |title=Israeli use of human shields in Gaza was systematic, soldiers and former detainees tell the AP |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-army-human-shields-80f358dd2c87a1123f26ffada159701c |access-date=2025-09-19 |website=AP News }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-03-26 |title=Israeli soldier tells CBS News he was ordered to use Palestinians as human shields in Gaza |url=https://www.cbsnews.com/news/israeli-soldier-palestinians-human-shields-gaza/ |access-date=2025-09-19 |website=CBS News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Tondo |first=Lorenzo |date=2025-05-24 |title=Israel investigates use of Palestinians as human shields by its forces in Gaza |url=https://www.theguardian.com/world/2025/may/24/israel-investigates-use-of-palestinians-as-human-shields-by-its-forces-in-gaza |access-date=2025-09-19 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា អ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្ដើមទម្លាក់គ្រាប់បែកនៅភាគខាងត្បូងតំបន់ហ្កាហ្សា​&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Jobain |first1=Najib |last2=Kullab |first2=Samya |last3=Nessman |first3=Ravi |date=17 October 2023 |title=Israel bombs Gaza region where civilians were told to seek refuge, as mediators try to unlock aid |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-gaza-hamas-war-biden-rafah-e062825a375d9eb62e95509cab95b80c |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231017144838/https://apnews.com/article/israel-palestinians-gaza-hamas-war-biden-rafah-e062825a375d9eb62e95509cab95b80c |archive-date=17 October 2023 |access-date=19 September 2025 |work=Associated Press}}&lt;/ref&gt; ហើយនៅល្ងាចនៃថ្ងៃដដែរនោះ ចំណតរថយន្តនៅ[[មន្ទីរពេទ្យអារ៉ាប់អាល់អាលី]]នៃកណ្ដាលក្រុងហ្កាហ្សា បានរងគ្រាប់ផ្ទុះឆាបឆេះស្លាប់មនុស្សអស់រាប់រយនាក់។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=26 October 2023 |title=Gaza hospital blast: What does new analysis tell us? |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67216929 |access-date=19 September 2025 |archive-date=26 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026192242/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67216929 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ប៉ាឡេស្ទីនដែលថាវាជាលទ្ធផលនៃការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែលត្រូវបានបដិសេធដោយ ក.ក.អ. ដែលសាមីខ្លួនបានបញ្ជាក់ថាហេតុការណ៍ផ្ទុះនោះគឺបណ្តាលមកពីគ្រាប់រ៉ុក្កែតបាញ់ខុសបច្ចេកទេសដោយក្រុម[[ជីហាដឥស្លាមប៉ាឡេស្ទីន]]&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Fabian |first1=Emanuel |last2=Bachner |first2=Michael |date=18 October 2023 |title=IDF presents evidence misfired Gazan rocket caused hospital blast, slams Hamas 'lies' |work=The Times of Israel |url=https://www.timesofisrael.com/idf-presents-evidence-misfired-gazan-rocket-caused-hospital-blast-slams-hamas-lies/ |access-date=19 September 2025 |archive-date=18 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018140437/https://www.timesofisrael.com/idf-presents-evidence-misfired-gazan-rocket-caused-hospital-blast-slams-hamas-lies/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ខណៈក្រុមនេះបានបដិសេធការប្រឡូកចូលពាក់ព័ន្ធក្នុងការវាយប្រហារនោះ។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=17 October 2023 |title=Israel and Palestinian militants blame each other after hospital blast kills hundreds in Gaza |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2023-10-18/gaza-hospital-blast-kills-hundreds-israel-hamas-war/102989448 |access-date=19 September 2025 |archive-date=24 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231024201724/https://www.abc.net.au/news/2023-10-18/gaza-hospital-blast-kills-hundreds-israel-hamas-war/102989448 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===ការឈ្លានពានដំបូង និងបទឈប់បាញ់ដំបូង (តុលា–វិច្ឆិកា ២០២៣)===
{{Main|ការឈ្លានពានរបស់អ៊ីស្រាអែលលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សា}}
{{Multiple image
| perrow = 1/2
| total_width = 300
| image1 = SoI-War 23-10-29 IDF 01-11.jpg
| image2 = SoI-War 23-11-01 IDF 13-08.jpg
| image3 = Merkava Mk IV in Gazan street during Operation Swords of Iron.jpg
| footer_align = center
| footer = កងយោធា​អ៊ីស្រាអែលកំឡុង​ប្រតិបត្តិការ​ថ្មើរជើង​នៅ​ហ្កាហ្សា
}}

នៅថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា បន្ទាប់ពីប្រមូលផ្ដុំកម្លាំងទាហានបានជាង ១០០,០០០ នាក់ កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែលក៏បានបើកការឈ្លានពានទ្រង់ទ្រាយធំចូលទៅក្នុងទឹកដីហ្កាហ្សាភាគខាងជើង។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Ravid |first1=Barak |title=Israeli military launches major ground incursion in Gaza |url=https://www.axios.com/2023/10/27/israel-hamas-ground-invasion-gaza |access-date=20 September 2025 |work=Axios |date=28 October 2023 |archive-date=28 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231028002239/https://www.axios.com/2023/10/27/israel-hamas-ground-invasion-gaza |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|first=Gal |last=Perl |url=https://www.idf.il/en/mini-sites/dado-center/research/the-idf-s-unique-advantage-the-commanders-are-the-secret-to-its-strength-lessons-learned-from-1982-to-2023-cpt-res-gal-perl/ |title=&quot;The IDF's unique advantage, the commanders are the secret to its strength&quot;: Lessons learned from 1982 to 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510025800/https://www.idf.il/en/mini-sites/dado-center/research/the-idf-s-unique-advantage-the-commanders-are-the-secret-to-its-strength-lessons-learned-from-1982-to-2023-cpt-res-gal-perl/ |archive-date=10 May 2024 |url-status=live |publisher=The Dado Center for Interdisciplinary Military Studies |date=30 April 2024}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃបន្ទាប់ អ៊ីស្រាអែលបានបាញ់មីស៊ីលចូលក្នុងជំរុំជនភៀសខ្លួនចាបាលីយ៉ាដោយបានសម្លាប់មនុស្សប្រមាណ ៥០ នាក់ និងរបួស ១៥០ នាក់។ អ៊ីស្រាអែលបានអះអាងថាការវាយប្រហារលើជំរុំនោះគឺមានគោលដៅលើអគ្គមេបញ្ជាការហាម៉ាស់ម្នាក់ និងក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធប៉ុន្មានទៀត ខណៈហាម៉ាស់វិញបានច្រានចោលពីវត្តមានសមាជិកខ្លួននៅក្នុងជំរុំនោះ។&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Dozens reported killed in Gaza refugee camp blast |url=https://www.bbc.com/news/live/world-middle-east-67258466 |access-date=20 September 2025 |work=BBC News |date=30 October 2023 |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101025004/https://www.bbc.com/news/live/world-middle-east-67258466 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Al-Mughrabi |first1=Nidal |last2=Rose |first2=Emily |last3=Al-Mughrabi |first3=Nidal |date=31 October 2023 |title=Israel strikes dense Gaza camp, says it kills Hamas commander |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/hamas-says-it-fires-israeli-troops-pressing-gaza-ground-assault-2023-10-31/ |access-date=20 September 2025 |archive-date=3 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103134432/https://www.reuters.com/world/middle-east/hamas-says-it-fires-israeli-troops-pressing-gaza-ground-assault-2023-10-31/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា អ៊ីស្រាអែលបានធ្វើការវាយប្រហារតាមអាកាសសម្ដៅលើអគារប្រាំមួយជាន់មួយកន្លែង ដែលជាហេតុនាំឱ្យជនស៊ីវិលយ៉ាងតិច ១០៦ នាក់បាត់បង់ជីវិត ដោយក្នុងនោះមានកុមារចំនួន ៥៤ នាក់។ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សបានសម្ដៅលើការវាយប្រហារនោះថាជា &quot;ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមស្ដែងៗ&quot;។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=4 April 2024 |title=Gaza: Israeli Strike Killing 106 Civilians an Apparent War Crime |work=Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2024/04/04/gaza-israeli-strike-killing-106-civilians-apparent-war-crime |access-date=20 September 2025 |archive-date=4 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240404112114/https://www.hrw.org/news/2024/04/04/gaza-israeli-strike-killing-106-civilians-apparent-war-crime |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១ ខែវិច្ឆិកា ក្រុមមនុស្សដែលត្រូវជម្លៀសដំបូងបានឆ្លងចេញពីហ្កាហ្សាចូលក្នុងប្រទេសអេហ្ស៊ីប។ ប្រជាជនដែលត្រូវជម្លៀសចំនួនប្រាំរយនាក់ទៀត រួមមានអ្នករងរបួសធ្ងន់ធ្ងរនិងជនបរទេស ត្រូវបានជម្លៀសតាមព្រំដែនប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Al-Mughrabi |first1=Nidal |last2=Williams |first2=Dan |date=1 November 2023 |title=First evacuees leave Gaza after another night of Israeli bombardments |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-jets-strike-gaza-camp-says-hamas-commander-killed-2023-11-01/ |work=Reuters |access-date=20 September 2025 |archive-date=1 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231101233626/https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-jets-strike-gaza-camp-says-hamas-commander-killed-2023-11-01/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១៨ ខែវិច្ឆិកា អ៊ីស្រាអែលបានធ្វើការវាយប្រហារលើក្បួនរថយន្តរបស់អង្គការ[[គ្រូពេទ្យគ្មានព្រំដែន]] ដោយបានសម្លាប់បុគ្គលិកអង្គការនោះចំនួនពីរនាក់។&lt;ref name=&quot;responsiblestatecraft20240912&quot;&gt;{{Cite web|date=12 September 2024 |title=Is Israel intentionally attacking aid workers? |url=https://responsiblestatecraft.org/israel-hamas-war-gaza/ |access-date=20 September 2025 |website=Responsible Statecraft |archive-date=13 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913233306/https://responsiblestatecraft.org/israel-hamas-war-gaza/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; មកដល់ថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា អ៊ីស្រាអែល និងក្រុមហាម៉ាស់ក៏បានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្នមួយ ដោយមានការផ្អាកអរិភាពរយៈពេល ៤ ថ្ងៃ&lt;ref name=&quot;Al Jazeera-20231122&quot;&gt;{{Cite news|date=22 November 2023 |title=Israel agrees to ceasefire deal, paving way for some captives' release |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/22/israel-agrees-to-ceasefire-deal-paving-way-for-some-captives-release |access-date=20 September 2025 |work=Al Jazeera |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129084524/https://www.aljazeera.com/news/2023/11/22/israel-agrees-to-ceasefire-deal-paving-way-for-some-captives-release |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ដើម្បីបើកផ្លូវឱ្យមានដំណើរដោះលែងចំណាប់ខ្មាំង ៥០ នាក់ដែលត្រូវបានឃុំខ្លួននៅហ្កាហ្សា។&lt;ref name=&quot;Al Jazeera-20231122&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Burke-2023&quot;&gt;{{Cite news|last1=Burke |first1=Jason |last2=Michaelson |first2=Ruth |last3=Borger |first3=Julian |date=22 November 2023 |title=Israel and Hamas agree deal for release of some hostages and four-day ceasefire |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2023/nov/22/israel-hamas-war-hostages-freed-deal-ceasefire |access-date=20 September 2025 |issn=0261-3077 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129100956/https://www.theguardian.com/world/2023/nov/22/israel-hamas-war-hostages-freed-deal-ceasefire |url-status=live}}&lt;/ref&gt; កិច្ច​ព្រម​ព្រៀងនោះក៏បានតម្រូវឱ្យអ៊ីស្រាអែល​ដោះ​លែង​ស្ត្រី​និង​កុមារ​ប៉ាឡេស្ទីន​ប្រមាណ​ ១៥០ ​នាក់​ដែល​ខ្លួនបានកំពុង​ឃុំ​ឃាំងដែរ។&lt;ref name=&quot;Burke-2023&quot; /&gt;

{{Main|បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៣}}
[[File:Release of hostages during Iron Swords war, November 2023. IV.jpg|thumb|ចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែលអាយុ ១៣ ឆ្នាំម្នាក់ក្រោយហាម៉ាស់បានដោះលែងកំឡុង[[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៣|បទឈប់បាញ់]], ២៦ វិច្ឆិកា ២០២៣]]
បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់ដែលមានប្រទេសកាតាជាអ្នកសម្របសម្រួលបានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ សកម្មភាពវាយប្រយុទ្ធគ្នាទាំងឡាយនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក៏បានឈប់ផ្អាកទាំងស្រុង។ កំឡុងបទឈប់បាញ់នោះ ក្រុមហាម៉ាស់បានដោះដូរចំណាប់ខ្មាំងមួយចំនួនរបស់ខ្លួនជាមួយនឹងអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីនដែលអ៊ីស្រាអែលចាប់ឃុំ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cbsnews.com/news/temporary-cease-fire-begins-israel-hamas-war/ |title=Group of hostages released as temporary cease-fire in Israel–Hamas war takes effect |work=CBS News|date=24 November 2023 |access-date=20 September 2025 |last1=Tanyos |first1=Faris |last2=Reals |first2=Tucker |archive-date=26 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126065457/https://www.cbsnews.com/news/temporary-cease-fire-begins-israel-hamas-war/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; រីឯអ៊ីស្រាអែល​វិញនៅតែបន្ត​ចាប់​ខ្លួន​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន​ផ្សេងទៀតដែលស្ទើរ​តែ​មានចំនួនស្មើនឹងអ្នកទោសដែលសាមីខ្លួន​បាន​ដោះលែងនោះទៅហើយ។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Al Tahhan |first=Zena |date=28 November 2023 |title=Israel arrests almost as many Palestinians as it has released during truce |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/28/arrests|access-date=20 September 2025 |work=Al Jazeera }}&lt;/ref&gt; ដំណើរការដោះដូរអ្នកទោសនោះបានអូសបន្លាយរហូតដល់ថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា នៅពេលដែលភាគីទាំងសងខាងបានចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកអំពីការរំលោភលើបទឈប់បាញ់។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=27 November 2023 |title=Israel–Hamas truce extends by two days, Qatar says: Live updates |url=https://www.cnn.com/middleeast/live-news/israel-hamas-war-gaza-news-11-27-23/index.html |access-date=20 September 2025 |work=CNN |archive-date=27 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231127082316/https://www.cnn.com/middleeast/live-news/israel-hamas-war-gaza-news-11-27-23/index.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kingsley |first=Patrick |date=28 November 2023 |title=A Gaza Truce Aids Both Sides. Until the Calculus Changes. |url=https://www.nytimes.com/2023/11/28/world/middleeast/israel-gaza-truce-analysis.html |access-date=20 September 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |archive-date=28 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231128211215/https://www.nytimes.com/2023/11/28/world/middleeast/israel-gaza-truce-analysis.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា នៅក្នុង &quot;កិច្ចព្រមព្រៀងនាទីចុងក្រោយ&quot; ហាម៉ាស់បានដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងចំនួនប្រាំបីនាក់ជាថ្នូរនឹងសេរីភាពជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនចំនួន ៣០ នាក់ដែលកំពុងជាប់ក្នុងពន្ធនាគារអ៊ីស្រាអែល និងរួមទាំងការពន្យារបទឈប់បាញ់បន្ថែមមួយថ្ងៃទៀត។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=30 November 2023 |title=Israel–Hamas war live updates: Gaza cease-fire extended a day; Jerusalem shooting kills 3 |url=https://www.nbcnews.com/news/world/live-blog/israel-hamas-war-live-updates-rcna127335 |access-date=20 September 2025 |work=NBC News |archive-date=30 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130091759/https://www.nbcnews.com/news/world/live-blog/israel-hamas-war-live-updates-rcna127335 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ទោះជាយ៉ាងណា បទឈប់បាញ់នៅតែផុតកំណត់នៅថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ខណៈដែលអ៊ីស្រាអែលនិងហាម៉ាស់បានចោទគ្នាទៅវិញទៅមកចំពោះការបដិសេដលើការពន្យារបទឈប់បាញ់។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Kingsley |first1=Patrick |last2=Hubbard |first2=Ben |last3=Fuller |first3=Thomas |title=Israel Resumes Offensive in Gaza Strip After Truce With Hamas Ends |url=https://www.nytimes.com/2023/12/01/world/middleeast/01gaza-israel-fighting-resumes.html |access-date=20 September 2025 |work=The New York Times |date=1 December 2023 |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207232110/https://www.nytimes.com/2023/12/01/world/middleeast/01gaza-israel-fighting-resumes.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===ការបន្តប្រយុទ្ធគ្នា (ធ្នូ ២០២៣ – មេសា ២០២៤)===
ក្រោយពីសង្គ្រាមបានរើបន្តឡើងវិញ អ៊ីស្រាអែលបានប្រកាសនូវផែនទីជម្លៀសជនស៊ីវិលនៅហ្កាហ្សា ប៉ុន្តែផែនទីនោះបានទទួលការរិះគន់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះថាអ៊ីស្រាអែលទើបតែបានកាត់ផ្ដាច់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតនិងអគ្គិសនីប្រើប្រាស់ថ្មីៗនៅហ្កាហ្សា ជាហេតុបណ្ដាលឱ្យប្រជាជនហ្កាហ្សាមិនអាចមើលឬភ្ជាប់នឹងផែនទីជម្លៀសនោះបាន។ ម្យ៉ាងទៀត លំណែនាំក្នុងផែនទីនោះគឺខ្វះសេចក្ដីពន្យល់លម្អិត&lt;ref&gt;{{Cite news|date=30 November 2023 |title=Israel–Gaza live news: IDF resumes strikes as ceasefire with Hamas ends |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/world-middle-east-67584895 |access-date=25 September 2025 |work=BBC News |archive-date=1 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201043259/https://www.bbc.co.uk/news/live/world-middle-east-67584895 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Smith |first1=Alexander |last2=Talmazan |first2=Yuliya |title=Israel's new grid maps add to confusion and anger in Gaza |url=https://www.nbcnews.com/news/world/israel-gaza-grid-maps-hamas-khan-younis-rcna128057 |access-date=25 September 2025 |work=NBC News |date=5 December 2023 |archive-date=7 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207011459/https://www.nbcnews.com/news/world/israel-gaza-grid-maps-hamas-khan-younis-rcna128057 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ហើយជួនកាល ផ្លូវជម្លៀសក្នុងផែនទីនោះត្រូវទទួលរងការវាយប្រហារផ្សេងៗពីអ៊ីស្រាអែលដោយគ្មានហេតុផលភស្តុតាងច្បាស់លាស់។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2023/dec/02/israeli-grid-system-makes-life-in-gaza-macabre-game-of-battleships-say-aid-workers |title=Israel has started using its new grid system for evacuation warnings |first1=Emma |last1=Graham-Harrison |first2=Jason |last2=Burke |work=The Guardian |date=2 December 2023 |access-date=25 September 2025 |archive-date=16 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216170026/https://www.theguardian.com/world/2023/dec/02/israeli-grid-system-makes-life-in-gaza-macabre-game-of-battleships-say-aid-workers |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Barbakh |first1=Arafat |last2=Salem |first2=Mohammed |title=Israel presses ground offensive in southern Gaza, air strikes intensify |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-says-ground-forces-operating-across-gaza-strip-offensive-builds-2023-12-04/ |access-date=25 September 2025 |work=Reuters |date=4 December 2023 |archive-date=8 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208004927/https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-says-ground-forces-operating-across-gaza-strip-offensive-builds-2023-12-04/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិមិនបានរកឃើញភស្តុតាងអ្វីដែលបញ្ជាក់ពីវត្តមានសមាជិកក្រុមហាម៉ាស់នៅតាមទីកន្លែងមួយចំនួនដែលអ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារនោះទេ ហើយបានស្នើឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតពីសក្តានុភាពនៃឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម។&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last1=Hammer |first1=Mathias |title=U.S. Military Equipment Traced to Possible War Crimes in Gaza, Report Finds |url=https://time.com/6342821/israel-airstrike-us-military-war-crimes/ |magazine=Time |date=5 December 2023 |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212141927/https://time.com/6342821/israel-airstrike-us-military-war-crimes/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:An aerial photo of displaced Palestinians waiting in northern Nuseirat to return to their homes in Gaza.jpg|left|thumb|រូបថតពីអាកាសបង្ហាញពីហ្វូងប្រជាជនស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីននៅនូសីរ៉ាតខាងជើង កំពុងរង់ចាំការត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ពួកគេវិញ]]
គិតមកត្រឹមខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៣ ក.ក.អ. បានវាយចូលដល់ទីកណ្ដាលទីក្រុង[[ខាន់យូនីស]] [[ចាបាលីយ៉ា]] និង[[ឈូចាអ៊ីយ៉ា]]&lt;ref&gt;{{Cite news|date=5 December 2023 |title=IDF: Troops fighting in the heart of Khan Younis in most intensive battles since ground op began |work=The Times of Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/troops-fighting-in-heart-of-khan-younis-as-battles-intensify-idf/ |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212153759/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/troops-fighting-in-heart-of-khan-younis-as-battles-intensify-idf/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ខណៈកំណើនចំនួនគ្រាប់បែកទម្លាក់ដោយអ៊ីស្រាអែលក្នុងតំបន់ទាំងនោះបានបង្ខំឱ្យប្រជាជនស៊ីវិលរត់ទៅភាគខាងត្បូងតំបន់ហ្កាហ្សាសម្ដៅទៅទីក្រុងរ៉ាហ្វា។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/5/israeli-army-surrounds-khan-younis-as-southern-gaza-attacks-intensify |title=Israeli army surrounds Khan Younis as southern Gaza attacks intensify |work=Al Jazeera |date=5 December 2023 |access-date=25 September 2025 |archive-date=5 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205191402/http://www.aljazeera.com/news/2023/12/5/israeli-army-surrounds-khan-younis-as-southern-gaza-attacks-intensify |url-status=live}}&lt;/ref&gt; មកដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែមករា រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោកយ៉ូអាហ្វ ហ្កាឡង់ត៍បានមានប្រសាសន៍ថា ប្រតិបត្តិការប្រយុទ្ធកម្រិតខ្លាំងនៅភាគខាងជើងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាបានបិទបញ្ចប់ហើយ ចំណែកឯដំណាក់កាលថ្មីនៃប្រតិបត្តិការប្រយុទ្ធក្នុងកម្រិតទាបកំពុងតែនឹងត្រៀមចាប់ផ្តើម។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/palestinian-attack-in-central-israel-kills-one-woman-injures-16-israeli-police-say-c39f4e10?siteid=yhoof2&amp;yptr=yahoo |title=Israeli Military Near End of Most Intense Phase of Gaza Fighting, Defense Minister Says |date=15 January 2024 |newspaper=The Wall Street Journal |access-date=25 September 2025 |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119173841/https://www.wsj.com/world/middle-east/palestinian-attack-in-central-israel-kills-one-woman-injures-16-israeli-police-say-c39f4e10?siteid=yhoof2&amp;yptr=yahoo |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ថ្វីបើសាមីខ្លួនធ្លាប់បានអះអាងបញ្ជាក់ថាកម្លាំងហាម៉ាស់នៅភាគខាងជើងហ្កាហ្សាត្រូវបានវិនាសអស់ក្ដី ប៉ុន្តែមកដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែមករា ក.ក.អ. បានចេញសេចក្ដីរាយការណ៍មួយទៀតថា ហាម៉ាស់បានកំពុងរៀបចំកម្លាំងប្រយុទ្ធឡើងវិញនៅតំបន់ហ្កាហ្សាខាងជើង។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.scmp.com/news/world/middle-east/article/3247544/israel-army-says-hamas-command-structure-dismantled-north-gaza |title=Israel army says Hamas command structure 'dismantled' in north Gaza |work=South China Morning Post |agency=Agence France-Presse |date=7 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240112010543/https://www.scmp.com/news/world/middle-east/article/3247544/israel-army-says-hamas-command-structure-dismantled-north-gaza |archive-date=12 January 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី២២ ខែមករា ទាហាន ក.ក.អ. ចំនួន ២៤ រូបបានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត ដោយនេះត្រូវជាចំនួនស្លាប់ទាហានអ៊ីស្រាអែលច្រើនបំផុតក្នុងមួយថ្ងៃចាប់តាំងពីអ៊ីស្រាអែលបានបើកការឈ្លានពានចូលដែនជ្រោយហ្កាហ្សាមក។ នៅក្នុងនោះ ទាហានចំនួន ២១ នាក់បានក្ស័យជីវិត នៅពេលដែលពួកសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនបានបាញ់គ្រាប់រ៉ុក្កែតដៃសម្ដៅទៅលើរថក្រោះអ៊ីស្រាអែល និងបានបង្កឱ្យអគារដែលនៅជុំវិញដួលរលំពីលើ។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Kubovich |first1=Yaniv |date=23 January 2024 |title=IDF spokesperson: 21 soldiers killed from building collapsing due to RPG fire by Hamas in southern Gaza |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2024-01-23/ty-article-live/three-israeli-officers-killed-in-southern-gaza-strip-combat/0000018d-345d-d6df-adcf-35dd49d60000 |newspaper=Haaretz |access-date=25 September 2025 |archive-date=23 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123034846/https://www.haaretz.com/israel-news/2024-01-23/ty-article-live/three-israeli-officers-killed-in-southern-gaza-strip-combat/0000018d-345d-d6df-adcf-35dd49d60000 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=The Israeli military says 21 of the soldiers were killed in a single explosion. |work=The New York Times |date=23 January 2024 |url=https://www.nytimes.com/live/2024/01/23/world/israel-hamas-gaza-news#israeli-military-says-21-soldiers-were-killed-in-a-single-explosion |access-date=25 September 2025 |last1=Kingsley |first1=Patrick |last2=Bergman |first2=Ronen |last3=Odenheimer |first3=Natan |archive-date=23 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240123074131/https://www.nytimes.com/live/2024/01/23/world/israel-hamas-gaza-news#israeli-military-says-21-soldiers-were-killed-in-a-single-explosion |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមករា កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានសម្លាប់[[ហ៊ីន រ៉ាចាប]] ដែលជាក្មេងស្រីប៉ាឡេស្ទីនអាយុ ៥ ឆ្នាំម្នាក់ រួមជាមួយសមាជិកគ្រួសាររបស់នាងចំនួន ៦ នាក់ទៀត នៅពេលដែលរថយន្តពួកគេកំពុងបើកបរត្រូវបានរងគ្រាប់ប្រហារដោយរថក្រោះ និងកាំភ្លើងយន្តរបស់អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=29 January 2024 |title=The Killing of Hind Rajab |url=https://forensic-architecture.org/investigation/the-killing-of-hind-rajab |access-date=25 September 2025 |website=forensic-architecture.org |publisher=Forensic Architecture |archive-url=https://web.archive.org/web/20250112024447/https://forensic-architecture.org/investigation/the-killing-of-hind-rajab |archive-date=12 January 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; បុគ្គលិក​សង្គ្រោះ​បន្ទាន់ចំនួនពីរ​នាក់​ទៀតដែលព្យាយាមទៅជួយរ៉ាចាបក៏​ត្រូវ​បាន​អ៊ីស្រាអែលបាញ់សម្លាប់​ដែរ។ ក្រោយមក [[អង្គការកាកបាទក្រហមអន្តរជាតិ|អង្គការអឌ្ឍចន្ទក្រហម]]បានបញ្ចេញសំឡេងហៅទូរស័ព្ទដ៏អភព្វពន់ពេករបស់រ៉ាចាបជាមួយនឹងអ្នកសង្គ្រោះបន្ទាន់ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិមានប្រតិកម្មខឹងកម្រើកយ៉ាងខ្លាំងចំពោះមរណភាពរបស់នាង និងសកម្មភាពសម្លាប់មនុស្សដោយគ្មានប្រណីរបស់អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=10 February 2024|first=Sara|last= Boboltz |title=Hind Rajab, Gaza 6-Year-Old Who Spoke Of Fear On Phone To Rescuers, Found Dead |url=https://nz.news.yahoo.com/hind-rajab-gaza-6-old-173554894.html |access-date=25 September 2025 |via=Yahoo! News |work=HuffPost |archive-date=29 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229002323/https://nz.news.yahoo.com/hind-rajab-gaza-6-old-173554894.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:An aerial view showing destruction in Rafah after Israeli forces withdrawal and as the ceasefire took hold, Gaza Strip.jpg|thumb|រូបថតពីអាកាសបង្ហាញពីវិនាសកម្មទីក្រុងរ៉ាហ្វា ក្រោយពីអ៊ីស្រាអែលបានដកកម្លាំងចេញ]]
[[File:Palestinians during the Flour massacre.png|thumb|រូបភាពពីដ្រូនអ៊ីស្រាអែលថតជាប់[[ការសម្លាប់រង្គាលម្សៅ|ការសម្លាប់រង្គាល]]ជនស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីនខណៈពួកគេកំពុងទទួលជំនួយមនុស្សធម៌, កុម្ភៈ ២០២៤]]
អ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើទីក្រុងរ៉ាហ្វានៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ។&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Israeli strikes hit Rafah after Biden warns Netanyahu to have 'credible' plan to protect civilians |url=https://apnews.com/article/israel-hamas-war-news-02-11-2014-785309c668e15728c6aac9905f290b4d |date=11 February 2024 |work=Associated Press |access-date=25 September 2025 |archive-date=19 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219064752/https://apnews.com/article/israel-hamas-war-news-02-11-2014-785309c668e15728c6aac9905f290b4d |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ដំណាលគ្នានេះ ការផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារបានក្លាយជាបញ្ហាកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងមុន ពិសេសនៅក្នុងថ្ងៃទី៥ ខែកុម្ភៈ នៅពេលដែលកូននាវាចម្បាំងអ៊ីស្រាអែលមួយគ្រឿងបានបើកការបាញ់ផ្លោងទៅលើក្បួនរថយន្តជំនួយ UNRWA ដែលជាហេតុបង្ខំឱ្យ UNRWA ផ្អាកប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួនរយៈពេលជិត ៣ សប្តាហ៍ និងជាលទ្ធផលបានប៉ះពាល់ដល់មនុស្សត្រូវការស្បៀងប្រមាណ ២០០,០០០ នាក់។&lt;ref name=&quot;responsiblestatecraft20240912&quot; /&gt; មកដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែកុម្ភៈ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានបើកការបាញ់ប្រហារទៅលើប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនដែលកំពុងរង់ចាំជំនួយស្បៀងអាហារនៅភាគនិរតីនៃទីក្រុងហ្កាហ្សា ដោយបានសម្លាប់មនុស្ស ១០០ នាក់ និងបង្ករបួសដល់មនុស្ស ៧៥០ នាក់ផ្សេងទៀត។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Salman |first1=Abeer |last2=Diamond |first2=Jeremy |date=29 February 2024 |title=More than 100 killed as Israeli forces open fire in chaos at Gaza food lines, Palestinian health ministry says |url=https://www.cnn.com/2024/02/29/middleeast/gaza-city-deaths-food-israel-intl |work=CNN |access-date=25 September 2025 |archive-date=29 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229163544/https://www.cnn.com/2024/02/29/middleeast/gaza-city-deaths-food-israel-intl |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១ ខែមីនា ថ្វីបើអាមេរិកបានប្រកាសថាចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការទម្លាក់ជំនួយស្បៀងអាហារពីលើអាកាសចូលក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សាក្ដី ប៉ុន្តែអ្នក​ជំនាញ​មួយចំនួន​បាន​សម្ដៅលើ​កិច្ច​ផ្ដួចផ្ដើម​របស់អាមេរិកនោះ​ថា​គ្រាន់តែជា​ឆាកល្ខោនសម្ដែងកិច្ចការមនុស្សធម៌ប៉ុណ្ណោះ ដោយបាន​និយាយ​បញ្ជាក់ទៀតថា​វា​នឹង​មិន​បានជួយ​សម្រាលអ្វីដល់​ស្ថានភាព​ស្បៀងនៅហ្កាហ្សា​នោះ​ទេ។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2 March 2024 |title=U.S. Begins Airdrops of Humanitarian Aid in Gaza |url=https://www.nytimes.com/2024/03/02/world/middleeast/us-airdrop-gaza-aid.html |work=The New York Times |access-date=25 September 2025 |archive-date=2 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240302233631/https://www.nytimes.com/2024/03/02/world/middleeast/us-airdrop-gaza-aid.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[មន្ទីរពេទ្យអាល់ឈីហ្វា]]ដែលធ្លាប់ត្រូវបានកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលឡោមព័ទ្ធកាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលបញ្ជូនទាហានវាយលុកចូលនៅចន្លោះថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា រហូតដល់ថ្ងៃទី១ ខែមេសា។&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Fighting Rages Around Two Gaza Hospitals as Pressure on Israel Rises |url=https://www.nytimes.com/2024/03/28/world/middleeast/gaza-shifa-hospital-israel-hostages.html |access-date=25 September 2025 |work=The New York Times |date=28 March 2024 |archive-date=2 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402064654/https://www.nytimes.com/2024/03/28/world/middleeast/gaza-shifa-hospital-israel-hostages.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងយុទ្ធនាការនេះ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានអះអាងថាខ្លួនបានសម្លាប់មន្ត្រីហាម៉ាស់មួយចំនួន និងរួមទាំងមនុស្សប្រមាណ​ ២០០​ នាក់បន្ថែមទៀត។&lt;ref&gt;{{Cite news|title=IDF, Shin Bet name senior Hamas terrorists killed at Shifa |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-shin-bet-name-senior-hamas-terrorists-killed-at-shifa/ |access-date=25 September 2025 |work=The Times of Israel |date=30 March 2024 |archive-date=30 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330145129/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-shin-bet-name-senior-hamas-terrorists-killed-at-shifa/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; អ្នកដែលបានរួចផុតជីវិតចេញពីយុទ្ធនាការនោះបានបដិសេធថាគ្មានក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធណាបានរៀបចំមូលដ្ឋានពួកគេនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យនោះទេ។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.newarab.com/news/al-shifa-hospital-witnesses-reveal-bloodshed-israeli-raid |title=Al-Shifa Hospital witnesses reveal bloodshed of Israeli raid |date=12 April 2024 |work=The New Arab |access-date=25 September 2025 |archive-date=8 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008234313/https://www.newarab.com/news/al-shifa-hospital-witnesses-reveal-bloodshed-israeli-raid |url-status=live}}&lt;/ref&gt; បន្ថែមពីលើនេះ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានបំផ្លាញមន្ទីរពេទ្យនោះនៅសល់ត្រឹម &quot;ផេះ&quot; ហើយបានសម្លាប់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនជ្រកកោននៅទីនោះចំនួន ៤០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1 April 2024 |title=As Israel withdraws from raid on Shifa Hospital, accounts from military and witnesses differ wildly |url=https://apnews.com/article/shifa-hamas-israel-gaza-military-war-hospitals-1842f3cc81744526c72bff727882e956 |access-date=25 September 2025 |work=AP News |archive-date=15 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615113338/https://apnews.com/article/shifa-hamas-israel-gaza-military-war-hospitals-1842f3cc81744526c72bff727882e956 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Edwards |first1=Christian |last2=Yeung |first2=Jessie |date=1 April 2024 |title=Israeli troops end Al-Shifa hospital raid, leaving behind bodies and trail of destruction |url=https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/israel-idf-withdraws-al-shifa-hospital-intl-hnk/index.html |access-date=25 September 2025 |work=CNN |archive-date=25 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240425090643/https://www.cnn.com/2024/04/01/middleeast/israel-idf-withdraws-al-shifa-hospital-intl-hnk/index.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

សេចក្តីសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិនៅថ្ងៃទី២៥ ខែមីនា ដែលអំពាវនាវឱ្យមានបទឈប់បាញ់ជាបន្ទាន់នៅហ្កាហ្សាសម្រាប់ខែ[[រ៉ាម៉ាដាន]]&lt;ref name=&quot;aljazeera20240325&quot;/&gt; ត្រូវបាន ក.ក.អ. មិនអើពើអនុវត្តតាមឡើយ។&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Federica |last1=Marsi |first2=Usaid |last2=Siddiqui |date=27 March 2024 |title=Gaza ceasefire hopes 'drowned out' by Israel's non-stop bombing |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/27/israels-war-on-gaza-live-rafah-bombing-intensifies-despite-un-truce-call?update=2802740 |access-date=26 September 2025 |work=Al Jazeera |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328014032/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/3/27/israels-war-on-gaza-live-rafah-bombing-intensifies-despite-un-truce-call?update=2802740 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា បុគ្គលិកជំនួយអន្តរជាតិចំនួន ៧ នាក់របស់អង្គការ[[ផ្ទះបាយមជ្ឈិមសកល]] (WCK) ត្រូវបានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងការវាយប្រហារតាមអាកាសពីអ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងត្បូងនៃក្រុង[[ឌែរអែលបាឡា]]។&lt;ref&gt;{{Cite web|title=7 WCK team members killed in Gaza |url=https://wck.org/news/gaza-team-update |date=2 April 2024 |access-date=26 September 2025 |website=[[ផ្ទះបាយមជ្ឈិមសកល|World Central Kitchen]] |archive-date=3 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403111639/https://wck.org/news/gaza-team-update |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Magdy-2024&quot;&gt;{{Cite news|title=With famine looming, aid group halts food delivery in Gaza after Israeli strike kills 7 workers |url=https://apnews.com/article/israel-hamas-war-news-04-02-2024-9bdf66771b62af37d85a2800f71c0e6c |access-date=26 September 2025 |last1=Shurafa |first1=Wafaa |last2=Magdy |first2=Samy |work=Associated Press |date=3 April 2024 |archive-date=12 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512131611/https://apnews.com/article/israel-hamas-war-news-04-02-2024-9bdf66771b62af37d85a2800f71c0e6c |url-status=live}}&lt;/ref&gt; WCK បានរាយការណ៍ថារថយន្តរបស់ខ្លួនគឺមានស្លាកសញ្ញាសម្គាល់អង្គការជំនួយច្បាស់លាស់ ហើយថែមទាំងបានប្រាប់បង្ហាញទីតាំងរបស់ពួកគេទៅអ៊ីស្រាអែលទៀតផង។ ក្រោយមក WCK ក៏បានសម្រេចចិត្តដកខ្លួនចេញពីប្រតិបត្តិការផ្ដល់ជំនួយនៅហ្កាហ្សារួមជាមួយអង្គការមួយចំនួនផ្សេងទៀតដូចជា [[ជំនួយជនភៀសខ្លួនដើមបូព៌ាអាមេរិកាំង|អាណេរ៉ា]] និង[[ប្រូជិចត៍ហូប្ប៍]]។&lt;ref name=&quot;Magdy-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=World Central Kitchen halts operations in Gaza after strike kills staff |url=https://www.bbc.com/news/world-68710515 |work=BBC News |date=2 April 2024 |access-date=26 September 2025 |archive-date= 2 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402023745/https://www.bbc.com/news/world-68710515 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី៦ ខែមីនា អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ចប់ការសាងសង់ផ្លូវថ្មីពីភាគខាងកើតទៅលិចក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សាដើម្បីសម្រួលដល់ប្រព័ន្ធភស្តុភារតភ្ជាប់ទីតាំងឈរជើងនានារបស់ ក.ក.អ. នៅលើវិថីអាល់រ៉ាឈីដ និងសាឡាអាល់ឌីន ហើយជាខ្សែរារាំងប្រជាជននៅភាគខាងត្បូងហ្កាហ្សាមិនឱ្យត្រឡប់ទៅប៉ែកខាងជើងវិញ។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Beaule |first1=Victoria |last2=Savir |first2=Dana |date=11 March 2024 |title=Israel extends road to now traverse Gaza, satellite imagery shows |url=https://abcnews.go.com/International/israel-extends-road-traverse-gaza-satellite-imagery/story?id=107973368 |work=ABC News |access-date=26 September 2025 |archive-date=20 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320135009/https://abcnews.go.com/International/israel-extends-road-traverse-gaza-satellite-imagery/story?id=107973368 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; មិនយូរប៉ុន្មាន អ៊ីស្រាអែលក៏បានចាប់ផ្ដើមរៀបចំគម្រោងវាយលុកចូលទីក្រុង[[រ៉ាហ្វា]]ដោយជ្រើសរើសយកពាក់កណ្តាលខែមេសាជាពេលបរិច្ឆេទចាប់ផ្ដើម ប៉ុន្តែអ៊ីស្រាអែលត្រូវបង្ខំពន្យារគម្រោងនោះវិញបន្ទាប់ពីអ៊ីរ៉ង់បានធ្វើការ[[ការវាយប្រហាររបស់អ៊ីរ៉ង់លើអ៊ីស្រាអែលនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤|បាញ់មីស៊ីលជាច្រើនគ្រាប់]]ចូលក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន។&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Kathleen |last1=Magramo |first2=Antoinette |last2=Radford |date=15 April 2024 |title=Live updates: Israel intercepts Iran drone attacks and weighs response, Gaza crisis continues |url=https://www.cnn.com/middleeast/live-news/israel-hamas-war-gaza-news-04-15-24/index.html |access-date=26 September 2025 |work=CNN |archive-date=15 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415042103/https://www.cnn.com/middleeast/live-news/israel-hamas-war-gaza-news-04-15-24/index.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ចូលមកដល់ថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា អ៊ីស្រាអែលបានបង្កើនការបាញ់ប្រហារផ្សេងៗលើក្រុងរ៉ាហ្វាមុនពេលចាប់ផ្ដើមដំណើរលុកលុថ្មើរជើង។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=25 April 2024 |title=Israel intensifies strikes on Rafah ahead of threatened invasion |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-intensifies-strikes-gazas-rafah-ahead-threatened-invasion-2024-04-25/ |access-date=26 September 2025 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=25 April 2024 |title=Israel says Rafah assault looms; massive Gaza airstrikes end weeks of relative calm |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/some-palestinians-forced-flee-homes-israel-pounds-northern-gaza-2024-04-24/ |access-date=26 September 2025 |work=Reuters |archive-date=27 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427194629/https://www.reuters.com/world/middle-east/some-palestinians-forced-flee-homes-israel-pounds-northern-gaza-2024-04-24/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===ប្រតិបត្តិការវាយក្រុងរ៉ាហ្វា (ឧសភា–កញ្ញា ២០២៤)===
{{Main|ការវាយលុកទីក្រុងរ៉ាហ្វា}}
[[File:An aerial view of Al-Mawasi area where displaced Palestinians live in tents, Gaza Strip.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពនៅតំបន់[[អាល់ម៉ាវ៉ាស៊ី]]ដែលកំពុងផ្ទុកជនភៀសសឹកប៉ាឡេស្ទីនរាប់ពាន់រាប់ម៉ឹននាក់, ហ្កាហ្សាខាងត្បូង]]
នៅថ្ងៃទី៦​ ខែឧសភា ក.ក.អ. បានបញ្ជាឱ្យប្រជាជស៊ីវិលប្រមាណ ១០០,០០០ នាក់នៅរ៉ាហ្វាភាគខាងលិចជម្លៀសខ្លួនទៅតំបន់[[អាល់ម៉ាវ៉ាស៊ី]]នៅភាគខាងលិចនៃក្រុងខាន់យូនីស។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/6/israeli-forces-call-on-palestinians-in-gazas-eastern-rafah-to-evacuate |title=Israel orders Rafah evacuation as Gaza truce talks stall |date=6 May 2024 |work=Al Jazeera |access-date=26 September 2025 |archive-date=14 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514171856/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/6/israeli-forces-call-on-palestinians-in-gazas-eastern-rafah-to-evacuate |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅចុងថ្ងៃដដែរនោះ ហាម៉ាស់បានប្រកាសថាខ្លួនបានយល់ស្របទទួលយកលក្ខខណ្ឌក្នុងបទឈប់បាញ់ដែលមានការសម្របសម្រួលពីប្រទេសអេហ្ស៊ីប និងកាតា&lt;ref name=&quot;Ni-2024&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.npr.org/2024/05/06/1249360882/israel-hamas-cease-fire |work=NPR |date=6 May 2024 |access-date=26 September 2025 |first1=Vincent |last1=Ni |first2=Lauren |last2=Frayer |department=Middle East crisis – explained |title=Hamas has accepted a cease-fire deal proposed by Egypt and Qatar |archive-date=27 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527212417/https://www.npr.org/2024/05/06/1249360882/israel-hamas-cease-fire |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណា អ៊ីស្រាអែលបានបដិសេដមិនយល់ស្របលើបទឈប់បាញ់នោះទេ&lt;ref name=rejected&gt;{{multiref2
|1 = {{Cite news|title=Hamas says no budging from already-rejected hostage deal offer as Cairo talks break up |url=https://www.timesofisrael.com/hamas-says-no-budging-from-already-rejected-hostage-deal-offer-as-cairo-talks-break-up/ |access-date=26 September 2025 |work=The Times of Israel |date=10 May 2024 |archive-date=10 May 2024 |archive-url=https://archive.today/20240510180852/https://www.timesofisrael.com/hamas-says-no-budging-from-already-rejected-hostage-deal-offer-as-cairo-talks-break-up/ |url-status=live}}
|2 = {{Cite news|last1=Alghoul |first1=Fares |first2=Dana |last2=Khraiche |first3=Galit |last3=Altstein |archive-date=8 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240508033814/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-06/hamas-says-accepts-proposal-for-cease-fire-with-israel |url-status=live |title=Israel Says a Cease-Fire Plan Backed by Hamas Falls Short |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-06/hamas-says-accepts-proposal-for-cease-fire-with-israel |access-date=26 September 2025 |work=Bloomberg News |date=7 May 2024 }}
|3 = {{Cite news|last1=Osborne |first1=Samuel |title=Israel claims control of key Rafah crossing after rejecting ceasefire deal with Hamas |url=https://news.sky.com/story/israel-rejects-ceasefire-proposal-and-presses-ahead-with-targeted-strikes-on-rafah-13130835 |access-date=26 September 2025 |work=Sky News |date=7 May 2024 |archive-date=10 May 2024 |archive-url=https://archive.today/20240510034709/https://news.sky.com/story/israel-rejects-ceasefire-proposal-and-presses-ahead-with-targeted-strikes-on-rafah-13130835 |url-status=live}}
}}&lt;/ref&gt; ដោយបានអះអាងថាសាមីខ្លួននឹងនៅបន្តកិច្ចចរចា ខណៈដែលប្រតិបត្តិការយោធានៅរ៉ាហ្វានៅដំណើរការឡើងដដែរដើម្បីបន្ត &quot;ដាក់សម្ពាធយោធាលើក្រុមហាម៉ាស់&quot;។&lt;ref name=&quot;Burke-2024&quot;&gt;{{Cite news|last1=Burke |first1=Jason |last2=Tantesh |first2=Malak A. |last3=Borger |first3=Julian |date=6 May 2024 |title=Israeli airstrikes on Rafah begin despite mounting ceasefire pressure |url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/06/gaza-ceasefire-hangs-in-balance-as-israel-carries-out-night-airstrikes-on-rafah |access-date=26 September 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077 |archive-date=8 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008234207/https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/06/gaza-ceasefire-hangs-in-balance-as-israel-carries-out-night-airstrikes-on-rafah |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី៦ ខែឧសភាដដែរ ក.ក.អ. បានវាយចូលតំបន់ជាងក្រុងរ៉ាហ្វា&lt;ref name=Guardian20240506&gt;{{Cite news|date=6 May 2024 |title=Israel–Gaza war live: Israel 'plans to proceed with Rafah invasion plans' after Hamas ceasefire announcement |url=https://www.theguardian.com/world/live/2024/may/06/israel-gaza-hamas-ceasefire-updates |work=The Guardian |access-date=26 September 2025 |archive-date=6 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240506171944/https://amp.theguardian.com/world/live/2024/may/06/israel-gaza-hamas-ceasefire-updates |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ហើយបានគ្រប់គ្រងលើ[[ច្រកឆ្លងដែនរ៉ាហ្វា]]ទល់នឹងប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅថ្ងៃបន្ទាប់។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/7/israel-seizes-gazas-vital-rafah-border-crossing |title=Israel seizes key Gaza border crossing as it launches assault on Rafah |date=7 May 2024 |work=Al Jazeera |access-date=26 September 2025 |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513184849/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/7/israel-seizes-gazas-vital-rafah-border-crossing |url-status=live}}&lt;/ref&gt; គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា មនុស្សប្រមាណ ៦០០,០០០ នាក់បានរត់ភៀសខ្លួនចេញពីទីក្រុងរ៉ាហ្វា និង ១០០,០០០ នាក់បន្ថែមទៀតពីតំបន់ភាគខាងជើង នេះបើយោងតាមអង្គការសហប្រជាជាតិ។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://apnews.com/article/israel-iran-hamas-latest-05-15-2024-b3f003838e374122f0547896fabae39b |title=Palestinians mark 76 years of their dispossession as more catastrophe unfolds in Gaza |date=16 May 2024 |work=AP News |access-date=26 September 2025 |archive-date=9 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609012624/https://apnews.com/article/israel-iran-hamas-latest-05-15-2024-b3f003838e374122f0547896fabae39b |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:IDF Rafah May 2024 (1).png|thumb|រថក្រោះអ៊ីស្រាអែលនៅ[[ច្រកឆ្លងដែនរ៉ាហ្វា]]]]
នៅថ្ងៃទី២៤ ខែឧសភា អង្គការសហប្រជាជាតិបាននិយាយថា រថយន្តដឹកជំនួយតែចំនួន ៩០៦ ប៉ុណ្ណោះដែលបានចូលក្នុងហ្កាហ្សាចាប់តាំងពីប្រតិបត្តិការវាយទីក្រុងរ៉ាហ្វាដោយអ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមមក។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/un-says-only-906-aid-truckloads-reached-gaza-since-israels-rafah-operation-began-2024-05-24/|title=UN says only 906 aid truckloads reached Gaza since Israel's Rafah operation began |date=24 May 2024 |work=[[រ៉យទ័រ|Reuters]] |access-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; នៅពីរថ្ងៃក្រោយគឺនៅថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា អ៊ីស្រាអែលបាន[[ការវាយប្រហារជំរុំតែលអាល់ស៊ុលតាន|ទម្លាក់គ្រាប់បែកលើជំរុំភៀសខ្លួនតែលអាល់ស៊ុលតាន]]នៅក្នុងទីក្រុងរ៉ាហ្វា ដោយបានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៤៥ នាក់ ខណៈខាងភាគីអ៊ីស្រាអែលបានអះអាងថាខ្លួនបានផ្ដាច់ជីវិតមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ហាម៉ាស់ចំនួនពីរនាក់នៅក្នុងការវាយប្រហារនោះ។&lt;ref name=&quot;Amnesty International-2024&quot;&gt;{{Cite web|date=26 August 2024 |title=Israel/OPT: Israeli attacks targeting Hamas and other armed group fighters that killed scores of displaced civilians in Rafah should be investigated as war crimes |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/08/israel-opt-israeli-attacks-targeting-hamas-and-other-armed-group-fighters-that-killed-scores-of-displaced-civilians-in-rafah-should-be-investigated-as-war-crimes/ |access-date=26 September 2025 |website=[[អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ|Amnesty International]] |archive-date=8 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008234708/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/08/israel-opt-israeli-attacks-targeting-hamas-and-other-armed-group-fighters-that-killed-scores-of-displaced-civilians-in-rafah-should-be-investigated-as-war-crimes/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=At least 45 killed in Israeli airstrike on displaced persons camp in Rafah, health ministry says, hours after Hamas fired rockets into Israel |url=https://www.cbsnews.com/news/hamas-rockets-central-israel-gaza-strip-sirens/ |work=CBS News |date=28 May 2024 |orig-date=26 May 2024 |access-date=26 September 2025 |archive-date=15 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240615040306/https://www.cbsnews.com/news/hamas-rockets-central-israel-gaza-strip-sirens/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក្រោម ៤៨ ម៉ោងក្រោយមក តំបន់ជម្លៀសមួយទៀតគឺ ជំរុំជនភៀសខ្លួនអាល់ម៉ាវ៉ាស៊ីត្រូវបានរងគ្រាប់រថក្រោះពីចម្ងាយ ដែលបណ្ដាលឱ្យមនុស្សយ៉ាងតិច ២១ នាក់បានស្លាប់&lt;ref name=&quot;Amnesty International-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.huffpost.com/entry/international-outrage-israel-rafah-tent-massacre-gaza_n_66565947e4b022987c320189 |title=International Outrage Over Israel's Rafah Tent Massacre Has Not Slowed IDF Offensive |work=HuffPost |access-date=26 September 2025 |date=28 May 2024 |archive-date=29 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529002125/https://www.huffpost.com/entry/international-outrage-israel-rafah-tent-massacre-gaza_n_66565947e4b022987c320189 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែលើកនេះ ក.ក.អ. បានបដិសេធការជាប់ពាក់ព័ន្ធរបស់ខ្លួនក្នុងឧប្បត្តិហេតុវាយប្រហារមួយនេះ។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=28 May 2024 |title=Israel did not strike humanitarian area, says IDF spokesperson |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-804058 |access-date=26 September 2025 |work=The Jerusalem Post |archive-date=28 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528164256/https://www.jpost.com/breaking-news/article-804058 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា អ៊ីស្រាអែលបានទម្លាក់គ្រាប់បែកលើសាលារៀនមួយកន្លែងក្នុងជំរុំជនភៀសខ្លួននូសីរ៉ាត ដោយបានសម្លាប់មនុស្សជាច្រើនរាប់សិបនាក់។ រយៈពេលពីរថ្ងៃក្រោយមក អ៊ីស្រាអែលបានធ្វើការវាយប្រហារលើជំរុំជនភៀសខ្លួននូសីរ៉ាតផ្ទាល់ ដោយបានជួយរំដោះចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែលបួននាក់&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ravid |first=Barak |date=8 June 2024 |title=Israel rescues four hostages held by Hamas in Gaza |url=https://www.axios.com/2024/06/08/israel-hostage-rescue-gaza-music-festival |website=Axios |access-date=26 September 2025 |archive-date=8 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608210927/https://www.axios.com/2024/06/08/israel-hostage-rescue-gaza-music-festival |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនចំនួន ២៧៤ នាក់ត្រូវស្លាប់ជាលទ្ធផលនៃប្រតិបត្តិការរំដោះចំណាប់ខ្មាំងនោះ។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-hostages-casualties-1458f5a1dfe7bd4d908231bb7090a559 |title=How an Israeli raid freed 4 hostages and killed at least 274 Palestinians in Gaza |last1=Jahjouh |first1=Mohammad |last2=Jeffery |first2=Jack |last3=Chehayeb |first3=Kareem |date=10 June 2024 |work=AP News |access-date=26 September 2025 |archive-date=10 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610211341/https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-hostages-casualties-1458f5a1dfe7bd4d908231bb7090a559 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; យោងតាម​[[អ្នកឃ្លាំមើលមជ្ឈិមបូព៌ា]] និងអង្គការ ''ReliefWeb'' នៅរវាងពីថ្ងៃទី៤ ខែកក្កដា ដល់ថ្ងៃទី១០ ខែសីហា អ៊ីស្រាអែលបានធ្វើការវាយប្រហារលើសាលារៀនចំនួន ២១ កន្លែងនៅហ្កាហ្សា ដោយបានសម្លាប់មនុស្សសរុប ២៧៤ នាក់។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=14 August 2024 |title=UN: 274 people killed in attacks on 21 schools in Gaza |url=https://www.middleeastmonitor.com/20240814-un-274-people-killed-in-attacks-on-21-schools-in-gaza/ |work=[[អ្នកឃ្លាំមើលមជ្ឈិមបូព៌ា|Middle East Monitor]]}}&lt;/ref&gt;

{{Pie chart
| thumb = right
| caption = ទិន្នន័យវិភាគរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិលើប្រជាជនស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីនដែលត្រូវបានសម្លាប់នៅចន្លោះខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ដល់ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=8 November 2024 |title=Nearly 70% of Gaza war dead women and children – UN |url=https://www.bbc.com/news/articles/cn5wel11pgdo |access-date=26 September 2025 |work=BBC News }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;axios20241108&quot;/&gt;
| value1 = 44
| label1 = កុមារ
| value2 = 26
| label2 = ស្ត្រី
| value3 = 30
| label3 = បុរស
}}
នៅថ្ងៃទី២២ ខែកក្កដា ក.ក.អ. បានចាប់ផ្តើមបើក[[ការលុកលុយទីក្រុងខាន់យូនីសនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤|ការលុកលុយជាលើកទីពីរ]]ទៅលើទីក្រុង[[ខាន់យូនីស]]។&lt;ref name=&quot;Al-Mughrabi-2024&quot;&gt;{{Cite news|last1=Al-Mughrabi |first1=Nidal |last2=Rabinovitch |first2=Ari |last3=Khaled |first3=Hatem |date=22 July 2024 |title=Israel sends tanks back into Khan Younis area, 70 killed after new evacuation order |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-orders-evacuation-part-gazas-khan-younis-after-renewed-rocket-fire-2024-07-22/ |work=Reuters}}&lt;/ref&gt; ក្នុងនោះ អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ជាឱ្យប្រជាជនស៊ីវិលជម្លៀសខ្លួនចេញពីតំបន់ប៉ែកខាងកើតនៃទីក្រុងខាន់យូនីស&lt;ref&gt;{{Cite news|date=24 July 2024 |title=Gaza war: 150,000 have fled Khan Younis since Monday, UN says |url=https://www.bbc.com/news/articles/c80ejjdk4r7o |access-date=26 September 2025 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt; ខណៈមនុស្សចំនួន ៧៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងថ្ងៃដំបូងនៃការលុកលុយរបស់អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;Al-Mughrabi-2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=23 July 2024 |title=At least 39,090 Palestinians killed in Gaza since Oct. 7: Ministry |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2024/07/23/at-least-39-090-palestinians-killed-in-gaza-since-oct-7-ministry |access-date=26 September 2025 |work=Al Arabiya |agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt; [[ការលុកលុយទីក្រុងខាន់យូនីសនៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤|ការលុកលុយលើកទីបី]]ដែលមានយៈពេលមួយខែបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី៣០ ខែសីហា នៅពេលដែល ក.ក.អ​​​​​​​. បានដកកងវរសេនាតូចទី ៩៨ របស់ខ្លួនចេញពីក្រុងខាន់យូនីស និងឌែរអែលបាឡា ដោយអះអាងថាខ្លួនបានសម្លាប់ពួកសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនជាង ២៥០ នាក់។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Clinton |first=Jane |date=30 August 2024 |title=The Israeli military said on Friday it had wrapped up a month-long operation in southern and central Gaza that it said killed more than 250 Palestinian fighters |url=https://www.theguardian.com/world/live/2024/aug/30/middle-east-crisis-live-israel-hamas-gaza-polio-latest-news?CMP=share_btn_url&amp;page=with:block-66d1b5c28f08eed33c6408e8#block-66d1b5c28f08eed33c6408e8 |access-date=26 September 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

ត្រឡប់មកថ្ងៃទី១៣ ខែកក្កដាវិញ មនុស្សប្រមាណ​ ៩០ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ៣០០ នាក់ទៀតបានរងរបួសនៅក្នុងការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលទៅលើជំរុំក្នុងតំបន់អាល់ម៉ាវ៉ាស៊ី ហើយមនុស្ស ២២ នាក់ផ្សេងទៀតត្រូវបានសម្លាប់ដោយអ៊ីស្រាអែលខណៈពេលដែលពួកគេកំពុងប្រមូលផ្តុំគ្នាបួងសួងនៅក្នុង[[ជំរុំជនភៀសខ្លួនអាល់ឆាទី]]។&lt;ref&gt;{{Cite news|author1=Abeer Salman |author2=Lauren Kent |author3=Ibrahim Dahman |date=14 July 2024 |title=At least 22 killed in strike on makeshift mosque in Gaza City camp, hospital official says |url=https://www.cnn.com/2024/07/14/middleeast/israel-strike-mosque-gaza-city-camp-intl-latam/index.html |access-date=26 September 2025 |work=CNN }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Gadzo |first=Mersiha |date=13 July 2024 |title=Israel's war on Gaza updates: Israeli strikes on al-Mawasi kill at least 90 |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/7/13/israel-war-on-gaza-live-dozens-of-bodies-recovered-after-massacre |access-date=26 September 2025 |work=Al Jazeera }}&lt;/ref&gt; រំលងមកដល់ថ្ងៃទី១០ ខែសីហា ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៨០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់តាមរយៈការវាយប្រហារតាមអាកាសពីអ៊ីស្រាអែលសម្ដៅទៅលើសាលារៀនតាបាអ៊ីន។&lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{Cite news|date=10 August 2024 |title=Israeli airstrike on a Gaza school used as a shelter kills at least 80, Palestinian officials say |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-hamas-war-10-august-2024-f33867d7596ebb70c1cb3a77fd4437cc |access-date=26 September 2025 |work=AP News }}
|2 = {{Cite news|date=10 August 2024 |title=Israeli strike on Gaza school kills more than 100: Report |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/8/10/israel-strike-on-gaza-school-kills-more-than-100 |access-date=26 September 2025 |work=Al Jazeera }}
|3 = {{Cite news|last=Fabian |first=Emanuel |date=10 August 2024 |title=IDF doubts Hamas claim of over 100 dead after strike on terror operatives at Gaza school |url=https://www.timesofisrael.com/idf-hits-hamas-post-in-gaza-school-used-as-civilian-shelter-group-claims-over-100-dead/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240810090447/https://www.timesofisrael.com/idf-hits-hamas-post-in-gaza-school-used-as-civilian-shelter-group-claims-over-100-dead/amp/ |archive-date=10 August 2024 |access-date=26 September 2025 |work=The Times of Israel }}
|4 = {{Cite news|title=Israel Strikes School Complex Turned Shelter in Gaza, Killing Dozens, Local Health Officials Say |url=https://www.nytimes.com/live/2024/08/10/world/israel-iran-hamas-gaza-war |access-date=26 September 2025 |work=The New York Times |date=10 August 2024}}
}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១០ ខែកញ្ញា អ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារលើជំរុំក្នុងតំបន់អាល់ម៉ាវ៉ាស៊ីម្តងទៀតដោយប្រើប្រាស់គ្រាប់មីស៊ីល ហើយបានសម្លាប់មនុស្សពី ១៩ ទៅ ៤០ នាក់។&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Mohammed |last1=Tawfeeq |first2=Irene |last2=Nasser |date=10 September 2024 |title=Dozens killed as Israeli strikes on Gaza humanitarian zone spark desperate search for buried victims |url=https://edition.cnn.com/2024/09/09/middleeast/gaza-khan-younis-israel-strike-intl-latam/index.html |access-date=26 September 2025 |work=CNN }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Mccready |first1=Alastair |last2=Rasheed |first2=Zaheena |last3=Marsi |first3=Federica |last4=Gostoli |first4=Ylenia |last5=Uras |first5=Umut |last6=Najjar |first6=Farah |date=13 September 2024 |title=Survivors recount horror of collecting body parts after Israeli air strikes on al-Mawasi |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/9/13/israels-war-on-gaza-live-dozens-more-killed-amid-anger-over-school-attack |access-date=26 September 2025 |work=Al Jazeera }}&lt;/ref&gt;

===ប្រតិបត្តិការជាបន្តបន្ទាប់នៅជុំវិញហ្កាហ្សា (តុលា–ធ្នូ ២០២៤)===
នៅក្នុងខែតុលា អ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារតាមអាកាសទៅលើវិហារឥស្លាមឈូហាដាអាល់អាក់សានៅឯទីក្រុងឌែរអែលបាឡា និងសាលារៀនមួយកន្លែងនៅភាគកណ្តាលដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ដែលនាំឱ្យមានមនុស្សស្លាប់ ២៦ នាក់ និងរបួសជាង ៩៣ នាក់។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Davidson |first=Helen |date=6 October 2024 |title=Middle East crisis live: heavy Israeli airstrikes hit Beirut as up to 18 reported killed in attack on Gaza mosque |url=https://www.theguardian.com/world/live/2024/oct/06/middle-east-crisis-live-heavy-israeli-airstrikes-hit-beirut-as-up-to-18-reported-killed-in-attack-on-gaza-mosque?CMP=share_btn_url&amp;page=with:block-6701f5088f0818b7c81cd78e#block-6701f5088f0818b7c81cd78e |access-date=26 September 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223021615/https://www.theguardian.com/world/live/2024/oct/06/middle-east-crisis-live-heavy-israeli-airstrikes-hit-beirut-as-up-to-18-reported-killed-in-attack-on-gaza-mosque?CMP=share_btn_url&amp;page=with:block-6701f5088f0818b7c81cd78e#block-6701f5088f0818b7c81cd78e |archive-date=23 December 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Mccready |first1=Alastair |last2=Rasheed |first2=Zaheena |date=6 October 2024 |title=At least 24 Palestinians killed, 93 wounded in Israeli attacks on Gaza mosque, school |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/10/6/live-israel-carries-out-very-violent-bombing-campaign-on-beirut?update=3224608 |access-date=26 September 2025 |work=Al Jazeera |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008093359/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/10/6/live-israel-carries-out-very-violent-bombing-campaign-on-beirut?update=3224608 |archive-date=8 October 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; រំលងប៉ុន្មានថ្ងៃបន្ទាប់ អ៊ីស្រាអែលបានធ្វើការវាយប្រហារមួយទៀតទៅលើសាលារៀនរូហ្វៃដា ដែលកាលនុះបានកំពុងបម្រើជាជម្រកជ្រកកោនដល់ជនភៀសសឹកនៅក្រុងឌែរអែលបាឡា ដោយបានសម្លាប់មនុស្សប្រមាណ ២៨ នាក់ និងបង្ករបួសដល់មនុស្ស ៥៤ នាក់បន្ថែមទៀត។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=11 October 2024 |title=Israeli strike on Gaza school-turned-shelter kills 28, medics say |url=https://www.bbc.com/news/articles/ce9jm4ggjgyo |access-date=26 September 2025 |work=BBC News |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211224024/https://www.bbc.com/news/articles/ce9jm4ggjgyo |archive-date=11 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Motamedi |first1=Maziar |last2=Gostoli |first2=Ylenia |date=10 October 2024 |title=PRCS says death toll from shelter attack has risen to 27 |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/10/10/live-israel-kills-medics-in-lebanon-as-siege-on-north-gaza-enters-6th-day?update=3236193 |access-date=26 September 2025 |work=Al Jazeera |archive-url=https://web.archive.org/web/20250109032900/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/10/10/live-israel-kills-medics-in-lebanon-as-siege-on-north-gaza-enters-6th-day?update=3236193 |archive-date=9 January 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ប្រតិបត្តិការយោធាថ្មើរជើងនិងអាកាសនៅក្នុងក្រុងចាបាលីយ៉ាបានបន្តរហូតពេញមួយខែតុលា&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Uras |first1=Umut |last2=Milisic |first2=Alma |date=28 October 2024 |title=Israel's army says operations continue across Gaza |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/10/28/live-medics-among-seven-killed-in-israeli-attack-on-south-lebanon?update=3279425 |access-date=26 September 2025 |work=Al Jazeera }}&lt;/ref&gt;  ហើយនៅចន្លោះពីខែតុលានោះរហូតដល់ខែវិច្ឆិកា សកម្មភាពទម្លាក់គ្រាប់បែកនិងបាញ់ប្រហារផ្សេងៗរបស់អ៊ីស្រាអែលបានផ្ដាច់ជីវិតប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនរាប់រយនាក់។&lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{Cite web|first=Nidal |last=al-Mughrabi |date=19 October 2024 |title=Israeli strikes kill 33 people in Jabalia refugee camp in Gaza, medics say |url=https://www.afr.com/world/middle-east/israeli-strikes-kill-33-people-in-jabalia-refugee-camp-in-gaza-medics-say-20241019-p5kjm0 |access-date=26 September 2025 |agency=Reuters |website=Australian Financial Review |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203002038/https://www.afr.com/world/middle-east/israeli-strikes-kill-33-people-in-jabalia-refugee-camp-in-gaza-medics-say-20241019-p5kjm0 |archive-date=3 December 2024 |url-status=live}}
|2 = {{Cite news|date=10 November 2024 |title=Israeli attack on northern Gaza kills 32 Palestinians |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/11/10/live-israeli-warships-kill-3-palestinians-released-from-detention-in-gaza?update=3314040 |access-date=26 September 2025 |work=Al Jazeera}}
|3 = {{Cite news|date=10 November 2024 |title=Death toll in Jabalia rises, includes 13 children |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/11/10/live-israeli-warships-kill-3-palestinians-released-from-detention-in-gaza?update=3314088 |access-date=26 September 2025 |work=Al Jazeera}}
|4 = {{Cite news|date=13 November 2024 |title=Israeli attack on house kills 10 in northern Gaza's Jabalia |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/11/13/live-israeli-attacks-kill-dozens-us-finds-israel-is-not-impeding-gaza-aid |access-date=26 September 2025 |work=Al Jazeera}}
}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា កងកម្លាំងថ្មើរជើងអ៊ីស្រាអែលបានសម្លាប់មេដឹកនាំហាម៉ាស់នាពេលនោះគឺលោក[[យ៉ាយ៉ា ស៊ីនវ៉ា]]នៅក្នុងការបាញ់ប្រយុទ្ធគ្នាក្នុងជំរុំ[[ជំរុំជនភៀសខ្លួនតែលអាសស៊ុលតាន|តែលអាសស៊ុលតាន]]។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/live/2024/oct/17/middle-east-crisis-live-updates-israel-iran-lebanon-gaza-war |title=Middle East crisis live: Israeli army says it is 'checking possibility' it killed Hamas chief Yahya Sinwar |work=The Guardian |date=17 October 2024 |last1=Livingstone |first1=Helen |last2=Chao-Fong |first2=Léonie |last3=Sedghi |first3=Amy |last4=Clinton |first4=Jane |last5=Wen |first5=Philip |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219070013/https://www.theguardian.com/world/live/2024/oct/17/middle-east-crisis-live-updates-israel-iran-lebanon-gaza-war |archive-date=19 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; កំឡុងពេលបាញ់ប្រយុទ្ធជាមួយស៊ីនវ៉ានោះដែរ ទាហានអ៊ីស្រាអែលមិនបានរកឃើញចំណាប់ខ្មាំងណានៅក្បែរនោះទេ&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Borger |first=Julian |date=17 October 2024|title=Israel kills its prime target – but Sinwar's death seems down to chance, not precise planning |url=https://www.theguardian.com/world/2024/oct/17/israel-idf-prime-target-yahya-sinwar-death-hamas |access-date=27 September 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250228034516/https://www.theguardian.com/world/2024/oct/17/israel-idf-prime-target-yahya-sinwar-death-hamas |archive-date=28 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ហើយក៏គ្មានរបាយការណ៍អំពីការស្លាប់របួសជនស៊ីវិលផងដែរ។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=17 October 2024 |title=IDF investigates if Hamas leader Yahya Sinwar was eliminated in Gaza |url=https://www.israelhayom.com/2024/10/17/idf-investigates-if-hamas-leader-yahya-sinwar-was-eliminated-in-gaza/ |access-date=27 September 2025 |work=Israel Hayom |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219130137/https://www.israelhayom.com/2024/10/17/idf-investigates-if-hamas-leader-yahya-sinwar-was-eliminated-in-gaza/ |archive-date=19 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

====ការឡោមព័ទ្ធហ្កាហ្សាខាងជើង====
{{Main|ការឡោមព័ទ្ធហ្កាហ្សាខាងជើង}}
[[File:Images of war 23-25 from Gaza, by Jaber Badwen, IMG 5670.jpg|thumb|300x300px|ដងផ្លូវមួយនៅហ្កាហ្សាខាងជើងក្នុងកំឡុងបទឈប់បាញ់ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ពោលក្រោយប្រតិបត្តិការឡោមព័ទ្ធរបស់អ៊ីស្រាអែល]]
នៅថ្ងៃទី១៣ ខែតុលា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ក.ក.អ. បានប្រាប់សារព័ត៌មាន''[[ហាអារ៉េតស៍]]''ថា រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលមិនមានបំណងចង់ចរចារំដោះចំណាប់ខ្មាំងទៀតឡើយ ហើយថ្នាក់ដឹកនាំនយោបាយកំពុងរកមធ្យោបាយកាត់យកដែនហ្កាហ្សាមួយផ្នែកបញ្ចូលជាទឹកដីអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kubovich |first=Yaniv |date=13 October 2024 |title=Israeli Defense Officials: Gov't Pushing Aside Hostage Deal, Eyeing Gaza Annexation |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2024-10-13/ty-article/.premium/israeli-defense-officials-govt-pushing-aside-hostage-deal-eyeing-gaza-annexation/00000192-8585-d988-a3ba-dde59a470000 |work=Haaretz |archive-url=https://archive.today/20241203123900/https://www.haaretz.com/israel-news/2024-10-13/ty-article/.premium/israeli-defense-officials-govt-pushing-aside-hostage-deal-eyeing-gaza-annexation/00000192-8585-d988-a3ba-dde59a470000 |archive-date=3 December 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅសប្ដាហ៍ក្រោយៗនៃខែតុលា អ៊ីស្រាអែលបានបង្កើននិងរឹតបន្តឹងការឡោមព័ទ្ធរបស់ខ្លួននៅហ្កាហ្សាខាងជើង ហើយជំនួយមនុស្សធម៌ប្រចាំថ្ងៃក្នុងតំបន់នោះត្រូវបានកាត់បន្ថយស្ទើរគ្មានសល់អ្វី។ សកម្មភាពបាញ់គ្រាប់ផ្លោងទៅលើមន្ទីរពេទ្យ ការបំផ្លាញកម្ទេចជម្រកជ្រកកោននានា និងការចាប់ជំរឹតបុរសនិងក្មេងប្រុសដោយយោធាអ៊ីស្រាអែល បាននាំឱ្យមានការសន្មតថា អ៊ីស្រាអែលបានកំពុងបំផ្លែងតំបន់ហ្កាហ្សាខាងជើងទៅជាតំបន់យោធាបិទជិត និងប្រកាសរាល់បុគ្គលដែលបដិសេធមិនព្រមចាកចេញពីហ្កាហ្សាខាងជើងថាជាខ្មាំងសត្រូវប្រដាប់អាវុធ។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=McKernan |first=Bethan |date=26 October 2024 |title='Israel is trying to erase our presence': Palestinians say 'generals' plan' to clear north Gaza is under way |url=https://www.theguardian.com/world/2024/oct/26/israel-generals-plan-clear-north-gaza-palestinians |access-date=27 September 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250218144849/https://www.theguardian.com/world/2024/oct/26/israel-generals-plan-clear-north-gaza-palestinians |archive-date=18 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី៥ ខែវិច្ឆិកា ឧត្តមសេនីយឯករបស់អ៊ីស្រាអែលម្នាក់គឺលោកកូហិន អ៊ីតហ្ស៊ីកបានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានថា &quot;ក.ក.អ. គ្មានគោលបំណងអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាជនដែលធ្លាប់រស់នៅក្នុងហ្កាហ្សាខាងជើងត្រឡប់មកវិញទេ&quot; ហើយបានបន្តប្រាប់ថា ជំនួយស្បៀងអាហារផ្សេងៗគឺមិនមានទៀតឡើយ ព្រោះតំបន់នេះ &quot;អស់វត្តមានជនស៊ីវិល&quot; ហើយ។&lt;ref &gt;{{Cite news|last=McKernan |first=Bethan |date=7 November 2024 |title=IDF distances itself from 'no return' remarks about north Gaza evacuees |url=https://www.theguardian.com/world/2024/nov/07/idf-israel-military-no-return-remarks-north-gaza |access-date=27 September 2025 |work=The Guardian |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250228100158/https://www.theguardian.com/world/2024/nov/07/idf-israel-military-no-return-remarks-north-gaza |archive-date=28 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ទន្ទឹមនឹងនេះ ក.ក.អ. បានបន្តប្រតិបត្តិការឡោមព័ទ្ធរបស់គេនៅជុំវិញទីក្រុងចាបាលីយ៉ាដោយបានបញ្ជូនរថក្រោះបន្ថែមចូលទៅកាន់តំបន់ជុំវិញ ហើយបានចេញបញ្ជាឱ្យប្រជាជនក្នុងតំបន់ជម្លៀសខ្លួនចេញឱ្យអស់។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=20 October 2024 |title=Senior Israeli officer killed during fighting in northern Gaza |url=https://www.middleeasteye.net/news/israel-commander-killed-fighting-northern-gaza-jabalia-ehsan-daqsa |access-date=27 September 2025 |work=Middle East Eye |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209210850/https://www.middleeasteye.net/news/israel-commander-killed-fighting-northern-gaza-jabalia-ehsan-daqsa |archive-date=9 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា អង្គការសុខភាពពិភពលោកបាននិយាយថា ខ្លួនបានបាត់ទំនាក់ទំនងជាមួយមន្ទីរពេទ្យកាម៉ាលអាដវ៉ាន ខណៈប្រធានសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក[[វ៉ុលគើ ធួក]]បានសម្ដៅលើស្ថានការណ៍វិវត្តថ្មីៗនៅហ្កាហ្សាខាងជើងថាជា &quot;ពេលវេលាដ៏ខ្មៅងងឹតបំផុត&quot; ចាប់តាំងពីសង្រ្គាមបានកើតឡើងមក។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Gritten |first=David |date=26 October 2024 |title=Gaza war's 'darkest moment' unfolding in north, United Nations says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cz0m4xlg093o |access-date=27 September 2025 |work=BBC News |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211190917/https://www.bbc.com/news/articles/cz0m4xlg093o |archive-date=11 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; អង្គការសហប្រជាជាតិបានព្រមានថាស្ថានការណ៍បច្ចុប្បន្នអាចនាំឱ្យហ្កាហ្សាខាងជើងធ្លាក់ទៅក្នុងរណ្ដៅ &quot;អន្តរាយ&quot; ហើយថា &quot;ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនទាំងមូលនៅហ្កាហ្សាខាងជើងកំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យអាចបាត់បង់ជីវិតដោយសាររោគជំងឺ គ្រោះទុរ្ភិក្ស និងអំពើហិង្សាផ្សេងៗ&quot;។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Nichols |first=Michelle |date=1 November 2024 |title=North Gaza 'apocalyptic,' everyone at 'imminent risk' of death, warns UN |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/north-gaza-apocalyptic-everyone-imminent-risk-death-warns-un-2024-11-01/ |work=Reuters |archive-url=https://archive.today/20241101232733/https://www.reuters.com/world/middle-east/north-gaza-apocalyptic-everyone-imminent-risk-death-warns-un-2024-11-01/ |archive-date=1 November 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី២ ខែវិច្ឆិកា អង្គការ[[យូនីសេហ្វ]]បាននិយាយថា កុមារជាង ៥០ នាក់នៅទីក្រុងចាបាលីយ៉ាត្រូវបានសម្លាប់ក្រោមថ្វីដៃអ៊ីស្រាអែលក្នុងរយៈពេលពីរថ្ងៃកន្លងមក។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2 November 2024 |title=Statement by UNICEF Executive Director Catherine Russell on a deadly weekend of attacks in North Gaza |url=https://www.unicef.org/press-releases/statement-unicef-executive-director-catherine-russell-deadly-weekend-attacks-north |access-date=27 September 2025 |work=[[យូនីសេហ្វ]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20250305223546/https://www.unicef.org/press-releases/statement-unicef-executive-director-catherine-russell-deadly-weekend-attacks-north |archive-date=5 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

UNRWA បាននិយាយថា អ៊ីស្រាអែលបានច្រានចោលកិច្វខិតខំផ្ដល់ជំនួយចំនួនប្រាំបួនលើកទៅកាន់ហ្កាហ្សាខាងជើងនៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ហើយបានរារាំងកិច្ចប្រឹងប្រែងបន្ថែមចំនួន ៨២​ លើកទៀត ចំណែកឯស្ថានការណ៍រស់នៅបើយោងតាមអង្គការដដែរនោះបានឱ្យដឹងថាកំពុងថយចុះ ពិសេសចំពោះជនស៊ីវិលពីប្រមាណ ៦០,០០០ ទៅ ៧០,០០០ នាក់ដែលកំពុងនៅមានវត្តមានក្នុងហ្កាហ្សាភាគខាងជើងនៅឡើយ។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=28 November 2024 |title=Israel's Genocide Day 419: UNRWA warns conditions for survival are 'diminishing' for Palestinians in north Gaza |url=https://mondoweiss.net/2024/11/israels-genocide-day-419-unrwa-warns-conditions-for-survival-are-diminishing-for-palestinians-in-north-gaza/ |access-date=27 September 2025 |work=Mondoweiss |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203161508/https://mondoweiss.net/2024/11/israels-genocide-day-419-unrwa-warns-conditions-for-survival-are-diminishing-for-palestinians-in-north-gaza/ |archive-date=3 December 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===បទឈប់បាញ់លើកទីពីរ និងការបន្តប្រយុទ្ធគ្នា (មករា–មេសា ២០២៥)===
{{Main|បទឈប់បាញ់ហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៥}}
[[File:Return of displaced people via Al-Rasheed Street after ceasefire, January 2025, Gaza Strip.jpg|thumb|ប្រជាជនជម្លៀសកំពុងធ្វើដំណើរតាមវិថីអាល់រ៉ាស៊ីដទៅកាន់ទីកន្លែងដែលពួកគេធ្លាប់បានរស់នៅវិញបន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់ថ្មីត្រូវបានចុះ, មករា ២០២៥]]
នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥ កិច្ចព្រមព្រៀងមួយត្រូវបានប្រកាសរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងក្រុមហាម៉ាស់តាមរយៈការសម្រុះសម្រួលពីប្រទេសកាតា ដែលក្នុងនោះក្រុមហាម៉ាស់បានយល់ព្រមដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែលមួយចំនួនដែលត្រូវបានជាប់ឃុំខ្លួននៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ជាថ្នូរនឹងការដោះលែងពួកសកម្មប្រយុទ្ធហាម៉ាស់ និងអ្នកទោសប៉ាឡេស្ទីនផ្សេងទៀតដែលបានកំពុងជាប់ឃុំនៅក្នុងពន្ធនាគារអ៊ីស្រាអែល។ ភាគីទាំងពីរក៏បានយល់ព្រមលើបទឈប់បាញ់ថ្មីផងដែរដោយវាបានចូលជាធរមាននៅព្រឹកថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៥។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Lilieholm |first1=Lucas |last2=Regan |first2=Helen |last3=Haq |first3=Sana Noor |date=15 January 2025 |title=Live updates: Israel and Hamas agree to Gaza ceasefire and hostage deal, source says |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-hamas-gaza-ceasefire-hostages-01-15-24/index.html |access-date=27 September 2025 |work=CNN |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304002921/https://www.cnn.com/world/live-news/israel-hamas-gaza-ceasefire-hostages-01-15-24/index.html |archive-date=4 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=19 January 2025 |title=Israel–Hamas ceasefire takes effect in Gaza |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/19/israel-hamas-ceasefire-takes-effect-in-gaza |work=Al Jazeera |access-date=27 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250306111653/https://www.aljazeera.com/news/2025/1/19/israel-hamas-ceasefire-takes-effect-in-gaza |archive-date=6 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក្រុមហាម៉ាស់បានចោទប្រកាន់អ៊ីស្រាអែលពីការរំលោភលើលក្ខខណ្ឌនៃបទឈប់បាញ់ ហើយបានប្រកាសផ្អាកការដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែលនៅក្នុងថ្ងៃទី១០ ខែកុម្ភៈ។&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Yuval |last=Barnea |date=10 February 2025 |title=Hamas suspends Gaza hostage releases until further notice, citing Israeli violations |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-841505 |access-date=27 September 2025 |work=The Jerusalem Post |archive-url=https://web.archive.org/web/20250306091843/https://www.jpost.com/breaking-news/article-841505 |archive-date=6 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់ពីលោកណេតាន់យ៉ាហ៊ូ និងត្រាំបានគំរាមបំផ្ទុះសង្គ្រាមឡើងវិញនៅហ្កាហ្សា&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Kent |first=Lauren |date=11 February 2025 |title=Ceasefire 'will end' if Hamas does not return hostages by Saturday, Netanyahu says |url=https://www.cnn.com/2025/02/11/middleeast/israel-hamas-ceasefire-deal-intl/index.html |access-date=27 September 2025 |work=CNN |archive-url=https://web.archive.org/web/20250228005405/https://www.cnn.com/2025/02/11/middleeast/israel-hamas-ceasefire-deal-intl/index.html |archive-date=28 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ក្រុមហាម៉ាស់ក៏បានផ្លាស់ប្ដូរជំហររបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី១៣ ខែកុម្ភៈ ដោយបានប្រកាសដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងនៅរយៈពេលពីរថ្ងៃខាងមុខ។&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Kareem |last1=Khadder |first2=Ibrahim |last2=Dahman |first3=Eugenia |last3=Yosef |first4=Lucas |last4=Lilieholm |first5=Mostafa |last5=Salem |first6=Tareq |last6=El-Helou |date=15 February 2025 |title=Three Israeli hostages in Gaza handed over to Red Cross |url=https://edition.cnn.com/2025/02/15/middleeast/israel-hamas-hostage-release-feb15-intl-hnk/index.html |access-date=27 September 2025 |work=CNN |archive-url=https://web.archive.org/web/20250305234842/https://edition.cnn.com/2025/02/15/middleeast/israel-hamas-hostage-release-feb15-intl-hnk/index.html |archive-date=5 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១ ខែមីនា ដែលត្រូវជាថ្ងៃបទឈប់បាញ់ដំណាក់កាលទីមួយបិទបញ្ចប់ ក្រុមចលនាហាម៉ាស់បានបដិសេដចំពោះសំណើរបស់អ៊ីស្រាអែលក្នុងការពន្យារដំណាក់កាលទីមួយបន្តដើម្បីដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងបន្ថែម ដោយផ្ទុយមកវិញ ហាម៉ាស់បានអំពាវនាវឱ្យចាប់ផ្ដើមអនុវត្តបទឈប់បាញ់ដំណាក់កាលទីពីរភ្លាមៗ។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=1 March 2025 |title=Hamas rejects Israel's 'formulation' to extend phase one of Gaza ceasefire |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/1/hamas-rejects-israels-formulation-to-extend-phase-one-of-gaza-ceasefire |access-date=28 September 2025 |work=Al Jazeera |archive-url=https://web.archive.org/web/20250303175721/https://www.aljazeera.com/news/2025/3/1/hamas-rejects-israels-formulation-to-extend-phase-one-of-gaza-ceasefire |archive-date=3 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; លក្ខខណ្ឌសំខាន់ៗនៅក្នុងដំណាក់កាលទីពីរនៃកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់នោះរួមមាន ការដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងដែលនៅមានជីវិតទាំងប៉ុន្មាន និងការដកកងកម្លាំងយោធារបស់អ៊ីស្រាអែលទាំងអស់ចេញពីហ្កាហ្សាដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមជាអចិន្ត្រៃយ៍ ហើយកិច្ចចរចាដើម្បីបានអនុវត្តវាត្រូវបានកំណត់ចាប់ផ្ដើមនៅក្នុងខែកុម្ភៈ ពោលគឺ ១៦ ថ្ងៃក្រោយបទឈប់បាញ់បានចូលជាធរមានដំបូង ប៉ុន្តែកិច្ចចរចាដូចដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាទុកមុននោះមិនដែលត្រូវបានចាប់ផ្ដើមអនុវត្តទេ។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/world/israel-gaza-ceasefire-palestine-hamas-netanyahu-what-know-rcna197012 |title=Why Israel broke its fragile truce in Gaza and is promising more strikes |date=19 March 2025 |access-date=28 September 2025 |work=NBC News |last=Da Silva |first=Chantal |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426023840/https://www.nbcnews.com/news/world/israel-gaza-ceasefire-palestine-hamas-netanyahu-what-know-rcna197012 |archive-date=26 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/articles/cy5klgv5zv0o |title=Is the war starting again in Gaza? |work=BBC News |last=Berg |first=Raffi |date=18 March 2025 |access-date=28 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422032355/https://www.bbc.com/news/articles/cy5klgv5zv0o |archive-date=22 April 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ការិយាល័យលោកណេតាន់យ៉ាហ៊ូបានថ្លែងថា អ៊ីស្រាអែលបានគាំទ្រនូវផែនការរបស់អាមេរិកក្នុងការពន្យារបទឈប់បាញ់ដំណាក់កាលទីមួយ ពិសេសសម្រាប់រដូវកាលរ៉ាម៉ាដាន និង[[បុណ្យរំលង]]នាពេលខាងមុខ។ ក្រោមផែនការនេះ ប្រមាណពាក់កណ្ដាលនៃចំណាប់ខ្មាំងទាំងនៅរស់និងស្លាប់នឹងត្រូវរំដោះលែងនៅថ្ងៃដំបូងនៃដំណាក់កាលពន្យារថ្មី ហើយចំណាប់ខ្មាំងដែលនៅសល់ទាំងប៉ុន្មាននឹងត្រូវដោះលែងនៅចុងដំណាក់កាលពន្យារនោះ ប្រសិនបើបទឈប់បាញ់អចិន្ត្រៃយ៍អាចត្រូវបានសម្រេចព្រមពៀង។ យោងតាមអំណះអំណាងពីប្រភពមួយចំនួនបានឱ្យដឹងថា កិច្ចព្រមព្រៀងគ្នាដំបូងៗនោះបានបើកដៃឱ្យអ៊ីស្រាអែលបន្តសង្គ្រាមឡើងវិញនៅពេលណាដែលគេចង់នៅក្រោយថ្ងៃទី១ ខែមីនា ប្រសិនបើកិច្ចចរចាជាប់គាំងមិនអាចទៅមុខរួច។ បន្ទាប់ពីហាម៉ាស់បានបដិសេដមិនយល់ស្របលើសំណើរបស់អាមេរិក&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Berman |first=Lazar |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-endorses-us-plan-to-extend-ceasefire-claims-hamas-refusing-warns-war-can-restart/ |title=Israel endorses US plan to extend ceasefire, claims Hamas refusing, warns war can restart |date=1 March 2025 |work=The Times of Israel |archive-url=https://web.archive.org/web/20250306141403/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-endorses-us-plan-to-extend-ceasefire-claims-hamas-refusing-warns-war-can-restart/ |archive-date=6 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/03/02/hamas-demands-implementation-of-second-ceasefire-phase- |title=Hamas demands implementation of second ceasefire phase |date=2 March 2025 |work=Al Arabiya |agency=Agence France Presse |archive-url=https://web.archive.org/web/20250302101744/https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/03/02/hamas-demands-implementation-of-second-ceasefire-phase- |archive-date=2 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;  លោកណេតាន់យ៉ាហ៊ូក៏បានបញ្ជាឱ្យបិទផ្លូវបញ្ជូនជំនួយចូលហ្កាហ្សាភ្លាមៗ។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/3/2/live-israel-us-propose-terms-to-extend-gaza-ceasefire-hamas-yet-to-reply?update=3547305 |title=Israel blocks entry of all goods, supplies into Gaza |date=2 March 2025 |work=Al Jazeera |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724101813/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/3/2/live-israel-us-propose-terms-to-extend-gaza-ceasefire-hamas-yet-to-reply?update=3547305 |archive-date=24 July 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Berman |first=Lazar |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-says-its-stopping-entry-of-aid-into-gaza-over-hamass-refusal-to-extend-ceasefire/ |title=Israel says it's stopping entry of aid into Gaza over Hamas's refusal to extend ceasefire |date=2 March 2025 |work=The Times of Israel |archive-url=https://web.archive.org/web/20250302101301/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-says-its-stopping-entry-of-aid-into-gaza-over-hamass-refusal-to-extend-ceasefire/ |archive-date=2 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ឈានមកដល់ថ្ងៃទី៩ ខែមីនា រដ្ឋមន្ត្រីថាមពលអ៊ីស្រាអែល លោក[[អេលី កូហេន]]បានបញ្ជាឱ្យផ្អាកការផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនីចូលទៅហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://apnews.com/article/gaza-israel-palestinians-war-news-ba90f0de3d4f64a1762d1a39f787817f |title=Israel says it is cutting off its electricity supply to Gaza |date=9 March 2025 |work=Associated Press |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425164028/https://apnews.com/article/gaza-israel-palestinians-war-news-ba90f0de3d4f64a1762d1a39f787817f |archive-date=25 April 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១៤​ ខែមីនា ក្រុមហាម៉ាស់បានប្រកាសយល់ស្របលើសំណើដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីស្រាអែល-អាមេរិកាំងម្នាក់ និងរួមទាំងសាកសពនៃចំណាប់ខ្មាំងពីរសញ្ជាតិចំនួនបួនរូបទៀត&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/3/14/live-israel-kills-2-in-gaza-un-decries-genocidal-attacks-on-healthcare?update=3578629 |title=Hamas agrees to release Israeli-American captive, 4 bodies |date=14 March 2025 |work=Al Jazeera |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; ប៉ុន្តែអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានបដិសេដ ព្រោះវាខុសមិនដូចការអំពាវនាវឱ្យដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងនៅរស់ចំនួនបួននាក់របស់ពួកគេនៅថ្ងៃដំបូងនៃដំណាក់កាលពន្យារ។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.axios.com/2025/03/14/hamas-edan-alexander-hosrtages-ceasefire |title=U.S. disputes Hamas claim that it agreed to release American hostage |date=14 March 2025 |website=Axios |last=Ravid |first=Barak |access-date=28 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250315194141/https://www.axios.com/2025/03/14/hamas-edan-alexander-hosrtages-ceasefire |archive-date=15 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Displaced Palestinians receive food from charitable Tekiya during Ramadan in Deir el-Balah, Gaza Strip.jpg|thumb|ជនស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីនកំពុងទទួលយកចំណីអាហារក្នុងកំឡុងខែរ៉ាម៉ាដាននៅទីក្រុងឌែរអែលបាឡា]]
នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា អ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលមួយ ដោយរួមមានការបាញ់មីស៊ីលនិងគ្រាប់ផ្លោងផ្សេងៗចូលទៅទូទាំងតំបន់ហ្កាហ្សា ដែលបានបណ្ដាលឱ្យមានមនុស្សស្លាប់ជាង ៤០០ នាក់ (យោងតាមមន្ត្រីហ្កាហ្សា) និងនាំឱ្យបទឈប់បាញ់បាត់សុពលភាពទាំងស្រុង។&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Baba |first1=Anas |last2=Estrin |first2=Daniel |last3=Lonsdorf |first3=Kat |date=18 March 2025 |title=Israel declares ceasefire 'over' as it launches airstrikes in Gaza killing hundreds '|url=https://www.npr.org/2025/03/17/g-s1-54401/israel-launches-deadly-series-of-attack-on-gaza |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318044008/https://www.npr.org/2025/03/17/g-s1-54401/israel-launches-deadly-series-of-attack-on-gaza |archive-date=18 March 2025 |access-date=28 September 2025 |work=NPR }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|date=18 March 2025 |title=Netanyahu's testimony in graft trial canceled for the day amid shock Gaza offensive |url=https://www.timesofisrael.com/netanyahus-testimony-in-graft-trial-canceled-for-the-day-amid-shock-gaza-offensive/ |access-date=28 September 2025 |work=The Times of Israel |archive-date=21 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321104052/https://www.timesofisrael.com/netanyahus-testimony-in-graft-trial-canceled-for-the-day-amid-shock-gaza-offensive/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ភាគីអ៊ីស្រាអែលបានអះអាងថា មូលហេតុដែលខ្លួនបានផ្ដើមការវាយប្រហារដូច្នោះគឺដោយសារតែក្រុមហាម៉ាស់បានបដិសេធពន្យារបទឈប់បាញ់ដំណាក់កាលទីមួយបន្តដើម្បីដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងបន្ថែម និងការនៅបន្តរៀបចំពង្រីកនិងពង្រឹងកម្លាំងរបស់ពួកគេចាប់តាំងពីបទឈប់បាញ់ចូលជាធរមាន។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=18 March 2025 |title=Israel launches 'extensive strikes' on Gaza with at least 220 reportedly killed |url=https://www.bbc.com/news/live/czje23jd779t |access-date=28 September 2025 |work=BBC News |archive-url=https://web.archive.org/web/20250426012259/https://www.bbc.com/news/live/czje23jd779t |archive-date=26 April 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ចំពោះក្រុមហាម៉ាស់វិញ គេបាននិយាយអះអាងថាខ្លួនបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់យ៉ាងម៉ឹងម៉ាត់និងជាក់លាក់ ហើយអ៊ីស្រាអែលគឺជាអ្នកបង្កអរិភាពឈ្លានពានឡើងវិញ។ ក្នុងកែវភ្នែកអន្តរជាតិ ការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលគឺជាទង្វើបង្ខាំងកុំឱ្យមានបទឈប់បាញ់ដ៏យូរអង្វែង។&lt;ref name=&quot;telegraph20250318&quot; /&gt;

សមាជិកជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋាភិបាលហ្កាហ្សាជាច្រើននាក់ និងរួមទាំងសមាជិកនៃការិយាល័យនយោបាយហាម៉ាស់ផងដែរត្រូវបានសម្លាប់អស់ជីវិតនៅកំឡុងយុទ្ធនាការវាយប្រហារដោយអ៊ីស្រាអែលលើកនេះ ដែលក្នុងនោះរួមមាន៖ លោក[[អៃសំ អាល់ដាអាលីស]]ដែលត្រូវជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៅហ្កាហ្សា លោក[[សាឡា អាល់បារដាវី]]&lt;ref&gt;{{Cite news|date=23 March 2025 |title=Senior Hamas leader among 23 killed in Israeli strikes in southern Gaza |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/23/senior-hamas-leader-among-23-killed-in-israeli-strikes-in-southern-gaza |access-date=28 September 2025 |work=Al Jazeera |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410021552/https://www.aljazeera.com/news/2025/3/23/senior-hamas-leader-among-23-killed-in-israeli-strikes-in-southern-gaza |archive-date=10 April 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;និងអ៊ីស្មាអ៊ីល បារហ៊ូម (សមាជិកនៃការិយាល័យនយោបាយ)&lt;ref&gt;{{Cite news|date=24 March 2025 |title=Israel kills Hamas official in Gaza hospital strike: reports |url=https://www.scmp.com/news/world/middle-east/article/3303555/israel-kills-member-hamas-political-bureau-gaza-strike-hamas-media-reports |access-date=28 September 2025 |work=South China Morning Post |agency=[[រ៉យទ័រ|Reuters]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20250408131040/https://www.scmp.com/news/world/middle-east/article/3303555/israel-kills-member-hamas-political-bureau-gaza-strike-hamas-media-reports |archive-date=8 April 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hamas confirms death of political leader in Israeli strike in Southern Gaza |url=https://www.khaleejtimes.com/world/mena/hamas-confirms-salah-al-bardawil-death |agency=Agence France-Presse |work=Khaleej Times |date=23 March 2025 |access-date=28 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506130542/https://www.khaleejtimes.com/world/mena/hamas-confirms-salah-al-bardawil-death |archive-date=6 May 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ម៉ះមូដ អាប៊ូវ៉ាត់ហ្វា (អនុរដ្ឋលេខាធិការ[[ក្រសួងមហាផ្ទៃនៃដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]) និងលោកបះចាត់ អាប៊ូស៊ុលតាន (ប្រធានសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង)។

នៅថ្ងៃទី១៩​ ខែមីនា ក.ក.អ. បានបាញ់បំផ្ទុះអគារ អសប មួយកន្លែងនៅក្រុងឌែរអែលបាឡា ដែលបានសម្លាប់បុគ្គលិក អសប ម្នាក់ និងបុគ្គលអង្គការអន្តរជាតិផ្សេងទៀតចំនួនប្រាំមួយនាក់។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=24 April 2025 |title=IDF admits responsibility for deadly attack on UN building last month |url=https://news.sky.com/story/idf-admits-responsibility-for-deadly-attack-on-un-building-last-month-13354985 |access-date=28 September 2025 |website=Sky News }}&lt;/ref&gt; ពីរថ្ងៃក្រោយមក ក.ក.អ. បានបំផ្ទុះបំផ្លាញ[[មន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពតួកគី-ប៉ាឡេស្ទីន]]។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Fabian |first=Emanuel |date=21 March 2025 |title=IDF confirms it blew up Turkish-Palestinian Friendship Hospital in Gaza, says it wasn't in use |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-it-blew-up-turkish-palestinian-friendship-hospital-in-gaza-says-it-wasnt-in-use/ |work=Times of Israel |access-date=28 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724102503/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-it-blew-up-turkish-palestinian-friendship-hospital-in-gaza-says-it-wasnt-in-use/ |archive-date=24 July 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ទាហាន ក.ក.អ. បានធ្វើការបាញ់ប្រហារលើរថយន្តដឹកជំនួយមនុស្សធម៌មួយហ្វូងដោយក្នុងនោះមានឡានពេទ្យចំនួនប្រាំគ្រឿង ឡានពន្លត់អគ្គិភ័យមួយគ្រឿង និងរថយន្ត អសប មួយគ្រឿងនៅភាគខាងត្បូងទីក្រុងរ៉ាហ្វា ដោយបានផ្ដាច់ជីវិតបុគ្គលិកជាពេទ្យនិងអ្នកសង្គ្រោះបន្ទាន់សរុប ១៥ នាក់។ សាកសពរបស់ពួកគេទាំងអស់ត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងថ្ងៃទី៣០​ ខែមីនា ស្ថិតក្នុងរណ្ដៅសាកសពមួយកន្លែង។&lt;ref&gt;{{Cite news|first1=Jaroslav |last1=Lukiv |first2=David |last2=Gritten |date=31 March 2025 |title=Gaza: Red Cross outraged over killing of medics by Israeli forces |url=https://www.bbc.com/news/articles/crkxm1rg6k1o |access-date=28 September 2025 |work=BBC News |archive-url=https://web.archive.org/web/20250503133314/https://www.bbc.com/news/articles/crkxm1rg6k1o |archive-date=3 May 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=El Damanhoury |first1=Kareem |last2=Dahman |first2=Ibrahim |last3=Tanno |first3=Sophie |date=31 March 2025 |title=Bodies of missing aid workers found in Gaza 'mass grave' following Israeli attacks |url=https://edition.cnn.com/2025/03/31/middleeast/aid-workers-found-gaza-mass-grave-intl-hnk/index.html |access-date=28 September 2025 |work=CNN |archive-url=https://web.archive.org/web/20250507125204/https://edition.cnn.com/2025/03/31/middleeast/aid-workers-found-gaza-mass-grave-intl-hnk/index.html |archive-date=7 May 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; មកដល់ថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ក.ក.អ. បានប្រកាសថាខ្លួនបានកំពុងឡោមព័ទ្ធទីក្រុងរ៉ាហ្វា ហើយគ្រោងនឹងកាន់កាប់ទីក្រុងនេះមួយផ្នែក ខណៈបញ្ជាជម្លៀសប្រជាជនទ្រង់ទ្រាយធំកំពុងដំណើរការ។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=22 April 2025 |title=Israeli forces have completed encirclement of Gaza's Rafah, military says |url=https://www.nbcnews.com/news/world/israel-hamas-war-idf-encirclement-rafah-palestinians-rcna200982? |access-date=28 September 2025 |work=NBC News |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃបន្ទាប់ មីស៊ីលអ៊ីស្រាអែលចំនួនពីរគ្រាប់បានហោះមកបំបុកមន្ទីរពេទ្យអាល់អាលី ដែលជាហេតុនាំឱ្យអ្នកជំងឺនិងអ្នករបួសបង្ខំជម្លៀសខ្លួនចេញពីអគារ ខណៈប៉ែកសង្គ្រោះបន្ទាន់នៃមន្ទីរពេទ្យនោះបានទទួលរងការខូចខាតយ៉ាងដំណំ។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=13 April 2025 |title=Israeli missiles strike Gaza hospital, patients evacuated |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-missiles-strike-gaza-hospital-patients-evacuated-2025-04-13/ |work=Reuters |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមីនា នៅចំកណ្ដាលប្រតិបត្តិការយោធាអ៊ីស្រាអែល&lt;ref name=&quot;telegraph20250318&quot;&gt;{{Cite news|last1=Bodkin |first1=Henry |last2=Zagon |first2=Chanel |last3=Kelly |first3=Kieran |last4=White |first4=Josh |last5=Luyken |first5=Jörg |last6=Hardaker |first6=Daniel |date=18 March 2025 |title=Israel–Hamas war live: Netanyahu to widen war after IDF strikes kill hundreds in Gaza |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/03/18/israel-hamas-gaza-war-hostages-latest-news/ |access-date=28 September 2025 |work=The Daily Telegraph |issn=0307-1235 |archive-date=20 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250320153254/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/03/18/israel-hamas-gaza-war-hostages-latest-news/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណរាប់រយទៅរាប់ពាន់នាក់&lt;ref&gt;{{Cite news|date=26 March 2025 |title=Hundreds stage Gaza protest against Hamas after conflict resumes |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/hundreds-palestinians-gaza-protest-against-hamas-after-conflict-resumes-2025-03-26/ |work=Reuters |access-date=28 September 2025 |archive-url=https://archive.today/20250326081401/https://www.reuters.com/world/middle-east/hundreds-palestinians-gaza-protest-against-hamas-after-conflict-resumes-2025-03-26/ |archive-date=26 March 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Sharon |first1=Jeremy |last2=Sokol |first2=Sam |date=26 March 2025 |title=Demonstrations swell as thousands join second day of protests against Hamas in Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/demonstrations-swell-as-thousands-join-second-day-of-protests-against-hamas-in-gaza/ |access-date=28 September 2025 |work=The Times of Israel |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429031403/https://www.timesofisrael.com/demonstrations-swell-as-thousands-join-second-day-of-protests-against-hamas-in-gaza/ |archive-date=29 April 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;បានរួមគ្នាចេញ[[បាតុកម្មប្រឆាំងហាម៉ាស់នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៥|បាតុកម្ម]]ប្រឆាំងនឹងហាម៉ាស់និងសង្គ្រាមដែលកំពុងឆាបឆេះ ដោយពួកគេបាននាំគ្នាអំពាវនាវឱ្យបញ្ចប់សង្គ្រាម និងបញ្ចប់[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមរបបហាម៉ាស់|របបគ្រប់គ្រងរបស់ហាម៉ាស់]]នៅហ្កាហ្សា។ បាតុកម្មតវ៉ានោះបានកើតឡើងដោយសារការអត់នឿយមិនអាចទ្រាំទ្ររបស់ប្រជាជនស៊ីវិលនឹងសង្គ្រាមរ៉ាំរ៉ៃ និងការមិនពេញចិត្តនឹងរបបហាម៉ាស់ ពិសេសទាក់ទិននឹងការប្រើប្រាស់ជំនួយខុសគោលដៅមិនបានដល់ដៃជនស៊ីវិល&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Rothwell |first1=James |last2=Leather |first2=Jack |title=Elderly Gazan accuses Hamas of stealing aid in rare criticism, telling group 'shoot me if you want' |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/12/08/elderly-gazan-accuses-hamas-stealing-aid-rare-criticism/ |access-date=28 September 2025 |work=The Daily Telegraph |date=8 December 2023 |archive-url=https://archive.today/20231208185102/https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/12/08/elderly-gazan-accuses-hamas-stealing-aid-rare-criticism/ |archive-date=8 December 2023 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ការគាបសង្កត់លើសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ និងការរំលោភសិទ្ធិប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនផ្សេងៗទៀត។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Abuheweila |first1=Iyad |last2=Bashir |first2=Abu Bakr |last3=Boxerman |first3=Aaron |last4=Browne |first4=Malachy |date=25 March 2025 |title=Gazans Voice Frustration With Hamas in Rare Protest |url=https://www.nytimes.com/2025/03/25/world/middleeast/gaza-protests-hamas.html |access-date=28 September 2025 |work=The New York Times |issn=0362-4331 |archive-url=https://archive.today/20250325205244/https://www.nytimes.com/2025/03/25/world/middleeast/gaza-protests-hamas.html |archive-date=25 March 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===ប្រតិបត្តិការអ៊ីស្រាអែលថ្មី (ឧសភា–សីហា ២០២៥)===
នៅដើមខែឧសភា អ៊ីស្រាអែលបានប្រកាសពីផែនការពង្រីកប្រតិបត្តិការយោធានៅហ្កាហ្សា និងកំណែនកងទ័ពបម្រុងរាប់ពាន់នាក់បន្ថែមទៀត។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Karni |first1=Dana |last2=Tawfeeq |first2=Mohammed |date=4 May 2025 |title=Israel calls up thousands of reservists, plans to expand Gaza offensive amid stalled hostage talks |url=https://www.cnn.com/2025/05/03/middleeast/israel-mobilizes-reservists-gaza-intl-latam |access-date=29 September 2025 |work=CNN |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Fabian |first=Emanuel |date=3 May 2025 |title= IDF calls up tens of thousands of reservists ahead of expanded Gaza offensive |url=https://www.timesofisrael.com/idf-calls-up-tens-of-thousands-of-reservists-ahead-of-expanded-gaza-offensive |access-date=29 September 2024 |work=Times of Israel |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; មនុស្សយ៉ាងតិច ១៤៣ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាថ្ងៃដែលមានមនុស្សស្លាប់ច្រើនបំផុតចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានបន្តឡើងវិញក្រោយបទឈប់បាញ់។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 May 2025 |title=Israel Kills 150 Palestinians in Gaza in Bloodiest Day Since It Shattered Ceasefire |url=https://www.democracynow.org/2025/5/16/headlines/israel_kills_150_palestininians_in_gaza_in_bloodiest_day_since_it_shattered_ceasefire |access-date=29 September 2025 |website=Democracy Now! }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ការវាយប្រហារពីលើអាកាសដោយអ៊ីស្រាអែលទៅលើបរិវេណមន្ទីរពេទ្យអឺរ៉ុបហ្កាហ្សានៅក្នុងទីក្រុងខាន់យូនីសនិងតំបន់ជុំវិញ បានសម្លាប់ថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលហាម៉ាស់ចំនួនពីររូបគឺលោក[[ម៉ូហាម៉េដ ស៊ីនវ៉ា]] និង[[មូហាម៉ាដ ឆាបាណា]] ដែលអ្នកទាំងពីរកំពុងបានលាក់ខ្លួននៅក្នុងរូងសម្ងាត់ក្រោមដី។&lt;ref&gt;{{cite web|date=May 22, 2025|title=Sources: Mohammad al-Sinwar Killed in Gaza, Temporarily Buried in Tunnel |url=https://english.aawsat.com/arab-world/5146012-sources-mohammad-al-sinwar-killed-gaza-temporarily-buried-tunnel |access-date=2025-09-29 |website=Asharq Al-Awsat}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-05-18 |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) مصادر الحدث: العثور على جثة محمد السنوار في نفق بخان يونس |url=https://www.alhadath.net/2025/05/18/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AB%D9%88%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D8%AC%D8%AB%D8%A9-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D9%86%D9%81%D9%82-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D8%BA%D8%B2%D8%A9 |access-date=2025-09-29 |website=Al Hadath }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Yohanan |first1=Nurit |last2=Fabian |first2=Emanuel |date=May 18, 2025 |title=Hamas leader Muhammad Sinwar's body said found in Gaza tunnel hit by IDF last week |url=https://www.timesofisrael.com/hamas-leader-muhammad-sinwars-body-said-found-in-gaza-tunnel-hit-by-idf-last-week/ |access-date=2025-09-29 |work=The Times of Israel |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; ក្នុងកំឡុងខែមិថុនាដដែរ ក.ក.អ. បានរាយការណ៍ថាខ្លួនបានរកឃើញ និងកំណត់អត្តសញ្ញាណសាកសពរបស់ស៊ីនវ៉ាបានហើយ។&lt;ref&gt;{{cite news|title=Israeli military says it has recovered body of elusive Hamas leader Mohammed Sinwar |url=https://edition.cnn.com/2025/06/08/middleeast/israel-recovers-mohammed-sinwar-body-latam-intl |access-date=29 September 2025 |work=CNN |date=9 June 2025 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; អូសបន្លាយរហូតដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែសីហា ទើបក្រុមហាម៉ាស់បានប្រកាសបញ្ជាក់ពីមរណភាពរបស់ស៊ីនវ៉ា។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2025-08-30 |title=Hamas confirms death of its military leader Mohammed Sinwar |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/hamas-confirms-death-its-military-leader-mohammed-sinwar-2025-08-30/ |access-date=2025-09-29 |work=Reuters }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា អ៊ីស្រាអែលបានប្រកាសបើក[[ប្រតិបត្តិការវាយហ្កាហ្សាខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥|ប្រតិបត្តិការរថចម្បាំងហ្គីដអ៊ន]] ដែលត្រូវជាប្រតិបត្តិការយោធាវាយសម្ដៅយកដែនជ្រោយហ្កាហ្សាទាំងមូលមកគ្រប់គ្រង។ សកម្មភាពនេះត្រូវបានថ្កោលទោសយ៉ាងទូលំទូលាយដោយសម្ព័ន្ធមិត្តអ៊ីស្រាអែលជាច្រើន ដោយខ្លះថែមទាំងបានគំរាមដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ៊ីស្រាអែលទៀតផង។&lt;ref&gt;{{Cite news|author1=Mohammed Tawfeeq |author2=Jeremy Diamond |author3=Ibrahim Dahman |author4=Eyad Kourdi |date=16 May 2025 |title=Israeli military says it has launched major new offensive in Gaza, same day Trump leaves region with no deal |url=https://edition.cnn.com/2025/05/16/middleeast/gideons-chariots-israel-new-gaza-offensive-latam-intl |access-date=29 September 2025 |work=CNN |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Ebrahim |first1=Nadeen |last2=Fox |first2=Kara |date=19 May 2025 |title=UK, France, Canada threaten sanctions if Israel continues new offensive into Gaza. Here's what we know |url=https://edition.cnn.com/2025/05/19/middleeast/israel-pushes-deeper-into-gaza-what-we-know-intl |access-date=29 September 2025 |work=CNN |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; មកដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែឧសភា អ៊ីស្រាអែលបានបាញ់ប្រហារលើសាលារៀនមួយកន្លែងក្នុង[[សង្កាត់ដារ៉ាជ]]ក្នុងទីក្រុងហ្កាហ្សា ដោយបានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងតិចចំនួន ៣៦ នាក់ (ក្នុងនោះមាន ១៨ នាក់ជាកុមារ និងប្រាំមួយនាក់ជាស្ត្រី) និងបង្ករបួសដល់មនុស្សជាង ៥៥ នាក់ផ្សេងទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news|date=26 May 2025 |title=Israeli Strikes Kill 52 in Gaza, Including 36 in a School-turned-shelter, Medics Say |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-05-26/ty-article/israeli-strikes-kill-52-in-gaza-including-36-in-a-school-turned-shelter-medics-say/00000197-0beb-dc94-ab97-0fef5e4e0000 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526184050/https://www.haaretz.com/israel-news/2025-05-26/ty-article/israeli-strikes-kill-52-in-gaza-including-36-in-a-school-turned-shelter-medics-say/00000197-0beb-dc94-ab97-0fef5e4e0000 |archive-date=26 May 2025 |access-date=29 September 2025 |work=Haaretz}}&lt;/ref&gt; កងជីវពលថ្មីនៅហ្កាហ្សាគឺ[[កងកម្លាំងប្រជាជន]]បានចាប់ផ្ដើមប្រតិបត្តិការបានលេចឡើងនៅចុងខែឧសភាដោយមានទំនោរប្រឆាំងនឹងហាម៉ាស់។ លោក[[អាវីកឌ័រ លីប៊ឺរម៉ាន]]បានចោទប្រកាន់លោកណេតាន់យ៉ាហ៊ូនិងរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលថាជាអ្នកគាំទ្រផ្ដល់ហិរញ្ញប្បទាន និងបំពាក់អាវុធដល់កងជីវពលមួយនោះ។&lt;ref name=&quot;haaretz20250605&quot;&gt;{{Cite news |last1=Jonathan |first1=Lis |last2=Hasson |first2=Nir |date=5 June 2025 |title=Netanyahu Says Israel Fighting Hamas 'In Various Ways' Amid Claims It Armed ISIS-affiliated Gaza Militia |url=https://www.haaretz.com/israel-news/2025-06-05/ty-article/israel-arming-isis-affiliated-anti-hamas-gaza-militia-ex-defense-chief-claims/00000197-3f88-d079-ab97-7fcdd7120000 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605220535/https://www.haaretz.com/israel-news/2025-06-05/ty-article/israel-arming-isis-affiliated-anti-hamas-gaza-militia-ex-defense-chief-claims/00000197-3f88-d079-ab97-7fcdd7120000 |archive-date=2025-06-05 |work=Haaretz |access-date=2025-09-29 }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី២៧ ខែឧសភា មូលនិធិមនុស្សធម៌ហ្កាហ្សារបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្ដើមធ្វើប្រតិបត្តិការនៅក្រុងតែលអាល់ស៊ុលតាន។ ខណៈដែលប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនដែលកំពុងស្រេកឃ្លានបានទៅប្រជ្រៀតគ្នានៅជុំវិញមជ្ឈមណ្ឌលចែកចាយជំនួយនោះ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលក៏បានបើកការបាញ់ប្រហារទៅលើហ្វូងប្រជាជនស្រេកឃ្លានទាំងនោះ បណ្ដាលឱ្យមនុស្សចំនួន ១០ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត និងរបួសប្រមាណ ៦២ នាក់ទៀត។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Cheeseman |first1=Abbie |last2=Rubin |first2=Shira |last3=DeYoung |first3=Karen |last4=Wiener |first4=Aaron |last5=Bisset |first5=Victoria |date=2025-05-28 |title=Dozens injured by gunshots amid chaos at Gaza aid hub, U.N. says. |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/28/israel-gaza-aid-distribution-ghf-gunshots/ |access-date=2025-09-29 |newspaper=The Washington Post |issn=0190-8286 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ប្រជាជនដែលរត់ទៅរកជំនួយហើយត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលបាញ់សម្លាប់ មានចំនួនរហូតដល់ទៅជាង ១,៣០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-01 |title=Gaza: Nearly 1,400 Palestinians killed while seeking food, as UN warns airdrops are no solution |url=https://news.un.org/en/story/2025/08/1165552 |access-date=2025-09-29 |website=UN News }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ក.ក.អ. បានចេញបញ្ជាជម្លៀសសម្រាប់ប្រជាជននៅក្នុងទីក្រុងឌែរអែលបាឡា ដែលជាទីប្រជុំជនមួយមិនដែលធ្លាប់ត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលលើកទ័ពវាយលុកនោះឡើយចាប់តាំងពីសង្រ្គាមបានចាប់ផ្ដើមមក។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2025-07-20 |title=Israel issues new evacuation orders in central Gaza |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8rp62480r3o |access-date=2025-09-29 |work=BBC News |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃបន្ទាប់ កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបាន[[ប្រតិបត្តិការវាយលុកឌែរអែលបាឡា|ចល័តទ័ពចូលទៅដល់តំបន់នៃជាយក្រុង]]នោះ ខណៈគ្រាប់ផ្លោងនិងមីស៊ីលជាច្រើនត្រូវបានបាញ់បង្ហោះចូល។&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2025-07-21 |title=Israeli air strikes hit Gaza's Deir al-Balah as tanks launch ground assault |url=https://www.bbc.com/news/live/cvg9ky87dpdt?post=asset%3Abdc26394-b473-4e6e-929a-36898989ce1d#post |access-date=2025-09-29 |work=BBC News |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt;

===ប្រតិបត្តិការវាយលុកទីក្រុងហ្កាហ្សា (សីហា–កញ្ញា ២០២៥)===
{{Main|ប្រតិបត្តិការវាយលុកទីក្រុងហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៥}}
នៅដើមខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីសន្តិសុខអ៊ីស្រាអែលបានអនុម័ត[[ប្រតិបត្តិការវាយលុកទីក្រុងហ្កាហ្សាឆ្នាំ២០២៥|ផែនការដើម្បីកាន់កាប់ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]។ ផែនការអ៊ីស្រាអែលនេះបានប្រទាញការថ្កោលទោសជាច្រើនពីអង្គការសហប្រជាជាតិ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប និងបណ្ដាប្រទេសបរទេសមួយចំនួន។&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Ambrose |first1=Tom |last2=Sedghi |first2=Amy |last3=Graham |first3=Vicky |last4=Fulton |first4=Adam |date=2025-08-08 |title=Israel's Gaza City plan sparks global condemnation with warnings of more destruction and suffering – latest updates |url=https://www.theguardian.com/world/live/2025/aug/08/israel-gaza-city-take-over-netanyahu-plan-approved-live-updates-latest-news |access-date=2025-09-30 |work=The Guardian |issn=0261-3077 |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Shalev |first1=Tal |last2=Karni |first2=Dana |last3=Edwards |first3=Christian |last4=Kottasová |first4=Ivana |date=2025-08-07 |title=Israel security cabinet approves Netanyahu plan to occupy Gaza City despite rising alarm at home and abroad |url=https://www.cnn.com/2025/08/07/middleeast/israel-full-conquest-gaza-key-meeting-thursday-intl |access-date=2025-09-30 |work=CNN |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១០ ខែសីហា កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារលើតង់អ្នកសារព័ត៌មានមួយនៅខាងក្រៅមន្ទីរពេទ្យអាល់ឆាហ្វា ដោយបានសម្លាប់អ្នកសារព័ត៌មាន[[អាល់ចាហ្ស៊ីរ៉ា]]ចំនួនប្រាំមួយនាក់&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-10 |title=Anas al-Sharif among five Al Jazeera staff killed by Israel in Gaza |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/10/al-jazeera-journalist-anas-al-sharif-killed-in-israeli-attack-in-gaza-city |access-date=2025-09-30 |website=Al Jazeera }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-10 |title=VIDEO – 'Israel' kills prominent Gaza journalists including Anas Sharif |url=https://en.royanews.tv/news/62045 |access-date=2025-09-30 |website=Roya News |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; ដែលនាំឱ្យចំនួនអ្នកសារព័ត៌មានដែលត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលសម្លាប់នៅក្នុងសង្គ្រាមនេះកើនឡើងដល់ ១៩២ នាក់។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-08-10 |title=Israel kills Al Jazeera journalists in targeted Gaza City airstrike |url=https://cpj.org/2025/08/israel-kills-al-jazeera-journalists-in-targeted-gaza-city-airstrike/ |access-date=2025-09-30 |website=Committee to Protect Journalists |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី២០ ខែសីហា អ៊ីស្រាអែលបានចាប់ផ្តើមដំណាក់កាលដំបូងនៃការវាយលុកដណ្ដើមកាន់កាប់ទីក្រុងហ្កាហ្សា ហើយបានប្រមូលកម្លាំងបម្រុងចំនួន ៦០,០០០ នាក់នៅដើមខែកញ្ញា។&lt;ref&gt;{{Cite web|date=21 August 2025 |title=Israel says it has taken first steps of military operation in Gaza City |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-calls-up-tens-thousands-reservists-before-new-gaza-offensive-2025-08-20/ |access-date=30 September 2025 |website=Reuters |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=21 August 2025 |title=Palestinians flee Gaza City districts as Israel says first stages of assault have begun |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyr7l0z9edo |access-date=30 September 2025 |website=BBC |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១៥ ខែសីហា កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានបាញ់ប្រហារលើមន្ទីរពេទ្យណាស៊ែរចំនួនពីរលើកផ្ទួនៗគ្នានៅភាគខាងត្បូងហ្កាហ្សា ដោយបានសម្លាប់មនុស្សចំនួន ២២ នាក់ ដោយក្នុងនោះមានអ្នកសារព័ត៌មានចំនួនប្រាំនាក់។&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Fisher |first1=Megan |last2=Nader |first2=Emir |date=25 August 2025 |title=Israeli double strike on Gaza hospital – what we know |url=https://www.bbc.com/news/articles/c80d2zrdj7vo |access-date=30 September 2025 |website=BBC |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Beaumont |first=Peter |date=25 August 2025 |title=Israel's attack on hospital in Gaza may constitute a war crime on many fronts |url=https://www.theguardian.com/world/2025/aug/25/israel-attack-gaza-hospital-may-constitute-war-on-many-fronts |access-date=30 September 2025 |website=The Guardian |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; ក.ក.អ. បានបញ្ជាក់នៅលើបណ្ដាញសង្គម[[ធ្វិតថឺរ|អ៊ីច]]ថា កាមេរ៉ានៅលើដំបូលអគារមន្ទីរពេទ្យនោះត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បី &quot;នាំមុខសកម្មភាពភេរវកម្ម&quot; ប្រឆាំងនឹងទាហានរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែអ្នកកាសែតសារព៌ត៌មានវិញបាននិយាយតបថា កាមេរ៉ានោះគ្រាន់តែជាកាមេរ៉ារបស់សារព័ត៌មាន[[រ៉យទ័រ]]ប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref name=&quot;NBC27August2025&quot;&gt;{{cite web |title=Israel faces new pressure over hospital strikes as Trump chairs Gaza meeting |website=NBC |date=August 27, 2025 |url=https://www.nbcnews.com/world/gaza/trump-meeting-gaza-israel-nasser-hospital-strikes-hamas-ceasefire-rcna227455}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី៩ ខែកញ្ញា អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ជាឱ្យប្រជាជននៅទីក្រុងហ្កាហ្សាទាំងអស់ជម្លៀសខ្លួនចេញពីបរិវេណទីក្រុង ដោយលើកឡើងពីផែនការត្រៀមចាប់ផ្ដើមប្រតិបត្តិការវាយលុកទ្រង់ទ្រាយធំ។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 September 2025 |title=Israel orders full evacuation of Gaza City as Netanyahu warns 'this is only the beginning' |url=https://edition.cnn.com/2025/09/09/middleeast/israel-gaza-city-evacuation-netanyahu-warning-intl |access-date=30 September 2025 |website=CNN |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt; មកដល់ទី១៥ ខែកញ្ញា ក.ក.អ​. បានចាប់ផ្តើមប្រតិបត្តិការថ្មើរជើងវាយចូលទីក្រុងហ្កាហ្សា ដោយាបានបញ្ជូននូវអង្គភាពពីកងពលរថពាសដែកចំនួនពីរ និងទ័ពថ្មើរជើងជាច្រើនពលទៀត។&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ravid |first=Barak |date=2025-09-16 |title=Israel launches ground offensive to occupy Gaza City |url=https://www.axios.com/2025/09/15/israel-gaza-city-occupation-ground-offensive |access-date=2025-09-30 |website=Axios }}&lt;/ref&gt;

===ផែនការសន្តិភាព (កញ្ញា ២០២៥–បច្ចុប្បន្ន)===
{{Main|ផែនការសន្តិភាពសង្គ្រាមហ្កាហ្សា}}
នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំបានស្នើ[[ផែនការសន្តិភាពសង្គ្រាមហ្កាហ្សា|ផែនការសន្តិភាព]] ២០ ចំណុចដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាម។ ចំណុចសំខាន់ៗក្នុងផែនការនោះរួមមាន ការដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងនិងអ្នកទោសទាំងអស់ ការបញ្ចប់ជម្លោះ ការដកកងទ័ពអ៊ីស្រាអែល និងការដកអាវុធពីហាម៉ាស់និងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលអន្តរកាលនៅហ្កាហ្សា។&lt;ref&gt;{{cite web|date=30 September 2025 |title=Read Trump's 20-point proposal to end the war in Gaza |url=https://www.pbs.org/newshour/politics/read-trumps-20-point-proposal-to-end-the-war-in-gaza |website=pbs.org |publisher=PBS |access-date=10 October 2025}}&lt;/ref&gt; អ៊ីស្រាអែល​បាន​សម្រេចទទួល​យក​ផែនការសន្តិភាពត្រាំ ក៏ដូច​ជាបណ្ដា​រដ្ឋ​អារ៉ាប់និងឥស្លាមផ្សេងៗទៀត​​ដែល​បាន​ជំរុញ​​ក្រុម​ហាម៉ាស់ឱ្យទទួល​យកសំណើនោះដូចគ្នា។&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Dagher |first1=Sam |date=1 October 2025 |title=Hamas Pressed by Arab, Muslim States to Accept Trump's Gaza Plan |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-10-01/arab-and-muslim-states-push-hamas-to-accept-trump-s-gaza-plan?embedded-checkout=true |website=bloomberg.com |publisher=Bloomberg |access-date=10 October 2025}}&lt;/ref&gt; បន្ទាប់ពីបានចរចាគ្នាចប់ អ៊ីស្រាអែលនិងហាម៉ាស់ក៏បានព្រមព្រៀងគ្នាជាផ្លូវការក្នុងការអនុវត្តដំណាក់កាលទីមួយនៃផែនការសន្តិភាពនៅថ្ងៃទី៩ ខែតុលា។&lt;ref name=&quot;theguardian20251009&quot;&gt;{{cite web|title='First phase' of ceasefire deal to end war in Gaza agreed by Israel and Hamas|url=https://www.theguardian.com/world/2025/oct/09/first-phase-of-ceasefire-deal-to-end-war-in-gaza-agreed-by-israel-and-hamas|website=The Guardian |access-date=10 October 2025 |date=8 October 2025}}&lt;/ref&gt;

==ការរាលដាល==
{{main|វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)}}
{{See also|ជម្លោះហេស្បុលឡា–អ៊ីស្រាអែល (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|វិបត្តិសមុទ្រក្រហម|ជម្លោះអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៣|ការឈ្លានពានរបស់អ៊ីស្រាអែលលើស៊ីរី (២០២៤–បច្ចុប្បន្ន)|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែល}}
{{multiple image|
| perrow = 1/2
| total_width = 300
| image1 = Hezbollah Headquarter Airstrike 2024.jpg
| image2 = Kiryat Shmona destruction.jpg
| image3 = The USS Dwight D. Eisenhower and USS USS Gerald R. Ford carrier strike groups in November 2023.jpg
| footer_align = center
| footer = {{startflatlist}}
* ផ្សែងហុយឡើងលើបន្ទាប់[[ការវាយប្រហារទីស្នាក់ការហេស្បុលឡាឆ្នាំ២០២៤|អ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារទៅលើទីស្នាក់ការហេស្បុលឡា]]
* អគារខូចខាតនៅក្រុងគីរយ៉ាត់ឆ្មូណេ អ៊ីស្រាអែលភាគខាងជើង
* ក្រុមនាវាចម្បាំងរបស់អាមេរិកនៅឯ[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]]។
{{endflatlist}}
}}

សង្គ្រាមមួយនេះបានរុញច្រានភាពតានតឹងរវាងប្រទេសមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់ឱ្យធ្លាក់ចូលទៅក្នុងជម្លោះប្រឈមគ្នាផ្ទាល់ ជាពិសេសរវាងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់និងអ៊ីស្រាអែល ដែលជាហេតុបង្កឱ្យកើត[[វិបត្តិសមុទ្រក្រហម]] និង[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែល]]ជាដើម។&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Yemen's Houthis 'will not stop' Red Sea attacks until Israel ends Gaza war |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/12/19/yemens-houthis-will-not-stop-red-sea-attacks-until-israel-stops-gaza-war |work=Al Jazeera |date=19 December 2023|access-date=1 October 2025 |archive-date=8 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208211147/https://www.aljazeera.com/amp/news/2023/12/19/yemens-houthis-will-not-stop-red-sea-attacks-until-israel-stops-gaza-war |url-status=live}}&lt;/ref&gt; មេដឹកនាំកំពូលហាម៉ាស់ លោកអ៊ីស្មែល ហានីយ៉េត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលលបធ្វើឃាតនៅឯរដ្ឋធានី[[តេហេរ៉ង់]]នៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ខណៈលោកបានធ្វើដំណើរមកអ៊ីរ៉ង់ដើម្បីចូលរួមពិធីសម្ពោធអាណត្តិប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ លោក[[ម៉ាស៊ូត ប៉េហ្សេស្សខ្ចន់]]។ ការវាយប្រហារសម្លាប់ថ្នាក់ដឹកនាំយោធា និងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ដោយអ៊ីស្រាអែលជាបន្តបន្ទាប់បានរំពុះភាពតានតឹងរហូតដល់ផ្ទុះចេញជា[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែល|សង្គ្រាម]] មុនពេលត្រូវរម្ងាប់ទៅវិញតាមរយៈ[[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែល|បទឈប់បាញ់]]។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-asks-gulf-arab-states-have-trump-press-israel-immediate-ceasefire-sources-2025-06-16/ |title=Iran sought US pressure on Israel for ceasefire via Gulf states, sources say |work=Reuters |date=16 June 2025}}&lt;/ref&gt;

នៅប្រទេស[[ស៊ីរី]]ក្បែរនោះវិញ អ៊ីស្រាអែលបានបាញ់មីស៊ីលជាច្រើនគ្រាប់ផ្លោងចូលរដ្ឋធានី[[ដាម៉ាស់]]នៃប្រទេសមួយនេះ ដូចជាការវាយប្រហារលើស្ថានទូតអ៊ីរ៉ង់នៅដាម៉ាស់នៅក្នុងថ្ងៃទី១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ជាដើម។​&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Tanyos |first1=Faris |last2=Tabachnick |first2=Cara |last3=Reals |first3=Tucker |date=13 April 2024 |title=Iran launches drones toward Israel in retaliatory attack after consulate strike in Syria |url=https://www.cbsnews.com/news/iran-launches-drone-attack-toward-israel-idf-says/ |access-date=1 October 2025 |work=CBS News |archive-url=https://web.archive.org/web/20250228074540/https://www.cbsnews.com/news/iran-launches-drone-attack-toward-israel-idf-says/ |archive-date=28 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; រីឯនៅប្រទេស[[លីបង់]]ជិតនោះដូចគ្នា ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធ[[ហេស្បុលឡា]]នៃភាគខាងត្បូងលីបង់បានចំណាយពេលមួយឆ្នាំបាញ់ស្រោបគ្រាប់មីស៊ីលជាច្រើនចូលក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល មុនពេលត្រូវអ៊ីស្រាអែលផ្ដើម[[ការឈ្លានពានរបស់អ៊ីស្រាអែលលើលីបង់|ការឈ្លានពានចូលប្រទេសលីបង់]]វិញ ហើយត្រូវបានបញ្ចប់ទៅវិញដោយ[[កិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់លីបង់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៤|បទឈប់បាញ់]]។&lt;ref name=&quot;APIH&quot;&gt;{{Cite news|first1=Abby |last1=Sewell |first2=Melanie |last2=Lidman |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-war-fires-fd1e044979fb5be66b36456d1285dacb |title=Fires have become the most visible sign of the conflict heating up on the Lebanon–Israel border |work=AP News |access-date=1 October 2025 |date=4 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214115815/https://apnews.com/article/lebanon-israel-hezbollah-war-fires-fd1e044979fb5be66b36456d1285dacb |archive-date=14 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; វិបត្តិមួយនេះក៏ជាកត្តាមួយនាំឱ្យ[[ការដួលរលំនៃរបបអាសាដ|របបផ្ដាច់ការត្រកូលអាសាដនៅស៊ីរីដួលរលំ]]ផងដែរ និងផ្ដល់ឱកាសឱ្យអ៊ីស្រាអែល[[ការឈ្លានពានរបស់អ៊ីស្រាអែលលើស៊ីរី|ចូលឈ្លានពាន]]និងកាន់កាប់កំពូលហ្កូឡានរបស់ស៊ីរីរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Sabbour |first=Omar |date=15 January 2025 |title=Israel has declared war on the promise of a strong, democratic Syria |url=https://www.aljazeera.com/opinions/2025/1/15/israel-has-declared-war-on-the-promise-of-a-strong-democratic-syria |access-date=1 October 2025 |work=Al Jazeera |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220023428/https://www.aljazeera.com/opinions/2025/1/15/israel-has-declared-war-on-the-promise-of-a-strong-democratic-syria |archive-date=20 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
នៅមុនសង្រ្គាម ឆ្នាំ២០២៣ គឺជាឆ្នាំដ៏សាហាវបំផុតនៅក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំសម្រាប់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនដែលរស់នៅក្នុងតំបន់វ៉េសប៊ែងក្រោមការកាន់កាប់អ៊ីស្រាអែល។ 

អំពើហឹង្សានៅតំបន់វ៉េសប៊ែងបានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមហ្កាហ្សាបានផ្ទុះឡើង ដោយក្នុងនោះជនជាតិប៉ាឡេស្ទីនជាង ៦០៧ នាក់ និងជនជាតិអ៊ីស្រាអែលជាង ២៥ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Solomon |first=Erika |date=28 August 2024 |title=Jenin, a Target of Israeli Raids, Is Symbol of Palestinian Opposition and Militancy |url=https://www.nytimes.com/2024/08/28/world/middleeast/jenin-west-bank-history-israel-palestinians.html |newspaper=The New York Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213010325/https://www.nytimes.com/2024/08/28/world/middleeast/jenin-west-bank-history-israel-palestinians.html |archive-date=13 February 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិបានចេញផ្សាយរបាយការណ៍មួយនៅថ្ងៃទី៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ដោយបានបញ្ជាក់ថា អ៊ីស្រាអែលកំពុងអនុវត្តការសម្លាប់មនុស្សដោយខុសច្បាប់នៅវ៉េសប៊ែង និង &quot;មិនប្រណីជីវិតប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនឡើយ&quot; ហើយថាកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលកំពុងប្រព្រឹត្តអំពើហឹង្សាខុសច្បាប់ជាច្រើនដែលជាការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងច្បាស់។&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/shocking-spike-in-use-of-unlawful-lethal-force-by-israeli-forces-against-palestinians-in-the-occupied-west-bank/ |title=Spike in Israeli lethal force against Palestinians in Occupied West Bank |date=5 February 2024 |website=Amnesty International |access-date=2 October 2025 |archive-date=5 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205145134/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/shocking-spike-in-use-of-unlawful-lethal-force-by-israeli-forces-against-palestinians-in-the-occupied-west-bank/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==វិនាសកម្ម==
{{Main|វិនាសកម្មក្នុងសង្គ្រាមហ្កាហ្សា}}
{| class=&quot;wikitable sortable floatright&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |ព្រឹត្តិការណ៍
! rowspan=&quot;2&quot; |សរុប
! colspan=&quot;2&quot; |ជនស៊ីវិល
! colspan=&quot;2&quot; |កុមារ
|-
!សរុប
!%
!សរុប
!%
|-
|[[ការលុកលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ការវយប្រហារ ៧​ តុលា]]
|១,១៩៥&lt;ref name=&quot;hrw20240717&quot;&gt;{{Cite web|date=2024-07-17 |title=October 7 Crimes Against Humanity, War Crimes by Hamas-led Groups |work=Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2024/07/17/october-7-crimes-against-humanity-war-crimes-hamas-led-groups |access-date=2025-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924071649/https://www.hrw.org/news/2024/07/17/october-7-crimes-against-humanity-war-crimes-hamas-led-groups |archive-date=2024-09-24 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|៨២៨&lt;ref name=&quot;hrw20240717&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;timesofisrael20240806&quot; /&gt;
|៦៨.២%
|៣៦&lt;ref name=&quot;social security data&quot;&gt;{{cite web|date=15 December 2023 |title=Israel social security data reveals true picture of Oct 7 deaths |url=https://www.france24.com/en/live-news/20231215-israel-social-security-data-reveals-true-picture-of-oct-7-deaths |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231217222630/https://www.france24.com/en/live-news/20231215-israel-social-security-data-reveals-true-picture-of-oct-7-deaths |archive-date=17 December 2023 |access-date=2 October 2025 |website=France 24 }}&lt;/ref&gt;
|៣.២%
|-
|[[ការឈ្លានពានរបស់អ៊ីស្រាអែលលើដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|ការឈ្លានពានហ្កាហ្សាដោយអ៊ីស្រាអែល]]
|65,419&lt;ref name=&quot;OCHA-Report&quot;&gt;{{cite web|title=&lt;nowiki&gt;Reported impact snapshot | Gaza Strip (24 September 2025)&lt;/nowiki&gt;|url=https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-24-september-2025|website=[[ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ការសម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌|UN OCHA]]|access-date=2 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|
|~៨០%{{refn|group=ស|ប្រភព៖&lt;ref name=&quot;aoav20240802&quot;&gt;{{Cite web|last=Overton |first=Iain |date=2024-08-02 |title=Netanyahu got it wrong before the US Congress: IDF's clean performance in Gaza is a lie |url=https://aoav.org.uk/2024/netanyahu-got-it-wrong-before-the-us-congress-idfs-clean-performance-in-gaza-is-a-lie/ |access-date=2025-10-02 |website=AOAV}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;thenation20240530&quot;&gt;{{cite news|last=Gaffney |first=Adam |date=2024-05-30 |title=Don't Believe the Conspiracies About the Gaza Death Toll |url=https://www.thenation.com/article/world/gaza-death-toll-evidence/ |access-date=2025-10-02 |work=The Nation |issn=0027-8378}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AyoubChemaitellyAbuRaddad2024&quot;&gt;Ayoub, H. H., Chemaitelly, H., &amp; Abu-Raddad, L. J. (2024). Comparative analysis and evolution of civilian versus combatant mortality ratios in Israel–Gaza conflicts, 2008–2023. ''Frontiers in public health'', ''12'', 1359189. &lt;nowiki&gt;https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1359189&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;}}
| ១៨,៥០០&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-07-30 |last1=Westfall|first1=Sammy |last2=Verde|first2= Amaya |last3=Ledur|first3=Júlia |last4=Balousha |first4=Hazem |title=60,000 Gazans have been killed. 18,500 were children. These are their names. |url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2025/israel-gaza-war-children-death-toll/ |access-date=2025-10-02 |website=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;
|៣១%&lt;ref name=&quot;OCHA-Report&quot;/&gt;
|-
|[[ការលុកលុយវ៉េសប៊ែងដោយអ៊ីស្រាអែលកំឡុងសង្គ្រាមហ្កាហ្សា|ការវាយប្រហារនៅវ៉េសប៊ែងដោយអ៊ីស្រាអែល]]
|៩៩៥{{refn|ពីថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ រហូតដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥&lt;ref name=&quot;UNRWA-Situation-Report&quot;&gt;{{cite web|date= 22 September 2025 |title= UNRWA Situation Report #189 on the Humanitarian Crisis in the Gaza Strip and the West Bank, including East Jerusalem |url= https://www.unrwa.org/resources/reports/unrwa-situation-report-189-situation-gaza-strip-and-west-bank-including-east-jerusalem |website=UNRWA |access-date=2 October 2025 }}&lt;/ref&gt;|group=ស}}
|
|
|២១២&lt;ref name=&quot;UNRWA-Situation-Report&quot;/&gt;
|២១.៣២%
|}

==វិបត្តិមនុស្សធម៌==
{{Main|វិបត្តិមនុស្សធម៌ហ្កាហ្សា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)}}

==ឥទ្ធិពល==
{{Main|ឥទ្ធិពលនៃសង្គ្រាមហ្កាហ្សា}}
សង្រ្គាមនេះបានបង្កឱ្យកើតមានវិបត្តិការទូត ដោយប្រទេសជាច្រើននៅជុំវិញពិភពលោកសុទ្ធតែមានប្រតិកម្មខ្ពស់ចំពោះជម្លោះមួយនេះ ដែលជាហេតុប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពនៃទំនាក់ទំនងក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Youssef |first=Hesham |url=https://www.usip.org/publications/2023/10/how-israel-hamas-war-impacts-regional-relations |title=How the Israel–Hamas War Impacts Regional Relations |date=23 October 2023 |website=[[វិទ្យាស្ថានសន្តិភាពនៃសហរដ្ឋអាមេរិក|United States Institute of Peace]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102003837/https://www.usip.org/publications/2023/10/how-israel-hamas-war-impacts-regional-relations |archive-date=2 November 2023 |url-status=dead |access-date=3 តុលា 2025 |archivedate=14 មករា 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240114095622/https://www.usip.org/publications/2023/10/how-israel-hamas-war-impacts-regional-relations }}&lt;/ref&gt; ជាលទ្ធផល​ ​ប្រទេសយ៉ាងតិច​ចំនួន​ប្រាំបួនបាន​ដក​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​របស់​ខ្លួន​ចេញ ឬ​បានកាត់​ផ្តាច់​ទំនាក់ទំនង​ការទូត​តែម្តងជាមួយនឹងប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{Cite news|title=South Africa recalls diplomats from Israel over Gaza war |url=https://www.aljazeera.com/program/newsfeed/2023/11/7/south-africa-recalls-diplomats-from-israel-over-gaza-war |access-date=3 October 2025 |work=Al Jazeera |date=7 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201062600/https://www.aljazeera.com/program/newsfeed/2023/11/7/south-africa-recalls-diplomats-from-israel-over-gaza-war |archive-date=1 December 2023 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; សង្គ្រាម​នេះផងដែរក៏​បាននាំឱ្យ​សហគមន៍អន្តរជាតិចាប់ផ្ដើមមានចំណាប់អារម្មណ៍​ផ្តោតសារ​ជា​ថ្មីចំពោះដំណោះស្រាយ​រដ្ឋ​ពីរ​ ដែលនឹងបើកផ្លូវឱ្យរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលនិងប៉ាឡេស្ទីនមានអត្ថិភាពស្របគ្នា។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Cook |first=Lorne |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-gaza-eu-europe-statehood-ee6db2a05e31038278ab5d702aaca8b9 |title=EU pushes for Palestinian statehood, rejecting Israeli leader's insistence it's off the table |date=22 January 2024 |work=AP News |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502052716/https://apnews.com/article/israel-palestinians-gaza-eu-europe-statehood-ee6db2a05e31038278ab5d702aaca8b9 |archive-date=2 May 2025 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===សេដ្ឋកិច្ច===
{{Main|ឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចនៃសង្គ្រាមហ្កាហ្សា}}
[[ធនាគារនៃអ៊ីស្រាអែល]]បានប៉ាន់ប្រមាណថានៅត្រឹមឆ្នាំ២០២៥ សង្រ្គាមនេះនឹងធ្វើឱ្យប្រទេសអ៊ីស្រាអែលខាតបង់ទឹកប្រាក់ចំនួន ៦៧ ពាន់លានដុល្លារ ទោះបីជាមានជំនួយកញ្ចប់ថវិកាចំនួន ១៤.៥ ពាន់លានដុល្លារពីសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ ដែលជាផ្នែកមួយនៃជំនួយយោធាអាមេរិកទៅដល់អ៊ីស្រាអែលដែលមានទឹកប្រាក់សរុប ២២.៧៦ ពាន់លានដុល្លារ។&lt;ref&gt;{{Cite web|first1=Amr Saber |last1=Algarhi |first2=Konstantinos |last2=Lagos |url=https://theconversation.com/israel-11-months-of-war-have-battered-the-countrys-economy-237915 |title=Israel: 11 months of war have battered the country's economy |website=The Conversation |date=5 September 2024 }}&lt;/ref&gt; នៅដើមថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ ធនាគារនៃអ៊ីស្រាអែលបានរាយការណ៍ថា ការធ្លាក់ចុះនៃកម្លាំងពលកម្មដែលបណ្តាលមកពីសង្រ្គាមកំពុងធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីស្រាអែលខាតបង់ជាទឹកប្រាក់ចំនួន ៦០០ លានដុល្លារក្នុងមួយសប្តាហ៍ឬ ៦% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបប្រចាំសប្តាហ៍។ ធនាគារ​នេះក៏​បាន​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា ការ​ប៉ាន់​ស្មានរបស់ខ្លួនគឺ​មិនបានទាំង​រាប់​បញ្ចូល​ការ​ខូច​ខាត​ដែល​បង្ក​ឡើង​ដោយ​អវត្តមាន​កម្មករ​ប៉ាឡេស្ទីន និង​បរទេសផ្សេងៗផង។&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Wrobel |first=Sharon |url=https://www.timesofisrael.com/war-is-costing-economy-some-600m-a-week-due-to-work-absence-bank-of-israel/ |title=War is costing economy some $600m a week due to work absence – Bank of Israel |date=9 November 2023 |work=The Times of Israel }}&lt;/ref&gt;​ នៅត្រីមាសចុងក្រោយនៃឆ្នាំ២០២៣ សេដ្ឋកិច្ចរបស់អ៊ីស្រាអែលបានធ្លាក់ចុះប្រមាណ ៥.២% ចាប់ពីមួយត្រីមាសទៅមួយត្រីមាសទៀត ដោយសារតែកង្វះកម្លាំងពលកម្មនៅក្នុងវិស័យសំណង់ និងបូករួមទាំងការកំណែនទាហានបម្រុងបន្ថែមចំនួន ៣០០,០០០ នាក់ទៀត។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/763bb384-a974-4222-996f-8aecfbc32074 |url-access=subscription |title=Israel's economy shrank at 20% rate after outbreak of war |date=19 February 2024 |work=Financial Times |access-date=3 October 2025 |archive-date=19 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219175950/https://www.ft.com/content/763bb384-a974-4222-996f-8aecfbc32074 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ខណៈដែលអ៊ីស្រាអែលនៅបន្តមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ២% ប៉ុន្តែភាគរយនេះជាការធ្លាក់ចុះពីកំណើន ៦.៥% នៅក្នុងឆ្នាំមុនសង្គ្រាម។ ការចំណាយរបស់ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលបានធ្លាក់ចុះ ២៧% រីឯការនាំចូលវិញបានធ្លាក់ចុះ ៤២% និងការនាំចេញបានធ្លាក់ចុះ ១៨%។

កម្មករថៃប្រមាណ ៩,៨៥៥ នាក់នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម បូករួមទាំងកម្មករបរទេសឯទៀតប្រមាណ ៤,៣៣១ នាក់ក្នុងវិស័យសំណង់ និង ២,៩៩៧ នាក់ក្នុងវិស័យគិលានុបដ្ឋាយិកាបានចាកចេញពីអ៊ីស្រាអែលនៅក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ ៧ តុលា។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ការរារាំងកម្មករប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណ ៨៥,០០០ នាក់មិនឱ្យចូលប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានបង្កើនកង្វះខាតចំនួនកម្មករបន្ថែមសរុប ១០០,០០០ នាក់ទៀត។&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.middleeastmonitor.com/20231128-official-over-17000-foreign-workers-left-israel-since-7-october/ |title=Official: Over 17,000 foreign workers left Israel since 7 October |work=Middle East Monitor |date=28 November 2023 |access-date=3 October 2025 }}&lt;/ref&gt;

==មើលផងដែរ==
*[[ជម្លោះប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល]]
*[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]
*[[បញ្ជីរាយសង្គ្រាមដែលមានប៉ាឡេស្ទីនជាប់ពាក់ព័ន្ធ]]
*[[បញ្ជីរាយសង្គ្រាមដែលមានអ៊ីស្រាអែលជាប់ពាក់ព័ន្ធ]]

==កំណត់សម្គាល់==
{{reflist|group=ស}}

==ឯកសារយោង==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;gambit&quot;&gt;{{Cite news|title=Behind Hamas's Bloody Gambit to Create a 'Permanent' State of War |url=https://www.nytimes.com/2023/11/08/world/middleeast/hamas-israel-gaza-war.html |work=The New York Times |date=8 November 2023 |archive-date=11 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111105142/https://www.nytimes.com/2023/11/08/world/middleeast/hamas-israel-gaza-war.html |url-status=live |access-date=4 December 2023}}&lt;/ref&gt;
}}

==តំណភ្ជាប់ក្រៅ==
'''''ជាភាសាអង់គ្លេស'''''
{{Sister project links|auto=yes|d=Q122962941|m=yes}}
* {{Britannica|2235848|សង្គ្រាមហាម៉ាស់–អ៊ីស្រាអែល}}
* [https://news.google.com/topics/CAAqKAgKIiJDQkFTRXdvTkwyY3ZNVEZzTXpaclgyNDVaaElDWlc0b0FBUAE សង្គ្រាមហាម៉ាស់–អ៊ីស្រាអែល] នៅឯ[[ហ្គូហ្គលព័ត៌មាន]]
* ''[https://www.ochaopt.org/updates Hostilities in Gaza and Israel, Humanitarian Situation Updates]'', [[ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់សម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌|OCHA]].
* ''[https://www.un.org/unispal/data-collection/monthly-bulletin/ Monthly Bulletin (Action by UN System and IGOs Relevant to Question of Palestine)]'', [[ទីភ្នាក់ងារជំនួយ និងការងាររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីននៅដើមបូព៌ា|UNRWA]]
* [https://www.gov.il/en/departments/topics/swords-of-iron/govil-landing-page Swords of Iron], [[ក្រសួងការបរទេស (អ៊ីស្រាអែល)|ក្រសួងការបរទេសអ៊ីស្រាអែល]]។

[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រយោធាក្នុងឆ្នាំ២០២៣]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីស្រាអែលក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០២០]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប៉ាឡេស្ទីនក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០២០]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០២០]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះហ្កាហ្សា–អ៊ីស្រាអែល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ការឈ្លានពានអ៊ីស្រាអែល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊ូទី]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមមានអ៊ីរ៉ង់ជាប់ពាក់ព័ន្ធ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមមានអ៊ីស្រាអែលជាប់ពាក់ព័ន្ធ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមមានប៉ាឡេស្ទីនជាប់ពាក់ព័ន្ធ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អំពើហិង្សានៅប៉ាឡេស្ទីន]]</text>
      <sha1>fx7a32i8vtbv03vryfms846z5gtvg9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53651</id>
    <revision>
      <id>336241</id>
      <parentid>336194</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:51:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheRandomGoober</username>
        <id>27248</id>
      </contributor>
      <comment>/* សហេតុភាព */</comment>
      <origin>336241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195241" sha1="arp2us0gxf6iqqno7z0orisgeuof9pb" xml:space="preserve">{{Redirect|សង្គ្រាមសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីរ៉ង់|ជម្លោះក្នុងឆ្នាំ២០២៥|សង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃ}}
{{ប្រអប់ព័ត៌មាន ជម្លោះយោធា
| conflict          = សង្ក្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦
| partof            = [[វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)]]
| image = [[File:2026 Iran war collage.jpg|300px]]
| caption = '''មើលពីលើចុះក្រោមតាមត្រនិចនាឡិកា៖'''&lt;br/&gt;{{bulleted list |
 | ក្រុមនាវាចម្បាំងនាមអេប្រាហាម លីនខឹននៅសមុទ្រអារ៉ាប់, ៦ កុម្ភៈ ២០២៦
 | យន្តហោះចម្បាំង ''Super Hornet'' ហោះចេញពីនាវាដឹកយន្តហោះ ''[[យូអេសអេស អេប្រាហាម លីនខឹន (CVN-៧២)|អេប្រាហាម លីនខឹន]]'', ២៧ កុម្ភៈ ២០២៦
 | យន្តហោះចម្បាំង F-១៦ របស់អ៊ីស្រាអែលមួយកង កំពុងហោះសម្ដៅទៅអ៊ីរ៉ង់, ៤ មីនា ២០២៦
 | ហាយនភាពនៃកីឡដ្ឋានក្នុងសាលអាហ្សាឌីនៅរដ្ឋធានីតេហេរ៉ង់, ៥ មីនា ២០២៦
 | សំណល់អគារបាក់បែងក្នុងក្រុង[[ឃើម៉ាន់ឆាហ៍]], ៣ មីនា ២០២៦
 | ទិដ្ឋភាពសាលារៀនមួយនៅ[[មីណាប]]ក្រោយ[[ការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសលើសាលារៀនមីណាប|រងគ្រាប់មីស៊ីល]], ២៨ កុម្ភៈ ២០២៦
 | ផ្សែងក្រមៅហើរឡើងចូលបរិយាកាសនៅតេហេរ៉ង់, ៣ មីនា ២០២៦
 | មីស៊ីលតូម៉ាហក (''Tomahawk'') ហោះចេញពីនាវាចម្បាំង ''[[យូអេសអេស ឌែលប៊ឺត ឌី. ប៊្លែក|ឌែលប៊ឺត ឌី. ប៊្លែក]]'', ២៨ កុម្ភៈ ២០២៦
 }}
| date              = ២៨ កុម្ភៈ ២០២៦ – បច្ចុប្បន្ន
| place             = {{hlist
  | [[អាស៊ីខាងលិច]]
  | [[មហាសមុទ្រឥណ្ឌា]]
  }}
| status            = គាំងដំណើរ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/us-reviews-latest-iranian-proposal-to-end-war-stalemate|title=US reviews latest Iranian proposal to end war stalemate|date=April 28, 2026|agency=[[រ៉យទ័រ|Reuters]]|work=The Straits Times}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;{{bulleted list|[[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|បទឈប់បាញ់បណ្ដោះអាសន្ន]]|[[វិបត្តិច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឆ្នាំ២០២៦|វិបត្តិច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍]]|[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០២៦|ការវិវត្តនៃជម្លោះអ៊ីស្រាអែល–ហេស្បុលឡា]]|[[ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពីសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សេដ្ឋកិច្ចសកលត្រូវរំខាន]]រួមទាំង[[វិបត្តឥន្ធនៈសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|វិបត្តិឥន្ធនៈ]]}}
| combatant1        = {{tree list}}
* {{flag|សហរដ្ឋអាមេរិក}}
* {{flag|អ៊ីស្រាអែល}}
{{tree list/end}}
|combatant1a = {{tree list}}
{{collapsible list|title=ភាគីដទៃ៖
|{{flag|កាតា}}
|{{flag|គុយវ៉ែត}}
|{{flag|តួកគី}}
|{{flag|បារ៉ែន}}
|{{flag|លីបង់}}
|{{flag|សហរាជាណាចក្រ}}
* {{flagicon image|Flag of the British Indian Ocean Territory 2026.svg}} [[ដែនដីអង់គ្លេសនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា]]
* {{flagicon|សហរាជាណាចក្រ}} [[អាក្រូទីរី និងដេកេលី]]
|{{flag|ស៊ីរី}}
|{{flag|ហ្សកដានី}}
|{{flag|អ៊ីរ៉ាក់}}
* {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[តំបន់ឃឺឌីស្ថាន]]
|{{flag|អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត}}
|{{flag|អាស៊ែបៃសង់}}
|{{flag|អូម៉ង់}}
|{{flag|អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម}}
}}
{{tree list/end}}
| combatant2        = {{tree list}}
* {{flag|អ៊ីរ៉ង់}}
* {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).svg}} [[ហេស្បុលឡា]]
* {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[ហ៊ូទី]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Fabian |first1=Emanuel |title=Joining war, Yemen’s Houthis launch ballistic missile attack on southern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/joining-war-yemens-houthis-launch-ballistic-missile-attack-on-southern-israel/ |access-date=12 May 2026 |work=The Times of Israel |date=28 March 2026}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon image|Flag of the Amal Movement.svg}} [[ចលនាអាម៉ាល់]]{{refn|ចលនាអាម៉ាល់បានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មនៅក្នុង[[សង្គ្រាមលីបង់]]រួមជាមួយក្រុមហេស្បុលឡា។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Involvement of the Amal Movement in the Fighting Against Israel Alongside Hezbollah |url=https://israel-alma.org/involvement-of-the-amal-movement-in-the-fighting-against-israel-alongside-hezbollah/ |access-date=12 May 2026 |website=Alma Research and Education Center}}&lt;/ref&gt;|group=ស}}
* {{flagicon image|PMF infobox.png}} [[កងកម្លាំងប្រជាកំណែន]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=US embassy in Baghdad attacked as US-Israel war on Iran escalates|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/7/us-embassy-in-baghdad-attacked-as-us-israel-war-on-iran-escalates|date=7 March 2026|access-date=12 May 2026|website=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon image|Shiite Resistance flag.svg}} [[ចលនាតស៊ូឥស្លាមនៅអ៊ីរ៉ាក់]]
{{tree list/end}}
|combatant2a = {{tree list}}
{{collapsible list|title=ភាគីដទៃ៖
|{{flag|លីបង់}}
|{{flag|អ៊ីរ៉ាក់}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sancha |first=Natalia |date=2026-03-27 |title=Iraq mourns its dead after worst strike against its army since the start of the war: ‘Why did the Americans attack us?’ |url=https://english.elpais.com/international/2026-03-27/iraq-mourns-its-dead-after-worst-strike-against-its-army-since-the-start-of-the-war-why-did-the-americans-attack-us.html |access-date=2026-05-12 |website=EL PAÍS English }}&lt;/ref&gt;
|{{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.svg}} [[ក្រុមឥស្លាម (លីបង់)|ក្រុមឥស្លាម]]&lt;ref name=MuslimBrothers&gt;{{cite​ news |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-888730|title=Lebanon Islamic Group claims headquarters targeted by IDF strikes|work=The Jerusalem Post|author=Seth J. Frantzman|date=March 4, 2026|access-date=May 12, 2026}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|ហាម៉ាស់}}&lt;ref&gt;{{cite web|date=2026-03-05|title=Israel strikes Beirut, Hamas official reportedly killed|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/05/israel-strikes-beirut-lebanon-state-media-says-hamas-official-killed|archive-url=https://web.archive.org/web/20260308031532/https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/05/israel-strikes-beirut-lebanon-state-media-says-hamas-official-killed|archive-date=2026-03-08|access-date=2026-05-12|website=Al Arabiya English}}&lt;/ref&gt;
|{{flagicon image|InfoboxPIJ.svg}} [[ជីហាដឥស្លាមប៉ាឡេស្ទីន]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=2 March 2026|title=Palestinian Islamic Jihad armed wing says Lebanon commander killed in Israeli strikes|url=https://today.lorientlejour.com/article/1496991/palestinian-islamic-jihad-armed-wing-says-lebanon-commander-killed-in-israeli-strikes.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260411183622/https://today.lorientlejour.com/article/1496991/palestinian-islamic-jihad-armed-wing-says-lebanon-commander-killed-in-israeli-strikes.html|archive-date=11 April 2026|access-date=12 May 2026|website=L'Orient Today}}&lt;/ref&gt;
}}
{{tree list/end}}
| commander1        = {{plainlist}}
* {{flagdeco|សហរដ្ឋ}} [[ដូណាល់ ត្រាំ]]
* {{flagdeco|សហរដ្ឋ}} [[ភីត ហេកសិត]]
* {{flagdeco|សហរដ្ឋ}} [[ដាន​ ខេន]]
* {{flagdeco|សហរដ្ឋ}} [[ប្រាដ ឃូពើរ (ឧត្តមនាវីឯក)|ប្រាដ ឃូពើរ]]
* {{flagdeco|អ៊ីស្រាអែល}} [[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]]
* {{flagdeco|អ៊ីស្រាអែល}} [[ អ៊ីស្រាអែល កាត់ហ្ស៍]]
* {{flagdeco|អ៊ីស្រាអែល}} [[អីយ៉ាល់ ហ្សាមៀរ]]
{{endplainlist}}
| commander2        = {{plainlist}}
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[អាលី ហាមេនៃ]]{{Assassinated|ឃាតកម្មនៃអាលី ហាមីនៃ}}
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[មោជតាបា ហាមេនៃ]]&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Smith |first=Helena |date=2026-03-11 |title=Mojtaba Khamenei was hurt in strike that killed his father, Iran’s Cyprus ambassador confirms |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/11/mojtaba-khamenei-was-hurt-in-strike-that-killed-his-father-irans-cyprus-ambassador-confirms |access-date=2026-05-12 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[អាលី ឡារីយ៉ានី]]{{Assassinated|ឃាតកម្មនៃអាលី ឡារីយ៉ានី}}
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[ម៉ាស៊ូត ប៉េហ្សេស្សខ្ចន់]]
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[អាប់ដុលរ៉ាហ៊ីម មូសាវី]]{{KIA}}
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[អាហ្ស៊ីស ណាស៊ាហ្សាដេហ៍]]{{KIA}}
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[អាលីរ៉េហ្សា តាងស៊ីរី]]{{KIA}}
* {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[អាប់ឌុលម៉ាលីគ អាល់ហ៊ូទី]] 
* {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).svg}} [[ណាអ៊ីម កាស្ស៊ែម]]
{{endplainlist}}
| casualties1       = {{indented plainlist}}
* '''ផ្អែកតាមអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល'''
** {{flagu|សហរដ្ឋអាមេរិក}}៖
*** ទាហាន ១៥ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត
*** បុគ្គលិកយោធា ៥៣៨ នាក់បានរងរបួស
*** ទីតាំង ១២+ កន្លែងបានរងការខូចខាត&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/interactive/2026/03/11/world/middleeast/iran-us-military-bases-strikes-map.html|title=At Least 17 U.S. Sites Damaged in War With Iran, Analysis Shows|date=11 March 2026|access-date=12 May 2026|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;
** {{flagu|អ៊ីស្រាអែល}}៖
*** ទាហាន ១៩ នាក់ និងអ្នកម៉ៅការ ១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត
*** ប្រជាជនស៊ីវិល ២៨ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត
*** របួស ៨,៥៩៨ នាក់ (រួមមានបុគ្គលិកយោធា ៧៦៤ នាក់)
{{endplainlist}}
| casualties2       = 
{{plainlist}}
* '''ផ្អែកតាមអ៊ីរ៉ង់'''
** {{flagu|អ៊ីរ៉ង់}}៖
** ៣,៤៦៨ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត
** ២៦,៥០០​ នាក់បានទទួលរងរបួស
* '''ផ្អែកតាមប្រភពក្នុងស្រុក'''
** {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).svg}} ហេស្បុលឡា៖
** យុទ្ធជន ១,០០០+ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Astih |first1=Paula |title=Hezbollah Tallies Its Dead from Israel War, Estimates Exceed 1,000 |url=https://infoweb-newsbank-com.srv-proxy1.library.tamu.edu/apps/news/document-view?p=AWNB&amp;docref=news/1A7909E3F07F63D8 |access-date=12 May 2026 |work=Al-Sharq al-Awsat |agency=NewsBank: Access World News Research Collection |date=17 April 2026}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of the Amal Movement.svg}} ចលនាអាម៉ាល់៖
** វេជ្ជបណ្ឌិតសង្គ្រោះបន្ទាន់ ៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref&gt;{{cite web |title=NNA: Two paramedics from the Islamic Risala Scout Association – Civil Defense and the Islamic Health Authority have been killed in an airstrike on Sawwana |url=https://www.mtv.com.lb/en/news/Local/1666035/nna--two-paramedics-from-the-islamic-risala-scout-association---civil-defense-and-the-islamic-health-authority-have-been-killed-in-an-airstrike-on-sawwana |website=MTV Lebanon |access-date=12 May 2026 |date=13 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) The &quot;Al-Risala Scouts&quot; mourned their five martyred paramedics in the Zawtar raid. |url=https://www.nna-leb.gov.lb/ar/news/423125/%D9%83%D8%B4%D8%A7%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A9-%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%A1%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%81%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%85%D8%B3%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%BA%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%B2%D9%88%D8%B7%D8%B1-2 |website=NNA |access-date=12 May 2026 |date=28 March 2026}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|flag of Hamas.svg}} ហាម៉ាស់៖
** សមាជិក ៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2026/03/israel-eliminates-3-hamas-members-operating-in-lebanon.php|title=Israel eliminates 3 Hamas members operating in Lebanon|first=Joe|last=Truzman|date=22 March 2026}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|PMF infobox.png}} កងកម្លាំងប្រជាកំណែន៖ 
** យុទ្ធជន ៨០ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង​ ២៧០ នាក់បានរងរបួស&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://saba.ye/en/news3682770.htm|title=Popular Mobilization Forces in Iraq: 80 Martyrs &amp; over 270 injured in Israeli–U.S. aggression}}&lt;/ref&gt;
{{endplainlist}}
----
{{plainlist}}
* '''ផ្អែកតាម[[សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សនៅអ៊ីរ៉ង់]]៖'''&lt;br&gt;៣,៦៣៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត (រួមមាន បុគ្គលិកយោធា ១,២២១ នាក់, ប្រជាជនស៊ីវិល ១,៧០១ នាក់, និង ៧១៤ នាក់ទៀតមិនបញ្ជាក់)&lt;ref&gt;{{cite web|date=7 April 2026|title=Day 39 of U.S. and Israeli Attacks on Iran: Extensive Damage to the Rail Network and Roads|url=https://www.en-hrana.org/day-39-of-u-s-and-israeli-attacks-on-iran-extensive-damage-to-the-rail-network-and-roads/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260409042630/https://www.en-hrana.org/day-39-of-u-s-and-israeli-attacks-on-iran-extensive-damage-to-the-rail-network-and-roads/|archive-date=9 April 2026|access-date=12 May 2026|website=HRANA (en-hrana.org)}}&lt;/ref&gt;
{{endplainlist}}
----
{{indented plainlist}}
* '''ផ្អែកតាមអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល'''
** {{flagu|អ៊ីរ៉ង់}}៖
** បុគ្គលិកយោធា ៦,០០០+ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref name=&quot;Bohbot150326&gt;{{cite news|last1=Bohbot|first1=Amir|title= Over 6,000 IRGC members killed, 15,000 wounded since the start of Operation Roaring Lion, IDF says|url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-889964|access-date=15 March 2026|publisher=The Jerusalem Post|date=15 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260315115157/https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-889964|archive-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt;
** បុគ្គលិកយោធា ~១៥,០០០ នាក់បានរងរបួស&lt;ref name=&quot;Bohbot150326&quot;/&gt;
** ឧបករណ៍បាញ់មីស៊ីលបាលីស្ទិក ១៩០+ គ្រឿងបានកម្ទេច&lt;ref name=MakoBelieve&gt;{{cite news|title=(ជាភាសាហេប្រឺ)בכיר צבאי: &quot;האמריקנים לא האמינו שנצליח בעריפה; איראן סופרת מעל 10,000 נפגעים&quot;|url=https://www.mako.co.il/news-military/2026_q1/Article-f92fae09426ec91027.htm?Partner=searchResults|access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt;
** នាវាចម្បាំង ១៥៥ គ្រឿងបានកម្ទេច ឬខូចខាត&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/us-war-with-iran-by-numbers-energy-drinks-to-targets-2026-4|title=Epic Fury strikes on Iran were fueled by 2 million energy drinks, about a million gallons of coffee, and nicotine, top general says}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).svg}} ហេស្បុលឡា៖
** យុទ្ធជន ១,៩០០ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/idf-soldier-severely-wounded-as-hezbollah-drones-target-troops-in-southern-lebanon/|title=IDF soldier severely wounded as Hezbollah drones target troops in southern Lebanon}}&lt;/ref&gt;
{{endplainlist}}
| casualties3       = &lt;div style=&quot;text-align: centre;&quot;&gt; 
លីបង់៖ មនុស្ស ២,៧៥៩ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ៨,៥១២ នាក់បានរងរបួស&lt;ref&gt;{{Cite web|date=8 May 2026 |title=Death toll from Israeli attacks on Lebanon nears 2,760 — Health Ministry|url=https://tass.com/world/2128625|archive-url=https://web.archive.org/web/20260509020136/https://tass.com/world/2128625|archive-date=9 May 2026|website=Tass}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;អ៊ីរ៉ាក់៖ ទាហាន ២៦ នាក់និងប្រជាជនស៊ីវិល ២៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងមនុស្ស ១៨០ នាក់បានរងរបួស
&lt;br&gt;ប៉ាឡេស្ទីន៖ មនុស្ស ១៤ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ១៥ នាក់បានរងរបួស&lt;ref&gt;{{Cite news |first1=Imad |last1=Isseid |first2=Melanie |last2=Lidman |date=8 March 2026 |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-west-bank-settlers-violence-900ad24fd46e0ca5ae0de07c0328c960 |title=3 Palestinians killed in West Bank clash, bringing toll from week of violence to 6 |work=Associated Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 March 2026 |url=https://www.npr.org/2026/03/15/g-s1-113834/israeli-soldiers-fire-on-family-car-in-occupied-west-bank-killing-4 |title=Israeli soldiers fire on family car in occupied West Bank, killing 4 |work=NPR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lee |first=David D. |date=19 March 2026 |title=Four Palestinian women killed during Iranian missile attack in West Bank |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/19/three-palestinian-women-killed-during-iranian-missile-attack-in-west-bank |access-date=12 May 2026 |work=Al Jazeera English |archive-date=19 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260319152352/https://www.aljazeera.com/news/2026/3/19/three-palestinian-women-killed-during-iranian-missile-attack-in-west-bank |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម៖ ទាហាន ២ នាក់ និងប្រជាជនស៊ីវិល ១១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត,{{refn|group=ស|&lt;ref&gt;{{cite news |title=Fatalities in the UAE |url=https://www.khaleejtimes.com/uae/day-18-israel-us-iran-war-live-updates#blogCarde8acf01e-a59b-4710-bc38-6378ec82b68c |access-date=12 May 2026 |work=Khaleej Times |date=17 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/24/uae-defense-ministry-says-civilian-contractor-killed-in-bahrain|title=UAE defense ministry says civilian contractor killed in Bahrain|date=March 24, 2026|website=Al Arabiya English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/03/26/world/middleeast/iran-missile-strikes-abu-dhabi.html|title=Two Killed in Abu Dhabi as Gulf States Face Fresh Attacks|first=Ismaeel|last=Naar|location=Dubai, United Arab Emirates|date=March 26, 2026|website=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;}} ២២៧ នាក់បានរងរបួស&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.khaleejtimes.com/uae/uae-intercepts-17-ballistic-missiles-35-drones-april-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20260409124738/https://www.khaleejtimes.com/uae/uae-intercepts-17-ballistic-missiles-35-drones-april-8|title=UAE intercepts 17 ballistic missiles, 35 drones after US-Iran ceasefire|archive-date=April 9, 2026|website=Khaleej Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://gulfnews.com/uae/three-injured-in-drone-attack-at-fujairah-oil-zone-1.500528878|title=Three injured in drone attack at Fujairah oil zone}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;គុយវ៉ែត៖ ទាហាន ៤ នាក់ និងប្រជាជនស៊ីវិល ៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត, ទាហាន ៧៧ នាក់ និងប្រជាជនស៊ីវិល ៣២ នាក់បានរងរបួស
&lt;br&gt;[[កងកម្លាំងអង្គការសហប្រជាជាតិបណ្ដោះអាសន្ននៅលីបង់]]៖ ៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត{{refn|group=ស|រួមមានជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ីចំនួន ៤ នាក់ និងបារាំងចំនួន ២ នាក់&lt;ref name=&quot;AP24042026&quot;&gt;{{Cite news |last1=Ahmed |first1=Munir |last2=Gambrell |first2=Jon |last3=Keaten |first3=Jamey |date=24 April 2026 |title=Trump dispatches Witkoff and Kushner to Pakistan for new talks with Iran's foreign minister |url=https://apnews.com/article/us-iran-war-hormuz-israel-pakistan-ceasefire-april-24-2026-313e19ff213738620abe31c96eb38368 |work=Associated Press |access-date=12 May 2026 }}&lt;/ref&gt;|name=&quot;UNIFIL killed&quot;}} និង ១១ នាក់បានរងរបួស{{refn|រួមមានជនជាតិហ្កាណា ៤ នាក់,&lt;ref name=&quot;BBC09032026&quot;&gt;{{Cite news |last=Nunoo |first=Favour |date=9 March 2026 |title=Ghana calls on Commonwealth to condemn attack on its peacekeepers in Lebanon |url=https://www.bbc.com/news/articles/cwyg07vqdrdo |work=BBC |access-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt; ឥណ្ឌូណេស៊ី ៤ នាក់,&lt;ref name=&quot;AJ30032026&quot;&gt;{{Cite news |date=30 March 2026 |title=Two more UN peacekeepers killed in explosion in southern Lebanon: UNIFIL |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/two-more-un-peacekeepers-killed-in-southern-lebanon-unifil |work=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UNNews&quot;&gt;{{Cite news |date=30 March 2026 |title=UN condemns killing of two more peacekeepers in Lebanon |url=https://news.un.org/en/story/2026/03/1167222 |work=UN News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AP24042026&quot; /&gt; និងបារាំង ៣ នាក់។&lt;ref name=&quot;AP-18042026&quot;&gt;{{Cite news |last1=Mroue |first1=Bassem |last2=Petrequin |first2=Samuel |date=18 April 2026 |title=French soldier killed and 3 others wounded in an attack on peacekeepers in Lebanon, Macron says |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-france-peacekeepers-5856353ddea6c1654c38c8aadf803ed7 |work=Associated Press |access-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;f24-22april&quot;&gt;{{Cite news |date=22 April 2026 |title=French soldier dies of wounds after attack on UN force in Lebanon |url=https://www.france24.com/en/french-soldier-dies-of-wounds-after-attack-on-un-force-in-lebanon |work=France 24 |access-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt;|group=ស|name=&quot;UNIFIL injured&quot;}}&lt;ref name=&quot;tayyar.org&quot;&gt;{{Cite news |date=14 March 2026 |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) UNIFIL: One of our soldiers was injured after our position near the town of Mays al-Jabal was targeted. |url= https://www.tayyar.org/news/Lebanon/711208/%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86%D9%8A%D9%81%D9%8A%D9%84-%D8%A5%D8%B5%D8%A7%D8%A8%D8%A9-%D8%A3%D8%AD%D8%AF-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%A7-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9-%D9%84%D9%86%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D9%84%D8%AF%D8%A9-%D9%85%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A8%D9%84 |website=tayyar.org }}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;បារ៉ែន៖ ៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ៤២ នាក់បានរងរបួស{{refn|&lt;ref name=&quot;Stepansky-2026&quot;&gt;{{Cite web|first1=Joseph|last1=Stepansky|first2=Zaid|last2=Sabah|title=US, Israel attack Iran live: Trump vows to avenge 3 American soldiers|date=2 March 2026|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/2/us-israel-attack-iran-live|access-date=12 May 2026|website=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=2026-03-09|title=At least 32 injured in Bahrain after drone attack - state media|url=https://www.bbc.com/news/live/cz0g2yg3579t?post=asset%3A58cf09e3-4413-41d4-ad38-c6d229cbe729#post|access-date=2026-05-12|website=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://qna.org.qa/en/news/news-details?id=bahraini-ministry-of-interior-says-four-injured-from-falling-debris-of-intercepted-iranian-drone&amp;date=4/04/2026|title=Bahraini Ministry of Interior Says Four Injured from Falling Debris of Intercepted Iranian Drone|date=April 4, 2026|website=Qatar news agency}}&lt;/ref&gt;|group=ស}}
&lt;br&gt;អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត៖ ៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ២៣ នាក់បានរងរបួស{{refn|&lt;ref&gt;{{cite news|title=Two killed, 12 injured after projectile fell on residential location in Saudi Arabia|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/two-killed-12-injured-after-projectile-fell-residential-location-saudi-arabia-2026-03-08/|access-date=12 May 2026|publisher=Reuters|date=8 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/9/saudi-arabia-says-operational-activities-halted-at-several-energy-sites|archive-url=https://web.archive.org/web/20260410010538/https://www.aljazeera.com/news/2026/4/9/saudi-arabia-says-operational-activities-halted-at-several-energy-sites|title=Saudi Arabia says operational activities halted at several energy sites|archive-date=10 April 2026}}&lt;/ref&gt;|group=ស}}
&lt;br&gt;អូម៉ង់៖ ៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ១៧ នាក់បានរងរបួស&lt;ref name=hindustan260302&gt;{{Cite news|date=2 March 2026|title=3 Indians killed in Iranian attacks off Oman; 20 injured across West Asia|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/3-indians-killed-in-iranian-attacks-off-oman-20-injured-across-west-asia-101772473983914.html|access-date=12 May 2026|work=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aj260305&quot;&gt;{{Cite news |title=US-Israel attacks on Iran: Death toll and injuries live tracker |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/us-israel-attacks-on-iran-death-toll-and-injuries-live-tracker |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301150802/https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/us-israel-attacks-on-iran-death-toll-and-injuries-live-tracker |archive-date=1 March 2026 |access-date=12 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman&quot;&gt;{{Cite web |date=13 March 2026 |title=Two drones crash in Oman, killing two workers amid U.S.-Israeli-Iran conflict |url=https://sana.sy/en/international/2302291/ |website=Syrian Arab News Agency}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;បារាំង៖ ទាហាន ១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត{{refn|មិនរាប់បញ្ចូលទាហានបារាំងពីរនាក់នៃកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពបណ្តោះអាសន្ននៃអង្គការសហប្រជាជាតិនៅប្រទេសលីបង់ឡើយ។|group=ស|name=&quot;France&quot;}} និង ៧ នាក់បានរងរបួស{{refn|group=ស|name=&quot;France&quot;}}&lt;ref name=&quot;trt13march&quot;&gt;{{Cite news |date=13 March 2026 |title=Drone attack in Iraq's Erbil region kills 1, injures 7 French soldiers at military base |url=https://www.trtworld.com/article/b846f9d0d45d |work=TRT World |access-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;ស៊ីរី៖ ១​ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/04/syria-says-israeli-tank-fire-kills-man-in-country-s-south|archive-url=https://web.archive.org/web/20260407080953/https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/04/syria-says-israeli-tank-fire-kills-man-in-country-s-south|title=Syria says Israeli tank fire kills man in country’s south|archive-date=7 April 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;កាតា៖ ២០ នាក់បានរងរបួស&lt;ref name=&quot;The Peninsula Newspaper-2026&quot;&gt;{{cite web|date=1 March 2026|title=Ministry of Interior announces 8 new injuries resulting from Iranian attack|url=https://thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2026/ministry-of-interior-announces-8-new-injuries-resulting-from-iranian-attack|access-date=12 May 2026|website=The Peninsula Newspaper|agency=QNA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://gulfnews.com/world/gulf/qatar/qatar-4-injured-including-child-after-debris-from-iranian-missile-falls-in-residential-area-1.500499559|archive-url=https://web.archive.org/web/20260407230957/https://gulfnews.com/world/gulf/qatar/qatar-4-injured-including-child-after-debris-from-iranian-missile-falls-in-residential-area-1.500499559|title=Qatar: 4 injured, including child, after debris from Iranian missile falls in residential area|archive-date=7 April 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;ហ្សកដានី៖ ១៩ នាក់បានរងរបួស&lt;ref&gt;{{cite​ news|title=Army says Iran fired 119 missiles, drones in one week directly targeting Jordan|url=http://en.royanews.tv/news/68214|access-date=12 May 2026|work=Roya TV|date=7 March 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;អាស៊ែបៃសង់៖ ៤ នាក់បានរងរបួស&lt;ref name=ynet260305&gt;{{cite news|title=Azerbaijan says Iran fired two drones at its territory, injuring two people|url=https://www.ynetnews.com/article/rjo00ualfbl|access-date=12 May
 2026|publisher=Ynet|date=5 March 2026}}&lt;/ref&gt;
}}
ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] និង[[អ៊ីស្រាអែល]]បានចូលដៃគ្នាប្រឡូកក្នុងសង្គ្រាមជាមួយប្រទេស[[អ៊ីរ៉ង់]] ក៏ដូចជាសម្ព័ន្ធមិត្តនៅក្នុងតំបន់របស់ខ្លួន។ ជម្លោះនេះបានចាប់ផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបើកការវាយប្រហារតាមអាកាសសម្ដៅលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយកំណត់គោលដៅលើទីតាំងយោធានិងរដ្ឋាភិបាល ហើយថែមទាំង[[បញ្ជីរាយនាមមន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់ដេលបានស្លាប់កំឡុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|ធ្វើឃាតមន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើននាក់]]ទៀតផង រួមមានមេដឹកនាំកំពូល[[អាលី ហាមេនៃ]]ជាដើម។ ការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលនោះត្រូវបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងស្របគ្នានឹងពេលដែលអ៊ីរ៉ង់ និងសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងជាប់ចរចាទាក់ទងនឹង[[កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់|កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់]]។ អ៊ីរ៉ង់បានប្រតិកម្មវិញដោយបាញ់ប្រហារមីស៊ីល និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (ដ្រូន) ទៅលើប្រទេសអ៊ីស្រាអែល មូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិក និងបណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]។ អ៊ីរ៉ង់ក៏ថែមទាំងបានប្រើកម្លាំង[[វិបត្តិច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឆ្នាំ២០២៦|បិទច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍]]ផងដែរ ដែលបង្កជាការរំខានដល់ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។

បន្ទាប់ពី[[វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា]]បានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់និងអ៊ីស្រាអែលបាន[[ជម្លោះអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៤|បាញ់មីស៊ីលប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ហើយម្តងទៀតនៅក្នុង[[សង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃ]]នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយលើកទីពីរនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចេញមុខវាយប្រហារលើទីតាំងនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់។ នៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ កងកម្លាំងសន្តិសុខអ៊ីរ៉ង់បាន[[ការសម្លាប់រង្គាលនៅអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សម្លាប់ផ្ដាច់ជីវិតប្រជាជនស៊ីវិលខ្លួនរាប់ពាន់នាក់]]ក្នុងយុទ្ធនាការបង្ក្រាបលើ[[បាតុកម្មអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|ហ្វូងពួកបាតុករតវ៉ាប្រឆាំងដ៏ធំបំផុត]]ដែលមិនធ្លាប់មាននៅអ៊ីរ៉ង់ចាប់តាំងពី[[បដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់|ឆ្នាំ១៩៧៩]] មកម៉្លេះ។ ជាលទ្ធផលនៃសកម្មភាពសម្លាប់បាតុករដោយកម្លាំងសន្តិសុខអ៊ីរ៉ង់នេះ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ]]បានឆ្លើយតបដោយព្រមាននឹងប្រើកម្លាំងយោធា ហើយបន្ទាប់មក លោកក៏បានដាក់បញ្ជាឱ្យយោធាអាមេរិកចល័តប្រមូលកម្លាំងរបស់ខ្លួននៅក្នុងតំបន់ ដែលត្រូវជាការចល័តទ័ពដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងតំបន់នេះចាប់តាំងពី[[ការឈ្លានពានអ៊ីរ៉ាក់ឆ្នាំ២០០៣|ការឈ្លានពានប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់កាលឆ្នាំ២០០៣]] មក។&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 February 2026 |title=US-Iran talks end with no deal but potential signs of progress |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-nuclear-talks-resume-geneva-against-backdrop-military-threat-2026-02-26/ |access-date=12 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

ការវាយប្រហារតាមអាកាសដោយអាមេរិក–អ៊ីស្រាអែលបានបង្កការខូចខាតដល់មូលដ្ឋានយោធា អគាររដ្ឋាភិបាល​ សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ និងទីតំបន់បេតិកភណ្ឌជាច្រើនកន្លែង ហើយបានបណ្តាលឱ្យប្រជាជនស៊ីវិលស្លាប់ និងរបួសជាច្រើននាក់ផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Brown |first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |last3=Murphy |first3=Matt |title=Iranian schools, hospital and landmarks among civilian sites hit during US-Israeli strikes |url=https://www.bbc.com/news/articles/cpw004xqxnjo |access-date=12 May 2026 |website=BBC Verify |date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; ជាប្រតិកម្ម អ៊ីរ៉ង់បានបាញ់មីស៊ីលផ្លោងរាប់រយគ្រាប់ និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (ដ្រូន) ជាច្រើនគ្រឿងចូលទៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល មូលដ្ឋានយោធាអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់ និងបណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់ជិតខាងរួមមាន ប្រទេស[[កាតា]] [[គុយវ៉ែត]] [[បារ៉ែន]] [[ហ្សកដានី]] [[អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត]] [[អូម៉ង់]] និង[[អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម]]។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Piper |first1=Imogen |last2=Kelly |first2=Meg |last3=Ley |first3=Jarrett |last4=Ducroquet |first4=Simon |date=28 February 2026 |title=See where U.S., Israeli strikes have hit Iran and where Iran has retaliated |url=https://www.washingtonpost.com/investigations/2026/02/28/where-us-attack-iran-images-video/ |access-date=12 May 2026 |newspaper=The Washington Post |issn=0190-8286 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់ និង​ក្រុមបក្សពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់ខ្លួន​ក៏បាន​បើក​ការបាញ់ប្រហារ​លើ​[[តំបន់​ឃឺឌីស្ថាន]]​ក្នុងប្រទេស​អ៊ីរ៉ាក់ផងដែរ។ ដ្រូន ឬ​គ្រាប់មីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានគេសង្កេតឃើញ​ហោះសម្ដៅ​​ទៅក្នុង​ប្រទេស​[[អាស៊ែបៃសង់]] [[តួកគី]] និង​មូលដ្ឋាន​យោធាអាក្រូទីរីរបស់ចក្រភព​អង់គ្លេស​នៅ​ប្រទេស​ស៊ីបទៀតផង​។&lt;ref&gt;{{cite news |date=5 March 2026 |title=Azerbaijan threatens to respond after Iranian drones hit airport and near school |url=https://www.timesofisrael.com/azerbaijan-threatens-to-respond-after-iranian-drones-hit-airport-and-near-school/ |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 March 2026 |title=Two drones intercepted heading for RAF base, Cyprus says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o |access-date=12 May 2026 |work=BBC News }}&lt;/ref&gt; នៅដំណាលគ្នានេះ [[ជម្លោះហេស្បុលឡា–អ៊ីស្រាអែល (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|ជម្លោះរវាងក្រុមហេស្បុលឡា និងអ៊ីស្រាអែល]]បានវិវត្តកើតទៅជា[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមលីបង់]] ដោយបានសម្លាប់ផ្ដាច់ជីវិតប្រជាជនស៊ីវិល និងសមាជិកពួកសកម្មប្រយុទ្ធជាង ២,០០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 March 2026 |title=Hezbollah claims responsibility for attack on Israel |url=https://aje.news/wwomw4?update=4353584 |access-date=12 May 2026 |work=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt;

[[អាណត្តិប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំទីពីរ|រដ្ឋបាលត្រាំ]]បានផ្តល់សេចក្ដីពន្យល់ផ្សេងៗគ្នាជុំវិញមូលហេតុនៃការផ្តើមសង្គ្រាមនេះឡើង ដោយក្នុងនោះរួមមាន ដើម្បីទប់ស្កាត់ប្រតិកម្មរបស់អ៊ីរ៉ង់បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហាររំពឹងមុន កម្ទេចធនធានមីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់ រារាំងអ៊ីរ៉ង់កុំឱ្យកសាង[[អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ]] រឹបអូស[[ធនធានប្រេងបម្រុងអ៊ីរ៉ង់|ធនធានប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់]] ឬផ្លាស់ប្តូររបបដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់។ [[ទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ]]បានថ្លែងថា ខណៈដែលអ៊ីរ៉ង់បានបដិសេធមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងនុយក្លេអ៊ែរដែលរងខូចខាតកាលពី[[សង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃ|សង្គ្រាមក្នុងឆ្នាំ២០២៥]] នោះមែន ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នគឺគ្មានភស្តុតាងណាមួយដែលបានបញ្ជាក់ពីដំណើរការនៃកម្មវិធីអាវុធនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ឡើយ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 March 2026 |title=Iran Has No Structured Program to Build Nuclear Weapons, IAEA Says |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-israel-us-strikes-2026/card/iaea-chief-says-iran-has-no-structured-program-to-build-nuclear-weapons-currently-1IYdJPyg8uIZqlGS8Gni |access-date=12 May 2026 |work=The Wall Street Journal​ }}&lt;/ref&gt; អគ្គលេខាធិការ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] លោក[[អាន់តូនីអូ ហ្គូតេរ៉េស]] និងប្រទេសដែលមិនពាក់ព័ន្ធមួយចំនួន បានថ្កោលទោសសកម្មភាពវាយប្រហារដោយសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីស្រាអែល ខណៈ[[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ]]វិញបានអនុម័ត[[សេចក្ដីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ២៨១៧|សេចក្តីសម្រេចមួយ]]ថ្កោលទោសការវាយប្រហាររបស់អ៊ីរ៉ង់ទៅលើរដ្ឋឈូងសមុទ្រ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |access-date=12 May 2026 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt; អ្នករិះគន់សង្គ្រាម រួមទាំងអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ បានសម្ដៅលើការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកថាជាអំពើខុសច្បាប់ក្រោមច្បាប់សហរដ្ឋអាមេរិក ជាទង្វើ[[ចក្រពត្តិនិយម]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Martin|first1=Peter|last2=Martin|first2=Eric|date=1 March 2026|title=Trump's Iran Strikes Usher in an Era of Unrestrained American Power|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2026-03-01/iran-attack-khamenei-killing-maduro-capture-begin-trump-imperialism-era|website=Bloomberg}}&lt;/ref&gt; និង​ជាការរំលោភ​លើ​អធិបតេយ្យភាព​របស់​អ៊ីរ៉ង់​ក្រោម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ។&lt;ref name=&quot;guardian2march&quot;&gt;{{cite news |last=Siddique |first=Haroon |date=2 March 2026 |title=What is the legality of the US and Israeli attacks on Iran? |url=https://www.theguardian.com/law/2026/mar/02/legality-us-israel-attacks-iran-uk |access-date=12 May 2026 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពីសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃសង្គ្រាម]]នេះរួមមាន ការរំខានដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតដល់ប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់នៅក្នុងទីផ្សារប្រេងសកល ក៏ដូចជាការរំខានដល់ឧស្សាហកម្មឧស្ម័នធម្មជាតិ ជីជីវជាតិ អាកាសចរណ៍ និងទេសចរណ៍ ព្រមទាំងបម្រែបម្រួលនៅក្នុងទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុផងដែរ។ ការដឹកជញ្ជូនប្រេងនិងឧស្ម័នត្រូវបានរំខានដោយការបិទច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ដោយអ៊ីរ៉ង់ ហើយការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលនិងអ៊ីរ៉ង់ទៅលើបណ្ដារោងចក្រថាមពលនៅក្នុងតំបន់។&lt;ref name=&quot;uf&quot;&gt;{{cite web |last=Nevitt |first=Mark |date=15 March 2026 |title=Legal and Operational Issues in the Strait of Hormuz: Transit Passage Under Fire |url=https://www.justsecurity.org/133996/legal-operational-strait-hormuz-transit-passage/ |access-date=13 May 2026 |website=Just Security }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ការចំណាយលើសង្គ្រាមរបស់យោធាអាមេរិកត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួន ១៨ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក&lt;ref name=&quot;guardianCost&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2026/mar/19/us-iran-war-cost |title=The war on Iran cost the US $12.7bn by day six. Here's how it's been spent – in charts |date=19 March 2026 |access-date=13 May 2026 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; ហើយ[[មន្ទីរបញ្ចកោណ]]បានស្នើតម្រូវការ ២០០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកបន្ថែមទៀត។&lt;ref name=&quot;i598&quot;&gt;{{cite news |title=White House seeks $200bn in military funding in wake of Iran war |work=BBC News |date=19 March 2026 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y73gwk1qdo |access-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt; គិតត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ការចំណាយលើប្រទេសអារ៉ាប់ត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួនជាង ១២០ ពាន់លានដុល្លារ។&lt;ref name=&quot;arabCountriesCost&quot;&gt;{{cite news |title=One month of war on Iran cost Arab countries up to $194bn: UNDP |work=Al Jazeera English |date=31 March 2026 |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/31/one-month-of-war-in-middle-east-cost-arab-states-up-to-194bn-undp |access-date=13 May 2026}}&lt;/ref&gt; រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់បានវាយតម្លៃការខូចខាតសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនដោយមានតម្លៃយ៉ាងតិចស្មើ ៣០០ ពាន់លានដុល្លារ ហើយអាចបន្តឡើងរហូតដល់ ១ ទ្រីលានដុល្លារគិតត្រឹមថ្ងៃទី១១ ខែមេសា។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2026/04/11/world/middleeast/iran-economy-war.html |title=Iran Tries to Grasp Economic Devastation of War, and Find a Way Past It |newspaper=The New York Times |date=11 April 2026}}&lt;/ref&gt;

លោកត្រាំបានអះអាងថាខ្លួនបានទទួលជ័យជម្នះជាច្រើនលើកច្រើនសារ ហើយបានអះអាងបន្ថែមថា អ៊ីរ៉ង់គឺ &quot;គ្មានសល់អ្វីនៅក្នុងជួរយោធាទៀតទេ&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Trump says &quot;the war is very complete,&quot; and he's considering taking over Strait of Hormuz |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |work=CBS News |date=9 March 2026}}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បានយល់ព្រមលើ[[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|បទឈប់បាញ់រយៈពេលពីរសប្តាហ៍]] ដែលបានសម្របសម្រួលដោយប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ហើយបានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី៨ ខែមេសា&lt;ref name=&quot;Pager-2026&quot;&gt;{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=13 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; ខណៈ[[បទឈប់បាញ់លីបង់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៦|បទឈប់បាញ់នៅលីបង់]]វិញបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា។ បទឈប់បាញ់នៃសង្គ្រាមនេះបានឈានចូលដល់ភាពតានតឹង នៅពេលដែលអ៊ីរ៉ង់បានបដិសេធមិនព្រមបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឡើងវិញ លុះត្រាតែអ៊ីស្រាអែលបញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការវាយលុករបស់គេនៅក្នុងប្រទេសលីបង់។ បន្ទាប់ពី[[កិច្ចចរចាទីក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ|កិច្ចចរចាក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ]]បានបរាជ័យ លោកត្រាំបាននិយាយថា ខ្លួនលោកលែងខ្វល់ពីការចរចាអ្វីទៀតហើយ រួចលោកក៏បានប្រកាសបិទផ្លូវទឹកអ៊ីរ៉ង់ចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ខែមេសាតទៅ&lt;ref&gt;{{cite news |title=Trump says US will blockade strait of Hormuz after Iran peace talks fail |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/trump-says-us-will-blockade-strait-of-hormuz-as-iran-peace-talks-fail |access-date=13 May 2026 |work=The Guardian |date=12 April 2026}}&lt;/ref&gt; ដែលជាហេតុនាំឱ្យមានការបិទផ្លូវទឹកពីរផ្នែក ដោយកម្លាំងជើងទឹកអាមេរិកបានកំពុងបិទផ្លូវទឹកអ៊ីរ៉ង់ ហើយអ៊ីរ៉ង់កំពុងបិទ[[ឈូងសមុទ្រពែរ្ស]]។ ទោះជាយ៉ាងណា ត្រាំបានបន្តពន្យារបទឈប់បាញ់ដោយគ្មានកំណត់រយៈពេល ប៉ុន្តែការបាញ់ប្រហារគ្នាតាមផ្លូវអាកាសនៅតែបន្តកើតឡើងដដែរ។

==ផ្ទៃរឿង==
{{Further|វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)}}
===ទំនាក់ទំនងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល===
{{Further|ទំនាក់ទំនងសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីរ៉ង់|ទំនាក់ទំនងអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែល}}
ដោយសារតែគោលនយោបាយ[[ជាតូបនីយកម្មនៃឧស្សាហកម្មប្រេងអ៊ីរ៉ង់|ជាតូបនីយកម្មនៃឧស្សាហកម្មប្រេងកាត]]ក្រោមនាយករដ្ឋមន្ត្រីលោក[[ម៉ូហាម៉ាដ ម៉ូសាដឌេក]] ដូចនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអង់គ្លេសក៏បានផ្តួចផ្ដើមគាំទ្រ[[រដ្ឋប្រហារអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ១៩៥៣|រដ្ឋប្រហារ]]ទម្លាក់រូបលោកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣ ហើយអំណាចត្រូវបានបង្វែរទៅ[[ម៉ូហាម៉ាដ រ៉េហ្សា​ ប៉ាហ្លាវី]] ដែលត្រូវជាព្រះរាជាពែរ្សនាពេលនោះ។ ដោយឃើញព្រះមហាក្សត្ររបស់ខ្លួនអត់ឱនលំទោនបំពេញផលប្រយោជន៍ឱ្យលោកខាងលិចដូច្នេះ ក៏ដូចជាត្រូវរស់នៅក្រោមរបបផ្តាច់ការរបស់ព្រះអង្គទៀតនោះ មហាជនអ៊ីរ៉ង់ក៏បានរើបម្រះបះបោរបន្ទុះចេញជា[[បដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់|បដិវត្តន៍នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩]] ដោយផ្ដួលរំលំរបបប៉ាហ្លាវី ហើយជំនួសមកវិញដោយរបប[[សាធារណរដ្ឋឥស្លាម]]។&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hourcade |first=Bernard |date=March 2026 |title=What prospects for a new Iran? |url=https://mondediplo.com/2026/03/04iran |access-date=13 May 2026 |website=Le Monde diplomatique }}&lt;/ref&gt; ជាលទ្ធផល អ៊ីរ៉ង់បានកាត់ផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលចោល បង្កើតបានជា[[វិបត្តិចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីរ៉ង់|វិបត្តិការទូត]]ដែលបានអូសបន្លាយពេលជាងមួយឆ្នាំ។&lt;ref name=&quot;News1828&quot;&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=From 1953 Coup To 2026 Strikes: The Long Road To US-Iran War |url=https://www.news18.com/world/from-1953-coup-to-2026-strikes-the-long-road-to-us-iran-war-ws-l-9935056.html |access-date=13 May 2026 |work=News18}}&lt;/ref&gt;

ក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីរ៉ាក់]] សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសគាំទ្រអ៊ីរ៉ាក់ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨ នាវាចម្បាំងអាមេរិកមួយគ្រឿងត្រូវទទួលរងការខូចខាតដោយសារមីនក្រោមសមុទ្ររបស់អ៊ីរ៉ង់។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រតិកម្មវិញដោយធ្វើ[[ប្រតិបត្តិការផ្រេយីងមែនធីស|ការវាយប្រហារលើកងនាវា]]របស់អ៊ីរ៉ង់។ ប៉ុន្មានខែក្រោយមក សហរដ្ឋអាមេរិកបានបាញ់ទម្លាក់នូវ[[ជើងហោះហើរអាកាសចរណ៍អ៊ីរ៉ង់លេខ ៦៥៥|យន្តហោះស៊ីវិលអ៊ីរ៉ង់]]មួយគ្រឿងដោយអចេតនា។&lt;ref name=&quot;MacFarquhar1926&quot;&gt;{{cite news |last1=MacFarquhar |first1=Neil |title=A Timeline of the Tensions Between the Islamic Republic of Iran and the U.S. |url=https://www.nytimes.com/2026/03/15/world/middleeast/united-states-iran-history.html |access-date=13 May 2026 |work=The New York Times |date=15 March 2026}}&lt;/ref&gt; ដើម្បីទប់ស្កាត់ការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ាក់មកលើទីប្រជុំជនរបស់ខ្លួន អ៊ីរ៉ង់ក៏បានប្ដេជ្ញាចាប់ផ្តើមកម្មវិធីផលិតមីស៊ីលបាលីស្ទិក។&lt;ref name=&quot;Al-MarashiCon&quot;&gt;{{cite web |last=Al-Marashi |first=Ibrahim |date=2 March 2026 |title=Iran and the US have been at war for decades – and there's no end in sight |url=https://theconversation.com/iran-and-the-us-have-been-at-war-for-decades-and-theres-no-end-in-sight-277284 |access-date=13 May 2026 |website=The Conversation }}&lt;/ref&gt;

ចាប់ផ្តើមនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់បានចាប់ផ្តើមប្រឡូកចូលក្នុងជម្លោះតំណាងនៅទូទាំងមជ្ឈិមបូព៌ា។ នៅក្នុងនោះ អ៊ីរ៉ង់បានគាំទ្រក្រុម[[ហេស្បុលឡា]]នៅប្រទេសលីបង់ប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែលក្នុងកំឡុង និងក្រោយ[[សង្គ្រាមស៊ីវិលលីបង់]]។ ក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ាក់]] អ៊ីរ៉ង់បានគាំទ្រក្រុមកងជីវពលដែលជាគូបដិបក្ខនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក។ ដោយគួបផ្សំជាមួយក្រុម[[ហ៊ូទី]]នៅយេម៉ែន និងក្រុមប្រដាប់អាវុធដទៃទៀតនៅស៊ីរីនិងប៉ាឡេស្ទីន អ៊ីរ៉ង់បានបង្កើតប្រព័ន្ធសម្ព័ន្ធមិត្តដែលប្តេជ្ញាប្រឆាំងនឹងឥទ្ធិពលរបស់អាមេរិក អ៊ីស្រាអែល អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមនៅក្នុងតំបន់។

នៅក្នុងឆ្នាំ២០០២ ដំណើរពង្រីកកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរដោយសម្ងាត់របស់អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានទម្លាយចេញជាសាធារណៈ។ ចូលមកដល់ឆ្នាំ២០០៦ [[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ]]ទីបំផុតបានចេញប្រតិកម្មដោយប្រកាសអនុវត្ត[[ទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់|ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់]] ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាស[[ទណ្ឌកម្មសហរដ្ឋអាមេរិកប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់|ទណ្ឌកម្មផ្ទាល់ខ្លួន]]ផងដែរប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់។ តាំងពីពេលនោះមក សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានខិតខំអនុវត្ត[[ប្រតិបត្តិការអូឡាំពិកហ្គេម|យុទ្ធនាការសង្គ្រាមកិច្ចសាយប័រ]]ក្នុងគោលដៅបង្អាកប្រតិបត្តិការរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ ខណៈដែលអ៊ីស្រាអែលវិញបានធ្វើ[[ឃាតកម្មលើអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់|ឃាតក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរ]]កំពូលៗរបស់អ៊ីរ៉ង់អស់ជាច្រើននាក់។&lt;ref name=&quot;MacFarquhar1926&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Le Monde Assassinations&quot;&gt;{{cite web |last1=Imbert |last2=Golshiri |last3=Mas |first1=Louis |first2=Ghazal |first3=Liselotte |title=How Israel tracked down and assassinated scientists involved in Iran's nuclear program |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/07/08/how-israel-tracked-down-and-assassinated-scientists-involved-in-iran-s-nuclear-program_6743166_4.html |website=lemonde.fr |publisher=Le Monde |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt; ជម្លោះ​នេះ​បានវិវត្តទៅមួយដំណាក់កាលទៀតនៅក្នុង​ខែមករា ឆ្នាំ២០២០ នៅពេល​ដែល​ប្រធានាធិបតីត្រាំបាន​បញ្ជាឱ្យមានការធ្វើឃាត​លើលោក[[កាស៊ឹម សូលីម៉ានី]] ដែលត្រូវជាមេបញ្ជាការនៃ​[[កងកម្លាំងឃូដស៍]]។&lt;ref name=&quot;News1828&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Al-MarashiCon&quot;/&gt;

កំណើននៃភាពតានតឹងបានហក់ឡើងមួយកម្រិតទៀតបន្ទាប់ពី[[ការលុកលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ការវាយលុកថ្ងៃទី៧ ខែតុលា]] មកលើប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដែលនាំឱ្យផ្ទុះ[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]ឡើង។ អ៊ីស្រាអែលបានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបក្សពួកប្រដាប់អាវុធជាច្រើនក្រុមនៅទូទាំងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ដែលមានអ៊ីរ៉ង់គាំទ្រនៅពីក្រោយ ដោយនៅក្នុងនោះរួមមាន [[ហាម៉ាស់]] [[ហេស្បុលឡា]] និង[[ហ៊ូទី]]។ នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ អ៊ីស្រាអែលបានផ្ដើមប្រតិបត្តិការ[[សង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃ]] ដោយបើកការវាយប្រហារលើមូលដ្ឋានយោធានិងនុយក្លេអ៊ែរក្នុងទឹកដីអ៊ីរ៉ង់ ដែលជំរុញឱ្យអ៊ីរ៉ង់វាយប្រហារតបតវិញ។ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បាន[[ការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើទីតាំងនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់|វាយប្រហារលើមូលដ្ឋាននុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់]]ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃដែរ មុនពេលវាត្រូវបានបញ្ចប់ដោយ[[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃ|បទឈប់បាញ់]]។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iran's Conflict With Israel and the United States |url=https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/confrontation-between-united-states-and-iran |website=Council on Foreign Relations}}&lt;/ref&gt;

===បញ្ហានុយក្លេអ៊ែរអ៊ីស្រាអែល===
អ៊ីស្រាអែលត្រូវបានគេជឿយ៉ាងទូលំទូលាយថាមានប្រដាប់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ដោយមានស្តុកក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរចន្លោះពី ៩០ ទៅ ៤០០ គ្រាប់។{{refn|ចំនួនស្មាននៃទំហំស្តុកគ្រាប់អាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីស្រាអែលគឺមានប្រភពខុសៗគ្នា។ តួលេខនៅក្នុងអត្ថបទនេះគឺអាស្រ័យតាមប្រភពចំនួនស្មានដូចតទៅ៖ &lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{cite journal |last1=Kristensen |first1=Hans M. |last2=Norris |first2=Robert S. |year=2014 |title=Israeli nuclear weapons, 2014 |url=http://bos.sagepub.com/content/70/6/97.full.pdf+html |journal=Bulletin of the Atomic Scientists |volume=70 |number=6 |pages=97–115 |doi=10.1177/0096340214555409 |bibcode=2014BuAtS..70f..97K |doi-access=free}}
|2= {{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/colin-powell-leaked-emails-nuclear-weapons-israel-iran-obama-deal-a7311626.html |title=Colin Powell leaked emails: Israel has '200 nukes all pointed at Iran', former US secretary of state says |last=Revesz |first=Rachael |newspaper=The Independent |date=16 September 2016 |access-date=19 May 2026}}
|3= {{cite journal |last=Brower |first=Kenneth S |title=A Propensity for Conflict: Potential Scenarios and Outcomes of War in the Middle East |journal=Jane's Intelligence Review |type=special report |number=14 |date=February 1997 |pages=14–15}}
|4= {{cite book |title=Israel and the Bomb |place=New York |publisher=Columbia University Press |last=Cohen |first=Avner |year=1998 |isbn=978-0-231-10482-1 |url=https://archive.org/details/israelbomb00cohe |page=349}}
|5= {{cite web |first=Mohamed |last=ElBaradei |url=http://www.iaea.org/NewsCenter/Transcripts/2004/alahram27072004.html |title=Transcript of the Director General's Interview with Al-Ahram News |website=International Atomic Energy Agency |date=27 July 2004 |access-date=19 May 2026}}
|6= {{cite web |url=https://fas.org/initiative/status-world-nuclear-forces/ |title=Status of World Nuclear Forces |website=Federation Of American Scientists}}
}}&lt;/ref&gt;}} ម្យ៉ាងទៀត អ៊ីស្រាអែលក៏ជាប្រទេសដែលមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរតែមួយគត់ផងដែរ ដែលមិនទទួលស្គាល់ថាខ្លួនមានកម្មសិទ្ធិអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។&lt;ref name=&quot;Kristensen-2022&quot;&gt;{{cite journal |last1=Kristensen |first1=Hans M. |last2=Korda |first2=Matt |date=2 January 2022 |title=Israeli nuclear weapons, 2021 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00963402.2021.2014239 |journal=Bulletin of the Atomic Scientists |volume=78 |issue=1 |pages=38–50 |doi=10.1080/00963402.2021.2014239 |bibcode=2022BuAtS..78a..38K |issn=0096-3402 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; អ្នកប្រាជ្ញបញ្ញវន្តមួយចំនួនបានអះអាងថា អាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីស្រាអែលគឺជាហេតុផលដែលជំរុញឱ្យអ៊ីរ៉ង់អភិវឌ្ឍកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរផ្ទាល់របស់ខ្លួន ដោយបានបង្កឱ្យមានតុល្យភាពនៃការទប់ស្កាត់នុយក្លេអ៊ែរ ឬការប្រណាំងប្រជែងសព្វាវុធនុយក្លេអ៊ែរក្នុងតំបន់។&lt;ref&gt;{{cite web |date=July 2008 |title=An Israel-Iran Balance of Nuclear Deterrence: Seeds of Instability |url=https://www.inss.org.il/publication/israel-iran-balance-nuclear-deterrence-seeds-instability/ |access-date=19 May 2026 |website=INSS }}&lt;/ref&gt; ដោយ​លើកហេតុផលពីហានិភ័យផ្នែក​សន្តិសុខ អ៊ីស្រាអែលបាន​បដិសេធ​មិនទទួលយកការអំពាវនាវពីសហគមន៍​អន្តរជាតិ​ឱ្យខ្លួនចុះ​ចូលរួម​ក្នុង​[[សន្ធិសញ្ញា​ស្តីពី​ការមិនរីកសាយភាយ​អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ]] ឬ​ចូលរួម​ក្នុងកិច្ចចរចា​អំពី[[​តំបន់​គ្មាន​អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា]]ឡើយ។&lt;ref name=&quot;s316&quot;&gt;{{cite news |date=29 May 2010 |title=Israel rejects call to join anti-nuclear treaty |url=https://www.reuters.com/article/world/israel-rejects-call-to-join-anti-nuclear-treaty-idUSTRE64S1ZN/ |access-date=19 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

==ព្រឹត្តិការណ៍មុនសង្គ្រាម==
{{Main|ព្រឹត្តិការណ៍មុនសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦}}
[[File:President Donald J. Trump Welcomes Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu to the White House (cropped b).jpg|thumb|នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក[[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]]បានបញ្ចុះបញ្ចូលត្រាំដោយជោគជ័យក្នុងការចូលអន្តរាគមន៍យោធាប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់។]]

==អរិភាព==
{{Main|ខ្សែកាលនៃសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦}}
===សប្តាហ៍ដំបូង (២៨ កុម្ភៈ – ៦ មីនា)===
[[File:President Donald J. Trump on the United States Military Major Combat Operations in Iran.webm|thumb|២៨ កុម្ភៈ៖​ ត្រាំកំពុងថ្លែងដំណឹងទៅកាន់ប្រជាជាតិរបស់លោកអំពីដំណើរការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក។]]
នៅម៉ោង ៣:៣៨ រសៀល ([[តំបន់ម៉ោងខាងកើត|ម៉ោងនៅអាមេរិក]] ឬត្រូវនឹងម៉ោង ១១:០៨ យប់នៅអ៊ីរ៉ង់) នៃថ្ងៃទី២៧ ខែកុម្ភៈ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ]]បានចេញបញ្ជាឱ្យចាប់ផ្ដើមប្រតិបត្តិការអេផិកហ្យូរី (''Epic Fury'')។&lt;ref name=&quot;FT01&quot;&gt;{{cite news |title=Inside the plan to kill Ali Khamenei |url=https://www.ft.com/content/bf998c69-ab46-4fa3-aae4-8f18f7387836 |work=Financial Times |access-date=21 May 2026 |date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt; គ្រាប់មីស៊ីល ដ្រូនអាមេរិក និងយន្តហោះចម្បាំងអ៊ីស្រាអែលជាច្រើនគ្រឿង បានផ្តើមការវាយប្រហារមកលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់នៅថ្ងៃបន្ទាប់ នាវេលាម៉ោងប្រមាណ ៩:៤៥ ព្រឹក ម៉ោងនៅអ៊ីរ៉ង់ (ឬម៉ោង ១:១៥ រំលងអធ្រាត្រ ម៉ោងនៅអាមេរិក)។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.businessinsider.com/us-weapons-used-to-attack-iran-fend-off-retaliation-2026-2?IR=T |title=Here are the weapons America used to strike Iran — and shield against retaliation |work=Business Insider |first=Jake |last=Epstein |date=28 February 2026 |access-date=21 May 2026}}&lt;/ref&gt; វេលាផ្ដើមការវាយប្រហារនេះបានកើតឡើងនៅដំណាលស្របនឹងពេលកំពុងតែមានកិច្ចចរចាជុំវិញកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=1 March 2026 |title=Iran's foreign minister says he's unsure why U.S. attacked during nuclear talks |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/iran-attack-us-israel-regime-change-trump-netanyahu-araghchi-rcna261124 |access-date=21 May 2026 |work=NBC News }}&lt;/ref&gt; ប្រតិបត្តិការនេះដែរត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលប្រសិទ្ធនាមថា ប្រតិបត្តិការតោគ្រហឹម។{{refn|group=ស|[[ភាសាហេប្រឺ]]៖ מִבְצַע שְׁאָגַת הָאֲרִי}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Munitz |first=Shmuel |date=6 March 2026 |title=From ancient Israel to modern Iran: the enduring symbolism of the lion |url=https://www.ynetnews.com/culture/article/sk0ujovk11l |access-date=21 May 2026 |work=Ynet }}&lt;/ref&gt; [[កងទ័ពអាកាសអ៊ីស្រាអែល]]បានថ្លែងថា កម្លាំងខ្លួនបានបើកវាយប្រហារលើគោលដៅយោធាចំនួន ៥០០ កន្លែងនៅភាគខាងលិច និងកណ្តាលប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយនេះត្រូវជាសមយុទ្ធប្រយុទ្ធដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្លួន&lt;ref&gt;{{cite news |last=Fabian |first=Emanuel |date=28 February 2026 |title=IDF says 200 jets involved in Air Force's largest-ever attack sortie |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-200-jets-involved-in-air-forces-largest-ever-attack-sortie/ |access-date=21 May 2026 |work=The Times of Israel |issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt; ខណៈកងនាវាអ៊ីរ៉ង់ក៏ទទួលរងនូវការវាយប្រហារទាំងនេះផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Satellite images show Iranian warship burning after US Israel strikes |date=28 February 2026 |url=https://www.businessinsider.com/satellite-images-show-iranian-warship-burning-after-us-israel-strikes-2026-2 |work=Business Insider |access-date=21 May 2026}}&lt;/ref&gt; ក្រោយមក អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ជាក់ថា ដំណើរវាយប្រហារដំបូងរបស់ខ្លួនបានប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកជាង ១,២០០ គ្រាប់នៅក្នុងរយៈពេល ២៤ ម៉ោង។&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=Israel claims to have dropped over 1,200 bombs on Iran in one day |url=https://aje.news/p4rw7y?update=4349719 |work=Al Jazeera English |access-date=21 May 2026 }}&lt;/ref&gt; មន្ត្រីអាមេរិកម្នាក់បាននិយាយថា ការវាយប្រហាររាប់សិបលើករបស់អាមេរិកត្រូវបានអនុវត្តដោយយន្តហោះចម្បាំងដែលចេញពីមូលដ្ឋានយោធានៅជុំវិញតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា និងពីនាវាដឹកយន្តហោះមួយ ឬច្រើនគ្រឿង។&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/5df7d9a6-2d1a-577e-9c63-d40948472442 |access-date=21 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

យោងតាមសារព័ត៌មាន Iran International ដែលដកស្រង់សម្តីរបស់[[ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាននិស្សិតអ៊ីរ៉ង់]] បុគ្គលិកដែលបម្រើការក្នុង[[កងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាម]]ប្រមាណរាប់ពាន់នាក់ រួមទាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយចំនួនផងដែរ&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 February 2026 |title=Senior Revolutionary Guards commanders killed in US-Israel strikes – Reuters |url=https://www.iranintl.com/en/202602284254 |access-date=21 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt; ត្រូវបានសម្លាប់ ឬត្រូវរងរបួស ខណៈដែលមូលដ្ឋានយោធាជាច្រើនកន្លែងបានរងការវាយប្រហារ។&lt;ref name=&quot;Iran International-2026a&quot;&gt;{{cite web |date=28 February 2026 |title=Live – Israel and US launch strikes on Iran as Tehran prepares retaliation |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |access-date=21 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt; ទាំងត្រាំ​ និង[[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]]បានព្រមានអំពីហានិភ័យដែលអាចកើតមានពីអាវុធនុយក្លេអ៊ែរនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ហើយបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ចូលរួមជាធ្លុងដើម្បីផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលរបស់គេ។&lt;ref name=&quot;CBS Major-Combat-Operations&quot;&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=Trump announces &quot;major combat operations&quot; in Iran. Watch the full video and read his statement. |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-full-statement-on-us-iran-attack-major-combat-operations/ |work=CBS News |access-date=21 May 2026}}&lt;/ref&gt;

បន្ថែមពីលើការវាយប្រហារដោយអាវុធ អ៊ីរ៉ង់ក៏ទទួលរងការវាយប្រហារតាមបណ្ដាញអ៊ីនធឺណិតផងដែរទៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងកម្មវិធីទូរស័ព្ទរបស់ខ្លួន រួមជាមួយនឹងសារដែលអំពាវនាវឱ្យប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ងើបឡើងរើបម្រះប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលខ្លួន។&lt;ref name = &quot;JPost hack&quot;&gt;{{cite news |last=Gal |first=Itai |date=28 February 2026 |title=Israel plunges Iran into darkness with largest cyberattack in history during attack against Iran |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888271 |access-date=21 May 2026 |work=The Jerusalem Post }}&lt;/ref&gt; ការវាយប្រហារតាមអ៊ីនធឺណិតនោះថែមទាំងបានផ្ដាច់ចរន្តអគ្គិសនីនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ស្ទើរតែទាំងស្រុងទៀតផង ដោយវាបានអូសបន្លាយជាង ៦០ ម៉ោង បង្កជាការរំខានដល់ទំនាក់ទំនងរបស់រដ្ឋាភិបាល ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋ និងសេវាកម្មសាធារណៈផ្សេងៗ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 March 2026 |title=The digital front: Iran's internet down for second day amid reports of U.S.-Israel cyberattacks |url=https://www.cnbc.com/2026/03/02/irans-internet-down-amid-reports-of-us-israel-cyberattacks.html |access-date=21 May 2026 |work=CNBC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;JPost hack&quot;/&gt; ចាប់តាំងពីថ្ងៃផ្ទុះសង្គ្រាមនេះមក អាជ្ញាធរអ៊ីរ៉ង់បានរឹតបន្តឹងការចូលប្រើប្រាស់បណ្ដាញអ៊ីនធឺណិតរបស់ប្រជាជនខ្លួន ដោយអនុញ្ញាតការប្រើប្រាស់ចំពោះតែអ្នកដែលរដ្ឋាភិបាលទទួលស្គាល់ប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref name=&quot;bm&quot;&gt;{{cite news |date=17 March 2026 |title=Iran's 'chosen users' get 'privileged access' despite internet blackout for masses |url=https://www.theregister.com/2026/03/17/iran_internet_blackout/ |work=The Register}}&lt;/ref&gt;

[[File:US bases in the Middle East.svg|thumb|[[បញ្ជីរាយឋបនស្ថានយោធាអាមេរិក|មូលដ្ឋាននិងឋបនស្ថានយោធាអាមេរិក]]ធំៗនៅទូទាំងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា រួមមានមូលដ្ឋានដែលបើកការវាយប្រហារទៅលើអ៊ីរ៉ង់ផងដែរ]]
កងកម្លាំងអ៊ីរ៉ង់បានប្រតិកម្មវិញក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានម៉ោងប៉ុណ្ណោះដោយការបាញ់គ្រាប់មីស៊ីល និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក។ ​​អ៊ីរ៉ង់បានដាក់រហស្សនាមប្រតិបត្តិការយោធាវាយតបតរបស់ខ្លួនថា [[ប្រតិបត្តិការសច្ចសន្យាទីបួន]]។{{refn|group=ស|អ៊ីរ៉ង់ធ្លាប់បានប្រកាសនិងអនុវត្ត[[ប្រតិបត្តិការសច្ចសន្យាទីមួយ]] [[ប្រតិបត្តិការសច្ចសន្យាទីពីរ|ពីរ]] និង[[ប្រតិបត្តិការសច្ចសន្យាទីបួន|បី]]រួចទៅហើយ តែប្រតិបត្តិការទាំងបីគឺស្ថិតក្នុងទ្រង់ទ្រាយតូចប៉ុណ្ណោះ។}}{{refn|group=ស|[[ភាសាពែរ្ស]]៖ عملیات وعده صادق ۴}} ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់បានសម្ដៅលើសង្គ្រាមនេះថា &quot;សង្គ្រាមរ៉ាម៉ាដាន&quot; ក៏ព្រោះតែដំណើរវាយប្រហាររួមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានកើតឡើងនៅកំឡុងខែរ៉ាម៉ាដាន។&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 March 2026 |title=Iran to mark Eid Al-Fitr on Saturday: state TV |url=https://www.arabnews.com/node/2636982/middle-east |access-date=22 May 2026 |work=Arab News |agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;

គោលដៅវាយតបតរបស់អ៊ីរ៉ង់ជាចម្បងសម្ដៅលើប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ពិសេសចំពោះទីក្រុង[[តែលអាវីហ្វ]]និង[[ហៃហ្វា]]&lt;ref name=&quot;BBC Tehran response&quot;&gt;{{cite news |title=(ជាភាសាពែរ្ស)جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران؛ چرا واکنش تهران این‌بار تنها چند ساعت طول کشید؟ |url=https://www.bbc.com/persian/articles/ce94dk4yy2eo |work=BBC News Persian |date=28 February 2026 |access-date=22 May 2026}}&lt;/ref&gt; និងបណ្ដាប្រទេសមួយចំនួនទៀតនៅក្នុងតំបន់ជាប់ឈូងសមុទ្រពែរ្ស។ គោលដៅសំខាន់ៗដែលអ៊ីរ៉ង់បានវាយប្រហាររួមមាន រាជធានី[[ម៉ាណាណា]]របស់ប្រទេសបារ៉ែន&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Yee |first1=Isaac |last2=Rebane |first2=Teele |date=28 February 2026 |title=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm64k1hv00003b6rj8g5hm4u |access-date=22 May 2026 |work=CNN }}&lt;/ref&gt; [[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិគុយវ៉ែត]] រាជធានី[[អាប៊ូដាប៊ី]]របស់អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=Explosions reported in Kuwait and UAE |url=https://news.am/eng/news/932924.html |access-date=22 May 2026 |work=Armenia News }}&lt;/ref&gt; និងរាជធានី[[រីយ៉ាដ]]និង[[ខេត្តខាងកើត (អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត)|ខេត្តខាងកើត]]របស់អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតជាដើម។ល។&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/c23471fd-1ceb-5a75-93a8-a56a199d6b1f |access-date=22 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ អ៊ីរ៉ង់ក៏បានវាយប្រហារលើមូលដ្ឋានយោធាអាមេរិកនៅទូទាំងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://france24.com/en/middle-east/20260228-what-we-know-about-us-military-bases-mideast-gulf-targeted-iran-retaliatory-strikes |title=Iran targets US military bases in the Middle East with retaliatory strikes |date=28 February 2026 |work=France 24 |access-date=22 May 2026}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១ ខែមីនា អ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារជាថ្មីម្តងទៀតសម្ដៅលើអ៊ីរ៉ង់&lt;ref name=&quot;Reuters-2026&quot;&gt;{{cite news |date=1 March 2026 |title=More strikes aimed at Iran after Khamenei's death, Trump issues new warning |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/more-strikes-aimed-iran-after-us-israeli-assault-kills-supreme-leader-2026-03-01/ |work=Reuters}}&lt;/ref&gt; ខណៈអ៊ីរ៉ង់បានបាញ់មីស៊ីលនិងដ្រូនតបតវិញទៅលើប្រទេសបារ៉ែន អ៊ីស្រាអែល ហ្សកដានី គុយវ៉ែត កាតា អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gambrell |first1=Jon |last2=Lidman |first2=Melanie |last3=Boak |first3=Josh |first4=Eric |last4=Tucker |date=1 March 2026 |title=Iran fires missiles at Israel and Gulf states after US-Israeli strike kills Khamenei |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |access-date=22 May 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី២ ខែមីនា ប្រទេសកាតាបានបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែកប្រភេទ [[ស៊ូខយស៊ូ-២៤|ស៊ូ-២៤]] របស់អ៊ីរ៉ង់ចំនួនពីរគ្រឿង ដែលនាំឱ្យកាតាក្លាយជាប្រទេសដំបូងដែលបានបាញ់យន្តហោះអ៊ីរ៉ង់ទម្លាក់ដោយជោគជ័យនៅក្នុងជម្លោះនេះ។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Salem |first1=Mostafa |last2=Kent |first2=Lauren |date=2 March 2026 |title=Qatar says it shot down two Iranian bomber aircraft |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk?post-id=cmm9dkjpf00003b6ps4g5qwvo |access-date=22 May 2026 |work=CNN }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃដដែរ​ សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារលើ[[រោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរណាតានស៍]] ខណៈយន្តហោះចម្បាំង F-15E ចំនួនបីគ្រឿងរបស់អាមេរិកត្រូវបានបាញ់ទម្លាក់ដោយការភាន់ច្រឡំដោយគ្នាឯង។&lt;ref name=&quot;Reals&quot;&gt;{{cite news |last=Reals |first=Tucker |date=2 March 2026 |title=Live updates: U.S. military confirms 4 troops killed in Iran war; Kuwait downs 3 U.S. jets in 'friendly fire' |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-us-war-day-3-american-deaths-israel-gulf-allies-hit-missile-strikes/ |access-date=22 May 2026 |work=CBS News }}&lt;/ref&gt; ដំណាលគ្នានោះ ក្រុម[[ហេស្បុលឡា]]បានចាប់ផ្តើមបាញ់រ៉ុក្កែត និងគ្រាប់មីស៊ីលទៅលើអ៊ីស្រាអែល ដោយអះអាងថាវាជា &quot;សកម្មភាពការពារខ្លួន&quot; បន្ទាប់ពីរង[[ជម្លោះហេស្បុលឡា–អ៊ីស្រាអែល (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|ការវាយប្រហារ]]ពីអ៊ីស្រាអែលអស់រយៈពេលជាងមួយឆ្នាំនៅលីបង់ថ្វីបើ[[កិច្ចព្រមពៀងបទឈប់បាញ់លីបង់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៤|បទឈប់បាញ់កាលឆ្នាំ២០២៤]] កំពុងចូលជាធរមានក្ដី។&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 March 2026 |title=Hezbollah claims attack on Israel was 'defensive act' after year of Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hezbollah-claims-attack-on-israel-was-defensive-act-after-year-of-israeli-strikes/ |access-date=22 May 2026 |agency=Agence France-Presse |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;

[[File:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|២ មីនា៖ ឃ្លីបវីដេអូខ្លីៗអំពីការវាយប្រហារដោយ[[បញ្ជាការកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិក]]]]
នៅថ្ងៃទី៣ ខែមីនា រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោកអ៊ីស្រាអែល កាត់ហ្ស៍បានអនុញ្ញាតបើក[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០២៦|ការឈ្លានពានចូលក្នុងប្រទេសលីបង់]]។&lt;ref&gt;{{cite news |last=McShane |first=Asher |date=3 March 2026 |title=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |access-date=22 May 2026 |work=LBC }}&lt;/ref&gt;​ ក្រៅពីនេះ មន្ត្រីអាមេរិកបានថ្លែងថា កងកម្លាំងរបស់ខ្លួនបានបំផ្លាញកងនាវារបស់អ៊ីរ៉ង់អស់ជាច្រើន ពិសេសនៅក្នុង[[ឈូងសមុទ្រអូម៉ង់]] ក៏ដូចជាមូលដ្ឋានជើងទឹកសំខាន់ៗផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite web |last=Ozberk |first=Tayfun |date=2 March 2026 |title=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |access-date=22 May 2026 |website=Naval News }}&lt;/ref&gt;

ចូលមកថ្ងៃទី៤ ខែមីនា អាមេរិកបានប្រកាសថានឹងបន្ថែមការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់កាន់តែខ្លាំងជាងមុន ហើយនៅក្នុងថ្ងៃដដែរនេះ អ៊ីស្រាអែលបានវាយចំទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់កងកម្លាំង[[បាស៊ីគ]]​ ខណៈលោក[[មោជតាបា ហាមេនៃ]]បានរួចផុតពីការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Hafezi |first=Parisa |date=4 March 2026 |title=Mojtaba Khamenei, seen as possible next Supreme Leader, has survived attacks on Iran, sources say |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/mojtaba-khamenei-seen-possible-next-supreme-leader-has-survived-assault-iran-2026-03-04/ |access-date=22 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt; មីស៊ីលបាលីស្ទិកមួយគ្រាប់ដែលបាញ់ចេញពីទឹកដីអ៊ីរ៉ង់ ត្រូវបានស្ទាក់ចាប់ដោយប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសរួមរបស់ណាតូ ខណៈវាបានហោះចូលក្នុងដែនអាកាសប្រទេសតួកគី ខណៈតួកគីបានព្រមានថាខ្លួនមានសិទ្ធិការពារអធិបតេយ្យភាពខ្លួន រីឯអង្គការណាតូវិញបានថ្លែងពីការប្តេជ្ញាចូលរួមការពារប្រទេសតួកគីដែលជាសមាជិក។&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 March 2026 |title=Secretary General Mark Rutte condemns violation of Turkish airspace |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_2026_03_05.htm |website=NATO Official Website}}&lt;/ref&gt;

[[File:Indian Ocean Iranian vessel (998184).webm|thumb|៤ មីនា៖ វីដេអូបង្ហាញពីការបាញ់ពន្លិចនាវាអ៊ីរ៉ង់ ''ដេណា'' ពីនាវាមុជទឹកអាមេរិក ''ឆារលត្ត'']]
នាវាចម្បាំង​មួយគ្រឿង​របស់​កងទ័ពជើងទឹក​អ៊ីរ៉ង់​ឈ្មោះ ''ដេណា'' ត្រូវបានបាញ់ពន្លិច​នៅក្នុង​មហាសមុទ្រឥណ្ឌា​ដោយ​នាវាមុជទឹកឈ្មោះឆារលត្តរបស់អាមេរិក ក្នុងចម្ងាយ​ប្រមាណ ៧៤ គីឡូម៉ែត្រពីភាគខាងត្បូង​ទីក្រុង[[កាល្លេ]] ប្រទេស​ស្រីលង្កា បន្ទាប់ពីនាវាមួយ​នេះ​បានកំពុង​វិលត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​អ៊ីរ៉ង់​វិញ​ក្រោយបានចូលរួម​សមយុទ្ធ​កងនាវា​អន្តរជាតិនៅទីក្រុង[[វិសាខបណម]]នៃប្រទេសឥណ្ឌា។&lt;ref&gt;{{cite web |last=Rana |first=Javaria |date=2 March 2026 |title=Sri Lanka responds to distress call from Iranian warship returning from Vizag Fleet Review |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/sri-lanka-responds-to-distress-call-from-iranian-warship-returning-from-vizag-fleet-review |access-date=22 May 2026 |website=The New Indian Express }}&lt;/ref&gt; យោងតាមកងទ័ពអ៊ីរ៉ង់ នាវិកអ៊ីរ៉ង់ចំនួន ១០៤ នាក់ត្រូវបានស្លាប់ និង ៣២ នាក់ទៀតបានរងរបួសនៅក្នុងហេតុការណ៍លិចនាវានេះ។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Magee |first1=Caolán |last2=Kelliher |first2=Fiona |date=8 March 2026 |title='Projectile' kills 2 in Saudi Arabia as Iran attacks on the Gulf continue |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |access-date=22 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;

===សប្តាហ៍ទីពីរ (៧–១៣ មីនា)===
[[File:P20260307DT-1619 The Dignified Transfer of Remains of Six U.S. Soldiers.jpg|thumb|249x249px|សាកសពទាហានអាមេរិកចំនួនប្រាំពីរនាក់កំពុងត្រូវបញ្ជូនទៅសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ, ៧ មីនា ២០២៦]]
នៅថ្ងៃទី៧ ខែមីនា សហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ជូននាវាដឹកយន្តហោះទីបីរបស់ខ្លួនមកមជ្ឈិមបូព៌ា។&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 March 2026 |first=Ilgar |last=Khudiyev |title=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |access-date=23 May 2026 |website=Azerbaijani Press Agency}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃដដែរ ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ លោកប៉េហ្សេស្សខ្ចន់បានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានថា អ៊ីរ៉ង់នឹងឈប់វាយប្រហារប្រទេសជិតខាងចាប់ពីថ្ងៃនោះតទៅទៀត ប៉ុន្តែលុះត្រាតែការវាយប្រហារមកលើអ៊ីរ៉ង់លែងមានប្រភពចេញពីទឹកដីរបស់ប្រទេសជិតខាងទាំងនោះ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 March 2026 |title=Iran to halt strikes on neighbours unless attacks from there: Pezeshkian |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/7/iran-to-halt-strikes-on-neighbours-unless-attacks-from-there-pezeshkian |access-date=23 May 2026 |work=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt; យ៉ាងណាមិញ [[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិឌូបៃ]]ក្រោយមកបានរងការវាយប្រហារដោយយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើករបស់អ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 March 2026 |title=Iranian drone attack suspends flights at Dubai International airport |url=https://www.euronews.com/2026/03/07/iranian-drone-attack-suspends-flights-at-dubai-international-airport |access-date=23 May 2026 |work=Euronews }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី៨ ខែមីនា កូនប្រុសទីពីររបស់លោកហាមេនៃគឺលោក[[មោជតាបា ហាមេនៃ|មោជតាបា]]ត្រូវបានតែងតាំងជាមេដឹកនាំកំពូលថ្មីនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Treisman |first=Rachel |date=9 March 2026 |title=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |access-date=23 May 2026 |work=NPR }}&lt;/ref&gt; ឃ្លាំងស្តុកប្រេងឥន្ធនៈនៅក្បែររដ្ឋធានីតេហេរ៉ង់ត្រូវរងការវាយប្រហារ ខណៈភ្លើងឆេះពីការវាយប្រហារនេះបានបង្កបង្កើតជាផ្សែងពពកខ្មៅក្រាស់គ្របដណ្ដប់ស្ទើរពេញទីក្រុងតេហេរ៉ង់ និងថែមទាំងបណ្ដាលឱ្យកើតមានភ្លៀងអាស៊ីតពុលខ្មៅធ្លាក់នៅតំបន់ជុំវិញនោះផងដែរ។&lt;ref name=&quot;b673&quot;&gt;{{cite magazine |last1=Schneid |first1=Rebecca |first2=Kay Armin |last2=Serjoie |last3=Jamalpour |first3=Fatemeh |title='The Air is Unbreathable': Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |magazine=Time |date=8 March 2026 |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |access-date=23 May 2026 }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងថ្ងៃដដែរ បញ្ជាការកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសពីមរណភាពរបស់សមាជិកយោធាអាមេរិកទីប្រាំពីរក្រោយត្រូវរងការវាយប្រហារពីអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 March 2026 |title=US troop dies from wounds sustained in Iran attack |url=https://aje.news/64yl8m?update=4379695 |access-date=23 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;

យោងទៅតាម[[សមាគមអឌ្ឍចន្ទក្រហមអ៊ីរ៉ង់]] សាលារៀនសរុបចំនួន ៦៥ និងមណ្ឌលសុខភាពចំនួន ៣២ (ដូចជាមន្ទីរពេទ្យ និងឱសថស្ថាន) ត្រូវបានរងការវាយប្រហារចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានផ្ទុះឡើង ហើយទីតាំងស៊ីវិលជាង ១០,០០០ កន្លែងត្រូវរងការខូចខាត។&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 March 2026 |title=More on civilian sites attacked in Iran: Red Crescent |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue?update=4379534 |work=Al Jazeera English |access-date=23 May 2026 }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី៩ ខែមីនា អង្គការណាតូបានបញ្ជាក់ពីករណីស្ទាក់ចាប់មីស៊ីលបាលីស្ទិកទីពីរមកលើដែនអាកាសប្រទេសតួកគី&lt;ref&gt;{{cite news |date=9 March 2026 |title=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired toward Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |access-date=23 May 2026 |work=The Straits Times |issn=0585-3923}}&lt;/ref&gt; ខណៈតួកគីបានបញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំងប្រភេទ F-16 ចំនួនប្រាំមួយគ្រឿង និងប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសទៅ[[ស៊ីបខាងជើង]]ក្នុងគោលបំណងការពារសន្តិសុខ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=9 March 2026 |title=(ជាភាសាតួកគី) MSB: 6 Türk F-16'sı KKTC'ye konuşlandırıldı |url=https://www.trthaber.com/haber/gundem/msb-6-turk-f-16si-kktcye-konuslandirildi-937063.html |access-date=23 May 2026 |work=TRT Haber }}&lt;/ref&gt;

[[File:Strait of Hormuz Transits.webp|thumb|{{center|ដំណើរដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍បានធ្លាក់ចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមចាប់ផ្ដើមមក។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://portwatch.imf.org/pages/cc317ba850e34c4dadbead6f7b336fb1 |title=Trade disruptions in the Strait of Hormuz due to attacks on commercial ships |website=PortWatch |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |access-date=23 May 2026 |date=28 February 2026}}&lt;/ref&gt;}}]]
ការគាំងប្រព័ន្ធផ្កាយរណបនាវាចរណ៍សកលដែលមិនមានប្រភពដើមច្បាស់លាស់បានបង្កជាការរំខានដល់នាវាចរណ៍នៅក្បែរច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ ហើយបង្កឱ្យកើតមានករណីគ្រោះថ្នាក់ជាច្រើនដល់នាវាដឹកប្រេងនៅក្នុងតំបន់។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ewwlx9e1xo |title=GPS jamming: The invisible battle in the Middle East |last=Baraniuk |first=Chris |work=BBC News |date=10 March 2026 }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១០ ខែមីនា មេបញ្ជាការជាន់ខ្ពស់ម្នាក់នៃកងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាមបាននិយាយថា អ៊ីរ៉ង់កំពុងប្រើប្រាស់បាញ់តែគ្រាប់មីស៊ីលខ្លួនដែលមានទម្ងន់ចាប់ពី ១០០០ គីឡូក្រាមឡើងទៅប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref name=&quot;ndtv10march&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.ndtv.com/world-news/iran-israel-war-iran-1000kg-1-ton-missile-warheads-iran-fires-khorramshahr-kheibar-shekan-missiles-11193972 |title=With Missiles Carrying 1,000 kg Explosives, A New Tactical Phase For Iran |work=NDTV |date=10 March 2026 |access-date=25 May 2026 |last=Srinivasan |first=Chandrashekar}}&lt;/ref&gt; ឧត្តមនាវីឯកអាមេរិក លោក[[ប្រាដ ឃូពើរ]]បានរាយការណ៍ថា អត្រាបាញ់គ្រាប់មីស៊ីលបាលីស្ទិករបស់អ៊ីរ៉ង់បានធ្លាក់ចុះប្រមាណ ៩០% បើប្រៀបនឹងថ្ងៃដំបូងៗនៃសង្គ្រាម ហើយអត្រាបាញ់បង្ហោះដ្រូនរបស់ពួកគេបានធ្លាក់ចុះ ៨៣%។&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 March 2026 |title=Iranian missile attacks down 90% since 1st day of war: CENTCOM |url=https://abc11.com/live-updates/iran-live-updates-trump-says-major-combat-operations-have-begun/18660347/entry/18681719 |access-date=25 May 2026 |website=ABC11 Raleigh-Durham }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១២ ខែមីនា អង្គការ[[យូនីសេហ្វ]]បានរាយការណ៍ថា កុមារជាង ១,១០០ នាក់បានទទួលរងរបួស ឬត្រូវបាត់បង់ជីវិត (២០០ នាក់ត្រូវបានរាយការណ៍ថាបានបាត់បង់ជីវិតនៅអ៊ីរ៉ង់, ៩១ នាក់នៅលីបង់, ៤ នាក់នៅអ៊ីស្រាអែល និង ១ នាក់នៅគុយវ៉ែត) ខណៈកុមាររាប់រយពាន់នាក់ត្រូវបង្ខំផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅ រីឯរាប់លាននាក់ទៀតមិនអាចចូលរៀនបានដោយភ្លើងសង្គ្រាមកំពុងបានឆាបឆេះ។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Rowlands |first1=Lyndal |last2=Sabah |first2=Zaid |date=12 March 2026 |title=Iran sets three conditions for peace; oil tankers in Iraqi port attacked |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/12/iran-war-live-oil-tankers-hit-in-iraq-tehran-sets-3-conditions-for-peace |access-date=25 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;

[[File:Salalah Port Ablaze.jpg|thumb|រូបភាពផ្កាយរណបដែលបង្ហាញពីផ្សែងខ្មៅហុយឡើងចេញពី[[កំពង់ផែសាឡាឡោះ]]ក្នុងប្រទេសអូម៉ង់នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ក្រោយរងការវាយប្រហារពីអ៊ីរ៉ង់]]
នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ដើម្បីជួយដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចប្រេង សហរដ្ឋអាមេរិកបានដកបម្រាមរឹតបន្តឹងលើការទិញប្រេងពីរុស្ស៊ីជាបណ្ដោះអាសន្ន ប៉ុន្តែយ៉ាងណា តម្លៃប្រេងមិនបានផ្លាស់ប្ដូរអ្វីច្រើននោះទេ។&lt;ref name=&quot;Cooper&quot;&gt;{{cite news |last1=Cooper |first1=Helene |last2=Barnes |first2=Julian E. |last3=Ward |first3=Euan |last4=Torbati |first4=Yeganeh |last5=Reiss |first5=Johnatan |date=12 March 2026 |title=Iran War Live Updates: U.S. Refueling Plane Crashes in Iraq, Military Says |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/12/world/iran-war-news-trump-oil-israel |access-date=25 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់បានបាញ់រលកមីស៊ីល និងដ្រូនជាថ្មីម្តងទៀតសម្ដៅលើប្រទេសនៃតំបន់ឈូងសមុទ្រ ដែលជាហេតុនាំឱ្យតម្លៃប្រេងកើនឡើងកាន់តែខ្ពស់។ ប្រទេសបារ៉ែនបានរាយការណ៍អំពីការវាយប្រហារលើទីតាំងស្តុកទុកប្រេងរបស់ខ្លួន។ អាជ្ញាធរគុយវ៉ែតវិញបានរាយការណ៍បញ្ជាក់ថា គ្រឿងឧបករណ៍ការពារមីស៊ីលនិងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិរបស់ខ្លួនត្រូវរងការវាយប្រហារពីអ៊ីរ៉ង់ ខណៈសូរសំឡេងផ្ទុះគ្រាប់ត្រូវបានឮរំពងនៅជាយទីក្រុងឌូបៃ ហើយទីប្រជុំជនស្ទើរទាំងអស់ក្នុងប្រទេសហ្សកដានីបានបន្លឺស៊ីរ៉ែនព្រមានពីការវាយប្រហារដោយអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 March 2026 |title=Iran targets Gulf nations with missiles, drones as oil prices soar |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/iran-targets-gulf-nations-with-missiles-drones-as-oil-prices-soar |access-date=25 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt; ជាលើកទីបីនៅក្នុងសង្គ្រាម មីស៊ីលបាលីស្ទិកប៉ុន្មានគ្រាប់ទៀតបានហោះចូលក្នុងដែនអាកាសប្រទេសតួកគី មុនពេលត្រូវបានស្ទាក់ចាប់ដោយប្រព័ន្ធការពារ ដោយសំឡេងផ្ទុះពីវាអាចត្រូវបានស្ដាប់ឮបានដោយប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុង[[អាដាណា]]។&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 March 2026 |title=Nato shoots down Iranian missile as explosions heard at Turkish air base |url=https://www.independent.co.uk/bulletin/news/nato-incirlik-air-base-missile-iran-war-b2937948.html |access-date=25 May 2026 |work=The Independent }}&lt;/ref&gt;

===សប្តាហ៍ទីបី (១៤–២០ មីនា)===
[[File:جزیره خارک- طبیعت و صنعت-10.jpg|thumb|[[កោះខាក]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ភ្លើងដែលបាញ់ចេញពីបំពង់នៅក្នុងរូបភាពនេះគឺជាលទ្ធផលនៃដំណើរការធម្មតានៃការចម្រាញ់ប្រេងប៉ុណ្ណោះ]]
គិតត្រឹមសប្តាហ៍ទីបី អ្នកជំនាញវិភាគមិនសូវជាបានរកឃើញពីភស្តុតាងអ្វីដែលបញ្ជាក់ពីការផ្តាច់ខ្លួន ឬការរត់ចោលជួរនៅក្នុងកងយោធាអ៊ីរ៉ង់នោះទេ{{refn|ដោយយោងតាមប្រភពជាច្រើនដូចជា៖ &lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{cite news |last1=Graham-Harrison |first1=Emma |title=We attacked Iran with no clear plan for regime change, Israeli security sources say |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/12/israel-iran-us-attack-no-plan-for-regime-change-security-sources |work=The Guardian |date=12 March 2026 }}
|2= {{cite news |title=Iran war becomes contest of who can take most pain |url=https://dailypioneer.com/news/iran-war-becomes-contest-of-who-can-take-most-pain |work=The Pioneer |date=12 March 2026 |quote=So far, the Islamic Republic has been able to keep its leadership and military cohesive and in control}}
|3= {{cite web |title=Is the stability of the Iranian regime in danger? |url=https://www.inss.org.il/social_media/is-the-stability-of-the-iranian-regime-in-danger/ |website=Institute for National Security Studies |date=12 March 2026 |quote=However, it seems that at this stage, these strikes are not sufficient to undermine the internal cohesion among the security forces, their ability to function}}
|4= {{cite news |title=US intelligence says Iran government is not at risk of collapse, say sources |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/us-intelligence-says-iran-government-is-not-risk-collapse-say-sources-2026-03-11/ |work=Reuters |date=11 March 2026 |quote=The intelligence reporting underscores the cohesion of Iran's clerical leadership}}
|5= {{cite web |last1=Karlin |first1=Mara |title=Can Iran's regime survive the war? |url=https://www.brookings.edu/articles/can-irans-regime-survive-the-war/ |website=Brookings Institution |date=11 March 2026 }}
|6= {{cite news |title=A long road to the end: The death throes of Iran's regime could last for years |url=https://www.timesofisrael.com/a-long-road-to-the-end-the-death-throes-of-irans-regime-could-last-for-years/ |work=The Times of Israel |date=10 March 2026 |quote=for now, there have been no significant defections from the army or other security forces}}
}}&lt;/ref&gt;}} ខណៈដែលការផ្តាច់ខ្លួនផ្នែកយោធានេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ដើម្បីបង្កើតជាចលនាប្រឆាំងនឹងរបបឥស្លាមអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite |news |last=Jansen |first=Michael |title=Regime change in Iran unlikely without mass defections from military |url=https://www.irishtimes.com/world/middle-east/2026/02/28/regime-change-in-iran-unlikely-without-mass-defections-from-military/ |newspaper=The Irish Times |date=28 February 2026}}&lt;/ref&gt; សហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំមួយមកលើ[[កោះខាក]] ដែលត្រូវជាមជ្ឈមណ្ឌលនាំចេញប្រេងដ៏សំខាន់មួយរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដោយ ៩០ ភាគរយនៃប្រេងអ៊ីរ៉ង់គឺត្រូវនាំចេញតាមរយៈកោះមួយនេះ។ ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ តម្លៃប្រេងបានកើនឡើងជាង ៤០ ភាគរយចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានចាប់ផ្ដើមមក។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Broadwater |first1=Luke |last2=Schmitt |first2=Eric |last3=Cooper |first3=Helene |last4=Pérez-Peña |first4=Richard |date=13 March 2026 |title=Iran War Live Updates: U.S. Military Attacks Kharg Island, Iran's Oil Export Hub, Trump Says |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/13/world/iran-war-trump-oil-israel |access-date=25 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|right|250px|មីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់មួយគ្រាប់បានធ្លាក់លើរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងហៃហ្វានៅឆកហៃហ្វា, ១៩ មីនា ២០២៦]]
នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមីនា ទាំងប្រទេសចិន និងបណ្ដាប្រទេសសមាជិកណាតូនៅអឺរ៉ុបដែលស្និទនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក បានរួមគ្នាបដិសេធការអំពាវនាវរបស់ត្រាំក្នុងការផ្តល់ជំនួយគាំទ្រផ្នែកយោធា ដើម្បីដាក់សម្ពាធបង្ខំអ៊ីរ៉ង់ឱ្យបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍វិញ។&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 March 2026 |title=Trump demands NATO and China police the Strait of Hormuz. So far they aren't joining |work=NPR |url=https://www.npr.org/2026/03/16/nx-s1-5749109/trump-threatens-nato-strait-hormuz-iran-war |access-date=25 May 2026}}&lt;/ref&gt; ជាលទ្ធផល ត្រាំបានស្តីបន្ទោសសម្ព័ន្ធមិត្តណាតូ ដោយហៅការសម្រេចចិត្តរបស់ពួកគេថាជា &quot;កំហុសដ៏ល្ងង់ខ្លៅមួយ&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 March 2026 |title=Trump says NATO's refusal to help on Iran is &quot;very foolish mistake&quot; |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/nato-countries-dont-want-get-involved-iran-operation-trump-says-2026-03-17/ |access-date=25 May 2026 |work=[[រ៉យទ័រ|Reuters]]}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា ត្រាំបានសរសេរលើបណ្ដាញសង្គមថា លោកបានដកការសុំជំនួយពីណាតូវិញហើយ និងក៏ដូចជាសម្ព័ន្ធមិត្តមួយចំនួនក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិកផងដែរដូចជា ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និង[[អូស្ត្រាលី]]ជាដើម ដោយស្ថិតនៅក្រោមហេតុផលថាពួកគេបានបដិសេធមិនចូលរួមការវាយប្រហាររួមជាមួយអាមេរិកប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 March 2026 |title=NATO countries don't want to get involved in Iran operation, Trump says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/nato-countries-dont-want-get-involved-iran-operation-trump-says-2026-03-17/ |access-date=25 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 March 2026 |title=Donald J. Trump (@realDonaldTrump) |url=https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116245182325726375 |access-date=25 May 2026 |website=Truth Social }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងលិខិតសរសេរដដែរនោះ ត្រាំបានបញ្ជាក់ទៀតថា សហរដ្ឋអាមេរិកគឺ &quot;[មិនត្រូវការ] ជំនួយពីនរណា&quot; នៅក្នុងសង្គ្រាមនេះឡើយ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 March 2026 |title=Trump: 'We do not need the help of anyone' |url=https://news.sky.com/video/trump-we-do-not-need-the-help-of-anyone-13520909 |access-date=25 May 2026 |work=Sky News }}&lt;/ref&gt;

នៅព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អ៊ីរ៉ង់ប៉ុន្មានរូប រួមមានលោក[[អាលី ឡារីយ៉ានី]] និងប្រធានកងកម្លាំងបាស៊ីគ លោក[[ហ្កូឡាំរ៉េហ្សា សូលីម៉ានី]]ត្រូវបាត់បង់ជីវិតក្រោយរងការវាយប្រហារតាមអាកាសពីអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;sk&quot;&gt;{{cite news |date=17 March 2026 |title=Iran confirms security chief Larijani, Basij commander Soleimani killed |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/17/israel-says-it-has-killed-ali-larijani-irans-top-security-official |access-date=26 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt; ជាការឆ្លើយតប អ៊ីរ៉ង់បានបាញ់មីស៊ីលជាច្រើនគ្រាប់ដែលបានផ្ដាច់ជីវិតប្រជាជនស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែលចំនួនពីរនាក់នៅទីក្រុង[[រ៉ាម៉ាត់ហ្កាន់]]។&lt;ref&gt;{{cite news |date=18 March 2026 |title=Elderly couple killed in Iranian revenge strike on Israel |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/03/18/iran-war-latest-news-ali-larijani-death-tel-aviv-strikes/ |work=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt; ក្នុងថ្ងៃដដែរនេះផងដែរ អ៊ីស្រាអែលបានបើកការឈ្លានពានដីគោកចូលទៅក្នុង[[លីបង់ខាងត្បូង|ទឹកដីភាគខាងត្បូង]]នៃប្រទេសលីបង់។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Peled |first1=Anat |last2=Abdel-Baqui |first2=Omar |title=Israel Invades Lebanon, Opening New Front Against Iran |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israel-invades-lebanon-opening-new-front-against-iran-f5e29555 |access-date=26 May 2026 |work=Wall Street Journal |date=16 March 2026}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា សង្គ្រាមនេះបានវិវត្តកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរបន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារលើតំបន់ឧស្ម័នធម្មជាតិផារស៍ខាងត្បូងនៅក្នុងឈូងសមុទ្រពែរ្ស និងព្រមទាំងរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងក្បែរៗនោះរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយមានការសម្របសម្រួលពីសហរដ្ឋអាមេរិក។&lt;ref name=&quot;oj&quot;&gt;{{cite news |last1=Orr |first1=Robert |last2=Kelly |first2=Maxine |last3=Wells |first3=Peter |last4=Provan |first4=Sarah |last5=Cash |first5=Kieran |date=18 March 2026 |title=Middle East war live: Oil jumps after Iran says energy industry attacked |url=https://www.ft.com/content/6112e127-3ee2-4fce-acfc-f7644e5c6c30?syn-25a6b1a6=1 |work=Financial Times}}&lt;/ref&gt; ជាប្រតិកម្ម អ៊ីរ៉ង់បានវាយរោងចក្រផលិតឧស្ម័នធម្មជាតិរាវដ៏ធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកដែលមានទីតាំងនៅក្នុងប្រទេសកាតា។ ត្រាំបានអះអាងថា រូបលោកមិនបានដឹងអ្វីអំពីការវាយប្រហារនៅផារស៍ខាងត្បូងទេ ហើយលោកបានសន្យាថានឹងលែងមានការវាយប្រហារដោយអ៊ីស្រាអែលណាទៀតទៅលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់ឡើយ និងថែមទាំងបានគំរាមកំហែងអ៊ីរ៉ង់ឱ្យបញ្ឈប់ការវាយប្រហារលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពលរបស់កាតាទៀត។&lt;ref name=blowup&gt;{{cite news |last=Jones |first=Callum |date=19 March 2026 |title=Trump threatens to 'blow up' all of Iran's South Pars gasfield if Tehran strikes Qatar |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/19/iran-war-trump-south-pars-threat-if-tehran-strikes-qatar |access-date=26 May 2026 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងថ្ងៃដដែរ អ៊ីស្រាអែលបានសម្លាប់រដ្ឋមន្ត្រីចារកម្មអ៊ីរ៉ង់ លោក[[អ៊ីស្មាអែល ខាធីប]] តាមរយៈការវាយប្រហារពីលើអាកាសទាំងយប់។&lt;ref&gt;{{cite web |date=18 March 2026 |title=Iran president confirms intelligence minister Khatib killed in strike |url=https://www.iranintl.com/en/202603187564 |access-date=26 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt;

[[File:F-35 Lightning II fighter jet hit over Iran 2026.webm|thumb|right|250x250px|thumbtime=00:06||វីដេអូដែលបញ្ចេញដោយ[[ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានតាស្នីម]]នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលបង្ហាញពីការវាយប្រហារដោយសង្ស័យពីអ៊ីរ៉ង់លើយន្តហោះចម្បាំង F-៣៥ របស់អាមេរិក ដោយនេះបានចាត់ទុកជាករណីដំបូងនៃយន្តហោះចម្បាំងបំបាំងកាយដែលត្រូវរងការខូចខាតនៅក្នុងសមរភូមិប្រយុទ្ធ។]]
នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា យន្តហោះចម្បាំងប្រភេទ F-៣៥ របស់សហរដ្ឋអាមេរិកមួយគ្រឿងបានធ្វើការចុះចតជាបន្ទាន់ ក្រោយសង្ស័យថាត្រូវរងគ្រាប់ទង្គិចដែលបាញ់ដោយកងកម្លាំងអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref name=&quot;cnn19march&quot;&gt;{{cite news |date=19 March 2026 |url=https://edition.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |title=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say |work=CNN }}&lt;/ref&gt; ដំណាលគ្នានេះ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការផ្លូវអាកាសប្រឆាំងនឹងនាវានិងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់នៅឯច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីបើកដំណើរការផ្លូវដឹកជញ្ជូនអន្តរជាតិឡើងវិញ។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Cloud |first1=David S. |last2=Seligman |first2=Lara |last3=Gordon |first3=Michael R. |date=20 March 2026 |title=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |access-date=26 May 2026 |work=The Wall Street Journal }}&lt;/ref&gt;

===សប្តាហ៍ទីបួន (២១–២៧ មីនា)===
{{Further|យុទ្ធនាការច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឆ្នាំ២០២៦}}
នៅថ្ងៃទី២១ ខែមីនា សហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការវាយប្រហារទៅលើ[[រោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរណាតានស៍]] ដោយប្រើគ្រាប់បែកបំបែកលេណដ្ឋាន។ ប្រទេសរុស្ស៊ីបានថ្កោលទោសការវាយប្រហារនេះដោយហៅវាថាជា &quot;ការរំលោភបំពានច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងច្បាស់ជាក់ស្ដែង&quot; ខណៈដែល[[ទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ]]បានជំរុញឱ្យមានការអត់ធ្មត់ផ្នែកយោធា &quot;ដើម្បីជៀសវាងហានិភ័យនៃគ្រោះថ្នាក់នុយក្លេអ៊ែរ&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |date=21 March 2026 |title=Iran says US and Israel attacked Natanz nuclear facility |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/21/iran-says-us-and-israel-attacked-natanz-nuclear-facility |access-date=26 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt; ជាការឆ្លើយតប អ៊ីរ៉ង់បានវាយប្រហារទីក្រុង[[ឌីម៉ូណា]]នៃភាគខាងត្បូងអ៊ីស្រាអែល ដោយបង្ករបួសដល់មនុស្សយ៉ាងតិច ៧៨ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=21 March 2026 |title=Iran war: Missiles injure 160 in towns near Israeli nuclear site |url=https://www.bbc.com/news/articles/c9qdvnv13qdo |access-date=26 May 2026 |work=BBC News }}&lt;/ref&gt;

ដោយដកស្រង់សម្តីមន្ត្រីអាមេរិកដែលមិនបញ្ចេញឈ្មោះ សារព័ត៌មាន CNN និង ''The Wall Street Journal'' បានរាយការណ៍ថា អ៊ីរ៉ង់បានព្យាយាមវាយប្រហារមូលដ្ឋានយោធារួមសហរដ្ឋអាមេរិក–ចក្រភពអង់គ្លេស ពោលគឺមូលដ្ឋាន[[ឌីអេហ្គោ​ ហ្គាស៊ីយ៉ា]]នៅលើ[[ប្រជុំកោះឆាហ្គោស]]ក្នុង[[ដែនដីអង់គ្លេសនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា]] ប៉ុន្តែត្រូវបរាជ័យបន្ទាប់ពីមីស៊ីលមួយគ្រាប់បានបែកផ្ទុះក្នុងកំឡុងពេលហោះហើរ និងមួយទៀតត្រូវចាប់ស្ទាក់ដោយប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស SM-៣ ដែលមានប្រភពចេញពីនាវាចម្បាំងអាមេរិក។&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 March 2026 |title=Iran targeted but did not hit Diego Garcia base with missiles, WSJ reports |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-targeted-did-not-hit-diego-garcia-base-with-missiles-wsj-reports-2026-03-21/ |access-date=26 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=21 March 2026 |title=Iran fires 2 ballistic missiles towards US, UK military bases in Diego Garcia |url=https://timesofindia.indiatimes.com/defence/international/iran-fires-2-ballistic-missiles-towards-us-uk-military-bases-in-diego-garcia/articleshow/129711819.cms |access-date=26 May 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់បានបដិសេធពីការបាញ់មីស៊ីលសម្ដៅទៅមូលដ្ឋានឌីអេហ្គោ ហ្គាស៊ីយ៉ា ខណៈគ្មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ណាមួយដែលបញ្ជាក់ថាមានមីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់បានហោះទៅជិតឌីអេហ្គោ ហ្គាស៊ីយ៉ា ឬមានការហោះស្ទាក់ចាប់មីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់នោះឡើយ។&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Vine |first1=David |title=Did Iran Attack Diego Garcia? |url=https://fpif.org/did-iran-attack-diego-garcia/ |website=fpif.org |publisher=Foreign Policy in Focus |access-date=26 May 2026 |date=25 March 2026}}&lt;/ref&gt; ក្រៅពីនេះ ក្រុមចលនា[[ហ៊ូទី]]នៃប្រទេស[[យេម៉ែន]]បានព្រមានថា ខ្លួននឹងចូលដៃនៅក្នុងសង្គ្រាមជួយគាំទ្រអ៊ីរ៉ង់ ប្រសិនបើមានការបន្តវាយប្រហារបន្ថែមទៅលើអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Magdy |first=Samy |date=21 March 2026 |title=Houthi rebels say they will respond to any escalation against Iran |url=https://apnews.com/live/iran-war-israel-trump-03-21-2026#0000019d-1258-dbe1-abff-3bfb86300000 |access-date=26 May 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt;

[[File:Operation-Roaring-Lion-0065.jpg|thumb|កងទាហានអ៊ីស្រាអែលនៅក្បែរព្រំដែនប្រទេសលីបង់, ២១ មីនា ២០២៦]]
ត្រាំបានចេញឱសានវាទមួយដល់អ៊ីរ៉ង់ ដោយគំរាមថាអាមេរិកនឹងវាយប្រហាររោងចក្រថាមពលអ៊ីរ៉ង់ លុះត្រាតែសាមីខ្លួនព្រមបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ក្នុងរយៈពេល ៤៨ ម៉ោង។ អ៊ីរ៉ង់បានបដិសេដច្រានចោលឱសានវាទនោះ ដោយគំរាមវិញថា ខ្លួនឹងបិទច្រកហ័រមូហ្ស៍ &quot;ទាំងស្រុង&quot; និងបើកការវាយប្រហារលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗនៅទូទាំងតំបន់ដូចជារោងចក្រផលិតថាមពលនិងរោងចក្របន្សាបទឹកប្រៃជាដើម។&lt;ref&gt;{{cite news |date=22 March 2026 |title=Iran threatens to 'completely' close Strait of Hormuz and hit power plants after Trump's ultimatum |url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-march-22-2026-16cc60862529b873666ce4c1f6529d78 |access-date=26 May 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt; ចូល ២៤ ម៉ោងនៃឱសានវាទនោះ ត្រាំបានប្រកាសថារូបលោកបានពន្យារពេលវាយប្រហារទៅលើរោងចក្រថាមពលអ៊ីរ៉ង់ទៅដល់រយៈពេលប្រាំថ្ងៃ ហើយបាននិយាយថា សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងតែចរចាជាមួយអ៊ីរ៉ង់ដើម្បីរកផ្លូវបញ្ចប់សង្គ្រាម។&lt;ref&gt;{{cite web |date=23 March 2026 |title=Iran war: Trump claims US has held talks with Iran |url=https://www.dw.com/en/iran-war-trump-claims-us-has-held-talks-with-iran/live-76478747 |access-date=26 May 2026 |website=dw.com }}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់វិញបានបដិសេធពីអត្ថិភាពនៃកាចរចានោះ ដោយបានហៅត្រាំថាជាប្រធានាធិបតី &quot;បោកប្រាស់&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |date=23 March 2026 |title=No talks are underway between Tehran and Washington, Iran says |url=https://www.iranintl.com/en/202603237530 |access-date=26 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt; ហើយថែមទាំងបានបដិសេធមិនទទួលផែនការសន្តិភាព ១៥ ចំណុចរបស់អាមេរិកទៀតផង។ អ៊ីរ៉ង់បានអះអាងថាដើម្បីឱ្យការចរចាអាចប្រព្រឹត្តទៅបាន លុះត្រាតែមានការរាប់បញ្ចូល[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០២៦|ជម្លោះលីបង់]]ចូលជាលក្ខខណ្ឌមួយនៅក្នុងសំណើបទឈប់បាញ់។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Nakhoul |first1=Samia |last2=Bassam |first2=Laila |last3=Gebeily |first3=Maya |date=25 March 2026 |title=Iran wants Lebanon included in any ceasefire, sources say |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/iran-wants-lebanon-included-any-ceasefire-sources-say-2026-03-25/ |access-date=26 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានសម្លាប់លោក[[អាលីរ៉េហ្សា តាងស៊ីរី]] ដែលជាមេបញ្ជាការទ័ពជើងទឹកកំពូលម្នាក់របស់អ៊ីរ៉ង់ ដោយចោទថាលោកនេះហើយគឺជាអ្នកទទួលខុសត្រូវដោយចម្បងចំពោះការបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រហ័រហូម្ស៍។&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 March 2026 |title=Israel says it has killed Iran's navy chief overseeing Strait of Hormuz blockade |url=https://www.bbc.com/news/articles/cy81p99x07no |access-date=26 May 2026 |work=BBC News }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃបន្ទាប់ គ្រាប់មីស៊ីលនិងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់បានហោះទៅបំបុក[[មូលដ្ឋានទ័ពអាកាសក្សត្រស៊ុលតង់]]របស់អាមេរិក បង្កឱ្យទាហានអាមេរិកយ៉ាងតិច​ ១៥ នាក់រងរបួស និងនាំឱ្យមានការខូចខាតដល់យន្តហោះប្រភេទ[[បូអ៊ីង អ៊ី-៣ សិនទ្រី|អ៊ី-៣ សិនទ្រី]]មួយគ្រឿង។&lt;ref name=&quot;apnews27march&quot;&gt;{{cite news |date=27 March 2026 |title=Yemen's Houthis claim responsibility for missile attack on Israel, their first since war started |url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-march-27-2026-195444c54cbb7545d0a77f8ffbc0e4c0 |access-date=26 March 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt; អ្នកវិភាគយោធា លោកសេឌ្រីក លៃតុនបានចាត់ទុកការវាយប្រហារនេះថាជា &quot;ការវាយប្រហារដ៏ធ្ងន់ធ្ងរទៅដល់សមត្ថភាពស៊ើបការណ៍ឃ្លាំមើលតាមអាកាសរបស់ [សហរដ្ឋអាមេរិក]&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.cnn.com/2026/03/30/middleeast/us-air-force-awacs-jet-destroyed-saudi-arabia-intl-hnk-ml |title=Destruction of vital US radar aircraft could hamper ability to spot Iran threats, analysts say |first1=Brad |last1=Lendon |first2=Isaac |last2=Yee |first3=Thomas |last3=Bordeaux |date=30 March 2026 |work=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt; ចំណែកឯអ៊ីរ៉ង់វិញគឺមិនបានបង្ហាញពីសញ្ញាដកថយការត្រួតត្រាលើច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍វិញនោះឡើយ។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/27/world/iran-war-trump-oil-israel |title=Iran War Live Updates: Tehran Moves to Assert Its Control Over Strait of Hormuz |work=The New York Times |date=27 March 2026 |access-date=26 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===សប្តាហ៍ទីប្រាំ (២៨ មីនា – ៣ មេសា)===
ក្រុមហ៊ូទីបានចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ដោយបាញ់ស្រោបមីស៊ីលបាលីស្ទិកជាច្រើនគ្រាប់ចូលប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ ចលនាហ៊ូទីនេះបាននិយាយថាខ្លួនឹងបន្តបាញ់មីស៊ីលបាលីស្ទិកសម្ដៅចូលទីតាំងយោធាសំខាន់ៗរបស់អ៊ីស្រាអែល ហើយនឹងមិនឈប់ឡើយលុះត្រាតែអរិភាពនៅគ្រប់ជួរប្រយុទ្ធបានបញ្ឈប់។ ជាប្រតិកម្ម [[ក្រុមប្រឹក្សាដឹកនាំប្រធានាធិបតី|រដ្ឋាភិបាលយេម៉ែន]] ដែលមានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ បានថ្កោលទោស ​​&quot;សកម្មភាពរបស់អ៊ីរ៉ង់ដែលប៉ុនប៉ងអូសទាញយេម៉ែន&quot; ឱ្យចូលក្នុងជម្លោះ &quot;តាមរយៈសម្ព័ន្ធក្រុមភេរវកររបស់ខ្លួន&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Dahir |first1=Abdi Latif |last2=Sampson |first2=Eve |date=28 March 2026 |title=Yemen's Houthis Fire at Israel and Vow Further Attacks |url=https://www.nytimes.com/2026/03/28/world/middleeast/yemen-houthis-attack-israel-war.html |access-date=26 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃដដែរ កងម៉ារីនអាមេរិកចំនួន ២,៥០០ នាក់មកពីអង្គភាពបេសកកម្មម៉ារីនទី៣១ បានធ្វើដំណើរចូលមកដល់មជ្ឈិមបូព៌ា ដោយពួកគេត្រូវបានបម្រុងទុកជាកម្លាំងចលករជួយជំរុញកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូស្ស៍ឡើងវិញ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 March 2026 |title=Update from Helene Cooper |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/28/world/iran-war-trump-israel-oil/06cca092-ddd6-5d3a-a460-2e70367fefe2?smid=url-share |access-date=26 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ការវាយប្រហារតាមអាកាសរួមសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីស្រាអែលបានបង្កការខូចខាតនិងបំផ្លិចបំផ្លាញទីលំនៅដ្ឋាននិងអគារស៊ីវិលជាច្រើន ដោយក្នុងនោះរួមមាន [[សាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាអ៊ីរ៉ង់]]ផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Baskar |first1=Pranav |last2=Hakim |first2=Shirin |date=28 March 2026 |title=Airstrikes batter a university and residential zones in Tehran. |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/28/world/iran-war-trump-israel-oil |access-date=26 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់បានឆ្លើយតបវិញដោយការគំរាមវាយប្រហារលើមហាវិទ្យាល័យអ៊ីស្រាអែល និងអាមេរិកនៅទូទាំងមជ្ឈិមបូព៌ា។&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 March 2026 |title=Update from Sanam Mahoozi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/29/world/iran-war-trump-israel-oil/9b3c6f7c-33ca-5d8e-aab0-912c41dc5b1c?smid=url-share |access-date=26 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ត្រាំបានថ្លែងពីបំណង &quot;វាយយករ៉ែប្រេងនៅអ៊ីរ៉ង់&quot; ដូចជា មជ្ឈមណ្ឌលនាំចេញប្រេងនៅ[[កោះខាក]] ដោយអះអាងថា វាគឺអាចដណ្ដើមបាន &quot;យ៉ាងងាយស្រួល&quot; ហើយបញ្ជាក់ទៀតថា អាមេរិកអាចបន្តកាន់កាប់វាមួយរយៈធំប្រសិនបើធ្វើមែន។&lt;ref name=&quot;ft30march&quot;&gt;{{cite news |date=30 March 2026 |title=Donald Trump says US could 'take the oil in Iran' |url=https://www.ft.com/content/3bd9fb6c-2985-4d24-b86b-23b7884031f5?syn-25a6b1a6=1 |access-date=26 May 2026 |work=Financial Times }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ត្រាំបានសរសេរនៅលើបណ្ដាញសង្គមថា ប្រសិនបើគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងនិងការបើកច្រកហ័រមូហ្ស៍ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះទេ នុះអាមេរិកនឹងវាយបំផ្លាញរោងចក្រថាមពល អណ្តូងប្រេង កោះខាក និងអាចគ្រប់រោងចក្របន្សាបទឹកប្រៃរបស់អ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bohner |first1=Athina |last2=Berry |first2=Alex |last3=Oelofse |first3=Louise |agency=AP, AFP, dpa, Reuters, EFE |date=30 March 2026 |title=Trump again threatens to 'obliterate' Iranian power plants, oil wells and Kharg Island |url=https://p.dw.com/p/5BNQw |work=Deutsche Welle |access-date=26 May 2026}}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងថ្ងៃដដែរ ប្រទេសតួកគីនិងសម្ព័ន្ធណាតូបានស្ទាក់ចាប់មីស៊ីលលើកទីបួន ដែលបានតម្រង់ចូលក្នុងទឹកដីប្រទេសតួកគី ខណៈអ៊ីរ៉ង់បានបដិសេធការបាញ់មីស៊ីលនោះដោយអះអាងថាមានការបន្លំអត្តសញ្ញាណ។&lt;ref&gt;{{cite |news |date=31 March 2026 |title=Reports of Iranian Missile Launch Toward Turkey Are Completely Baseless |url=https://wanaen.com/reports-of-iranian-missile-launch-toward-turkey-are-completely-baseless/ |access-date=26 May 2026 |work=WANA News Agency}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី២ ខែមេសា សហរដ្ឋអាមេរិកបានបើកការវាយប្រហារចំនួនពីរលើកទៅលើ[[ស្ពានការ៉ាជ ប៊ី-១|ស្ពានប៊ី ១]] នៅរវាងទីក្រុងតេហេរ៉ង់ និងទីក្រុង[[ការ៉ាជ]] ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាស្ពានដ៏ខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា បង្កឱ្យមានមនុស្សស្លាប់ចំនួន ៨ នាក់ និងរបួស ៩៥ នាក់ ខណៈស្ពាននោះត្រូវបាក់រលំមួយផ្នែក។&lt;ref&gt;{{cite web |date=2 April 2026 |title=Trump announces destruction of Iran's tallest bridge |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/trump-announces-destruction-irans-tallest-bridge |access-date=27 May 2026 |agency=Agence France Presse |website=Al-Monito }}&lt;/ref&gt; ជាបន្ទាប់ ត្រាំបានអួតអាងចំពោះសកម្មភាពវាយប្រហារនោះ ដែលអ្នកជំនាញបានវាយតម្លៃថាអាចជាប់ជា[[ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម]]។&lt;ref name=&quot;france24-2april&quot;&gt;{{cite news |title=Trump gloats on possible war crimes in Iran, but punishment distant |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260402-trump-gloats-on-possible-war-crimes-in-iran-but-punishment-distant |work=France 24 |date=2 April 2026 }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី៣ ខែមេសា កងកម្លាំងអ៊ីរ៉ង់បានបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះចម្បាំង F-១៥E របស់អាមេរិកមួយគ្រឿង ដោយវាបានធ្លាក់ទៅក្នុង[[ខេត្តកុះហ្គីលូយេហ៍ និងបូយែរ-អះម៉ាដ]]នៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ខណៈអាមេរិកបានផ្ដើមបេសកកម្មស្វែងរក និងជួយសង្គ្រោះអ្នកបើកយន្តហោះចម្បាំងនោះ ដោយបានសង្គ្រោះពួកគេដោយជោគជ័យក្នុងរយៈពេល ៤៨ ម៉ោង។&lt;ref name=&quot;ap-f515e-rescue&quot;&gt;{{cite news |last=Kim |first=Seung Min |date=5 April 2026 |title=A mountain hideout and aircraft under fire: US carries out daring rescue of service member in Iran |url=https://apnews.com/article/iran-us-pilot-military-rescue-fde473d07fb59e871a71cd2ad2ffe4fe |access-date=27 May 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃដដែរនោះ [[សាកលវិទ្យាល័យឆាហ៊ីដ បាហេស្ថី]]នៃទីក្រុងតេហេរ៉ង់ ត្រូវរងវាយប្រហារពីអាកាស ដែលនាំឱ្យចំនួនសាកលវិទ្យាល័យអ៊ីរ៉ង់ដែលរងការវាយប្រហារសរុបកើនដល់ជាង ៣០ នេះបើយោងតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវិទ្យាសាស្ត្រអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Iranian Minister of Science: U.S.-Israeli strikes targeted 30 Universities since start of war |url=https://hawarnews.com/en/iranian-minister-of-science-us-israeli-strikes-targeted-30-universities-since-start-of-war |work=Hawar News |date=4 April 2026 |access-date=27 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===សប្តាហ៍ទីប្រាំមួយ (៤–៧ មេសា)===
[[File:2026-04-07 Trump – A whole civilization will die tonight 2026-04-07 192815.png|thumb|សារសរសេរនៅលើបណ្ដាញសង្គម ''Truth Social'' របស់ត្រាំនៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ដែលបានគំរាមថា &quot;អរិយធម៌ទាំងមូលនឹងត្រូវវិនាសបាត់នៅយប់នេះ ហើយនឹងគ្មានថ្ងៃអាចស្ដារត្រឡប់មកវិញបានទៀតឡើយ&quot;។]]
នៅថ្ងៃទី៤ ខែមេសា មានករណីផ្ទុះជាច្រើនដងនៅអគារបម្រុងនៃ[[រោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរប៊ូឈែហរ៍]] ក៏ដូចជាតំបន់ប្រេងគីមីពិសេសម៉ះឆាហរ៍ក្នុងទីក្រុងម៉ះឆាហរ៍ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/04/world/iran-war-trump-news |title=U.S. Rescues Downed Air Force Officer Deep Inside Iran, Trump Says |first1=Greg |last1=Jaffe |first2=Eric |last2=Schmitt |first3=Helene |last3=Cooper |date=4 April 2026 |work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; ការវាយប្រហារតាមអាកាសនៅម៉ះឆាហរ៍ បានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងតិចចំនួនប្រាំនាក់ និងបង្ករបួសបន្ថែមដល់មនុស្ស ១៧០ នាក់ផ្សេងទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news |date=4 April 2026 |title=Update from Shirin Hakim |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/04/world/iran-war-trump-news/f8c31573-78bc-5053-a5a0-99ce0bf46017?smid=url-share |access-date=26 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; ឆ្លងចូលមកដល់ថ្ងៃទី៦ ខែមេសា កងកម្លាំងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាមបានប្រកាសថា ប្រធានអង្គការចារកម្មរបស់ខ្លួនគឺលោកឧត្តមសេនីយ៍[[ម៉ាហ៊ីដ ខាដេមី]]បានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងការវាយប្រហារតាមអាកាសរួមដោយសហរដ្ឋអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;ii-khademi&quot;&gt;{{cite web |date=6 April 2026 |title=IRGC intelligence chief killed in attack, Guards say |url=https://www.iranintl.com/en/202604065252 |access-date=27 May 2026 |website=Iran International}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃដដែរ​ មនុស្សយ៉ាងតិច ៣៤ នាក់ រួមទាំងកុមារ ៦ នាក់ ត្រូវបានសម្លាប់នៅក្នុងការវាយប្រហារតាមអាកាសរួមដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលនៅទូទាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ រួមមានការវាយប្រហារលើ[[សាកលវិទ្យាល័យបច្ចេកវិទ្យាឆារីហ្វ]] និងតំបន់លំនៅដ្ឋានប្រជាជនស៊ីវិលជាច្រើនទៀតផង។ អនុប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ និងជាអ្នកនយោបាយកំណែទម្រង់និយម លោក[[ម៉ូហាម៉ាដ រ៉េហ្សា អារ៉េហ្វ]] និងត្រូវជាអតីតនិស្សិតនៃសាកលវិទ្យាល័យនោះ បានសម្ដៅលើការប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកបំបែកលេណដ្ឋានក្នុងការវាយប្រហារនោះថាជា &quot;និមិត្តរូបនៃភាពឆ្កួតលីលា និងអវិជ្ជារបស់ត្រាំ&quot;។&lt;ref name=&quot;aljazeera6april&quot;&gt;{{cite news |date=6 April 2026 |title=Iran's top university, oil facility bombed as US, Israel intensify attacks |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/irans-top-university-bombed-as-us-israel-intensify-attacks-34-killed |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;

[[File:Members of the Tehran Jewish community navigating the site where the Rafi'-Nia synagogue was destroyed.webm|thumb|right|200px|វីដេអូខ្លីបង្ហាញពីសមាជិក​សហគមន៍​ជ្វីហ្វ​នៃទីក្រុង​តេហេរ៉ង់​កំពុង​ដើរប្រមើលទីតាំងវិហារ​សាសនា​រ៉ាហ្វី នីយ៉ា ក្រោងត្រូវ​រងការបំផ្លិច​បំផ្លាញ។]]
នៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា វិហារសាសនាយូដារ៉ាហ្វីនីយ៉ានៅកណ្តាលទីក្រុងតេហេរ៉ង់ បានរងការបំផ្លិចបំផ្លាញធ្ងន់ធ្ងរដោយការវាយប្រហារតាមអាកាស។ អ៊ីស្រាអែលបាននិយាយថា អគារសាសនានេះត្រូវបានបំផ្លាញដោយសារតែត្រូវប៉ះទង្គិចនឹងការវាយប្រហារដែលសម្ដៅលើទីតាំងផ្សេងក្បែរនោះប៉ុណ្ណោះ ហើយវាមិនដែលជាគោលដៅវាយប្រហារតាមអាកាសផ្ទាល់របស់ខ្លួនឡើយ។&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Ben Ari |first1=Lior |last2=Eichner |first2=Itamar |date=7 April 2026 |title=IDF confirms Tehran strike targeted Iranian commander, synagogue hit was 'collateral damage' |url=https://www.ynetnews.com/jewish-world/article/sjouxfz211g |access-date=28 May 2026 |work=Ynet }}&lt;/ref&gt; សារសរសេររបស់ត្រាំនៅលើបណ្ដាញសង្គមដែលថា &quot;អរិយធម៌ទាំងមូលនឹងវិនាសនៅយប់នេះ ហើយមិនអាចស្ដារត្រឡប់មកវិញទៀត&quot; នោះបានបង្កការព្រួយបារម្ភជាអន្តរជាតិ ដោយមានគេសង្ស័យថាត្រាំប៉ងចង់ប្រើគ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរ។ អគ្គលេខាធិការនៃ[[អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ]]បានមានប្រសាសន៍ថា សាររបស់ត្រាំ &quot;អាចជាការគំរាមប្រព្រឹត្តអំពើប្រល័យពូជសាសន៍&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 April 2026 |title=Iran: President Trump's apocalyptic threats of large-scale civilian devastation demand urgent global action to prevent atrocity crimes |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/04/iran-president-trumps-apocalyptic-threats-of-large-scale-civilian-devastation-demand-urgent-global-action-to-prevent-atrocity-crimes/ |access-date=28 May 2026 |work=[[អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ|Amnesty International​]] }}&lt;/ref&gt; យ៉ាងណាមិញ សេតវិមានបានចេញបដិសេធអំពីលទ្ធភាពប្រើប្រាស់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 April 2026 |title=Iran war latest: We'll destroy Iran — but we won't use nuclear weapons, US says |url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/iran-war-latest-news-tehran-rejects-peace-deadline-trump-gz662zx0h |work=The Times |access-date=28 May 2026}}&lt;/ref&gt; 

===បទឈប់បាញ់ (៨ មេសា – បច្ចុប្បន្ន)===
{{Main|បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|កិច្ចពិភាក្សាសន្ទនាទីក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ}}
នៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា នាវេលាម៉ោង ៦:៣២ ល្ងាចនៅសហរដ្ឋអាមេរិក (ត្រូវនឹងថ្ងៃទី៨ ខែមេសា ម៉ោង ១:៣២ ព្រឹកនៅអ៊ីស្រាអែល និងម៉ោង ២:០២ ព្រឹកនៅអ៊ីរ៉ង់) លោកប្រធានាធិបតីត្រាំបានប្រកាសនៅលើបណ្ដាញសង្គមរបស់លោកថា សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់បានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងមួយដោយផ្អែកលើសំណើ ១០ ចំណុច ដោយមានការសម្របសម្រួលពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីប៉ាគីស្ថានគឺលោក[[ស្ហេបាហ៍ ស្ហារីហ្វ]] និងលោកសេនាប្រមុខ[[អាស៊ីម មូនារ]]។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Live updates: Trump agrees to two-week ceasefire after threatening massive attacks |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/live-updates-iran-war-trump-deadline-hormuz-infrastructure-ceasefire-rcna267039 |work=NBC News |date=7 April 2026 |access-date=28 May 2026}}&lt;/ref&gt; សហរដ្ឋអាមេរិក អ៊ីស្រាអែល និងអ៊ីរ៉ង់បានព្រមគ្នាលើបទឈប់បាញ់រយៈពេលពីរសប្តាហ៍ ដែលក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ អ៊ីរ៉ង់នឹងបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឡើងវិញ។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 2026 |title=What we know about the US and Iran's ceasefire deal |url=https://www.bbc.com/news/articles/ce84z6y3ke4o |access-date=28 May 2026 |work=BBC News }}&lt;/ref&gt;

បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់ត្រូវបានប្រកាស រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងនៅលើ[[កោះឡាវ៉ាន]] និងរោងចក្រនាំចេញប្រេងឆៅនៅ[[កោះស៊ីរី]]របស់អ៊ីរ៉ង់ បានរងការវាយប្រហារ ដោយគ្មានភាគីណាមួយចេញមុខមកទទួលខុសត្រូវ។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 2026 |title=Iranian Oil Refining Company confirms attack on Lavan refinery, Shana reports |url=https://www.reuters.com/business/energy/iranian-oil-refining-company-confirms-attack-lavan-refinery-shana-reports-2026-04-08/ |access-date=28 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt; ជាការឆ្លើយតប អ៊ីរ៉ង់បានបន្តបាញ់មីស៊ីលនិងដ្រូនចូលទៅក្នុងបណ្ដារដ្ឋអារ៉ាប់នៅជុំវិញឈូងសមុទ្រ។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 2026 |title=S Arabia, UAE, Kuwait, Qatar, Bahrain report attacks after Iran-US truce |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/8/uae-kuwait-bahrain-report-attacks-despite-iran-us-ceasefire |access-date=28 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt; ក្រោយមកទើបគេបានបង្ហាញថាការវាយប្រហារលើរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់នោះគឺបានធ្វើឡើងជាសម្ងាត់ដោយអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម។&lt;ref name=&quot;WSJUAEStrikes&quot;&gt;{{Cite news |last1=Holliday |first1=Shelby |last2=Said |first2=Summer |date=11 May 2026 |title=The U.A.E. Has Been Secretly Carrying Out Attacks on Iran |url=https://www.wsj.com/articles/the-u-a-e-has-been-secretly-carrying-out-attacks-on-iran-f1745a0d |access-date=28 May 2026 |work=Wall Street Journal |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt; លក្ខខណ្ឌដាក់បញ្ចូលលីបង់ទៅក្នុងឈប់បាញ់ត្រូវជួបនឹងការខ្វែងគំនិតគ្នា&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 2026 |title=Netanyahu says US-Iran ceasefire 'does not include Lebanon' |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/8/netanyahu-says-us-iran-ceasefire-does-not-include-lebanon |access-date=28 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt; ខណៈអ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារដ៏ធំមួយមិនធ្លាប់មានចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានកើតមកលើប្រទេសលីបង់ក្នុងគោលដៅកម្ទេចទីតាំងឈរជើងក្រុមហេស្បុលឡា។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Israel pounds Lebanon with heaviest airstrikes of the war as Hezbollah pauses attacks |date=8 April 2026 |access-date=28 May 2026 |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/hezbollah-pauses-attacks-under-us-iran-ceasefire-sources-close-group-say-2026-04-08/}}&lt;/ref&gt; មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៣៥៧ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងមនុស្សប្រមាណជាង ១,២០០ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួសជាលទ្ធផល។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 2026 |title=Israeli attacks across Lebanon kill at least 254 after Iran-US ceasefire |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/8/hundreds-of-casualties-across-lebanon-after-israel-says-it-hit-100-sites |access-date=28 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;

[[File:8 April 2026 Isreali attacks on Beirut (2).jpg|thumb|right|ទិដ្ឋភាពអគារមួយកន្លែងនៅបៃរូត ប្រទេសលីបង់ ក្រោយត្រូវអ៊ីស្រាអែលវាយប្រហារ, ៨ មេសា ២០២៦]]
នៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសា ត្រាំបាននិយាយថា កងកម្លាំងអាមេរិកបានចាប់ផ្តើម &quot;បោសសម្អាត&quot; ច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍។ កាសែត ''Wall Street Journal'' បានរាយការណ៍ថា នាវាចម្បាំងពិឃាតជាច្រើនគ្រឿងរបស់អាមេរិកបានចូលទៅក្នុងច្រកសមុទ្រនេះជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានផ្ទុះមក។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 April 2026 |title=U.S. Warships Transit Hormuz as U.S.-Iran Meet Face-to-Face for Peace Talks |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-war-latest-news-israel-us-lebanon-2026?mod=lc_navigation |work=The Wall Street Journal }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=11 April 2026 |title=U.S. warships cross Strait of Hormuz for first time since Iran war began |url=https://www.axios.com/2026/04/11/us-iran-navy-strait-of-hormuz |website=Axios }}&lt;/ref&gt; រីឯរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់វិញត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានគំរាមវាយប្រហារនាវាចម្បាំងទាំងនោះ ដោយចោទអាមេរិកថាកំពុងរំលោភបទឈប់បាញ់។&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=11 April 2026 |title=U.S. warships cross Strait of Hormuz for first time since Iran war began |url=https://www.axios.com/2026/04/11/us-iran-navy-strait-of-hormuz |website=Axios }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងថ្ងៃដដែរនោះ កិច្ចចរចារវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាកិច្ចពិភាក្សាកម្រិតខ្ពស់បំផុតរវាងប្រទេសទាំងពីរចាប់តាំងពី[[បដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់|បដិវត្តន៍ឥស្លាមនៃឆ្នាំ១៩៧៩]] មក បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[ឥស្លាម៉ាបាដ]] ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ដែលមានរយៈពេល ២១ ម៉ោង ប៉ុន្តែគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងអ្វីត្រូវបានសម្រេចឡើយ។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 April 2026 |title=No Deal: U.S.-Iran peace talks in Islamabad collapse |url=https://www.npr.org/2026/04/12/nx-s1-5782538/u-s-iran-peace-talks-islamabad-collapse |access-date=28 May 2026 |work=NPR News }}&lt;/ref&gt;

====ការបិទផ្លូវទឹកអ៊ីរ៉ង់ដោយអាមេរិក====
ត្រាំបានប្រកាសថា កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិកនឹងចាប់ផ្តើមបិទផ្លូវហាមឃាត់ &quot;នាវាទាំងអស់ដែលព្យាយាមចូល ឬចាកចេញពីច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍&quot; ចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា តទៅ។ យ៉ាងណា បញ្ជាការកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ជាក់ក្រោយថា ការបិទផ្លូវមួយនេះនឹងត្រូវអនុវត្តតែលើនាវាដែលធ្វើដំណើរទៅ ឬមកពីកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 April 2026 |title=Trump announces naval blockade of Iran after Islamabad talks yield no deal |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |access-date=29 May 2026 |newspaper=The Washington Post |issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt; [[កងឆ្មាំជើងទឹកបដិវត្តន៍ឥស្លាម]]បានថ្លែងសេចក្ដីថា នាវាយោធាណាមួយដែលចូលមកជិតច្រកសមុទ្រនឹងត្រូវចាត់ទុកថាជាការរំលោភលើបទឈប់បាញ់ ហើយនឹងត្រូវប្រឈមនឹង &quot;ការឆ្លើយតបដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ&quot; ពីអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 April 2026 |title=Update by Parin Behrooz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/12/world/iran-war-trump-talks-pakistan/d43e91d7-9511-5fb7-b3de-26e6da723f33?smid=url-share |access-date=19 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា ប្រធានអគ្គសេនាធិការចម្រុះ លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ដាន​ ខេន]]បានប្រកាសថា នាវាដឹកប្រេងចំនួន ១៣ គ្រឿង ដែលបានធ្វើដំណើរចូលនិងចេញពីកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ ត្រូវបានកងទ័ពជើងទឹកអាមេរិកស្ទាក់ចាប់ ហើយនាវាទាំងអស់បានគោរពតាមបញ្ជារបស់នាវាអាមេរិកនិងបានប្ដូរគោលដៅរបស់គេ។&lt;ref name=&quot;DOD-16042026&quot;&gt;{{Cite web |title=Secretary of War Pete Hegseth and Chairman of the Joint Chiefs of Staff Gen. Dan Caine Hold a Press Briefing |date=16 April 2026 |access-date=29 May 2026 |work=U.S. Department of Defense |url=https://www.war.gov/News/Transcripts/Transcript/Article/4462029/secretary-of-war-pete-hegseth-and-chairman-of-the-joint-chiefs-of-staff-gen-dan/}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃដដែរ លោកប្រធានាធិបតីត្រាំបានប្រកាសថា អ៊ីស្រាអែលនិងលីបង់បានយល់ព្រមលើ[[បទឈប់បាញ់លីបង់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៦|បទឈប់បាញ់រយៈពេល ១០ថ្ងៃ]]។&lt;ref name=&quot;aljazeera16april&quot;&gt;{{Cite news |date=16 April 2026 |title=Trump says Israel and Lebanon agree to temporary ceasefire|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/16/trump-says-israel-and-lebanon-agree-to-temporary-ceasefire |access-date=29 May 2026 |work=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt; ជាលទ្ធផលនៃបទឈប់បាញ់នៅលីបង់ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា បានប្រកាសអនុញ្ញាតឱ្យមានចរាចរណ៍នាវាពាណិជ្ជកម្មនៅច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឡើងវិញក្នុងកំឡុងបទឈប់បាញ់។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 April 2026 |title=Iran's foreign minister says passage of vessels via Hormuz Strait is open during ceasefire |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/irans-foreign-minister-says-passage-vessels-via-hormuz-strait-is-open-during-2026-04-17/ |access-date=29 April 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt; ទោះជាយ៉ាងណា ត្រាំបាននិយាយថា ការបិទផ្លូវនាវាដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងនៅតែបន្ត ខណអ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសឆ្លើយតបវិញថា ខ្លួននឹងរឹតបន្តឹងបិទច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍វិញ។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2026/04/17/iran-war-ceasefire-lebanon-trump-updates--live/89652291007/ |title=Strait of Hormuz won't reopen, Iranian leader tells Trump |first1=Michael |last1=Loria |first2=Christopher |last2=Cann |first3=Andrea |last3=Riquier |work=USA Today |date=17 April 2026 |access-date=29 May 2026}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ពោលគឺប៉ុន្មានម៉ោងមុនពេលបទឈប់បាញ់ត្រូវផុតកំណត់ ត្រាំបានសម្រេចចិត្តបន្តពន្យាបទឈប់បាញ់ ដោយលើកឡើងថាលោកបានធ្វើដូច្នេះទៅតាមការស្នើសុំរបស់ប៉ាគីស្ថាន ដើម្បីទុកពេលវេលាឱ្យអ៊ីរ៉ង់រៀបចំបញ្ជូនសំណើរបស់ពួកគេ។&lt;ref name=&quot;aljazeera21april&quot;&gt;{{Cite news |date=21 April 2026 |title=Trump says the United States is extending ⁠its ⁠ceasefire with Iran at mediator Pakistan's request to allow more time for Tehran to put forward its proposal.|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/21/iran-war-live-tehran-shuns-talks-trump-says-us-blockade-to-remain |access-date=29 May 2026 |work=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt; ឆ្លងចូលមកដល់ថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមនិងអូម៉ង់បាននិយាយថា ពួកគេបានស្ទាក់ចាប់មីស៊ីលបាលីស្ទិក មីស៊ីលល្បឿនមធ្យម និងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Strikes in U.A.E., Oman and at Sea Strain Iran Truce to the Breaking Point |url=https://www.nytimes.com/2026/05/04/world/middleeast/iran-trump-ships-hormuz-strait.html |work=The New York Times |access-date=29 May 2026 |date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងថ្ងៃដដែរ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមបាននិយាយទៀតថា អ៊ីរ៉ង់បានបាញ់បង្ហោះដ្រូនមកវាយប្រហាររោងចក្រកែច្នៃប្រេងមួយកន្លែងនៅទីក្រុង[[ហ្វូចៃរ៉ា]] ដោយបង្កជាអគ្គីភ័យឆាបឆេះ និងបណ្តាលឱ្យពលករឋឥណ្ឌាបីនាក់ទទួលរងរបួស។ នៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមបានចេញមកនិយាយទៀតថា ខ្លួនបានត្រូវរងការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលនិងដ្រូនបន្ថែមពីអ៊ីរ៉ង់ក្នុងរយៈពេលពីរថ្ងៃជាប់ៗគ្នា ខណៈអ៊ីរ៉ង់វិញបានបដិសេធដោយថាខ្លួនមិនបានវាយប្រហារទៅលើអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមនោះទេនៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃថ្មីៗកន្លងមក។&lt;ref&gt;{{cite web |title=UAE air defences engage missiles, drones; Tehran denies attacking UAE |url=https://www.internazionale.it/ultime-notizie-reuters/2026/05/05/uae-air-defences-engage-missiles-drones-tehran-denies-attacking-uae |agency=Reuters |website=Internazionale |access-date=29 May 2026 |date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==សហេតុភាព==
{{Main|សហេតុភាពសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់}}
===អ៊ីរ៉ង់===
សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានកម្ចាត់មេបញ្ជាការនិងមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់អស់ជាច្រើនរូបនៅថ្ងៃដំបូងនៃសង្គ្រាម តាមរយៈការបន្លំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ជឿថាមិនការវាយប្រហារកើតឡើងភ្លាមៗពីសត្រូវរបស់គេ។ ដោយហេតុនេះ ក្រុមមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនរូបបាននៅបន្តជួបប្រជុំជាមួយនឹងគ្នាដោយផ្ទាល់ ខណៈទីកន្លែងនៃកិច្ចប្រជុំទាំងនោះបានក្លាយជាគោលដៅវាយប្រហារក្ដៅៗរបស់អាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;Estrin-2026&quot;&gt;{{Cite news |last=Estrin |first=Daniel |date=11 March 2026 |title=Old-school tricks and AI tech are weapons in the Iran war |url=https://www.npr.org/2026/03/10/nx-s1-5741726/israel-iran-war-cyber-ai |access-date=29 May 2026 |work=NPR }}&lt;/ref&gt;

[[File:Ali Khamenei 2026.02.12 (cropped).jpg|thumb|upright|រូបលោកអាលី ហាមេនៃ ដែលបានថតនៅថ្ងៃទី១២​ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ពោលគឺ ១៦ ថ្ងៃមុនឃាតកម្មលើរូបលោក។]]
នៅថ្ងៃទ២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ លោក[[អាលី ហាមេនៃ]] ដែលជា[[មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់|មេដឹកនាំកំពូលនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់]] ត្រូវបានអ៊ីស្រាអែល[[ឃាតកម្មនៃអាលី ហាមេនៃ|ធ្វើឃាតតាមរយៈការវាយប្រហារពីលើអាកាស]] ហើយដល់ថ្ងៃទី១ ខែមីនា ទើបប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសពីមរណភាពរបស់លោក។&lt;ref&gt;{{cite press release |url=https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62772 |title=(ជាភាសាពែរ្ស)اطلاعیه شهادت حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی |work=[[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិកំពូល|Supreme National Security Council]] |via=KHAMENEI.ir |date=1 March 2026 |access-date=29 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301023337/https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62772 |archive-date=1 March 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានហ្វារស៍]] ដែលគ្រប់គ្រងដោយកងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាម បានប្រកាសបន្ថែមថា កូនស្រី កូនប្រុសប្រសារ ចៅ និងកូនស្រីប្រសាររបស់លោកហាមេនៃក៏បានបាត់បង់ជីវិតផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Magdy |first=Sam |date=1 March 2026 |title=Khamenei family members killed in attacks, Fars news agency reports |url=https://apnews.com/live/live-updates-israel-iran-february-28-2026#0000019c-a724-d479-ad9e-f76cb5b90000 |access-date=29 May 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt; រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសកាន់ទុក្ខរយៈពេល ៤០ ថ្ងៃ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=1 March 2026 |title=Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t?post=asset%3Add3db3f8-29d3-4420-a511-9b544b2ea1b0#post |access-date=29 May 2026 |work=BBC News }}&lt;/ref&gt;

====មន្ត្រី និងយោធា====
{{multiple image|
| image1        = Aziz Nasirzadeh (February 2026).jpg
| caption1      = រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ [[អាហ្ស៊ីស ណាសៀហ្សាដេហ៍]]
| image2        = محمد پاکپور1.jpg
| caption2      = បញ្ជាការ ឆ.ប.ឥ.អ. [[ម៉ូហាំម៉ាដ ប៉ាក់ពួរ]]
| image3        = Shamkhani.jpg
| caption3      = លេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិ [[អាលី ស្យាមខានី]]
| image4        = The new head of the Basij Organization 29 (portrait crop).jpg
| caption4      = ប្រមុខការិយាល័យយោធានៃមេដឹកនាំកំពូល [[ម៉ូហាំម៉ាដ​ ស្យីរ៉ាហ្ស៊ី]]
| image5        = Iranian drone exercise in 2022 - Day 2 (50).jpg
| caption5      = ប្រធានអគ្គសេនាធិការកម្លាំងប្រដាប់ [[អាប់ដុលរ៉ាហ៊ីម មូសាវី]]
| direction     = horizontal
| width         = 60
| footer        =
| width4        =
| total_width   = 290
| perrow        = 3 / 3 / 3
| image_gap     = 3
| image6        = Ali Larijani, 2021-01-12 (cropped).jpg
| caption6      = លេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិកំពូល [[អាលី ឡារីយ៉ានី]]
| image7        = Gholamreza Soleimani 01 (1).jpg
| caption7      = ប្រធានកងកម្លាំងយោធាប្រតិព័ន្ធបាស៊ីគ [[ហ្កូឡាំរ៉េហ្សា សូលីម៉ានី]]
| image8        = Ashtiani-Khatib-Rahimi 2024 (cropped) 2.jpg
| caption8      = រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងចារកិច្ច [[អ៊ីស្មាអែល ខាធីប]]
| image9        = علیرضا تنگسیری1.jpg
| caption9      = មេបញ្ជាការឆ្មាំជើងទឹក ប.ឥ.អ. [[អាលីរ៉េហ្សា តាងស៊ីរី]]
}}
មរណភាពមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់អ៊ីរ៉ង់ដំបូងៗគេគឺរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីរ៉ង់ លោក[[អាហ្ស៊ីស​ ណាសៀហ្សាដេហ៍]] និងរួមទាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់[[ក្រសួងស៊ើបការណ៍សម្ងាត់]]ចំនួនបួនរូបទៀត។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Four senior intelligence ministry officials killed in airstrikes on Iran |url=https://www.iranintl.com/en/202602284598 |website=Iran International |date=28 February 2026 |publisher=Volant Media UK Ltd |access-date=31 May 2026}}&lt;/ref&gt; មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បន្ថែមទៀតដូចជា លោក[[សាឡាហ៍ អាសាឌី]] ប្រធានចារកម្មនៃបញ្ជាការដ្ឋានសង្គ្រោះបន្ទាន់អ៊ីរ៉ង់ លោក[[ម៉ូហាំម៉ាដ ស្យីរ៉ាហ្ស៊ី]] ប្រធានការិយាល័យយោធារបស់មេដឹកនាំកំពូល&lt;ref name=&quot;Iran International-2026a&quot;/&gt; លោក[[អាប់ដុលរ៉ាហ៊ីម មូសាវី]] ប្រធានអគ្គសេនាធិការយោធាអ៊ីរ៉ង់ និងរួមទាំងមន្ត្រីប្រមាណ ៤០ នាក់ទៀតសុទ្ធតែត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតក្រោមការវាយប្រហារតាមអាកាស បើយោងតាមបណ្ដាប្រភពការសម្ងាត់និងយោធា។&lt;ref&gt;{{cite news |last=LaPorta |first=James |date=28 February 2026 |title=About 40 Iranian officials killed in strikes, sources say |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/israel-us-attack-iran-trump-says-major-combat-operations/ |access-date=31 May 2026 |work=CBS News }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា [[កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល]]បានប៉ាន់ប្រមាណថា ទាហាននិងមេបញ្ជាការអ៊ីរ៉ង់ចន្លោះពី ៣,០០០ ទៅ ៤,០០០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់។&lt;ref&gt;{{cite web |date=13 March 2026 |title=Israeli military says 4,000–5,000 Iranian forces killed in strikes so far |url=https://www.iranintl.com/en/202603135117 |access-date=31 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt; រំលងមកដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា អ៊ីស្រាអែលបានធ្វើឃាតលោក[[អាលី ឡារីយ៉ានី]] ដែលជាលេខាធិការ[[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិកំពូល]]របស់អ៊ីរ៉ង់។&lt;ref name=&quot;sk&quot;/&gt; មេបញ្ជាការនៃកងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាម លោកនាយឧត្តមសេនីយ៍[[ម៉ូហាំម៉ាដ ប៉ាក់ពួរ]] និងលេខាធិការ[[ក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិអ៊ីរ៉ង់|ក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិ]] លោក[[អាលី ស្យាំខានី]]ត្រូវបានរាយការណ៍ថាបានបាត់បង់ជីវិតនៅចុងខែមីនានោះ។&lt;ref&gt;{{cite news |title='Decimated'? The Iranian leaders killed in Israeli-US war |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260320-decimated-the-iranian-leaders-killed-in-israeli-us-war |access-date=31 May 2026 |agency=Agence France-Presse |work=France 24 |date=20 March 2026}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ទូរទស្សន៍សារព័ត៌មាន ''Iran International'' បានរាយការណ៍ថា កងកម្លាំងសន្តិសុខអ៊ីរ៉ង់យ៉ាងហោចចំនួន ៤,៧០០ នាក់ត្រូវស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។&lt;ref&gt;{{cite web |date=31 March 2026 |title=Over 4,700 security forces killed in US-Israeli strikes on Iran |url=https://www.iranintl.com/en/202603313227 |access-date=31 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី៦ ខែមេសា ប្រធានចារកម្មនៃកងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាមគឺលោកឧត្តមសេនីយ៍[[ម៉ាហ៊ីដ ខាដេមី]]ត្រូវបានធ្វើឃាតនៅក្នុងការវាយប្រហារតាមអាកាសរួមដោយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;ii-khademi&quot; /&gt; គិតត្រឹមថ្ងៃទី៧ ខែមេសា [[សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សនៅអ៊ីរ៉ង់]] (HRANA) ដែលជាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមានមូលដ្ឋាននៅសហរដ្ឋអាមេរិក បានរាយការណ៍ពីចំនួនស្លាប់ខាងភាគីអ៊ីរ៉ង់នៅក្នុងសង្គ្រាមថាមានចំនួន ៣,៦៣៦ នាក់ ដោយក្នុងនោះរួមមានជនស៊ីវិលចំនួន ១,៧០១ នាក់ បុគ្គលិកយោធាចំនួន ១,២២១ នាក់ និង ៧១៤ នាក់ទៀតនៅមិនទាន់កំណត់អត្តសញ្ញាណ ឬហេតុផលស្លាប់ច្បាស់លាស់។ យោងទៅតាមអង្គការដដែរនេះ &quot;សាមីខ្លួនជឿថា ចំនួនអ្នកស្លាប់ និងរបួសខាងយោធាជាក់ស្ដែងគឺខ្ពស់ជាងតួលេខនៅក្នុងរបាយការណ៍របស់ខ្លួន&quot; ដោយសារការបញ្ជាក់នៃចំនួនតួលេខក្នុងរបាយការណ៍នោះគឺអាស្រ័យទៅលើទិន្នន័យរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់។ ណាមួយ ចំនួនដែលរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ចេញនោះភាគច្រើនគ្របដណ្ដប់តែលើបុគ្គលិកយោធាដែលបានពលីនៅក្នុងតំបន់ទីប្រជុំជនប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref name=&quot;HRANA&quot;&gt;{{cite web |date=7 April 2026 |title=Day 39 of U.S. and Israeli Attacks on Iran: Extensive Damage to the Rail Network and Roads |url=https://www.en-hrana.org/day-39-of-u-s-and-israeli-attacks-on-iran-extensive-damage-to-the-rail-network-and-roads/ |access-date=31 May 2026 |website=HRANA }}&lt;/ref&gt;

====ប្រជាជនស៊ីវិល====

==កំណត់សម្គាល់==
{{reflist|group=ស}}

==ឯកសារយោង==
{{reflist}}

==តំណភ្ជាប់ក្រៅ==
{{Sister project links|auto=yes|d=Q138503695|m=yes}}
'''''ជាភាសាអង់គ្លេស'''''
* {{cite news |date=28 February 2026 |title=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran's retaliation |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |access-date=28 February 2026 |work=CNN}}
* [https://www.rfi.fr/km/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%99%E1%9E%82%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%9B%E1%9E%B9%E1%9F%87/%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%B6%E1%9E%98%E1%9E%A2%E1%9F%8A%E1%9E%B8%E1%9E%9A%E1%9F%89%E1%9E%84%E1%9F%8B/ អានព័ត៌មានអំពីសង្គ្រាមហ្កាហ្សានៅ RFI ខេមរភាសា]
* [https://www.c-span.org/liveEvent/?Iran U.S. and Israeli Strikes on Iran], [[C-SPAN]]
* [https://www.marinetraffic.com/en/ais/home/centerx:56.4/centery:26.5/zoom:9 Tracking of traffic in the Strait of Hormuz]

[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាស៊ីក្នុងឆ្នាំ២០២៦]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះក្នុងឆ្នាំ២០២៦]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនងយោធាសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីរ៉ង់]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនងយោធាសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីស្រាអែល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាណត្តិប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំទីពីរ]]</text>
      <sha1>arp2us0gxf6iqqno7z0orisgeuof9pb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>336242</id>
      <parentid>336241</parentid>
      <timestamp>2026-05-31T15:53:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TheRandomGoober</username>
        <id>27248</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* សហេតុភាព */ កំណែអក្ខរាវិរុទ្ធ</comment>
      <origin>336242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195284" sha1="3wtic6t0x412lz4fgxnbj9bdsoa5fh0" xml:space="preserve">{{Redirect|សង្គ្រាមសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីរ៉ង់|ជម្លោះក្នុងឆ្នាំ២០២៥|សង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃ}}
{{ប្រអប់ព័ត៌មាន ជម្លោះយោធា
| conflict          = សង្ក្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦
| partof            = [[វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)]]
| image = [[File:2026 Iran war collage.jpg|300px]]
| caption = '''មើលពីលើចុះក្រោមតាមត្រនិចនាឡិកា៖'''&lt;br/&gt;{{bulleted list |
 | ក្រុមនាវាចម្បាំងនាមអេប្រាហាម លីនខឹននៅសមុទ្រអារ៉ាប់, ៦ កុម្ភៈ ២០២៦
 | យន្តហោះចម្បាំង ''Super Hornet'' ហោះចេញពីនាវាដឹកយន្តហោះ ''[[យូអេសអេស អេប្រាហាម លីនខឹន (CVN-៧២)|អេប្រាហាម លីនខឹន]]'', ២៧ កុម្ភៈ ២០២៦
 | យន្តហោះចម្បាំង F-១៦ របស់អ៊ីស្រាអែលមួយកង កំពុងហោះសម្ដៅទៅអ៊ីរ៉ង់, ៤ មីនា ២០២៦
 | ហាយនភាពនៃកីឡដ្ឋានក្នុងសាលអាហ្សាឌីនៅរដ្ឋធានីតេហេរ៉ង់, ៥ មីនា ២០២៦
 | សំណល់អគារបាក់បែងក្នុងក្រុង[[ឃើម៉ាន់ឆាហ៍]], ៣ មីនា ២០២៦
 | ទិដ្ឋភាពសាលារៀនមួយនៅ[[មីណាប]]ក្រោយ[[ការវាយប្រហារផ្លូវអាកាសលើសាលារៀនមីណាប|រងគ្រាប់មីស៊ីល]], ២៨ កុម្ភៈ ២០២៦
 | ផ្សែងក្រមៅហើរឡើងចូលបរិយាកាសនៅតេហេរ៉ង់, ៣ មីនា ២០២៦
 | មីស៊ីលតូម៉ាហក (''Tomahawk'') ហោះចេញពីនាវាចម្បាំង ''[[យូអេសអេស ឌែលប៊ឺត ឌី. ប៊្លែក|ឌែលប៊ឺត ឌី. ប៊្លែក]]'', ២៨ កុម្ភៈ ២០២៦
 }}
| date              = ២៨ កុម្ភៈ ២០២៦ – បច្ចុប្បន្ន
| place             = {{hlist
  | [[អាស៊ីខាងលិច]]
  | [[មហាសមុទ្រឥណ្ឌា]]
  }}
| status            = គាំងដំណើរ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/us-reviews-latest-iranian-proposal-to-end-war-stalemate|title=US reviews latest Iranian proposal to end war stalemate|date=April 28, 2026|agency=[[រ៉យទ័រ|Reuters]]|work=The Straits Times}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;{{bulleted list|[[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|បទឈប់បាញ់បណ្ដោះអាសន្ន]]|[[វិបត្តិច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឆ្នាំ២០២៦|វិបត្តិច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍]]|[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០២៦|ការវិវត្តនៃជម្លោះអ៊ីស្រាអែល–ហេស្បុលឡា]]|[[ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពីសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សេដ្ឋកិច្ចសកលត្រូវរំខាន]]រួមទាំង[[វិបត្តឥន្ធនៈសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|វិបត្តិឥន្ធនៈ]]}}
| combatant1        = {{tree list}}
* {{flag|សហរដ្ឋអាមេរិក}}
* {{flag|អ៊ីស្រាអែល}}
{{tree list/end}}
|combatant1a = {{tree list}}
{{collapsible list|title=ភាគីដទៃ៖
|{{flag|កាតា}}
|{{flag|គុយវ៉ែត}}
|{{flag|តួកគី}}
|{{flag|បារ៉ែន}}
|{{flag|លីបង់}}
|{{flag|សហរាជាណាចក្រ}}
* {{flagicon image|Flag of the British Indian Ocean Territory 2026.svg}} [[ដែនដីអង់គ្លេសនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា]]
* {{flagicon|សហរាជាណាចក្រ}} [[អាក្រូទីរី និងដេកេលី]]
|{{flag|ស៊ីរី}}
|{{flag|ហ្សកដានី}}
|{{flag|អ៊ីរ៉ាក់}}
* {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[តំបន់ឃឺឌីស្ថាន]]
|{{flag|អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត}}
|{{flag|អាស៊ែបៃសង់}}
|{{flag|អូម៉ង់}}
|{{flag|អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម}}
}}
{{tree list/end}}
| combatant2        = {{tree list}}
* {{flag|អ៊ីរ៉ង់}}
* {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).svg}} [[ហេស្បុលឡា]]
* {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[ហ៊ូទី]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Fabian |first1=Emanuel |title=Joining war, Yemen’s Houthis launch ballistic missile attack on southern Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/joining-war-yemens-houthis-launch-ballistic-missile-attack-on-southern-israel/ |access-date=12 May 2026 |work=The Times of Israel |date=28 March 2026}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon image|Flag of the Amal Movement.svg}} [[ចលនាអាម៉ាល់]]{{refn|ចលនាអាម៉ាល់បានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មនៅក្នុង[[សង្គ្រាមលីបង់]]រួមជាមួយក្រុមហេស្បុលឡា។&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 April 2026 |title=Involvement of the Amal Movement in the Fighting Against Israel Alongside Hezbollah |url=https://israel-alma.org/involvement-of-the-amal-movement-in-the-fighting-against-israel-alongside-hezbollah/ |access-date=12 May 2026 |website=Alma Research and Education Center}}&lt;/ref&gt;|group=ស}}
* {{flagicon image|PMF infobox.png}} [[កងកម្លាំងប្រជាកំណែន]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=US embassy in Baghdad attacked as US-Israel war on Iran escalates|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/7/us-embassy-in-baghdad-attacked-as-us-israel-war-on-iran-escalates|date=7 March 2026|access-date=12 May 2026|website=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon image|Shiite Resistance flag.svg}} [[ចលនាតស៊ូឥស្លាមនៅអ៊ីរ៉ាក់]]
{{tree list/end}}
|combatant2a = {{tree list}}
{{collapsible list|title=ភាគីដទៃ៖
|{{flag|លីបង់}}
|{{flag|អ៊ីរ៉ាក់}}&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sancha |first=Natalia |date=2026-03-27 |title=Iraq mourns its dead after worst strike against its army since the start of the war: ‘Why did the Americans attack us?’ |url=https://english.elpais.com/international/2026-03-27/iraq-mourns-its-dead-after-worst-strike-against-its-army-since-the-start-of-the-war-why-did-the-americans-attack-us.html |access-date=2026-05-12 |website=EL PAÍS English }}&lt;/ref&gt;
|{{flagicon image|Flag of the Muslim Brotherhood.svg}} [[ក្រុមឥស្លាម (លីបង់)|ក្រុមឥស្លាម]]&lt;ref name=MuslimBrothers&gt;{{cite​ news |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-888730|title=Lebanon Islamic Group claims headquarters targeted by IDF strikes|work=The Jerusalem Post|author=Seth J. Frantzman|date=March 4, 2026|access-date=May 12, 2026}}&lt;/ref&gt;
|{{flag|ហាម៉ាស់}}&lt;ref&gt;{{cite web|date=2026-03-05|title=Israel strikes Beirut, Hamas official reportedly killed|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/05/israel-strikes-beirut-lebanon-state-media-says-hamas-official-killed|archive-url=https://web.archive.org/web/20260308031532/https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/03/05/israel-strikes-beirut-lebanon-state-media-says-hamas-official-killed|archive-date=2026-03-08|access-date=2026-05-12|website=Al Arabiya English}}&lt;/ref&gt;
|{{flagicon image|InfoboxPIJ.svg}} [[ជីហាដឥស្លាមប៉ាឡេស្ទីន]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=2 March 2026|title=Palestinian Islamic Jihad armed wing says Lebanon commander killed in Israeli strikes|url=https://today.lorientlejour.com/article/1496991/palestinian-islamic-jihad-armed-wing-says-lebanon-commander-killed-in-israeli-strikes.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260411183622/https://today.lorientlejour.com/article/1496991/palestinian-islamic-jihad-armed-wing-says-lebanon-commander-killed-in-israeli-strikes.html|archive-date=11 April 2026|access-date=12 May 2026|website=L'Orient Today}}&lt;/ref&gt;
}}
{{tree list/end}}
| commander1        = {{plainlist}}
* {{flagdeco|សហរដ្ឋ}} [[ដូណាល់ ត្រាំ]]
* {{flagdeco|សហរដ្ឋ}} [[ភីត ហេកសិត]]
* {{flagdeco|សហរដ្ឋ}} [[ដាន​ ខេន]]
* {{flagdeco|សហរដ្ឋ}} [[ប្រាដ ឃូពើរ (ឧត្តមនាវីឯក)|ប្រាដ ឃូពើរ]]
* {{flagdeco|អ៊ីស្រាអែល}} [[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]]
* {{flagdeco|អ៊ីស្រាអែល}} [[ អ៊ីស្រាអែល កាត់ហ្ស៍]]
* {{flagdeco|អ៊ីស្រាអែល}} [[អីយ៉ាល់ ហ្សាមៀរ]]
{{endplainlist}}
| commander2        = {{plainlist}}
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[អាលី ហាមេនៃ]]{{Assassinated|ឃាតកម្មនៃអាលី ហាមីនៃ}}
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[មោជតាបា ហាមេនៃ]]&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Smith |first=Helena |date=2026-03-11 |title=Mojtaba Khamenei was hurt in strike that killed his father, Iran’s Cyprus ambassador confirms |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/11/mojtaba-khamenei-was-hurt-in-strike-that-killed-his-father-irans-cyprus-ambassador-confirms |access-date=2026-05-12 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[អាលី ឡារីយ៉ានី]]{{Assassinated|ឃាតកម្មនៃអាលី ឡារីយ៉ានី}}
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[ម៉ាស៊ូត ប៉េហ្សេស្សខ្ចន់]]
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[អាប់ដុលរ៉ាហ៊ីម មូសាវី]]{{KIA}}
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[អាហ្ស៊ីស ណាស៊ាហ្សាដេហ៍]]{{KIA}}
* {{flagdeco|អ៊ីរ៉ង់}} [[អាលីរ៉េហ្សា តាងស៊ីរី]]{{KIA}}
* {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[អាប់ឌុលម៉ាលីគ អាល់ហ៊ូទី]] 
* {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).svg}} [[ណាអ៊ីម កាស្ស៊ែម]]
{{endplainlist}}
| casualties1       = {{indented plainlist}}
* '''ផ្អែកតាមអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល'''
** {{flagu|សហរដ្ឋអាមេរិក}}៖
*** ទាហាន ១៥ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត
*** បុគ្គលិកយោធា ៥៣៨ នាក់បានរងរបួស
*** ទីតាំង ១២+ កន្លែងបានរងការខូចខាត&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/interactive/2026/03/11/world/middleeast/iran-us-military-bases-strikes-map.html|title=At Least 17 U.S. Sites Damaged in War With Iran, Analysis Shows|date=11 March 2026|access-date=12 May 2026|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;
** {{flagu|អ៊ីស្រាអែល}}៖
*** ទាហាន ១៩ នាក់ និងអ្នកម៉ៅការ ១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត
*** ប្រជាជនស៊ីវិល ២៨ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត
*** របួស ៨,៥៩៨ នាក់ (រួមមានបុគ្គលិកយោធា ៧៦៤ នាក់)
{{endplainlist}}
| casualties2       = 
{{plainlist}}
* '''ផ្អែកតាមអ៊ីរ៉ង់'''
** {{flagu|អ៊ីរ៉ង់}}៖
** ៣,៤៦៨ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត
** ២៦,៥០០​ នាក់បានទទួលរងរបួស
* '''ផ្អែកតាមប្រភពក្នុងស្រុក'''
** {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).svg}} ហេស្បុលឡា៖
** យុទ្ធជន ១,០០០+ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Astih |first1=Paula |title=Hezbollah Tallies Its Dead from Israel War, Estimates Exceed 1,000 |url=https://infoweb-newsbank-com.srv-proxy1.library.tamu.edu/apps/news/document-view?p=AWNB&amp;docref=news/1A7909E3F07F63D8 |access-date=12 May 2026 |work=Al-Sharq al-Awsat |agency=NewsBank: Access World News Research Collection |date=17 April 2026}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of the Amal Movement.svg}} ចលនាអាម៉ាល់៖
** វេជ្ជបណ្ឌិតសង្គ្រោះបន្ទាន់ ៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref&gt;{{cite web |title=NNA: Two paramedics from the Islamic Risala Scout Association – Civil Defense and the Islamic Health Authority have been killed in an airstrike on Sawwana |url=https://www.mtv.com.lb/en/news/Local/1666035/nna--two-paramedics-from-the-islamic-risala-scout-association---civil-defense-and-the-islamic-health-authority-have-been-killed-in-an-airstrike-on-sawwana |website=MTV Lebanon |access-date=12 May 2026 |date=13 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) The &quot;Al-Risala Scouts&quot; mourned their five martyred paramedics in the Zawtar raid. |url=https://www.nna-leb.gov.lb/ar/news/423125/%D9%83%D8%B4%D8%A7%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A9-%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%A1%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%81%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%85%D8%B3%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%BA%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%B2%D9%88%D8%B7%D8%B1-2 |website=NNA |access-date=12 May 2026 |date=28 March 2026}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|flag of Hamas.svg}} ហាម៉ាស់៖
** សមាជិក ៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2026/03/israel-eliminates-3-hamas-members-operating-in-lebanon.php|title=Israel eliminates 3 Hamas members operating in Lebanon|first=Joe|last=Truzman|date=22 March 2026}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|PMF infobox.png}} កងកម្លាំងប្រជាកំណែន៖ 
** យុទ្ធជន ៨០ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង​ ២៧០ នាក់បានរងរបួស&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://saba.ye/en/news3682770.htm|title=Popular Mobilization Forces in Iraq: 80 Martyrs &amp; over 270 injured in Israeli–U.S. aggression}}&lt;/ref&gt;
{{endplainlist}}
----
{{plainlist}}
* '''ផ្អែកតាម[[សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សនៅអ៊ីរ៉ង់]]៖'''&lt;br&gt;៣,៦៣៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត (រួមមាន បុគ្គលិកយោធា ១,២២១ នាក់, ប្រជាជនស៊ីវិល ១,៧០១ នាក់, និង ៧១៤ នាក់ទៀតមិនបញ្ជាក់)&lt;ref&gt;{{cite web|date=7 April 2026|title=Day 39 of U.S. and Israeli Attacks on Iran: Extensive Damage to the Rail Network and Roads|url=https://www.en-hrana.org/day-39-of-u-s-and-israeli-attacks-on-iran-extensive-damage-to-the-rail-network-and-roads/|archive-url=https://web.archive.org/web/20260409042630/https://www.en-hrana.org/day-39-of-u-s-and-israeli-attacks-on-iran-extensive-damage-to-the-rail-network-and-roads/|archive-date=9 April 2026|access-date=12 May 2026|website=HRANA (en-hrana.org)}}&lt;/ref&gt;
{{endplainlist}}
----
{{indented plainlist}}
* '''ផ្អែកតាមអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល'''
** {{flagu|អ៊ីរ៉ង់}}៖
** បុគ្គលិកយោធា ៦,០០០+ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref name=&quot;Bohbot150326&gt;{{cite news|last1=Bohbot|first1=Amir|title= Over 6,000 IRGC members killed, 15,000 wounded since the start of Operation Roaring Lion, IDF says|url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-889964|access-date=15 March 2026|publisher=The Jerusalem Post|date=15 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260315115157/https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-889964|archive-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt;
** បុគ្គលិកយោធា ~១៥,០០០ នាក់បានរងរបួស&lt;ref name=&quot;Bohbot150326&quot;/&gt;
** ឧបករណ៍បាញ់មីស៊ីលបាលីស្ទិក ១៩០+ គ្រឿងបានកម្ទេច&lt;ref name=MakoBelieve&gt;{{cite news|title=(ជាភាសាហេប្រឺ)בכיר צבאי: &quot;האמריקנים לא האמינו שנצליח בעריפה; איראן סופרת מעל 10,000 נפגעים&quot;|url=https://www.mako.co.il/news-military/2026_q1/Article-f92fae09426ec91027.htm?Partner=searchResults|access-date=2026-05-12}}&lt;/ref&gt;
** នាវាចម្បាំង ១៥៥ គ្រឿងបានកម្ទេច ឬខូចខាត&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/us-war-with-iran-by-numbers-energy-drinks-to-targets-2026-4|title=Epic Fury strikes on Iran were fueled by 2 million energy drinks, about a million gallons of coffee, and nicotine, top general says}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).svg}} ហេស្បុលឡា៖
** យុទ្ធជន ១,៩០០ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/idf-soldier-severely-wounded-as-hezbollah-drones-target-troops-in-southern-lebanon/|title=IDF soldier severely wounded as Hezbollah drones target troops in southern Lebanon}}&lt;/ref&gt;
{{endplainlist}}
| casualties3       = &lt;div style=&quot;text-align: centre;&quot;&gt; 
លីបង់៖ មនុស្ស ២,៧៥៩ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ៨,៥១២ នាក់បានរងរបួស&lt;ref&gt;{{Cite web|date=8 May 2026 |title=Death toll from Israeli attacks on Lebanon nears 2,760 — Health Ministry|url=https://tass.com/world/2128625|archive-url=https://web.archive.org/web/20260509020136/https://tass.com/world/2128625|archive-date=9 May 2026|website=Tass}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;អ៊ីរ៉ាក់៖ ទាហាន ២៦ នាក់និងប្រជាជនស៊ីវិល ២៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងមនុស្ស ១៨០ នាក់បានរងរបួស
&lt;br&gt;ប៉ាឡេស្ទីន៖ មនុស្ស ១៤ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ១៥ នាក់បានរងរបួស&lt;ref&gt;{{Cite news |first1=Imad |last1=Isseid |first2=Melanie |last2=Lidman |date=8 March 2026 |url=https://apnews.com/article/israel-palestinians-west-bank-settlers-violence-900ad24fd46e0ca5ae0de07c0328c960 |title=3 Palestinians killed in West Bank clash, bringing toll from week of violence to 6 |work=Associated Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 March 2026 |url=https://www.npr.org/2026/03/15/g-s1-113834/israeli-soldiers-fire-on-family-car-in-occupied-west-bank-killing-4 |title=Israeli soldiers fire on family car in occupied West Bank, killing 4 |work=NPR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lee |first=David D. |date=19 March 2026 |title=Four Palestinian women killed during Iranian missile attack in West Bank |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/19/three-palestinian-women-killed-during-iranian-missile-attack-in-west-bank |access-date=12 May 2026 |work=Al Jazeera English |archive-date=19 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260319152352/https://www.aljazeera.com/news/2026/3/19/three-palestinian-women-killed-during-iranian-missile-attack-in-west-bank |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម៖ ទាហាន ២ នាក់ និងប្រជាជនស៊ីវិល ១១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត,{{refn|group=ស|&lt;ref&gt;{{cite news |title=Fatalities in the UAE |url=https://www.khaleejtimes.com/uae/day-18-israel-us-iran-war-live-updates#blogCarde8acf01e-a59b-4710-bc38-6378ec82b68c |access-date=12 May 2026 |work=Khaleej Times |date=17 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2026/03/24/uae-defense-ministry-says-civilian-contractor-killed-in-bahrain|title=UAE defense ministry says civilian contractor killed in Bahrain|date=March 24, 2026|website=Al Arabiya English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2026/03/26/world/middleeast/iran-missile-strikes-abu-dhabi.html|title=Two Killed in Abu Dhabi as Gulf States Face Fresh Attacks|first=Ismaeel|last=Naar|location=Dubai, United Arab Emirates|date=March 26, 2026|website=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;}} ២២៧ នាក់បានរងរបួស&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.khaleejtimes.com/uae/uae-intercepts-17-ballistic-missiles-35-drones-april-8|archive-url=https://web.archive.org/web/20260409124738/https://www.khaleejtimes.com/uae/uae-intercepts-17-ballistic-missiles-35-drones-april-8|title=UAE intercepts 17 ballistic missiles, 35 drones after US-Iran ceasefire|archive-date=April 9, 2026|website=Khaleej Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://gulfnews.com/uae/three-injured-in-drone-attack-at-fujairah-oil-zone-1.500528878|title=Three injured in drone attack at Fujairah oil zone}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;គុយវ៉ែត៖ ទាហាន ៤ នាក់ និងប្រជាជនស៊ីវិល ៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត, ទាហាន ៧៧ នាក់ និងប្រជាជនស៊ីវិល ៣២ នាក់បានរងរបួស
&lt;br&gt;[[កងកម្លាំងអង្គការសហប្រជាជាតិបណ្ដោះអាសន្ននៅលីបង់]]៖ ៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត{{refn|group=ស|រួមមានជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ីចំនួន ៤ នាក់ និងបារាំងចំនួន ២ នាក់&lt;ref name=&quot;AP24042026&quot;&gt;{{Cite news |last1=Ahmed |first1=Munir |last2=Gambrell |first2=Jon |last3=Keaten |first3=Jamey |date=24 April 2026 |title=Trump dispatches Witkoff and Kushner to Pakistan for new talks with Iran's foreign minister |url=https://apnews.com/article/us-iran-war-hormuz-israel-pakistan-ceasefire-april-24-2026-313e19ff213738620abe31c96eb38368 |work=Associated Press |access-date=12 May 2026 }}&lt;/ref&gt;|name=&quot;UNIFIL killed&quot;}} និង ១១ នាក់បានរងរបួស{{refn|រួមមានជនជាតិហ្កាណា ៤ នាក់,&lt;ref name=&quot;BBC09032026&quot;&gt;{{Cite news |last=Nunoo |first=Favour |date=9 March 2026 |title=Ghana calls on Commonwealth to condemn attack on its peacekeepers in Lebanon |url=https://www.bbc.com/news/articles/cwyg07vqdrdo |work=BBC |access-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt; ឥណ្ឌូណេស៊ី ៤ នាក់,&lt;ref name=&quot;AJ30032026&quot;&gt;{{Cite news |date=30 March 2026 |title=Two more UN peacekeepers killed in explosion in southern Lebanon: UNIFIL |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/30/two-more-un-peacekeepers-killed-in-southern-lebanon-unifil |work=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UNNews&quot;&gt;{{Cite news |date=30 March 2026 |title=UN condemns killing of two more peacekeepers in Lebanon |url=https://news.un.org/en/story/2026/03/1167222 |work=UN News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AP24042026&quot; /&gt; និងបារាំង ៣ នាក់។&lt;ref name=&quot;AP-18042026&quot;&gt;{{Cite news |last1=Mroue |first1=Bassem |last2=Petrequin |first2=Samuel |date=18 April 2026 |title=French soldier killed and 3 others wounded in an attack on peacekeepers in Lebanon, Macron says |url=https://apnews.com/article/lebanon-israel-france-peacekeepers-5856353ddea6c1654c38c8aadf803ed7 |work=Associated Press |access-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;f24-22april&quot;&gt;{{Cite news |date=22 April 2026 |title=French soldier dies of wounds after attack on UN force in Lebanon |url=https://www.france24.com/en/french-soldier-dies-of-wounds-after-attack-on-un-force-in-lebanon |work=France 24 |access-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt;|group=ស|name=&quot;UNIFIL injured&quot;}}&lt;ref name=&quot;tayyar.org&quot;&gt;{{Cite news |date=14 March 2026 |title=(ជាភាសាអារ៉ាប់) UNIFIL: One of our soldiers was injured after our position near the town of Mays al-Jabal was targeted. |url= https://www.tayyar.org/news/Lebanon/711208/%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%88%D9%86%D9%8A%D9%81%D9%8A%D9%84-%D8%A5%D8%B5%D8%A7%D8%A8%D8%A9-%D8%A3%D8%AD%D8%AF-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%AF%D9%86%D8%A7-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%87%D8%AF%D8%A7%D9%81-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9-%D9%84%D9%86%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A8-%D8%A8%D9%84%D8%AF%D8%A9-%D9%85%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A8%D9%84 |website=tayyar.org }}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;បារ៉ែន៖ ៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ៤២ នាក់បានរងរបួស{{refn|&lt;ref name=&quot;Stepansky-2026&quot;&gt;{{Cite web|first1=Joseph|last1=Stepansky|first2=Zaid|last2=Sabah|title=US, Israel attack Iran live: Trump vows to avenge 3 American soldiers|date=2 March 2026|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/2/us-israel-attack-iran-live|access-date=12 May 2026|website=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=2026-03-09|title=At least 32 injured in Bahrain after drone attack - state media|url=https://www.bbc.com/news/live/cz0g2yg3579t?post=asset%3A58cf09e3-4413-41d4-ad38-c6d229cbe729#post|access-date=2026-05-12|website=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://qna.org.qa/en/news/news-details?id=bahraini-ministry-of-interior-says-four-injured-from-falling-debris-of-intercepted-iranian-drone&amp;date=4/04/2026|title=Bahraini Ministry of Interior Says Four Injured from Falling Debris of Intercepted Iranian Drone|date=April 4, 2026|website=Qatar news agency}}&lt;/ref&gt;|group=ស}}
&lt;br&gt;អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត៖ ៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ២៣ នាក់បានរងរបួស{{refn|&lt;ref&gt;{{cite news|title=Two killed, 12 injured after projectile fell on residential location in Saudi Arabia|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/two-killed-12-injured-after-projectile-fell-residential-location-saudi-arabia-2026-03-08/|access-date=12 May 2026|publisher=Reuters|date=8 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/9/saudi-arabia-says-operational-activities-halted-at-several-energy-sites|archive-url=https://web.archive.org/web/20260410010538/https://www.aljazeera.com/news/2026/4/9/saudi-arabia-says-operational-activities-halted-at-several-energy-sites|title=Saudi Arabia says operational activities halted at several energy sites|archive-date=10 April 2026}}&lt;/ref&gt;|group=ស}}
&lt;br&gt;អូម៉ង់៖ ៣ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ១៧ នាក់បានរងរបួស&lt;ref name=hindustan260302&gt;{{Cite news|date=2 March 2026|title=3 Indians killed in Iranian attacks off Oman; 20 injured across West Asia|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/3-indians-killed-in-iranian-attacks-off-oman-20-injured-across-west-asia-101772473983914.html|access-date=12 May 2026|work=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aj260305&quot;&gt;{{Cite news |title=US-Israel attacks on Iran: Death toll and injuries live tracker |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/us-israel-attacks-on-iran-death-toll-and-injuries-live-tracker |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301150802/https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/us-israel-attacks-on-iran-death-toll-and-injuries-live-tracker |archive-date=1 March 2026 |access-date=12 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oman&quot;&gt;{{Cite web |date=13 March 2026 |title=Two drones crash in Oman, killing two workers amid U.S.-Israeli-Iran conflict |url=https://sana.sy/en/international/2302291/ |website=Syrian Arab News Agency}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;បារាំង៖ ទាហាន ១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត{{refn|មិនរាប់បញ្ចូលទាហានបារាំងពីរនាក់នៃកងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាពបណ្តោះអាសន្ននៃអង្គការសហប្រជាជាតិនៅប្រទេសលីបង់ឡើយ។|group=ស|name=&quot;France&quot;}} និង ៧ នាក់បានរងរបួស{{refn|group=ស|name=&quot;France&quot;}}&lt;ref name=&quot;trt13march&quot;&gt;{{Cite news |date=13 March 2026 |title=Drone attack in Iraq's Erbil region kills 1, injures 7 French soldiers at military base |url=https://www.trtworld.com/article/b846f9d0d45d |work=TRT World |access-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;ស៊ីរី៖ ១​ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/04/syria-says-israeli-tank-fire-kills-man-in-country-s-south|archive-url=https://web.archive.org/web/20260407080953/https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2026/04/04/syria-says-israeli-tank-fire-kills-man-in-country-s-south|title=Syria says Israeli tank fire kills man in country’s south|archive-date=7 April 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;កាតា៖ ២០ នាក់បានរងរបួស&lt;ref name=&quot;The Peninsula Newspaper-2026&quot;&gt;{{cite web|date=1 March 2026|title=Ministry of Interior announces 8 new injuries resulting from Iranian attack|url=https://thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2026/ministry-of-interior-announces-8-new-injuries-resulting-from-iranian-attack|access-date=12 May 2026|website=The Peninsula Newspaper|agency=QNA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://gulfnews.com/world/gulf/qatar/qatar-4-injured-including-child-after-debris-from-iranian-missile-falls-in-residential-area-1.500499559|archive-url=https://web.archive.org/web/20260407230957/https://gulfnews.com/world/gulf/qatar/qatar-4-injured-including-child-after-debris-from-iranian-missile-falls-in-residential-area-1.500499559|title=Qatar: 4 injured, including child, after debris from Iranian missile falls in residential area|archive-date=7 April 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;ហ្សកដានី៖ ១៩ នាក់បានរងរបួស&lt;ref&gt;{{cite​ news|title=Army says Iran fired 119 missiles, drones in one week directly targeting Jordan|url=http://en.royanews.tv/news/68214|access-date=12 May 2026|work=Roya TV|date=7 March 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;br&gt;អាស៊ែបៃសង់៖ ៤ នាក់បានរងរបួស&lt;ref name=ynet260305&gt;{{cite news|title=Azerbaijan says Iran fired two drones at its territory, injuring two people|url=https://www.ynetnews.com/article/rjo00ualfbl|access-date=12 May
 2026|publisher=Ynet|date=5 March 2026}}&lt;/ref&gt;
}}
ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] និង[[អ៊ីស្រាអែល]]បានចូលដៃគ្នាប្រឡូកក្នុងសង្គ្រាមជាមួយប្រទេស[[អ៊ីរ៉ង់]] ក៏ដូចជាសម្ព័ន្ធមិត្តនៅក្នុងតំបន់របស់ខ្លួន។ ជម្លោះនេះបានចាប់ផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបើកការវាយប្រហារតាមអាកាសសម្ដៅលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយកំណត់គោលដៅលើទីតាំងយោធានិងរដ្ឋាភិបាល ហើយថែមទាំង[[បញ្ជីរាយនាមមន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់ដេលបានស្លាប់កំឡុងសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|ធ្វើឃាតមន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើននាក់]]ទៀតផង រួមមានមេដឹកនាំកំពូល[[អាលី ហាមេនៃ]]ជាដើម។ ការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលនោះត្រូវបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងស្របគ្នានឹងពេលដែលអ៊ីរ៉ង់ និងសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងជាប់ចរចាទាក់ទងនឹង[[កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់|កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់]]។ អ៊ីរ៉ង់បានប្រតិកម្មវិញដោយបាញ់ប្រហារមីស៊ីល និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (ដ្រូន) ទៅលើប្រទេសអ៊ីស្រាអែល មូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិក និងបណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]។ អ៊ីរ៉ង់ក៏ថែមទាំងបានប្រើកម្លាំង[[វិបត្តិច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឆ្នាំ២០២៦|បិទច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍]]ផងដែរ ដែលបង្កជាការរំខានដល់ពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។

បន្ទាប់ពី[[វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា]]បានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់និងអ៊ីស្រាអែលបាន[[ជម្លោះអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៤|បាញ់មីស៊ីលប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ហើយម្តងទៀតនៅក្នុង[[សង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃ]]នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយលើកទីពីរនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចេញមុខវាយប្រហារលើទីតាំងនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់។ នៅក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ កងកម្លាំងសន្តិសុខអ៊ីរ៉ង់បាន[[ការសម្លាប់រង្គាលនៅអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សម្លាប់ផ្ដាច់ជីវិតប្រជាជនស៊ីវិលខ្លួនរាប់ពាន់នាក់]]ក្នុងយុទ្ធនាការបង្ក្រាបលើ[[បាតុកម្មអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|ហ្វូងពួកបាតុករតវ៉ាប្រឆាំងដ៏ធំបំផុត]]ដែលមិនធ្លាប់មាននៅអ៊ីរ៉ង់ចាប់តាំងពី[[បដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់|ឆ្នាំ១៩៧៩]] មកម៉្លេះ។ ជាលទ្ធផលនៃសកម្មភាពសម្លាប់បាតុករដោយកម្លាំងសន្តិសុខអ៊ីរ៉ង់នេះ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ]]បានឆ្លើយតបដោយព្រមាននឹងប្រើកម្លាំងយោធា ហើយបន្ទាប់មក លោកក៏បានដាក់បញ្ជាឱ្យយោធាអាមេរិកចល័តប្រមូលកម្លាំងរបស់ខ្លួននៅក្នុងតំបន់ ដែលត្រូវជាការចល័តទ័ពដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងតំបន់នេះចាប់តាំងពី[[ការឈ្លានពានអ៊ីរ៉ាក់ឆ្នាំ២០០៣|ការឈ្លានពានប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់កាលឆ្នាំ២០០៣]] មក។&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 February 2026 |title=US-Iran talks end with no deal but potential signs of progress |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-nuclear-talks-resume-geneva-against-backdrop-military-threat-2026-02-26/ |access-date=12 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

ការវាយប្រហារតាមអាកាសដោយអាមេរិក–អ៊ីស្រាអែលបានបង្កការខូចខាតដល់មូលដ្ឋានយោធា អគាររដ្ឋាភិបាល​ សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ និងទីតំបន់បេតិកភណ្ឌជាច្រើនកន្លែង ហើយបានបណ្តាលឱ្យប្រជាជនស៊ីវិលស្លាប់ និងរបួសជាច្រើននាក់ផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Brown |first1=Paul |last2=Sardarizadeh |first2=Shayan |last3=Murphy |first3=Matt |title=Iranian schools, hospital and landmarks among civilian sites hit during US-Israeli strikes |url=https://www.bbc.com/news/articles/cpw004xqxnjo |access-date=12 May 2026 |website=BBC Verify |date=6 March 2026}}&lt;/ref&gt; ជាប្រតិកម្ម អ៊ីរ៉ង់បានបាញ់មីស៊ីលផ្លោងរាប់រយគ្រាប់ និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (ដ្រូន) ជាច្រើនគ្រឿងចូលទៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល មូលដ្ឋានយោធាអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់ និងបណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់ជិតខាងរួមមាន ប្រទេស[[កាតា]] [[គុយវ៉ែត]] [[បារ៉ែន]] [[ហ្សកដានី]] [[អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត]] [[អូម៉ង់]] និង[[អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម]]។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Piper |first1=Imogen |last2=Kelly |first2=Meg |last3=Ley |first3=Jarrett |last4=Ducroquet |first4=Simon |date=28 February 2026 |title=See where U.S., Israeli strikes have hit Iran and where Iran has retaliated |url=https://www.washingtonpost.com/investigations/2026/02/28/where-us-attack-iran-images-video/ |access-date=12 May 2026 |newspaper=The Washington Post |issn=0190-8286 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់ និង​ក្រុមបក្សពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់ខ្លួន​ក៏បាន​បើក​ការបាញ់ប្រហារ​លើ​[[តំបន់​ឃឺឌីស្ថាន]]​ក្នុងប្រទេស​អ៊ីរ៉ាក់ផងដែរ។ ដ្រូន ឬ​គ្រាប់មីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានគេសង្កេតឃើញ​ហោះសម្ដៅ​​ទៅក្នុង​ប្រទេស​[[អាស៊ែបៃសង់]] [[តួកគី]] និង​មូលដ្ឋាន​យោធាអាក្រូទីរីរបស់ចក្រភព​អង់គ្លេស​នៅ​ប្រទេស​ស៊ីបទៀតផង​។&lt;ref&gt;{{cite news |date=5 March 2026 |title=Azerbaijan threatens to respond after Iranian drones hit airport and near school |url=https://www.timesofisrael.com/azerbaijan-threatens-to-respond-after-iranian-drones-hit-airport-and-near-school/ |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 March 2026 |title=Two drones intercepted heading for RAF base, Cyprus says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o |access-date=12 May 2026 |work=BBC News }}&lt;/ref&gt; នៅដំណាលគ្នានេះ [[ជម្លោះហេស្បុលឡា–អ៊ីស្រាអែល (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|ជម្លោះរវាងក្រុមហេស្បុលឡា និងអ៊ីស្រាអែល]]បានវិវត្តកើតទៅជា[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមលីបង់]] ដោយបានសម្លាប់ផ្ដាច់ជីវិតប្រជាជនស៊ីវិល និងសមាជិកពួកសកម្មប្រយុទ្ធជាង ២,០០០ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 March 2026 |title=Hezbollah claims responsibility for attack on Israel |url=https://aje.news/wwomw4?update=4353584 |access-date=12 May 2026 |work=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt;

[[អាណត្តិប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំទីពីរ|រដ្ឋបាលត្រាំ]]បានផ្តល់សេចក្ដីពន្យល់ផ្សេងៗគ្នាជុំវិញមូលហេតុនៃការផ្តើមសង្គ្រាមនេះឡើង ដោយក្នុងនោះរួមមាន ដើម្បីទប់ស្កាត់ប្រតិកម្មរបស់អ៊ីរ៉ង់បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហាររំពឹងមុន កម្ទេចធនធានមីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់ រារាំងអ៊ីរ៉ង់កុំឱ្យកសាង[[អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ]] រឹបអូស[[ធនធានប្រេងបម្រុងអ៊ីរ៉ង់|ធនធានប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់]] ឬផ្លាស់ប្តូររបបដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់។ [[ទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ]]បានថ្លែងថា ខណៈដែលអ៊ីរ៉ង់បានបដិសេធមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការចុះត្រួតពិនិត្យទីតាំងនុយក្លេអ៊ែរដែលរងខូចខាតកាលពី[[សង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃ|សង្គ្រាមក្នុងឆ្នាំ២០២៥]] នោះមែន ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នគឺគ្មានភស្តុតាងណាមួយដែលបានបញ្ជាក់ពីដំណើរការនៃកម្មវិធីអាវុធនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ឡើយ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 March 2026 |title=Iran Has No Structured Program to Build Nuclear Weapons, IAEA Says |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-israel-us-strikes-2026/card/iaea-chief-says-iran-has-no-structured-program-to-build-nuclear-weapons-currently-1IYdJPyg8uIZqlGS8Gni |access-date=12 May 2026 |work=The Wall Street Journal​ }}&lt;/ref&gt; អគ្គលេខាធិការ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] លោក[[អាន់តូនីអូ ហ្គូតេរ៉េស]] និងប្រទេសដែលមិនពាក់ព័ន្ធមួយចំនួន បានថ្កោលទោសសកម្មភាពវាយប្រហារដោយសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីស្រាអែល ខណៈ[[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ]]វិញបានអនុម័ត[[សេចក្ដីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ២៨១៧|សេចក្តីសម្រេចមួយ]]ថ្កោលទោសការវាយប្រហាររបស់អ៊ីរ៉ង់ទៅលើរដ្ឋឈូងសមុទ្រ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |url=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |access-date=12 May 2026 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt; អ្នករិះគន់សង្គ្រាម រួមទាំងអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ បានសម្ដៅលើការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកថាជាអំពើខុសច្បាប់ក្រោមច្បាប់សហរដ្ឋអាមេរិក ជាទង្វើ[[ចក្រពត្តិនិយម]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Martin|first1=Peter|last2=Martin|first2=Eric|date=1 March 2026|title=Trump's Iran Strikes Usher in an Era of Unrestrained American Power|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2026-03-01/iran-attack-khamenei-killing-maduro-capture-begin-trump-imperialism-era|website=Bloomberg}}&lt;/ref&gt; និង​ជាការរំលោភ​លើ​អធិបតេយ្យភាព​របស់​អ៊ីរ៉ង់​ក្រោម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ។&lt;ref name=&quot;guardian2march&quot;&gt;{{cite news |last=Siddique |first=Haroon |date=2 March 2026 |title=What is the legality of the US and Israeli attacks on Iran? |url=https://www.theguardian.com/law/2026/mar/02/legality-us-israel-attacks-iran-uk |access-date=12 May 2026 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

[[ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពីសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃសង្គ្រាម]]នេះរួមមាន ការរំខានដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតដល់ប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់នៅក្នុងទីផ្សារប្រេងសកល ក៏ដូចជាការរំខានដល់ឧស្សាហកម្មឧស្ម័នធម្មជាតិ ជីជីវជាតិ អាកាសចរណ៍ និងទេសចរណ៍ ព្រមទាំងបម្រែបម្រួលនៅក្នុងទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុផងដែរ។ ការដឹកជញ្ជូនប្រេងនិងឧស្ម័នត្រូវបានរំខានដោយការបិទច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ដោយអ៊ីរ៉ង់ ហើយការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលនិងអ៊ីរ៉ង់ទៅលើបណ្ដារោងចក្រថាមពលនៅក្នុងតំបន់។&lt;ref name=&quot;uf&quot;&gt;{{cite web |last=Nevitt |first=Mark |date=15 March 2026 |title=Legal and Operational Issues in the Strait of Hormuz: Transit Passage Under Fire |url=https://www.justsecurity.org/133996/legal-operational-strait-hormuz-transit-passage/ |access-date=13 May 2026 |website=Just Security }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ការចំណាយលើសង្គ្រាមរបស់យោធាអាមេរិកត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួន ១៨ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក&lt;ref name=&quot;guardianCost&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2026/mar/19/us-iran-war-cost |title=The war on Iran cost the US $12.7bn by day six. Here's how it's been spent – in charts |date=19 March 2026 |access-date=13 May 2026 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; ហើយ[[មន្ទីរបញ្ចកោណ]]បានស្នើតម្រូវការ ២០០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិកបន្ថែមទៀត។&lt;ref name=&quot;i598&quot;&gt;{{cite news |title=White House seeks $200bn in military funding in wake of Iran war |work=BBC News |date=19 March 2026 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y73gwk1qdo |access-date=12 May 2026}}&lt;/ref&gt; គិតត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ការចំណាយលើប្រទេសអារ៉ាប់ត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចំនួនជាង ១២០ ពាន់លានដុល្លារ។&lt;ref name=&quot;arabCountriesCost&quot;&gt;{{cite news |title=One month of war on Iran cost Arab countries up to $194bn: UNDP |work=Al Jazeera English |date=31 March 2026 |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/31/one-month-of-war-in-middle-east-cost-arab-states-up-to-194bn-undp |access-date=13 May 2026}}&lt;/ref&gt; រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់បានវាយតម្លៃការខូចខាតសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនដោយមានតម្លៃយ៉ាងតិចស្មើ ៣០០ ពាន់លានដុល្លារ ហើយអាចបន្តឡើងរហូតដល់ ១ ទ្រីលានដុល្លារគិតត្រឹមថ្ងៃទី១១ ខែមេសា។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2026/04/11/world/middleeast/iran-economy-war.html |title=Iran Tries to Grasp Economic Devastation of War, and Find a Way Past It |newspaper=The New York Times |date=11 April 2026}}&lt;/ref&gt;

លោកត្រាំបានអះអាងថាខ្លួនបានទទួលជ័យជម្នះជាច្រើនលើកច្រើនសារ ហើយបានអះអាងបន្ថែមថា អ៊ីរ៉ង់គឺ &quot;គ្មានសល់អ្វីនៅក្នុងជួរយោធាទៀតទេ&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Trump says &quot;the war is very complete,&quot; and he's considering taking over Strait of Hormuz |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-iran-cbs-news-the-war-is-very-complete-strait-hormuz/ |work=CBS News |date=9 March 2026}}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល បានយល់ព្រមលើ[[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|បទឈប់បាញ់រយៈពេលពីរសប្តាហ៍]] ដែលបានសម្របសម្រួលដោយប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ហើយបានចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី៨ ខែមេសា&lt;ref name=&quot;Pager-2026&quot;&gt;{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=13 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; ខណៈ[[បទឈប់បាញ់លីបង់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៦|បទឈប់បាញ់នៅលីបង់]]វិញបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា។ បទឈប់បាញ់នៃសង្គ្រាមនេះបានឈានចូលដល់ភាពតានតឹង នៅពេលដែលអ៊ីរ៉ង់បានបដិសេធមិនព្រមបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឡើងវិញ លុះត្រាតែអ៊ីស្រាអែលបញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការវាយលុករបស់គេនៅក្នុងប្រទេសលីបង់។ បន្ទាប់ពី[[កិច្ចចរចាទីក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ|កិច្ចចរចាក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ]]បានបរាជ័យ លោកត្រាំបាននិយាយថា ខ្លួនលោកលែងខ្វល់ពីការចរចាអ្វីទៀតហើយ រួចលោកក៏បានប្រកាសបិទផ្លូវទឹកអ៊ីរ៉ង់ចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ខែមេសាតទៅ&lt;ref&gt;{{cite news |title=Trump says US will blockade strait of Hormuz after Iran peace talks fail |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/trump-says-us-will-blockade-strait-of-hormuz-as-iran-peace-talks-fail |access-date=13 May 2026 |work=The Guardian |date=12 April 2026}}&lt;/ref&gt; ដែលជាហេតុនាំឱ្យមានការបិទផ្លូវទឹកពីរផ្នែក ដោយកម្លាំងជើងទឹកអាមេរិកបានកំពុងបិទផ្លូវទឹកអ៊ីរ៉ង់ ហើយអ៊ីរ៉ង់កំពុងបិទ[[ឈូងសមុទ្រពែរ្ស]]។ ទោះជាយ៉ាងណា ត្រាំបានបន្តពន្យារបទឈប់បាញ់ដោយគ្មានកំណត់រយៈពេល ប៉ុន្តែការបាញ់ប្រហារគ្នាតាមផ្លូវអាកាសនៅតែបន្តកើតឡើងដដែរ។

==ផ្ទៃរឿង==
{{Further|វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)}}
===ទំនាក់ទំនងអ៊ីរ៉ង់ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល===
{{Further|ទំនាក់ទំនងសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីរ៉ង់|ទំនាក់ទំនងអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែល}}
ដោយសារតែគោលនយោបាយ[[ជាតូបនីយកម្មនៃឧស្សាហកម្មប្រេងអ៊ីរ៉ង់|ជាតូបនីយកម្មនៃឧស្សាហកម្មប្រេងកាត]]ក្រោមនាយករដ្ឋមន្ត្រីលោក[[ម៉ូហាម៉ាដ ម៉ូសាដឌេក]] ដូចនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអង់គ្លេសក៏បានផ្តួចផ្ដើមគាំទ្រ[[រដ្ឋប្រហារអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ១៩៥៣|រដ្ឋប្រហារ]]ទម្លាក់រូបលោកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣ ហើយអំណាចត្រូវបានបង្វែរទៅ[[ម៉ូហាម៉ាដ រ៉េហ្សា​ ប៉ាហ្លាវី]] ដែលត្រូវជាព្រះរាជាពែរ្សនាពេលនោះ។ ដោយឃើញព្រះមហាក្សត្ររបស់ខ្លួនអត់ឱនលំទោនបំពេញផលប្រយោជន៍ឱ្យលោកខាងលិចដូច្នេះ ក៏ដូចជាត្រូវរស់នៅក្រោមរបបផ្តាច់ការរបស់ព្រះអង្គទៀតនោះ មហាជនអ៊ីរ៉ង់ក៏បានរើបម្រះបះបោរបន្ទុះចេញជា[[បដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់|បដិវត្តន៍នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩]] ដោយផ្ដួលរំលំរបបប៉ាហ្លាវី ហើយជំនួសមកវិញដោយរបប[[សាធារណរដ្ឋឥស្លាម]]។&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hourcade |first=Bernard |date=March 2026 |title=What prospects for a new Iran? |url=https://mondediplo.com/2026/03/04iran |access-date=13 May 2026 |website=Le Monde diplomatique }}&lt;/ref&gt; ជាលទ្ធផល អ៊ីរ៉ង់បានកាត់ផ្ដាច់ទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលចោល បង្កើតបានជា[[វិបត្តិចំណាប់ខ្មាំងអ៊ីរ៉ង់|វិបត្តិការទូត]]ដែលបានអូសបន្លាយពេលជាងមួយឆ្នាំ។&lt;ref name=&quot;News1828&quot;&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=From 1953 Coup To 2026 Strikes: The Long Road To US-Iran War |url=https://www.news18.com/world/from-1953-coup-to-2026-strikes-the-long-road-to-us-iran-war-ws-l-9935056.html |access-date=13 May 2026 |work=News18}}&lt;/ref&gt;

ក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីរ៉ាក់]] សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសគាំទ្រអ៊ីរ៉ាក់ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨ នាវាចម្បាំងអាមេរិកមួយគ្រឿងត្រូវទទួលរងការខូចខាតដោយសារមីនក្រោមសមុទ្ររបស់អ៊ីរ៉ង់។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រតិកម្មវិញដោយធ្វើ[[ប្រតិបត្តិការផ្រេយីងមែនធីស|ការវាយប្រហារលើកងនាវា]]របស់អ៊ីរ៉ង់។ ប៉ុន្មានខែក្រោយមក សហរដ្ឋអាមេរិកបានបាញ់ទម្លាក់នូវ[[ជើងហោះហើរអាកាសចរណ៍អ៊ីរ៉ង់លេខ ៦៥៥|យន្តហោះស៊ីវិលអ៊ីរ៉ង់]]មួយគ្រឿងដោយអចេតនា។&lt;ref name=&quot;MacFarquhar1926&quot;&gt;{{cite news |last1=MacFarquhar |first1=Neil |title=A Timeline of the Tensions Between the Islamic Republic of Iran and the U.S. |url=https://www.nytimes.com/2026/03/15/world/middleeast/united-states-iran-history.html |access-date=13 May 2026 |work=The New York Times |date=15 March 2026}}&lt;/ref&gt; ដើម្បីទប់ស្កាត់ការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ាក់មកលើទីប្រជុំជនរបស់ខ្លួន អ៊ីរ៉ង់ក៏បានប្ដេជ្ញាចាប់ផ្តើមកម្មវិធីផលិតមីស៊ីលបាលីស្ទិក។&lt;ref name=&quot;Al-MarashiCon&quot;&gt;{{cite web |last=Al-Marashi |first=Ibrahim |date=2 March 2026 |title=Iran and the US have been at war for decades – and there's no end in sight |url=https://theconversation.com/iran-and-the-us-have-been-at-war-for-decades-and-theres-no-end-in-sight-277284 |access-date=13 May 2026 |website=The Conversation }}&lt;/ref&gt;

ចាប់ផ្តើមនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់បានចាប់ផ្តើមប្រឡូកចូលក្នុងជម្លោះតំណាងនៅទូទាំងមជ្ឈិមបូព៌ា។ នៅក្នុងនោះ អ៊ីរ៉ង់បានគាំទ្រក្រុម[[ហេស្បុលឡា]]នៅប្រទេសលីបង់ប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែលក្នុងកំឡុង និងក្រោយ[[សង្គ្រាមស៊ីវិលលីបង់]]។ ក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ាក់]] អ៊ីរ៉ង់បានគាំទ្រក្រុមកងជីវពលដែលជាគូបដិបក្ខនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក។ ដោយគួបផ្សំជាមួយក្រុម[[ហ៊ូទី]]នៅយេម៉ែន និងក្រុមប្រដាប់អាវុធដទៃទៀតនៅស៊ីរីនិងប៉ាឡេស្ទីន អ៊ីរ៉ង់បានបង្កើតប្រព័ន្ធសម្ព័ន្ធមិត្តដែលប្តេជ្ញាប្រឆាំងនឹងឥទ្ធិពលរបស់អាមេរិក អ៊ីស្រាអែល អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមនៅក្នុងតំបន់។

នៅក្នុងឆ្នាំ២០០២ ដំណើរពង្រីកកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរដោយសម្ងាត់របស់អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានទម្លាយចេញជាសាធារណៈ។ ចូលមកដល់ឆ្នាំ២០០៦ [[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ]]ទីបំផុតបានចេញប្រតិកម្មដោយប្រកាសអនុវត្ត[[ទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់|ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់]] ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាស[[ទណ្ឌកម្មសហរដ្ឋអាមេរិកប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់|ទណ្ឌកម្មផ្ទាល់ខ្លួន]]ផងដែរប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់។ តាំងពីពេលនោះមក សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានខិតខំអនុវត្ត[[ប្រតិបត្តិការអូឡាំពិកហ្គេម|យុទ្ធនាការសង្គ្រាមកិច្ចសាយប័រ]]ក្នុងគោលដៅបង្អាកប្រតិបត្តិការរោងចក្រនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ ខណៈដែលអ៊ីស្រាអែលវិញបានធ្វើ[[ឃាតកម្មលើអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់|ឃាតក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរ]]កំពូលៗរបស់អ៊ីរ៉ង់អស់ជាច្រើននាក់។&lt;ref name=&quot;MacFarquhar1926&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Le Monde Assassinations&quot;&gt;{{cite web |last1=Imbert |last2=Golshiri |last3=Mas |first1=Louis |first2=Ghazal |first3=Liselotte |title=How Israel tracked down and assassinated scientists involved in Iran's nuclear program |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/07/08/how-israel-tracked-down-and-assassinated-scientists-involved-in-iran-s-nuclear-program_6743166_4.html |website=lemonde.fr |publisher=Le Monde |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt; ជម្លោះ​នេះ​បានវិវត្តទៅមួយដំណាក់កាលទៀតនៅក្នុង​ខែមករា ឆ្នាំ២០២០ នៅពេល​ដែល​ប្រធានាធិបតីត្រាំបាន​បញ្ជាឱ្យមានការធ្វើឃាត​លើលោក[[កាស៊ឹម សូលីម៉ានី]] ដែលត្រូវជាមេបញ្ជាការនៃ​[[កងកម្លាំងឃូដស៍]]។&lt;ref name=&quot;News1828&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Al-MarashiCon&quot;/&gt;

កំណើននៃភាពតានតឹងបានហក់ឡើងមួយកម្រិតទៀតបន្ទាប់ពី[[ការលុកលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ការវាយលុកថ្ងៃទី៧ ខែតុលា]] មកលើប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដែលនាំឱ្យផ្ទុះ[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]ឡើង។ អ៊ីស្រាអែលបានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបក្សពួកប្រដាប់អាវុធជាច្រើនក្រុមនៅទូទាំងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ដែលមានអ៊ីរ៉ង់គាំទ្រនៅពីក្រោយ ដោយនៅក្នុងនោះរួមមាន [[ហាម៉ាស់]] [[ហេស្បុលឡា]] និង[[ហ៊ូទី]]។ នៅក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ អ៊ីស្រាអែលបានផ្ដើមប្រតិបត្តិការ[[សង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃ]] ដោយបើកការវាយប្រហារលើមូលដ្ឋានយោធានិងនុយក្លេអ៊ែរក្នុងទឹកដីអ៊ីរ៉ង់ ដែលជំរុញឱ្យអ៊ីរ៉ង់វាយប្រហារតបតវិញ។ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បាន[[ការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើទីតាំងនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់|វាយប្រហារលើមូលដ្ឋាននុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់]]ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃដែរ មុនពេលវាត្រូវបានបញ្ចប់ដោយ[[បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមដប់ពីរថ្ងៃ|បទឈប់បាញ់]]។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iran's Conflict With Israel and the United States |url=https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/confrontation-between-united-states-and-iran |website=Council on Foreign Relations}}&lt;/ref&gt;

===បញ្ហានុយក្លេអ៊ែរអ៊ីស្រាអែល===
អ៊ីស្រាអែលត្រូវបានគេជឿយ៉ាងទូលំទូលាយថាមានប្រដាប់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ដោយមានស្តុកក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរចន្លោះពី ៩០ ទៅ ៤០០ គ្រាប់។{{refn|ចំនួនស្មាននៃទំហំស្តុកគ្រាប់អាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីស្រាអែលគឺមានប្រភពខុសៗគ្នា។ តួលេខនៅក្នុងអត្ថបទនេះគឺអាស្រ័យតាមប្រភពចំនួនស្មានដូចតទៅ៖ &lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{cite journal |last1=Kristensen |first1=Hans M. |last2=Norris |first2=Robert S. |year=2014 |title=Israeli nuclear weapons, 2014 |url=http://bos.sagepub.com/content/70/6/97.full.pdf+html |journal=Bulletin of the Atomic Scientists |volume=70 |number=6 |pages=97–115 |doi=10.1177/0096340214555409 |bibcode=2014BuAtS..70f..97K |doi-access=free}}
|2= {{cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/colin-powell-leaked-emails-nuclear-weapons-israel-iran-obama-deal-a7311626.html |title=Colin Powell leaked emails: Israel has '200 nukes all pointed at Iran', former US secretary of state says |last=Revesz |first=Rachael |newspaper=The Independent |date=16 September 2016 |access-date=19 May 2026}}
|3= {{cite journal |last=Brower |first=Kenneth S |title=A Propensity for Conflict: Potential Scenarios and Outcomes of War in the Middle East |journal=Jane's Intelligence Review |type=special report |number=14 |date=February 1997 |pages=14–15}}
|4= {{cite book |title=Israel and the Bomb |place=New York |publisher=Columbia University Press |last=Cohen |first=Avner |year=1998 |isbn=978-0-231-10482-1 |url=https://archive.org/details/israelbomb00cohe |page=349}}
|5= {{cite web |first=Mohamed |last=ElBaradei |url=http://www.iaea.org/NewsCenter/Transcripts/2004/alahram27072004.html |title=Transcript of the Director General's Interview with Al-Ahram News |website=International Atomic Energy Agency |date=27 July 2004 |access-date=19 May 2026}}
|6= {{cite web |url=https://fas.org/initiative/status-world-nuclear-forces/ |title=Status of World Nuclear Forces |website=Federation Of American Scientists}}
}}&lt;/ref&gt;}} ម្យ៉ាងទៀត អ៊ីស្រាអែលក៏ជាប្រទេសដែលមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរតែមួយគត់ផងដែរ ដែលមិនទទួលស្គាល់ថាខ្លួនមានកម្មសិទ្ធិអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។&lt;ref name=&quot;Kristensen-2022&quot;&gt;{{cite journal |last1=Kristensen |first1=Hans M. |last2=Korda |first2=Matt |date=2 January 2022 |title=Israeli nuclear weapons, 2021 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00963402.2021.2014239 |journal=Bulletin of the Atomic Scientists |volume=78 |issue=1 |pages=38–50 |doi=10.1080/00963402.2021.2014239 |bibcode=2022BuAtS..78a..38K |issn=0096-3402 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; អ្នកប្រាជ្ញបញ្ញវន្តមួយចំនួនបានអះអាងថា អាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីស្រាអែលគឺជាហេតុផលដែលជំរុញឱ្យអ៊ីរ៉ង់អភិវឌ្ឍកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរផ្ទាល់របស់ខ្លួន ដោយបានបង្កឱ្យមានតុល្យភាពនៃការទប់ស្កាត់នុយក្លេអ៊ែរ ឬការប្រណាំងប្រជែងសព្វាវុធនុយក្លេអ៊ែរក្នុងតំបន់។&lt;ref&gt;{{cite web |date=July 2008 |title=An Israel-Iran Balance of Nuclear Deterrence: Seeds of Instability |url=https://www.inss.org.il/publication/israel-iran-balance-nuclear-deterrence-seeds-instability/ |access-date=19 May 2026 |website=INSS }}&lt;/ref&gt; ដោយ​លើកហេតុផលពីហានិភ័យផ្នែក​សន្តិសុខ អ៊ីស្រាអែលបាន​បដិសេធ​មិនទទួលយកការអំពាវនាវពីសហគមន៍​អន្តរជាតិ​ឱ្យខ្លួនចុះ​ចូលរួម​ក្នុង​[[សន្ធិសញ្ញា​ស្តីពី​ការមិនរីកសាយភាយ​អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ]] ឬ​ចូលរួម​ក្នុងកិច្ចចរចា​អំពី[[​តំបន់​គ្មាន​អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា]]ឡើយ។&lt;ref name=&quot;s316&quot;&gt;{{cite news |date=29 May 2010 |title=Israel rejects call to join anti-nuclear treaty |url=https://www.reuters.com/article/world/israel-rejects-call-to-join-anti-nuclear-treaty-idUSTRE64S1ZN/ |access-date=19 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

==ព្រឹត្តិការណ៍មុនសង្គ្រាម==
{{Main|ព្រឹត្តិការណ៍មុនសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦}}
[[File:President Donald J. Trump Welcomes Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu to the White House (cropped b).jpg|thumb|នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក[[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]]បានបញ្ចុះបញ្ចូលត្រាំដោយជោគជ័យក្នុងការចូលអន្តរាគមន៍យោធាប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់។]]

==អរិភាព==
{{Main|ខ្សែកាលនៃសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦}}
===សប្តាហ៍ដំបូង (២៨ កុម្ភៈ – ៦ មីនា)===
[[File:President Donald J. Trump on the United States Military Major Combat Operations in Iran.webm|thumb|២៨ កុម្ភៈ៖​ ត្រាំកំពុងថ្លែងដំណឹងទៅកាន់ប្រជាជាតិរបស់លោកអំពីដំណើរការវាយប្រហាររបស់អាមេរិក។]]
នៅម៉ោង ៣:៣៨ រសៀល ([[តំបន់ម៉ោងខាងកើត|ម៉ោងនៅអាមេរិក]] ឬត្រូវនឹងម៉ោង ១១:០៨ យប់នៅអ៊ីរ៉ង់) នៃថ្ងៃទី២៧ ខែកុម្ភៈ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក[[ដូណាល់ ត្រាំ]]បានចេញបញ្ជាឱ្យចាប់ផ្ដើមប្រតិបត្តិការអេផិកហ្យូរី (''Epic Fury'')។&lt;ref name=&quot;FT01&quot;&gt;{{cite news |title=Inside the plan to kill Ali Khamenei |url=https://www.ft.com/content/bf998c69-ab46-4fa3-aae4-8f18f7387836 |work=Financial Times |access-date=21 May 2026 |date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt; គ្រាប់មីស៊ីល ដ្រូនអាមេរិក និងយន្តហោះចម្បាំងអ៊ីស្រាអែលជាច្រើនគ្រឿង បានផ្តើមការវាយប្រហារមកលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់នៅថ្ងៃបន្ទាប់ នាវេលាម៉ោងប្រមាណ ៩:៤៥ ព្រឹក ម៉ោងនៅអ៊ីរ៉ង់ (ឬម៉ោង ១:១៥ រំលងអធ្រាត្រ ម៉ោងនៅអាមេរិក)។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.businessinsider.com/us-weapons-used-to-attack-iran-fend-off-retaliation-2026-2?IR=T |title=Here are the weapons America used to strike Iran — and shield against retaliation |work=Business Insider |first=Jake |last=Epstein |date=28 February 2026 |access-date=21 May 2026}}&lt;/ref&gt; វេលាផ្ដើមការវាយប្រហារនេះបានកើតឡើងនៅដំណាលស្របនឹងពេលកំពុងតែមានកិច្ចចរចាជុំវិញកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=1 March 2026 |title=Iran's foreign minister says he's unsure why U.S. attacked during nuclear talks |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/iran-attack-us-israel-regime-change-trump-netanyahu-araghchi-rcna261124 |access-date=21 May 2026 |work=NBC News }}&lt;/ref&gt; ប្រតិបត្តិការនេះដែរត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលប្រសិទ្ធនាមថា ប្រតិបត្តិការតោគ្រហឹម។{{refn|group=ស|[[ភាសាហេប្រឺ]]៖ מִבְצַע שְׁאָגַת הָאֲרִי}}&lt;ref&gt;{{cite news |last=Munitz |first=Shmuel |date=6 March 2026 |title=From ancient Israel to modern Iran: the enduring symbolism of the lion |url=https://www.ynetnews.com/culture/article/sk0ujovk11l |access-date=21 May 2026 |work=Ynet }}&lt;/ref&gt; [[កងទ័ពអាកាសអ៊ីស្រាអែល]]បានថ្លែងថា កម្លាំងខ្លួនបានបើកវាយប្រហារលើគោលដៅយោធាចំនួន ៥០០ កន្លែងនៅភាគខាងលិច និងកណ្តាលប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយនេះត្រូវជាសមយុទ្ធប្រយុទ្ធដ៏ធំបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្លួន&lt;ref&gt;{{cite news |last=Fabian |first=Emanuel |date=28 February 2026 |title=IDF says 200 jets involved in Air Force's largest-ever attack sortie |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-200-jets-involved-in-air-forces-largest-ever-attack-sortie/ |access-date=21 May 2026 |work=The Times of Israel |issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt; ខណៈកងនាវាអ៊ីរ៉ង់ក៏ទទួលរងនូវការវាយប្រហារទាំងនេះផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Satellite images show Iranian warship burning after US Israel strikes |date=28 February 2026 |url=https://www.businessinsider.com/satellite-images-show-iranian-warship-burning-after-us-israel-strikes-2026-2 |work=Business Insider |access-date=21 May 2026}}&lt;/ref&gt; ក្រោយមក អ៊ីស្រាអែលបានបញ្ជាក់ថា ដំណើរវាយប្រហារដំបូងរបស់ខ្លួនបានប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកជាង ១,២០០ គ្រាប់នៅក្នុងរយៈពេល ២៤ ម៉ោង។&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=Israel claims to have dropped over 1,200 bombs on Iran in one day |url=https://aje.news/p4rw7y?update=4349719 |work=Al Jazeera English |access-date=21 May 2026 }}&lt;/ref&gt; មន្ត្រីអាមេរិកម្នាក់បាននិយាយថា ការវាយប្រហាររាប់សិបលើករបស់អាមេរិកត្រូវបានអនុវត្តដោយយន្តហោះចម្បាំងដែលចេញពីមូលដ្ឋានយោធានៅជុំវិញតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា និងពីនាវាដឹកយន្តហោះមួយ ឬច្រើនគ្រឿង។&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Eric Schmitt |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/5df7d9a6-2d1a-577e-9c63-d40948472442 |access-date=21 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

យោងតាមសារព័ត៌មាន Iran International ដែលដកស្រង់សម្តីរបស់[[ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាននិស្សិតអ៊ីរ៉ង់]] បុគ្គលិកដែលបម្រើការក្នុង[[កងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាម]]ប្រមាណរាប់ពាន់នាក់ រួមទាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយចំនួនផងដែរ&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 February 2026 |title=Senior Revolutionary Guards commanders killed in US-Israel strikes – Reuters |url=https://www.iranintl.com/en/202602284254 |access-date=21 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt; ត្រូវបានសម្លាប់ ឬត្រូវរងរបួស ខណៈដែលមូលដ្ឋានយោធាជាច្រើនកន្លែងបានរងការវាយប្រហារ។&lt;ref name=&quot;Iran International-2026a&quot;&gt;{{cite web |date=28 February 2026 |title=Live – Israel and US launch strikes on Iran as Tehran prepares retaliation |url=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143 |access-date=21 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt; ទាំងត្រាំ​ និង[[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]]បានព្រមានអំពីហានិភ័យដែលអាចកើតមានពីអាវុធនុយក្លេអ៊ែរនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ហើយបានអំពាវនាវឱ្យប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ចូលរួមជាធ្លុងដើម្បីផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលរបស់គេ។&lt;ref name=&quot;CBS Major-Combat-Operations&quot;&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=Trump announces &quot;major combat operations&quot; in Iran. Watch the full video and read his statement. |url=https://www.cbsnews.com/news/trump-full-statement-on-us-iran-attack-major-combat-operations/ |work=CBS News |access-date=21 May 2026}}&lt;/ref&gt;

បន្ថែមពីលើការវាយប្រហារដោយអាវុធ អ៊ីរ៉ង់ក៏ទទួលរងការវាយប្រហារតាមបណ្ដាញអ៊ីនធឺណិតផងដែរទៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងកម្មវិធីទូរស័ព្ទរបស់ខ្លួន រួមជាមួយនឹងសារដែលអំពាវនាវឱ្យប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ងើបឡើងរើបម្រះប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលខ្លួន។&lt;ref name = &quot;JPost hack&quot;&gt;{{cite news |last=Gal |first=Itai |date=28 February 2026 |title=Israel plunges Iran into darkness with largest cyberattack in history during attack against Iran |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888271 |access-date=21 May 2026 |work=The Jerusalem Post }}&lt;/ref&gt; ការវាយប្រហារតាមអ៊ីនធឺណិតនោះថែមទាំងបានផ្ដាច់ចរន្តអគ្គិសនីនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ស្ទើរតែទាំងស្រុងទៀតផង ដោយវាបានអូសបន្លាយជាង ៦០ ម៉ោង បង្កជាការរំខានដល់ទំនាក់ទំនងរបស់រដ្ឋាភិបាល ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋ និងសេវាកម្មសាធារណៈផ្សេងៗ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 March 2026 |title=The digital front: Iran's internet down for second day amid reports of U.S.-Israel cyberattacks |url=https://www.cnbc.com/2026/03/02/irans-internet-down-amid-reports-of-us-israel-cyberattacks.html |access-date=21 May 2026 |work=CNBC}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;JPost hack&quot;/&gt; ចាប់តាំងពីថ្ងៃផ្ទុះសង្គ្រាមនេះមក អាជ្ញាធរអ៊ីរ៉ង់បានរឹតបន្តឹងការចូលប្រើប្រាស់បណ្ដាញអ៊ីនធឺណិតរបស់ប្រជាជនខ្លួន ដោយអនុញ្ញាតការប្រើប្រាស់ចំពោះតែអ្នកដែលរដ្ឋាភិបាលទទួលស្គាល់ប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref name=&quot;bm&quot;&gt;{{cite news |date=17 March 2026 |title=Iran's 'chosen users' get 'privileged access' despite internet blackout for masses |url=https://www.theregister.com/2026/03/17/iran_internet_blackout/ |work=The Register}}&lt;/ref&gt;

[[File:US bases in the Middle East.svg|thumb|[[បញ្ជីរាយឋបនស្ថានយោធាអាមេរិក|មូលដ្ឋាននិងឋបនស្ថានយោធាអាមេរិក]]ធំៗនៅទូទាំងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា រួមមានមូលដ្ឋានដែលបើកការវាយប្រហារទៅលើអ៊ីរ៉ង់ផងដែរ]]
កងកម្លាំងអ៊ីរ៉ង់បានប្រតិកម្មវិញក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានម៉ោងប៉ុណ្ណោះដោយការបាញ់គ្រាប់មីស៊ីល និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក។ ​​អ៊ីរ៉ង់បានដាក់រហស្សនាមប្រតិបត្តិការយោធាវាយតបតរបស់ខ្លួនថា [[ប្រតិបត្តិការសច្ចសន្យាទីបួន]]។{{refn|group=ស|អ៊ីរ៉ង់ធ្លាប់បានប្រកាសនិងអនុវត្ត[[ប្រតិបត្តិការសច្ចសន្យាទីមួយ]] [[ប្រតិបត្តិការសច្ចសន្យាទីពីរ|ពីរ]] និង[[ប្រតិបត្តិការសច្ចសន្យាទីបួន|បី]]រួចទៅហើយ តែប្រតិបត្តិការទាំងបីគឺស្ថិតក្នុងទ្រង់ទ្រាយតូចប៉ុណ្ណោះ។}}{{refn|group=ស|[[ភាសាពែរ្ស]]៖ عملیات وعده صادق ۴}} ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់បានសម្ដៅលើសង្គ្រាមនេះថា &quot;សង្គ្រាមរ៉ាម៉ាដាន&quot; ក៏ព្រោះតែដំណើរវាយប្រហាររួមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានកើតឡើងនៅកំឡុងខែរ៉ាម៉ាដាន។&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 March 2026 |title=Iran to mark Eid Al-Fitr on Saturday: state TV |url=https://www.arabnews.com/node/2636982/middle-east |access-date=22 May 2026 |work=Arab News |agency=Agence France-Presse}}&lt;/ref&gt;

គោលដៅវាយតបតរបស់អ៊ីរ៉ង់ជាចម្បងសម្ដៅលើប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ពិសេសចំពោះទីក្រុង[[តែលអាវីហ្វ]]និង[[ហៃហ្វា]]&lt;ref name=&quot;BBC Tehran response&quot;&gt;{{cite news |title=(ជាភាសាពែរ្ស)جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران؛ چرا واکنش تهران این‌بار تنها چند ساعت طول کشید؟ |url=https://www.bbc.com/persian/articles/ce94dk4yy2eo |work=BBC News Persian |date=28 February 2026 |access-date=22 May 2026}}&lt;/ref&gt; និងបណ្ដាប្រទេសមួយចំនួនទៀតនៅក្នុងតំបន់ជាប់ឈូងសមុទ្រពែរ្ស។ គោលដៅសំខាន់ៗដែលអ៊ីរ៉ង់បានវាយប្រហាររួមមាន រាជធានី[[ម៉ាណាណា]]របស់ប្រទេសបារ៉ែន&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Yee |first1=Isaac |last2=Rebane |first2=Teele |date=28 February 2026 |title=Videos show smoke rising near US Navy facility in Bahrain |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm64k1hv00003b6rj8g5hm4u |access-date=22 May 2026 |work=CNN }}&lt;/ref&gt; [[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិគុយវ៉ែត]] រាជធានី[[អាប៊ូដាប៊ី]]របស់អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=Explosions reported in Kuwait and UAE |url=https://news.am/eng/news/932924.html |access-date=22 May 2026 |work=Armenia News }}&lt;/ref&gt; និងរាជធានី[[រីយ៉ាដ]]និង[[ខេត្តខាងកើត (អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត)|ខេត្តខាងកើត]]របស់អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតជាដើម។ល។&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Ismaeel Naar |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/c23471fd-1ceb-5a75-93a8-a56a199d6b1f |access-date=22 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; មិនតែប៉ុណ្ណោះ អ៊ីរ៉ង់ក៏បានវាយប្រហារលើមូលដ្ឋានយោធាអាមេរិកនៅទូទាំងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://france24.com/en/middle-east/20260228-what-we-know-about-us-military-bases-mideast-gulf-targeted-iran-retaliatory-strikes |title=Iran targets US military bases in the Middle East with retaliatory strikes |date=28 February 2026 |work=France 24 |access-date=22 May 2026}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១ ខែមីនា អ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារជាថ្មីម្តងទៀតសម្ដៅលើអ៊ីរ៉ង់&lt;ref name=&quot;Reuters-2026&quot;&gt;{{cite news |date=1 March 2026 |title=More strikes aimed at Iran after Khamenei's death, Trump issues new warning |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/more-strikes-aimed-iran-after-us-israeli-assault-kills-supreme-leader-2026-03-01/ |work=Reuters}}&lt;/ref&gt; ខណៈអ៊ីរ៉ង់បានបាញ់មីស៊ីលនិងដ្រូនតបតវិញទៅលើប្រទេសបារ៉ែន អ៊ីស្រាអែល ហ្សកដានី គុយវ៉ែត កាតា អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Gambrell |first1=Jon |last2=Lidman |first2=Melanie |last3=Boak |first3=Josh |first4=Eric |last4=Tucker |date=1 March 2026 |title=Iran fires missiles at Israel and Gulf states after US-Israeli strike kills Khamenei |url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |access-date=22 May 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី២ ខែមីនា ប្រទេសកាតាបានបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែកប្រភេទ [[ស៊ូខយស៊ូ-២៤|ស៊ូ-២៤]] របស់អ៊ីរ៉ង់ចំនួនពីរគ្រឿង ដែលនាំឱ្យកាតាក្លាយជាប្រទេសដំបូងដែលបានបាញ់យន្តហោះអ៊ីរ៉ង់ទម្លាក់ដោយជោគជ័យនៅក្នុងជម្លោះនេះ។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Salem |first1=Mostafa |last2=Kent |first2=Lauren |date=2 March 2026 |title=Qatar says it shot down two Iranian bomber aircraft |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk?post-id=cmm9dkjpf00003b6ps4g5qwvo |access-date=22 May 2026 |work=CNN }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃដដែរ​ សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារលើ[[រោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរណាតានស៍]] ខណៈយន្តហោះចម្បាំង F-15E ចំនួនបីគ្រឿងរបស់អាមេរិកត្រូវបានបាញ់ទម្លាក់ដោយការភាន់ច្រឡំដោយគ្នាឯង។&lt;ref name=&quot;Reals&quot;&gt;{{cite news |last=Reals |first=Tucker |date=2 March 2026 |title=Live updates: U.S. military confirms 4 troops killed in Iran war; Kuwait downs 3 U.S. jets in 'friendly fire' |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-us-war-day-3-american-deaths-israel-gulf-allies-hit-missile-strikes/ |access-date=22 May 2026 |work=CBS News }}&lt;/ref&gt; ដំណាលគ្នានោះ ក្រុម[[ហេស្បុលឡា]]បានចាប់ផ្តើមបាញ់រ៉ុក្កែត និងគ្រាប់មីស៊ីលទៅលើអ៊ីស្រាអែល ដោយអះអាងថាវាជា &quot;សកម្មភាពការពារខ្លួន&quot; បន្ទាប់ពីរង[[ជម្លោះហេស្បុលឡា–អ៊ីស្រាអែល (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)|ការវាយប្រហារ]]ពីអ៊ីស្រាអែលអស់រយៈពេលជាងមួយឆ្នាំនៅលីបង់ថ្វីបើ[[កិច្ចព្រមពៀងបទឈប់បាញ់លីបង់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៤|បទឈប់បាញ់កាលឆ្នាំ២០២៤]] កំពុងចូលជាធរមានក្ដី។&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 March 2026 |title=Hezbollah claims attack on Israel was 'defensive act' after year of Israeli strikes |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hezbollah-claims-attack-on-israel-was-defensive-act-after-year-of-israeli-strikes/ |access-date=22 May 2026 |agency=Agence France-Presse |work=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;

[[File:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|thumb|២ មីនា៖ ឃ្លីបវីដេអូខ្លីៗអំពីការវាយប្រហារដោយ[[បញ្ជាការកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិក]]]]
នៅថ្ងៃទី៣ ខែមីនា រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោកអ៊ីស្រាអែល កាត់ហ្ស៍បានអនុញ្ញាតបើក[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០២៦|ការឈ្លានពានចូលក្នុងប្រទេសលីបង់]]។&lt;ref&gt;{{cite news |last=McShane |first=Asher |date=3 March 2026 |title=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |url=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |access-date=22 May 2026 |work=LBC }}&lt;/ref&gt;​ ក្រៅពីនេះ មន្ត្រីអាមេរិកបានថ្លែងថា កងកម្លាំងរបស់ខ្លួនបានបំផ្លាញកងនាវារបស់អ៊ីរ៉ង់អស់ជាច្រើន ពិសេសនៅក្នុង[[ឈូងសមុទ្រអូម៉ង់]] ក៏ដូចជាមូលដ្ឋានជើងទឹកសំខាន់ៗផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite web |last=Ozberk |first=Tayfun |date=2 March 2026 |title=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |access-date=22 May 2026 |website=Naval News }}&lt;/ref&gt;

ចូលមកថ្ងៃទី៤ ខែមីនា អាមេរិកបានប្រកាសថានឹងបន្ថែមការវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់កាន់តែខ្លាំងជាងមុន ហើយនៅក្នុងថ្ងៃដដែរនេះ អ៊ីស្រាអែលបានវាយចំទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់កងកម្លាំង[[បាស៊ីគ]]​ ខណៈលោក[[មោជតាបា ហាមេនៃ]]បានរួចផុតពីការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Hafezi |first=Parisa |date=4 March 2026 |title=Mojtaba Khamenei, seen as possible next Supreme Leader, has survived attacks on Iran, sources say |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/mojtaba-khamenei-seen-possible-next-supreme-leader-has-survived-assault-iran-2026-03-04/ |access-date=22 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt; មីស៊ីលបាលីស្ទិកមួយគ្រាប់ដែលបាញ់ចេញពីទឹកដីអ៊ីរ៉ង់ ត្រូវបានស្ទាក់ចាប់ដោយប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសរួមរបស់ណាតូ ខណៈវាបានហោះចូលក្នុងដែនអាកាសប្រទេសតួកគី ខណៈតួកគីបានព្រមានថាខ្លួនមានសិទ្ធិការពារអធិបតេយ្យភាពខ្លួន រីឯអង្គការណាតូវិញបានថ្លែងពីការប្តេជ្ញាចូលរួមការពារប្រទេសតួកគីដែលជាសមាជិក។&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 March 2026 |title=Secretary General Mark Rutte condemns violation of Turkish airspace |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_2026_03_05.htm |website=NATO Official Website}}&lt;/ref&gt;

[[File:Indian Ocean Iranian vessel (998184).webm|thumb|៤ មីនា៖ វីដេអូបង្ហាញពីការបាញ់ពន្លិចនាវាអ៊ីរ៉ង់ ''ដេណា'' ពីនាវាមុជទឹកអាមេរិក ''ឆារលត្ត'']]
នាវាចម្បាំង​មួយគ្រឿង​របស់​កងទ័ពជើងទឹក​អ៊ីរ៉ង់​ឈ្មោះ ''ដេណា'' ត្រូវបានបាញ់ពន្លិច​នៅក្នុង​មហាសមុទ្រឥណ្ឌា​ដោយ​នាវាមុជទឹកឈ្មោះឆារលត្តរបស់អាមេរិក ក្នុងចម្ងាយ​ប្រមាណ ៧៤ គីឡូម៉ែត្រពីភាគខាងត្បូង​ទីក្រុង[[កាល្លេ]] ប្រទេស​ស្រីលង្កា បន្ទាប់ពីនាវាមួយ​នេះ​បានកំពុង​វិលត្រឡប់​ទៅ​ប្រទេស​អ៊ីរ៉ង់​វិញ​ក្រោយបានចូលរួម​សមយុទ្ធ​កងនាវា​អន្តរជាតិនៅទីក្រុង[[វិសាខបណម]]នៃប្រទេសឥណ្ឌា។&lt;ref&gt;{{cite web |last=Rana |first=Javaria |date=2 March 2026 |title=Sri Lanka responds to distress call from Iranian warship returning from Vizag Fleet Review |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2026/Mar/04/sri-lanka-responds-to-distress-call-from-iranian-warship-returning-from-vizag-fleet-review |access-date=22 May 2026 |website=The New Indian Express }}&lt;/ref&gt; យោងតាមកងទ័ពអ៊ីរ៉ង់ នាវិកអ៊ីរ៉ង់ចំនួន ១០៤ នាក់ត្រូវបានស្លាប់ និង ៣២ នាក់ទៀតបានរងរបួសនៅក្នុងហេតុការណ៍លិចនាវានេះ។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Magee |first1=Caolán |last2=Kelliher |first2=Fiona |date=8 March 2026 |title='Projectile' kills 2 in Saudi Arabia as Iran attacks on the Gulf continue |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |access-date=22 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;

===សប្តាហ៍ទីពីរ (៧–១៣ មីនា)===
[[File:P20260307DT-1619 The Dignified Transfer of Remains of Six U.S. Soldiers.jpg|thumb|249x249px|សាកសពទាហានអាមេរិកចំនួនប្រាំពីរនាក់កំពុងត្រូវបញ្ជូនទៅសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ, ៧ មីនា ២០២៦]]
នៅថ្ងៃទី៧ ខែមីនា សហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ជូននាវាដឹកយន្តហោះទីបីរបស់ខ្លួនមកមជ្ឈិមបូព៌ា។&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 March 2026 |first=Ilgar |last=Khudiyev |title=US said expected to deploy 3rd aircraft carrier to the Middle East |url=https://en.apa.az/america/us-said-expected-to-deploy-3rd-aircraft-carrier-to-the-middle-east-495510 |access-date=23 May 2026 |website=Azerbaijani Press Agency}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃដដែរ ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ លោកប៉េហ្សេស្សខ្ចន់បានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានថា អ៊ីរ៉ង់នឹងឈប់វាយប្រហារប្រទេសជិតខាងចាប់ពីថ្ងៃនោះតទៅទៀត ប៉ុន្តែលុះត្រាតែការវាយប្រហារមកលើអ៊ីរ៉ង់លែងមានប្រភពចេញពីទឹកដីរបស់ប្រទេសជិតខាងទាំងនោះ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 March 2026 |title=Iran to halt strikes on neighbours unless attacks from there: Pezeshkian |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/7/iran-to-halt-strikes-on-neighbours-unless-attacks-from-there-pezeshkian |access-date=23 May 2026 |work=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt; យ៉ាងណាមិញ [[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិឌូបៃ]]ក្រោយមកបានរងការវាយប្រហារដោយយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើករបស់អ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 March 2026 |title=Iranian drone attack suspends flights at Dubai International airport |url=https://www.euronews.com/2026/03/07/iranian-drone-attack-suspends-flights-at-dubai-international-airport |access-date=23 May 2026 |work=Euronews }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី៨ ខែមីនា កូនប្រុសទីពីររបស់លោកហាមេនៃគឺលោក[[មោជតាបា ហាមេនៃ|មោជតាបា]]ត្រូវបានតែងតាំងជាមេដឹកនាំកំពូលថ្មីនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Treisman |first=Rachel |date=9 March 2026 |title=What to know about Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader |url=https://www.npr.org/2026/03/09/nx-s1-5742375/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader |access-date=23 May 2026 |work=NPR }}&lt;/ref&gt; ឃ្លាំងស្តុកប្រេងឥន្ធនៈនៅក្បែររដ្ឋធានីតេហេរ៉ង់ត្រូវរងការវាយប្រហារ ខណៈភ្លើងឆេះពីការវាយប្រហារនេះបានបង្កបង្កើតជាផ្សែងពពកខ្មៅក្រាស់គ្របដណ្ដប់ស្ទើរពេញទីក្រុងតេហេរ៉ង់ និងថែមទាំងបណ្ដាលឱ្យកើតមានភ្លៀងអាស៊ីតពុលខ្មៅធ្លាក់នៅតំបន់ជុំវិញនោះផងដែរ។&lt;ref name=&quot;b673&quot;&gt;{{cite magazine |last1=Schneid |first1=Rebecca |first2=Kay Armin |last2=Serjoie |last3=Jamalpour |first3=Fatemeh |title='The Air is Unbreathable': Tehran Shrouded in Toxic Cloud After Israel Strikes Fuel Depots |magazine=Time |date=8 March 2026 |url=https://time.com/7383099/iran-news-oil-strikes-tehran/ |access-date=23 May 2026 }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងថ្ងៃដដែរ បញ្ជាការកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសពីមរណភាពរបស់សមាជិកយោធាអាមេរិកទីប្រាំពីរក្រោយត្រូវរងការវាយប្រហារពីអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 March 2026 |title=US troop dies from wounds sustained in Iran attack |url=https://aje.news/64yl8m?update=4379695 |access-date=23 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;

យោងទៅតាម[[សមាគមអឌ្ឍចន្ទក្រហមអ៊ីរ៉ង់]] សាលារៀនសរុបចំនួន ៦៥ និងមណ្ឌលសុខភាពចំនួន ៣២ (ដូចជាមន្ទីរពេទ្យ និងឱសថស្ថាន) ត្រូវបានរងការវាយប្រហារចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានផ្ទុះឡើង ហើយទីតាំងស៊ីវិលជាង ១០,០០០ កន្លែងត្រូវរងការខូចខាត។&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 March 2026 |title=More on civilian sites attacked in Iran: Red Crescent |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue?update=4379534 |work=Al Jazeera English |access-date=23 May 2026 }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី៩ ខែមីនា អង្គការណាតូបានបញ្ជាក់ពីករណីស្ទាក់ចាប់មីស៊ីលបាលីស្ទិកទីពីរមកលើដែនអាកាសប្រទេសតួកគី&lt;ref&gt;{{cite news |date=9 March 2026 |title=NATO intercepts second Iranian ballistic missile fired toward Turkey |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/turkey-says-second-iranian-ballistic-missile-shot-down-by-nato-defences-in-airspace |access-date=23 May 2026 |work=The Straits Times |issn=0585-3923}}&lt;/ref&gt; ខណៈតួកគីបានបញ្ជូនយន្តហោះចម្បាំងប្រភេទ F-16 ចំនួនប្រាំមួយគ្រឿង និងប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសទៅ[[ស៊ីបខាងជើង]]ក្នុងគោលបំណងការពារសន្តិសុខ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=9 March 2026 |title=(ជាភាសាតួកគី) MSB: 6 Türk F-16'sı KKTC'ye konuşlandırıldı |url=https://www.trthaber.com/haber/gundem/msb-6-turk-f-16si-kktcye-konuslandirildi-937063.html |access-date=23 May 2026 |work=TRT Haber }}&lt;/ref&gt;

[[File:Strait of Hormuz Transits.webp|thumb|{{center|ដំណើរដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍បានធ្លាក់ចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមចាប់ផ្ដើមមក។&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://portwatch.imf.org/pages/cc317ba850e34c4dadbead6f7b336fb1 |title=Trade disruptions in the Strait of Hormuz due to attacks on commercial ships |website=PortWatch |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |access-date=23 May 2026 |date=28 February 2026}}&lt;/ref&gt;}}]]
ការគាំងប្រព័ន្ធផ្កាយរណបនាវាចរណ៍សកលដែលមិនមានប្រភពដើមច្បាស់លាស់បានបង្កជាការរំខានដល់នាវាចរណ៍នៅក្បែរច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ ហើយបង្កឱ្យកើតមានករណីគ្រោះថ្នាក់ជាច្រើនដល់នាវាដឹកប្រេងនៅក្នុងតំបន់។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/articles/c3ewwlx9e1xo |title=GPS jamming: The invisible battle in the Middle East |last=Baraniuk |first=Chris |work=BBC News |date=10 March 2026 }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១០ ខែមីនា មេបញ្ជាការជាន់ខ្ពស់ម្នាក់នៃកងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាមបាននិយាយថា អ៊ីរ៉ង់កំពុងប្រើប្រាស់បាញ់តែគ្រាប់មីស៊ីលខ្លួនដែលមានទម្ងន់ចាប់ពី ១០០០ គីឡូក្រាមឡើងទៅប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref name=&quot;ndtv10march&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.ndtv.com/world-news/iran-israel-war-iran-1000kg-1-ton-missile-warheads-iran-fires-khorramshahr-kheibar-shekan-missiles-11193972 |title=With Missiles Carrying 1,000 kg Explosives, A New Tactical Phase For Iran |work=NDTV |date=10 March 2026 |access-date=25 May 2026 |last=Srinivasan |first=Chandrashekar}}&lt;/ref&gt; ឧត្តមនាវីឯកអាមេរិក លោក[[ប្រាដ ឃូពើរ]]បានរាយការណ៍ថា អត្រាបាញ់គ្រាប់មីស៊ីលបាលីស្ទិករបស់អ៊ីរ៉ង់បានធ្លាក់ចុះប្រមាណ ៩០% បើប្រៀបនឹងថ្ងៃដំបូងៗនៃសង្គ្រាម ហើយអត្រាបាញ់បង្ហោះដ្រូនរបស់ពួកគេបានធ្លាក់ចុះ ៨៣%។&lt;ref&gt;{{cite web |date=9 March 2026 |title=Iranian missile attacks down 90% since 1st day of war: CENTCOM |url=https://abc11.com/live-updates/iran-live-updates-trump-says-major-combat-operations-have-begun/18660347/entry/18681719 |access-date=25 May 2026 |website=ABC11 Raleigh-Durham }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១២ ខែមីនា អង្គការ[[យូនីសេហ្វ]]បានរាយការណ៍ថា កុមារជាង ១,១០០ នាក់បានទទួលរងរបួស ឬត្រូវបាត់បង់ជីវិត (២០០ នាក់ត្រូវបានរាយការណ៍ថាបានបាត់បង់ជីវិតនៅអ៊ីរ៉ង់, ៩១ នាក់នៅលីបង់, ៤ នាក់នៅអ៊ីស្រាអែល និង ១ នាក់នៅគុយវ៉ែត) ខណៈកុមាររាប់រយពាន់នាក់ត្រូវបង្ខំផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅ រីឯរាប់លាននាក់ទៀតមិនអាចចូលរៀនបានដោយភ្លើងសង្គ្រាមកំពុងបានឆាបឆេះ។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Rowlands |first1=Lyndal |last2=Sabah |first2=Zaid |date=12 March 2026 |title=Iran sets three conditions for peace; oil tankers in Iraqi port attacked |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/12/iran-war-live-oil-tankers-hit-in-iraq-tehran-sets-3-conditions-for-peace |access-date=25 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;

[[File:Salalah Port Ablaze.jpg|thumb|រូបភាពផ្កាយរណបដែលបង្ហាញពីផ្សែងខ្មៅហុយឡើងចេញពី[[កំពង់ផែសាឡាឡោះ]]ក្នុងប្រទេសអូម៉ង់នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ក្រោយរងការវាយប្រហារពីអ៊ីរ៉ង់]]
នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ដើម្បីជួយដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចប្រេង សហរដ្ឋអាមេរិកបានដកបម្រាមរឹតបន្តឹងលើការទិញប្រេងពីរុស្ស៊ីជាបណ្ដោះអាសន្ន ប៉ុន្តែយ៉ាងណា តម្លៃប្រេងមិនបានផ្លាស់ប្ដូរអ្វីច្រើននោះទេ។&lt;ref name=&quot;Cooper&quot;&gt;{{cite news |last1=Cooper |first1=Helene |last2=Barnes |first2=Julian E. |last3=Ward |first3=Euan |last4=Torbati |first4=Yeganeh |last5=Reiss |first5=Johnatan |date=12 March 2026 |title=Iran War Live Updates: U.S. Refueling Plane Crashes in Iraq, Military Says |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/12/world/iran-war-news-trump-oil-israel |access-date=25 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់បានបាញ់រលកមីស៊ីល និងដ្រូនជាថ្មីម្តងទៀតសម្ដៅលើប្រទេសនៃតំបន់ឈូងសមុទ្រ ដែលជាហេតុនាំឱ្យតម្លៃប្រេងកើនឡើងកាន់តែខ្ពស់។ ប្រទេសបារ៉ែនបានរាយការណ៍អំពីការវាយប្រហារលើទីតាំងស្តុកទុកប្រេងរបស់ខ្លួន។ អាជ្ញាធរគុយវ៉ែតវិញបានរាយការណ៍បញ្ជាក់ថា គ្រឿងឧបករណ៍ការពារមីស៊ីលនិងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិរបស់ខ្លួនត្រូវរងការវាយប្រហារពីអ៊ីរ៉ង់ ខណៈសូរសំឡេងផ្ទុះគ្រាប់ត្រូវបានឮរំពងនៅជាយទីក្រុងឌូបៃ ហើយទីប្រជុំជនស្ទើរទាំងអស់ក្នុងប្រទេសហ្សកដានីបានបន្លឺស៊ីរ៉ែនព្រមានពីការវាយប្រហារដោយអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 March 2026 |title=Iran targets Gulf nations with missiles, drones as oil prices soar |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/iran-targets-gulf-nations-with-missiles-drones-as-oil-prices-soar |access-date=25 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt; ជាលើកទីបីនៅក្នុងសង្គ្រាម មីស៊ីលបាលីស្ទិកប៉ុន្មានគ្រាប់ទៀតបានហោះចូលក្នុងដែនអាកាសប្រទេសតួកគី មុនពេលត្រូវបានស្ទាក់ចាប់ដោយប្រព័ន្ធការពារ ដោយសំឡេងផ្ទុះពីវាអាចត្រូវបានស្ដាប់ឮបានដោយប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុង[[អាដាណា]]។&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 March 2026 |title=Nato shoots down Iranian missile as explosions heard at Turkish air base |url=https://www.independent.co.uk/bulletin/news/nato-incirlik-air-base-missile-iran-war-b2937948.html |access-date=25 May 2026 |work=The Independent }}&lt;/ref&gt;

===សប្តាហ៍ទីបី (១៤–២០ មីនា)===
[[File:جزیره خارک- طبیعت و صنعت-10.jpg|thumb|[[កោះខាក]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៥ ភ្លើងដែលបាញ់ចេញពីបំពង់នៅក្នុងរូបភាពនេះគឺជាលទ្ធផលនៃដំណើរការធម្មតានៃការចម្រាញ់ប្រេងប៉ុណ្ណោះ]]
គិតត្រឹមសប្តាហ៍ទីបី អ្នកជំនាញវិភាគមិនសូវជាបានរកឃើញពីភស្តុតាងអ្វីដែលបញ្ជាក់ពីការផ្តាច់ខ្លួន ឬការរត់ចោលជួរនៅក្នុងកងយោធាអ៊ីរ៉ង់នោះទេ{{refn|ដោយយោងតាមប្រភពជាច្រើនដូចជា៖ &lt;ref&gt;{{multiref2
|1 = {{cite news |last1=Graham-Harrison |first1=Emma |title=We attacked Iran with no clear plan for regime change, Israeli security sources say |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/12/israel-iran-us-attack-no-plan-for-regime-change-security-sources |work=The Guardian |date=12 March 2026 }}
|2= {{cite news |title=Iran war becomes contest of who can take most pain |url=https://dailypioneer.com/news/iran-war-becomes-contest-of-who-can-take-most-pain |work=The Pioneer |date=12 March 2026 |quote=So far, the Islamic Republic has been able to keep its leadership and military cohesive and in control}}
|3= {{cite web |title=Is the stability of the Iranian regime in danger? |url=https://www.inss.org.il/social_media/is-the-stability-of-the-iranian-regime-in-danger/ |website=Institute for National Security Studies |date=12 March 2026 |quote=However, it seems that at this stage, these strikes are not sufficient to undermine the internal cohesion among the security forces, their ability to function}}
|4= {{cite news |title=US intelligence says Iran government is not at risk of collapse, say sources |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/us-intelligence-says-iran-government-is-not-risk-collapse-say-sources-2026-03-11/ |work=Reuters |date=11 March 2026 |quote=The intelligence reporting underscores the cohesion of Iran's clerical leadership}}
|5= {{cite web |last1=Karlin |first1=Mara |title=Can Iran's regime survive the war? |url=https://www.brookings.edu/articles/can-irans-regime-survive-the-war/ |website=Brookings Institution |date=11 March 2026 }}
|6= {{cite news |title=A long road to the end: The death throes of Iran's regime could last for years |url=https://www.timesofisrael.com/a-long-road-to-the-end-the-death-throes-of-irans-regime-could-last-for-years/ |work=The Times of Israel |date=10 March 2026 |quote=for now, there have been no significant defections from the army or other security forces}}
}}&lt;/ref&gt;}} ខណៈដែលការផ្តាច់ខ្លួនផ្នែកយោធានេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ដើម្បីបង្កើតជាចលនាប្រឆាំងនឹងរបបឥស្លាមអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite |news |last=Jansen |first=Michael |title=Regime change in Iran unlikely without mass defections from military |url=https://www.irishtimes.com/world/middle-east/2026/02/28/regime-change-in-iran-unlikely-without-mass-defections-from-military/ |newspaper=The Irish Times |date=28 February 2026}}&lt;/ref&gt; សហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំមួយមកលើ[[កោះខាក]] ដែលត្រូវជាមជ្ឈមណ្ឌលនាំចេញប្រេងដ៏សំខាន់មួយរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដោយ ៩០ ភាគរយនៃប្រេងអ៊ីរ៉ង់គឺត្រូវនាំចេញតាមរយៈកោះមួយនេះ។ ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ តម្លៃប្រេងបានកើនឡើងជាង ៤០ ភាគរយចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានចាប់ផ្ដើមមក។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Broadwater |first1=Luke |last2=Schmitt |first2=Eric |last3=Cooper |first3=Helene |last4=Pérez-Peña |first4=Richard |date=13 March 2026 |title=Iran War Live Updates: U.S. Military Attacks Kharg Island, Iran's Oil Export Hub, Trump Says |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/13/world/iran-war-trump-oil-israel |access-date=25 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

[[File:Missile interception fragments of an Iranian missile hit Haifa oil refineries in Haifa Bay, March, 19 2026.jpg|thumb|right|250px|មីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់មួយគ្រាប់បានធ្លាក់លើរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងហៃហ្វានៅឆកហៃហ្វា, ១៩ មីនា ២០២៦]]
នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមីនា ទាំងប្រទេសចិន និងបណ្ដាប្រទេសសមាជិកណាតូនៅអឺរ៉ុបដែលស្និទនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក បានរួមគ្នាបដិសេធការអំពាវនាវរបស់ត្រាំក្នុងការផ្តល់ជំនួយគាំទ្រផ្នែកយោធា ដើម្បីដាក់សម្ពាធបង្ខំអ៊ីរ៉ង់ឱ្យបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍វិញ។&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 March 2026 |title=Trump demands NATO and China police the Strait of Hormuz. So far they aren't joining |work=NPR |url=https://www.npr.org/2026/03/16/nx-s1-5749109/trump-threatens-nato-strait-hormuz-iran-war |access-date=25 May 2026}}&lt;/ref&gt; ជាលទ្ធផល ត្រាំបានស្តីបន្ទោសសម្ព័ន្ធមិត្តណាតូ ដោយហៅការសម្រេចចិត្តរបស់ពួកគេថាជា &quot;កំហុសដ៏ល្ងង់ខ្លៅមួយ&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 March 2026 |title=Trump says NATO's refusal to help on Iran is &quot;very foolish mistake&quot; |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/nato-countries-dont-want-get-involved-iran-operation-trump-says-2026-03-17/ |access-date=25 May 2026 |work=[[រ៉យទ័រ|Reuters]]}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា ត្រាំបានសរសេរលើបណ្ដាញសង្គមថា លោកបានដកការសុំជំនួយពីណាតូវិញហើយ និងក៏ដូចជាសម្ព័ន្ធមិត្តមួយចំនួនក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិកផងដែរដូចជា ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និង[[អូស្ត្រាលី]]ជាដើម ដោយស្ថិតនៅក្រោមហេតុផលថាពួកគេបានបដិសេធមិនចូលរួមការវាយប្រហាររួមជាមួយអាមេរិកប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 March 2026 |title=NATO countries don't want to get involved in Iran operation, Trump says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/nato-countries-dont-want-get-involved-iran-operation-trump-says-2026-03-17/ |access-date=25 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 March 2026 |title=Donald J. Trump (@realDonaldTrump) |url=https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116245182325726375 |access-date=25 May 2026 |website=Truth Social }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងលិខិតសរសេរដដែរនោះ ត្រាំបានបញ្ជាក់ទៀតថា សហរដ្ឋអាមេរិកគឺ &quot;[មិនត្រូវការ] ជំនួយពីនរណា&quot; នៅក្នុងសង្គ្រាមនេះឡើយ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 March 2026 |title=Trump: 'We do not need the help of anyone' |url=https://news.sky.com/video/trump-we-do-not-need-the-help-of-anyone-13520909 |access-date=25 May 2026 |work=Sky News }}&lt;/ref&gt;

នៅព្រឹកព្រលឹមថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អ៊ីរ៉ង់ប៉ុន្មានរូប រួមមានលោក[[អាលី ឡារីយ៉ានី]] និងប្រធានកងកម្លាំងបាស៊ីគ លោក[[ហ្កូឡាំរ៉េហ្សា សូលីម៉ានី]]ត្រូវបាត់បង់ជីវិតក្រោយរងការវាយប្រហារតាមអាកាសពីអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;sk&quot;&gt;{{cite news |date=17 March 2026 |title=Iran confirms security chief Larijani, Basij commander Soleimani killed |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/17/israel-says-it-has-killed-ali-larijani-irans-top-security-official |access-date=26 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt; ជាការឆ្លើយតប អ៊ីរ៉ង់បានបាញ់មីស៊ីលជាច្រើនគ្រាប់ដែលបានផ្ដាច់ជីវិតប្រជាជនស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែលចំនួនពីរនាក់នៅទីក្រុង[[រ៉ាម៉ាត់ហ្កាន់]]។&lt;ref&gt;{{cite news |date=18 March 2026 |title=Elderly couple killed in Iranian revenge strike on Israel |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2026/03/18/iran-war-latest-news-ali-larijani-death-tel-aviv-strikes/ |work=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt; ក្នុងថ្ងៃដដែរនេះផងដែរ អ៊ីស្រាអែលបានបើកការឈ្លានពានដីគោកចូលទៅក្នុង[[លីបង់ខាងត្បូង|ទឹកដីភាគខាងត្បូង]]នៃប្រទេសលីបង់។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Peled |first1=Anat |last2=Abdel-Baqui |first2=Omar |title=Israel Invades Lebanon, Opening New Front Against Iran |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israel-invades-lebanon-opening-new-front-against-iran-f5e29555 |access-date=26 May 2026 |work=Wall Street Journal |date=16 March 2026}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា សង្គ្រាមនេះបានវិវត្តកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរបន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានវាយប្រហារលើតំបន់ឧស្ម័នធម្មជាតិផារស៍ខាងត្បូងនៅក្នុងឈូងសមុទ្រពែរ្ស និងព្រមទាំងរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងក្បែរៗនោះរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយមានការសម្របសម្រួលពីសហរដ្ឋអាមេរិក។&lt;ref name=&quot;oj&quot;&gt;{{cite news |last1=Orr |first1=Robert |last2=Kelly |first2=Maxine |last3=Wells |first3=Peter |last4=Provan |first4=Sarah |last5=Cash |first5=Kieran |date=18 March 2026 |title=Middle East war live: Oil jumps after Iran says energy industry attacked |url=https://www.ft.com/content/6112e127-3ee2-4fce-acfc-f7644e5c6c30?syn-25a6b1a6=1 |work=Financial Times}}&lt;/ref&gt; ជាប្រតិកម្ម អ៊ីរ៉ង់បានវាយរោងចក្រផលិតឧស្ម័នធម្មជាតិរាវដ៏ធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកដែលមានទីតាំងនៅក្នុងប្រទេសកាតា។ ត្រាំបានអះអាងថា រូបលោកមិនបានដឹងអ្វីអំពីការវាយប្រហារនៅផារស៍ខាងត្បូងទេ ហើយលោកបានសន្យាថានឹងលែងមានការវាយប្រហារដោយអ៊ីស្រាអែលណាទៀតទៅលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់ឡើយ និងថែមទាំងបានគំរាមកំហែងអ៊ីរ៉ង់ឱ្យបញ្ឈប់ការវាយប្រហារលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពលរបស់កាតាទៀត។&lt;ref name=blowup&gt;{{cite news |last=Jones |first=Callum |date=19 March 2026 |title=Trump threatens to 'blow up' all of Iran's South Pars gasfield if Tehran strikes Qatar |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/19/iran-war-trump-south-pars-threat-if-tehran-strikes-qatar |access-date=26 May 2026 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងថ្ងៃដដែរ អ៊ីស្រាអែលបានសម្លាប់រដ្ឋមន្ត្រីចារកម្មអ៊ីរ៉ង់ លោក[[អ៊ីស្មាអែល ខាធីប]] តាមរយៈការវាយប្រហារពីលើអាកាសទាំងយប់។&lt;ref&gt;{{cite web |date=18 March 2026 |title=Iran president confirms intelligence minister Khatib killed in strike |url=https://www.iranintl.com/en/202603187564 |access-date=26 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt;

[[File:F-35 Lightning II fighter jet hit over Iran 2026.webm|thumb|right|250x250px|thumbtime=00:06||វីដេអូដែលបញ្ចេញដោយ[[ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានតាស្នីម]]នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលបង្ហាញពីការវាយប្រហារដោយសង្ស័យពីអ៊ីរ៉ង់លើយន្តហោះចម្បាំង F-៣៥ របស់អាមេរិក ដោយនេះបានចាត់ទុកជាករណីដំបូងនៃយន្តហោះចម្បាំងបំបាំងកាយដែលត្រូវរងការខូចខាតនៅក្នុងសមរភូមិប្រយុទ្ធ។]]
នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា យន្តហោះចម្បាំងប្រភេទ F-៣៥ របស់សហរដ្ឋអាមេរិកមួយគ្រឿងបានធ្វើការចុះចតជាបន្ទាន់ ក្រោយសង្ស័យថាត្រូវរងគ្រាប់ទង្គិចដែលបាញ់ដោយកងកម្លាំងអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref name=&quot;cnn19march&quot;&gt;{{cite news |date=19 March 2026 |url=https://edition.cnn.com/2026/03/19/politics/f-35-damage-iran-war |title=US F-35 damaged by suspected Iranian fire makes emergency landing, sources say |work=CNN }}&lt;/ref&gt; ដំណាលគ្នានេះ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការផ្លូវអាកាសប្រឆាំងនឹងនាវានិងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់នៅឯច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីបើកដំណើរការផ្លូវដឹកជញ្ជូនអន្តរជាតិឡើងវិញ។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Cloud |first1=David S. |last2=Seligman |first2=Lara |last3=Gordon |first3=Michael R. |date=20 March 2026 |title=U.S. War Planes and Helicopters Kick Off Battle to Reopen Hormuz |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-war-planes-and-helicopters-kick-off-battle-to-reopen-hormuz-530cdb78 |access-date=26 May 2026 |work=The Wall Street Journal }}&lt;/ref&gt;

===សប្តាហ៍ទីបួន (២១–២៧ មីនា)===
{{Further|យុទ្ធនាការច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឆ្នាំ២០២៦}}
នៅថ្ងៃទី២១ ខែមីនា សហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការវាយប្រហារទៅលើ[[រោងចក្រនុយក្លេអ៊ែរណាតានស៍]] ដោយប្រើគ្រាប់បែកបំបែកលេណដ្ឋាន។ ប្រទេសរុស្ស៊ីបានថ្កោលទោសការវាយប្រហារនេះដោយហៅវាថាជា &quot;ការរំលោភបំពានច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងច្បាស់ជាក់ស្ដែង&quot; ខណៈដែល[[ទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ]]បានជំរុញឱ្យមានការអត់ធ្មត់ផ្នែកយោធា &quot;ដើម្បីជៀសវាងហានិភ័យនៃគ្រោះថ្នាក់នុយក្លេអ៊ែរ&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |date=21 March 2026 |title=Iran says US and Israel attacked Natanz nuclear facility |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/21/iran-says-us-and-israel-attacked-natanz-nuclear-facility |access-date=26 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt; ជាការឆ្លើយតប អ៊ីរ៉ង់បានវាយប្រហារទីក្រុង[[ឌីម៉ូណា]]នៃភាគខាងត្បូងអ៊ីស្រាអែល ដោយបង្ករបួសដល់មនុស្សយ៉ាងតិច ៧៨ នាក់។&lt;ref&gt;{{cite news |date=21 March 2026 |title=Iran war: Missiles injure 160 in towns near Israeli nuclear site |url=https://www.bbc.com/news/articles/c9qdvnv13qdo |access-date=26 May 2026 |work=BBC News }}&lt;/ref&gt;

ដោយដកស្រង់សម្តីមន្ត្រីអាមេរិកដែលមិនបញ្ចេញឈ្មោះ សារព័ត៌មាន CNN និង ''The Wall Street Journal'' បានរាយការណ៍ថា អ៊ីរ៉ង់បានព្យាយាមវាយប្រហារមូលដ្ឋានយោធារួមសហរដ្ឋអាមេរិក–ចក្រភពអង់គ្លេស ពោលគឺមូលដ្ឋាន[[ឌីអេហ្គោ​ ហ្គាស៊ីយ៉ា]]នៅលើ[[ប្រជុំកោះឆាហ្គោស]]ក្នុង[[ដែនដីអង់គ្លេសនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា]] ប៉ុន្តែត្រូវបរាជ័យបន្ទាប់ពីមីស៊ីលមួយគ្រាប់បានបែកផ្ទុះក្នុងកំឡុងពេលហោះហើរ និងមួយទៀតត្រូវចាប់ស្ទាក់ដោយប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស SM-៣ ដែលមានប្រភពចេញពីនាវាចម្បាំងអាមេរិក។&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 March 2026 |title=Iran targeted but did not hit Diego Garcia base with missiles, WSJ reports |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-targeted-did-not-hit-diego-garcia-base-with-missiles-wsj-reports-2026-03-21/ |access-date=26 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=21 March 2026 |title=Iran fires 2 ballistic missiles towards US, UK military bases in Diego Garcia |url=https://timesofindia.indiatimes.com/defence/international/iran-fires-2-ballistic-missiles-towards-us-uk-military-bases-in-diego-garcia/articleshow/129711819.cms |access-date=26 May 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់បានបដិសេធពីការបាញ់មីស៊ីលសម្ដៅទៅមូលដ្ឋានឌីអេហ្គោ ហ្គាស៊ីយ៉ា ខណៈគ្មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ណាមួយដែលបញ្ជាក់ថាមានមីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់បានហោះទៅជិតឌីអេហ្គោ ហ្គាស៊ីយ៉ា ឬមានការហោះស្ទាក់ចាប់មីស៊ីលអ៊ីរ៉ង់នោះឡើយ។&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Vine |first1=David |title=Did Iran Attack Diego Garcia? |url=https://fpif.org/did-iran-attack-diego-garcia/ |website=fpif.org |publisher=Foreign Policy in Focus |access-date=26 May 2026 |date=25 March 2026}}&lt;/ref&gt; ក្រៅពីនេះ ក្រុមចលនា[[ហ៊ូទី]]នៃប្រទេស[[យេម៉ែន]]បានព្រមានថា ខ្លួននឹងចូលដៃនៅក្នុងសង្គ្រាមជួយគាំទ្រអ៊ីរ៉ង់ ប្រសិនបើមានការបន្តវាយប្រហារបន្ថែមទៅលើអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Magdy |first=Samy |date=21 March 2026 |title=Houthi rebels say they will respond to any escalation against Iran |url=https://apnews.com/live/iran-war-israel-trump-03-21-2026#0000019d-1258-dbe1-abff-3bfb86300000 |access-date=26 May 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt;

[[File:Operation-Roaring-Lion-0065.jpg|thumb|កងទាហានអ៊ីស្រាអែលនៅក្បែរព្រំដែនប្រទេសលីបង់, ២១ មីនា ២០២៦]]
ត្រាំបានចេញឱសានវាទមួយដល់អ៊ីរ៉ង់ ដោយគំរាមថាអាមេរិកនឹងវាយប្រហាររោងចក្រថាមពលអ៊ីរ៉ង់ លុះត្រាតែសាមីខ្លួនព្រមបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ក្នុងរយៈពេល ៤៨ ម៉ោង។ អ៊ីរ៉ង់បានបដិសេដច្រានចោលឱសានវាទនោះ ដោយគំរាមវិញថា ខ្លួនឹងបិទច្រកហ័រមូហ្ស៍ &quot;ទាំងស្រុង&quot; និងបើកការវាយប្រហារលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗនៅទូទាំងតំបន់ដូចជារោងចក្រផលិតថាមពលនិងរោងចក្របន្សាបទឹកប្រៃជាដើម។&lt;ref&gt;{{cite news |date=22 March 2026 |title=Iran threatens to 'completely' close Strait of Hormuz and hit power plants after Trump's ultimatum |url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-march-22-2026-16cc60862529b873666ce4c1f6529d78 |access-date=26 May 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt; ចូល ២៤ ម៉ោងនៃឱសានវាទនោះ ត្រាំបានប្រកាសថារូបលោកបានពន្យារពេលវាយប្រហារទៅលើរោងចក្រថាមពលអ៊ីរ៉ង់ទៅដល់រយៈពេលប្រាំថ្ងៃ ហើយបាននិយាយថា សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងតែចរចាជាមួយអ៊ីរ៉ង់ដើម្បីរកផ្លូវបញ្ចប់សង្គ្រាម។&lt;ref&gt;{{cite web |date=23 March 2026 |title=Iran war: Trump claims US has held talks with Iran |url=https://www.dw.com/en/iran-war-trump-claims-us-has-held-talks-with-iran/live-76478747 |access-date=26 May 2026 |website=dw.com }}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់វិញបានបដិសេធពីអត្ថិភាពនៃកាចរចានោះ ដោយបានហៅត្រាំថាជាប្រធានាធិបតី &quot;បោកប្រាស់&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |date=23 March 2026 |title=No talks are underway between Tehran and Washington, Iran says |url=https://www.iranintl.com/en/202603237530 |access-date=26 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt; ហើយថែមទាំងបានបដិសេធមិនទទួលផែនការសន្តិភាព ១៥ ចំណុចរបស់អាមេរិកទៀតផង។ អ៊ីរ៉ង់បានអះអាងថាដើម្បីឱ្យការចរចាអាចប្រព្រឹត្តទៅបាន លុះត្រាតែមានការរាប់បញ្ចូល[[សង្គ្រាមលីបង់ឆ្នាំ២០២៦|ជម្លោះលីបង់]]ចូលជាលក្ខខណ្ឌមួយនៅក្នុងសំណើបទឈប់បាញ់។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Nakhoul |first1=Samia |last2=Bassam |first2=Laila |last3=Gebeily |first3=Maya |date=25 March 2026 |title=Iran wants Lebanon included in any ceasefire, sources say |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/iran-wants-lebanon-included-any-ceasefire-sources-say-2026-03-25/ |access-date=26 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា កងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានសម្លាប់លោក[[អាលីរ៉េហ្សា តាងស៊ីរី]] ដែលជាមេបញ្ជាការទ័ពជើងទឹកកំពូលម្នាក់របស់អ៊ីរ៉ង់ ដោយចោទថាលោកនេះហើយគឺជាអ្នកទទួលខុសត្រូវដោយចម្បងចំពោះការបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រហ័រហូម្ស៍។&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 March 2026 |title=Israel says it has killed Iran's navy chief overseeing Strait of Hormuz blockade |url=https://www.bbc.com/news/articles/cy81p99x07no |access-date=26 May 2026 |work=BBC News }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃបន្ទាប់ គ្រាប់មីស៊ីលនិងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់បានហោះទៅបំបុក[[មូលដ្ឋានទ័ពអាកាសក្សត្រស៊ុលតង់]]របស់អាមេរិក បង្កឱ្យទាហានអាមេរិកយ៉ាងតិច​ ១៥ នាក់រងរបួស និងនាំឱ្យមានការខូចខាតដល់យន្តហោះប្រភេទ[[បូអ៊ីង អ៊ី-៣ សិនទ្រី|អ៊ី-៣ សិនទ្រី]]មួយគ្រឿង។&lt;ref name=&quot;apnews27march&quot;&gt;{{cite news |date=27 March 2026 |title=Yemen's Houthis claim responsibility for missile attack on Israel, their first since war started |url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-march-27-2026-195444c54cbb7545d0a77f8ffbc0e4c0 |access-date=26 March 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt; អ្នកវិភាគយោធា លោកសេឌ្រីក លៃតុនបានចាត់ទុកការវាយប្រហារនេះថាជា &quot;ការវាយប្រហារដ៏ធ្ងន់ធ្ងរទៅដល់សមត្ថភាពស៊ើបការណ៍ឃ្លាំមើលតាមអាកាសរបស់ [សហរដ្ឋអាមេរិក]&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.cnn.com/2026/03/30/middleeast/us-air-force-awacs-jet-destroyed-saudi-arabia-intl-hnk-ml |title=Destruction of vital US radar aircraft could hamper ability to spot Iran threats, analysts say |first1=Brad |last1=Lendon |first2=Isaac |last2=Yee |first3=Thomas |last3=Bordeaux |date=30 March 2026 |work=[[CNN]]}}&lt;/ref&gt; ចំណែកឯអ៊ីរ៉ង់វិញគឺមិនបានបង្ហាញពីសញ្ញាដកថយការត្រួតត្រាលើច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍វិញនោះឡើយ។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/27/world/iran-war-trump-oil-israel |title=Iran War Live Updates: Tehran Moves to Assert Its Control Over Strait of Hormuz |work=The New York Times |date=27 March 2026 |access-date=26 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===សប្តាហ៍ទីប្រាំ (២៨ មីនា – ៣ មេសា)===
ក្រុមហ៊ូទីបានចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ដោយបាញ់ស្រោបមីស៊ីលបាលីស្ទិកជាច្រើនគ្រាប់ចូលប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។ ចលនាហ៊ូទីនេះបាននិយាយថាខ្លួនឹងបន្តបាញ់មីស៊ីលបាលីស្ទិកសម្ដៅចូលទីតាំងយោធាសំខាន់ៗរបស់អ៊ីស្រាអែល ហើយនឹងមិនឈប់ឡើយលុះត្រាតែអរិភាពនៅគ្រប់ជួរប្រយុទ្ធបានបញ្ឈប់។ ជាប្រតិកម្ម [[ក្រុមប្រឹក្សាដឹកនាំប្រធានាធិបតី|រដ្ឋាភិបាលយេម៉ែន]] ដែលមានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ បានថ្កោលទោស ​​&quot;សកម្មភាពរបស់អ៊ីរ៉ង់ដែលប៉ុនប៉ងអូសទាញយេម៉ែន&quot; ឱ្យចូលក្នុងជម្លោះ &quot;តាមរយៈសម្ព័ន្ធក្រុមភេរវកររបស់ខ្លួន&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Dahir |first1=Abdi Latif |last2=Sampson |first2=Eve |date=28 March 2026 |title=Yemen's Houthis Fire at Israel and Vow Further Attacks |url=https://www.nytimes.com/2026/03/28/world/middleeast/yemen-houthis-attack-israel-war.html |access-date=26 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃដដែរ កងម៉ារីនអាមេរិកចំនួន ២,៥០០ នាក់មកពីអង្គភាពបេសកកម្មម៉ារីនទី៣១ បានធ្វើដំណើរចូលមកដល់មជ្ឈិមបូព៌ា ដោយពួកគេត្រូវបានបម្រុងទុកជាកម្លាំងចលករជួយជំរុញកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូស្ស៍ឡើងវិញ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 March 2026 |title=Update from Helene Cooper |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/28/world/iran-war-trump-israel-oil/06cca092-ddd6-5d3a-a460-2e70367fefe2?smid=url-share |access-date=26 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមីនា ការវាយប្រហារតាមអាកាសរួមសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីស្រាអែលបានបង្កការខូចខាតនិងបំផ្លិចបំផ្លាញទីលំនៅដ្ឋាននិងអគារស៊ីវិលជាច្រើន ដោយក្នុងនោះរួមមាន [[សាកលវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាអ៊ីរ៉ង់]]ផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Baskar |first1=Pranav |last2=Hakim |first2=Shirin |date=28 March 2026 |title=Airstrikes batter a university and residential zones in Tehran. |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/28/world/iran-war-trump-israel-oil |access-date=26 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; អ៊ីរ៉ង់បានឆ្លើយតបវិញដោយការគំរាមវាយប្រហារលើមហាវិទ្យាល័យអ៊ីស្រាអែល និងអាមេរិកនៅទូទាំងមជ្ឈិមបូព៌ា។&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 March 2026 |title=Update from Sanam Mahoozi |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/29/world/iran-war-trump-israel-oil/9b3c6f7c-33ca-5d8e-aab0-912c41dc5b1c?smid=url-share |access-date=26 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមីនា ត្រាំបានថ្លែងពីបំណង &quot;វាយយករ៉ែប្រេងនៅអ៊ីរ៉ង់&quot; ដូចជា មជ្ឈមណ្ឌលនាំចេញប្រេងនៅ[[កោះខាក]] ដោយអះអាងថា វាគឺអាចដណ្ដើមបាន &quot;យ៉ាងងាយស្រួល&quot; ហើយបញ្ជាក់ទៀតថា អាមេរិកអាចបន្តកាន់កាប់វាមួយរយៈធំប្រសិនបើធ្វើមែន។&lt;ref name=&quot;ft30march&quot;&gt;{{cite news |date=30 March 2026 |title=Donald Trump says US could 'take the oil in Iran' |url=https://www.ft.com/content/3bd9fb6c-2985-4d24-b86b-23b7884031f5?syn-25a6b1a6=1 |access-date=26 May 2026 |work=Financial Times }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ត្រាំបានសរសេរនៅលើបណ្ដាញសង្គមថា ប្រសិនបើគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងនិងការបើកច្រកហ័រមូហ្ស៍ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះទេ នុះអាមេរិកនឹងវាយបំផ្លាញរោងចក្រថាមពល អណ្តូងប្រេង កោះខាក និងអាចគ្រប់រោងចក្របន្សាបទឹកប្រៃរបស់អ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bohner |first1=Athina |last2=Berry |first2=Alex |last3=Oelofse |first3=Louise |agency=AP, AFP, dpa, Reuters, EFE |date=30 March 2026 |title=Trump again threatens to 'obliterate' Iranian power plants, oil wells and Kharg Island |url=https://p.dw.com/p/5BNQw |work=Deutsche Welle |access-date=26 May 2026}}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងថ្ងៃដដែរ ប្រទេសតួកគីនិងសម្ព័ន្ធណាតូបានស្ទាក់ចាប់មីស៊ីលលើកទីបួន ដែលបានតម្រង់ចូលក្នុងទឹកដីប្រទេសតួកគី ខណៈអ៊ីរ៉ង់បានបដិសេធការបាញ់មីស៊ីលនោះដោយអះអាងថាមានការបន្លំអត្តសញ្ញាណ។&lt;ref&gt;{{cite |news |date=31 March 2026 |title=Reports of Iranian Missile Launch Toward Turkey Are Completely Baseless |url=https://wanaen.com/reports-of-iranian-missile-launch-toward-turkey-are-completely-baseless/ |access-date=26 May 2026 |work=WANA News Agency}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី២ ខែមេសា សហរដ្ឋអាមេរិកបានបើកការវាយប្រហារចំនួនពីរលើកទៅលើ[[ស្ពានការ៉ាជ ប៊ី-១|ស្ពានប៊ី ១]] នៅរវាងទីក្រុងតេហេរ៉ង់ និងទីក្រុង[[ការ៉ាជ]] ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាស្ពានដ៏ខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា បង្កឱ្យមានមនុស្សស្លាប់ចំនួន ៨ នាក់ និងរបួស ៩៥ នាក់ ខណៈស្ពាននោះត្រូវបាក់រលំមួយផ្នែក។&lt;ref&gt;{{cite web |date=2 April 2026 |title=Trump announces destruction of Iran's tallest bridge |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/trump-announces-destruction-irans-tallest-bridge |access-date=27 May 2026 |agency=Agence France Presse |website=Al-Monito }}&lt;/ref&gt; ជាបន្ទាប់ ត្រាំបានអួតអាងចំពោះសកម្មភាពវាយប្រហារនោះ ដែលអ្នកជំនាញបានវាយតម្លៃថាអាចជាប់ជា[[ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម]]។&lt;ref name=&quot;france24-2april&quot;&gt;{{cite news |title=Trump gloats on possible war crimes in Iran, but punishment distant |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260402-trump-gloats-on-possible-war-crimes-in-iran-but-punishment-distant |work=France 24 |date=2 April 2026 }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី៣ ខែមេសា កងកម្លាំងអ៊ីរ៉ង់បានបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះចម្បាំង F-១៥E របស់អាមេរិកមួយគ្រឿង ដោយវាបានធ្លាក់ទៅក្នុង[[ខេត្តកុះហ្គីលូយេហ៍ និងបូយែរ-អះម៉ាដ]]នៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ខណៈអាមេរិកបានផ្ដើមបេសកកម្មស្វែងរក និងជួយសង្គ្រោះអ្នកបើកយន្តហោះចម្បាំងនោះ ដោយបានសង្គ្រោះពួកគេដោយជោគជ័យក្នុងរយៈពេល ៤៨ ម៉ោង។&lt;ref name=&quot;ap-f515e-rescue&quot;&gt;{{cite news |last=Kim |first=Seung Min |date=5 April 2026 |title=A mountain hideout and aircraft under fire: US carries out daring rescue of service member in Iran |url=https://apnews.com/article/iran-us-pilot-military-rescue-fde473d07fb59e871a71cd2ad2ffe4fe |access-date=27 May 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃដដែរនោះ [[សាកលវិទ្យាល័យឆាហ៊ីដ បាហេស្ថី]]នៃទីក្រុងតេហេរ៉ង់ ត្រូវរងវាយប្រហារពីអាកាស ដែលនាំឱ្យចំនួនសាកលវិទ្យាល័យអ៊ីរ៉ង់ដែលរងការវាយប្រហារសរុបកើនដល់ជាង ៣០ នេះបើយោងតាមរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវិទ្យាសាស្ត្រអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Iranian Minister of Science: U.S.-Israeli strikes targeted 30 Universities since start of war |url=https://hawarnews.com/en/iranian-minister-of-science-us-israeli-strikes-targeted-30-universities-since-start-of-war |work=Hawar News |date=4 April 2026 |access-date=27 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===សប្តាហ៍ទីប្រាំមួយ (៤–៧ មេសា)===
[[File:2026-04-07 Trump – A whole civilization will die tonight 2026-04-07 192815.png|thumb|សារសរសេរនៅលើបណ្ដាញសង្គម ''Truth Social'' របស់ត្រាំនៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ដែលបានគំរាមថា &quot;អរិយធម៌ទាំងមូលនឹងត្រូវវិនាសបាត់នៅយប់នេះ ហើយនឹងគ្មានថ្ងៃអាចស្ដារត្រឡប់មកវិញបានទៀតឡើយ&quot;។]]
នៅថ្ងៃទី៤ ខែមេសា មានករណីផ្ទុះជាច្រើនដងនៅអគារបម្រុងនៃ[[រោងចក្រថាមពលនុយក្លេអ៊ែរប៊ូឈែហរ៍]] ក៏ដូចជាតំបន់ប្រេងគីមីពិសេសម៉ះឆាហរ៍ក្នុងទីក្រុងម៉ះឆាហរ៍ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/04/world/iran-war-trump-news |title=U.S. Rescues Downed Air Force Officer Deep Inside Iran, Trump Says |first1=Greg |last1=Jaffe |first2=Eric |last2=Schmitt |first3=Helene |last3=Cooper |date=4 April 2026 |work=The New York Times}}&lt;/ref&gt; ការវាយប្រហារតាមអាកាសនៅម៉ះឆាហរ៍ បានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងតិចចំនួនប្រាំនាក់ និងបង្ករបួសបន្ថែមដល់មនុស្ស ១៧០ នាក់ផ្សេងទៀត។&lt;ref&gt;{{cite news |date=4 April 2026 |title=Update from Shirin Hakim |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/04/world/iran-war-trump-news/f8c31573-78bc-5053-a5a0-99ce0bf46017?smid=url-share |access-date=26 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; ឆ្លងចូលមកដល់ថ្ងៃទី៦ ខែមេសា កងកម្លាំងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាមបានប្រកាសថា ប្រធានអង្គការចារកម្មរបស់ខ្លួនគឺលោកឧត្តមសេនីយ៍[[ម៉ាហ៊ីដ ខាដេមី]]បានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងការវាយប្រហារតាមអាកាសរួមដោយសហរដ្ឋអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;ii-khademi&quot;&gt;{{cite web |date=6 April 2026 |title=IRGC intelligence chief killed in attack, Guards say |url=https://www.iranintl.com/en/202604065252 |access-date=27 May 2026 |website=Iran International}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃដដែរ​ មនុស្សយ៉ាងតិច ៣៤ នាក់ រួមទាំងកុមារ ៦ នាក់ ត្រូវបានសម្លាប់នៅក្នុងការវាយប្រហារតាមអាកាសរួមដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលនៅទូទាំងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ រួមមានការវាយប្រហារលើ[[សាកលវិទ្យាល័យបច្ចេកវិទ្យាឆារីហ្វ]] និងតំបន់លំនៅដ្ឋានប្រជាជនស៊ីវិលជាច្រើនទៀតផង។ អនុប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ និងជាអ្នកនយោបាយកំណែទម្រង់និយម លោក[[ម៉ូហាម៉ាដ រ៉េហ្សា អារ៉េហ្វ]] និងត្រូវជាអតីតនិស្សិតនៃសាកលវិទ្យាល័យនោះ បានសម្ដៅលើការប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកបំបែកលេណដ្ឋានក្នុងការវាយប្រហារនោះថាជា &quot;និមិត្តរូបនៃភាពឆ្កួតលីលា និងអវិជ្ជារបស់ត្រាំ&quot;។&lt;ref name=&quot;aljazeera6april&quot;&gt;{{cite news |date=6 April 2026 |title=Iran's top university, oil facility bombed as US, Israel intensify attacks |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/irans-top-university-bombed-as-us-israel-intensify-attacks-34-killed |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;

[[File:Members of the Tehran Jewish community navigating the site where the Rafi'-Nia synagogue was destroyed.webm|thumb|right|200px|វីដេអូខ្លីបង្ហាញពីសមាជិក​សហគមន៍​ជ្វីហ្វ​នៃទីក្រុង​តេហេរ៉ង់​កំពុង​ដើរប្រមើលទីតាំងវិហារ​សាសនា​រ៉ាហ្វី នីយ៉ា ក្រោងត្រូវ​រងការបំផ្លិច​បំផ្លាញ។]]
នៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា វិហារសាសនាយូដារ៉ាហ្វីនីយ៉ានៅកណ្តាលទីក្រុងតេហេរ៉ង់ បានរងការបំផ្លិចបំផ្លាញធ្ងន់ធ្ងរដោយការវាយប្រហារតាមអាកាស។ អ៊ីស្រាអែលបាននិយាយថា អគារសាសនានេះត្រូវបានបំផ្លាញដោយសារតែត្រូវប៉ះទង្គិចនឹងការវាយប្រហារដែលសម្ដៅលើទីតាំងផ្សេងក្បែរនោះប៉ុណ្ណោះ ហើយវាមិនដែលជាគោលដៅវាយប្រហារតាមអាកាសផ្ទាល់របស់ខ្លួនឡើយ។&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Ben Ari |first1=Lior |last2=Eichner |first2=Itamar |date=7 April 2026 |title=IDF confirms Tehran strike targeted Iranian commander, synagogue hit was 'collateral damage' |url=https://www.ynetnews.com/jewish-world/article/sjouxfz211g |access-date=28 May 2026 |work=Ynet }}&lt;/ref&gt; សារសរសេររបស់ត្រាំនៅលើបណ្ដាញសង្គមដែលថា &quot;អរិយធម៌ទាំងមូលនឹងវិនាសនៅយប់នេះ ហើយមិនអាចស្ដារត្រឡប់មកវិញទៀត&quot; នោះបានបង្កការព្រួយបារម្ភជាអន្តរជាតិ ដោយមានគេសង្ស័យថាត្រាំប៉ងចង់ប្រើគ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរ។ អគ្គលេខាធិការនៃ[[អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ]]បានមានប្រសាសន៍ថា សាររបស់ត្រាំ &quot;អាចជាការគំរាមប្រព្រឹត្តអំពើប្រល័យពូជសាសន៍&quot;។&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 April 2026 |title=Iran: President Trump's apocalyptic threats of large-scale civilian devastation demand urgent global action to prevent atrocity crimes |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/04/iran-president-trumps-apocalyptic-threats-of-large-scale-civilian-devastation-demand-urgent-global-action-to-prevent-atrocity-crimes/ |access-date=28 May 2026 |work=[[អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ|Amnesty International​]] }}&lt;/ref&gt; យ៉ាងណាមិញ សេតវិមានបានចេញបដិសេធអំពីលទ្ធភាពប្រើប្រាស់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 April 2026 |title=Iran war latest: We'll destroy Iran — but we won't use nuclear weapons, US says |url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/iran-war-latest-news-tehran-rejects-peace-deadline-trump-gz662zx0h |work=The Times |access-date=28 May 2026}}&lt;/ref&gt; 

===បទឈប់បាញ់ (៨ មេសា – បច្ចុប្បន្ន)===
{{Main|បទឈប់បាញ់សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|កិច្ចពិភាក្សាសន្ទនាទីក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ}}
នៅថ្ងៃទី៧ ខែមេសា នាវេលាម៉ោង ៦:៣២ ល្ងាចនៅសហរដ្ឋអាមេរិក (ត្រូវនឹងថ្ងៃទី៨ ខែមេសា ម៉ោង ១:៣២ ព្រឹកនៅអ៊ីស្រាអែល និងម៉ោង ២:០២ ព្រឹកនៅអ៊ីរ៉ង់) លោកប្រធានាធិបតីត្រាំបានប្រកាសនៅលើបណ្ដាញសង្គមរបស់លោកថា សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់បានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងមួយដោយផ្អែកលើសំណើ ១០ ចំណុច ដោយមានការសម្របសម្រួលពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីប៉ាគីស្ថានគឺលោក[[ស្ហេបាហ៍ ស្ហារីហ្វ]] និងលោកសេនាប្រមុខ[[អាស៊ីម មូនារ]]។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Live updates: Trump agrees to two-week ceasefire after threatening massive attacks |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/live-updates-iran-war-trump-deadline-hormuz-infrastructure-ceasefire-rcna267039 |work=NBC News |date=7 April 2026 |access-date=28 May 2026}}&lt;/ref&gt; សហរដ្ឋអាមេរិក អ៊ីស្រាអែល និងអ៊ីរ៉ង់បានព្រមគ្នាលើបទឈប់បាញ់រយៈពេលពីរសប្តាហ៍ ដែលក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ អ៊ីរ៉ង់នឹងបើកច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឡើងវិញ។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 2026 |title=What we know about the US and Iran's ceasefire deal |url=https://www.bbc.com/news/articles/ce84z6y3ke4o |access-date=28 May 2026 |work=BBC News }}&lt;/ref&gt;

បន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់ត្រូវបានប្រកាស រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងនៅលើ[[កោះឡាវ៉ាន]] និងរោងចក្រនាំចេញប្រេងឆៅនៅ[[កោះស៊ីរី]]របស់អ៊ីរ៉ង់ បានរងការវាយប្រហារ ដោយគ្មានភាគីណាមួយចេញមុខមកទទួលខុសត្រូវ។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 2026 |title=Iranian Oil Refining Company confirms attack on Lavan refinery, Shana reports |url=https://www.reuters.com/business/energy/iranian-oil-refining-company-confirms-attack-lavan-refinery-shana-reports-2026-04-08/ |access-date=28 May 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt; ជាការឆ្លើយតប អ៊ីរ៉ង់បានបន្តបាញ់មីស៊ីលនិងដ្រូនចូលទៅក្នុងបណ្ដារដ្ឋអារ៉ាប់នៅជុំវិញឈូងសមុទ្រ។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 2026 |title=S Arabia, UAE, Kuwait, Qatar, Bahrain report attacks after Iran-US truce |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/8/uae-kuwait-bahrain-report-attacks-despite-iran-us-ceasefire |access-date=28 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt; ក្រោយមកទើបគេបានបង្ហាញថាការវាយប្រហារលើរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់នោះគឺបានធ្វើឡើងជាសម្ងាត់ដោយអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម។&lt;ref name=&quot;WSJUAEStrikes&quot;&gt;{{Cite news |last1=Holliday |first1=Shelby |last2=Said |first2=Summer |date=11 May 2026 |title=The U.A.E. Has Been Secretly Carrying Out Attacks on Iran |url=https://www.wsj.com/articles/the-u-a-e-has-been-secretly-carrying-out-attacks-on-iran-f1745a0d |access-date=28 May 2026 |work=Wall Street Journal |issn=0099-9660}}&lt;/ref&gt; លក្ខខណ្ឌដាក់បញ្ចូលលីបង់ទៅក្នុងឈប់បាញ់ត្រូវជួបនឹងការខ្វែងគំនិតគ្នា&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 2026 |title=Netanyahu says US-Iran ceasefire 'does not include Lebanon' |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/8/netanyahu-says-us-iran-ceasefire-does-not-include-lebanon |access-date=28 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt; ខណៈអ៊ីស្រាអែលបានបើកការវាយប្រហារដ៏ធំមួយមិនធ្លាប់មានចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានកើតមកលើប្រទេសលីបង់ក្នុងគោលដៅកម្ទេចទីតាំងឈរជើងក្រុមហេស្បុលឡា។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Israel pounds Lebanon with heaviest airstrikes of the war as Hezbollah pauses attacks |date=8 April 2026 |access-date=28 May 2026 |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/hezbollah-pauses-attacks-under-us-iran-ceasefire-sources-close-group-say-2026-04-08/}}&lt;/ref&gt; មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៣៥៧ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងមនុស្សប្រមាណជាង ១,២០០ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួសជាលទ្ធផល។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 2026 |title=Israeli attacks across Lebanon kill at least 254 after Iran-US ceasefire |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/8/hundreds-of-casualties-across-lebanon-after-israel-says-it-hit-100-sites |access-date=28 May 2026 |work=Al Jazeera English }}&lt;/ref&gt;

[[File:8 April 2026 Isreali attacks on Beirut (2).jpg|thumb|right|ទិដ្ឋភាពអគារមួយកន្លែងនៅបៃរូត ប្រទេសលីបង់ ក្រោយត្រូវអ៊ីស្រាអែលវាយប្រហារ, ៨ មេសា ២០២៦]]
នៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសា ត្រាំបាននិយាយថា កងកម្លាំងអាមេរិកបានចាប់ផ្តើម &quot;បោសសម្អាត&quot; ច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍។ កាសែត ''Wall Street Journal'' បានរាយការណ៍ថា នាវាចម្បាំងពិឃាតជាច្រើនគ្រឿងរបស់អាមេរិកបានចូលទៅក្នុងច្រកសមុទ្រនេះជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានផ្ទុះមក។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 April 2026 |title=U.S. Warships Transit Hormuz as U.S.-Iran Meet Face-to-Face for Peace Talks |url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-war-latest-news-israel-us-lebanon-2026?mod=lc_navigation |work=The Wall Street Journal }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=11 April 2026 |title=U.S. warships cross Strait of Hormuz for first time since Iran war began |url=https://www.axios.com/2026/04/11/us-iran-navy-strait-of-hormuz |website=Axios }}&lt;/ref&gt; រីឯរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់វិញត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានគំរាមវាយប្រហារនាវាចម្បាំងទាំងនោះ ដោយចោទអាមេរិកថាកំពុងរំលោភបទឈប់បាញ់។&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=11 April 2026 |title=U.S. warships cross Strait of Hormuz for first time since Iran war began |url=https://www.axios.com/2026/04/11/us-iran-navy-strait-of-hormuz |website=Axios }}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងថ្ងៃដដែរនោះ កិច្ចចរចារវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាកិច្ចពិភាក្សាកម្រិតខ្ពស់បំផុតរវាងប្រទេសទាំងពីរចាប់តាំងពី[[បដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់|បដិវត្តន៍ឥស្លាមនៃឆ្នាំ១៩៧៩]] មក បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[ឥស្លាម៉ាបាដ]] ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ដែលមានរយៈពេល ២១ ម៉ោង ប៉ុន្តែគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងអ្វីត្រូវបានសម្រេចឡើយ។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 April 2026 |title=No Deal: U.S.-Iran peace talks in Islamabad collapse |url=https://www.npr.org/2026/04/12/nx-s1-5782538/u-s-iran-peace-talks-islamabad-collapse |access-date=28 May 2026 |work=NPR News }}&lt;/ref&gt;

====ការបិទផ្លូវទឹកអ៊ីរ៉ង់ដោយអាមេរិក====
ត្រាំបានប្រកាសថា កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិកនឹងចាប់ផ្តើមបិទផ្លូវហាមឃាត់ &quot;នាវាទាំងអស់ដែលព្យាយាមចូល ឬចាកចេញពីច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍&quot; ចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា តទៅ។ យ៉ាងណា បញ្ជាការកណ្តាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ជាក់ក្រោយថា ការបិទផ្លូវមួយនេះនឹងត្រូវអនុវត្តតែលើនាវាដែលធ្វើដំណើរទៅ ឬមកពីកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 April 2026 |title=Trump announces naval blockade of Iran after Islamabad talks yield no deal |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/04/12/iran-us-talks-ceasefire-vance/ |access-date=29 May 2026 |newspaper=The Washington Post |issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt; [[កងឆ្មាំជើងទឹកបដិវត្តន៍ឥស្លាម]]បានថ្លែងសេចក្ដីថា នាវាយោធាណាមួយដែលចូលមកជិតច្រកសមុទ្រនឹងត្រូវចាត់ទុកថាជាការរំលោភលើបទឈប់បាញ់ ហើយនឹងត្រូវប្រឈមនឹង &quot;ការឆ្លើយតបដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ&quot; ពីអ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 April 2026 |title=Update by Parin Behrooz |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/12/world/iran-war-trump-talks-pakistan/d43e91d7-9511-5fb7-b3de-26e6da723f33?smid=url-share |access-date=19 May 2026 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា ប្រធានអគ្គសេនាធិការចម្រុះ លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ដាន​ ខេន]]បានប្រកាសថា នាវាដឹកប្រេងចំនួន ១៣ គ្រឿង ដែលបានធ្វើដំណើរចូលនិងចេញពីកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ ត្រូវបានកងទ័ពជើងទឹកអាមេរិកស្ទាក់ចាប់ ហើយនាវាទាំងអស់បានគោរពតាមបញ្ជារបស់នាវាអាមេរិកនិងបានប្ដូរគោលដៅរបស់គេ។&lt;ref name=&quot;DOD-16042026&quot;&gt;{{Cite web |title=Secretary of War Pete Hegseth and Chairman of the Joint Chiefs of Staff Gen. Dan Caine Hold a Press Briefing |date=16 April 2026 |access-date=29 May 2026 |work=U.S. Department of Defense |url=https://www.war.gov/News/Transcripts/Transcript/Article/4462029/secretary-of-war-pete-hegseth-and-chairman-of-the-joint-chiefs-of-staff-gen-dan/}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃដដែរ លោកប្រធានាធិបតីត្រាំបានប្រកាសថា អ៊ីស្រាអែលនិងលីបង់បានយល់ព្រមលើ[[បទឈប់បាញ់លីបង់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៦|បទឈប់បាញ់រយៈពេល ១០ថ្ងៃ]]។&lt;ref name=&quot;aljazeera16april&quot;&gt;{{Cite news |date=16 April 2026 |title=Trump says Israel and Lebanon agree to temporary ceasefire|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/16/trump-says-israel-and-lebanon-agree-to-temporary-ceasefire |access-date=29 May 2026 |work=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt; ជាលទ្ធផលនៃបទឈប់បាញ់នៅលីបង់ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា បានប្រកាសអនុញ្ញាតឱ្យមានចរាចរណ៍នាវាពាណិជ្ជកម្មនៅច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឡើងវិញក្នុងកំឡុងបទឈប់បាញ់។&lt;ref&gt;{{Cite news |date=17 April 2026 |title=Iran's foreign minister says passage of vessels via Hormuz Strait is open during ceasefire |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/irans-foreign-minister-says-passage-vessels-via-hormuz-strait-is-open-during-2026-04-17/ |access-date=29 April 2026 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt; ទោះជាយ៉ាងណា ត្រាំបាននិយាយថា ការបិទផ្លូវនាវាដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងនៅតែបន្ត ខណអ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសឆ្លើយតបវិញថា ខ្លួននឹងរឹតបន្តឹងបិទច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍វិញ។&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2026/04/17/iran-war-ceasefire-lebanon-trump-updates--live/89652291007/ |title=Strait of Hormuz won't reopen, Iranian leader tells Trump |first1=Michael |last1=Loria |first2=Christopher |last2=Cann |first3=Andrea |last3=Riquier |work=USA Today |date=17 April 2026 |access-date=29 May 2026}}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ពោលគឺប៉ុន្មានម៉ោងមុនពេលបទឈប់បាញ់ត្រូវផុតកំណត់ ត្រាំបានសម្រេចចិត្តបន្តពន្យាបទឈប់បាញ់ ដោយលើកឡើងថាលោកបានធ្វើដូច្នេះទៅតាមការស្នើសុំរបស់ប៉ាគីស្ថាន ដើម្បីទុកពេលវេលាឱ្យអ៊ីរ៉ង់រៀបចំបញ្ជូនសំណើរបស់ពួកគេ។&lt;ref name=&quot;aljazeera21april&quot;&gt;{{Cite news |date=21 April 2026 |title=Trump says the United States is extending ⁠its ⁠ceasefire with Iran at mediator Pakistan's request to allow more time for Tehran to put forward its proposal.|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/21/iran-war-live-tehran-shuns-talks-trump-says-us-blockade-to-remain |access-date=29 May 2026 |work=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt; ឆ្លងចូលមកដល់ថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមនិងអូម៉ង់បាននិយាយថា ពួកគេបានស្ទាក់ចាប់មីស៊ីលបាលីស្ទិក មីស៊ីលល្បឿនមធ្យម និងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់។&lt;ref&gt;{{cite news |title=Strikes in U.A.E., Oman and at Sea Strain Iran Truce to the Breaking Point |url=https://www.nytimes.com/2026/05/04/world/middleeast/iran-trump-ships-hormuz-strait.html |work=The New York Times |access-date=29 May 2026 |date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងថ្ងៃដដែរ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមបាននិយាយទៀតថា អ៊ីរ៉ង់បានបាញ់បង្ហោះដ្រូនមកវាយប្រហាររោងចក្រកែច្នៃប្រេងមួយកន្លែងនៅទីក្រុង[[ហ្វូចៃរ៉ា]] ដោយបង្កជាអគ្គីភ័យឆាបឆេះ និងបណ្តាលឱ្យពលករឋឥណ្ឌាបីនាក់ទទួលរងរបួស។ នៅថ្ងៃទី៥ ខែឧសភា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមបានចេញមកនិយាយទៀតថា ខ្លួនបានត្រូវរងការវាយប្រហារដោយមីស៊ីលនិងដ្រូនបន្ថែមពីអ៊ីរ៉ង់ក្នុងរយៈពេលពីរថ្ងៃជាប់ៗគ្នា ខណៈអ៊ីរ៉ង់វិញបានបដិសេធដោយថាខ្លួនមិនបានវាយប្រហារទៅលើអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមនោះទេនៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃថ្មីៗកន្លងមក។&lt;ref&gt;{{cite web |title=UAE air defences engage missiles, drones; Tehran denies attacking UAE |url=https://www.internazionale.it/ultime-notizie-reuters/2026/05/05/uae-air-defences-engage-missiles-drones-tehran-denies-attacking-uae |agency=Reuters |website=Internazionale |access-date=29 May 2026 |date=5 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==សហេតុភាព==
{{Main|សហេតុភាពសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់}}
===អ៊ីរ៉ង់===
សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានកម្ចាត់មេបញ្ជាការនិងមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់អស់ជាច្រើនរូបនៅថ្ងៃដំបូងនៃសង្គ្រាម តាមរយៈការបន្លំឱ្យអ៊ីរ៉ង់ជឿថាមិនការវាយប្រហារកើតឡើងភ្លាមៗពីសត្រូវរបស់គេ។ ដោយហេតុនេះ ក្រុមមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនរូបបាននៅបន្តជួបប្រជុំជាមួយនឹងគ្នាដោយផ្ទាល់ ខណៈទីកន្លែងនៃកិច្ចប្រជុំទាំងនោះបានក្លាយជាគោលដៅវាយប្រហារក្ដៅៗរបស់អាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;Estrin-2026&quot;&gt;{{Cite news |last=Estrin |first=Daniel |date=11 March 2026 |title=Old-school tricks and AI tech are weapons in the Iran war |url=https://www.npr.org/2026/03/10/nx-s1-5741726/israel-iran-war-cyber-ai |access-date=29 May 2026 |work=NPR }}&lt;/ref&gt;

[[File:Ali Khamenei 2026.02.12 (cropped).jpg|thumb|upright|រូបលោកអាលី ហាមេនៃ ដែលបានថតនៅថ្ងៃទី១២​ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ពោលគឺ ១៦ ថ្ងៃមុនឃាតកម្មលើរូបលោក។]]
នៅថ្ងៃទ២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ លោក[[អាលី ហាមេនៃ]] ដែលជា[[មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់|មេដឹកនាំកំពូលនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់]] ត្រូវបានអ៊ីស្រាអែល[[ឃាតកម្មនៃអាលី ហាមេនៃ|ធ្វើឃាតតាមរយៈការវាយប្រហារពីលើអាកាស]] ហើយដល់ថ្ងៃទី១ ខែមីនា ទើបប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសពីមរណភាពរបស់លោក។&lt;ref&gt;{{cite press release |url=https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62772 |title=(ជាភាសាពែរ្ស)اطلاعیه شهادت حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی |work=[[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិកំពូល|Supreme National Security Council]] |via=KHAMENEI.ir |date=1 March 2026 |access-date=29 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301023337/https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=62772 |archive-date=1 March 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានហ្វារស៍]] ដែលគ្រប់គ្រងដោយកងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាម បានប្រកាសបន្ថែមថា កូនស្រី កូនប្រុសប្រសារ ចៅ និងកូនស្រីប្រសាររបស់លោកហាមេនៃក៏បានបាត់បង់ជីវិតផងដែរ។&lt;ref&gt;{{cite news |last=Magdy |first=Sam |date=1 March 2026 |title=Khamenei family members killed in attacks, Fars news agency reports |url=https://apnews.com/live/live-updates-israel-iran-february-28-2026#0000019c-a724-d479-ad9e-f76cb5b90000 |access-date=29 May 2026 |work=Associated Press }}&lt;/ref&gt; រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់បានប្រកាសកាន់ទុក្ខរយៈពេល ៤០ ថ្ងៃ។&lt;ref&gt;{{cite news |date=1 March 2026 |title=Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t?post=asset%3Add3db3f8-29d3-4420-a511-9b544b2ea1b0#post |access-date=29 May 2026 |work=BBC News }}&lt;/ref&gt;

====មន្ត្រី និងយោធា====
{{multiple image|
| image1        = Aziz Nasirzadeh (February 2026).jpg
| caption1      = រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ [[អាហ្ស៊ីស ណាសៀហ្សាដេហ៍]]
| image2        = محمد پاکپور1.jpg
| caption2      = បញ្ជាការ ឆ.ប.ឥ.អ. [[ម៉ូហាំម៉ាដ ប៉ាក់ពួរ]]
| image3        = Shamkhani.jpg
| caption3      = លេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិ [[អាលី ស្យាមខានី]]
| image4        = The new head of the Basij Organization 29 (portrait crop).jpg
| caption4      = ប្រមុខការិយាល័យយោធានៃមេដឹកនាំកំពូល [[ម៉ូហាំម៉ាដ​ ស្យីរ៉ាហ្ស៊ី]]
| image5        = Iranian drone exercise in 2022 - Day 2 (50).jpg
| caption5      = ប្រធានអគ្គសេនាធិការកម្លាំងប្រដាប់ [[អាប់ដុលរ៉ាហ៊ីម មូសាវី]]
| direction     = horizontal
| width         = 60
| footer        =
| width4        =
| total_width   = 290
| perrow        = 3 / 3 / 3
| image_gap     = 3
| image6        = Ali Larijani, 2021-01-12 (cropped).jpg
| caption6      = លេខាធិការក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិកំពូល [[អាលី ឡារីយ៉ានី]]
| image7        = Gholamreza Soleimani 01 (1).jpg
| caption7      = ប្រធានកងកម្លាំងយោធាប្រតិព័ន្ធបាស៊ីគ [[ហ្កូឡាំរ៉េហ្សា សូលីម៉ានី]]
| image8        = Ashtiani-Khatib-Rahimi 2024 (cropped) 2.jpg
| caption8      = រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងចារកិច្ច [[អ៊ីស្មាអែល ខាធីប]]
| image9        = علیرضا تنگسیری1.jpg
| caption9      = មេបញ្ជាការឆ្មាំជើងទឹក ប.ឥ.អ. [[អាលីរ៉េហ្សា តាងស៊ីរី]]
}}
មរណភាពមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់អ៊ីរ៉ង់ដំបូងៗគេគឺរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអ៊ីរ៉ង់ លោក[[អាហ្ស៊ីស​ ណាសៀហ្សាដេហ៍]] និងរួមទាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់[[ក្រសួងចារកិច្ច (អ៊ីរ៉ង់)|ក្រសួងចារកិច្ច]]ចំនួនបួនរូបទៀត។&lt;ref&gt;{{cite web |title=Four senior intelligence ministry officials killed in airstrikes on Iran |url=https://www.iranintl.com/en/202602284598 |website=Iran International |date=28 February 2026 |publisher=Volant Media UK Ltd |access-date=31 May 2026}}&lt;/ref&gt; មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់បន្ថែមទៀតដូចជា លោក[[សាឡាហ៍ អាសាឌី]] ប្រធានចារកម្មនៃបញ្ជាការដ្ឋានសង្គ្រោះបន្ទាន់អ៊ីរ៉ង់ លោក[[ម៉ូហាំម៉ាដ ស្យីរ៉ាហ្ស៊ី]] ប្រធានការិយាល័យយោធារបស់មេដឹកនាំកំពូល&lt;ref name=&quot;Iran International-2026a&quot;/&gt; លោក[[អាប់ដុលរ៉ាហ៊ីម មូសាវី]] ប្រធានអគ្គសេនាធិការយោធាអ៊ីរ៉ង់ និងរួមទាំងមន្ត្រីប្រមាណ ៤០ នាក់ទៀតសុទ្ធតែត្រូវបានបាត់បង់ជីវិតក្រោមការវាយប្រហារតាមអាកាស បើយោងតាមបណ្ដាប្រភពការសម្ងាត់និងយោធា។&lt;ref&gt;{{cite news |last=LaPorta |first=James |date=28 February 2026 |title=About 40 Iranian officials killed in strikes, sources say |url=https://www.cbsnews.com/live-updates/israel-us-attack-iran-trump-says-major-combat-operations/ |access-date=31 May 2026 |work=CBS News }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា [[កងកម្លាំងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល]]បានប៉ាន់ប្រមាណថា ទាហាននិងមេបញ្ជាការអ៊ីរ៉ង់ចន្លោះពី ៣,០០០ ទៅ ៤,០០០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់។&lt;ref&gt;{{cite web |date=13 March 2026 |title=Israeli military says 4,000–5,000 Iranian forces killed in strikes so far |url=https://www.iranintl.com/en/202603135117 |access-date=31 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt; រំលងមកដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា អ៊ីស្រាអែលបានធ្វើឃាតលោក[[អាលី ឡារីយ៉ានី]] ដែលជាលេខាធិការ[[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិកំពូល]]របស់អ៊ីរ៉ង់។&lt;ref name=&quot;sk&quot;/&gt; មេបញ្ជាការនៃកងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាម លោកនាយឧត្តមសេនីយ៍[[ម៉ូហាំម៉ាដ ប៉ាក់ពួរ]] និងលេខាធិការ[[ក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិអ៊ីរ៉ង់|ក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិ]] លោក[[អាលី ស្យាំខានី]]ត្រូវបានរាយការណ៍ថាបានបាត់បង់ជីវិតនៅចុងខែមីនានោះ។&lt;ref&gt;{{cite news |title='Decimated'? The Iranian leaders killed in Israeli-US war |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260320-decimated-the-iranian-leaders-killed-in-israeli-us-war |access-date=31 May 2026 |agency=Agence France-Presse |work=France 24 |date=20 March 2026}}&lt;/ref&gt; នៅថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ទូរទស្សន៍សារព័ត៌មាន ''Iran International'' បានរាយការណ៍ថា កងកម្លាំងសន្តិសុខអ៊ីរ៉ង់យ៉ាងហោចចំនួន ៤,៧០០ នាក់ត្រូវស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។&lt;ref&gt;{{cite web |date=31 March 2026 |title=Over 4,700 security forces killed in US-Israeli strikes on Iran |url=https://www.iranintl.com/en/202603313227 |access-date=31 May 2026 |website=Iran International }}&lt;/ref&gt;

នៅថ្ងៃទី៦ ខែមេសា ប្រធានចារកម្មនៃកងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាមគឺលោកឧត្តមសេនីយ៍[[ម៉ាហ៊ីដ ខាដេមី]]ត្រូវបានធ្វើឃាតនៅក្នុងការវាយប្រហារតាមអាកាសរួមដោយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។&lt;ref name=&quot;ii-khademi&quot; /&gt; គិតត្រឹមថ្ងៃទី៧ ខែមេសា [[សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សនៅអ៊ីរ៉ង់]] (HRANA) ដែលជាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលមានមូលដ្ឋាននៅសហរដ្ឋអាមេរិក បានរាយការណ៍ពីចំនួនស្លាប់ខាងភាគីអ៊ីរ៉ង់នៅក្នុងសង្គ្រាមថាមានចំនួន ៣,៦៣៦ នាក់ ដោយក្នុងនោះរួមមានជនស៊ីវិលចំនួន ១,៧០១ នាក់ បុគ្គលិកយោធាចំនួន ១,២២១ នាក់ និង ៧១៤ នាក់ទៀតនៅមិនទាន់កំណត់អត្តសញ្ញាណ ឬហេតុផលស្លាប់ច្បាស់លាស់។ យោងទៅតាមអង្គការដដែរនេះ &quot;សាមីខ្លួនជឿថា ចំនួនអ្នកស្លាប់ និងរបួសខាងយោធាជាក់ស្ដែងគឺខ្ពស់ជាងតួលេខនៅក្នុងរបាយការណ៍របស់ខ្លួន&quot; ដោយសារការបញ្ជាក់នៃចំនួនតួលេខក្នុងរបាយការណ៍នោះគឺអាស្រ័យទៅលើទិន្នន័យរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់។ ណាមួយ ចំនួនដែលរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ចេញនោះភាគច្រើនគ្របដណ្ដប់តែលើបុគ្គលិកយោធាដែលបានពលីនៅក្នុងតំបន់ទីប្រជុំជនប៉ុណ្ណោះ។&lt;ref name=&quot;HRANA&quot;&gt;{{cite web |date=7 April 2026 |title=Day 39 of U.S. and Israeli Attacks on Iran: Extensive Damage to the Rail Network and Roads |url=https://www.en-hrana.org/day-39-of-u-s-and-israeli-attacks-on-iran-extensive-damage-to-the-rail-network-and-roads/ |access-date=31 May 2026 |website=HRANA }}&lt;/ref&gt;

====ប្រជាជនស៊ីវិល====

==កំណត់សម្គាល់==
{{reflist|group=ស}}

==ឯកសារយោង==
{{reflist}}

==តំណភ្ជាប់ក្រៅ==
{{Sister project links|auto=yes|d=Q138503695|m=yes}}
'''''ជាភាសាអង់គ្លេស'''''
* {{cite news |date=28 February 2026 |title=What we know about the US-Israeli attack on Iran and Tehran's retaliation |url=https://www.cnn.com/2026/02/28/middleeast/israel-attack-iran-intl-hnk |access-date=28 February 2026 |work=CNN}}
* [https://www.rfi.fr/km/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%99%E1%9E%82%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%9B%E1%9E%B9%E1%9F%87/%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%B6%E1%9E%98%E1%9E%A2%E1%9F%8A%E1%9E%B8%E1%9E%9A%E1%9F%89%E1%9E%84%E1%9F%8B/ អានព័ត៌មានអំពីសង្គ្រាមហ្កាហ្សានៅ RFI ខេមរភាសា]
* [https://www.c-span.org/liveEvent/?Iran U.S. and Israeli Strikes on Iran], [[C-SPAN]]
* [https://www.marinetraffic.com/en/ais/home/centerx:56.4/centery:26.5/zoom:9 Tracking of traffic in the Strait of Hormuz]

[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាស៊ីក្នុងឆ្នាំ២០២៦]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះក្នុងឆ្នាំ២០២៦]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជម្លោះអ៊ីរ៉ង់–អ៊ីស្រាអែល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនងយោធាសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីរ៉ង់]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទំនាក់ទំនងយោធាសហរដ្ឋអាមេរិក–អ៊ីស្រាអែល]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា (២០២៣–បច្ចុប្បន្ន)]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាណត្តិប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំទីពីរ]]</text>
      <sha1>3wtic6t0x412lz4fgxnbj9bdsoa5fh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>អង់តូនី វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53768</id>
    <revision>
      <id>336239</id>
      <timestamp>2026-05-31T13:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Annika16888</username>
        <id>50803</id>
      </contributor>
      <comment>បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1355131676|Antonie van Leeuwenhoek]]&quot;</comment>
      <origin>336239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73639" sha1="cb5j9kgu1prm3s1pj6mwkk7de3icssy" xml:space="preserve">
  &lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot;&gt;
ឯកសារ:Van_Leeuwenhoek's_microscopes_by_Henry_Baker.jpg|alt=Schematic drawings| មីក្រូទស្សន៍របស់វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ដោយហេនរី បេកខឺ
ឯកសារ:Leeuwenhoek_boerhaave.jpg|alt=Leeuwenhoek Boerhaave museum| សារមន្ទីរឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ប៊ូរហាវ៉េ
ឯកសារ:Leeuwenhoek_Microscope.png|alt=See caption| ការ​ចម្លង​នៃ​មីក្រូទស្សន៍​ដោយ​លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក
&lt;/gallery&gt;អង់តូនី វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ( ថ្ងៃទី 24 ខែតុលា ឆ្នាំ ១៦៣២ - ថ្ងៃទី 26 ខែសីហា ឆ្នាំ ១៧២៣) គឺជាមីក្រូជីវវិទូ និងជាអ្នកជំនាញខាងមីក្រូទស្សន៍ ជនជាតិហូឡង់នៅក្នុងយុគសម័យមាសនៃសិល្បៈ វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យារបស់ប្រទេសហូឡង់ ។ បុគ្គលស្វ័យសិក្សា ជាចម្បងក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា &quot; បិតានៃអតិសុខុមជីវវិទ្យា &quot; និងជាអ្នកជំនាញខាងមីក្រូទស្សន៍ និងអតិសុខុមជីវវិទ្យាដំបូងគេម្នាក់។  &lt;ref name=&quot;hup&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674975910|title=Life at the Edge of Sight|year=2017|isbn=978-0-674-97591-0|access-date=26 January 2018}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Antony van Leeuwenhoek Biography {{!}} |url=https://www.biographyonline.net/scientists/antony-van-leeuwenhoek-biography.html |access-date=27 April 2023 |website=Biography Online |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qiYiDAAAQBAJ|title=Antoni van Leeuwenhoek: Master of the Minuscule|date=2016|isbn=978-90-04-30430-7|language=en}}&lt;/ref&gt; វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុកត្រូវបានគេស្គាល់ច្បាស់បំផុតចំពោះការងារត្រួសត្រាយផ្លូវក្នុងវិស័យមីក្រូទស្សន៍ និងសម្រាប់ការចូលរួមចំណែករបស់លោកក្នុងការបង្កើត អតិសុខុមជីវវិទ្យាទៅជាមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រ ។

លោកឡេ វ៉ាន់ហ៊ុក បានធំធាត់នៅទីក្រុងដែលហ្វ នៃសាធារណរដ្ឋហូឡង់ ហើយបានធ្វើការជាអ្នកដេរវាំងនន តាំងពីក្មេង ហើយបានបង្កើតហាងផ្ទាល់ខ្លួននៅឆ្នាំ ១៦៥៤។ គាត់ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងនយោបាយក្រុង និងបានបង្កើតចំណាប់អារម្មណ៍លើការផលិតឡង់ទី។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៦៧០ គាត់បានចាប់ផ្តើមស្វែងយល់ពីជីវិតអតិសុខុមប្រាណ ដោយប្រើមីក្រូទស្សន៍របស់គាត់។

ដោយប្រើប្រាស់មីក្រូទស្សន៍ឡង់ទីតែមួយ ត្រូវបានរចនា និងផលិតផ្ទាល់ខ្លួនលោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក គឺជាជនដំបូងគេដែលបានសង្កេតឃើញ និងពិសោធន៍ជាមួយមីក្រុប ដែលដើមឡើយគាត់ហៅថាឌៀរកិនស៍ {{Lang|nl|dierkens}}, {{Lang|nl|diertgens}} ឬ {{Lang|nl|diertjes}} ។ គាត់គឺជាជនដំបូងគេដែលកំណត់ទំហំរបស់វា។ ឥឡូវនេះ &quot;សត្វ&quot; ភាគច្រើនត្រូវបានគេហៅថាសារពាង្គកាយឯកកោសិកា ទោះបីជាគាត់បានសង្កេតឃើញសារពាង្គកាយពហុកោសិកា នៅក្នុងទឹកស្រះក៏ដោយ។ គាត់ក៏ជាមនុស្សដំបូងគេដែលកត់ត្រាការសង្កេតតាមមីក្រូទស្សន៍ នៃសរសៃសាច់ដុំ បាក់តេរី មេជីវិតឈ្មោល កោសិកាឈាមក្រហម និង គ្រីស្តាល់ នៅក្នុង&lt;nowiki&gt;&lt;b&gt;ជំងឺហ្គោដ&lt;/b&gt;&lt;/nowiki&gt; ហើយស្ថិតក្នុងចំណោមមនុស្សដំបូងដែលបានឃើញលំហូរឈាមនៅក្នុងសរសៃប្តូរ ។ ទោះបីជាលោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុកមិនបានសរសេរសៀវភៅណាមួយក៏ដោយ គាត់បានពិពណ៌នាអំពីការរកឃើញរបស់គាត់នៅក្នុងលិខិតដ៏ច្របូកច្របល់ទៅកាន់ សមាគមរាជវង្ស ដែលបានបោះពុម្ពលិខិតជាច្រើនរបស់គាត់នៅក្នុង ''Philosophical Transactions'' របស់ពួកគេ។ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Antoni Van Leeuwenhoek |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/historians-miscellaneous-biographies/antoni-van-leeuwenhoek |access-date=29 July 2023 |website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;

== ជីវិតដំបូង និងអាជីព ==
[[ឯកសារ:Antony_van_Leeuwenhoek_and_his_&quot;Little_animals&quot;;_being_some_account_of_the_father_of_protozoology_and_bacteriology_and_his_multifarious_discoveries_in_these_disciplines;_(1932)_(19122164704).jpg|រូបភាពតូច|ផ្ទះកំណើតរបស់វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក នៅអូស្ទែនដឺ មុនពេលវាត្រូវបានកម្ទេចនៅឆ្នាំ ១៩២៦]]
លោកអង់តូនី វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក កើតនៅ ទីក្រុងដែលហ្វ សាធារណរដ្ឋហូឡង់ នៅថ្ងៃទី 24 ខែតុលា ឆ្នាំ ១៦៣២។ នៅថ្ងៃទី 4 ខែវិច្ឆិកា លោកបានទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹកជា ថូនីស។ ឪពុករបស់លោក គឺលោកភីលីព អង់តូនីស វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក (Philips Antonisz van Leeuwenhoek) ជាអ្នកធ្វើកន្ត្រក ដែលបានស្លាប់កាលលោកអង់តូនី មានអាយុប្រាំឆ្នាំ។ ម្តាយរបស់លោក គឺលោកស្រីម៉ាការ៉េតា បែល វ៉ាន់ ដេន ប៊ែច (Margaretha Bel van den Berch) មកពីគ្រួសារធូរធារ ជាអ្នកផលិតស្រាបៀរ។ នាងបានរៀបការម្តងទៀតជាមួយលោកយ៉ាកុប យ៉ាន់ស មូលីន (Jacob Jansz Molijn) ជាវិចិត្រករ ហើយក្រុមគ្រួសារបានផ្លាស់ទៅ វ័រមុននៅប្រហែលឆ្នាំ ១៦៤០។ លោកអង់តូនី មានបងស្រីបួននាក់គឺម៉ាក្រីត (Margriet) ហ្គឺរទ្រយុត (Geertruyt) នែលជី (Neeltje) និង កាថារីណា (Catharina)។  នៅពេលគាត់មានអាយុប្រហែលដប់ឆ្នាំ ឪពុកចុងរបស់គាត់បានទទួលមរណភាព។ គាត់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅរស់នៅបេនធូយសិន ជាមួយពូ ដែលជាមេធាវី។ នៅអាយុ ១៦ ឆ្នាំ គាត់បានក្លាយជាកូនជាងរបស់អ្នករក្សាសៀវភៅ (អ្នកគិតលុយ) នៅហាងលក់ក្រណាត់ទេសឯកនៅវ៉ាមូសស្ត្រាត ក្នុងទីក្រុងអាមស្ទឺដាម  ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់វីលៀម ដាវីតសុន ។ បន្ទាប់ពីប្រាំមួយឆ្នាំ វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានចាកចេញពីទីនោះ។  

នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៦៥៤ លោកវ៉ាន់ ឡេវ់ាន់ហ៊ុក បានរៀបការជាមួយបារបារ៉ា ដឺ មេ (Barbara de Mey) នៅដែលហ្វ ដែលលោកបានចិញ្ចឹមកូនស្រីម្នាក់ឈ្មោះម៉ារីយ៉ា (Maria) (កូនបួននាក់ផ្សេងទៀតបានស្លាប់ក្នុងវ័យទារក)។ លោកនឹងរស់នៅ និងសិក្សាពេញមួយជីវិតនៅហ៊ីពូលីទុសបួរ (Hypolytusbuurt) ក្នុងផ្ទះដែលលោកបានទិញនៅឆ្នាំ១៦៥៥។ លោកបានបើកហាងលក់ក្រណាត់ ដោយលក់ក្រណាត់ទេសឯក អំបោះ និងខ្សែបូដល់អ្នកដេរ និងជាងកាត់ដេរ។ &lt;ref&gt;{{Cite web |title='The Golden Head' – Antoni's house |url=https://www.delft.com/routes/follow-in-the-footsteps-of-antoni-van-leeuwenhoek/points/6 |access-date=14 February 2024 |website=Delft.com}}&lt;/ref&gt; ឋានៈរបស់លោកនៅដែលហ្វ បានរីកចម្រើនមួយឆ្នាំៗ។ នៅឆ្នាំ១៦៦០ លោកបានទទួលការងារប្រាក់ខែខ្ពស់ជាអ្នកបម្រើការងារ សម្រាប់មន្ត្រីនគរបាល នៅក្នុងសាលាក្រុង ជាតំណែងដែលលោកនឹងកាន់អស់រយៈពេលជិត ៤០ ឆ្នាំ។ ភារកិច្ចរបស់លោករួមមានការថែរក្សាបរិវេណ កំដៅ ការសម្អាត ការបើកកិច្ចប្រជុំ ការអនុវត្តភារកិច្ចសម្រាប់អ្នកដែលជួបជុំគ្នា និងការរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់លើបញ្ហាទាំងអស់ដែលបានពិភាក្សានៅទីនោះ។

នៅឆ្នាំ១៦៦៩ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាអ្នកវាស់វែងដីធ្លី ដោយតុលាការហូឡង់ ។ នៅពេលណាមួយ លោកបានផ្សំវាជាមួយនឹងការងារក្រុងមួយផ្សេងទៀត ដោយធ្វើជា &quot;អ្នកវាស់ស្រា&quot; ផ្លូវការរបស់ដែលហ្វ និងទទួលបន្ទុកនាំចូលស្រា និងយកពន្ធរបស់ក្រុង។  ភរិយារបស់លោកបានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ១៦៦៦ ហើយនៅឆ្នាំ១៦៧១ លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានរៀបការម្តងទៀតជាមួយកូណេលៀ ស្វាលមីយុស (Cornelia Swalmius) ដែលលោកគ្មានកូនជាមួយ។ 
[[ឯកសារ:The_Geographer.jpg|alt=Painting of man with scroll and compass, standing by sunlit window|ស្តាំ|រូបភាពតូច|''អ្នកភូមិសាស្ត្រ'' ដោយយូហានណេស វឺមៀរ]]
លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក គឺជាសហសម័យ របស់ពលរដ្ឋដែលហ្វដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់ទៀត គឺវិចិត្រករយ៉ូហានណេស វឺមៀរ ដែលបានទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹកត្រឹមតែបួនថ្ងៃមុនប៉ុណ្ណោះ។ មានការលើកឡើងថា គាត់គឺជាបុរសបង្ហាញនៅក្នុងគំនូរពីររបស់វឺមៀ នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៦៦០ គឺ ''អ្នកតារាវិទូ'' និង ''អ្នកធរណីវិទូ'' ប៉ុន្តែជនផ្សេងទៀតអះអាងថា ហាក់ដូចជាលក្ខណៈរូបមានភាពស្រដៀងគ្នាតិចតួច។ ដោយសារតែពួកគេទាំងពីរនាក់ជាបុរសសំខាន់នៅក្នុងទីក្រុង ដែលមានប្រជាជនត្រឹមតែ ២៤,០០០ នាក់ ហើយរស់នៅជិតទីផ្សារ វាទំនងជាពួកគេស្គាល់គ្នា។ លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានដើរតួជា អ្នកប្រតិបត្តិ ពាក្យបណ្ដាំរបស់វឺមៀ ពេលដែលវិចិត្រកររូបនេះស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៦៧៥។ 

សាសនារបស់លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក គឺ &quot; សាសនាកំណែទម្រង់ហូឡង់ &quot; និងសាសនាខាល់វីន ។ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 July 2005 |title=The religious affiliation of Biologist A. van Leeuwenhoek |url=http://www.adherents.com/people/pl/Antony_van_Leeuwenhoek.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20100707164902/http://www.adherents.com/people/pl/Antony_van_Leeuwenhoek.html |archive-date=7 July 2010 |access-date=13 June 2010 |publisher=Adherents.com}}&lt;/ref&gt; ដូចលោកយ៉ាន ស្វាមមឺដាមដែរ លោកតែងតែនឹកដល់អច្ឆរិយៈដែលព្រះ បានរចនាឡើងក្នុងការបង្កើតសត្វធំតូច ហើយជឿថាការរកឃើញរបស់លោក គ្រាន់តែជាភស្តុតាងបន្ថែមនៃភាពអស្ចារ្យនៃការបង្កើតនេះប៉ុណ្ណោះ។ &lt;ref&gt;{{Cite web |year=2006 |title=The Religion of Antony van Leeuwenhoek |url=http://www.adherents.com/people/pl/Antony_van_Leeuwenhoek.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20060504104155/http://www.adherents.com/people/pl/Antony_van_Leeuwenhoek.html |archive-date=4 May 2006 |access-date=23 April 2006}}&lt;/ref&gt; 

== ការសិក្សាតាមមីក្រូទស្សន៍ ==
[[ឯកសារ:Leeuwenhoek_Eschenholz.jpg|alt=See caption|រូបភាពតូច|ផ្នែក​​ឈើផេះ ​អាយុ​មួយ​ឆ្នាំ ( ''Fraxinus'' ) ​គូរ​ដោយវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក]]
ខណៈពេលកំពុងដំណើរការហាងលក់ក្រណាត់ លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ចង់ឃើញគុណភាពនៃខ្សែអំបោះល្អជាងអ្វីដែលអាចធ្វើទៅបាន ដោយប្រើឡង់ទីពង្រីកនៅសម័យនោះ។ គាត់ចាប់ផ្តើមមានចំណាប់អារម្មណ៍លើការផលិតឡង់ទី ទោះបីជាមានកំណត់ត្រាតិចតួច អំពីសកម្មភាពដំបូងរបស់គាត់ក៏ដោយ។ ដោយដាក់ផ្នែកកណ្តាលនៃដំបងកញ្ចក់សូដាកំបោរតូច នៅក្នុងអណ្តាតភ្លើង មនុស្សម្នាក់អាចទាញផ្នែកក្តៅចេញពីគ្នាដើម្បីបង្កើតជាសរសៃកញ្ចក់វែងពីរ។ បន្ទាប់មក ដោយការបញ្ចូលចុងសរសៃមួយចូលទៅក្នុងអណ្តាតភ្លើង កញ្ចក់តូចមួយដែលមានគុណភាពខ្ពស់ត្រូវបង្កើត។ អ្វីដែលសំខាន់នោះគឺ ការសិក្សាអំពីតូម៉ូក្រាហ្វីណឺត្រុង ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២១ នៃមីក្រូទស្សន៍ឡេ វ៉ាន់ហ៊ុក ពង្រីកខ្ពស់ &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|last=Cocquyt|first=Tiemen|last2=Zhou|first2=Zhou|date=14 May 2021|title=Neutron tomography of Van Leeuwenhoek's microscopes|journal=[[Science Advances]]|volume=7|issue=20|bibcode=2021SciA....7.2402C|doi=10.1126/sciadv.abf2402|pmc=8121416|pmid=33990325|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; បានចាប់យករូបភាពនៃដើមកញ្ចក់ខ្លី ជាលក្ខណៈនៃវិធីសាស្ត្របង្កើតឡង់ទីនេះ។ សម្រាប់ការពង្រីកទាប គាត់ក៏បានផលិតឡង់ទីដីផងដែរ។  ដើម្បីជួយរក្សាការសម្ងាត់នៃវិធីសាស្ត្ររបស់គាត់ គាត់ហាក់ដូចជាបានលើកទឹកចិត្តឲ្យអ្នកដទៃគិតថា ការកិនជាវិធីសាស្ត្រកសាងឡង់ទីចម្បង ឬតែមួយគត់របស់គាត់។ &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[វិគីភីឌា:ត្រូវការអំណះអំណាង|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (September 2024)&quot;&gt;ត្រូវការ​ឯកសារ​យោង&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

=== ការទទួលស្គាល់ពីសមាគមរាជវង្ស ===
បន្ទាប់ពីបានអភិវឌ្ឍវិធីសាស្រ្ត ដើម្បីបង្កើតឡង់ទី និងយកវាមកប្រើក្នុងការសិក្សាពិភពមីក្រូស្កូប​ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Acta Eruditorum. (1682) |url=https://preserver.beic.it/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE1903754 |access-date=2026-05-24 |website=preserver.beic.it}}&lt;/ref&gt; វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានណែនាំការងាររបស់ខ្លួនទៅកាន់មិត្តភក្តិម្នាក់ គឺវេជ្ជបណ្ឌិតដ៏ល្បីល្បាញជនជាតិហូឡង់ឈ្មោះ[[Reinier de Graf|រ៉េនៀ ដឺ ក្រាហ្វ]]។ នៅពេល[[Royal Society|សមាគមរាជវង្ស]]នៅទីក្រុងឡុងដ៍បោះពុម្ពផ្សព្វផ្សាយការងារដ៏អស្ចារ្យរបស់អ្នកផលិតឡង់ទីសញ្ជាតិអ៊ីតាលីម្នាក់ក្នុងទស្សនាវដ្តី ''[[Philosophical Transactions of the Royal Society]]'' ដឺ ក្រាហ្វ បានសរសេរទៅកាន់អ្នកកែសម្រួលទស្សនាវដ្តី ឈ្មោះ[[Henry Oldenburg|ហេនរី អូលដិនប៊ឺក]] ដោយលើកសរសើរមីក្រូទស្សន៍របស់វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ហើយអះអាងថា “លើសពីអ្វីដែលធ្លាប់ឃើញពីមុនមក”។ ជាការឆ្លើយតប នៅឆ្នាំ ១៦៧៣ សមាគមបានបោះផ្សាយលិខិតមួយពីវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក រួមជាមួយការសង្កេតដោយមីក្រូទស្សន៍របស់គាត់លើផ្សិត មើមឃ្មុំ និងសត្វពពែ &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ulmer|first=H. E.|date=2023-05-15|title=Anthony Dobell (1927–2015)|url=https://doi.org/10.1007/s00398-023-00584-4|journal=Zeitschrift für Herz-,Thorax- und Gefäßchirurgie|volume=37|issue=5|pages=273–276|doi=10.1007/s00398-023-00584-4|issn=0930-9225}}&lt;/ref&gt;។ បន្ទាប់មក នៅឆ្នាំ ១៦៧៤ វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុកបានធ្វើការរកឃើញដ៏សំខាន់បំផុត។ ចាប់ផ្តើមពីការសន្មតថា ជីវិត និងចលនាមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា គាត់បានកំណត់ថាវត្ថុដែលកំពុងផ្លាស់ទី ក្រោមមីក្រូទស្សន៍គឺជា សត្វតូចៗ។ បន្ទាប់មក គាត់បានកត់ត្រាការសង្កេតនេះក្នុងសៀវភៅកំណត់ហេតុ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Antoni Van Leeuwenhoek {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/people/history/historians-miscellaneous-biographies/antoni-van-leeuwenhoek |access-date=2026-05-24 |website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt;។
[[ឯកសារ:Antoni_van_Leeuwenhoek_letters_to_the_Royal_Society_3.jpg|alt=Page in a handwritten manuscript volume|រូបភាពតូច|លិខិតមួយច្បាប់ឆ្នាំ ១៦៧៧ ពីលោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ផ្ញើទៅកាន់លោកអូលដិនប៊ឺក ដោយមានអត្ថបទបកប្រែជាភាសាអង់គ្លេសនៅពីក្រោយ។ ឯកសារឆ្លើយឆ្លងពេញលេញមាននៅក្នុងបណ្ណាល័យ សមាគមរាជវង្ស ក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍។]]
ស្នាដៃរបស់លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងពេញទំហឹងពីសមាគមរាជវង្ស ហើយលោកចាប់ផ្តើមឆ្លើយឆ្លងជាប្រចាំជាមួយសមាគម ទាក់ទងនឹងការសង្កេតរបស់ខ្លួន។ ដំបូងឡើយ លោកមានភាពស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការផ្សព្វផ្សាយការរកឃើញរបស់ខ្លួន ដោយចាត់ទុកខ្លួនឯងថាជាអ្នកជំនួញ ដែលមានប្រវត្តិផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ សិល្បៈ ឬការសរសេរបន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែលោកឌឺ ក្រាហ្វ បានជំរុញឱ្យលោកមានទំនុកចិត្តលើការងាររបស់ខ្លួន។  នៅពេលដែលលោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៧២៣ លោកបានសរសេរលិខិតប្រហែល ១៩០ សន្លឹកទៅកាន់សមាគមរាជវង្ស ដោយរៀបរាប់យ៉ាងលម្អិតអំពីការរកឃើញនៅក្នុងវិស័យជាច្រើន ដោយផ្តោតលើការងារក្នុងមីក្រូទស្សន៍។ លោកបានសរសេរលិខិតតែក្នុងភាសាហូឡង់សាមញ្ញរបស់លោកតែប៉ុណ្ណោះ។ លោកមិនដែលបោះពុម្ពឯកសារវិទ្យាសាស្ត្រត្រឹមត្រូវជាភាសាឡាតាំងឡើយ។ លោកចូលចិត្តធ្វើការតែម្នាក់ឯងជាខ្លាំង ដោយមិនទុកចិត្តលើសេចក្តីស្មោះត្រង់របស់អ្នកផ្តល់ជំនួយ។  លិខិតទាំងនោះត្រូវបានបកប្រែទៅជាភាសាឡាតាំង ឬភាសាអង់គ្លេសដោយលោកហេនរី អូលដិនប៊ឺក (Henry Oldenburg) ដែលបានរៀនភាសាហូឡង់សម្រាប់គោលបំណងនេះ។ &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[វិគីភីឌា:ត្រូវការអំណះអំណាង|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (October 2023)&quot;&gt;ត្រូវការ​សម្រង់&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt; លោកក៏ជាមនុស្សដំបូងគេដែលប្រើពាក្យ ''animalcules'' ដើម្បីបកប្រែពាក្យហូឡង់ដែលឡេ​វ៉ាន់ហ៊ុន បានប្រើដើម្បីពិពណ៌នាអំពីមីក្រូសារពាង្គកាយ។&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Anderson |first=Douglas |title=Wrote Letter 18 of 1676-10-09 (AB 26) to Henry Oldenburg |url=http://lensonleeuwenhoek.net/content/wrote-letter-18-1676-10-09-ab-26-henry-oldenburg |access-date=3 March 2016 |website=Lens on Leeuwenhoek}}&lt;/ref&gt;  ទោះបីជាទទួលជោគជ័យដំបូងនៃទំនាក់ទំនងរបស់វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ជាមួយសមាគមរាជវង្សក៏ដោយ មិនយូរប៉ុន្មានទំនាក់ទំនងបានតានតឹងយ៉ាងខ្លាំង។ ភាពជឿជាក់របស់លោកត្រូវបានសាកសួរនៅពេលដែលលោកបានផ្ញើច្បាប់ចម្លងនៃការសង្កេតដំបូងអំពីសារពាង្គកាយឯកកោសិកាទៅសមាគមរាជវង្ស ចុះថ្ងៃទី 9 ខែតុលា ឆ្នាំ ១៦៧៦។&lt;ref name=&quot;NickLane_RS&quot;&gt;{{Cite journal|last=Lane|first=Nick|author-link=Nick Lane|date=6 March 2015|title=The Unseen World: Reflections on Leeuwenhoek (1677) 'Concerning Little Animal'|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=370|issue=1666|doi=10.1098/rstb.2014.0344|pmc=4360124|pmid=25750239}}&lt;/ref&gt;ពីមុន អត្ថិភាពនៃសារពាង្គកាយឯកកោសិកា គឺមិនស្គាល់ទាំងស្រុង។ ដូច្នេះ ទោះបីជាមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដែលបានបង្កើតឡើងជាមួយសមាគមរាជវង្ស ជាអ្នកសង្កេតការណ៍ប្រកបដោយទំនុកចិត្តក៏ដោយ ការសង្កេតរបស់លោកអំពីជីវិតតូចតាចដំបូងឡើយត្រូវបានជួបប្រទះនឹងការសង្ស័យ។&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Schierbeek, A.: &quot;The Disbelief of the Royal Society&quot;. &lt;/ref&gt;
[[ឯកសារ:Acta_Eruditorum_-_XVIII_zoologia,_1682_–_BEIC_13349171.jpg|រូបភាពតូច|រូបភាពនៃការរិះគន់របស់ ''Observationes microscopicae Antonii Levvenhoeck...'' ចុះផ្សាយក្នុង ''Acta Eruditorum'', ១៦៨២]]
នៅទីបំផុត ដោយប្រឈមមុខនឹងការទទូចរបស់វ៉ាន់ ឡេ វ៉ាន់ហ៊ុកសមាគមរាជវង្សបានរៀបចំលោកអេឡិចសានឌ័រ ផេទ្រី  (Alexander Petrie) ជាអ្នកបម្រើការងារនៅព្រះវិហារកំណែទម្រង់អង់គ្លេសក្នុងដែលហ្វ លោកបេនេឌិច ហាន (Benedict Haan) ជាបព្វជិតលូធឺរ៉ាននៅដែលហ្វ និងលោកហេនរិច កូដេស (Henrik Cordes) ជាគ្រូគង្វាលលូធឺរ៉ាននៅទីក្រុងឡាអេ អមដោយលោករូបឺត ហ្គោដុន និងមនុស្សបួននាក់ទៀត ដើម្បីកំណត់ថាតើវាពិតជាសមត្ថភាពរបស់លោកវ៉ាន់ ឡេ វ៉ាន់ហ៊ុក ក្នុងការសង្កេត និងវែកញែកយ៉ាងច្បាស់លាស់ ឬប្រហែលជាទ្រឹស្តីជីវិតរបស់សមាគមរាជវង្សត្រូវការកំណែទម្រង់។ ជាចុងក្រោយ នៅឆ្នាំ ១៦៧៧​&lt;ref&gt;[http://recall.archive.org/stream/antonyvanleeuwen00dobe/antonyvanleeuwen00dobe_djvu.txt Full text of &quot;Antony van Leeuwenhoek and his &quot;Little animals&quot;; being some account of the father of protozoology and bacteriology and his multifarious discoveries in these disciplines;&quot;]. &lt;/ref&gt; ការសង្កេតរបស់លោកវ៉ាន់ ឡេ វ៉ាន់ហ៊ុក ត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងពេញលេញដោយសមាគមរាជវង្ស។&lt;ref&gt;Dobell, pp. 46–50.&lt;/ref&gt;

លោកវ៉ាន់ ឡេ វ៉ាន់ហ៊ុក ត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យចូលរួមក្នុងសមាគមរាជវង្សក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៦៨០ តាមការតែងតាំងរបស់លោកវីលៀម ក្រូន ជាគ្រូពេទ្យលេចធ្លោនាសម័យនោះ។ លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក មានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការតែងតាំងនេះ ដែលលោកចាត់ទុកថាជាកិត្តិយសដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ទោះបីជាលោកមិនដែលចូលរួមពិធីប្រកាសកាន់តំណែងនៅទីក្រុងឡុងដ៍ក៏ដោយ ហើយលោកក៏មិនដែលចូលរួមក្នុងកិច្ចប្រជុំសមាគមរាជវង្សដែរ។&lt;ref&gt;Dobell, pp. 52–53.&lt;/ref&gt; រូបគំនូររបស់លោក គូរដោយ លោកយ៉ាន វឺកូល្យេ ជាមួយនឹងវិញ្ញាបនបត្រ ចុះហត្ថលេខាដោយ លោកចេមស៍ទី ២ នៃប្រទេសអង់គ្លេស នៅលើតុក្បែរលោក។

=== កិត្តិនាមវិទ្យាសាស្ត្រ ===
នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៧ លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក មានសិទ្ធិផ្តាច់មុខលើការសិក្សា និងការរកឃើញមីក្រូទស្សន៍។ លោករូបឺត​ ហ៊ុក ដែលជាអ្នកត្រួសត្រាយផ្លូវមីក្រូទស្សន៍ដំបូង បានត្អូញត្អែរថា វិស័យនេះបានធ្លាក់ចុះទាំងស្រុងលើស្មារបស់បុរសម្នាក់។&lt;ref name=&quot;lensonleeuwenhoek.net&quot;&gt;{{Cite web |title=Lens on Leeuwenhoek |url=https://lensonleeuwenhoek.net/timeline/tax/visitors |website=lensonleeuwenhoek.net}}&lt;/ref&gt; នៅឆ្នាំ១៦៧៣ សំបុត្រដំបូងរបស់លោកត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងទិនានុប្បវត្តិនៃសមាគមរាជវង្សនៃទីក្រុងឡុងដ៍។ លោកត្រូវបានបុគ្គលល្បីៗជាច្រើនមកទស្សនាក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ ដើម្បីបានសម្លឹងមើល ''សត្វតូចៗ'' ។ ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកដំបូងគឺ លោកយ៉ាន ស្វាមមឺដាម ។&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Visited by Tsar Peter the Great of Russia {{pipe}} Lens on Leeuwenhoek |url=https://lensonleeuwenhoek.net/content/visited-by-tsar-peter-russia |website=lensonleeuwenhoek.net}}&lt;/ref&gt; នៅប្រហែលឆ្នាំ១៦៧៥ លោក យ៉ូហាន ហាយដេកូភឺ ដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងក្នុងការប្រមូល និងដាំរុក្ខជាតិសម្រាប់អចលនទ្រព្យរបស់គាត់គឺ ហ្គូដេស្តាញ បានក្លាយជាអ្នកគ្រប់គ្រង សួនរុក្ខសាស្ត្រ ហ័រទូស បូថានីគូស អាមស្ទឺដាម ក្នុងឆ្នាំ១៦៨២។ គ្រីស្ទៀន ហាយហ្គិន, [[ហ្គុតហ្វ្រាយ វីលហេម ឡែបនី|ឡេបនី]] (១៦៧៦), [[ចន ឡុក]] (១៦៧៨, ១៦៨៥), ជេមស៍ទី២ នៃប្រទេសអង់គ្លេស (១៦៧៩), វីលៀមទី៣ នៃ អូរ៉ង់ហ្ស៍, ម៉ារីទី២ នៃប្រទេសអង់គ្លេស និង ថូម៉ាស ម៉ូលីណូ (ក្នុងឆ្នាំ១៦៨៥) បានមកទស្សនា។ នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៦៩៧ លោកវ៉ាន ឡេវ៉ានហ៊ុក បានទៅជួបព្រះចៅអធិរាជ ភីធឺដ៏អស្ចារ្យ នៅលើទូករបស់ទ្រង់ ដែលចតនៅស្ហ៊ី ឬ អាសឺណល ។&lt;ref&gt;{{Cite book|title=A Brief History of Creation: Science and the Search for the Origin of Life|year=2015|isbn=978-0-393-24854-8|page=45}}&lt;/ref&gt;ក្នុងឱកាសនេះ គាត់បានប្រគល់ &quot;ឧបករណ៍មើលអន្ទង់&quot; ដល់ព្រះចៅអធិរាជ ដូច្នេះភីធឺ អាចសិក្សាពីចរន្តឈាមនៅពេលណាក៏បាន។&lt;ref&gt;Dobell, pp. 54–61.&lt;/ref&gt;  នៅឆ្នាំ១៧០៦ គឺ ហ្គោវឺត ប៊ីដឡូ ; នៅឆ្នាំ១៧១៤ រីឆាត ប្រ៊ែដលី (អ្នកជំនាញរុក្ខសាស្ត្រ) ; និងនៅឆ្នាំ១៧១៦ ហឺម៉ាន់ ប៊ូរហាវ៉េ និង ហ្វ្រេដឺរិក រ៉យស៍ ។&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានបដិសេធមិនបង្ហាញមីក្រូទស្សន៍ទំនើបៗដែលពឹងផ្អែក ក្នុងរបកគំហើញរបស់គាត់ទេ ផ្ទុយទៅវិញបានបង្ហាញអ្នកទស្សនានូវការប្រមូលឡង់ទីដែលមានគុណភាពមធ្យម  ធ្វើឲ្យភ្ញៀវរបស់គាត់ខកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។&lt;ref name=&quot;BrianJFord_1992&quot;&gt;{{Cite journal|last=Brian J. Ford|year=1992|title=From Dilettante to Diligent Experimenter: a Reappraisal of Leeuwenhoek as microscopist and investigator|url=http://www.brianjford.com/a-avl01.htm|journal=Biology History|volume=5|issue=3}}&lt;/ref&gt;

== បច្ចេកទេស ==
[[ឯកសារ:Vermeer-view-of-delft.jpg|រូបភាពតូច|វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុកកើតនៅជិត អូស្ទផត (Oostpoor)t ។ ទិដ្ឋភាពនៃដែលហ្វ ពីខាងកើតដោយយ៉ូហាន វឺមៀ]]
[[ឯកសារ:Delft,_straatzicht_Oosteinde_vanaf_de_Oostpoort_foto9_2016-03-13_10.41.jpg|រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពផ្លូវអូស្ទែនដឺ ថតចេញពីទ្វារក្រុងអូស្ទភត]]
[[ឯកសារ:Delft_-_Warmoesbrug_over_Hippolytusbuurt.jpg|រូបភាពតូច|វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុករស់នៅ Oude Delft ជិតវ៉ាមូសប្រុក លើហ៊ីពូលីទុសបួរ ]]
លោកអង់តូនី វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានបង្កើតឡង់ទីអុបទិកជាង ៥០០។ លោកក៏បានបង្កើតមីក្រូទស្សន៍ឡង់ទីតែមួយយ៉ាងហោចណាស់ ២៥ ដែលមានប្រភេទផ្សេងៗគ្នា ក្នុងនោះមានតែប្រាំបួនប៉ុណ្ណោះនៅសេសសល់។ មីក្រូទស្សន៍ទាំងនេះត្រូវបានផលិតពីស៊ុមប្រាក់ ឬទង់ដែង ដែលមានឡង់ទីធ្វើដោយដៃ។ ឡង់ទីដែលនៅសេសសល់អាចពង្រីកបានរហូតដល់ ២៧៥ ដង។ គេសង្ស័យថាលោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក មានមីក្រូទស្សន៍មួយចំនួនដែលអាចពង្រីករហូតដល់ ៥០០ ដង។ ទោះបីជាលោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្តក៏ដោយ ការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្ររបស់លោកមានគុណភាពខ្ពស់គួរឱ្យកត់សម្គាល់។&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Anderson |first=Douglas |title=Tiny Microscopes |url=http://lensonleeuwenhoek.net/content/tiny-microscopes |archive-url=https://web.archive.org/web/20150502095106/http://lensonleeuwenhoek.net/content/tiny-microscopes |archive-date=2 May 2015 |access-date=3 March 2016 |website=Lens on Leeuwenhoek}}&lt;/ref&gt; 

មីក្រូទស្សន៍ឡង់ទីតែមួយរបស់វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក គឺជាឧបករណ៍តូចៗដែលធំជាងគេមានប្រវែង 5&amp;nbsp;សង់ទីម៉ែត្រ។&lt;ref&gt;[[Antonie van Leeuwenhoek#Moll|Moll 2003]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ingalls|first=Albert G.|date=1953|title=The Amateur Scientist: On the fascination of microscopy and some curious amateur observations of the moon|url=https://www.jstor.org/stable/24944119|journal=Scientific American|volume=188|issue=1|pages=80–87|doi=10.1038/scientificamerican0153-80|issn=0036-8733|jstor=24944119}}&lt;/ref&gt;  របៀបប្រើដោយដាក់កែវភ្នែកឱ្យជិតភ្នែក។ ផ្នែកម្ខាងទៀតនៃមីក្រូទស្សន៍មានម្ជុលមួយ ដែលត្រូវបានភ្ជាប់ដើម្បីនៅជិតកែវភ្នែក។ មានវីសបីសម្រាប់រំកិលម្ជុល និងតាមអ័ក្សបី៖ អ័ក្សមួយសម្រាប់ផ្លាស់ប្តូរការផ្តោត និងអ័ក្សពីរផ្សេងទៀតសម្រាប់រុករក។

លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានរក្សាជំហរពេញមួយជីវិតថា មានទិដ្ឋភាពនៃការសាងសង់មីក្រូទស្សន៍ &quot;ដែលខ្ញុំរក្សាទុកសម្រាប់តែខ្លួនខ្ញុំប៉ុណ្ណោះ&quot; ជាពិសេសអាថ៌កំបាំងដ៏សំខាន់បំផុតរបស់លោកអំពីរបៀបបង្កើតឡង់ទី។&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=F. N. Egerton|year=1967|title=Leeuwenhoek as a founder of animal demography|journal=Journal of the History of Biology|volume=1|issue=1|pages=1–22|doi=10.1007/BF00149773|jstor=4330484}}&lt;/ref&gt; អស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សមកហើយ វិធីសាស្ត្រពិតប្រាកដរបស់លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក នៅតែមិនទាន់ដឹងនៅឡើយ។ នៅឆ្នាំ ១៩៥៣ វិធីមួយត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយស្តីពីការបង្កើតចម្លងដែលដំណើរការ ដោយបង្កើតឡង់ទីដោយបញ្ចូលខ្សែស្រឡាយកញ្ចក់ស្តើងមួយចូលទៅក្នុងអណ្តាតភ្លើងដូចដែលបានពិពណ៌នាខាងលើ។&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Frank N. Egerton|year=2006|title=A History of the Ecological Sciences, Part 19: Leeuwenhoek's Microscopic Natural History|journal=Bulletin of the Ecological Society of America|volume=87|page=47|doi=10.1890/0012-9623(2006)87[47:AHOTES]2.0.CO;2|doi-access=}}&lt;/ref&gt; នៅក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២១ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវនៅប្រទេសហូឡង់បានបោះពុម្ពផ្សាយការសិក្សាអំពីតូម៉ូក្រាហ្វីនឺត្រុងនៃមីក្រូទស្សន៍ដើមរបស់លោកឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ដោយបង្ហាញពីឡង់ទីស្វ៊ែរដែលមានដើមខ្លីភ្ជាប់។ &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|last=Cocquyt|first=Tiemen|last2=Zhou|first2=Zhou|date=14 May 2021|title=Neutron tomography of Van Leeuwenhoek's microscopes|journal=[[Science Advances]]|volume=7|issue=20|bibcode=2021SciA....7.2402C|doi=10.1126/sciadv.abf2402|pmc=8121416|pmid=33990325|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ដើមនេះគឺជាផ្នែកដែលនៅសល់នៃខ្សែស្រឡាយកញ្ចក់ដែលប្រើ ដែលបញ្ជាក់ពីវិធីសាស្ត្រផលិត។ ដូចដែលបានកត់សម្គាល់នៅទីនោះ វិធីសាស្ត្រនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ លោករូបឺត ហ៊ុក ជាជាងលោកឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ដែលជារឿងហួសចិត្តដោយសារតែការភ្ញាក់ផ្អើលជាបន្តបន្ទាប់របស់លោកហ៊ុក ចំពោះការរកឃើញរបស់ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក។ &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានប្រើគំរូ និងការវាស់វែង ដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណចំនួនមីក្រូសារពាង្គកាយនៅក្នុងឯកតាទឹក។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Robert Hooke (1635–1703) |url=http://www.ucmp.berkeley.edu/history/hooke.html |access-date=13 June 2010 |publisher=Ucmp.berkeley.edu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dbnl.org&quot;&gt;{{Cite web |title=De 2e en de 3e Engelsche reeksen der brieven van Antoni van Leeuwenhoek (7e Bijdrage tot de Studie over de werken van den Stichter der Micrographie) door Prof. Dr. A.J.J. Vandevelde Werkend Lid der Koninklijke Vlaamsche Academie., Verslagen en mededelingen van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde 1924 |url=https://www.dbnl.org/tekst/_ver025192401_01/_ver025192401_01_0012.php}}&lt;/ref&gt; លោកក៏បានប្រើប្រាស់អត្ថប្រយោជន៍ដ៏ធំធេង ផ្តល់ដោយវិធីសាស្ត្ររបស់លោកផងដែរ។ លោកបានសិក្សាពីបាតុភូតមីក្រូទស្សន៍ជាច្រើនប្រភេទ ហើយបានចែករំលែកលទ្ធផលការសង្កេតដោយសេរីជាមួយក្រុមដូចជា សមាគមរាជវង្សអង់គ្លេស ។&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite web |title=Levende Dierkens |url=https://lensonleeuwenhoek.net/content/levende-dierkens |website=Lens on Leeuwenhoek}}&lt;/ref&gt; ការងារបែបនេះបានបង្កើតតំណែងរបស់លោកយ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងនាមជាអ្នករុករកដំបូង និងសំខាន់បំផុតម្នាក់នៃពិភពមីក្រូទស្សន៍។ លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក គឺជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្សដំបូងគេដែលបានសង្កេតឃើញកោសិកា ដូចលោករូបឺត ហ៊ុក ដែរ។ &lt;ref name=&quot;hup&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674975910|title=Life at the Edge of Sight|year=2017|isbn=978-0-674-97591-0|access-date=26 January 2018}}&lt;/ref&gt; លោកក៏បានឆ្លើយឆ្លងជាមួយលោកអង់តូនីញ៉ូ ម៉ាលីយ៉ាបេគី ផងដែរ។&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |title=1674: Perhaps will to many seem incredible |url=https://lensonleeuwenhoek.net/content/1674-perhaps-will-many-seem-incredible |website=Lens on Leeuwenhoek}}&lt;/ref&gt; 

== ការរកឃើញ ==
[[ឯកសារ:Antonius_van_Leeuwenhoek._Mezzotint_by_J._Verkolje,_1686,_af_Wellcome_V0003466.jpg|រូបភាពតូច|លោកអង់តូនី វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក Mezzotint ដោយ J. Verkolje, ១៨៦៨]]

* លោកឡេវ៉ាន់ហ៊ុក គឺជាមនុស្សដំបូងគេដែលបានធ្វើពិសោធន៍លើរាងកាយខ្លួនឯង។ គាត់បានចាក់យកឈាមពីម្រាមដៃ ដើម្បីទៅពិនិត្យ ហើយគាត់បានដាក់បំណែកស្បែករបស់គាត់នៅក្រោមមីក្រូទស្សន៍ ដើម្បីពិនិត្យមើលរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ផ្នែកផ្សេងៗនៃរាងកាយ ព្រមទាំងរាប់ចំនួនសរសៃឈាមដែលជ្រាបឆ្លងកាត់។ &lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |last=Elbaba |first=Mostafa |date=2025-01-01 |title=From a Fabric Shop to the Royal Society of London. Antonie van Leeuwenhoek |url=https://www.academia.edu/144238312 |publisher=Egyptian Society for History of Medicine}}&lt;/ref&gt;
* ទាំងលោក [[Marcello Malpighi|ម៉ាសេឡូ ម៉ាល់ពីហ្គី]] និងលោក យ៉ាន ស្វាមមឺដាមសុទ្ធតែបានឃើញរចនាសម្ព័ន្ធទាំងនេះមុនឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ប៉ុន្តែលោកឡេវ៉ាន់ហ៊ុក គឺជាមនុស្សដំបូងគេ ដែលបានស្គាល់ថាពួកវាជាអ្វី៖ [[Red blood cells|កោសិកាឈាមក្រហម]]។&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Elbaba |first=Mostafa |date=2025-01-01 |title=From a Fabric Shop to the Royal Society of London. Antonie van Leeuwenhoek |url=https://www.academia.edu/144238312 |publisher=Egyptian Society for History of Medicine}}&lt;/ref&gt; លោកឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានពិពណ៌នាអំពីចលនារបស់[[RBCs|កោសិកាឈាមក្រហម]]នៅក្នុងសរសៃឈាមថា៖ «''ប្រសិនបើយើងមើលឃើញនៅពេលនេះថា ការហូរឆ្លងកាត់នៃឈាមពីសរសៃអាកទែរទៅក្នុងសរសៃវ៉ែនរបស់កូនក្អុក មិនបានប្រព្រឹត្តទៅនៅក្នុងសរសៃណាមួយផ្សេងទៀត ក្រៅពីសរសៃឈាមដែលមានទំហំតូចល្អិតបំផុត រហូតដល់អាចអនុញ្ញាតឱ្យគ្រាប់មូលៗតែមួយគត់ឆ្លងកាត់បានក្នុងពេលតែមួយ យើងអាចសន្និដ្ឋានបានថា ដំណើរការនេះក៏ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងរាងកាយរបស់យើង និងនៅក្នុងរាងកាយរបស់សត្វដទៃទៀតដែរ''»។&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Anderson |first=Douglas |title=Wrote Letter 39 of 1683-09-17 (AB 76) to Francis Aston |url=http://lensonleeuwenhoek.net/content/wrote-letter-39-1683-09-17-ab-76-francis-aston |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820153516/http://lensonleeuwenhoek.net/content/wrote-letter-39-1683-09-17-ab-76-francis-aston |archive-date=20 August 2016 |access-date=26 September 2016 |website=Lens on Leeuwenhoek}}&lt;/ref&gt;
* [[Infusoria|អ៊ីនហ្វូសូរីយ៉ា]] (ពពួក[[Protist|ប្រូទីស]]នៅក្នុងចំណាត់ថ្នាក់សត្វទំនើប)៖ នៅឆ្នាំ១៦៧៤
* នៅក្នុងឆ្នាំ១៦៧៥ គាត់បានសិក្សាលើប្រភេទរ៉ែផ្សេងៗគ្នា ជាពិសេសគឺពពួកអំបិល ព្រមទាំងផ្នែកខ្លះនៃរុក្ខជាតិ និងសត្វ។
* [[Vacuole|វ៉ាគីអូល]]នៃកោសិកា នៅឆ្នាំ១៦៧៦
* [[Spermatozoa|ស្ពែម៉ាតូសូអ៊ីត]] នៅឆ្នាំ១៦៧៧។ ចំពោះការរកឃើញនេះ គាត់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មនុស្សមិនមែនកើតចេញពីពង នោះទេ ប៉ុន្តែគឺកើតចេញពីសត្វតូចល្អិត (animalcule) ដែលត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងទឹកកាមរបស់មនុស្សប្រុស» ហើយគាត់បានបន្ថែមថា៖ «សម្រាប់រូបខ្ញុំ ខ្ញុំចង់និយាយថា ទឹកកាមរបស់មនុស្សប្រុស និងគ្រាប់ពូជរបស់រុក្ខជាតិ ត្រូវបានសិក្សាស្វែងយល់យ៉ាងជ្រៅជ្រះរហូតដល់គ្មានអ្វីត្រូវស្វែងរកបន្តទៀតឡើយនៅក្នុងអាថ៌កំបាំងដ៏អស្ចារ្យនេះ ប៉ុន្តែខ្ញុំក៏អាចខុសក្នុងការយល់ឃើញរបស់ខ្ញុំដែរ»។&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Fundamentals of microbiology|location=Burlington, Mass.|date=2014|page=6|isbn=978-1-4496-8861-5}}&lt;/ref&gt;
* ទម្រង់ឆ្នូតនៃ[[Muscular fibres|សរសៃសាច់ដុំ]] នៅឆ្នាំ១៦៨២
* បាក់តេរី (ឧទាហរណ៍៖ ពពួកសេឡេណូម៉ូណាសទំហំធំ ចេញពីក្នុងមាត់មនុស្ស) នៅឆ្នាំ១៦៨៣&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Микробы. Антони ван Левенгук |trans-title=Microbes. Antonie van Leeuwenhoek |url=http://bibliotekar.ru/100otkr/68.htm |website=bibliotekar.ru |language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Brief No. 76 [39]. 17 September 1683., Alle de brieven. Deel 4: 1683–1684, Anthoni van Leeuwenhoek |trans-title= |url=https://www.dbnl.org/tekst/leeu027alle04_01/leeu027alle04_01_0008.php#b0076 |website=www.dbnl.org |language=}}&lt;/ref&gt;
* វាហាក់ដូចជាគាត់បានប្រើប្រាស់[[Horseradish|មើមឆៃថាវ]] ដើម្បីស្វែងរកមូលហេតុដែលបណ្តាលឱ្យមានផ្សារនៅលើអណ្តាត។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Eyerstok {{pipe}} Lens on Leeuwenhoek |url=https://lensonleeuwenhoek.net/content/eyerstok |website=lensonleeuwenhoek.net}}&lt;/ref&gt; គាត់បានប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលនៃ[[Vinegar|ទឹកខ្មេះ]]ផងដែរ។
* លោកឡេ​វ៉ាន់ហ៊ុក បានចាប់ផ្តើមស្វែងរក «សត្វតូចល្អិត» របស់គាត់យ៉ាងម៉ត់ចត់។&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; គាត់បានរកឃើញពួកវា នៅគ្រប់ទីកន្លែង៖ នៅក្នុងទឹកស្អុយ ក្នុងប្រឡាយ និងនៅលើធ្មេញរបស់គាត់ផ្ទាល់។ គាត់បានសរសេរទៅកាន់សមាគមរាជវង្សថា៖ «ទោះបីជាពេលនេះខ្ញុំមានអាយុ ៥០ ឆ្នាំហើយក៏ដោយ ធ្មេញរបស់ខ្ញុំត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងល្អ ដ្បិតខ្ញុំមានទម្លាប់ដុសខាត់វាជាមួយអំបិលជារៀងរាល់ព្រឹក»។ គាត់ក៏បានពិពណ៌នាអំពី[[Paradontitis|ជំងឺរលាកជុំវិញទងធ្មេញ]]ផងដែរ។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Wrote Letter L-187 of 1687-05-09 to members of the Royal Society about the structure of 'stone' of the medlar and the coffee bean and acid in plants {{pipe}} Lens on Leeuwenhoek |url=https://lensonleeuwenhoek.net/content/wrote-letter-187-of-1687-05-09-members-royal-society |website=lensonleeuwenhoek.net}}&lt;/ref&gt;
* នៅឆ្នាំ១៦៨៤ គាត់បានបោះពុម្ភផ្សាយការស្រាវជ្រាវស្តីពី[[Ovary|អូវែ]]។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Royal Society read and discussed part of Letter L-187 about coffee {{pipe}} Lens on Leeuwenhoek |url=https://lensonleeuwenhoek.net/content/rs-read-and-discussed-letter-187 |website=lensonleeuwenhoek.net}}&lt;/ref&gt;
* នៅឆ្នាំ១៦៨៧ វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានរាយការណ៍ពីការស្រាវជ្រាវរបស់គាត់លើ[[Coffee bean|គ្រាប់កាហ្វេ]]។&lt;ref&gt;Marion Peters (2010) De wijze koopman, Het wereldwijde onderzoek van Nicolaes Witsen (1641–1717), burgemeester en VOC-bewindhebber van Amsterdam. &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schulte, 1991&quot;&gt;{{Cite journal|last=Schulte EK|year=1991|title=Standardization of biological dyes and stains: pitfalls and possibilities.|journal=Histochemistry|volume=95|issue=4|pages=319–28|doi=10.1007/BF00266958|pmid=1708749}}&lt;/ref&gt; គាត់បានលីងគ្រាប់កាហ្វេ កាត់វាជាកង់ៗ ហើយបានឃើញផ្នែកខាងក្នុងដែលស្ពោត។ នៅពេលគ្រាប់កាហ្វេនោះត្រូវបានសង្កត់ វាក៏មានប្រេងលេចចេញមក។ គាត់បានដាំកាហ្វេនោះជាមួយទឹកភ្លៀងចំនួនពីរដង រួចទុកវាឡែកមួយឡែក។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Specimen preparation {{pipe}} Lens on Leeuwenhoek |url=https://lensonleeuwenhoek.net/content/specimen-preparation |website=lensonleeuwenhoek.net}}&lt;/ref&gt;
* លោកឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានឆ្លើយឆ្លងសំបុត្រទៀងទាត់ជាមួយលោក [[Anthonie Heinsuis|អង់តូនី ហេនសៀស]] ដែលជាមន្ត្រីច្បាប់ប្រចាំទីក្រុងដែលហ្វ នៅក្នុងរដ្ឋហូឡង់ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៦៨៧ លោកអង់តូនី ក៏ជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃសភាពាណិជ្ជកម្មដែលហ្វ របស់ក្រុមហ៊ុន [[Dutch East India Company|VOC]]។
* នៅឆ្នាំ១៦៩៦ លោក[[Nicholas Witsen|នីកូឡាស វីតសិន]] បានផ្ញើផែនទីនៃតំបន់[[Tartary|តាតារី]] និង[[Ore|រ៉ែ]]ដែលបានរកឃើញនៅជិតទន្លេ[[Amur|អាមួ]] ក្នុងតំបន់ស៊ីបេរីមកឱ្យគាត់។&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Select Works of Antony van Leeuwenhoek, Containing His Microscopical Discoveries in Many of the Works of Nature|url=https://books.google.com/books?id=SfIKAAAAIAAJ&amp;pg=PA213|date=1800|pages=213–}}&lt;/ref&gt;
* វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាមនុស្សដំបូងគេដែលបានប្រើប្រាស់[[Histological stain|ថ្នាំជ្រលក់ជាលិកាសាស្ត្រ]] ដើម្បីលាបពណ៌លើសំណាកសម្រាប់ពិនិត្យមើលនៅក្រោមមីក្រូទស្សន៍ ដោយប្រើប្រាស់[[Saffron|ផ្កាសាហ្វ្រាន]]។&lt;ref&gt;[http://www.strangescience.net/leeuwenhoek.htm Rocky Road: Leeuwenhoek]. &lt;/ref&gt; គាត់បានប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសនេះតែម្តងគត់។&lt;ref&gt;Greenfield, Amy Butler (2005). &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Wrote Letter L-194 of 1687-11-28 to members of the Royal Society about his discovery that cochineal was an insect and his experiments with cinchona bark {{pipe}} Lens on Leeuwenhoek |url=https://lensonleeuwenhoek.net/content/wrote-letter-194-of-1687-11-28-members-royal-society |website=lensonleeuwenhoek.net}}&lt;/ref&gt;
* នៅឆ្នាំ១៧០២ គាត់បានស្នើសុំសៀវភៅមួយក្បាលស្តីពីអណ្តូងរ៉ែប្រាក់របស់ប្រទេសភេរូ នៅក្នុងទីក្រុង[[Potosí|ប៉ូតូស៊ី]]។

ដូចលោករូបឺត ប៊យល៍និងនីកូឡាស ហាតស៊ូកឺ ដែរ លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ចាប់អារម្មណ៍លើសត្វកូឈីនីលស្ងួត ដោយព្យាយាមស្វែងយល់ថាតើថ្នាំជ្រលក់ នោះមកពីផ្លែប៊ឺរី ឬសត្វល្អិត។&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Life and work of Antoni van Leeuwenhoek of Delft in Holland; 1632–1723 (1980) Published by the Municipal Archives Delft, p. 9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=On the circulation of the blood: Latin text of his 65th letter to the Royal Society, Sept. 7th, 1688|year=1962|page=28|isbn=978-90-6004-098-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Biology History'' vol 5(3), December 1992&lt;/ref&gt; 

គាត់បានសិក្សាអំពីទឹកភ្លៀង គ្រាប់ពូជក្រូច ដង្កូវក្នុងថ្លើមចៀម ភ្នែកត្រីបាឡែន ឈាមត្រី សត្វកុក ស៊ីណែលីឌី ស្បែកដំរី ផ្កាសេឡង់ឌីន និង ស៊ីនកូណា ។&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
ឯកសារ:Memorial_Antonie_van_Leeuwenhoek.jpg|alt=Memorial of Antonie van Leeuwenhoek in the Oude Kerk in Delft| អនុស្សាវរីយ៍លោកអង់តូនី វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក នៅអូដឺ ឃឺក នៅដែលហ្វ
ឯកសារ:Graf_Leeuwenhoek2.jpg|alt=Gravestone with Dutch inscription| អង់តូនី វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក​ ត្រូវបានគេបញ្ចុះនៅអូដឺ ឃឺក។
ឯកសារ:Delft_-_Het_Gouden_Hoofd_(Hippolytusbuurt).jpg| Het Gouden Hoofd (ហ៊ីពូលីទុសបួរ  1–3, ដែលហ្វ) &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |title=Hippolytusbuurt 3, Leeuwenhoek's Home and Laboratory {{pipe}} Lens on Leeuwenhoek |url=https://lensonleeuwenhoek.net/content/hippolytusbuurt-3 |website=lensonleeuwenhoek.net}}&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;

== បេតិកភណ្ឌ និងការទទួលស្គាល់ ==
[[ឯកសារ:Gezicht_op_de_vismarkt_en_de_Vleeshal_te_Delft_Zee-visch_marckt_en_Vlees-hal_(titel_op_object),_RP-P-AO-11-20.jpg|រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៅលើផ្សារត្រី និងសាច់នៅដែលហ្វ ទល់មុខផ្ទះរបស់វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក]]
[[ឯកសារ:Vleeshal_Delft.jpg|រូបភាពតូច|វលីសាល ដេលហ្វត]]
នៅចុងបញ្ចប់នៃជីវិតរបស់គាត់ លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បានសរសេរលិខិតប្រហែល ៥៦០ ទៅកាន់សមាគមរាជវង្ស និងស្ថាប័នវិទ្យាសាស្ត្រផ្សេងៗទៀតទាក់ទងនឹងការសង្កេត និងការរកឃើញរបស់គាត់។ សូម្បីតែក្នុងអំឡុងពេលសប្តាហ៍ចុងក្រោយនៃជីវិត លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុកនៅតែបន្តផ្ញើលិខិតដែលពោរពេញទៅដោយការសង្កេតទៅទីក្រុងឡុងដ៍។ លិខិតមួយចំនួនចុងក្រោយ មានការពិពណ៌នាច្បាស់លាស់អំពីជំងឺរបស់គាត់។ គាត់ទទួលរងជំងឺកម្រមួយ បណ្តាលជាចលនាមិនអាចគ្រប់គ្រងបាននៃ សាច់ដុំពោះ ដែលឥឡូវនេះត្រូវបានគេហៅថា''ជំងឺវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក'' ។&lt;ref&gt;''The Microscope'' vol 43(2) pp 47–57&lt;/ref&gt;គាត់បានទទួលមរណភាពក្នុងអាយុ ៩០ ឆ្នាំ នៅថ្ងៃទី 26 ខែសីហា ឆ្នាំ ១៧២៣ ហើយត្រូវបានបញ្ចុះបួនថ្ងៃក្រោយមកនៅ អូដឺ ឃឺកក្នុងទីក្រុងដែលហ្វ។&lt;ref&gt;''Spektrum der Wissenschaft'' pp. 68–71, June 1998&lt;/ref&gt;

នៅឆ្នាំ ១៩៨១ អ្នកមីក្រូទស្សន៍ជនជាតិអង់គ្លេសគឺ លោកប្រាយអិន ជេ. ហ្វត បានរកឃើញ គំរូដើមរបស់លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក បាននៅសេសសល់ក្នុងការប្រមូលផ្ដុំរបស់សមាគមរាជវង្សនៃទីក្រុងឡុងដ៍។គេរកឃើញថា ពួកវាមានគុណភាពខ្ពស់ ហើយត្រូវបានរក្សាទុកបានយ៉ាងល្អទាំងអស់។&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The discovery by Brian J Ford of Leeuwenhoek's original specimens, from the dawn of microscopy in the 16th century |url=http://www.brianjford.com/wavintr.htm |access-date=13 June 2010 |publisher=Brianjford.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.avl.nl/ Antoni van Leeuwenhoek] (in Dutch). &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=16 November 2004|title=Fortuyn voted greatest Dutchman|language=en-GB|work=news.bbc.com|url=http://news.bbc.com/2/hi/europe/4015173.stm|access-date=26 March 2020}}&lt;/ref&gt; លោកហ្វត បានធ្វើការសង្កេតជាមួយមីក្រូទស្សន៍ឡង់ទីតែមួយជាច្រើនប្រភេទ ដែលបន្ថែមចំណេះដឹងរបស់យើងអំពីការងាររបស់លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក។&lt;ref&gt;[https://time.com/4542058/antoni-van-leeuwenhoek-google-doodle/ New Google Doodle Celebrates Antoni van Leeuwenhoek, Inventor of Microbiology] time.com accessed 24 October 2016.&lt;/ref&gt;  តាមគំនិតរបស់លោកហ្វតលោកឡេវ៉ាន់ហ៊ុក នៅតែយល់មិនល្អឥតខ្ចោះ ទស្សនៈដ៏ពេញនិយមថាការងាររបស់គាត់គឺឆៅ និងមិនមានវិន័យផ្ទុយពីភស្តុតាងនៃការសង្កេតដែលមានសតិសម្បជញ្ញៈ និងឧស្សាហ៍ព្យាយាម។ គាត់បានបង្កើតនីតិវិធីពិសោធន៍សមហេតុផល និងអាចធ្វើម្តងទៀតបាន ហើយមានឆន្ទៈក្នុងការប្រឆាំងនឹង មតិដែលទទួលបាន ដូចជា ការបង្កើតដោយឯកឯង ហើយគាត់បានផ្លាស់ប្តូរគំនិតរបស់គាត់ដោយផ្អែកលើភស្តុតាង។&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; 

ស្តីពីសារៈសំខាន់របស់គាត់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអតិសុខុមជីវសាស្ត្រ និងវិទ្យាសាស្ត្រជាទូទៅ អ្នកជីវគីមីជនជាតិអង់គ្លេស ឈ្មោះនីក ឡេន បានសរសេរថា គាត់គឺជា &quot;មនុស្សដំបូងគេដែលគិតចង់មើល - ពិតណាស់ ជាមនុស្សដំបូងគេដែលមានអំណាចមើលឃើញ&quot;។ ការពិសោធន៍របស់គាត់គឺប៉ិនប្រសប់ ហើយគាត់គឺជា &quot;អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់បំផុត&quot; ដែលត្រូវបានវាយប្រហារដោយមនុស្សដែលច្រណែនគាត់ ឬ &quot;មើលងាយប្រភពដើមដែលមិនបានសិក្សារបស់គាត់&quot; មិនមែនដោយសារការសម្ងាត់របស់គាត់អំពីវិធីសាស្រ្តរបស់គាត់នោះទេ។&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; 

មន្ទីរពេទ្យអង់តូនី វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ក្នុងទីក្រុងអាមស្ទឺដាម ដែលដាក់ឈ្មោះតាមវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក មានឯកទេសខាងជំងឺមហារីក ។&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;  ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ការស្ទង់មតិសាធារណៈនៅប្រទេសហូឡង់ដើម្បីកំណត់ បុរសជនជាតិហូឡង់ ដ៏អស្ចារ្យបំផុត (&quot; De Grootste Nederlander &quot;) បានដាក់ឈ្មោះថាវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ជាជនជាតិហូឡង់ដ៏អស្ចារ្យបំផុតទី 4 គ្រប់ពេលវេលា។&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;

នៅថ្ងៃទី 24 ខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៦ ក្រុមហ៊ុន Google បានរំលឹកខួបលើកទី 384 នៃកំណើតរបស់លោកវ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ជាមួយនឹងគំនូរ Doodle ដែលពណ៌នាអំពីការរកឃើញរបស់លោកអំពី &quot;សត្វតូចៗ&quot; ឬសត្វតូចៗ ដែលឥឡូវនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាសារពាង្គកាយឯកកោសិកា។

មេដាយឡេវ៉ាន់ហ៊ុក, ការបង្រៀនឡេវ៉ាន់ហ៊ុក, រណ្ដៅឡេវ៉ាន់ហ៊ុក, ''Leeuwenhoeckia'', ''Levenhookia'' (ពពួកបាក់តេរីមួយប្រភេទក្នុងគ្រួសារ Stylidiaceae), ''Leeuwenhoekiella'' (ពពួកបាក់តេរីអេរ៉ូប៊ីក) និងការបោះពុម្ពផ្សាយវិទ្យាសាស្ត្រ ''Antonie van Leeuwenhoek: International Journal of General and Molecular Microbiology'' ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមគាត់។ 

ក្នុងនាមជាតួអង្គប្រឌិត គាត់លេចមុខជាម្ចាស់ សៀកចៃ អ្នកមីក្រូទស្សន៍ និងអ្នកលេងមន្តអាគមនៅក្នុងប្រលោមលោករបស់ ETA Hoffmann ដែលមានចំណងជើង ថា Master Flea រួមជាមួយ យ៉ាន ស្វាមមឺដាម ។&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot;&gt;
ឯកសារ:Memorial_Antonie_van_Leeuwenhoek.jpg|alt=Memorial of Antonie van Leeuwenhoek in the Oude Kerk in Delft| អនុស្សាវរីយ៍លោកអង់តូនី វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក នៅអូដឺ ឃឺក នៅដែលហ្វ
ឯកសារ:Graf_Leeuwenhoek2.jpg|alt=Gravestone with Dutch inscription| អង់តូនី វ៉ាន់ ឡេវ៉ាន់ហ៊ុក ត្រូវបានគេបញ្ចុះនៅអូដឺ ឃឺក។
ឯកសារ:Delft_-_Het_Gouden_Hoofd_(Hippolytusbuurt).jpg| Het Gouden Hoofd (ហ៊ីពូលីទុសបួរ  1–3, ដែលហ្វ) &lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |title=Hippolytusbuurt 3, Leeuwenhoek's Home and Laboratory {{pipe}} Lens on Leeuwenhoek |url=https://lensonleeuwenhoek.net/content/hippolytusbuurt-3 |website=lensonleeuwenhoek.net}}&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>cb5j9kgu1prm3s1pj6mwkk7de3icssy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ការពិភាក្សា:វនវាសី ចន្ទមុនី</title>
    <ns>1</ns>
    <id>53769</id>
    <revision>
      <id>336240</id>
      <timestamp>2026-05-31T15:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32399-98</username>
        <id>51277</id>
      </contributor>
      <comment>/* ស្នើសុំពិនិត្យ និងកែសម្រួលឡើងវិញនូវព័ត៌មានមិនអព្យាក្រឹត និងខ្វះប្រភពយោងច្បាស់លាស់ */ ផ្នែកថ្មី</comment>
      <origin>336240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5243" sha1="8t1kubrtg43cybibml4u7cbrxpca3pc" xml:space="preserve">== ស្នើសុំពិនិត្យ និងកែសម្រួលឡើងវិញនូវព័ត៌មានមិនអព្យាក្រឹត និងខ្វះប្រភពយោងច្បាស់លាស់ ==

សួស្តីលោកអ្នកគ្រប់គ្រង (Administrators) និងអ្នកសម្របសម្រួល Wikipedia ភាសាខ្មែរទាំងអស់ជាទីគោរព។

ខ្ញុំសូមលើកយកទំព័រអត្ថបទស្តីពី «ព្រះធម្មវនវាសី ចន្ទមុនី» មកជម្រាបជូន ដើម្បីស្នើសុំការពិនិត្យ និងកែសម្រួលជាបន្ទាន់។ ផ្អែកលើការពិនិត្យបែបអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ ខ្ញុំសង្កេតឃើញថាអត្ថបទបច្ចុប្បន្ន មានលក្ខណៈមិនប្រក្រតីយ៉ាងខ្លាំង ដែលផ្ទុយពីគោលការណ៍គ្រឹះរបស់ Wikipedia ដូចខាងក្រោម៖

១. '''ការបំពានច្បាប់ទស្សនៈអព្យាក្រឹត:''' ខ្លឹមសារនៅក្នុងអត្ថបទបានប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍លើកតម្កើងបុគ្គលជ្រុលហួសហេតុ និងមានលក្ខណៈលំអៀង (Bias) ដោយគ្មានតុល្យភាពព័ត៌មាន ដូចជាការប្រៀបធៀបទៅនឹងសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជាដើម។

២. '''ខ្វះប្រភពយោងដែលអាចទុកចិត្តបាន :''' មានការដាក់បញ្ចូលនូវរឿងរ៉ាវជំនឿមិនច្បាស់លាស់ និងពាក្យចចាមអារ៉ាម ដែលគ្មានឯកសារយោងផ្លូវការពីរដ្ឋបាលសង្ឃ ឬស្ថាប័នរដ្ឋឡើយ។

៣. '''ការប្រើប្រាស់ Wikipedia ក្នុងចេតនាខុសឆ្គង:''' អត្ថបទនេះហាក់ដូចជាត្រូវបានសរសេរឡើងដោយក្រុមអ្នកគាំទ្រ ឬបុគ្គលដែលមានចេតនាបង្កើតរូបភាពបំផ្លើស ដើម្បីបំភាន់ ឬបោកប្រាស់សេចក្តីទុកចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។

៤. '''ការប្រមាតដល់សាសនាៈ''' ក្នុងអត្ថបទនេះបាននិយាយថាលោក ជាសង្ឍល្បីបំផុតក្រោយពី សម្តេចសង្ឍរាជ ជួន ណាត ជូលទីវង្សគត់ នេះជាការប្រមាតដល់ខ្លាំងដល់សម្តេចព្រះសង្ឍរាជផ្សេងទៀតនឹង

ធ្វើឪ្យបាតដានប្រវត្តសាស្រ្តកម្ពុជា និងបាតតម្លៃព្រះសង្ឍមុនៗ (ឧ.សម្ដេចព្រះមហាឃោសានន្ទ  វ៉ា យ៉ាវ ) ។

ដើម្បីរក្សាតម្លៃ និងភាពជឿជាក់នៃវិគីភីឌាភាសាខ្មែរ ខ្ញុំសូមស្នើដល់លោកអ្នកគ្រប់គ្រងមេត្តា៖

* ជួយលុបចោលរាល់ខ្លឹមសារដែលលើកតម្កើង ឬព័ត៌មានដែលគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់ចេញ។
* កែសម្រួលព័ត៌មានឱ្យនៅត្រឹមការពិតផ្លូវការ (អត្តសញ្ញាណ ទីតាំងវត្ត និងសកម្មភាពពិត)។
* ចាក់សោការពារទំព័រនេះ (Page Protection) ជាបណ្តោះអាសន្ន ដើម្បីការពារកុំឱ្យក្រុមខិលខូចចូលមកកែប្រែបំភ្លៃជាថ្មី។

សូមអរគុណចំពោះការចំណាយពេល និងការលះបង់របស់អ្នកគ្រប់គ្រងទាំងអស់ក្នុងការថែរក្សាគុណភាពនៃសព្វវចនាធិប្បាយមួយនេះ។ [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&amp;#126;2026-32399-98|&amp;#126;2026-32399-98]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&amp;#126;2026-32399-98|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង១៥:០៥ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)</text>
      <sha1>8t1kubrtg43cybibml4u7cbrxpca3pc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>សមុទ្រខាងជើង</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53770</id>
    <revision>
      <id>336254</id>
      <timestamp>2026-06-01T06:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asa MILAI</username>
        <id>50298</id>
      </contributor>
      <comment>បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1356394314|North Sea]]&quot;</comment>
      <origin>336254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6139" sha1="ssxti6ag1kj2g8nboba3jx4cnsgbqic" xml:space="preserve">
'''សមុទ្រខាងជើង''' ស្ថិតនៅចន្លោះ [[ចក្រភពអង់គ្លេស]] [[ដាណឺម៉ាក]] [[ន័រវែស]] [[អាល្លឺម៉ង់]] [[ហុល្លង់|ហូឡង់]] [[បែលហ្ស៊ិក]] និង [[បារាំង]] ។ វាជាសមុទ្រនៅលើ[[ធ្នើទ្វីប|តំបន់ធ្នើរទ្វីបអឺរ៉ុប]] វាភ្ជាប់ទៅ [[មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក]] តាមរយៈ [[ច្រកសមុទ្រអង់គ្លេស]] នៅភាគខាងត្បូង និង [[សមុទ្រន័រវែស]] នៅភាគខាងជើង។ វាមានប្រវែងបណ្តោយជាង ៩៧០ គីឡូម៉ែត្រ (៦០០ ម៉ាយល៍) និងទទឹង ៥៨០ គីឡូម៉ែត្រ (៣៦០ ម៉ាយល៍) ដោយគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡាទំហំ ៥៧០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (២២០០០០ ម៉ាយល៍ការ៉េ)។
[[ឯកសារ:North Sea map-en.png|រូបភាពតូច|ផែនទីនៃសមុទ្រខាងជើង — នៅអឺរ៉ុបខាងជើង រួមទាំងជម្រៅសមុទ្រ និងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ ។]]
វាជាទីតាំង [[ផ្លូវនាវាចរណ៍]] សំខាន់ៗរបស់អឺរ៉ុបខាងជើង និងជា [[កន្លែងនេសាទ]] ដ៏សំខាន់មួយ។ ឆ្នេរសមុទ្រនេះគឺជាគោលដៅពេញនិយមសម្រាប់ការកម្សាន្ត និងទេសចរណ៍នៅក្នុងប្រទេសជាប់ព្រំដែន និងជាប្រភពថាមពលដ៏សម្បូរបែប រួមទាំង [[ថាមពលខ្យល់]] និង [[ថាមពលរលក|រលក]] ។

សមុទ្រខាងជើងបានលេចធ្លោយ៉ាងលេចធ្លោនៅក្នុងកិច្ចការភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងយោធា ជាពិសេសនៅ [[អឺរ៉ុបខាងជើង]] ចាប់ពីយុគសម័យកណ្តាលរហូតដល់សម័យទំនើប។ វាក៏មានសារៈសំខាន់ជាសកលផងដែរតាមរយៈអំណាចដែលប្រជាជាតិអឺរ៉ុបខាងជើងបានបញ្ចេញទូទាំងពិភពលោកក្នុងអំឡុងពេលភាគច្រើននៃយុគសម័យកណ្តាល និងចូលទៅក្នុងសម័យទំនើប។ សមុទ្រខាងជើងគឺជាចំណុចកណ្តាលនៃ[[យុគវីគីង|ការកើនឡើងអំណាចរបស់វីគីង]] ។ [[សម្ព័ន្ធហានស៊ាទិក]] [[យុគមាសហូឡង់|សាធារណរដ្ឋហូឡង់]] និង [[មហាចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] សុទ្ធតែបានស្វែងរកការទទួលបានការគ្រប់គ្រងសមុទ្រខាងជើង និងការចូលទៅកាន់ទីផ្សារ និងធនធានរបស់ពិភពលោក។ ក្នុងនាមជាច្រកចេញតែមួយគត់របស់អាល្លឺម៉ង់ទៅកាន់មហាសមុទ្រ សមុទ្រខាងជើងមានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងអំឡុងពេលសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរ។

ឆ្នេរសមុទ្រនេះមានភូគព្ភសាស្ត្រ និងភូមិសាស្ត្រចម្រុះ។ នៅភាគខាងជើង[[ជ្រលងភ្នំលិចទឹក]]ជ្រៅៗ និងច្រាំងថ្មចោទខ្ពស់ៗ គឺជាសញ្ញាសម្គាល់ភាគច្រើននៃឆ្នេរសមុទ្រ [[ន័រវែស|ន័រវេស]] និង [[ស្កុតឡិន]] រៀងៗខ្លួន ចំណែកឯនៅភាគខាងត្បូង ឆ្នេរសមុទ្រភាគច្រើនមានឆ្នេរខ្សាច់ មាត់ទន្លេវែងៗ និង [[ឆ្នេរភក់]] ធំទូលាយ។ ដោយសារតែចំនួនប្រជាជនច្រើន [[ឧស្សាហូបនីយកម្ម]] យ៉ាងច្រើន និងការប្រើប្រាស់សមុទ្រ និងតំបន់ជុំវិញវាយ៉ាងខ្លាំង បញ្ហាបរិស្ថានផ្សេងៗប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនៃសមុទ្រ។  ជាទូទៅ រួមមាន [[ការនេសាទហួសកម្រិត]] កាកសំណល់[[ទឹកហូរលើផ្ទៃ|លំហូរ]]ចេញពីឧស្សាហកម្មនិងកសិកម្ម [[ការបូមស្ដារ|ការបូមស្តារ]] និងការចាក់សំរាមជាដើម។ បាននាំឱ្យមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាច្រើន ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរិចរិល និងដើម្បីការពារអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែង។

== ឯកសារយោង ==</text>
      <sha1>ssxti6ag1kj2g8nboba3jx4cnsgbqic</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>