វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2069 336824 336645 2026-06-22T03:16:44Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336824 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}'''<ref>{{cite web |title=Geographical Names of the Kingdom of Cambodia |url=https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/8th-uncsgn-docs/inf/8th_UNCSGN_econf.94_INF.30_corr1.pdf |website=UNSTATS |publisher=Eighth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names|date=29 August 2002|access-date=7 June 2019}}</ref> ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap Province) គឺជាខេត្តមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ[[ប្រទេសកម្ពុជា]]។ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ខេត្តសៀមរាបត្រូវបានដាក់ឈ្មោះបែបនេះគឺដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជម្នះរបស់កងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]វាយឈ្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅ[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។សព្វថ្ងៃខេត្តសៀមរាបត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកថាជាទីតាំងនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញ។ខេត្តនេះគឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារខេត្តនេះមាន[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ដទៃទៀតជាច្រើន។ថ្មីៗនេះ[[ក្រុងសៀមរាប]]កំពុងប្រែក្លាយរូបរាងទៅជាក្រុងទំនើបតាមរយៈកំណើនសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន ហាងលក់ទំនិញជាដើមដែលបម្រើឲ្យវិស័យទេសចរណ៍។រមណីយដ្ឋានបុរាណនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ជាច្រើនដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុងនិងក្រៅក្រុងនៃខេត្តសៀមរាបគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវទេសចរមកពីគ្រប់ទិសទីទស្សនានិងសិក្សាស្វែងយល់អំពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ និង សង្គមធម៌របស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានរងនូវការលុកលុយជាច្រើនដងពីពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ហើយទីបំផុត[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។គួររំលឹកផងដែរថារាជធានីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបានប្តូរពី[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣២ រួចបន្តទៅ[[លង្វែក|រាជធានីលង្វែក]]និង[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គ]]ហើយត្រឡប់ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦។ជនជាតិបទេសដែលបានមកដល់[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]មុនគេគឺអ្នករុករក[[ជនជាតិបារាំង]]លោក[[ហង់រី មូហូត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០(នា[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]សតវត្សរ៍ទី ១៦ ក៏មានជនបរទេសខាងបស្ចឹមលោកក៏បានមកមើល[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]រួចមកហើយដែរ)។<ref>''ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ[[ជនជាតិខ្មែរ]]សតវត្សរ៍ទី ១៥-១៩៥៣ (ភាគទី ០២)''</ref>[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]គឺជាគោលដៅចម្បងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទូទាំងពិភពលោកហើយក៏ជាតំបន់ដែលសម្បូរទៅដោយសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]តូចធំជាច្រើនអនេកដែលជាទីស្ថានរបស់ពពួកអាទិទេពទាំងឡាយទាំងពួងផងដែរ។ {{Infobox settlement | name = ខេត្តសៀមរាប | native_name = Siem Reap Province | native_name_lang = | settlement_type = [[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្ត]] | image_skyline = Angkor Wat aerial view.jpg | image_caption = [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] (ព្រះបរមវិស្ណុលោក) | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = ច្រកចូលទៅកាន់អង្គរ | motto = | image_map = Cambodia Siem Reap locator map.svg | map_caption = ផែនទីនៃខេត្តសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = Location of Siem Reap in Cambodia | coordinates_type = type:adm1st_region:KH | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | established_title2 = ក្លាយជាខេត្ត | established_date2 = ថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧<ref>{{Cite web|url=http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html/|title=History of Siem Reap|website=siemreap.gov.kh|access-date=17 August 2019|archive-date=18 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html|url-status=dead|archivedate=18 កក្កដា 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html}}</ref> | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] និង [[ក្រុងរុនតាឯក]] | leader_party = | leader_title = គណៈអភិបាល​ខេត្ត | leader_name = ប្រាក់ សោភ័ណ | area_footnotes = | area_total_km2 = 10299 | area_rank = ១០ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher=[[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work=National Institute of Statistics|date=26 January 2021|access-date=3 February 2021|archivedate=26 តុលា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_total = ១,០៩៩,៨២៥ នាក់ | population_rank = ០៥ | population_as_of = ២០២៤ | population_density_km2 = ៩៨ | population_density_rank = ១៣ | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = ក្រុង និង ស្រុក | blank_info_sec1 = ១៣ | blank1_name_sec1 = សង្កាត់ និង ឃុំ | blank1_info_sec1 = ១០០ | blank2_name_sec1 = ភូមិ | blank2_info_sec1 = ៩១០ | timezone1 = [[:en:Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +០៧:០០ | postal_code_type = លេខកូដប្រៃសណីយ៍ | postal_code = ១៧០១០១-១៧១២១២ | area_code_type = លេខកូដតំបន់ | area_code = ០៦៣ | iso_code = KH-១៧ | website = {{URL|www.siemreap.gov.kh}} | footnotes = }} ខេត្តសៀមរាប គឺជា​ខេត្ត​ធំ​ទី ​១០ ​នៅក្នុង​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ចំនួនប្រជាជននៅក្នុងខេត្តនេះកើនឡើងដល់ខ្ទង់លាននាក់ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។មួយផ្នែកធំនៃព្រំដែនភាគខាងត្បូងរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដូច្នេះហើយបានជាខេត្តសៀមរាបគឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ០៩ ដែលបង្កើតបានជា[[តំបន់អភិរក្សជីវមណ្ឌលទន្លេសាប]]។នាពេលបច្ចុប្បន្នខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីតាំងនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]និង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|តំបន់បេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[យូណេស្កូ|អង្គការយូណេស្កូ]]និងជា[[អច្ឆរិយវត្ថុរបស់ពិភពលោក]]ផងដែរ។ខេត្តនេះក៏ជាទីតាំងរបស់[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញជាច្រើនផ្សេងៗទៀតក្រៅពី[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[អង្គការយូណេស្កូ]]ផងដែរ។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន|ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន]]គឺជារមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនិងធម្មជាតិដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលជាទីពេញនិយមសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិទៅទស្សនាកម្សាន្តនិងជាទីតាំងនៃ[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ធំរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ផងដែរ។ [[File:Angkor Wat;- Ta Reach (2).jpg|thumb|បដិមាលោកតារាជ]] ==ឈ្មោះនៃខេត្ត== ខេត្តសៀមរាប គឺជាអតីតខេត្តមួយឈ្មោះថា[[ខេត្តមហានគរ]]។ការប្ដូរឈ្មោះមកជាខេត្តសៀមរាបនេះគឺនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។បើតាម[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]មូលហេតុបានជាផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះខេត្តនេះបានបញ្ជាក់ថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៣០ នៃគ្រិស្តសករាជស្ដេចនៃ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរស្រីអយុធ្យា]]បានបញ្ជាឲ្យកងទ័ពខ្លួនវាយលុក[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុង[[ខេត្តមហានគរ]]ដើម្បីបង្ក្រាបការមិនចុះញ៉មរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្ដើម[[ខេត្តមហានគរ]]បានមួយរយៈហើយមេដឹកនាំរបស់ខ្លួនបានទៅទស្សនាប្រាសាទយ៉ាងគួរឲ្យស្ងប់ស្ងែង។បន្ទាប់មកទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្ដេចសៀម]]នេះបានជួបនឹងទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ស្ដេចខ្មែរ]]នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ហើយបានប្រយុទ្ធគ្នាធ្វើឲ្យកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទទួលបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ក្រោយពីទទួលបានជ័យជំនះមក[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានបរិញ្ញាតិ្តឲ្យប្ដូរឈ្មោះ[[ខេត្តមហានគរ]]នេះទៅជាខេត្តសៀមរាបវិញដែលមានន័យថា'''ទ័ពសៀមត្រូវបង្ក្រាបឲ្យរាបនៅទីនេះ'''។<ref>{{Cite web |title=តើឈ្មោះខេត្តសៀមរាប ជាអតីតខេត្តឈ្មោះអ្វី? បានប្តូរមកខេត្តសៀមរ |url=https://www.khmernokor.com/question-answers/agzvm0jy6x |access-date=2025-07-30 |website=Khmernokor}}</ref> អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[ប្រទេសកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]បាន​ពន្យល់​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ថាពាក្យ'''សៀម'''គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ជាតិសាសន៍មួយដែល​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ប្រែ​ឈ្មោះ​ទៅ​ជា'''ថៃ'''ទៅ​ហើយ។រីឯ​ពាក្យ​ថា'''រាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា '''ចាញ់ខ្លបខ្លាច'''។ អនុ​ប្រធាន​ផ្នែក​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ|សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ]]និង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​[[សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា|សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញា​សាស្ត្រ​កម្ពុជា]]លោក[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ថាចាប់​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី ​០៩ និង​ទី​ ១០ នៃគ្រិស្តសករាជខេត្ត​សៀមរាបត្រូវបានគេ​​ប្រើ​ឈ្មោះ​ជា​​[[យសោធរបុរៈ|ទីក្រុងយសោធបុរៈ]]ដោយសារ​តែ​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]ព្រះនាម[[យសោវរ្ម័នទី១|ព្រះបាទយសោ​វរ្ម័ន​ទី​ ១]] ជាអ្នកស្ថាបនិក។ក៏ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មកត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រ​អង្គរ]]វិញ។នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះរាជា​ក្រោយៗ​មកទៀតដែល​បានផ្លាស់​ប្ដូរ​រាជធានី​ទៅ​តាំង​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូងនិង​[[ទួលបាសាន|ទួល​បាសាន]]រហូត​ដល់​[[ភ្នំពេញ|ចតុមុខ]]ជាដើមគឺ​[[អង្គរ|ទីក្រុង​អង្គរ]]ត្រូវ​បាន​បោះ​បង់​ចោល​មួយ​រយៈ។ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មកទើប​មាន​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​គ្រប់គ្រង​​ជារាជធានី​នេះឡើង​វិញ។ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ទៀត​ថាបន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​គ្រប់គ្រង​ជា​រដ្ឋបាល​ឡើង​វិញ​នោះគឺ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]​ត្រូវ​បាន​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៃ​[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរ​ស្រីអយុធ្យា]]ចូល​មក​លុកលុយ​ជា​ច្រើន​លើកចាប់​តាំង​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៤ នៃគ្រិស្តសករាជ។នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៥ ដល់ ១៦ មាន​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​មួយ​អង្គ​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បាន​ធ្វើ​ចម្បាំង​ជាមួយកង​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដើម្បី​បណ្ដេញឲ្យពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចេញ​ពី​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។នៅក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​កាល​នោះគឺកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេងហើយ​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''(អានថា : សៀមម៉ារាប)គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះបន្ទាប់​ពី​ជ័យ​ជម្នះ​របស់​កងទ័ព​[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]លើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''សៀមបាន​ខ្លបខ្លាច​លោក បាន​ចាញ់​លោក បាន​អស់​ឫទ្ធានុភាព ចាញ់រាបដលដី'''។ដូច្នេះគេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា'''តំបន់​សៀមរាប'''នេះ​គឺជា​ទស្សនៈ​របស់​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]របស់​អ្នក​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​នៅក្នុងកេរតំណែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ​ផង​ដែរ។ចំណុច​នេះ​ហើយបានជា​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''។ ការ​អធិប្បាយ​របស់​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]នេះគឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​ផ្សេង​ៗទៀតផងដែរ។ សៀវភៅ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​សង្ខេប​មួយដែល​សរសេរ​ដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]ដែល​បច្ចុប្បន្ន​គឺជា​មន្ត្រី​រាជការ​នៅ​ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបាន​អធិប្បាយ​ថានៅ​ក្នុងឆ្នាំ​ ១៥២៥ [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទ​រាជា]]​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​កងទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែល​ឈ្លាន​ពានឲ្យបរាជ័យ​យ៉ាងអាម៉ាស់នៅ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។ដូច្នេះ​ហើយបាន​ជា​ព្រះអង្គបាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''ទ័ព​សៀមចាញ់​រាប​ដូចជា​កន្ទេលឬទ័ពសៀមចាញ់រាបដល់ដី'''។ បច្ចុប្បន្ន​នេះខេត្តសៀមរាបមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]​ប៉ុណ្ណោះ​ទេក៏ប៉ុន្តែវា​ក៏​កំពុង​នាំ​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]ឲ្យទទួល​បាន​នាម​ថ្មី​មួយ​ទៀតគឺ​'''ព្រះរាជាណាចក្រ​អច្ឆរិយៈ'''ដោយសារ​តែ​ភាព​ល្បីល្បាញ​ខាង​វប្បធម៌​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។<ref>{{Cite web |title=អត្ថន័យ​នៃ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​សៀមរាប |url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |access-date=2023-03-16 |website=www-rfa-org.cdn.ampproject.org |archivedate=2023-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316035301/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |url-status=dead }}</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ===សម័យមុនអង្គរ=== [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6871645593).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន(មហេន្ទ្របវ៌ត ឬ មហិន្រ្ទបព៌ត)]] អ្នកស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិវិទ្យានិងបុរាណវិទ្យាជាច្រើនបានអះអាងថាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]បានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ក្រោយពីព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះបានយាងមកពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០០ នៃគ្រិស្តសករាជ។តាមឯកសារខាងលើបានឲ្យដឹងថា[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] កាលនៅក្នុងដំណាក់កាលទី ០២ ទ្រង់គង់នៅ[[ឥន្ទ្របុរៈ|ទីក្រុងឥន្រ្ទបុរៈ]]នៅ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]បន្ទាប់មកទ្រង់គង់នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។និងចុងក្រោយបំផុតទ្រង់គង់នៅ[[ហរិហរាល័យ|ទីក្រុងហរិហរាល័យ]](តំបន់រលួស)ដែលជារាជធានីដើមនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|វប្បធម៌អង្គរ]]បានផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជគឺនៅពេលដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] បានអភិសេកជាព្រះមហាក្សត្រនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ការអភិសេករបស់ព្រះអង្គគឺឈរនៅលើមូលដ្ឋាននៃ[[ពិធីទេវរាជ]]ដែលបានផ្តល់ចំពោះព្រះអង្គនូវមហិទ្ធិប្ញទ្ធិដើម្បីធ្វើការបង្រួបបង្រួមជាតិហើយជាឆ្នាំដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ប្រារព្ធ[[ពិធីទេវរាជ]]នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ព្រះអង្គបានបើកសករាជថ្មីមួយដែលធ្វើឲ្យអរិយធម៌វប្បធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]រីកចម្រើនរុងរឿងនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]។ការអះអាងបែបនេះក៏បានបង្អាញឲ្យដឹងទៀតថាវប្បធម៌‌[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]](មុនអង្គរ)គឺយោងតាមឯកសារមួយចំនួនដែលផែ្អកតាមកំណត់ហេតុរបស់[[ចិន]]។ឯកសាររបស់គេបានសម្អាងលើកំណត់ត្រាផងនិងស្ថាបត្យកម្មប្រាង្គប្រាសាទមួយចំនួនផង។រីឯព្រឹត្តិការណ៍ដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ជាខ្លាំងមួយទៀតគឺនៅក្នុងអំឡុង[[ចេនឡា|សម័យចេនឡា]]នៅលើទឹកដីបវរនៃ[[អង្គរ|ខេត្តសៀមរាបអង្គរ]]។កំណត់ហេតុ[[ចិន]]បានឲ្យដឹងថាទីក្រុងដំបូងបំផុតនៅខេត្តសៀមរាបមានឈ្មោះថា'''នគរគម្ពីរ'''ដែលសិ្ថតនៅរវាង[[បារាយណ៍ខាងលិច]]និង[[បារាយណ៍ខាងកើត]]នៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|សេ្តចខែ្មរ]]ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅ[[នគរគម្ពីរ]]នេះគឺ[[ចន្ទ្រវម្ម៌|ព្រះបាទចន្ទ្រវម្ម៌]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងបនែ្ថមទៀតថាកាលពី[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]]នាអំឡុងឆ្នាំ ៨០២ នេះសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិយាកាសង្គមរបស់[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]មានការវិវត្តជាវិជ្ជមាន។គេបានឃើញមានការរៀបចំដែនដីឬនគរូបនីយកម្មដែនដីនៅក្នុងតំបន់នីមួយៗនៃខេត្តនេះយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅហើយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ០៦ នៃដើមសតវត្សរ៍ទី ០៧ នៃគ្រិស្តសករាជ។[[ជនជាតិខ្មែរ|ជនជាតិខែ្មរ]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះមហាក្សត្រនិងពួកព្រាហ្មបុរោហិតបានចាប់ផ្តើមគម្រោងការកសាងប្រាសាទឥដ្ឋដំបូងបង្អស់ជាច្រើន។រីឯវិស័យសង្គមកិច្ចវិញគេបានដឹងថា[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]ចូលចិត្តកសាងទីលំនៅរបស់ខ្លួននៅកែ្បរ[[បឹងទន្លេសាប|បឹងទនេ្លសាប]]កែ្បរអូរស្ទឹងធម្មជាតិជាដើម។ការកសាងប្រាសាទក៏ដូច្នោះដែរគឺ[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]តែងតែជ្រើសរើសរកទីតាំងណាខ្ពស់មិនលិចទឹកនៅរដូវវស្សាគំនិតរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខែ្មរ]]នៅក្នុងការជ្រើសរើសទីតាំងខ្ពស់សម្រាប់ការកសាងសំណង់ផេ្សងៗគឺជាប្រយោជន៍រួមគឺនៅតែបន្តរហូតមកទល់សព្វថៃ្ងនេះ។ ===សម័យអង្គរ=== [[File:Bas-relief du Bayon (Angkor Thom) (2341905162).jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពការធ្វើម្ហូបចម្អិនអាហាររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Scène dépouillage (bas-relief du Bayon) (2334493467).jpg|thumb|វិស័យសុខាភិបាលខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Bayonmarket01.JPG|thumb|ទិដ្ឋភាពផ្សារលក់ដូររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Floating Kantong (Loi Krathong) at Bayon, Cambodia.jpg|thumb|ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Sbai Khmer.png|thumb|ចម្លាក់ស្ត្រីពានាស្បៃនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានជ្រើសរើសទីតាំង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ធ្វើជារាជធានីព្រោះស្ថិតនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]និងជាទីប្រជុំនៃជំនួញទាំង ០២ គឺជើងគោកនិងជើងទឹកហើយសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិសព្វគ្រប់ដូចជាត្រីនៅក្នុង[[បឹងទន្លេសាប]] [[ព្រៃឈើ]] [[ថ្មភក់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] [[ឥដ្ឋ]]សម្រាប់កសាងប្រាសាទនិងដីដែលមានជីវជាតិផងដែរ។ខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៥ បានបម្រើការជារាជធានីនិងជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃអំណាចនយោបាយ វប្បធម៌ និង សាសនារបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។ភាពថ្កើងថ្កានរបស់ទីក្រុងគឺជារាជធានីនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលគ្រប់គ្រងដោយស្តេចដែលមានអំណាចជាបន្តបន្ទាប់។ខេត្តសៀមរាបមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃអាណាចក្រហើយមានភាពងាយស្រួលនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងទឹកដីដ៏ធំធេងមួយនេះ។ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនក្លាយជាទីក្រុងដែលមានភាពអ៊ូអរបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល សេដ្ឋកិច្ច និង សាសនានៅក្នុងតំបន់។នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ដែលជាយុគមាសរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ៗបានអនុវត្តនយោបាយវាតទីទឹកដីពង្រឹងអរិយធម៌ឲ្យរីកចម្រើនរុងរឿងនិងកសាងសំណង់ប្រាសាទល្បីល្បាញមួយចំនួនទាំងធំទាំងតូចដែលបង្ហាញអំពីតម្លៃវប្បធម៌អរិយធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ពាសពេញ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]ត្រូវបានបម្រើការជារាជធានីអស់រយៈពេល ០៦ សតវត្សរ៍មកហើយ។នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]មានការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើនលូតលាស់គ្រប់វិស័យនិងមានភាពសម្បូរសប្បាយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]រស់នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]ភាគច្រើនប្រកបមុខរបរកសិកម្មនិងនេសាទជាធំ។តំបន់ជុំវិញ[[បឹងទន្លេសាប]]ជាដីដ៏សម្បូរជីវជាតិ។គេអាចធ្វើស្រែនៅតំបន់នេះប្រហែលជាពីរទៅបីដងនៅក្នុងមួយឆ្នាំដូច្នេះហើយបានជាយើងឃើញមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រមួយចំនួនដែលបន្សល់ទុកតាំងពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]មកម្ល៉េះ។ [[File:Khmer_Empire.png|thumb|ផែនទី[[ចក្រភពខ្មែរ]] (៨០២-១៤៣១)]] ===សម័យក្រោយអង្គរ=== [[File:Angkor1866.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ]] [[File:View of the West Entrance of Angkor Wat by Delaporte 1873.jpg|thumb|គំនូរប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣]] [[File:Angkor Wat November 1964 12.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤]] បើយោងតាមឯកសារក្រោយពីកងទ័ពរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ទទួលបានជ័យជម្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ឈ្លានពានជាស្ថាពរនៅព្រះរាជនគរគឺ[[អង្គរធំ]]ពោលគឺបានវាយកម្ទេចទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]រាបស្មើនឹងដីបានជា[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដាក់ឈ្មោះថា[[ខេត្តសៀមរាប]]។ស្ថានការណ៍បែបនេះបានធ្វើឲ្យយើងយល់ថាជាដើមកំណើតនៃការកកើតឈ្មោះខេត្តសៀមរាបតាំងពីរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះបើទោះបីជា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ច្បាប់[[ឧកញ៉ាព្រះឃ្លាំងនង]]មិនបាននិយាយដោយចំហក៏ដោយ។ប្រសិនជាយើងបើកច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ខាងលើមកមើលយើងពិតជាស្លុតចិត្តដោយហេតុថាកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានរុករាន[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ឥតឈប់ឈរជាច្រើនលើក។ពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក្រោយពីដណ្តើមបានអាណា[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួនដែលសព្វថ្ងៃបានក្លាយទៅជាទឹកដី[[ថៃ|សៀម]]រួចទៅហើយនោះក៏បាននាំសង្គ្រាមចូលទៅយ៉ាងជ្រៅចំកណ្តាលបេះដូងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]តែម្តងគឺ[[អង្គរ|ទីក្រុងមហានគរ]]ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តសៀមរាបតែពីមុនហៅថា'''ស្រុកនគរវត្ត'''ដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិក្តៅពីមុនមក។ប៉ុន្តែលើកនេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ត្រឡប់ទៅ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|ក្រុងអយុធ្យា]]វិញក្រោយពីត្រូវចាញ់សង្គ្រាមនៅចុល្លសករាជ ៩០២ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៥៤១ នៃគ្រិស្តសករាជ។កាលបើពិនិត្យលើទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រចាស់ដែលបានកើតឡើងនៅលើទឹកដីដ៏បវរដែលជាទីតាំងនៃព្រះរាជនគរយើងបានឲ្យដឹងថានៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៨|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ៨]] និងដើមរាជ្យរបស់[[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣|ព្រះបាទឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] រវាងឆ្នាំ ១២៩៦ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានបើកការវាយលុកមួយដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដើម្បីយក[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ធ្វើជាស្រុកឬនគរចំណុះរបស់ខ្លួនហើយមហិច្ឆតានេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានសម្រេចជាស្ថាពរព្រោះថាអាណាខេត្តមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគកណ្តាលដូចជា[[ខេត្តសុខោទ័យ]] [[ខេត្តកំពែងពេជ្រ|កំពែងពេជ្រ]] និង ខេត្តរណបនៃខេត្តទាំងនោះព្រមទាំងអាណាខេត្តដទៃៗឯទៀតដែលស្ថិតនៅជ្រលងនៃដង[[ទន្លេចៅព្រះយា|ទន្លេមេណាម]]ដូចជា[[ខេត្តអយុធ្យា]]និង[[ខេត្តសុពណ៌បុរី]]។បន្ទាប់ពីបានទទួលជ័យជម្នះលើខេត្តទាំងឡាយនោះ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានពង្រឹងបណ្តាញអំណាចរបស់ខ្លួន។សង្គ្រាមឈ្លានពានមួយដែលគេត្រូវកត់សម្គាល់ដែលបានកើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់នៅលើទឹកដី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[លំពង្សរាជា|ព្រះបាទលំពង្សរាជា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៥២។ចំពោះចម្បាំងនេះច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]បានបញ្ជាក់ថាគឺភាគីឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានទទួលជ័យជម្នះលើទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានកាន់កាប់[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។មុននឹងដកថយចេញពួកវាបានកេណ្ឌឈ្លើយសឹក[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ជាច្រើនម៉ឺននាក់នាំទៅកាន់[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។នៅក្នុងឱកាសនោះផងដែរពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានលួចប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]គ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១ គឺជាឆ្នាំដែលកំណត់នូវឱនភាព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលប្រឈមនិងការវាតទីនិយមរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលគ្មានទីបញ្ចប់។ពិតណាស់ទោះបីជាភ្លើងសង្គ្រាមឈ្លានពានបានកន្លងផុតជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយក្តីក៏ប៉ុន្តែវាបានបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមរបួសដ៏ឈឺចាប់នៅក្នុងផ្នត់គំនិត[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្មានថ្ងៃបំភ្លេចបាន។បើតាមច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]គឺនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]](១៥១៦ ដល់ ១៥៥៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]មកឈ្លានពាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ហើយត្រូវបានកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បង្ក្រាបរាបស្មើទល់នឹងដីនៅត្រង់[[ស្ទឹងសៀមរាប|ស្ទឹងអង្គរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៤១ ដោយហេតុនេះហើយបានជាព្រះអង្គត្រាស់បង្គាប់ឲ្យគេហៅតំបន់នេះថា'''តំបន់សៀមរាប'''ដើម្បីទុកជាការចងចាំរួមរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]អំពីជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់នេះមុនទីតាំងនេះបានក្លាយទៅជាស្រុកហើយបន្ទាប់មកទៀតក្លាយជាខេត្តនា[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណាព្យាបាលបារាំង]]។ព្រឹត្តិការណ៍មួយគួរឲ្យកត់សម្គាល់គឺស្តេចអង្គនេះបានឆ្លាក់បង្ហើយនូវចម្លាក់មួយចំនួនដែល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] មិនទាន់ឆ្លាក់រួច។ទោះបីជាបានទទួលបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខនេះក្តីទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏នៅតែទន្ទ្រាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|មាតុភូមិខ្មែរ]]មិនស្រាកស្រាន្តឡើយហើយអំពើនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៤ [[លង្វែក|ទីក្រុងលង្វែក]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្តើមបានពី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ព្រះនាម[[នរិន្ទសួន|ស្ដេចនរិន្ទសួន]]។ចំពោះបរាជ័យនៃកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលដឹកនាំដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ដែលបានយកលេសថាដោយសារ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មិនបានប្រគល់ដំរីសមួយក្បាលបានជាមកវាយលុក[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]។បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក[[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ]]បានបញ្ជាក់ថា[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]គឺជា[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]ដ៏ខ្លាំងពូកែជាងគេបំផុតនា[[សម័យក្រោយអង្គរ]]ដោយហេតុថាស្តេចអង្គនេះមិនត្រឹមតែបានខិតខំស្តារប្រទេសជាតិតែប៉ុណ្ណោះនោះទេព្រះអង្គថែមទាំងមានមហិច្ឆិតាវាយដណ្តើមយក[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួននៅក្នុង[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បច្ចុប្បន្នដូចជា[[ខេត្តនគររាជសីមា]] [[ខេត្តបុរីរម្យ]] [[ខេត្តសុរិន្ទ្រ]] [[ខេត្តសង្គឹត]] [[ខេត្តគោកខ័ណ្ឌ]] [[ខេត្តស៊ីសាកេត|ខេត្តសិរីសាកេត]] [[ខេត្តសុវណ៌ភូមិ ឬ សុវណ្ណភូមិ|ខេត្តសុវណ្ណភូមិ]] [[ខេត្តឧប្បលរាជធានី]] [[ខេត្តច័ន្ទបុរី]] [[ខេត្តត្រាច]] [[ខេត្តស្រះកែវ]] [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ]] [[ខេត្តរយ៉ង]] [[ខេត្តបស្ចឹមបុរី]] [[ខេត្តនាងរង]]ជាដើមដែល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានដណ្តើមយកបានពីមុនៗមកវិញ។មានហេតុផលជាច្រើនដើម្បីបញ្ជាក់ថាហេតុដូចម្តេចបានជានៅក្នុង[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ព្រះរាជពង្សាវតារសៀម]]ដូចជាច្បាប់របស់[[នព្វរ័ត្ន|អ្នកអង្គម្ចាស់នព្វរ័ត្ន]]តែងឡើងនៅក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤២០ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជ ១៨៧៧ បានប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''([[ភាសាសៀម|សៀម]] : เสียมราฐ)ជំនួសឲ្យពាក្យ'''សៀមរាប'''ទៅវិញ។តាមពិតទៅការប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''(សៀមម៉ារ៉ាត)គឺដើម្បីហៅទីប្រជុំជនមួយដែលពីមុនគឺជាសមរភូមិឬទីលានប្រយុទ្ធស៊ីសាច់ហុតឈាមរវាង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ស្ថិតនៅក្នុង'''ស្រុកនគរវត្ត'''គឺបណ្តាលមកពីអាជ្ញាធរ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[រាមាទី ៣|ស្ដេចរាមាទី ៣]] មិនចង់រំលឹកនូវភាពបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខរបស់កងទ័ពឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]របស់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះបើទោះបីជាសម័យនោះព្រះអង្គបានត្រួតត្រា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ក៏ដោយ។យ៉ាងណាមិញគឺដោយសារតែហេតុការណ៍នេះហើយទើប[[រាមាទី ៤|ស្ដេចរាមាទី ៤]] ដែលបានគ្រប់គ្រង[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាមួយ[[អណ្ណាម|អាណ្ណាម]]ព្រះអង្គក៏បានប្រើពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ជំនួសឲ្យពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងសៀមម៉ារ៉ាត'''ផងដែរ។គ្មានឯកសាររបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ណាមួយដែលបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់លាស់អំពីការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះពី'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ទៅជា'''សៀមរាប'''នោះទេហើយបើមានក៏អាចស្ថិតនៅក្នុងដើមសម័យរជ្ជកាលទី​ ០៣ ដែលជាសម័យបាងកកដែលគេហៅថា[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|រតនកោសិន្ទ្រ៍]]។ប៉ុន្តែចំពោះ[[ជនជាតិខ្មែរ]]វិញឈ្មោះ'''សៀមរាប'''ពិតជាត្រូវបានផ្តើមឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]យ៉ាងពិតប្រាកដឥតក្លែងក្លាយបើទោះបីជាទឡ្ហីករណ៍មានខ្វះចន្លោះយ៉ាងណាក៏ដោយព្រោះថាការតាំងឈ្មោះ'''សៀមរាប'''នេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យឬជំនឿលេងសើចនោះទេជាពិសេសនៅក្នុងសម័យកាលមួយដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅច្បាំងគ្នាមិនឈប់មិនឈរ។ដូច្នេះការចង់យល់ឲ្យលម្អិតអំពីប្រវត្តិពិតនៃឈ្មោះ'''សៀមរាប'''តម្រូវឲ្យយើងស្គាល់អំពីបរិបទសង្គមនយោបាយហើយអំពើនេះគឺជាការចាំបាច់បំផុត។បើតាមសៀវភៅ[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]]រៀបរៀងដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]បានអធិប្បាយថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥២៥ នៃគ្រិស្ដសករាជ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានវាយបង្ក្រាបកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលឈ្លានពានឲ្យបរាជ័យនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ដូច្នេះហើយបានជាព្រះអង្គបានដាក់ឈ្មោះថា'''សៀមរាប'''គឺមានន័យថាទ័ព'''សៀមចាញ់រាបដូចកន្ទេល'''។<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ខេត្តសៀមរាប ៖ ប្រវត្តិ​សាវតារ និង​ប្រវត្តិ​ឈ្មោះខេត្ត​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1142889.html |access-date=2025-12-14 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> ឯកសាររដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាបបានសរសេរថានៅថ្ងៃសុក្រ ០៥ រោច ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក គ្រិស្ដសករាជ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ០៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ[[ស៊ន សំណាង]]ដែលជា[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|ទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]បានដឹកនាំសិក្ខាសាលាមួយស្ដីពីបេសកកម្មស្រាវជ្រាវចងក្រងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃខេត្តសៀមរាបដោយបានលើកឡើងតាមឯកសារដែលឯកឧត្តមបានស្រាវជ្រាវកន្លងមកដោយសង្ខេបដូចខាងក្រោម ៖[[File:Thais_return_Battambang_to_King_Sisowath.jpg|thumb]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវប្រគល់ខេត្ត[[សៀមរាប]] [[ខេត្តបាត់ដំបង|បាត់ដំបង]] [[ខេត្តសិរីសោភ័ណ្ឌ|ស៊ីសុផុន(សិរីសោភ័ណ)]]មកឲ្យ[[បារាំង]]តាម[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧ [[បារាំង]]បានថ្វាយខេត្តសៀមរាបមកឲ្យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ មានខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តជីក្រែង]]ដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបច្ចុប្បន្ននេះ។ពេលនោះ[[បារាំង]]បានរៀបចំ[[ជនជាតិបារាំង]]ជាចៅហ្វាយខេត្តហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលមាននាមស្មើចៅហ្វាយខេត្តនោះដោយ[[បារាំង]]ហៅយើងថាជាចៅហ្វាយស្រុកខេត្តជីក្រែង ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តសៀមរាប។ល។ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ មានកំណែទម្រង់ធំមួយដោយបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលខេត្តដែលមានថ្នាក់ស្រុកនិងខណ្ឌនៅក្នុងខេត្តដោយខេត្តមួយចំនួនដូចជា[[ខេត្តជីក្រែង]]ប្ដូរមកជា[[ស្រុកជីក្រែង]]វិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ [[បារាំង]]បានបង្កើតកងក្រវែលឃុំគឺជាប៉ូលីសជនបទនៅឃុំរួចក៏មានបន្តមកជាបាត្រុយបន្ទាប់ពី[[រេស៊ីដង់បាដេសបារាំង|បាដេសបារាំង]]ម្នាក់បានស្លាប់នៅពេលទៅយកពន្ធនៅ[[ឃុំក្រាំងលាវ(ស្រុករលាប្អៀរ)|ក្រាំងលាវ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣ [[បារាំង]]បានបង្កើតសុរិយោដីដើម្បីយកពន្ធដី * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៤ បានលុបខណ្ឌចោលវិញដោយសារគេបង្កើតខណ្ឌដើម្បីងាយស្រួលប្រមូលពន្ធហើយនៅពេលគេគ្រប់គ្រងការយកពន្ធបានល្អហើយក៏លុបថ្នាក់ខណ្ឌចោលវិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាដោយ[[បារាំង]]កាន់អំណាចហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ចូលក្រុមប្រឹក្សាដើម្បីផ្តល់ប្រឹក្សា * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ មានខេត្តចំនួន ១២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] * មាន ០២ ក្រុមសរសេរប្រវត្តិខេត្តមានក្រុមទី ០១ ចៅហ្វាយខេត្តនិងមន្ត្រីខេត្ត និង ក្រុមទី ០២ ក្រុមស្រាវជ្រាវ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិន]]វិទ្យានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ បានបង្កើត[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ដោយកាត់យកឃុំចំនួន ០៣ របស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ឃុំអន្លង់វែង (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំអន្លង់វែង]] [[ឃុំថ្កូវ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំផ្កូវ]] និង [[ឃុំកោះកែរ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំកោះកែរ]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/default/658 |access-date=2025-12-14 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=ប្រវត្តិខេត្តសៀមរាប - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-12-14|archive-date=2025-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110841/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> ==សាសនា== {{Pie chart |thumb = right |caption = សាសនានៅក្នុងខេត្តសៀមរាប (ជំរឿនឆ្នាំ ២០១៩)<ref>{{cite web|title=General Population census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|publisher=National Institute of Statistics Ministry of planning|date=October 2020|access-date=2025-04-09|archivedate=2022-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> |label1 = សាសនាព្រះពុទ្ធ |value1 = 99.3 |color1 = Gold |label2 = សាសនាគ្រិស្ត |value2 = 0.4 |color2 = DodgerBlue |label3 = សាសនាអុីស្លាម |value3 = 0.2 |color3 = Green |label4 = សាសនាផ្សេងៗ |value4 = 0.1 |color4 = Black }} សាសនារបស់រដ្ឋគឺ[[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ|សាសនាព្រះពុទ្ធថេរវាទ]]។ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបជាង ៩៩.៣% ជាអ្នកកាន់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|សាសនាព្រះពុទ្ធ]]ប្រមាណជា ០.៤% ជាអ្នកកាន់[[សាសនាគ្រិស្ត]]និង[[សាសនាឥស្លាម|សាសនាអុីស្លាម]]ដែលភាគច្រើនកាន់ដោយ[[ជនជាតិចាម]]គឺ ០.២%។ ==ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់== [[File:Royal Palace, Siem Reap.JPG|thumb|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]] [[File:Royal Independence Gardens, Siem Reap.jpg|thumb|សួនបឹងកាឡូ ឬ ហ្គ្រេនហូថែល]] '''[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]]'''នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅបណ្ដោះអាសន្នរបស់អតីត[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ]]នៃយើងគឺ[[ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]] និង ព្រះរាជអគ្គមហេសី។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះគឺជាទីដែលព្រះអង្គស្នាក់នៅអាស្រ័យពេលស្ដេចយាងមកកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]។បើយើងធ្វើដំណើរពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]តាម[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]មើលមកខាងស្ដាំដៃយើងនឹងឃើញអគារពណ៌សមួយអមដោយរបងនិងដើមឈើត្រឈឹងត្រឈៃនិងបរិវេណស្រស់ស្រាយដែលមានសួនច្បារធំនៅខាងមុខ(សួនហ្គ្រង់ឬបឹងកាឡូ)នោះហើយគឺជា[[ព្រះរាជដំណាក់]]។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុង[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យបារាំង]]ដាក់អាណានិគមមកលើ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]អំឡុងឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នៅក្នុងសម័យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]គឺស្ថិតនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ហើយ[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]គឺជាវត្តមួយដែលស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ចំកណ្ដាលបេះដូងនៃ[[ក្រុងសៀមរាប]]តែម្ដង។[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ពីមុនគឺជាទីតាំង[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយមក[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានប្ដូរទីតាំងទៅនៅជិតអាស្រម[[ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយពី[[ព្រះរាជដំណាក់]]ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងទីធ្លាបរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវបានប្រែក្លាយជាទីវត្តអារាម[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ជាអកុសល[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]នៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបខ្មែរក្រហម]]ត្រូវបានកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធារបស់ពួកគេ។បច្ចុប្បន្ននេះមិនត្រឹមតែជាទីអារាមរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់ព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និងសម្រាប់ឲ្យពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះក៏ជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជាដល់ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារតែនៅក្នុងវត្តមានពុទ្ធិកបឋមសិក្សាសម្រាប់ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ព្រះធម៌នានា។លើសពីនេះនៅក្នុងបរិវេណវត្តក៏មានសាលាបឋមសិក្សាសម្រាប់ឲ្យកុមារសិក្សារៀនសូត្រផងដែរ។បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់ថ្ងៃតែងតែមានជនានុជនជាច្រើនបានអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលានៅទីនោះ។ដោយឡែកនៅក្នុងវត្តក៏មានបណ្ណាល័យមួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា|បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា]]ដែលបម្រើឲ្យសាធារណជនចូលធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវឯកសារនិងអានសៀវភៅនានាយ៉ាងសម្បូរបែប។នៅតាមដងផ្លូវនៅក្នុងវត្តមានរៀបចំពាក្យស្លោកនិងសុភាសិតជាច្រើនសម្រាប់ដាស់តឿនដល់សាធារណជនទាំងឡាយនិងជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជា។វត្តនេះក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាផងដែរ។ថ្មីៗនេះមានហេតុការណ៍ដ៏គួរឲ្យរន្ធត់និងសោកស្ដាយជាពន់ពេកដោយកាលពីវេលាម៉ោងប្រមាណជា ១០ និង ០៥ នាទីយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះអគារមួយនៃ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់សៀមរាប]]ដែលជាកន្លែងទីសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។<ref>{{Cite web |last=ពិសី |first=អ៊ិន |date=2023-03-13 |title=ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/478067 |access-date=2025-06-16 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref> [[File:Preah_Ang_Chek_Preah_Ang_Chorm_shrine.jpg|thumb|ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]] '''[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]''' គឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ភេទស្រីហើយក៏ត្រូវបានមតិខ្លះគិតថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជាបងប្អូនបង្កើតជាមួយនឹងគ្នាផងដែរ។រូបធំនិងខ្ពស់គឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]និងរូបតូចនិងទាបគឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានគេគិតថាសាងអំពីមាសនិងលង្ហិននិងខ្លះថាពីសំរិទ្ធហើយមានទម្ងន់ប្រមាណ ១៥០ គីឡូក្រាម។បើយោងទៅតាមការតំណាលតៗគ្នាដោយមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់បានលើកឡើងថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺជាទេពធីតាដែលជាអតីតព្រះរាជបុត្រីរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលជាស្ថាបនិកកសាង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]។គេជឿថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺទ្រង់មានភាពសុច្ចរិតទៀងត្រង់ទន់ភ្លន់និងប្រកបដោយក្ដីមេត្តាករុណាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ដែលព្រះអង្គទាំង ០២ តែងតែអាណិតអាសូរធ្វើបុណ្យដាក់ទានដល់អស់ប្រជានុរាស្រ្តដែលត្រូវការព្រះនាងទាំង ០២ អង្គជួយ។ពិសេសជាងនេះទៅទៀតព្រះនាងទាំង ០២ អង្គបានអប់រំអ្នកទោសទាំងឡាយឲ្យដើរតាមគន្លងទូន្មានរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]និងបានដោះលែងពួកគេឲ្យមានសេរីភាពថែមទៀត។ព្រះនាងទាំង ០២ អង្គគឺជាអ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដែលប្រជានុរាស្រ្តទូទាំងនគរបានដឹងអំពីចរិតលក្ខណៈដ៏ប្រពៃរបស់ទ្រង់ម្លោះហើយពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់រហូតដល់រជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនាសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអង្គក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យគេកសាងរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]] [[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]សម្រាប់ប្រជារាស្ត្រទូទៅគោរពបូជា។តំណតៗមកទៀតរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះតែងតែធ្វើឲ្យប្រជារាស្រ្តរស់នៅប្រកបដោយសេចក្ដីសុខចម្រើនទើបប្រជារាស្រ្តបានចាត់ទុករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ស័ក្ដិសិទ្ធិនិងមានកិត្តិនាមល្បីរន្ទឺទូទាំងប្រទេស។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះរូបសំណាកទាំង ០២ នេះបានក្លាយជាភាពទាក់ទាញសម្រាប់បុគ្គលមានអំណាចនិងឈ្មួញទុច្ចរិតដោយពួកគេចាប់ផ្ដើមរៀបផែនការលួចសម្រាប់ទុកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិនិងលក់ដូរហេតុនេះហើយបានជារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]បានបាត់មួយរយៈនៅក្នុងអំឡុងពេលដែល[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានគេបោះបង់ចោល។ក្រោយមកនាឆ្នាំ ១៩៥០ រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញនៅក្នុងព្រៃម្ដុំ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ដោយក្រុមមន្ត្រី[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ខេត្តសៀមរាបដែលគេជឿថារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]កាលពីដើមត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជាសម័យកាលដ៏រុងរឿង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ដាប ឈួន]]ដែលជាសមាជិកកងទ័ព[[ខ្មែរឥស្សរៈ]]ប្រឆាំងជាមួយ[[បារាំង]]ហើយបានទទួលតំណែងនិងងារជា'''ដាប ឈួន ម្ជុលពេជ្រ'''ពី[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]ក្រោយពី[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បានទទួលឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ហើយព្រះអង្គក៏បានប្រទានតំណែងឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]គ្រប់គ្រងខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]។មានពេលមួយបន្ទាប់ពីបានទទួលដំណឹងពីការរកឃើញរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះហើយលោក[[ដាប ឈួន]]ជាមួយនឹងកងការពាររបស់លោកបានទៅយករូបសំណាកពីការិយាល័យ[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ហើយដឹកតាមឡានទៅកាន់បន្ទាយដែលមានឈ្មោះថា'''បន្ទាយជើងក្រហម'''សព្វថ្ងៃទីតាំងនោះក្លាយជា[[សណ្ឋាគារអង្គរសិនជូរី|សណ្ឋាគារ Angkor Century Hotel]] នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]]។ថ្ងៃមួយលោក[[ដាប ឈួន]]បានយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដាក់ក្នុងរថយន្តរបស់លោកហើយយកមកតម្កល់ទុកនៅក្នុងផ្ទះ(គេបានឲ្យដឹងថារូបសំណាកមួយត្រូវសែងដោយទាហានចំនួន ០៥ នាក់ទើបអាចលើករួច)។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្វើឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]មានកម្លាំងលើសអស់មនុស្សលោកធម្មតាដោយលោកអាចលីដាក់លើស្មាទាំងសងខាងនៅក្នុងពេលតែមួយដោយប្រើដៃតែម្ខាងប៉ុណ្ណោះរួមទាំងអាចដឹងគ្រប់ហេតុការណ៍មុនដែលគ្រប់គ្នាហៅថា'''វិញ្ញាណទីប្រាំមួយ'''ផងដែរ។លោក[[ដាប ឈួន]]និងទាហានរបស់លោកពិតជាមានជំនឿយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដោយពួកគេតែងតែសូត្រធម៌នៅមុខរូបសំណាកយ៉ាងហោចណាស់កន្លះម៉ោងនៅក្នុងមួយថ្ងៃនៅរៀងរាល់ព្រឹកនិងល្ងាចមិនដែលខានឡើយរហូតបានរយៈពេល ០២ ឆ្នាំជាពេលដែលលោកអស់លក្ខណ៍។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]បានបញ្ជូនទ័ពពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]ឲ្យទៅចាប់ខ្លួនចៅហ្វាយខេត្តលោក[[ដាប ឈួន]]ដោយព្រះអង្គសង្ស័យថាលោក[[ដាប ឈួន]]ក្បត់ជាតិពីព្រោះលោក[[ដាប ឈួន]]ជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងគម្រោងការ [[:en:Bangkok_Plot|Bangkok Plot]] នៅក្នុងបំណងទម្លាក់ព្រះអង្គចេញពីរាជបល្ល័ង្កដែលគម្រោងក្បត់នេះផ្តួចផ្តើមឡើងដោយអ្នកនយោបាយស្តាំនិយមមួយចំនួន។បើទោះបីជាលោក[[ដាប ឈួន]]បានក្បត់ប៉ុន្តែបារមី[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]នៅតែតាមជួយលោកដោយឲ្យលោកដឹងខ្លួនជាមុនអំពីគម្រោងការចាប់ខ្លួននេះនិងបានរត់គេចខ្លួនទៅព្រំដែន[[ថៃ|សៀម]]ដោយប៉ងយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅជាមួយផង។នៅពេលដែលកម្លាំងខ្លាំងដូចដំរីសាបានបាត់បង់លោក[[ដាប ឈួន]]បានកាច់ម្រាមចំនួន ០៥ ពីរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]រួចគេចខ្លួនទៅកាន់ចម្ការលោកមួយនៅក្នុង[[ភូមិត្បែងកើត]]តម្រង់ទៅកាន់ព្រំដែន។ពេលនោះហើយដែលលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានភរិយារបស់លោកជួយពាំងគ្រាប់កាំភ្លើងដែលទាហានបាញ់សង្គ្រប់ទៅលើរូបលោក។បន្ទាប់ពីបាញ់ជាច្រើនគ្រាប់លោក[[ដាប ឈួន]]មិនស្លាប់ដោយសារតែភរិយាលោកចេះវិជ្ជាពិសេសដែលបញ្ចៀសគ្រាប់និងបាញ់មិនមុត។ទាហានទាំងនោះក៏ចាប់ពួកគេដាក់ឡានយកទៅដាក់ពន្ធនាគារប៉ុន្តែយោងទៅតាមឯកសារមួយចំនួនបានបង្ហាញថាលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបាននាំទៅកន្លែងមួយហើយត្រូវបានសម្លាប់នៅទីនោះ។លោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានសម្លាប់និងកប់នៅក្នុងព្រៃគោកប្រមាដែលសាកសពជាប់ខ្នោះដៃនិងបាញ់សុសដោយគ្រាប់កាំភ្លើងព្រោះត្រូវអ្នកភូមិរកឃើញប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក។គេនិយាយតៗគ្នាថាលោកស្លាប់ដោយសារបាបកម្មរបស់លោកព្រោះលោកធ្វើអំពើអាក្រក់ច្រើនណាស់។ក្រោយពីលោក[[ដាប ឈួន]]បានស្លាប់[https://www.facebook.com/share/1Dbt7JL8AE/ មន្ទីរធម្មការនិងសាសនាខេត្តសៀមរាប]បានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅថែរក្សាទុកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨។១៥ ឆ្នាំក្រោយមករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងគ្រោះមហន្តរាយម្តងទៀតនៅក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា]]បានផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារទាហាន[[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ|រដ្ឋាភិបាលលន់ នល់]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបនាឆ្នាំ ១៩៧៣។មន្រ្តីធម្មការនិងសាសនាខេត្តបានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរបស់រូបសំណាកដើម្បីបញ្ចៀសពីការបំផ្លាញប៉ុន្តែត្រូវទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]រកឃើញពេលពួកគេគ្រប់គ្រងទីក្រុងនេះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤។បើតាមគោលការណ៍របស់[[ខ្មែរក្រហម]]គឺតម្រូវឲ្យលុបបំបាត់សាសនានៅក្នុងប្រទេសដូច្នេះមេបញ្ជាការទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបានបញ្ជាឲ្យកូនទាហានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅទម្លាក់នៅក្នុងទឹក[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ក្រោយប្រព្រឹត្តមេបញ្ជាការនិងទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ជាច្រើននាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺបន្ទាប់ពីបានទម្លាក់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅក្នុងស្ទឹង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវត្រាំទុកក្នុងទឹករហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]បានដកថយចេញពីខេត្តសៀមរាប។ក្រោយពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានដួលរលំប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលបានដឹងអំពីរឿងនេះក៏បាននាំគ្នាទៅស្រង់រូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ពីបាតស្ទឹងមកតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តព្រះរាជដំណាក់]]ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ព្រះមេគណៈខេត្តសៀមរាបព្រះនាម[[ពុត ពន]]និងអតីតអភិបាលខេត្តសៀមរាបលោក[[នៅ សំ]]បានកសាងស្តូបដាក់តម្កល់រូបសំណាកដែលមានបារមីទាំង ០២ អង្គនេះនៅក្នុងទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ។សូមជម្រាបថាបច្ចុប្បន្នរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដែលស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]គឺជាទីកន្លែងសម្រាប់គោរពបូជារបស់អ្នកខេត្តសៀមរាបនិងមហាជនទូទៅដែលគេជឿថាមានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ទីតាំងសក្ការៈបូជានេះគឺជាទីតាំងស័ក្តិសិទ្ធិនិងមានប្រវត្តិបែបអច្ឆរិយៈតែមួយគត់ដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]នៅពេលទៅដល់ទីនោះមិនអាចរំលងដោយមិនចូលគោរពបូជាបានឡើយ។<ref>{{Cite web |last=Radio |first=VAYO FM |title=ប្រវត្តិនិងជំនឿលើព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម - វិទ្យុវាយោ |url=https://vayofm.com/news/detail/128389-761.html |access-date=2025-06-19 |website=VAYO FM Radio |language=en}}</ref> រូបសំណាកមេទ័ពពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ចំនួន ១២ រូបត្រូវបានដាក់តាំងជានិមិត្ដរូបនៅក្នុងសួនព្រះរាជដំណាក់នៅ[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលសុទ្ធតែជាមេទ័ពនិងរាជវង្សសានុវង្សដ៏អង់អាចក្លាហាននិងមានស្នាព្រះហស្ថយ៉ាងធំធេងចំពោះ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះនគរកម្ពុជា]]ដើម្បីបង្ហាញដល់[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយគ្រប់ៗរូបបានស្គាល់។រូបចម្លាក់ចំនួន ១២ រូបនេះធ្វើអំពីលោហៈស្ពាន់សុទ្ធមានកម្ពស់ជាង ០២ ម៉ែត្រ ០១ តឹកដូចៗគ្នាដោយមិនគិតពីជើងទម្រនិងមានទម្ងន់ពី ២០០ ទៅ ៣០០ គីឡូក្រាមទាំងរូបរាង សម្លៀកបំពាក់ ម៉ូដសក់ និង អាវុធបរិក្ខានៃមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានស្មូនរចនាតុបតែងឡើងទៅតាមលំនាំសម័យកាលនីមួយៗនៃមេទ័ពនោះហើយទ្រង់ទ្រាយមុខមាត់នៃរូបសំណាកទាំងនេះគឺសូននិងច្នៃឡើងតាមទម្រង់មុខអត្តចរិត[[ខ្មែរបុរាណ]]ទៅតាមសម័យកាលដែលមេទ័ពនោះរស់នៅនិងបម្រើការរាជការតាមរយ:រូបភាពនិងចម្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ។លោកស្រី[[គង់ បញ្ញា]]រដ្ឋលេខាធិការ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា#ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង|ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង]]មានប្រសាសន៍ថារូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានឆ្លងកាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិស្នាដៃរួមទាំងរចនាបថដោយដកស្រង់ចេញពីសិលាចារឹកផ្ទាំងចម្លាក់នៅតាមបណ្តាប្រាសាទនានាជាច្រើនមុននឹងត្រូវបានសាងសង់ចេញជារូបសំណាកនៅក្នុងនោះមានមេទ័ពជាង ៣០ រូបដែលបានបម្រើរាជការនៅក្នុងរជ្ជកាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ត្រូវបានក្រុមការងារកំណត់និងប្រមូលទិន្នន័យ។លោកជំទាវក៏បានឲ្យដឹងទៀតថាការកំណត់យកចំនួនមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះគឺជាលេខដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]តែងប្រើញឹកញាប់និងតំណាងឲ្យនគរទាំង ១២ នៅក្នុង[[រចនាបថបាពួន|សម័យបាពួន]] [[រចនាបថអង្គរវត្ត|សម័យអង្គរ]] និង [[រចនាបថបាយ័ន|សម័យបាយ័ន]]។បើទោះបីនេះជាសមិទ្ធផលនៃស្នាដៃ[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]សម័យថ្មីប៉ុន្តែស្នាដៃដែលលេចឡើងនេះត្រូវបានរក្សានិងអនុលោមយោងទៅតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រជានិច្ចដោយមិនចាកឆ្ងាយពីប្រវត្តិសាស្ត្រនោះឡើយ។រូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទាំង ១២ រូបដែលបានស្ថាបនាឡើងនោះរួមមាន ៖ * '''ព្រះកំស្ដេងអញ ស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពដ៏អង់អាចមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]](១០០៦-១០៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''ព្រះស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម'''ក៏ជាអ្នកជាប់ខ្សែ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|រាជវង្សខ្មែរ]]នៅ[[វ្យាធបុរៈ|ទីក្រុងវ្យាធបុរៈ]]([[ស្រុកបាភ្នំ]] [[ខេត្តព្រៃវែង]])ផងដែរហើយបានទទួលភារកិច្ចពីរាជការ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]([[អង្គរ|ក្រុងអង្គរ]])ឲ្យទៅគ្រប់គ្រងនៅ[[ទ្វារវត្តី|ទីក្រុងទ្វារវតី្ត]]របស់ពួករាមន្យ([[ជនជាតិមន]])។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកំស្ដេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់អភិជន មហាមន្ត្រី មហាសេនាបតី អ្នកអង្គម្ចាស់ ប្រធានតុលាការ បុព្វជិតសាសនាជាដើម * '''មហាសេនាបតី សង្គ្រាម''' គឺជាមេទ័ពដ៏ឆ្នើមមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[ឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២|ព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២]](១០៥០-១០៦៦ នៃគ្រិស្តសករាជ)ដែលបានទទួលគោរម្យងារជា'''មហាសេនាបតី'''ពីព្រះរាជា។ដូនតាវង្សត្រកូលរបស់លោកក៏ជាអ្នកបម្រើរាជការនិងកងទ័ពច្រើនជំនាន់មកហើយពោលគឺតាំងពីរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]](៨០២-៨៣៤ នៃគ្រិស្តសករាជ)មកម្ល៉េះ។គួរជម្រាបថា'''មហាសេនាបតី'''គឺជាឋារន្តរនាមខ្ពស់បំផុតនៃមន្ត្រីទ័ពនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]] * '''ព្រះកម្រតេងអញមហាសេនាបតី ស្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជា'''អ្នកសញ្ជកកវីស្វរៈ'''និងជាមេទ័ពដែលមានតួនាទីនិងឋានៈខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងចំណោមមន្ត្រីកងទ័ពនារជ្ជកាល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកម្រតេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់រាជវង្សានុវង្ស អភិជន មហាមន្ត្រីដែលមានន័យថា'''ព្រះបាទ'''។ពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺជាពាក្យ[[ខ្មែរបុរាណ]]ដោយពាក្យ'''កម្រតេង'''មានន័យថា'''ម្ចាស់'''រីឯពាក្យ'''អញ'''មានន័យថា'''ខ្ញុំ'''ដូច្នេះពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺមានន័យថា'''ម្ចាស់របស់ខ្ញុំឬលោកម្ចាស់របស់ខ្ញុំ''' * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីនរបតីន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែព្រះរាជវង្សមកពីតំបន់អ្នកចិះ(?)និងជាមន្ត្រីបម្រើរាជការតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)រហូតដល់រាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីស្រិន្ទ្រកុមា'''រ គឺជាព្រះរាជបុត្រារបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)ជាមួយនឹង[[ជ័យរាជទេវី|ព្រះនាងជ័យរាជទេវី]]។ព្រះរាជបុត្រអង្គនេះបានដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជួយព្រះបិតា(កាលមិនទាន់សោយរាជ្យ)នៅក្នុងការទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]និងបានច្បាំងតទល់នឹងជនក្បត់[[រាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម្ម៌ទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ហើយក៏បានពលីជីវិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយមេទ័ពដទៃទៀតផងដែរ។ដោយសារព្រះរាជបុត្រាមានស្នាដៃការពារព្រះនគរយ៉ាងដូច្នេះទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យកសាង[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]([[ស្រុកថ្មពួក]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ហើយក៏បានកសាងរូបបដិមាទេពមួយអង្គនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីស្រិន្ទ្រទេវៈ'''ជាតំណាងឲ្យ'''ព្រះស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''នៅឋានទេវលោកតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គកណ្ដាលនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]នោះ * '''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' គេហៅលោកម្យ៉ាងទៀតថា'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន''' គឺជាមេទ័ពជំនិតរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''បានចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទប់ទល់នឹងពួកក្បត់ដឹកនាំដោយ[[រាហូ]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។ដោយសារការពលីការពារព្រះនគរនេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)បានប្រទានងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតអជ៌នទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គអាគ្នេយ៍នៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]និងមួយទៀតនៅក្នុង[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។គេក៏ឃើញមានចម្លាក់'''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' ឬ '''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''នេះនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ត្រង់របៀងខាងត្បូងនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នេះបញ្ជាក់ថាលោកក៏ធ្លាប់ជាមេទ័ពដ៏សំខាន់នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ផងដែរ។គួរជម្រាបថា'''អំតេង'''គឺជាឋានន្តរនាមរបស់វរជន យុទ្ធជន សេនាបតីដែលមានភក្តីភាពចំពោះព្រះមហាក្សត្រខណៈឋានន្តរនាមនេះគឺឃើញមានប្រើនៅក្នុងរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] សតវត្សរ៍ទី ១២ ដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទានគោរម្យងារនេះចំពោះមេទ័ពដែលបានច្បាំងស្លាប់នៅក្នុងសមរភូមិការពារព្រះនគរនិងរាជបល្ល័ង្កស្របច្បាប់ * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន''' គឺជាមេទ័ពដ៏សំខាន់មួយរូបតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គេឃើញមានចម្លាក់រូបលោកនៅលើភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])និងនៅក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]]។'''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន'''មានបងប្អូនម្នាក់ឈ្មោះ'''ស្រីទេវៈ'''ហើយបានប្ដេជ្ញាចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិតទាំងពីរនាក់តែម្ដង។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីវទ៌្ធនទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គពាយ័ព្យនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីទេវៈ''' គឺជាមេទ័ពនិងជាបងប្អូនរបស់មេទ័ព'''ស្រីវទ៌្ធន'''ដែលបានចេញច្បាំងជួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]នៅ[[ប្រទេសចម្ប៉ា|ប្រទេសចាម្ប៉ា]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''ដូចបងប្អូនរបស់លោកដែរនិងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងអញជគតស្រីទេវៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គនិរតីនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ''' គឺជាមេទ័ពដែលបម្រើការពារព្រះនគរ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]ដោយបានរួមកម្លាំងគ្នាជាមួយ'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''ចេញច្បាំងទប់ទល់នឹងពួកក្បត់[[រាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]]។នៅក្នុងសង្គ្រាមការពារព្រះនគរនេះ'''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ'''បានពលីជីវិតជាមួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''។ដោយសារស្នាដៃនិងការលះបង់ចំពោះជាតិយ៉ាងដូច្នេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីធរទេវបុរៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គឦសាននៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]។គួរជម្រាបថា'''អ្នកសញ្ជក'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់មន្ត្រីកងទ័ពដែលព្រះរាជាទុកព្រះទ័យជាជំនិតរបស់ព្រះរាជាដោយសារពួកគេមានភក្តីភាពរហូតដល់ហ៊ានពលីបូជាជីវិតដើម្បីការពារព្រះរាជាតួយ៉ាងដូចជាអ្នកសញ្ជកនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំងឡាយនេះជាដើម * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីជ័យសិង្ហវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែស្រឡាយព្រះរាជវង្សនិងមានគោរម្យងារជា'''ខ្លោញវលល្វោ'''ដែលជាមេទ័ពស្រួចមានជំនាញដឹកនាំទ័ពលុកព្រៃមកពីតំបន់ល្វោ([[ទ្វារវត្តី|ទ្វារវតី្ត]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីវិរេន្ទ្រធិបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពគ្រប់គ្រងនៅតំបន់ឆោកព្កុល(?)នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទើបគេឃើញមានរូបចម្លាក់លោកនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលចុះពីភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្ម'''។<ref>{{Cite web |title=មកស្គាល់ឈ្មោះ និងស្នាដៃរបស់មេទ័ពខ្មែរសម័យអង្គរ ១២រូប ត្រូវបានសង់រូបសំណាកនៅសួនព្រះរាជដំណាក់ក្រុងសៀមរាប |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/270473-2022-12-19-10-20-51.html |access-date=2026-01-05 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> ==ប្រាសាទ== {{For|ប្រាសាទនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប}} ==ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត== '''[[ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត|ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្រ្កាន្ត]]''' គឺជាព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមរៀបចំឡើងជាផ្ទាំងទស្សនីយភាពវប្បធម៌ទ្រង់ទ្រាយធំជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ លើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប]]ដោយ[https://www.facebook.com/share/1E6uLbWwZR/ សហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា](ស.ស.យ.ក.)។ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅក្នុងគោលបំណងប្រមូលផ្តុំយុវជននិងសាធារណជន ដើម្បីអបអរសាទរ[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ|ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ]]ជាមហា[[ជនជាតិខ្មែរ|គ្រួសារខ្មែរ]]តែមួយដោយរំលឹកនិងធ្វើឲ្យរស់រវើកឡើងនៃមរតក[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|បេតិកភ័ណ្ឌអរូបីខ្មែរ]]ចូលរួមថែរក្សា អភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ និង លើកស្ទួយកិត្យានុភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិក៏ដូចជាផ្តល់ឱកាសដល់យុវជន ប្រជាពលរដ្ឋ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិបានសិក្សាអំពីកិត្តិនាមនូវភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង សាសនា។ទន្ទឹមនឹងនេះគឺដើម្បីបំផុសស្មារតី[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]ជាពិសេស[[ជនជាតិខ្មែរ|យុវជនកូនចៅខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយឲ្យមានមោទកភាព ស្រឡាញ់វប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង ទំនៀមទម្លាប់រួមទាំងបំផុសគំនិតឲ្យមានការរួបរួមកម្លាំងសាមគ្គីជាធ្លុងមួយនិងជាគ្រួសារតែមួយព្រមទាំងបណ្តុះស្មារតីអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ បាវចនាជាតិ ព្រលឹងជាតិ និង អត្តសញ្ញាណ[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]រួមទាំងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ពាណិជ្ជករ សហគ្រិន អាជីវករ ផលិតផលពាណិជ្ជកម្ម ផលិតផលសិប្បកម្ម និង សេវាកម្មនានាព្រមទាំងចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការជំរុញទេសចរណ៍ជាតិនិងអន្តរជាតិដែលជាមាសបៃតងរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រសួងព័ត៌មាន |url=https://www.information.gov.kh/ |access-date=2025-10-04 |website=www.information.gov.kh}}</ref> [[File:Angkor Sangkranta 01.jpg|thumb|អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ ២០២៣]] ==ស្ទឹងសៀមរាប== [[File:រសៀលនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរសៀល]] [[File:Siem Reap River, Siem Reap, 2018 (04).jpg|thumb]] [[File:រាត្រីនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរាត្រី]] '''[[ស្ទឹងសៀមរាប]]''' ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្ទឹងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ខេត្តសៀមរាប។តាមពិតទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]គឺជាស្ទឹងសិប្បនិមិត្តដែលកកើតឡើងដោយស្នាដៃរបស់មនុស្ស។គ្មានឯកសារបញ្ជាក់ពីឆ្នាំនៃការបង្កើត[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ឲ្យជាក់លាក់នោះទេប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវបានបញ្ជាក់ថាវាត្រូវបានគេបង្កើតនិងកែច្នៃជាច្រើនសារតម្រូវតាមការរៀបចំដែនដីនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]កកើតឡើងដោយសារការប្រសព្វគ្នារវាងអូរធំៗចំនួន ០២ គឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមស្ទឹងសំខាន់ៗទាំង ០៣ ដែលហូរកាត់[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដោយធ្វើដំណើរពីជើងទៅត្បូង។ស្ទឹងនេះស្ថិតនៅខាងកើត[[ស្ទឹងពួក]]និងខាងលិច[[ស្ទឹងរលួស]]។យោងតាមឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]អនុប្រធាននាយកដ្ឋានមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិស្រាវជ្រាវនិងតម្កល់ឯកសារអង្គរនៃ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសរសេរថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលគេឃើញសព្វថ្ងៃចាប់ពីចំណុចបំពេញរាជមកជាសមិទ្ធិផលនៃស្នាដៃមនុស្សបង្កើតឡើងនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។ស្ទឹងនេះកើតពីអូរតូចៗដែលហូរពីភ្នំផ្សេងៗដែលស្ថិតនៅខាងជើងវាលរាប[[អង្គរ]]បន្ទាប់មកវាជួបគ្នានៅច្រកមួយមុននឹងហូរធ្លាក់ទៅកាន់វាលរាប។ក្នុងនោះក៏មានដៃអូរតូចៗជាច្រើនបានហូរមកភ្ជាប់បន្ថែមទៀតដែលប្រភព ០២ សំខាន់ៗដែលគេស្គាល់ច្បាស់នោះគឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរធំមានប្រភពពី[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីទិសឦសាននៃ[[អង្គរ|រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតនៅក្នុងឯកសាររបស់លោកបន្ថែមទៀតថា[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានលក្ខណៈខ្ពង់រាបមានបណ្តោយ ២៥ គីឡូម៉ែត្រលាតសន្ធឹងពីទិសពាយ័ព្យមកទិសអាគ្នេយ៍និងមានទទឹង ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីទិសនិរតីមកឦសាននិងមានកម្ពស់ ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤៥០ ម៉ែត្រប្រៀបនឹងវាលទំនាបជុំវិញ។ជ្រលងចុងខាងកើតនៃ[[ភ្នំគូលែន|ខ្ពង់រាបគូលែន]]មានជប់ធំមួយដែលឲ្យកំណើតទៅផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ ០២ គឺ[[អូរថ្មដាប់]]និង[[អូរធំ]]។ចេញពីជប់[[អូរធំ]]ហូរធ្លាក់ចុះមកពីទិសពាយ័ព្យដោយទទួលទឹកពីអូរតូចៗជាច្រើនបត់បែនតាមជ្រលងថ្មហើយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីប្រភពទើបទៅដល់ទឹកធ្លាក់ម្តុំព្រះអង្គធំ។ជាបន្តបន្ទាប់វាបន្តដំណើរហូរទៅមុខហូរចុះយ៉ាងឆ្ងាយទើបទៅដល់ជើង[[ភ្នំហប់]]ផ្នែកខាងកើត។ចុងក្រោយ[[អូរធំ]]ហូរចុះមកខាងលិច ប្រសព្វនឹង[[ស្ទឹងឬស្សី]]ហើយហូរចុះមកត្បូងរួមគ្នាបង្កើតជា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ចំណែក[[អូរក្បាលស្ពាន]]វិញអូរនេះមានប្រភពពី[[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]និង[[ភ្នំក្រោល]]។[[ក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិឃុនរាម]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]មានចម្ងាយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រទិសឦសានពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]។ឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតទៀតថា[[អូរក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅលើកម្ពស់ប្រមាណ ២០០ ម៉ែត្រពីផ្ទៃទឹកសមុទ្រហូរចុះពីទិសពាយ័ព្យមកអាគ្នេយ៍បង្កើតជាទឹកធ្លាក់មួយមានកម្ពស់ពី ០៥ ទៅ ០៦ ម៉ែត្ររួចចូលទៅក្នុង[[អូរឬស្សី]]និងបន្តហូរទៅជួប[[អូរធំ]]ស្ថិតនៅជើង[[ភ្នំហប់]]។[[អូរធំ]]និង[[អូរឬស្សី]]ក៏ហូរចូលគ្នាបង្កើតជាស្ទឹងតែមួយគឺ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលហូរចុះទៅខាងត្បូងស្រោចស្រព[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]មុននឹងហូរចាក់ទៅ[[បឹងទន្លេសាប]]។ទឹកដែលហូរតាម[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]ទទួលមន្តពីចម្លាក់ជាច្រើនមានដូចជា[[ស្ទឹងលិង្គមួយពាន់|លិង្គមួយពាន់]]ដែលត្រូវបានឆ្លាក់នៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥៤ នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]]។ទឹកនេះហូរធ្លាក់ចូលទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]បន្តកាត់តាម[[ក្រុងអង្គរ|អង្គរ]]និងធ្លាក់ចូល[[បឹងទន្លេសាប]]។តាមអ្នកមានជំនឿទឹកនេះគឺជាប្រភពនៃសេចក្តីចម្រុងចម្រើននិងត្រជាក់ត្រជុំ។ [[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចជា[[ទន្លេគង្គា]]នៅក្នុង[[ទីក្រុងពារាណសី]] [[ប្រទេសឥណ្ឌា]]។[[ទន្លេគង្គា]]មានប្រភពពី[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]។តាម[[ហិណ្ឌូសាសនា|សាសនាព្រាហ្មណ៍]]ទន្លេនេះមានកំណើតនៅឋានសួគ៌។[[ទន្លេគង្គា]]ហូរធ្លាក់មកលើដីមានរូបរាងជាភ្លៀងរួចជ្រាបចូលទៅក្នុងដីនិងចុងបញ្ចប់ហូរចេញមកវិញផ្តល់ជាប្រភពទឹកទៅស្ទឹងទន្លេទាំងឡាយ។ភ្នំនៅក្បែរវាលនិង[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]ទទួលទឹកភ្លៀងនៅរដូវវស្សាជាមួយគ្នាគឺរដូវមូសុងវស្សាភ្នំទាំងនោះជាអាងទឹកធម្មជាតិនិងជាប្រភពនៃស្ទឹងនិងទន្លេទាំងពូងដែលហូរមកកាន់តំបន់ទំនាប។បន្ទាប់មកមនុស្សបានចាត់ចែងរៀបចំយកទឹកស្ទឹងទន្លេទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ទៅតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ខ្លួន។នៅ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ស្រុកខ្មែរ]]គ្មាន[[ទន្លេគង្គា]]ដូច[[ឥណ្ឌា]]ទេ។ដូច្នេះហើយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានកែច្នៃរៀបចំប្រភពស្ទឹងដើម្បីប្រដូចទៅនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។ដូចជានៅ[[ភ្នំគូលែន]]និង[[ក្បាលស្ពាន]]ជាក់ស្ដែង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានឆ្លាក់លិង្គនិងរូបទេពផ្សេងៗនៅតាមបណ្តោយ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរទាំង ០២ នេះគឺជាប្រភពនៃ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ទឹកហូរកាត់តាមលិង្គប្រៀបដូចជាភ្លៀងធ្លាក់មកពីភ្នួងព្រះកេសា[[ព្រះសិវៈ]]។ហេតុនេះហើយដែលគេថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។<ref>{{Cite web |title=ស្ទឹង​សៀមរាប​ប្រដូច​ទៅនឹង​ទន្លេ​គង្គា​របស់​ឥណ្ឌា​ |url=https://thmeythmey.com/detail/46648 |access-date=2025-06-16 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[File:Varanasiganga.jpg|thumb|ទន្លេគង្គានៅទីក្រុងពារាណសី]] ==លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ== [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន]] [[File:Phnom Bok5.JPG|thumb|ភ្នំបូក]] ខេត្តសៀមរាប គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]តាមបណ្តោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] ដែលមានចម្ងាយ ៣១៤ គីឡូម៉ែត្រពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]មានពំ្រប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ខេត្តបាត់ដំបង]]និង[[បឹងទន្លេសាប]]។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់[[បឹងទន្លេសាប]]ប្រវែង ៨២ គីឡូម៉ែត្រដែលស្ថិតជាប់នឹង[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម|ស្រុកសូត្រនិគម]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។ខេត្តសៀមរាបមានផ្ទៃក្រឡាសរុបប្រមាណ ១០២៩៩.៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េចែកចេញជា ១៣ ក្រុងនិងស្រុកដែលនៅក្នុងនោះមាន ០២ ក្រុង ១៤ សង្កាត់ និង ១១ ស្រុក ៨៦ ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ។ខេត្តនេះមានសណ្ឋានដីចែកជា ០៣ តំបន់សំខាន់ៗដោយតំបន់ខ្ពស់(តំបន់ខ្ពង់រាបឬតំបន់ព្រៃភ្នំ)គឺជាតំបន់ចម្ការ ឈើហូបផ្លែ និង ដំណាំឧស្សាហកម្មស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ ភាគឧត្តរ និង ភាគឦសាននៃខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកអង្គរជុំ]] និង [[ស្រុកស្វាយលើ]]។តំបន់វាលទំនាប(តំបន់វាលស្រែ)ដែលលាតសន្ធឹងតាមដង[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] នៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។តំបន់ទំនាបគឺជាតំបន់ជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដែលស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើតនៃខេត្តសៀមរាបមាន[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកជីក្រែង]]។នៅរដូវវស្សាតំបន់នេះទទួលរងនូវការលិចទឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំមួយភាគគឺជាតំបន់ព្រៃលិចទឹកដែលជាជម្រកត្រីពងកូនចំណែកខាងលើនៃតំបន់នេះគឺជាកន្លែងធ្វើស្រូវឡើងទឹកនៅរដូវវស្សានិងដាំដំណាំបន្លែធ្វើនៅរដូវប្រាំង។ក្រៅពីផ្ទៃដីកសិកម្មនៅក្នុងនោះមានផ្ទៃដីព្រៃភ្នំ ដីព្រៃលិចទឹក ស្ទឹង បឹងបួរ និង អាងទឹក។<ref>{{Cite web |last=intocambodia.org |date=2022-07-27 |title=Siem Reap Province - IntoCambodia.org |url=https://intocambodia.org/content/siem-reap-province |access-date=2025-12-15 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=សក្កានុពលអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងខេត្តសៀមរាបឆ្នាំ២០២៤ - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|access-date=2025-12-30|archive-date=2025-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403194324/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|url-status=dead}}</ref> [[File:Tonle Sap Lake phases.gif|thumb|ផែនទីនៃបឹងទន្លេសាប]] [[File:Tonle Sap (7).jpg|thumb]] [[File:Kampong Phlouk (42).jpg|thumb|កំពង់ភ្លុក]] ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ចែកចេញជា ១៣​ ក្រុង/ស្រុក ១០០ សង្កាត់/ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ<ref name="Cambodia Government Homepage">{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |title=Administration; Siem Reap |website=Kingdom of Cambodia |access-date=2010-06-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |archive-date=27 May 2009 |df=dmy-all |archivedate=2009-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Siem Reap Province postcodes - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine |access-date=2026-01-09 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដ(ISO code) ! ក្រុងនិងស្រុក ! អក្សរឡាតាំង ! ផែនទីក្រុងនិងស្រុក |- | ១៧០១ | [[ស្រុកអង្គរជុំ]] | Angkor Chum |[[File:1701 Angkor Chum District.svg|thumb]] |- | ១៧០២ | [[ស្រុកអង្គរធំ]] | Angkor Thum |[[File:1702 Angkor Thum District.svg|thumb]] |- | ១៧០៣ | [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] | Banteay Srei |[[File:1703 Banteay Srei District.svg|thumb]] |- | ១៧០៤ | [[ស្រុកជីក្រែង]] | Chi Kraeng |[[File:1704 Chi Kraeng District.svg|thumb]] |- | ១៧០៦ | [[ស្រុកក្រឡាញ់]] | Kralanh |[[File:1706 Kralanh District.svg|thumb]] |- | ១៧០៧ | [[ស្រុកពួក]] | Puok |[[File:1707 Puok District.svg|thumb]] |- | ១៧០៩ | [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] | Prasat Bakong |[[File:1709 Prasat Bakong District.svg|thumb]] |- | ១៧១០ | [[ក្រុងសៀមរាប]] | Siem Reap |[[File:1710 Siem Reap Municipality.svg|thumb]] |- | ១៧១១ | [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] | Soutr Nikom |[[File:1711 Soutr Nikom District.svg|thumb]] |- | ១៧១២ | [[ស្រុកស្រីស្នំ]] | Srei Snam |[[File:1712 Srei Snam District.svg|thumb]] |- | ១៧១៣ | [[ស្រុកស្វាយលើ]] | Svay Leu |[[File:1713 Svay Leu District.svg|thumb]] |- | ១៧១៤ | [[ស្រុកវ៉ារិន]] | Varin |[[File:1714 Varin District.svg|thumb]] |- | ១៧១៥ | [[ក្រុងរុនតាឯក]] | Run Ta Aek | |} ==មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន== [[File:Siem Reap Airport From Upstairs (12381535463).jpg|thumb]] [[File:Siem_reap_airport.JPG|thumb|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប (Siem Reap International Airport)]] '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]''' គឺជាអតីត[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] ខេត្តសៀមរាបដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]បានបើកដំណើរការនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ និងបានបិទទៅវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នៅពេលបើកដំណើរការ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]ជាផ្លូវការ។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលមមាញឹកជាងគេទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ]]។<ref>{{cite web|url=http://cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|title=Cambodia Airports Traffic Data|website=Cambodia-airports.com|access-date=2025-06-16|archivedate=2009-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090911094100/http://www.cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|url-status=dead}}</ref><ref name="CAPA">{{Cite web |title=New Siem Reap-Angkor International Airport New Airport Profile {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/data/profiles/newairports/new-siem-reap-angkor-international-airport |access-date=2022-12-06 |website=centreforaviation.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref> '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]''' គឺជា[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ខេត្តសៀមរាបដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]មានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ១៨ គីឡូម៉ែត្រខាងជើងឈៀងខាងកើត[[ឃុំដំដែក]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ៤០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] និង ៥០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលធំជាងគេបង្អស់ទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោតាខ្មៅ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ]]។<ref name="CAPA"/><ref name=cnn>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/cambodia-siem-reap-airport-angkor-wat/index.html|title=Cambodia's newest and biggest airport opens in Siem Reap, the gateway to UNESCO-listed Angkor|work=[[CNN]]|date=18 October 2023|accessdate=24 October 2023}}</ref> [[File:Pier at Phnom Krom, Siem Reap - panoramio.jpg|thumb]] [[File:Tonle_Sap_boat.jpg|thumb|មធ្យោបាយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប]] ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់ខេត្តសៀមរាបបានតាមរយៈ[[ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ|ច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]។ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិធ្វើដំណើរតាមឡានតាក់ស៊ីពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត]]និងពី[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត]]ទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]គឺត្រូវចំណាយពេលពី ០៦ ទៅ ១០ ម៉ោងអាស្រ័យលើពេលវេលាឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ការធ្វើដំណើរទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]ដោយចេញពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬធ្វើដំណើរតាមរយៈរថភ្លើងទៅកាន់ស្ថានីយ៍ព្រំដែន[[ផ្សាររ៉ុងក្លឿ]] [[ស្រុកអរញ្ញ(ខេត្តស្រះកែវ)|ស្រុកអារញ្ញ]] [[ខេត្តស្រះកែវ]]ហើយបន្តដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬតាក់ស៊ីទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]។<ref>{{cite web |url=http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |title=How to get from Siem Reap to Bangkok? |website=tripsget.com |access-date=31 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |archive-date=27 May 2016 |url-status=dead |archivedate=27 ឧសភា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ }}</ref> ==តំបន់ទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប== [[File:Angkor Ruins from Space.jpg|thumb]] [[File:Angkor_Satellit_mit_Karte.jpg|thumb]] បើតាមប្រវត្តិសាស្ដ្រទឹកដីខេត្តសៀមរាបៗគឺជាតំបន់រាជធានីរបស់[[ចក្រភពខ្មែរ]]នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៣។ដោយសារមូលហេតុខាងលើនេះហើយទើបរហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះគេនៅឃើញមានសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]យ៉ាងច្រើននៅពាសពេញទឹកដីដ៏បវរនៃខេត្តសៀមរាបនេះ។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-04-21 |title=តើដឹងថា ខេត្តក្រុងទាំង ២៥ មានសេសសល់សំណង់ប្រាសាទបុរាណ​អីខ្លះ? |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/894632 |access-date=2025-11-08 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref>ប្រាសាទទាំងឡាយនៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំងពិភពលោកគឺស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡា ៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។សព្វថ្ងៃប្រាសាទមួយចំនួនត្រូវបានរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់។ប្រាសាទទាំងឡាយត្រូវបានកសាងឡើងនៅរវាងសតវត្សរ៍ទី ០៩ និងទី ១៣។កម្មវិធីកសាងឥតឈប់ឈរត្រូវបានប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]ជាបន្តបន្ទាប់ដែលអាចប្រៀបធៀបបានទៅនឹងសំណង់[[មហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា|ប្រាសាទមហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា]]ដែលកសាងឡើងនៅក្នុង[[រាជវង្សទី ០៤ នៃអេហ្ស៊ីបបុរាណ]]និងសំណង់ប្រាសាទដទៃទៀតនៅក្នុង[[សាធារណរដ្ឋអារ៉ាប់អេហ្ស៊ីប|ប្រទេសអេហ្ស៊ីប]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]បានកសាងប្រាសាទទាំងនេះដោយប្រើកម្លាំងកម្មករយ៉ាងច្រើនតាមការប៉ាន់ស្មានការធ្វើសំណង់ថ្មីនីមួយៗអាចប្រើមនុស្សប្រហែល ៧៥០០០០ នាក់នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១២ និង ១៣។ទោះបីជាបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទជាច្រើនក៏ដោយសព្វថ្ងៃនេះគឺមានភស្តុតាងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះចំពោះមនុស្សដែលមករស់នៅពិតប្រាកដនៅទីក្រុងដ៏ចំណាស់មួយនេះកាលពីអតីតកាល។អ្នកធ្វើដំណើរ[[ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់]]ត្រូវបានគេជឿថាគឺជាជនជាតិបស្ចឹមប្រទេសដំបូងគេដែលបានសម្លឹងមិនដាក់ភ្នែកទៅលើភាពអស្ចារ្យនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅពេលទៅទស្សនានៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយកិត្តិយសធំបំផុតចំពោះការរកឃើញ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏អស្ចារ្យបានធ្លាក់ទៅលើអ្នកភូមិសាស្ដ្រ[[ជនជាតិបារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកទស្សនា[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០ ហើយបានតម្កល់ទុកនូវឯកសារនៅឯ[[ប៉ារីស|ទីក្រុងប៉ារីស]]ក្រោយមរណភាពរបស់លោកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨។នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ បេសកកម្មរបស់[[បារាំង]]ជាច្រើនបានមកទស្សនាប្រាសាទបុរាណនិងធ្វើការកាប់ឆ្ការសម្អាតព្រៃពីប្រាសាទហើយបានប្រមូលនូវឯកសារបានយ៉ាងច្រើន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានប្រគល់[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]មកឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្រប់គ្រងវិញដោយសារ[[បារាំង]]គាបសង្កត់ខ្លាំងពេកហើយនៅក្នុងនោះបាននាំមកនូវភ្ញៀវទេសចរឲ្យមកទស្សនា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាលើកដំបូងនៅលើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]។ភ្ញៀវទេសចរអាចជ្រើសរើសទស្សនាតាមវង់តូចដែលរួមមានទីក្រុងដ៏ល្បីល្បាញរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជា]]គឺ[[យសោធរបុរៈ|អង្គរធំ]]និង[[យសោធរបុរៈ|អង្គរតូច]]ដែលមាន[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ជាច្រើននៅទីនោះរួមទាំងរមណីយដ្ឋានជាច្រើនទៀត។ភ្ញៀវទេសចរអាចបន្តដំណើរទៅទស្សនានៅវង់ធំនោះគេនឹងបានឃើញ[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]មួយចំនួនផ្សេងទៀតនិង[[បារាយណ៍]]នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។ប្រសិនបើមានពេលវេលាភ្ញៀវទេសចរអាចទៅទស្សនា[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញផ្សេងៗទៀតដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីប្រាសាទនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ ==ឯកសារយោង== cyftvj52xy6se9nmndzrfgd1r4jmt1o 336828 336824 2026-06-22T03:21:10Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336828 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}'''<ref>{{cite web |title=Geographical Names of the Kingdom of Cambodia |url=https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/8th-uncsgn-docs/inf/8th_UNCSGN_econf.94_INF.30_corr1.pdf |website=UNSTATS |publisher=Eighth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names|date=29 August 2002|access-date=7 June 2019}}</ref> ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap Province) គឺជាខេត្តមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា]]។ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ខេត្តសៀមរាបត្រូវបានដាក់ឈ្មោះបែបនេះគឺដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជម្នះរបស់កងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]វាយឈ្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅ[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។សព្វថ្ងៃខេត្តសៀមរាបត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកថាជាទីតាំងនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញ។ខេត្តនេះគឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារខេត្តនេះមាន[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ដទៃទៀតជាច្រើន។ថ្មីៗនេះ[[ក្រុងសៀមរាប]]កំពុងប្រែក្លាយរូបរាងទៅជាក្រុងទំនើបតាមរយៈកំណើនសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន ហាងលក់ទំនិញជាដើមដែលបម្រើឲ្យវិស័យទេសចរណ៍។រមណីយដ្ឋានបុរាណនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ជាច្រើនដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុងនិងក្រៅក្រុងនៃខេត្តសៀមរាបគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវទេសចរមកពីគ្រប់ទិសទីទស្សនានិងសិក្សាស្វែងយល់អំពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ និង សង្គមធម៌របស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានរងនូវការលុកលុយជាច្រើនដងពីពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ហើយទីបំផុត[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។គួររំលឹកផងដែរថារាជធានីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបានប្តូរពី[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣២ រួចបន្តទៅ[[លង្វែក|រាជធានីលង្វែក]]និង[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គ]]ហើយត្រឡប់ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦។ជនជាតិបទេសដែលបានមកដល់[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]មុនគេគឺអ្នករុករក[[ជនជាតិបារាំង]]លោក[[ហង់រី មូហូត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០(នា[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]សតវត្សរ៍ទី ១៦ ក៏មានជនបរទេសខាងបស្ចឹមលោកក៏បានមកមើល[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]រួចមកហើយដែរ)។<ref>''ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ[[ជនជាតិខ្មែរ]]សតវត្សរ៍ទី ១៥-១៩៥៣ (ភាគទី ០២)''</ref>[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]គឺជាគោលដៅចម្បងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទូទាំងពិភពលោកហើយក៏ជាតំបន់ដែលសម្បូរទៅដោយសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]តូចធំជាច្រើនអនេកដែលជាទីស្ថានរបស់ពពួកអាទិទេពទាំងឡាយទាំងពួងផងដែរ។ {{Infobox settlement | name = ខេត្តសៀមរាប | native_name = Siem Reap Province | native_name_lang = | settlement_type = [[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្ត]] | image_skyline = Angkor Wat aerial view.jpg | image_caption = [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] (ព្រះបរមវិស្ណុលោក) | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = ច្រកចូលទៅកាន់អង្គរ | motto = | image_map = Cambodia Siem Reap locator map.svg | map_caption = ផែនទីនៃខេត្តសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = Location of Siem Reap in Cambodia | coordinates_type = type:adm1st_region:KH | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | established_title2 = ក្លាយជាខេត្ត | established_date2 = ថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧<ref>{{Cite web|url=http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html/|title=History of Siem Reap|website=siemreap.gov.kh|access-date=17 August 2019|archive-date=18 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html|url-status=dead|archivedate=18 កក្កដា 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html}}</ref> | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] និង [[ក្រុងរុនតាឯក]] | leader_party = | leader_title = គណៈអភិបាល​ខេត្ត | leader_name = ប្រាក់ សោភ័ណ | area_footnotes = | area_total_km2 = 10299 | area_rank = ១០ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher=[[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work=National Institute of Statistics|date=26 January 2021|access-date=3 February 2021|archivedate=26 តុលា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_total = ១,០៩៩,៨២៥ នាក់ | population_rank = ០៥ | population_as_of = ២០២៤ | population_density_km2 = ៩៨ | population_density_rank = ១៣ | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = ក្រុង និង ស្រុក | blank_info_sec1 = ១៣ | blank1_name_sec1 = សង្កាត់ និង ឃុំ | blank1_info_sec1 = ១០០ | blank2_name_sec1 = ភូមិ | blank2_info_sec1 = ៩១០ | timezone1 = [[:en:Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +០៧:០០ | postal_code_type = លេខកូដប្រៃសណីយ៍ | postal_code = ១៧០១០១-១៧១២១២ | area_code_type = លេខកូដតំបន់ | area_code = ០៦៣ | iso_code = KH-១៧ | website = {{URL|www.siemreap.gov.kh}} | footnotes = }} ខេត្តសៀមរាប គឺជា​ខេត្ត​ធំ​ទី ​១០ ​នៅក្នុង​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ចំនួនប្រជាជននៅក្នុងខេត្តនេះកើនឡើងដល់ខ្ទង់លាននាក់ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។មួយផ្នែកធំនៃព្រំដែនភាគខាងត្បូងរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដូច្នេះហើយបានជាខេត្តសៀមរាបគឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ០៩ ដែលបង្កើតបានជា[[តំបន់អភិរក្សជីវមណ្ឌលទន្លេសាប]]។នាពេលបច្ចុប្បន្នខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីតាំងនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]និង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|តំបន់បេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[យូណេស្កូ|អង្គការយូណេស្កូ]]និងជា[[អច្ឆរិយវត្ថុរបស់ពិភពលោក]]ផងដែរ។ខេត្តនេះក៏ជាទីតាំងរបស់[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញជាច្រើនផ្សេងៗទៀតក្រៅពី[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[អង្គការយូណេស្កូ]]ផងដែរ។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន|ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន]]គឺជារមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនិងធម្មជាតិដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលជាទីពេញនិយមសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិទៅទស្សនាកម្សាន្តនិងជាទីតាំងនៃ[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ធំរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ផងដែរ។ [[File:Angkor Wat;- Ta Reach (2).jpg|thumb|បដិមាលោកតារាជ]] ==ឈ្មោះនៃខេត្ត== ខេត្តសៀមរាប គឺជាអតីតខេត្តមួយឈ្មោះថា[[ខេត្តមហានគរ]]។ការប្ដូរឈ្មោះមកជាខេត្តសៀមរាបនេះគឺនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។បើតាម[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]មូលហេតុបានជាផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះខេត្តនេះបានបញ្ជាក់ថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៣០ នៃគ្រិស្តសករាជស្ដេចនៃ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរស្រីអយុធ្យា]]បានបញ្ជាឲ្យកងទ័ពខ្លួនវាយលុក[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុង[[ខេត្តមហានគរ]]ដើម្បីបង្ក្រាបការមិនចុះញ៉មរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្ដើម[[ខេត្តមហានគរ]]បានមួយរយៈហើយមេដឹកនាំរបស់ខ្លួនបានទៅទស្សនាប្រាសាទយ៉ាងគួរឲ្យស្ងប់ស្ងែង។បន្ទាប់មកទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្ដេចសៀម]]នេះបានជួបនឹងទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ស្ដេចខ្មែរ]]នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ហើយបានប្រយុទ្ធគ្នាធ្វើឲ្យកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទទួលបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ក្រោយពីទទួលបានជ័យជំនះមក[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានបរិញ្ញាតិ្តឲ្យប្ដូរឈ្មោះ[[ខេត្តមហានគរ]]នេះទៅជាខេត្តសៀមរាបវិញដែលមានន័យថា'''ទ័ពសៀមត្រូវបង្ក្រាបឲ្យរាបនៅទីនេះ'''។<ref>{{Cite web |title=តើឈ្មោះខេត្តសៀមរាប ជាអតីតខេត្តឈ្មោះអ្វី? បានប្តូរមកខេត្តសៀមរ |url=https://www.khmernokor.com/question-answers/agzvm0jy6x |access-date=2025-07-30 |website=Khmernokor}}</ref> អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[ប្រទេសកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]បាន​ពន្យល់​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ថាពាក្យ'''សៀម'''គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ជាតិសាសន៍មួយដែល​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ប្រែ​ឈ្មោះ​ទៅ​ជា'''ថៃ'''ទៅ​ហើយ។រីឯ​ពាក្យ​ថា'''រាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា '''ចាញ់ខ្លបខ្លាច'''។ អនុ​ប្រធាន​ផ្នែក​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ|សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ]]និង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​[[សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា|សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញា​សាស្ត្រ​កម្ពុជា]]លោក[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ថាចាប់​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី ​០៩ និង​ទី​ ១០ នៃគ្រិស្តសករាជខេត្ត​សៀមរាបត្រូវបានគេ​​ប្រើ​ឈ្មោះ​ជា​​[[យសោធរបុរៈ|ទីក្រុងយសោធបុរៈ]]ដោយសារ​តែ​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]ព្រះនាម[[យសោវរ្ម័នទី១|ព្រះបាទយសោ​វរ្ម័ន​ទី​ ១]] ជាអ្នកស្ថាបនិក។ក៏ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មកត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រ​អង្គរ]]វិញ។នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះរាជា​ក្រោយៗ​មកទៀតដែល​បានផ្លាស់​ប្ដូរ​រាជធានី​ទៅ​តាំង​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូងនិង​[[ទួលបាសាន|ទួល​បាសាន]]រហូត​ដល់​[[ភ្នំពេញ|ចតុមុខ]]ជាដើមគឺ​[[អង្គរ|ទីក្រុង​អង្គរ]]ត្រូវ​បាន​បោះ​បង់​ចោល​មួយ​រយៈ។ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មកទើប​មាន​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​គ្រប់គ្រង​​ជារាជធានី​នេះឡើង​វិញ។ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ទៀត​ថាបន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​គ្រប់គ្រង​ជា​រដ្ឋបាល​ឡើង​វិញ​នោះគឺ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]​ត្រូវ​បាន​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៃ​[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរ​ស្រីអយុធ្យា]]ចូល​មក​លុកលុយ​ជា​ច្រើន​លើកចាប់​តាំង​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៤ នៃគ្រិស្តសករាជ។នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៥ ដល់ ១៦ មាន​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​មួយ​អង្គ​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បាន​ធ្វើ​ចម្បាំង​ជាមួយកង​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដើម្បី​បណ្ដេញឲ្យពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចេញ​ពី​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។នៅក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​កាល​នោះគឺកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេងហើយ​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''(អានថា : សៀមម៉ារាប)គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះបន្ទាប់​ពី​ជ័យ​ជម្នះ​របស់​កងទ័ព​[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]លើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''សៀមបាន​ខ្លបខ្លាច​លោក បាន​ចាញ់​លោក បាន​អស់​ឫទ្ធានុភាព ចាញ់រាបដលដី'''។ដូច្នេះគេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា'''តំបន់​សៀមរាប'''នេះ​គឺជា​ទស្សនៈ​របស់​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]របស់​អ្នក​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​នៅក្នុងកេរតំណែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ​ផង​ដែរ។ចំណុច​នេះ​ហើយបានជា​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''។ ការ​អធិប្បាយ​របស់​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]នេះគឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​ផ្សេង​ៗទៀតផងដែរ។ សៀវភៅ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​សង្ខេប​មួយដែល​សរសេរ​ដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]ដែល​បច្ចុប្បន្ន​គឺជា​មន្ត្រី​រាជការ​នៅ​ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបាន​អធិប្បាយ​ថានៅ​ក្នុងឆ្នាំ​ ១៥២៥ [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទ​រាជា]]​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​កងទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែល​ឈ្លាន​ពានឲ្យបរាជ័យ​យ៉ាងអាម៉ាស់នៅ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។ដូច្នេះ​ហើយបាន​ជា​ព្រះអង្គបាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''ទ័ព​សៀមចាញ់​រាប​ដូចជា​កន្ទេលឬទ័ពសៀមចាញ់រាបដល់ដី'''។ បច្ចុប្បន្ន​នេះខេត្តសៀមរាបមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]​ប៉ុណ្ណោះ​ទេក៏ប៉ុន្តែវា​ក៏​កំពុង​នាំ​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]ឲ្យទទួល​បាន​នាម​ថ្មី​មួយ​ទៀតគឺ​'''ព្រះរាជាណាចក្រ​អច្ឆរិយៈ'''ដោយសារ​តែ​ភាព​ល្បីល្បាញ​ខាង​វប្បធម៌​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។<ref>{{Cite web |title=អត្ថន័យ​នៃ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​សៀមរាប |url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |access-date=2023-03-16 |website=www-rfa-org.cdn.ampproject.org |archivedate=2023-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316035301/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |url-status=dead }}</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ===សម័យមុនអង្គរ=== [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6871645593).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន(មហេន្ទ្របវ៌ត ឬ មហិន្រ្ទបព៌ត)]] អ្នកស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិវិទ្យានិងបុរាណវិទ្យាជាច្រើនបានអះអាងថាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]បានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ក្រោយពីព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះបានយាងមកពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០០ នៃគ្រិស្តសករាជ។តាមឯកសារខាងលើបានឲ្យដឹងថា[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] កាលនៅក្នុងដំណាក់កាលទី ០២ ទ្រង់គង់នៅ[[ឥន្ទ្របុរៈ|ទីក្រុងឥន្រ្ទបុរៈ]]នៅ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]បន្ទាប់មកទ្រង់គង់នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។និងចុងក្រោយបំផុតទ្រង់គង់នៅ[[ហរិហរាល័យ|ទីក្រុងហរិហរាល័យ]](តំបន់រលួស)ដែលជារាជធានីដើមនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|វប្បធម៌អង្គរ]]បានផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជគឺនៅពេលដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] បានអភិសេកជាព្រះមហាក្សត្រនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ការអភិសេករបស់ព្រះអង្គគឺឈរនៅលើមូលដ្ឋាននៃ[[ពិធីទេវរាជ]]ដែលបានផ្តល់ចំពោះព្រះអង្គនូវមហិទ្ធិប្ញទ្ធិដើម្បីធ្វើការបង្រួបបង្រួមជាតិហើយជាឆ្នាំដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ប្រារព្ធ[[ពិធីទេវរាជ]]នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ព្រះអង្គបានបើកសករាជថ្មីមួយដែលធ្វើឲ្យអរិយធម៌វប្បធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]រីកចម្រើនរុងរឿងនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]។ការអះអាងបែបនេះក៏បានបង្អាញឲ្យដឹងទៀតថាវប្បធម៌‌[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]](មុនអង្គរ)គឺយោងតាមឯកសារមួយចំនួនដែលផែ្អកតាមកំណត់ហេតុរបស់[[ចិន]]។ឯកសាររបស់គេបានសម្អាងលើកំណត់ត្រាផងនិងស្ថាបត្យកម្មប្រាង្គប្រាសាទមួយចំនួនផង។រីឯព្រឹត្តិការណ៍ដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ជាខ្លាំងមួយទៀតគឺនៅក្នុងអំឡុង[[ចេនឡា|សម័យចេនឡា]]នៅលើទឹកដីបវរនៃ[[អង្គរ|ខេត្តសៀមរាបអង្គរ]]។កំណត់ហេតុ[[ចិន]]បានឲ្យដឹងថាទីក្រុងដំបូងបំផុតនៅខេត្តសៀមរាបមានឈ្មោះថា'''នគរគម្ពីរ'''ដែលសិ្ថតនៅរវាង[[បារាយណ៍ខាងលិច]]និង[[បារាយណ៍ខាងកើត]]នៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|សេ្តចខែ្មរ]]ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅ[[នគរគម្ពីរ]]នេះគឺ[[ចន្ទ្រវម្ម៌|ព្រះបាទចន្ទ្រវម្ម៌]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងបនែ្ថមទៀតថាកាលពី[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]]នាអំឡុងឆ្នាំ ៨០២ នេះសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិយាកាសង្គមរបស់[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]មានការវិវត្តជាវិជ្ជមាន។គេបានឃើញមានការរៀបចំដែនដីឬនគរូបនីយកម្មដែនដីនៅក្នុងតំបន់នីមួយៗនៃខេត្តនេះយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅហើយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ០៦ នៃដើមសតវត្សរ៍ទី ០៧ នៃគ្រិស្តសករាជ។[[ជនជាតិខ្មែរ|ជនជាតិខែ្មរ]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះមហាក្សត្រនិងពួកព្រាហ្មបុរោហិតបានចាប់ផ្តើមគម្រោងការកសាងប្រាសាទឥដ្ឋដំបូងបង្អស់ជាច្រើន។រីឯវិស័យសង្គមកិច្ចវិញគេបានដឹងថា[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]ចូលចិត្តកសាងទីលំនៅរបស់ខ្លួននៅកែ្បរ[[បឹងទន្លេសាប|បឹងទនេ្លសាប]]កែ្បរអូរស្ទឹងធម្មជាតិជាដើម។ការកសាងប្រាសាទក៏ដូច្នោះដែរគឺ[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]តែងតែជ្រើសរើសរកទីតាំងណាខ្ពស់មិនលិចទឹកនៅរដូវវស្សាគំនិតរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខែ្មរ]]នៅក្នុងការជ្រើសរើសទីតាំងខ្ពស់សម្រាប់ការកសាងសំណង់ផេ្សងៗគឺជាប្រយោជន៍រួមគឺនៅតែបន្តរហូតមកទល់សព្វថៃ្ងនេះ។ ===សម័យអង្គរ=== [[File:Bas-relief du Bayon (Angkor Thom) (2341905162).jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពការធ្វើម្ហូបចម្អិនអាហាររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Scène dépouillage (bas-relief du Bayon) (2334493467).jpg|thumb|វិស័យសុខាភិបាលខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Bayonmarket01.JPG|thumb|ទិដ្ឋភាពផ្សារលក់ដូររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Floating Kantong (Loi Krathong) at Bayon, Cambodia.jpg|thumb|ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Sbai Khmer.png|thumb|ចម្លាក់ស្ត្រីពានាស្បៃនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានជ្រើសរើសទីតាំង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ធ្វើជារាជធានីព្រោះស្ថិតនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]និងជាទីប្រជុំនៃជំនួញទាំង ០២ គឺជើងគោកនិងជើងទឹកហើយសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិសព្វគ្រប់ដូចជាត្រីនៅក្នុង[[បឹងទន្លេសាប]] [[ព្រៃឈើ]] [[ថ្មភក់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] [[ឥដ្ឋ]]សម្រាប់កសាងប្រាសាទនិងដីដែលមានជីវជាតិផងដែរ។ខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៥ បានបម្រើការជារាជធានីនិងជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃអំណាចនយោបាយ វប្បធម៌ និង សាសនារបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។ភាពថ្កើងថ្កានរបស់ទីក្រុងគឺជារាជធានីនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលគ្រប់គ្រងដោយស្តេចដែលមានអំណាចជាបន្តបន្ទាប់។ខេត្តសៀមរាបមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃអាណាចក្រហើយមានភាពងាយស្រួលនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងទឹកដីដ៏ធំធេងមួយនេះ។ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនក្លាយជាទីក្រុងដែលមានភាពអ៊ូអរបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល សេដ្ឋកិច្ច និង សាសនានៅក្នុងតំបន់។នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ដែលជាយុគមាសរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ៗបានអនុវត្តនយោបាយវាតទីទឹកដីពង្រឹងអរិយធម៌ឲ្យរីកចម្រើនរុងរឿងនិងកសាងសំណង់ប្រាសាទល្បីល្បាញមួយចំនួនទាំងធំទាំងតូចដែលបង្ហាញអំពីតម្លៃវប្បធម៌អរិយធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ពាសពេញ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]ត្រូវបានបម្រើការជារាជធានីអស់រយៈពេល ០៦ សតវត្សរ៍មកហើយ។នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]មានការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើនលូតលាស់គ្រប់វិស័យនិងមានភាពសម្បូរសប្បាយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]រស់នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]ភាគច្រើនប្រកបមុខរបរកសិកម្មនិងនេសាទជាធំ។តំបន់ជុំវិញ[[បឹងទន្លេសាប]]ជាដីដ៏សម្បូរជីវជាតិ។គេអាចធ្វើស្រែនៅតំបន់នេះប្រហែលជាពីរទៅបីដងនៅក្នុងមួយឆ្នាំដូច្នេះហើយបានជាយើងឃើញមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រមួយចំនួនដែលបន្សល់ទុកតាំងពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]មកម្ល៉េះ។ [[File:Khmer_Empire.png|thumb|ផែនទី[[ចក្រភពខ្មែរ]] (៨០២-១៤៣១)]] ===សម័យក្រោយអង្គរ=== [[File:Angkor1866.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ]] [[File:View of the West Entrance of Angkor Wat by Delaporte 1873.jpg|thumb|គំនូរប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣]] [[File:Angkor Wat November 1964 12.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤]] បើយោងតាមឯកសារក្រោយពីកងទ័ពរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ទទួលបានជ័យជម្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ឈ្លានពានជាស្ថាពរនៅព្រះរាជនគរគឺ[[អង្គរធំ]]ពោលគឺបានវាយកម្ទេចទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]រាបស្មើនឹងដីបានជា[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដាក់ឈ្មោះថា[[ខេត្តសៀមរាប]]។ស្ថានការណ៍បែបនេះបានធ្វើឲ្យយើងយល់ថាជាដើមកំណើតនៃការកកើតឈ្មោះខេត្តសៀមរាបតាំងពីរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះបើទោះបីជា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ច្បាប់[[ឧកញ៉ាព្រះឃ្លាំងនង]]មិនបាននិយាយដោយចំហក៏ដោយ។ប្រសិនជាយើងបើកច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ខាងលើមកមើលយើងពិតជាស្លុតចិត្តដោយហេតុថាកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានរុករាន[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ឥតឈប់ឈរជាច្រើនលើក។ពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក្រោយពីដណ្តើមបានអាណា[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួនដែលសព្វថ្ងៃបានក្លាយទៅជាទឹកដី[[ថៃ|សៀម]]រួចទៅហើយនោះក៏បាននាំសង្គ្រាមចូលទៅយ៉ាងជ្រៅចំកណ្តាលបេះដូងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]តែម្តងគឺ[[អង្គរ|ទីក្រុងមហានគរ]]ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តសៀមរាបតែពីមុនហៅថា'''ស្រុកនគរវត្ត'''ដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិក្តៅពីមុនមក។ប៉ុន្តែលើកនេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ត្រឡប់ទៅ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|ក្រុងអយុធ្យា]]វិញក្រោយពីត្រូវចាញ់សង្គ្រាមនៅចុល្លសករាជ ៩០២ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៥៤១ នៃគ្រិស្តសករាជ។កាលបើពិនិត្យលើទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រចាស់ដែលបានកើតឡើងនៅលើទឹកដីដ៏បវរដែលជាទីតាំងនៃព្រះរាជនគរយើងបានឲ្យដឹងថានៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៨|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ៨]] និងដើមរាជ្យរបស់[[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣|ព្រះបាទឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] រវាងឆ្នាំ ១២៩៦ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានបើកការវាយលុកមួយដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដើម្បីយក[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ធ្វើជាស្រុកឬនគរចំណុះរបស់ខ្លួនហើយមហិច្ឆតានេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានសម្រេចជាស្ថាពរព្រោះថាអាណាខេត្តមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគកណ្តាលដូចជា[[ខេត្តសុខោទ័យ]] [[ខេត្តកំពែងពេជ្រ|កំពែងពេជ្រ]] និង ខេត្តរណបនៃខេត្តទាំងនោះព្រមទាំងអាណាខេត្តដទៃៗឯទៀតដែលស្ថិតនៅជ្រលងនៃដង[[ទន្លេចៅព្រះយា|ទន្លេមេណាម]]ដូចជា[[ខេត្តអយុធ្យា]]និង[[ខេត្តសុពណ៌បុរី]]។បន្ទាប់ពីបានទទួលជ័យជម្នះលើខេត្តទាំងឡាយនោះ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានពង្រឹងបណ្តាញអំណាចរបស់ខ្លួន។សង្គ្រាមឈ្លានពានមួយដែលគេត្រូវកត់សម្គាល់ដែលបានកើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់នៅលើទឹកដី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[លំពង្សរាជា|ព្រះបាទលំពង្សរាជា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៥២។ចំពោះចម្បាំងនេះច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]បានបញ្ជាក់ថាគឺភាគីឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានទទួលជ័យជម្នះលើទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានកាន់កាប់[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។មុននឹងដកថយចេញពួកវាបានកេណ្ឌឈ្លើយសឹក[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ជាច្រើនម៉ឺននាក់នាំទៅកាន់[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។នៅក្នុងឱកាសនោះផងដែរពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានលួចប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]គ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១ គឺជាឆ្នាំដែលកំណត់នូវឱនភាព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលប្រឈមនិងការវាតទីនិយមរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលគ្មានទីបញ្ចប់។ពិតណាស់ទោះបីជាភ្លើងសង្គ្រាមឈ្លានពានបានកន្លងផុតជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយក្តីក៏ប៉ុន្តែវាបានបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមរបួសដ៏ឈឺចាប់នៅក្នុងផ្នត់គំនិត[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្មានថ្ងៃបំភ្លេចបាន។បើតាមច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]គឺនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]](១៥១៦ ដល់ ១៥៥៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]មកឈ្លានពាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ហើយត្រូវបានកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បង្ក្រាបរាបស្មើទល់នឹងដីនៅត្រង់[[ស្ទឹងសៀមរាប|ស្ទឹងអង្គរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៤១ ដោយហេតុនេះហើយបានជាព្រះអង្គត្រាស់បង្គាប់ឲ្យគេហៅតំបន់នេះថា'''តំបន់សៀមរាប'''ដើម្បីទុកជាការចងចាំរួមរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]អំពីជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់នេះមុនទីតាំងនេះបានក្លាយទៅជាស្រុកហើយបន្ទាប់មកទៀតក្លាយជាខេត្តនា[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណាព្យាបាលបារាំង]]។ព្រឹត្តិការណ៍មួយគួរឲ្យកត់សម្គាល់គឺស្តេចអង្គនេះបានឆ្លាក់បង្ហើយនូវចម្លាក់មួយចំនួនដែល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] មិនទាន់ឆ្លាក់រួច។ទោះបីជាបានទទួលបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខនេះក្តីទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏នៅតែទន្ទ្រាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|មាតុភូមិខ្មែរ]]មិនស្រាកស្រាន្តឡើយហើយអំពើនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៤ [[លង្វែក|ទីក្រុងលង្វែក]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្តើមបានពី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ព្រះនាម[[នរិន្ទសួន|ស្ដេចនរិន្ទសួន]]។ចំពោះបរាជ័យនៃកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលដឹកនាំដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ដែលបានយកលេសថាដោយសារ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មិនបានប្រគល់ដំរីសមួយក្បាលបានជាមកវាយលុក[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]។បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក[[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ]]បានបញ្ជាក់ថា[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]គឺជា[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]ដ៏ខ្លាំងពូកែជាងគេបំផុតនា[[សម័យក្រោយអង្គរ]]ដោយហេតុថាស្តេចអង្គនេះមិនត្រឹមតែបានខិតខំស្តារប្រទេសជាតិតែប៉ុណ្ណោះនោះទេព្រះអង្គថែមទាំងមានមហិច្ឆិតាវាយដណ្តើមយក[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួននៅក្នុង[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បច្ចុប្បន្នដូចជា[[ខេត្តនគររាជសីមា]] [[ខេត្តបុរីរម្យ]] [[ខេត្តសុរិន្ទ្រ]] [[ខេត្តសង្គឹត]] [[ខេត្តគោកខ័ណ្ឌ]] [[ខេត្តស៊ីសាកេត|ខេត្តសិរីសាកេត]] [[ខេត្តសុវណ៌ភូមិ ឬ សុវណ្ណភូមិ|ខេត្តសុវណ្ណភូមិ]] [[ខេត្តឧប្បលរាជធានី]] [[ខេត្តច័ន្ទបុរី]] [[ខេត្តត្រាច]] [[ខេត្តស្រះកែវ]] [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ]] [[ខេត្តរយ៉ង]] [[ខេត្តបស្ចឹមបុរី]] [[ខេត្តនាងរង]]ជាដើមដែល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានដណ្តើមយកបានពីមុនៗមកវិញ។មានហេតុផលជាច្រើនដើម្បីបញ្ជាក់ថាហេតុដូចម្តេចបានជានៅក្នុង[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ព្រះរាជពង្សាវតារសៀម]]ដូចជាច្បាប់របស់[[នព្វរ័ត្ន|អ្នកអង្គម្ចាស់នព្វរ័ត្ន]]តែងឡើងនៅក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤២០ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជ ១៨៧៧ បានប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''([[ភាសាសៀម|សៀម]] : เสียมราฐ)ជំនួសឲ្យពាក្យ'''សៀមរាប'''ទៅវិញ។តាមពិតទៅការប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''(សៀមម៉ារ៉ាត)គឺដើម្បីហៅទីប្រជុំជនមួយដែលពីមុនគឺជាសមរភូមិឬទីលានប្រយុទ្ធស៊ីសាច់ហុតឈាមរវាង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ស្ថិតនៅក្នុង'''ស្រុកនគរវត្ត'''គឺបណ្តាលមកពីអាជ្ញាធរ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[រាមាទី ៣|ស្ដេចរាមាទី ៣]] មិនចង់រំលឹកនូវភាពបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខរបស់កងទ័ពឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]របស់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះបើទោះបីជាសម័យនោះព្រះអង្គបានត្រួតត្រា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ក៏ដោយ។យ៉ាងណាមិញគឺដោយសារតែហេតុការណ៍នេះហើយទើប[[រាមាទី ៤|ស្ដេចរាមាទី ៤]] ដែលបានគ្រប់គ្រង[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាមួយ[[អណ្ណាម|អាណ្ណាម]]ព្រះអង្គក៏បានប្រើពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ជំនួសឲ្យពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងសៀមម៉ារ៉ាត'''ផងដែរ។គ្មានឯកសាររបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ណាមួយដែលបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់លាស់អំពីការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះពី'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ទៅជា'''សៀមរាប'''នោះទេហើយបើមានក៏អាចស្ថិតនៅក្នុងដើមសម័យរជ្ជកាលទី​ ០៣ ដែលជាសម័យបាងកកដែលគេហៅថា[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|រតនកោសិន្ទ្រ៍]]។ប៉ុន្តែចំពោះ[[ជនជាតិខ្មែរ]]វិញឈ្មោះ'''សៀមរាប'''ពិតជាត្រូវបានផ្តើមឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]យ៉ាងពិតប្រាកដឥតក្លែងក្លាយបើទោះបីជាទឡ្ហីករណ៍មានខ្វះចន្លោះយ៉ាងណាក៏ដោយព្រោះថាការតាំងឈ្មោះ'''សៀមរាប'''នេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យឬជំនឿលេងសើចនោះទេជាពិសេសនៅក្នុងសម័យកាលមួយដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅច្បាំងគ្នាមិនឈប់មិនឈរ។ដូច្នេះការចង់យល់ឲ្យលម្អិតអំពីប្រវត្តិពិតនៃឈ្មោះ'''សៀមរាប'''តម្រូវឲ្យយើងស្គាល់អំពីបរិបទសង្គមនយោបាយហើយអំពើនេះគឺជាការចាំបាច់បំផុត។បើតាមសៀវភៅ[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]]រៀបរៀងដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]បានអធិប្បាយថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥២៥ នៃគ្រិស្ដសករាជ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានវាយបង្ក្រាបកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលឈ្លានពានឲ្យបរាជ័យនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ដូច្នេះហើយបានជាព្រះអង្គបានដាក់ឈ្មោះថា'''សៀមរាប'''គឺមានន័យថាទ័ព'''សៀមចាញ់រាបដូចកន្ទេល'''។<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ខេត្តសៀមរាប ៖ ប្រវត្តិ​សាវតារ និង​ប្រវត្តិ​ឈ្មោះខេត្ត​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1142889.html |access-date=2025-12-14 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> ឯកសាររដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាបបានសរសេរថានៅថ្ងៃសុក្រ ០៥ រោច ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក គ្រិស្ដសករាជ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ០៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ[[ស៊ន សំណាង]]ដែលជា[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|ទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]បានដឹកនាំសិក្ខាសាលាមួយស្ដីពីបេសកកម្មស្រាវជ្រាវចងក្រងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃខេត្តសៀមរាបដោយបានលើកឡើងតាមឯកសារដែលឯកឧត្តមបានស្រាវជ្រាវកន្លងមកដោយសង្ខេបដូចខាងក្រោម ៖[[File:Thais_return_Battambang_to_King_Sisowath.jpg|thumb]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវប្រគល់ខេត្ត[[សៀមរាប]] [[ខេត្តបាត់ដំបង|បាត់ដំបង]] [[ខេត្តសិរីសោភ័ណ្ឌ|ស៊ីសុផុន(សិរីសោភ័ណ)]]មកឲ្យ[[បារាំង]]តាម[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧ [[បារាំង]]បានថ្វាយខេត្តសៀមរាបមកឲ្យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ មានខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តជីក្រែង]]ដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបច្ចុប្បន្ននេះ។ពេលនោះ[[បារាំង]]បានរៀបចំ[[ជនជាតិបារាំង]]ជាចៅហ្វាយខេត្តហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលមាននាមស្មើចៅហ្វាយខេត្តនោះដោយ[[បារាំង]]ហៅយើងថាជាចៅហ្វាយស្រុកខេត្តជីក្រែង ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តសៀមរាប។ល។ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ មានកំណែទម្រង់ធំមួយដោយបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលខេត្តដែលមានថ្នាក់ស្រុកនិងខណ្ឌនៅក្នុងខេត្តដោយខេត្តមួយចំនួនដូចជា[[ខេត្តជីក្រែង]]ប្ដូរមកជា[[ស្រុកជីក្រែង]]វិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ [[បារាំង]]បានបង្កើតកងក្រវែលឃុំគឺជាប៉ូលីសជនបទនៅឃុំរួចក៏មានបន្តមកជាបាត្រុយបន្ទាប់ពី[[រេស៊ីដង់បាដេសបារាំង|បាដេសបារាំង]]ម្នាក់បានស្លាប់នៅពេលទៅយកពន្ធនៅ[[ឃុំក្រាំងលាវ(ស្រុករលាប្អៀរ)|ក្រាំងលាវ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣ [[បារាំង]]បានបង្កើតសុរិយោដីដើម្បីយកពន្ធដី * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៤ បានលុបខណ្ឌចោលវិញដោយសារគេបង្កើតខណ្ឌដើម្បីងាយស្រួលប្រមូលពន្ធហើយនៅពេលគេគ្រប់គ្រងការយកពន្ធបានល្អហើយក៏លុបថ្នាក់ខណ្ឌចោលវិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាដោយ[[បារាំង]]កាន់អំណាចហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ចូលក្រុមប្រឹក្សាដើម្បីផ្តល់ប្រឹក្សា * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ មានខេត្តចំនួន ១២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] * មាន ០២ ក្រុមសរសេរប្រវត្តិខេត្តមានក្រុមទី ០១ ចៅហ្វាយខេត្តនិងមន្ត្រីខេត្ត និង ក្រុមទី ០២ ក្រុមស្រាវជ្រាវ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិន]]វិទ្យានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ បានបង្កើត[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ដោយកាត់យកឃុំចំនួន ០៣ របស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ឃុំអន្លង់វែង (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំអន្លង់វែង]] [[ឃុំថ្កូវ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំផ្កូវ]] និង [[ឃុំកោះកែរ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំកោះកែរ]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/default/658 |access-date=2025-12-14 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=ប្រវត្តិខេត្តសៀមរាប - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-12-14|archive-date=2025-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110841/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> ==សាសនា== {{Pie chart |thumb = right |caption = សាសនានៅក្នុងខេត្តសៀមរាប (ជំរឿនឆ្នាំ ២០១៩)<ref>{{cite web|title=General Population census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|publisher=National Institute of Statistics Ministry of planning|date=October 2020|access-date=2025-04-09|archivedate=2022-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> |label1 = សាសនាព្រះពុទ្ធ |value1 = 99.3 |color1 = Gold |label2 = សាសនាគ្រិស្ត |value2 = 0.4 |color2 = DodgerBlue |label3 = សាសនាអុីស្លាម |value3 = 0.2 |color3 = Green |label4 = សាសនាផ្សេងៗ |value4 = 0.1 |color4 = Black }} សាសនារបស់រដ្ឋគឺ[[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ|សាសនាព្រះពុទ្ធថេរវាទ]]។ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបជាង ៩៩.៣% ជាអ្នកកាន់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|សាសនាព្រះពុទ្ធ]]ប្រមាណជា ០.៤% ជាអ្នកកាន់[[សាសនាគ្រិស្ត]]និង[[សាសនាឥស្លាម|សាសនាអុីស្លាម]]ដែលភាគច្រើនកាន់ដោយ[[ជនជាតិចាម]]គឺ ០.២%។ ==ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់== [[File:Royal Palace, Siem Reap.JPG|thumb|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]] [[File:Royal Independence Gardens, Siem Reap.jpg|thumb|សួនបឹងកាឡូ ឬ ហ្គ្រេនហូថែល]] '''[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]]'''នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅបណ្ដោះអាសន្នរបស់អតីត[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ]]នៃយើងគឺ[[ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]] និង ព្រះរាជអគ្គមហេសី។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះគឺជាទីដែលព្រះអង្គស្នាក់នៅអាស្រ័យពេលស្ដេចយាងមកកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]។បើយើងធ្វើដំណើរពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]តាម[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]មើលមកខាងស្ដាំដៃយើងនឹងឃើញអគារពណ៌សមួយអមដោយរបងនិងដើមឈើត្រឈឹងត្រឈៃនិងបរិវេណស្រស់ស្រាយដែលមានសួនច្បារធំនៅខាងមុខ(សួនហ្គ្រង់ឬបឹងកាឡូ)នោះហើយគឺជា[[ព្រះរាជដំណាក់]]។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុង[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យបារាំង]]ដាក់អាណានិគមមកលើ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]អំឡុងឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នៅក្នុងសម័យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]គឺស្ថិតនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ហើយ[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]គឺជាវត្តមួយដែលស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ចំកណ្ដាលបេះដូងនៃ[[ក្រុងសៀមរាប]]តែម្ដង។[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ពីមុនគឺជាទីតាំង[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយមក[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានប្ដូរទីតាំងទៅនៅជិតអាស្រម[[ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយពី[[ព្រះរាជដំណាក់]]ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងទីធ្លាបរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវបានប្រែក្លាយជាទីវត្តអារាម[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ជាអកុសល[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]នៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបខ្មែរក្រហម]]ត្រូវបានកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធារបស់ពួកគេ។បច្ចុប្បន្ននេះមិនត្រឹមតែជាទីអារាមរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់ព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និងសម្រាប់ឲ្យពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះក៏ជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជាដល់ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារតែនៅក្នុងវត្តមានពុទ្ធិកបឋមសិក្សាសម្រាប់ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ព្រះធម៌នានា។លើសពីនេះនៅក្នុងបរិវេណវត្តក៏មានសាលាបឋមសិក្សាសម្រាប់ឲ្យកុមារសិក្សារៀនសូត្រផងដែរ។បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់ថ្ងៃតែងតែមានជនានុជនជាច្រើនបានអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលានៅទីនោះ។ដោយឡែកនៅក្នុងវត្តក៏មានបណ្ណាល័យមួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា|បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា]]ដែលបម្រើឲ្យសាធារណជនចូលធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវឯកសារនិងអានសៀវភៅនានាយ៉ាងសម្បូរបែប។នៅតាមដងផ្លូវនៅក្នុងវត្តមានរៀបចំពាក្យស្លោកនិងសុភាសិតជាច្រើនសម្រាប់ដាស់តឿនដល់សាធារណជនទាំងឡាយនិងជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជា។វត្តនេះក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាផងដែរ។ថ្មីៗនេះមានហេតុការណ៍ដ៏គួរឲ្យរន្ធត់និងសោកស្ដាយជាពន់ពេកដោយកាលពីវេលាម៉ោងប្រមាណជា ១០ និង ០៥ នាទីយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះអគារមួយនៃ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់សៀមរាប]]ដែលជាកន្លែងទីសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។<ref>{{Cite web |last=ពិសី |first=អ៊ិន |date=2023-03-13 |title=ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/478067 |access-date=2025-06-16 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref> [[File:Preah_Ang_Chek_Preah_Ang_Chorm_shrine.jpg|thumb|ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]] '''[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]''' គឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ភេទស្រីហើយក៏ត្រូវបានមតិខ្លះគិតថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជាបងប្អូនបង្កើតជាមួយនឹងគ្នាផងដែរ។រូបធំនិងខ្ពស់គឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]និងរូបតូចនិងទាបគឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានគេគិតថាសាងអំពីមាសនិងលង្ហិននិងខ្លះថាពីសំរិទ្ធហើយមានទម្ងន់ប្រមាណ ១៥០ គីឡូក្រាម។បើយោងទៅតាមការតំណាលតៗគ្នាដោយមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់បានលើកឡើងថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺជាទេពធីតាដែលជាអតីតព្រះរាជបុត្រីរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលជាស្ថាបនិកកសាង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]។គេជឿថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺទ្រង់មានភាពសុច្ចរិតទៀងត្រង់ទន់ភ្លន់និងប្រកបដោយក្ដីមេត្តាករុណាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ដែលព្រះអង្គទាំង ០២ តែងតែអាណិតអាសូរធ្វើបុណ្យដាក់ទានដល់អស់ប្រជានុរាស្រ្តដែលត្រូវការព្រះនាងទាំង ០២ អង្គជួយ។ពិសេសជាងនេះទៅទៀតព្រះនាងទាំង ០២ អង្គបានអប់រំអ្នកទោសទាំងឡាយឲ្យដើរតាមគន្លងទូន្មានរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]និងបានដោះលែងពួកគេឲ្យមានសេរីភាពថែមទៀត។ព្រះនាងទាំង ០២ អង្គគឺជាអ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដែលប្រជានុរាស្រ្តទូទាំងនគរបានដឹងអំពីចរិតលក្ខណៈដ៏ប្រពៃរបស់ទ្រង់ម្លោះហើយពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់រហូតដល់រជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនាសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអង្គក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យគេកសាងរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]] [[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]សម្រាប់ប្រជារាស្ត្រទូទៅគោរពបូជា។តំណតៗមកទៀតរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះតែងតែធ្វើឲ្យប្រជារាស្រ្តរស់នៅប្រកបដោយសេចក្ដីសុខចម្រើនទើបប្រជារាស្រ្តបានចាត់ទុករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ស័ក្ដិសិទ្ធិនិងមានកិត្តិនាមល្បីរន្ទឺទូទាំងប្រទេស។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះរូបសំណាកទាំង ០២ នេះបានក្លាយជាភាពទាក់ទាញសម្រាប់បុគ្គលមានអំណាចនិងឈ្មួញទុច្ចរិតដោយពួកគេចាប់ផ្ដើមរៀបផែនការលួចសម្រាប់ទុកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិនិងលក់ដូរហេតុនេះហើយបានជារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]បានបាត់មួយរយៈនៅក្នុងអំឡុងពេលដែល[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានគេបោះបង់ចោល។ក្រោយមកនាឆ្នាំ ១៩៥០ រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញនៅក្នុងព្រៃម្ដុំ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ដោយក្រុមមន្ត្រី[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ខេត្តសៀមរាបដែលគេជឿថារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]កាលពីដើមត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជាសម័យកាលដ៏រុងរឿង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ដាប ឈួន]]ដែលជាសមាជិកកងទ័ព[[ខ្មែរឥស្សរៈ]]ប្រឆាំងជាមួយ[[បារាំង]]ហើយបានទទួលតំណែងនិងងារជា'''ដាប ឈួន ម្ជុលពេជ្រ'''ពី[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]ក្រោយពី[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បានទទួលឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ហើយព្រះអង្គក៏បានប្រទានតំណែងឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]គ្រប់គ្រងខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]។មានពេលមួយបន្ទាប់ពីបានទទួលដំណឹងពីការរកឃើញរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះហើយលោក[[ដាប ឈួន]]ជាមួយនឹងកងការពាររបស់លោកបានទៅយករូបសំណាកពីការិយាល័យ[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ហើយដឹកតាមឡានទៅកាន់បន្ទាយដែលមានឈ្មោះថា'''បន្ទាយជើងក្រហម'''សព្វថ្ងៃទីតាំងនោះក្លាយជា[[សណ្ឋាគារអង្គរសិនជូរី|សណ្ឋាគារ Angkor Century Hotel]] នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]]។ថ្ងៃមួយលោក[[ដាប ឈួន]]បានយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដាក់ក្នុងរថយន្តរបស់លោកហើយយកមកតម្កល់ទុកនៅក្នុងផ្ទះ(គេបានឲ្យដឹងថារូបសំណាកមួយត្រូវសែងដោយទាហានចំនួន ០៥ នាក់ទើបអាចលើករួច)។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្វើឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]មានកម្លាំងលើសអស់មនុស្សលោកធម្មតាដោយលោកអាចលីដាក់លើស្មាទាំងសងខាងនៅក្នុងពេលតែមួយដោយប្រើដៃតែម្ខាងប៉ុណ្ណោះរួមទាំងអាចដឹងគ្រប់ហេតុការណ៍មុនដែលគ្រប់គ្នាហៅថា'''វិញ្ញាណទីប្រាំមួយ'''ផងដែរ។លោក[[ដាប ឈួន]]និងទាហានរបស់លោកពិតជាមានជំនឿយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដោយពួកគេតែងតែសូត្រធម៌នៅមុខរូបសំណាកយ៉ាងហោចណាស់កន្លះម៉ោងនៅក្នុងមួយថ្ងៃនៅរៀងរាល់ព្រឹកនិងល្ងាចមិនដែលខានឡើយរហូតបានរយៈពេល ០២ ឆ្នាំជាពេលដែលលោកអស់លក្ខណ៍។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]បានបញ្ជូនទ័ពពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]ឲ្យទៅចាប់ខ្លួនចៅហ្វាយខេត្តលោក[[ដាប ឈួន]]ដោយព្រះអង្គសង្ស័យថាលោក[[ដាប ឈួន]]ក្បត់ជាតិពីព្រោះលោក[[ដាប ឈួន]]ជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងគម្រោងការ [[:en:Bangkok_Plot|Bangkok Plot]] នៅក្នុងបំណងទម្លាក់ព្រះអង្គចេញពីរាជបល្ល័ង្កដែលគម្រោងក្បត់នេះផ្តួចផ្តើមឡើងដោយអ្នកនយោបាយស្តាំនិយមមួយចំនួន។បើទោះបីជាលោក[[ដាប ឈួន]]បានក្បត់ប៉ុន្តែបារមី[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]នៅតែតាមជួយលោកដោយឲ្យលោកដឹងខ្លួនជាមុនអំពីគម្រោងការចាប់ខ្លួននេះនិងបានរត់គេចខ្លួនទៅព្រំដែន[[ថៃ|សៀម]]ដោយប៉ងយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅជាមួយផង។នៅពេលដែលកម្លាំងខ្លាំងដូចដំរីសាបានបាត់បង់លោក[[ដាប ឈួន]]បានកាច់ម្រាមចំនួន ០៥ ពីរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]រួចគេចខ្លួនទៅកាន់ចម្ការលោកមួយនៅក្នុង[[ភូមិត្បែងកើត]]តម្រង់ទៅកាន់ព្រំដែន។ពេលនោះហើយដែលលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានភរិយារបស់លោកជួយពាំងគ្រាប់កាំភ្លើងដែលទាហានបាញ់សង្គ្រប់ទៅលើរូបលោក។បន្ទាប់ពីបាញ់ជាច្រើនគ្រាប់លោក[[ដាប ឈួន]]មិនស្លាប់ដោយសារតែភរិយាលោកចេះវិជ្ជាពិសេសដែលបញ្ចៀសគ្រាប់និងបាញ់មិនមុត។ទាហានទាំងនោះក៏ចាប់ពួកគេដាក់ឡានយកទៅដាក់ពន្ធនាគារប៉ុន្តែយោងទៅតាមឯកសារមួយចំនួនបានបង្ហាញថាលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបាននាំទៅកន្លែងមួយហើយត្រូវបានសម្លាប់នៅទីនោះ។លោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានសម្លាប់និងកប់នៅក្នុងព្រៃគោកប្រមាដែលសាកសពជាប់ខ្នោះដៃនិងបាញ់សុសដោយគ្រាប់កាំភ្លើងព្រោះត្រូវអ្នកភូមិរកឃើញប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក។គេនិយាយតៗគ្នាថាលោកស្លាប់ដោយសារបាបកម្មរបស់លោកព្រោះលោកធ្វើអំពើអាក្រក់ច្រើនណាស់។ក្រោយពីលោក[[ដាប ឈួន]]បានស្លាប់[https://www.facebook.com/share/1Dbt7JL8AE/ មន្ទីរធម្មការនិងសាសនាខេត្តសៀមរាប]បានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅថែរក្សាទុកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨។១៥ ឆ្នាំក្រោយមករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងគ្រោះមហន្តរាយម្តងទៀតនៅក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា]]បានផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារទាហាន[[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ|រដ្ឋាភិបាលលន់ នល់]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបនាឆ្នាំ ១៩៧៣។មន្រ្តីធម្មការនិងសាសនាខេត្តបានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរបស់រូបសំណាកដើម្បីបញ្ចៀសពីការបំផ្លាញប៉ុន្តែត្រូវទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]រកឃើញពេលពួកគេគ្រប់គ្រងទីក្រុងនេះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤។បើតាមគោលការណ៍របស់[[ខ្មែរក្រហម]]គឺតម្រូវឲ្យលុបបំបាត់សាសនានៅក្នុងប្រទេសដូច្នេះមេបញ្ជាការទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបានបញ្ជាឲ្យកូនទាហានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅទម្លាក់នៅក្នុងទឹក[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ក្រោយប្រព្រឹត្តមេបញ្ជាការនិងទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ជាច្រើននាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺបន្ទាប់ពីបានទម្លាក់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅក្នុងស្ទឹង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវត្រាំទុកក្នុងទឹករហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]បានដកថយចេញពីខេត្តសៀមរាប។ក្រោយពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានដួលរលំប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលបានដឹងអំពីរឿងនេះក៏បាននាំគ្នាទៅស្រង់រូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ពីបាតស្ទឹងមកតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តព្រះរាជដំណាក់]]ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ព្រះមេគណៈខេត្តសៀមរាបព្រះនាម[[ពុត ពន]]និងអតីតអភិបាលខេត្តសៀមរាបលោក[[នៅ សំ]]បានកសាងស្តូបដាក់តម្កល់រូបសំណាកដែលមានបារមីទាំង ០២ អង្គនេះនៅក្នុងទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ។សូមជម្រាបថាបច្ចុប្បន្នរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដែលស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]គឺជាទីកន្លែងសម្រាប់គោរពបូជារបស់អ្នកខេត្តសៀមរាបនិងមហាជនទូទៅដែលគេជឿថាមានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ទីតាំងសក្ការៈបូជានេះគឺជាទីតាំងស័ក្តិសិទ្ធិនិងមានប្រវត្តិបែបអច្ឆរិយៈតែមួយគត់ដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]នៅពេលទៅដល់ទីនោះមិនអាចរំលងដោយមិនចូលគោរពបូជាបានឡើយ។<ref>{{Cite web |last=Radio |first=VAYO FM |title=ប្រវត្តិនិងជំនឿលើព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម - វិទ្យុវាយោ |url=https://vayofm.com/news/detail/128389-761.html |access-date=2025-06-19 |website=VAYO FM Radio |language=en}}</ref> រូបសំណាកមេទ័ពពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ចំនួន ១២ រូបត្រូវបានដាក់តាំងជានិមិត្ដរូបនៅក្នុងសួនព្រះរាជដំណាក់នៅ[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលសុទ្ធតែជាមេទ័ពនិងរាជវង្សសានុវង្សដ៏អង់អាចក្លាហាននិងមានស្នាព្រះហស្ថយ៉ាងធំធេងចំពោះ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះនគរកម្ពុជា]]ដើម្បីបង្ហាញដល់[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយគ្រប់ៗរូបបានស្គាល់។រូបចម្លាក់ចំនួន ១២ រូបនេះធ្វើអំពីលោហៈស្ពាន់សុទ្ធមានកម្ពស់ជាង ០២ ម៉ែត្រ ០១ តឹកដូចៗគ្នាដោយមិនគិតពីជើងទម្រនិងមានទម្ងន់ពី ២០០ ទៅ ៣០០ គីឡូក្រាមទាំងរូបរាង សម្លៀកបំពាក់ ម៉ូដសក់ និង អាវុធបរិក្ខានៃមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានស្មូនរចនាតុបតែងឡើងទៅតាមលំនាំសម័យកាលនីមួយៗនៃមេទ័ពនោះហើយទ្រង់ទ្រាយមុខមាត់នៃរូបសំណាកទាំងនេះគឺសូននិងច្នៃឡើងតាមទម្រង់មុខអត្តចរិត[[ខ្មែរបុរាណ]]ទៅតាមសម័យកាលដែលមេទ័ពនោះរស់នៅនិងបម្រើការរាជការតាមរយ:រូបភាពនិងចម្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ។លោកស្រី[[គង់ បញ្ញា]]រដ្ឋលេខាធិការ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា#ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង|ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង]]មានប្រសាសន៍ថារូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានឆ្លងកាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិស្នាដៃរួមទាំងរចនាបថដោយដកស្រង់ចេញពីសិលាចារឹកផ្ទាំងចម្លាក់នៅតាមបណ្តាប្រាសាទនានាជាច្រើនមុននឹងត្រូវបានសាងសង់ចេញជារូបសំណាកនៅក្នុងនោះមានមេទ័ពជាង ៣០ រូបដែលបានបម្រើរាជការនៅក្នុងរជ្ជកាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ត្រូវបានក្រុមការងារកំណត់និងប្រមូលទិន្នន័យ។លោកជំទាវក៏បានឲ្យដឹងទៀតថាការកំណត់យកចំនួនមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះគឺជាលេខដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]តែងប្រើញឹកញាប់និងតំណាងឲ្យនគរទាំង ១២ នៅក្នុង[[រចនាបថបាពួន|សម័យបាពួន]] [[រចនាបថអង្គរវត្ត|សម័យអង្គរ]] និង [[រចនាបថបាយ័ន|សម័យបាយ័ន]]។បើទោះបីនេះជាសមិទ្ធផលនៃស្នាដៃ[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]សម័យថ្មីប៉ុន្តែស្នាដៃដែលលេចឡើងនេះត្រូវបានរក្សានិងអនុលោមយោងទៅតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រជានិច្ចដោយមិនចាកឆ្ងាយពីប្រវត្តិសាស្ត្រនោះឡើយ។រូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទាំង ១២ រូបដែលបានស្ថាបនាឡើងនោះរួមមាន ៖ * '''ព្រះកំស្ដេងអញ ស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពដ៏អង់អាចមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]](១០០៦-១០៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''ព្រះស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម'''ក៏ជាអ្នកជាប់ខ្សែ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|រាជវង្សខ្មែរ]]នៅ[[វ្យាធបុរៈ|ទីក្រុងវ្យាធបុរៈ]]([[ស្រុកបាភ្នំ]] [[ខេត្តព្រៃវែង]])ផងដែរហើយបានទទួលភារកិច្ចពីរាជការ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]([[អង្គរ|ក្រុងអង្គរ]])ឲ្យទៅគ្រប់គ្រងនៅ[[ទ្វារវត្តី|ទីក្រុងទ្វារវតី្ត]]របស់ពួករាមន្យ([[ជនជាតិមន]])។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកំស្ដេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់អភិជន មហាមន្ត្រី មហាសេនាបតី អ្នកអង្គម្ចាស់ ប្រធានតុលាការ បុព្វជិតសាសនាជាដើម * '''មហាសេនាបតី សង្គ្រាម''' គឺជាមេទ័ពដ៏ឆ្នើមមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[ឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២|ព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២]](១០៥០-១០៦៦ នៃគ្រិស្តសករាជ)ដែលបានទទួលគោរម្យងារជា'''មហាសេនាបតី'''ពីព្រះរាជា។ដូនតាវង្សត្រកូលរបស់លោកក៏ជាអ្នកបម្រើរាជការនិងកងទ័ពច្រើនជំនាន់មកហើយពោលគឺតាំងពីរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]](៨០២-៨៣៤ នៃគ្រិស្តសករាជ)មកម្ល៉េះ។គួរជម្រាបថា'''មហាសេនាបតី'''គឺជាឋារន្តរនាមខ្ពស់បំផុតនៃមន្ត្រីទ័ពនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]] * '''ព្រះកម្រតេងអញមហាសេនាបតី ស្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជា'''អ្នកសញ្ជកកវីស្វរៈ'''និងជាមេទ័ពដែលមានតួនាទីនិងឋានៈខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងចំណោមមន្ត្រីកងទ័ពនារជ្ជកាល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកម្រតេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់រាជវង្សានុវង្ស អភិជន មហាមន្ត្រីដែលមានន័យថា'''ព្រះបាទ'''។ពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺជាពាក្យ[[ខ្មែរបុរាណ]]ដោយពាក្យ'''កម្រតេង'''មានន័យថា'''ម្ចាស់'''រីឯពាក្យ'''អញ'''មានន័យថា'''ខ្ញុំ'''ដូច្នេះពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺមានន័យថា'''ម្ចាស់របស់ខ្ញុំឬលោកម្ចាស់របស់ខ្ញុំ''' * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីនរបតីន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែព្រះរាជវង្សមកពីតំបន់អ្នកចិះ(?)និងជាមន្ត្រីបម្រើរាជការតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)រហូតដល់រាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីស្រិន្ទ្រកុមា'''រ គឺជាព្រះរាជបុត្រារបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)ជាមួយនឹង[[ជ័យរាជទេវី|ព្រះនាងជ័យរាជទេវី]]។ព្រះរាជបុត្រអង្គនេះបានដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជួយព្រះបិតា(កាលមិនទាន់សោយរាជ្យ)នៅក្នុងការទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]និងបានច្បាំងតទល់នឹងជនក្បត់[[រាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម្ម៌ទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ហើយក៏បានពលីជីវិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយមេទ័ពដទៃទៀតផងដែរ។ដោយសារព្រះរាជបុត្រាមានស្នាដៃការពារព្រះនគរយ៉ាងដូច្នេះទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យកសាង[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]([[ស្រុកថ្មពួក]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ហើយក៏បានកសាងរូបបដិមាទេពមួយអង្គនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីស្រិន្ទ្រទេវៈ'''ជាតំណាងឲ្យ'''ព្រះស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''នៅឋានទេវលោកតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គកណ្ដាលនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]នោះ * '''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' គេហៅលោកម្យ៉ាងទៀតថា'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន''' គឺជាមេទ័ពជំនិតរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''បានចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទប់ទល់នឹងពួកក្បត់ដឹកនាំដោយ[[រាហូ]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។ដោយសារការពលីការពារព្រះនគរនេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)បានប្រទានងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតអជ៌នទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គអាគ្នេយ៍នៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]និងមួយទៀតនៅក្នុង[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។គេក៏ឃើញមានចម្លាក់'''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' ឬ '''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''នេះនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ត្រង់របៀងខាងត្បូងនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នេះបញ្ជាក់ថាលោកក៏ធ្លាប់ជាមេទ័ពដ៏សំខាន់នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ផងដែរ។គួរជម្រាបថា'''អំតេង'''គឺជាឋានន្តរនាមរបស់វរជន យុទ្ធជន សេនាបតីដែលមានភក្តីភាពចំពោះព្រះមហាក្សត្រខណៈឋានន្តរនាមនេះគឺឃើញមានប្រើនៅក្នុងរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] សតវត្សរ៍ទី ១២ ដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទានគោរម្យងារនេះចំពោះមេទ័ពដែលបានច្បាំងស្លាប់នៅក្នុងសមរភូមិការពារព្រះនគរនិងរាជបល្ល័ង្កស្របច្បាប់ * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន''' គឺជាមេទ័ពដ៏សំខាន់មួយរូបតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គេឃើញមានចម្លាក់រូបលោកនៅលើភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])និងនៅក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]]។'''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន'''មានបងប្អូនម្នាក់ឈ្មោះ'''ស្រីទេវៈ'''ហើយបានប្ដេជ្ញាចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិតទាំងពីរនាក់តែម្ដង។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីវទ៌្ធនទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គពាយ័ព្យនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីទេវៈ''' គឺជាមេទ័ពនិងជាបងប្អូនរបស់មេទ័ព'''ស្រីវទ៌្ធន'''ដែលបានចេញច្បាំងជួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]នៅ[[ប្រទេសចម្ប៉ា|ប្រទេសចាម្ប៉ា]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''ដូចបងប្អូនរបស់លោកដែរនិងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងអញជគតស្រីទេវៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គនិរតីនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ''' គឺជាមេទ័ពដែលបម្រើការពារព្រះនគរ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]ដោយបានរួមកម្លាំងគ្នាជាមួយ'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''ចេញច្បាំងទប់ទល់នឹងពួកក្បត់[[រាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]]។នៅក្នុងសង្គ្រាមការពារព្រះនគរនេះ'''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ'''បានពលីជីវិតជាមួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''។ដោយសារស្នាដៃនិងការលះបង់ចំពោះជាតិយ៉ាងដូច្នេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីធរទេវបុរៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គឦសាននៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]។គួរជម្រាបថា'''អ្នកសញ្ជក'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់មន្ត្រីកងទ័ពដែលព្រះរាជាទុកព្រះទ័យជាជំនិតរបស់ព្រះរាជាដោយសារពួកគេមានភក្តីភាពរហូតដល់ហ៊ានពលីបូជាជីវិតដើម្បីការពារព្រះរាជាតួយ៉ាងដូចជាអ្នកសញ្ជកនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំងឡាយនេះជាដើម * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីជ័យសិង្ហវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែស្រឡាយព្រះរាជវង្សនិងមានគោរម្យងារជា'''ខ្លោញវលល្វោ'''ដែលជាមេទ័ពស្រួចមានជំនាញដឹកនាំទ័ពលុកព្រៃមកពីតំបន់ល្វោ([[ទ្វារវត្តី|ទ្វារវតី្ត]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីវិរេន្ទ្រធិបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពគ្រប់គ្រងនៅតំបន់ឆោកព្កុល(?)នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទើបគេឃើញមានរូបចម្លាក់លោកនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលចុះពីភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្ម'''។<ref>{{Cite web |title=មកស្គាល់ឈ្មោះ និងស្នាដៃរបស់មេទ័ពខ្មែរសម័យអង្គរ ១២រូប ត្រូវបានសង់រូបសំណាកនៅសួនព្រះរាជដំណាក់ក្រុងសៀមរាប |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/270473-2022-12-19-10-20-51.html |access-date=2026-01-05 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> ==ប្រាសាទ== {{For|ប្រាសាទនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប}} ==ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត== '''[[ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត|ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្រ្កាន្ត]]''' គឺជាព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមរៀបចំឡើងជាផ្ទាំងទស្សនីយភាពវប្បធម៌ទ្រង់ទ្រាយធំជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ លើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប]]ដោយ[https://www.facebook.com/share/1E6uLbWwZR/ សហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា](ស.ស.យ.ក.)។ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅក្នុងគោលបំណងប្រមូលផ្តុំយុវជននិងសាធារណជន ដើម្បីអបអរសាទរ[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ|ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ]]ជាមហា[[ជនជាតិខ្មែរ|គ្រួសារខ្មែរ]]តែមួយដោយរំលឹកនិងធ្វើឲ្យរស់រវើកឡើងនៃមរតក[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|បេតិកភ័ណ្ឌអរូបីខ្មែរ]]ចូលរួមថែរក្សា អភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ និង លើកស្ទួយកិត្យានុភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិក៏ដូចជាផ្តល់ឱកាសដល់យុវជន ប្រជាពលរដ្ឋ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិបានសិក្សាអំពីកិត្តិនាមនូវភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង សាសនា។ទន្ទឹមនឹងនេះគឺដើម្បីបំផុសស្មារតី[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]ជាពិសេស[[ជនជាតិខ្មែរ|យុវជនកូនចៅខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយឲ្យមានមោទកភាព ស្រឡាញ់វប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង ទំនៀមទម្លាប់រួមទាំងបំផុសគំនិតឲ្យមានការរួបរួមកម្លាំងសាមគ្គីជាធ្លុងមួយនិងជាគ្រួសារតែមួយព្រមទាំងបណ្តុះស្មារតីអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ បាវចនាជាតិ ព្រលឹងជាតិ និង អត្តសញ្ញាណ[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]រួមទាំងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ពាណិជ្ជករ សហគ្រិន អាជីវករ ផលិតផលពាណិជ្ជកម្ម ផលិតផលសិប្បកម្ម និង សេវាកម្មនានាព្រមទាំងចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការជំរុញទេសចរណ៍ជាតិនិងអន្តរជាតិដែលជាមាសបៃតងរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រសួងព័ត៌មាន |url=https://www.information.gov.kh/ |access-date=2025-10-04 |website=www.information.gov.kh}}</ref> [[File:Angkor Sangkranta 01.jpg|thumb|អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ ២០២៣]] ==ស្ទឹងសៀមរាប== [[File:រសៀលនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរសៀល]] [[File:Siem Reap River, Siem Reap, 2018 (04).jpg|thumb]] [[File:រាត្រីនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរាត្រី]] '''[[ស្ទឹងសៀមរាប]]''' ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្ទឹងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ខេត្តសៀមរាប។តាមពិតទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]គឺជាស្ទឹងសិប្បនិមិត្តដែលកកើតឡើងដោយស្នាដៃរបស់មនុស្ស។គ្មានឯកសារបញ្ជាក់ពីឆ្នាំនៃការបង្កើត[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ឲ្យជាក់លាក់នោះទេប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវបានបញ្ជាក់ថាវាត្រូវបានគេបង្កើតនិងកែច្នៃជាច្រើនសារតម្រូវតាមការរៀបចំដែនដីនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]កកើតឡើងដោយសារការប្រសព្វគ្នារវាងអូរធំៗចំនួន ០២ គឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមស្ទឹងសំខាន់ៗទាំង ០៣ ដែលហូរកាត់[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដោយធ្វើដំណើរពីជើងទៅត្បូង។ស្ទឹងនេះស្ថិតនៅខាងកើត[[ស្ទឹងពួក]]និងខាងលិច[[ស្ទឹងរលួស]]។យោងតាមឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]អនុប្រធាននាយកដ្ឋានមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិស្រាវជ្រាវនិងតម្កល់ឯកសារអង្គរនៃ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសរសេរថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលគេឃើញសព្វថ្ងៃចាប់ពីចំណុចបំពេញរាជមកជាសមិទ្ធិផលនៃស្នាដៃមនុស្សបង្កើតឡើងនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។ស្ទឹងនេះកើតពីអូរតូចៗដែលហូរពីភ្នំផ្សេងៗដែលស្ថិតនៅខាងជើងវាលរាប[[អង្គរ]]បន្ទាប់មកវាជួបគ្នានៅច្រកមួយមុននឹងហូរធ្លាក់ទៅកាន់វាលរាប។ក្នុងនោះក៏មានដៃអូរតូចៗជាច្រើនបានហូរមកភ្ជាប់បន្ថែមទៀតដែលប្រភព ០២ សំខាន់ៗដែលគេស្គាល់ច្បាស់នោះគឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរធំមានប្រភពពី[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីទិសឦសាននៃ[[អង្គរ|រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតនៅក្នុងឯកសាររបស់លោកបន្ថែមទៀតថា[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានលក្ខណៈខ្ពង់រាបមានបណ្តោយ ២៥ គីឡូម៉ែត្រលាតសន្ធឹងពីទិសពាយ័ព្យមកទិសអាគ្នេយ៍និងមានទទឹង ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីទិសនិរតីមកឦសាននិងមានកម្ពស់ ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤៥០ ម៉ែត្រប្រៀបនឹងវាលទំនាបជុំវិញ។ជ្រលងចុងខាងកើតនៃ[[ភ្នំគូលែន|ខ្ពង់រាបគូលែន]]មានជប់ធំមួយដែលឲ្យកំណើតទៅផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ ០២ គឺ[[អូរថ្មដាប់]]និង[[អូរធំ]]។ចេញពីជប់[[អូរធំ]]ហូរធ្លាក់ចុះមកពីទិសពាយ័ព្យដោយទទួលទឹកពីអូរតូចៗជាច្រើនបត់បែនតាមជ្រលងថ្មហើយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីប្រភពទើបទៅដល់ទឹកធ្លាក់ម្តុំព្រះអង្គធំ។ជាបន្តបន្ទាប់វាបន្តដំណើរហូរទៅមុខហូរចុះយ៉ាងឆ្ងាយទើបទៅដល់ជើង[[ភ្នំហប់]]ផ្នែកខាងកើត។ចុងក្រោយ[[អូរធំ]]ហូរចុះមកខាងលិច ប្រសព្វនឹង[[ស្ទឹងឬស្សី]]ហើយហូរចុះមកត្បូងរួមគ្នាបង្កើតជា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ចំណែក[[អូរក្បាលស្ពាន]]វិញអូរនេះមានប្រភពពី[[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]និង[[ភ្នំក្រោល]]។[[ក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិឃុនរាម]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]មានចម្ងាយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រទិសឦសានពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]។ឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតទៀតថា[[អូរក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅលើកម្ពស់ប្រមាណ ២០០ ម៉ែត្រពីផ្ទៃទឹកសមុទ្រហូរចុះពីទិសពាយ័ព្យមកអាគ្នេយ៍បង្កើតជាទឹកធ្លាក់មួយមានកម្ពស់ពី ០៥ ទៅ ០៦ ម៉ែត្ររួចចូលទៅក្នុង[[អូរឬស្សី]]និងបន្តហូរទៅជួប[[អូរធំ]]ស្ថិតនៅជើង[[ភ្នំហប់]]។[[អូរធំ]]និង[[អូរឬស្សី]]ក៏ហូរចូលគ្នាបង្កើតជាស្ទឹងតែមួយគឺ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលហូរចុះទៅខាងត្បូងស្រោចស្រព[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]មុននឹងហូរចាក់ទៅ[[បឹងទន្លេសាប]]។ទឹកដែលហូរតាម[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]ទទួលមន្តពីចម្លាក់ជាច្រើនមានដូចជា[[ស្ទឹងលិង្គមួយពាន់|លិង្គមួយពាន់]]ដែលត្រូវបានឆ្លាក់នៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥៤ នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]]។ទឹកនេះហូរធ្លាក់ចូលទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]បន្តកាត់តាម[[ក្រុងអង្គរ|អង្គរ]]និងធ្លាក់ចូល[[បឹងទន្លេសាប]]។តាមអ្នកមានជំនឿទឹកនេះគឺជាប្រភពនៃសេចក្តីចម្រុងចម្រើននិងត្រជាក់ត្រជុំ។ [[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចជា[[ទន្លេគង្គា]]នៅក្នុង[[ទីក្រុងពារាណសី]] [[ប្រទេសឥណ្ឌា]]។[[ទន្លេគង្គា]]មានប្រភពពី[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]។តាម[[ហិណ្ឌូសាសនា|សាសនាព្រាហ្មណ៍]]ទន្លេនេះមានកំណើតនៅឋានសួគ៌។[[ទន្លេគង្គា]]ហូរធ្លាក់មកលើដីមានរូបរាងជាភ្លៀងរួចជ្រាបចូលទៅក្នុងដីនិងចុងបញ្ចប់ហូរចេញមកវិញផ្តល់ជាប្រភពទឹកទៅស្ទឹងទន្លេទាំងឡាយ។ភ្នំនៅក្បែរវាលនិង[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]ទទួលទឹកភ្លៀងនៅរដូវវស្សាជាមួយគ្នាគឺរដូវមូសុងវស្សាភ្នំទាំងនោះជាអាងទឹកធម្មជាតិនិងជាប្រភពនៃស្ទឹងនិងទន្លេទាំងពូងដែលហូរមកកាន់តំបន់ទំនាប។បន្ទាប់មកមនុស្សបានចាត់ចែងរៀបចំយកទឹកស្ទឹងទន្លេទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ទៅតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ខ្លួន។នៅ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ស្រុកខ្មែរ]]គ្មាន[[ទន្លេគង្គា]]ដូច[[ឥណ្ឌា]]ទេ។ដូច្នេះហើយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានកែច្នៃរៀបចំប្រភពស្ទឹងដើម្បីប្រដូចទៅនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។ដូចជានៅ[[ភ្នំគូលែន]]និង[[ក្បាលស្ពាន]]ជាក់ស្ដែង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានឆ្លាក់លិង្គនិងរូបទេពផ្សេងៗនៅតាមបណ្តោយ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរទាំង ០២ នេះគឺជាប្រភពនៃ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ទឹកហូរកាត់តាមលិង្គប្រៀបដូចជាភ្លៀងធ្លាក់មកពីភ្នួងព្រះកេសា[[ព្រះសិវៈ]]។ហេតុនេះហើយដែលគេថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។<ref>{{Cite web |title=ស្ទឹង​សៀមរាប​ប្រដូច​ទៅនឹង​ទន្លេ​គង្គា​របស់​ឥណ្ឌា​ |url=https://thmeythmey.com/detail/46648 |access-date=2025-06-16 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[File:Varanasiganga.jpg|thumb|ទន្លេគង្គានៅទីក្រុងពារាណសី]] ==លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ== [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន]] [[File:Phnom Bok5.JPG|thumb|ភ្នំបូក]] ខេត្តសៀមរាប គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]តាមបណ្តោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] ដែលមានចម្ងាយ ៣១៤ គីឡូម៉ែត្រពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]មានពំ្រប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ខេត្តបាត់ដំបង]]និង[[បឹងទន្លេសាប]]។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់[[បឹងទន្លេសាប]]ប្រវែង ៨២ គីឡូម៉ែត្រដែលស្ថិតជាប់នឹង[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម|ស្រុកសូត្រនិគម]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។ខេត្តសៀមរាបមានផ្ទៃក្រឡាសរុបប្រមាណ ១០២៩៩.៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េចែកចេញជា ១៣ ក្រុងនិងស្រុកដែលនៅក្នុងនោះមាន ០២ ក្រុង ១៤ សង្កាត់ និង ១១ ស្រុក ៨៦ ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ។ខេត្តនេះមានសណ្ឋានដីចែកជា ០៣ តំបន់សំខាន់ៗដោយតំបន់ខ្ពស់(តំបន់ខ្ពង់រាបឬតំបន់ព្រៃភ្នំ)គឺជាតំបន់ចម្ការ ឈើហូបផ្លែ និង ដំណាំឧស្សាហកម្មស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ ភាគឧត្តរ និង ភាគឦសាននៃខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកអង្គរជុំ]] និង [[ស្រុកស្វាយលើ]]។តំបន់វាលទំនាប(តំបន់វាលស្រែ)ដែលលាតសន្ធឹងតាមដង[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] នៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។តំបន់ទំនាបគឺជាតំបន់ជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដែលស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើតនៃខេត្តសៀមរាបមាន[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកជីក្រែង]]។នៅរដូវវស្សាតំបន់នេះទទួលរងនូវការលិចទឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំមួយភាគគឺជាតំបន់ព្រៃលិចទឹកដែលជាជម្រកត្រីពងកូនចំណែកខាងលើនៃតំបន់នេះគឺជាកន្លែងធ្វើស្រូវឡើងទឹកនៅរដូវវស្សានិងដាំដំណាំបន្លែធ្វើនៅរដូវប្រាំង។ក្រៅពីផ្ទៃដីកសិកម្មនៅក្នុងនោះមានផ្ទៃដីព្រៃភ្នំ ដីព្រៃលិចទឹក ស្ទឹង បឹងបួរ និង អាងទឹក។<ref>{{Cite web |last=intocambodia.org |date=2022-07-27 |title=Siem Reap Province - IntoCambodia.org |url=https://intocambodia.org/content/siem-reap-province |access-date=2025-12-15 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=សក្កានុពលអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងខេត្តសៀមរាបឆ្នាំ២០២៤ - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|access-date=2025-12-30|archive-date=2025-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403194324/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|url-status=dead}}</ref> [[File:Tonle Sap Lake phases.gif|thumb|ផែនទីនៃបឹងទន្លេសាប]] [[File:Tonle Sap (7).jpg|thumb]] [[File:Kampong Phlouk (42).jpg|thumb|កំពង់ភ្លុក]] ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ចែកចេញជា ១៣​ ក្រុង/ស្រុក ១០០ សង្កាត់/ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ<ref name="Cambodia Government Homepage">{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |title=Administration; Siem Reap |website=Kingdom of Cambodia |access-date=2010-06-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |archive-date=27 May 2009 |df=dmy-all |archivedate=2009-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Siem Reap Province postcodes - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine |access-date=2026-01-09 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដ(ISO code) ! ក្រុងនិងស្រុក ! អក្សរឡាតាំង ! ផែនទីក្រុងនិងស្រុក |- | ១៧០១ | [[ស្រុកអង្គរជុំ]] | Angkor Chum |[[File:1701 Angkor Chum District.svg|thumb]] |- | ១៧០២ | [[ស្រុកអង្គរធំ]] | Angkor Thum |[[File:1702 Angkor Thum District.svg|thumb]] |- | ១៧០៣ | [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] | Banteay Srei |[[File:1703 Banteay Srei District.svg|thumb]] |- | ១៧០៤ | [[ស្រុកជីក្រែង]] | Chi Kraeng |[[File:1704 Chi Kraeng District.svg|thumb]] |- | ១៧០៦ | [[ស្រុកក្រឡាញ់]] | Kralanh |[[File:1706 Kralanh District.svg|thumb]] |- | ១៧០៧ | [[ស្រុកពួក]] | Puok |[[File:1707 Puok District.svg|thumb]] |- | ១៧០៩ | [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] | Prasat Bakong |[[File:1709 Prasat Bakong District.svg|thumb]] |- | ១៧១០ | [[ក្រុងសៀមរាប]] | Siem Reap |[[File:1710 Siem Reap Municipality.svg|thumb]] |- | ១៧១១ | [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] | Soutr Nikom |[[File:1711 Soutr Nikom District.svg|thumb]] |- | ១៧១២ | [[ស្រុកស្រីស្នំ]] | Srei Snam |[[File:1712 Srei Snam District.svg|thumb]] |- | ១៧១៣ | [[ស្រុកស្វាយលើ]] | Svay Leu |[[File:1713 Svay Leu District.svg|thumb]] |- | ១៧១៤ | [[ស្រុកវ៉ារិន]] | Varin |[[File:1714 Varin District.svg|thumb]] |- | ១៧១៥ | [[ក្រុងរុនតាឯក]] | Run Ta Aek | |} ==មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន== [[File:Siem Reap Airport From Upstairs (12381535463).jpg|thumb]] [[File:Siem_reap_airport.JPG|thumb|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប (Siem Reap International Airport)]] '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]''' គឺជាអតីត[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] ខេត្តសៀមរាបដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]បានបើកដំណើរការនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ និងបានបិទទៅវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នៅពេលបើកដំណើរការ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]ជាផ្លូវការ។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលមមាញឹកជាងគេទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ]]។<ref>{{cite web|url=http://cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|title=Cambodia Airports Traffic Data|website=Cambodia-airports.com|access-date=2025-06-16|archivedate=2009-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090911094100/http://www.cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|url-status=dead}}</ref><ref name="CAPA">{{Cite web |title=New Siem Reap-Angkor International Airport New Airport Profile {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/data/profiles/newairports/new-siem-reap-angkor-international-airport |access-date=2022-12-06 |website=centreforaviation.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref> '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]''' គឺជា[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ខេត្តសៀមរាបដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]មានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ១៨ គីឡូម៉ែត្រខាងជើងឈៀងខាងកើត[[ឃុំដំដែក]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ៤០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] និង ៥០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលធំជាងគេបង្អស់ទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោតាខ្មៅ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ]]។<ref name="CAPA"/><ref name=cnn>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/cambodia-siem-reap-airport-angkor-wat/index.html|title=Cambodia's newest and biggest airport opens in Siem Reap, the gateway to UNESCO-listed Angkor|work=[[CNN]]|date=18 October 2023|accessdate=24 October 2023}}</ref> [[File:Pier at Phnom Krom, Siem Reap - panoramio.jpg|thumb]] [[File:Tonle_Sap_boat.jpg|thumb|មធ្យោបាយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប]] ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់ខេត្តសៀមរាបបានតាមរយៈ[[ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ|ច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]។ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិធ្វើដំណើរតាមឡានតាក់ស៊ីពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត]]និងពី[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត]]ទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]គឺត្រូវចំណាយពេលពី ០៦ ទៅ ១០ ម៉ោងអាស្រ័យលើពេលវេលាឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ការធ្វើដំណើរទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]ដោយចេញពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬធ្វើដំណើរតាមរយៈរថភ្លើងទៅកាន់ស្ថានីយ៍ព្រំដែន[[ផ្សាររ៉ុងក្លឿ]] [[ស្រុកអរញ្ញ(ខេត្តស្រះកែវ)|ស្រុកអារញ្ញ]] [[ខេត្តស្រះកែវ]]ហើយបន្តដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬតាក់ស៊ីទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]។<ref>{{cite web |url=http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |title=How to get from Siem Reap to Bangkok? |website=tripsget.com |access-date=31 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |archive-date=27 May 2016 |url-status=dead |archivedate=27 ឧសភា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ }}</ref> ==តំបន់ទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប== [[File:Angkor Ruins from Space.jpg|thumb]] [[File:Angkor_Satellit_mit_Karte.jpg|thumb]] បើតាមប្រវត្តិសាស្ដ្រទឹកដីខេត្តសៀមរាបៗគឺជាតំបន់រាជធានីរបស់[[ចក្រភពខ្មែរ]]នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៣។ដោយសារមូលហេតុខាងលើនេះហើយទើបរហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះគេនៅឃើញមានសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]យ៉ាងច្រើននៅពាសពេញទឹកដីដ៏បវរនៃខេត្តសៀមរាបនេះ។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-04-21 |title=តើដឹងថា ខេត្តក្រុងទាំង ២៥ មានសេសសល់សំណង់ប្រាសាទបុរាណ​អីខ្លះ? |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/894632 |access-date=2025-11-08 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref>ប្រាសាទទាំងឡាយនៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំងពិភពលោកគឺស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡា ៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។សព្វថ្ងៃប្រាសាទមួយចំនួនត្រូវបានរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់។ប្រាសាទទាំងឡាយត្រូវបានកសាងឡើងនៅរវាងសតវត្សរ៍ទី ០៩ និងទី ១៣។កម្មវិធីកសាងឥតឈប់ឈរត្រូវបានប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]ជាបន្តបន្ទាប់ដែលអាចប្រៀបធៀបបានទៅនឹងសំណង់[[មហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា|ប្រាសាទមហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា]]ដែលកសាងឡើងនៅក្នុង[[រាជវង្សទី ០៤ នៃអេហ្ស៊ីបបុរាណ]]និងសំណង់ប្រាសាទដទៃទៀតនៅក្នុង[[សាធារណរដ្ឋអារ៉ាប់អេហ្ស៊ីប|ប្រទេសអេហ្ស៊ីប]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]បានកសាងប្រាសាទទាំងនេះដោយប្រើកម្លាំងកម្មករយ៉ាងច្រើនតាមការប៉ាន់ស្មានការធ្វើសំណង់ថ្មីនីមួយៗអាចប្រើមនុស្សប្រហែល ៧៥០០០០ នាក់នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១២ និង ១៣។ទោះបីជាបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទជាច្រើនក៏ដោយសព្វថ្ងៃនេះគឺមានភស្តុតាងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះចំពោះមនុស្សដែលមករស់នៅពិតប្រាកដនៅទីក្រុងដ៏ចំណាស់មួយនេះកាលពីអតីតកាល។អ្នកធ្វើដំណើរ[[ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់]]ត្រូវបានគេជឿថាគឺជាជនជាតិបស្ចឹមប្រទេសដំបូងគេដែលបានសម្លឹងមិនដាក់ភ្នែកទៅលើភាពអស្ចារ្យនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅពេលទៅទស្សនានៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយកិត្តិយសធំបំផុតចំពោះការរកឃើញ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏អស្ចារ្យបានធ្លាក់ទៅលើអ្នកភូមិសាស្ដ្រ[[ជនជាតិបារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកទស្សនា[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០ ហើយបានតម្កល់ទុកនូវឯកសារនៅឯ[[ប៉ារីស|ទីក្រុងប៉ារីស]]ក្រោយមរណភាពរបស់លោកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨។នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ បេសកកម្មរបស់[[បារាំង]]ជាច្រើនបានមកទស្សនាប្រាសាទបុរាណនិងធ្វើការកាប់ឆ្ការសម្អាតព្រៃពីប្រាសាទហើយបានប្រមូលនូវឯកសារបានយ៉ាងច្រើន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានប្រគល់[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]មកឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្រប់គ្រងវិញដោយសារ[[បារាំង]]គាបសង្កត់ខ្លាំងពេកហើយនៅក្នុងនោះបាននាំមកនូវភ្ញៀវទេសចរឲ្យមកទស្សនា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាលើកដំបូងនៅលើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]។ភ្ញៀវទេសចរអាចជ្រើសរើសទស្សនាតាមវង់តូចដែលរួមមានទីក្រុងដ៏ល្បីល្បាញរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជា]]គឺ[[យសោធរបុរៈ|អង្គរធំ]]និង[[យសោធរបុរៈ|អង្គរតូច]]ដែលមាន[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ជាច្រើននៅទីនោះរួមទាំងរមណីយដ្ឋានជាច្រើនទៀត។ភ្ញៀវទេសចរអាចបន្តដំណើរទៅទស្សនានៅវង់ធំនោះគេនឹងបានឃើញ[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]មួយចំនួនផ្សេងទៀតនិង[[បារាយណ៍]]នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។ប្រសិនបើមានពេលវេលាភ្ញៀវទេសចរអាចទៅទស្សនា[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញផ្សេងៗទៀតដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីប្រាសាទនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ ==ឯកសារយោង== pua67x2w9b0eixvdzn8vsgkk028v9sc 0 3052 336830 336134 2026-06-22T07:28:40Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336830 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកអង្គរជុំ | other_name = | native_name = Angkor Chum District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1701 Angkor Chum District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកអង្គរជុំ | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០១ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''{{pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Angkor Chum District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/angkor-chum-district |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០១០១ | [[ឃុំចារឈូក]] | Char Chhuk | ប្រាសាទ, យាង, អានូក, ព្រៃលៃ្វ, ព្រៃចេង, ក្បាលចាម, គោកល្វា, ចាររកា, ថ្នល់, ឈូក, គោកក្បាត់, តាទយ, ព្រៃទទឹង, ដូនស្វា, មាជា, គោកថ្នល់, ខ្លុង, ថ្មី, គោកធ្នង់, កត្រកៀត |- | ១៧០១០២ | [[ឃុំដូនពេង]] | Doun Peng | រកា, បត់, គោកយាង, បុស្សល្ហុង, បេង, ខ្ចាស់, ដូនពេង, រំដួលថ្មី |- | ១៧០១០៣ | [[ឃុំគោកដូង]] | Kouk Doung | ទំលាប់, ខ្ចារ, គោកដូងថ្មី, គោកភ្នៅ, គោកត្របែក, អន្ទិតសុខ, រកា, គោកក្រោល, កប្តៀក, ចេកក្បូរ, គោកស្នួល, ប្រាសាទត្រាវ, កំប្លើប, ដូនអែម, គោកដូងចាស់, បុះក្រឡុក, អូរគោល |- | ១៧០១០៤ | [[ឃុំគោល]] | Koul | ខ្វាវ, ខាន់សរ, គោល, អំពិលធ្នង់, ដូនមៀវ, តាគួយ, ព្រៃអារ |- | ១៧០១០៥ | [[ឃុំនគរភាស]] | Nokor Pheas | រមៀត, ល្បើក, សំបួរ, គោកថ្មី, ទនេ្លស, កុក, ពង្រ, នគរភាស ០១, នគរភាស ០២, ជំពូង |- | ១៧០១០៦ | [[ឃុំស្រែខ្វាវ]] | Srae Khvav | រាជជន្ទល់, រវៀងថ្មី, ស្រែខ្វាវ, គោកក្នាំង, គោកចាស់, ជំនុំរាជ្យ, ស្លាត, ស្រែប្រាំង, រណ្តាស, រលំ, ទឹកថ្លា |- | ១៧០១០៧ | [[ឃុំតាសោម]] | Ta Saom | ថ្នល់, ភ្នៅ, ម្កាក់, គោកចាន់, ករលំ, ទំពូង, ប្រាំដំឡឹង, តាលាវ, បាយម៉ាត, ត្រពាំងភ្លោះ, តាសោម, គោកថ្មី, ស្វាយជុំ |} ==ឯកសារយោង== pjbraqe4xcn8fxcz9q81reh8k0uqc84 0 3053 336831 336135 2026-06-22T07:29:24Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336831 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកអង្គរធំ | other_name = | native_name = Angkor Thum District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1702 Angkor Thum District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកអង្គរធំ | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០២ | footnotes = }} ទីតាំងបុរាណវិទ្យានៃ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]គឺមិនស្ថិតនៅក្នុងស្រុកអង្គរធំនោះទេគឺស្ថិតនៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]]([[សង្កាត់គោកចក]]និង[[សង្កាត់នគរធំ]])។ នៅថ្ងៃទី ២២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៦៤ [[ខេត្តព្រះវិហារ]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយក្រមលេខ ១៩៤ ប.រ ដោយកាត់យកឃុំចំនួន ០៣ គឺ[[ឃុំអន្លង់វែង (ស្រុកអង្គរធំ)|ឃុំអន្លង់វែង]] [[ឃុំថ្កូវ (ស្រុកអង្គរធំ)|ឃុំថ្កូវ]] និង [[ឃុំកោះកែរ (ស្រុកអង្គរធំ)|ឃុំកោះកែរ]]ពីស្រុកអង្គរធំ។<ref>{{Cite web |url=https://www.preahvihear.gov.kh/%e1%9e%94%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9e%9c%e1%9e%8f%e1%9f%92%e1%9e%8f%e1%9e%b7%e1%9e%81%e1%9f%81%e1%9e%8f%e1%9f%92%e1%9e%8f%e1%9e%94%e1%9e%b6%e1%9e%8f%e1%9f%8b%e1%9e%8a%e1%9f%86%e1%9e%94%e1%9e%84 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-14 |archivedate=2025-05-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250530020016/https://www.preahvihear.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%84 |url-status=dead }}</ref> ==រដ្ឋបាល== '''{{pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៤ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Angkor Thum District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/angkor-thum-district |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០២០១ | [[ឃុំជប់តាត្រាវ]] | Chob Ta Trav | ត្រពាំងទូក, ជប់, ប្រាសាទ, ទ័ពស្វាយ, ពងទឹក |- | ១៧០២០២ | [[ឃុំលាងដៃ]] | Leang Dai | លាងដៃ, ដូនឪ, ភ្លង់, តាប្រុក, សំរោង, ត្រពាំងស្វាយ, បំពេញរាជ្យ, ស្ពានថ្មី |- | ១៧០២០៣ | [[ឃុំពាក់ស្នែង]] | Peak Snaeng | ពាក់សែ្នងថ្មី, ពាក់សែ្នងចាស់, លៀប, ខី្ទង, សណ្តាន់, ជប់សោម |- | ១៧០២០៤ | [[ឃុំស្វាយចេក (ស្រុកអង្គរធំ)|ឃុំស្វាយចេក]] | Svay Chek | គោកកក់, ស្វាយចេក, កណ្តោល, តាត្រាវ, បុស្សតាត្រាវ, ព្រះគោថ្មី |} ==ឯកសារយោង== jyakeil0612jbwvhht8qopfop8v49s7 0 3054 336832 336136 2026-06-22T07:30:26Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336832 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement |name = ស្រុកបន្ទាយស្រី |other_name = |native_name = Banteay Srei District |nickname = |settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = 1703_Banteay_Srei_District.svg |mapsize = |map_caption = ផែនទីនៃស្រុកបន្ទាយស្រី |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = ខេត្ត |subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |timezone = +៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ |blank_info = ១៧០៣ |footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់រុនតាឯក|ឃុំរុនតាឯក]]ពីស្រុកបន្ទាយស្រីបញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ចំណែកឯទីតាំងរដ្ឋបាលស្រុកបន្ទាយស្រីត្រូវស្ថិតនៅក្នុង[[ឃុំខ្នារសណ្តាយ]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> ==រដ្ឋបាល== '''{{pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/banteay-srei-district</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៣០១ | [[ឃុំខ្នារសណ្តាយ]] | Khnar Sanday | បន្ទាយស្រី, ខ្នារ, ប្រីយ៍, សណ្ដាយ, កកោះជ្រុំ, ទួលក្រឡាញ់ |- | ១៧០៣០២ | [[ឃុំឃុនរាម]] | Khun Ream | ខ្នាររង្វាស, កំព្រហ្ម, ឃុនរាម, ឈូកស, ទួលគ្រួស, ត្រពាំងថ្ម, ពើងឆ័ត្រ |- | ១៧០៣០៣ | [[ឃុំព្រះដាក់]] | Preah Dak | ព្រះដាក់, ថ្នល់បណ្តោយ, តាត្រៃ, ថ្នល់ទទឹង, តាកុះ, អូរទទឹង |- | ១៧០៣០៤ | [[ឃុំរំចេក (ស្រុកបន្ទាយស្រី)|ឃុំរំចេក]] | Rumchek | រំចេក, សាលាក្រវ៉ាន់, រវៀងតាទុំ |- | ១៧០៣០៦ | [[ឃុំត្បែង (ស្រុកបន្ទាយស្រី)|ឃុំត្បែង]] | Tbaeng | ត្បែងកើត, ត្បែងលិច, វត្ត, ស្រះខ្វាវ, គូលែនថ្មី, ស្គន់, ថ្មជល់ |} ==ឯកសារយោង== p0gmuewui8sy7mnonlrq5sdllmapqas 0 3055 336833 336137 2026-06-22T07:31:30Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336833 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកជីក្រែង | other_name = | native_name = Chi Kraeng District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1704_Chi_Kraeng_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកជីក្រែង | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០៤ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''{{pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Chi Kraeng District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/chi-kraeng-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៤០១ | [[ឃុំអន្លង់សំណរ]] | Anlong Samnar | ស្តៅ, អន្លង់ព្រីងក្រោម, អន្លង់ព្រីងលើ, តាគឹមក្រោម, តាគឹមលើ, ត្រពាំងត្រស់, អន្លង់សំណរ, អន្លង់ឫស្សី, ស្វាយតាដោក, សំរោងធំ, ចែកខ្សាច់លើ, ចែកខ្សាច់ក្រោម, ល្បើក, ព្រែកអង្គរថ្មី, មាត់ខ្លា, ស្ទឹងជ្រៅ |- | ១៧០៤០២ | [[ឃុំជីក្រែង]] | Chi Kraeng | កំពង់ស្នោលិច, សណ្តាន់, ជីក្រែង, ព្រីង, ស្រមរ, កំពង់, អន្លង់ត្នោត, អន្លង់ចំបក់, បេង, គរ, តារាម, ភ្នៀត, បុសពក, កំពង់ស្នោកើត |- | ១៧០៤០៣ | [[ឃុំកំពង់ក្តី]] | Kampong Kdei | រកា, សាលា, សែ្លង, ចំបក់ធំ, ច្រាំងខ្ពស់, អន្សងពង, ត្រាចថ្មី, ប្រាសាទ, រំលោង, កំពង់ក្តី ០១, កំពង់ក្តី ០២, ពោធិ៍សេរី, ពន្លឺព្រះផុស, សងែ្កមានជ័យ, តាពាម, ត្រពាំងជ្រៃ |- | ១៧០៤០៤ | [[ឃុំខ្វាវ (ស្រុកជីក្រែង)|ឃុំខ្វាវ]] | Khvav | អូរ, ខ្វាវ, ព្រះធាតុ, ស្រោង, ក្រាំង, ពោធិ៍រីង, រវៀង, ចុងស្ពាន, កំបោអរ, ជ្រៃ |- | ១៧០៤០៥ | [[ឃុំគោកធ្លកក្រោម]] | Kouk Thlok Kraom | ថ្មី, ក្របីរៀល, ប៉ាតត, កកោះ, អន្លង់វិល, កំពង់ម្កាក់, ត្រពាំងត្រាវ, ដូនរាជ្យ, តាទរ, ថ្នល់តាសិត, ដូនសុខ, គីឡូតាឈឹម, បេង, បាក់អង្រុត, បុស្សគរ, គោករមាស, បឹងធំ, ទ័ពសៀម |- | ១៧០៤០៦ | [[ឃុំគោកធ្លកលើ]] | Kouk Thlok Leu | ខ្លាឃ្មុំ, សាលា, ត្រពាំងវែង, សងែ្ក, គោកធ្លក, ព្រៃធំ, ថ្លុកស្មាច់, សែ្លងកោង, ស្វាយពក, តាភ្ញា, ថ្នល់, តាលៀន, ម្កាក់ |- | ១៧០៤០៧ | [[ឃុំល្វែងឫស្សី]] | Lveaeng Ruessei | តាអុង, គោកអំពិល, រំជៃច្រុះ, ថ្នល់, ក្នុង, ព្រៃទទឹង, ក្បាលក្តួច, បាឡាំង, ចំបក់ខ្ពស់, រូងថ្មី, លែ្វងឫស្សី, តាងួន, កកោះ |- | ១៧០៤០៨ | [[ឃុំពង្រក្រោម]] | Pongro Kraom | ពពេល, ពង្រ ០១, ពង្រ ០២, ថ្មី, សំបូរ, អូររូង, ពោធិ៍, ជ័យបូរ, ផ្លុង, តាព័រ ០១, តាព័រ ០២, អូរខ្លុង, ដងផ្អាវ |- | ១៧០៤០៩ | [[ឃុំពង្រលើ]] | Pongro Leu | ត្រពាំងភ្លោះ, ចេក, គ្រាំង, ក្បាលដំរី, គំរូ, ស្វាយចេក, ដុបត្នោត, ស្រឡៅស្រោង, ព្រៃឆ្ការ, ល្អក់ |- | ១៧០៤១០ | [[ឃុំឫស្សីលក]] | Ruessei Lok | សំរោងកញ្ចោច, បឹង, ស្ពានតូច, យាង, ឫស្សីលក, ទទឹងថៃ្ង, ក្រូច, ត្រពាំងរុន |- | ១៧០៤១១ | [[ឃុំសង្វើយ]] | Sangvaeuy | ពាក់ស្ពា, អូរ, ចក, តាព្រហ្ម, ថ្នល់ដាច់, ដំរីឆ្លង, កនែ្សង, ព្រៃប្រស់, ក្របៅ |- | ១៧០៤១២ | [[ឃុំស្ពានត្នោត]] | Spean Tnaot | ស្ពានត្នោត ០១, ស្ពានត្នោត ០២, ចំរេះ, ថ្នល់កែង, ថ្នល់លោក, ក្ងានពង, រំដេង, ត្រពាំងវែង, តាយ៉ុន, ទទា, ល្វា, សំរោង, អូរត្រាច, អូរក្រោម, អូរលើ |} ==ឯកសារយោង== jaz7l3jkafpn2vr5rumvhf8yp985nqc 0 3056 336834 336138 2026-06-22T07:32:12Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336834 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកក្រឡាញ់ | other_name = | native_name = Kralanh District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = Kralanh, Cambodia - panoramio.jpg | imagesize = | image_caption = រង្វង់មូលព្រះវិស្ណុជិះគ្រុឌថ្លែងស | image_map = 1706 Kralanh District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកក្រឡាញ់ | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០៦ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''{{pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Kralanh District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/kralanh-district |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៦០១ | [[ឃុំចន្លាសដៃ]] | Chonleas Dai | ត្រាំកង់, ឈូករ័ត្ន, រុន, គោកត្នោត, ខ្នាជោ, ដំរីស្លាប់, តាមាឃ, ចន្លាស់ដៃ, ព្រះលាន, រលំស្វាយ, កំបោរ, ដូនកាយ |- | ១៧០៦០២ | [[ឃុំកំពង់ថ្កូវ]] | Kampong Thkov | កំពង់ថ្កូវ ០១, កំពង់ថ្កូវ ០២, ខ្សាច់, អូរថ្កូវ, គោកដូង, ដូរ្យតន្រ្តី, ចំបក់ហែរ, ភ្នំទ្រង់បាត |- | ១៧០៦០៣ | [[ឃុំក្រឡាញ់]] | Kralanh | តាច្រែង, ត្រពាំងច្រាំង, អូរក្រឡាញ់, កោះក្របៅ, ក្រឡាញ់, ពេជ្ជោរ, សំពៅលូន |- | ១៧០៦០៤ | [[ឃុំក្រូចគរ]] | Krouch Kor | គោកចំបក់, ព្រៃខ្យង, រើល, គោកថ្មី, ខ្នារជើង, ខ្នារត្បូង |- | ១៧០៦០៥ | [[ឃុំរោងគោ]] | Roung Kou | រោងគោ, ព្រៃគាប, បុស្សធំ, តានី, កញ្ជន់ជ្រៅ, ខ្ជាយ, ល្បើកប្រីយ៍, ល្បើក, ឫស្សី |- | ១៧០៦០៦ | [[ឃុំសំបួរ (ស្រុកក្រឡាញ់)|ឃុំសំបួរ]] | Sambuor | គោកក្រូច, អន្លង់សារ, ដំណាក់ខ្ចាស់, សំបួរ, ឪម៉ាល់, គោកចាស់, អំពិល, សន្ថន |- | ១៧០៦០៧ | [[ឃុំសែនសុខ]] | Saen Sokh | ច្រនៀង, ព្រៃក្រឡាញ់, គោកកី, គោកភ្ងាស, គោកយាង, ស្មាច់, អង្កោល, ដំរីស្លាប់, តាសុខ, តាស្រី, ខ្សី, ស្វាយ, ទ្រាស, ក្រូច, ព្រៃថ្កូវ, តាប៉ាង |- | ១៧០៦០៨ | [[ឃុំស្នួល (ស្រុកក្រឡាញ់)|ឃុំស្នួល]] | Snuol | ស្នួល, តាឡឹង, សំរោង, តាពេជ, សងែ្ក, ព្រៃល្ងៀង, តាសែង, ធាស្នា, តាយិន |- | ១៧០៦០៩ | [[ឃុំស្រណាល]] | Sranal | ល្ហុង, ស្រណាល, គោកត្រុំ, រំដេង, គំរូ, តាំងយូ, ទន្លាប់, សែ្លង, គោកចាស់, ផ្លាំង, មានជ័យ, គោកត្នោត, រវៀង |- | ១៧០៦១០ | [[ឃុំតាអាន]] | Ta An | ក្តុល, ភ្នំតូច, តាអាន, ថ្មី, តាឡឹង, សំរោង, ទឹកជុំ, ត្រពាំងឈូក, អន្លង់, សរសៃពង |} ==ឯកសារយោង== jxhjqko1q7aa3n5z1ur2xl3tbkw6yyq 0 3057 336835 336139 2026-06-22T07:32:57Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336835 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកពួក | other_name = | native_name = Puok District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1707_Puok_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកពួក | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧០៧ | footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[ហ៊ុន សែន|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់ទឹកវិល|ឃុំទឹកវិល]]និង[[សង្កាត់ក្របីរៀល|ឃុំក្របីរៀល]]ពីស្រុកពួកបញ្ចូលទៅក្នុង[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៤ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Puok District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/puok-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៧០១ | [[ឃុំសសរស្តម្ភ]] | Sasar Sdam | ស្វាយ, សសរស្តម្ភ, គោកកណ្តាល, គោករុន, គោកចាស់, ពង្រថ្មី, គោកព្នៅ, គោកជ្រៃ, ខ្ជាយ, គោកត្នាត, ដំណាក់ស្លាញ, ប៉ាក់ប៉ាន់, ចាន់តាសាយ, ពង្រចាស់ |- | ១៧០៧០២ | [[ឃុំដូនកែវ]] | Doun Kaev | គោកព្នៅ, អន្តង្កន់, តាកាំ, ដូនកែវ, ល្បើក, ត្នោតជ្រុំ, ប្រាសាទចារ្យ, គោកពោធិ៍, ពាម, តាសែ្នហ៍, គោកថ្មី, រហាល, ដូនអុន |- | ១៧០៧០៣ | [[ឃុំក្តីរុន]] | Kdei Run | បង្កោង, ត្រពាំងវែង, ព្រៃយាង, តាប៉ាង, ល្បើក, គោកពោធិ៍, ក្តីរុន |- | ១៧០៧០៤ | [[ឃុំកែវពណ៌]] | Kaev Poar | កំភេម, ព្រៃដង្ហើម, ថ្មី, រកាយា, គោកឫស្សី, គោកពោធិ៍, ស្វាយចេក, ពាមតាអួរ |- | ១៧០៧០៥ | [[ឃុំខ្នាត]] | Khnat | ខ្នាត, ប្រឡាយ, គោកស្នួល, ត្រមេង, ស្វាយ, ព្រៃធ្លក, ជ្រលង, គោកត្រាច, អំពិលពាម, បឹងខ្នារ, ព្រៃកេ្មង, ទឹកថ្លា |- | ១៧០៧០៧ | [[ឃុំល្វា (ស្រុកពួក)|ឃុំល្វា]] | Lvea | គំរូ, ដូនទ្រ, ស្ទឹងព្រះស្រុក, គោកស្រម៉, ទួលរវៀង, គោកថ្មី, ប្រហូត, ជ្រាស់, ល្វា, រកា, ព្រះអង្គទ្រង់, ស្នោ |- | ១៧០៧០៨ | [[ឃុំមុខប៉ែន]] | Mukh Paen | តាត្រាវ, មុខប៉ែន, ត្រកៀត, គោករាំង, គោករុន, ស្វាហួល |- | ១៧០៧០៩ | [[ឃុំពោធិ៍ទ្រាយ]] | Pou Treay | ពោធិ៍, ទ្រាយ |- | ១៧០៧១០ | [[ឃុំពួក]] | Puok | ពួកចាស់, ប្រយុទ្ធ, គោកជួន, កំពង់តាយ៉ង, គោកស្រុក, តាទក, គោកដូង, គោកថ្មី, ពួកថ្មី, ចំបក់ហែរ, អូរតាប្រាក់ |- | ១៧០៧១១ | [[ឃុំព្រៃជ្រូក]] | Prey Chruk | ព្រៃជ្រូក, កិត្តិយស, ដូនតុក, ស្វាយចន្ទរ, ប្រាសាទ, ផ្លាំង, ប្របម៉ៃ, ជ្រេស, ប្រដាក់, ច្រនៀង, តាមោក, ពង្រ |- | ១៧០៧១២ | [[ឃុំរើល]] | Reul | គោកវាល, ទំរឹង, រើល, ត្រពាំងស្វាយ, ត្រពាំងឫស្សី, ព្រលឹត, កែ្អកទុំ, រំដួល, ក្បាលក្រពើ, ត្រពាំងធំ, គោកខ្នាំង, គោកត្រាច, ស្រះ, សំបួរ |- | ១៧០៧១៣ | [[ឃុំសំរោងយា]] | Samraong Yea | តាជេត, សំរោងយា, អំពិល, ប្រាសាទ, ដូនស្វា, ព្រៃវែង |- | ១៧០៧១៥ | [[ឃុំត្រីញ័រ]] | Trei Nhoar | ចំបក់ស, គោកដូង, ស្វាយ, តាហុក, ធិបតី, ជួយចក្រី, ឈូក, ត្រីញ័រ, ធ្វាស, ត្រពាំងព្រីង |- | ១៧០៧១៦ | [[ឃុំយាង]] | Yeang | សួនសា, ចុងថ្នល់, យាង, សុខសាន្ត, កញ្ចន់គុយ |} ==ឯកសារយោង== e0df38pb40er2jqogv4rle0a2owarsl 0 3058 336836 336140 2026-06-22T07:33:45Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336836 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement |name = ស្រុកប្រាសាទបាគង |other_name = |native_name = Prasat Bakong District |nickname = |settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_map = 1709_Prasat_Bakong_District.svg |mapsize = |map_caption = ផែនទីនៃស្រុកប្រាសាទបាគង |pushpin_map = |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = ខេត្ត |subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |timezone = +៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ |blank_info = ១៧០៩ |footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៣ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល|ឃុំអំពិល]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ស្រុកសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/2092</ref> នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៦ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ១៨០ អនក្រ.បក ដោយកាត់យក[[សង្កាត់អំពិល]]ពី[[ក្រុងសៀមរាប]]ទៅឲ្យស្រុកប្រាសាទបាគងវិញ។<ref>https://library.ncdd.gov.kh/detail/4339?lang=km</ref> នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្ក]]ពីស្រុកប្រាសាទបាគងបញ្ចូលទៅក្នុង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> ==រដ្ឋបាល== '''{{pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/prasat-bakong-district</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧០៩០២ | [[ឃុំបាគង]] | Bakong | ថ្នល់ត្រង់, ឪឡោក, លលៃ, ស្ទឹង, គោកត្រាច, តាភោក |- | ១៧០៩០៤ | [[ឃុំកំពង់ភ្លុក (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំកំពង់ភ្លុក]] | Kampong Phluk | គោកក្តុល, ត្នោតកំបុត, ដីក្រហម |- | ១៧០៩០៥ | [[ឃុំកន្ទ្រាំង]] | Kantreang | អង្រ្គង, កន្រ្ទាំង, ស្រិតខាងលិច, ស្រិតខាងកើត, សូភី, ត្រពាំងថ្នល់, តាត្រាវ, ពង្រ |- | ១៧០៩០៦ | [[ឃុំកណ្តែក]] | Kandaek | គោកធ្លក, ត្រពាំងទឹម, ឃុនមោឃ, ច្រេស, អូរ, ស្ពានកែ្អក, ត្រាង, ជ្រៃ, គោកត្នោត, ល្អក់ |- | ១៧០៩០៧ | [[ឃុំមានជ័យ (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំមានជ័យ]] | Mean Chey | ត្រពាំងធំ, តាប្រាក់, ដូននំ, ជាស្មន់, បន្ទាយឫស្សី, កំពង់ថ្កូវ |- | ១៧០៩០៨ | [[ឃុំរលួស (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំរលួស]] | Roluos | មមាញ, គោកស្រុក, កញ្ជរ, រលួសខាងកើត, ចំបក់, ដូនទាវ, រលួសខាងលិច |- | ១៧០៩០៩ | [[ឃុំត្រពាំងធំ (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំត្រពាំងធំ]] | Trapeang Thum | កូនសត្វ, បឹងជុំ, តាអី, រកាកំបុត, សួង, ភ្នំដី, ល្វា, ស្វាយជ័យ, អន្លង់ពីរ |- | ១៧០៩១០ | [[ឃុំអំពិល (ស្រុកប្រាសាទបាគង)|ឃុំអំពិល]] | Ampil | គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- |} ==ឯកសារយោង== bexruk8x5z7m3ejavdjuynw3je9x53i 0 3060 336837 336141 2026-06-22T07:34:40Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336837 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកសូទ្រនិគម | other_name = | native_name = Soutr Nikom District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1711_Soutr_Nikom_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកសូទ្រនិគម | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១១ | footnotes = }} ស្រុកនេះគឺជាទីតាំងនៃ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]។ ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១០ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Soutr Nikom District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/soutr-nikom-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១១០១ | [[ឃុំចាន់ស]] | Chan Sa | ជាំ, គោកតឺង, ស្រែប្រីយ៍, ត្រពាំងទូក, ជប់, តាតោកខាងកើត, កនែ្សងក្រោម, កនែ្សងលើ, តាតោកខាងលិច, តាតោកកណ្តាល, សន្លោង, ស្វាយស, ដូនដៀវ, ថ្នល់, បែកកាំភ្លើង, គោកចិន, ចាន់សខាងជើង, ចាន់សខាងត្បូង, ច្បារលើ |- | ១៧១១០២ | [[ឃុំដំដែក]] | Dam Daek | ដូនហុង, ដំដែកលើ, ត្របែក, ព្រះត្រពាំង, អូររលុះ, គោករលួស, ក្រសាទុំ, គោកមន, ដំដែកថ្មី, បន្ទាយស្រី, ស្រែធ្នង់, ដំដែកផ្សារ, បុស្ស |- | ១៧១១០៣ | [[ឃុំដានរុន]] | Dan Run | ថ្នល់ដាច់ខាងលិច, ត្រាវគៀត, គោកឫស្សីខាងត្បូង, គោកឫស្សីខាងជើង, រុនខាងត្បូង, រុនខាងជើង, ស្រម៉ធំ, វាល, បន្ទាត់បោះ, សនៃ្ទ, ធ្នង់, គោកចាន់, បេង |- | ១៧១១០៤ | [[ឃុំកំពង់ឃ្លាំង]] | Kampong Khleang | ព្រែកស្រមោច, ស្ពានវែង, តាអួរស, ផ្សារឃ្លាំង, ចំការយួន, តាច្រនៀង, អូរតាពុត, ជ័យជេត, មុខវត្ត, រទាំង |- | ១៧១១០៥ | [[ឃុំកៀនសង្កែ]] | Kien Sangkae | កំពង់គ ០២, កំពង់គ ០១, សាលាកកោះ, គោកដឺ, ជ្រៃខាងជើង, ជ្រៃខាងត្បូង, ដូនឡី, ត្រពាំងព្រៃ, ថ្មី, ថ្នល់ដាច់ខាងកើត, ថ្នល់ចែក, ជីគាក |- | ១៧១១០៦ | [[ឃុំខ្ចាស់]] | Khchas | ថ្លាត, ថ្មី, ក្បូន, គោកសងែ្ក, ជ្រៃ, យាងទេស, ខ្ចាស់ |- | ១៧១១០៧ | [[ឃុំខ្នារពោធិ៍]] | Khnar Pou | ឈូក, បុស្ស, បុស្សធំ, ដំរីឆ្លង, សំបាត, សំរោង, រំដេង, ជប់ |- | ១៧១១០៨ | [[ឃុំពពេល (ស្រុកសូទ្រនិគម)|ឃុំពពេល]] | Popel | ព្រៃលាន, ត្រពាំងត្រាវ, គោល, ថ្នល់ត្រង់, ត្រពាំងត្រុំ, ត្រាចពក, ពពេលកណ្តាល, ពពេលលិច, ក្រៀលពង, ដំរីកូន, ត្រពាំងផុង, ត្រពាំងប្រីយ៍, គោលថ្មី |- | ១៧១១០៩ | [[ឃុំសំរោង (ស្រុកសូទ្រនិគម)|ឃុំសំរោង]] | Samraong | សំរោងជើង, ថ្នល់ចែក, បិទមាស, ស្ទឹង, អង្គុញ, បត់ដង្កោ, ស្វាយជ្រុំ, ក្រាំងខ្ជាយ, សំរោងត្បូង |- | ១៧១១១០ | [[ឃុំតាយ៉ែក]] | Ta Yaek | បឹងង៉ត, ដាក់ផ្កា, ត្រាវបាក់, ផ្ការំចេក, ចំប៉ី, ប៉ោយស្មាច់, ប្រវ៉ាល, បឹងវៀន, តាយ៉ែក |} ==ឯកសារយោង== i7ipmgthro4uv8kgg1dhh5h7ggycy5z 0 3061 336838 336133 2026-06-22T07:35:35Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336838 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកស្រីស្នំ | other_name = | native_name = Srei Snam District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1712_Srei_Snam_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកស្រីស្នំ | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១២ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៦ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Srei Snam District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/srei-snam-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១២០១ | [[ឃុំជ្រោយនាងងួន]] | Chrouy Neang Nguon | ត្រុំខាងជើង, ឫស្សីសាញ់, ត្រុំខាងត្បូង, យាយម៉ី, ស្តៅពក, អំពៅដៀប, ជ្រោយនាងងួន |- | ១៧១២០២ | [[ឃុំក្លាំងហាយ]] | Klang Hay | សែ្លងតាវេត, ពង្របត់ចាន់, សែ្លងគង់, ល្បើក, សំរោង, ក្លាំងហាយ, គោកថ្កូវ |- | ១៧១២០៣ | [[ឃុំត្រាំសសរ]] | Tram Sasar | នាងស្រោង, រំដេង, ធ្លក, ស្មាច់, ព្រេច, បេង, ពង្រ |- | ១៧១២០៤ | [[ឃុំមោង (ស្រុកស្រីស្នំ)|ឃុំមោង]] | Moung | មោងខាងត្បូង, មោងខាងជើង, ខែ្វក, កំបោរ, ល្វា |- | ១៧១២០៥ | [[ឃុំប្រីយ៍]] | Prei | ប្រីយ៍ ០១, ប្រីយ៍ ០២, ត្រាំសសរ, ក្របៅ, ក្រូចចារ |- | ១៧១២០៦ | [[ឃុំស្លែងស្ពាន]] | Slaeng Spean | សែ្លងស្ពាន, ច្រនៀង, ភ្នំដី, ដំណាក់ដំរី, ចំការចេក, ព្រះខែ្សត, ធ្លក, ត្រាំកង់ |} ==ឯកសារយោង== jlgxddwxpoabbu1q3yjr7wictt2e9x2 0 3062 336839 336147 2026-06-22T07:36:29Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336839 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកស្វាយលើ | other_name = | native_name = Svay Leu District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1713_Svay_Leu_District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកស្វាយលើ | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១៣ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Svay Leu District Postal Codes {{!}} Cambodia |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/svay-leu-district |access-date=2026-03-08 |website=CambodiaPostalCode |language=en}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១៣០១ | [[ឃុំបឹងមាលា]] | Boeng Mealea | បឹងមាលា, ត្រពាំងឫស្សី, ទឹកលិច, សក្តា, ចាន់ហៀរ, ទ័ពជ័យ, ស្រែរបង |- | ១៧១៣០២ | [[ឃុំកន្ទួត (ស្រុកស្វាយលើ)|ឃុំកន្ទួត]] | Kantuot | កន្ទួត, ខ្នារក្រៅ, សែនជ័យ, ជប់រំដេង, អភិវឌ្ឍន៍, រុងរឿង |- | ១៧១៣០៣ | [[ឃុំខ្នងភ្នំ]] | Khnang Phnum | តាពេញ, ខ្លាឃ្មុំ, ថ្មជ្រួញ, សងែ្កឡាក់, អន្លង់ធំ |- | ១៧១៣០៤ | [[ឃុំស្វាយលើ]] | Svay Leu | ជប់លើ, ជប់ក្រោម, ត្រពាំងខ្នារ, បិតផ្កា, ឆេះចាន, ត្រពាំងស្វាយ, អង្កាញ់, រំចេក, អូរមានជ័យ, ថ្មី |- | ១៧១៣០៥ | [[ឃុំតាសៀម]] | Ta Siem | តាសៀម, ដំបូកខ្ពស់, រហាល, ត្រពាំងទឹម, ត្រពាំងពពេល, ត្រពាំងថ្ម |} ==ឯកសារយោង== o5y4j7yh5v3xxuaks7xvk6jldgzqoo9 0 3101 336840 336148 2026-06-22T07:37:38Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336840 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ស្រុកវ៉ារិន | other_name = | native_name = Varin District | nickname = | settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_map = 1714 Varin District.svg | mapsize = | map_caption = ផែនទីនៃស្រុកវ៉ារិន | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | timezone = +៧ | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១៤ | footnotes = }} ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ឃុំ<ref>{{Cite web |title=Varin District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/varin-district |access-date=2026-01-15 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដឃុំ ! ឃុំ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១៤០១ | [[ឃុំប្រាសាទ (ស្រុកវ៉ារិន)|ឃុំប្រាសាទ]] | Prasat | កញ្ចន់រុន, ទំនាបស្វាយ, កាប់ដៃ, ប្រាសាទ, វៀន |- | ១៧១៤០២ | [[ឃុំល្វាក្រាំង]] | Lvea Krang | គោកចាន់, ឧទ័យ, គោកកណ្តាល |- | ១៧១៤០៣ | [[ឃុំស្រែណូយ]] | Srae Nouy | ស្រែណូយ, ស្រែពោធិ៍, ល្វា, គោកវត្ត, ស្រែសមុទ្រ, វត្ត |- | ១៧១៤០៤ | [[ឃុំស្វាយស (ស្រុកវ៉ារិន)|ឃុំស្វាយស]] | Svay Sa | អូរ, ស្វាយស, ឫស្សីធំ, ឫស្សីតូច, កំបោរ, ចារ |- | ១៧១៤០៥ | [[ឃុំវ៉ារិន]] | Varin | នេល, រំដួល, វ៉ារិន,គោកភ្នំ, គោកស្រុក |} ==ឯកសារយោង== oxml2e1g1sl6sanftxh251uscrrl3ov 0 5434 336825 336566 2026-06-22T03:18:27Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336825 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[ភ្នំពេញ|ទីក្រុងភ្នំពេញ]]ហើយក៏ជាទីរួមខេត្តនិង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យ​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> ក្រុងសៀមរាប គឺជាទីក្រុងដែលមាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាម[[សង្កាត់បារាំងចាស់]]និងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិត[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលជាអតីតរាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំ[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។ក្រុងសៀមរាបត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== '''{{pagename}}''' ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ | ១៧១០០១ | [[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម]] | Sla Kram Sangkat | ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- | ១៧១០០២ | [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] | Svay Dangkum Sangkat | ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- | ១៧១០០៣ | [[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក]] | Kouk Chak Sangkat | ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- | ១៧១០០៤ | [[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] | Sala Kamreuk Sangkat | វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- | ១៧១០០៥ | [[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ]] | Nokor Thum Sangkat | រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- | ១៧១០០៦ | [[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ]] | Chreav Sangkat | ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- | ១៧១០០៧ | [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស]] | Chong Khnies Sangkat | ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- | ១៧១០០៨ | [[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ]] | Sambuor Sangkat | ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- | ១៧១០០៩ | [[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប]] | Siem Reap Sangkat | ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- | ១៧១០១០ | [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ]] | Srangae Sangkat | កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- | ១៧១០១១ | [[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] | Krabei Riel Sangkat | តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- | ១៧១០១២ | [[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] | Tuek Vil Sangkat | គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== '''{{pagename}}''' ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១០០១ | [[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម]] | Sla Kram Sangkat | ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- | ១៧១០០២ | [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] | Svay Dankum Sangkat | ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- | ១៧១០០៣ | [[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក]] | Kouk Chak Sangkat | ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- | ១៧១០០៤ | [[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក]] | Sala Kamreuk Sangkat | វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- | ១៧១០០៥ | [[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ]] | Nokor Thum Sangkat | រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- | ១៧១០០៦ | [[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ]] | Chreav Sangkat | ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- | ១៧១០០៧ | [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស]] | Chong Khnies Sangkat | ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- | ១៧១០០៨ | [[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ]] | Sambuor Sangkat | ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- | ១៧១០០៩ | [[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប]] | Siem Reap Sangkat | ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- | ១៧១០១០ | [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ]] | Srangae Sangkat | កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- | ១៧១០១១ | [[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល]] | Ampil Sangkat | គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- | ១៧១០១២ | [[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល]] | Krabei Riel Sangkat | តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- | ១៧១០១៣ | [[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល]] | Tuek Vil Sangkat | គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==បុគ្គលល្បីល្បាញ== * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]]។ [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មាន[[ខ្មែរអាមេរិកាំង|ខ្មែរ-អាមេរិកាំង]]។លោកគឺជាជនភៀសខ្លួននិងជាអ្នករស់រានមានជីវិតពី[[ការប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា|របបប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា]]ហើយក៏ជាតួអង្គម្នាក់នៅក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត[[វាលពិឃាត (ភាពយន្ត)|រឿងវាលពិឃាត]]ដែលទទួលបាន[[ពានរង្វាន់អូស្ការ]]នាឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលនៅក្នុងនោះរូបលោកត្រូវបានសម្តែងដោយលោក[[ហាំង ង៉ោ|ហាំង សំណាង ង៉ោ]]ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបនេះម្នាក់ផងដែរ។ [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកុមាររងគ្រោះដែលត្រូវបានគេចាប់បង្ខំឲ្យធ្វើជាទាហាននៅក្នុង[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]ហើយបច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នកដោះមីននិងជាប្រធានថែរក្សាសារមន្ទីរនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។នៅក្នុងមួយជីវិតរបស់លោកៗបានលះបង់នៅក្នុងការបោសសម្អាតមីននៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]និងមើលថែទាំកុមារតូចៗដែលរងគ្រោះដោយសារមីន។លោកអាគីរ៉ាបានអះអាងថាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២ មកលោកបានដោះនិងកម្ទេចមីនដោយផ្ទាល់ដៃរហូតដល់ទៅ ៥០០០០ គ្រាប់ហើយលោកក៏ជាស្ថាបនិកនៃ[[សារមន្ទីរគ្រាប់មីនកម្ពុជា]]ផងដែរ។<ref>[https://world.time.com/2013/10/31/life-of-the-land/ "Life of the Land"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260214172509/https://world.time.com/2013/10/31/life-of-the-land/ |date=2026-02-14 }}. ''[[Time (magazine)|Time]]''. (31 October 2013).</ref> [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] ==ទីក្រុងបងប្អូនស្រី== *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] ==ឯកសារយោង== g6upza9z1f5p8q4w6598hozyobkdalz 336829 336825 2026-06-22T03:21:45Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336829 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ទីក្រុងធំទី ០២]] របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[ភ្នំពេញ|ទីក្រុងភ្នំពេញ]]ហើយក៏ជាទីរួមខេត្តនិង​ជាទីក្រុង​ធំបំផុតរបស់​[[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅ​ភាគ​ពាយ័ព្យនៃ​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងសៀមរាប | official_name = | other_name = | native_name = Siem Reap City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = View from Phnom Bakheng to Angkor Wat. Siem Reap.jpg | border = | total_width = | image_style = border:1; | perrow = | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = ទីក្រុងប្រាសាទ | image_caption = | image_map = 1710_Siem_Reap_Municipality.svg | map_caption = ផែនទីនៃក្រុងសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ស្រុកសៀមរាប|ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = នួន ពុទ្ធារ៉ា | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = បង្កើតជាទឹកដី | established_date = ៨០២ | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ១៩០៧ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = <ref>https://krongsiemreap.gov.kh/default/657</ref> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = ២០១៩ | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url= http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title= General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher= [[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work= National Institute of Statistics|date= 26 January 2021|access-date= 3 February 2021|archivedate= 26 តុលា 2022|archiveurl= https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_note = | population_total = ២៤៥ ៤៩៤ | population_rank = ០២ | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|13|21|44|N|103|51|35|E|region:KH|display=inline}} | elevation_footnotes = | elevation_m = ១៨ | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | website = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១០ | footnotes = }} <!-- Infobox ends --> ក្រុងសៀមរាប គឺជាទីក្រុងដែលមាន[[ស្ថាបត្យកម្មអាណានិគមនិយមបារាំង|ស្ថាបត្យកម្មបែបសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]និង[[ស្ថាបត្យកម្មចិន|ស្ថាបត្យកម្មបែបចិន]]នៅតាម[[សង្កាត់បារាំងចាស់]]និងនៅជុំវិញ[[ផ្សារចាស់]]។ទីក្រុងនេះគឺជា[[ទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា|មជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍]]ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារវាមានទីតាំងស្ថិតនៅជិត[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]ដែលជាអតីតរាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅក្នុងនិងជុំវិញទីក្រុងមានសារមន្ទីរ ការសម្ដែងរបាំ[[អប្សរា]] [[ភូមិវប្បធម៌កម្ពុជា]] ហាងលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ សិប្បកម្ម កសិដ្ឋានសូត្រ វាលស្រែនៅជនបទ ភូមិនេសាទ [[ព្រែកទាល់|ជម្រកសត្វស្លាប]]ក្បែរ[[បឹងទន្លេសាប]] កន្លែងផឹកស៊ី និង កន្លែងទទួលទានអាហារដ៏សម្បូរបែប។ក្រុងសៀមរាបត្រូវបានតែងតាំងជាទីក្រុងវប្បធម៌[[អាស៊ាន]]ពីឆ្នាំ ២០២១-២០២២ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកទី ០៩ នៃរដ្ឋមន្ត្រីទទួលបន្ទុកវប្បធម៌និងសិល្បៈ[[អាស៊ាន]](AMCA)ដែលរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ២២ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២០។<ref name="Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021-2022">{{cite web |title= Siem Reap City selected as ASEAN City of Culture for 2021–2022 |date= 24 October 2020 |url= https://www.khmertimeskh.com/50776465/siem-reap-city-selected-as-asean-city-of-culture-for-2021-2022/ |publisher= khmertimeskh.com |access-date=25 October 2020}}</ref> [[File:Siemreap cambodia.JPG|thumb]] [[File:Siem Reap street.jpg|thumb]] [[File:View of Siem Reap.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពក្រុងសៀមរាប]] ==សេដ្ឋកិច្ច== [[File:Statute at junction.jpg|thumb|រង្វង់មូលអប្សរា]] វិស័យទេសចរណ៍មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេដ្ឋកិច្ចក្រុងសៀមរាប។តាមការប៉ាន់ស្មាននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១០ មានការងារជាង ៥០% នៅក្នុងក្រុងសៀមរាបគឺពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យទេសចរណ៍។<ref>{{cite journal |journal=Annals of Tourism Research|volume= 50 |date= January 2015| pages= 98–112|title=Limits to mass tourism's effects in rural peripheries|author=Robin Biddulph|doi=10.1016/j.annals.2014.11.011|doi-access=free}}</ref>ក្រុងសៀមរាបបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនភ្ញៀវទេសចរពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានបញ្ចប់ហើយអាជីវកម្មដែលផ្តោតលើវិស័យទេសចរណ៍ក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដូចគ្នា។នៅពាក់កណ្ដាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរមានចំនួនតិចតួចណាស់ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ មានភ្ញៀវទេសចរបរទេសជាងកន្លះលាននាក់បានមកទស្សនា[[ខេត្តសៀមរាប]]នៅក្នុងមួយឆ្នាំៗដែលប្រហែលនឹង ៥០% នៃភ្ញៀវទេសចរបរទេសទាំងអស់នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |title=Executive Summary from Jan–Dec 2005 |access-date=25 April 2008 |work=Tourism of Cambodia |publisher=Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 |archive-date=13 April 2008 |url-status=dead |archivedate=13 មេសា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413115411/http://www.tourismcambodia.com/Statistics/index.asp?Year=2005 }}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរបានកើនឡើងដល់ជាង ០២ លាននាក់។<ref>{{cite web |url=http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |title=Tourism Annual Report 2012 |work=Ministry of Tourism |access-date=20 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf |archive-date=27 October 2016 |url-status=dead |archivedate=27 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161027011521/http://www.tourismcambodia.org/images/mot/statistic_reports/tourism_statistics_annual_report_2012.pdf }}</ref> [[File:Street scene, Siem Reap, 2018 (24).jpg|thumb|ផប់ស្ទ្រីត]] [[File:Street scene in Siem Reap (2).jpg|thumb|ផ្សារចាស់]] ==រដ្ឋបាលក្រុងថ្មី== '''{{pagename}}''' ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Siem Reap Municipality postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/siem-reap-minicipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |-​ | ១៧១០០១ | [[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម]] | Sla Kram Sangkat | ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- | ១៧១០០២ | [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] | Svay Dangkum Sangkat | ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- | ១៧១០០៣ | [[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក]] | Kouk Chak Sangkat | ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- | ១៧១០០៤ | [[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក ]] | Sala Kamreuk Sangkat | វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- | ១៧១០០៥ | [[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ]] | Nokor Thum Sangkat | រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- | ១៧១០០៦ | [[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ]] | Chreav Sangkat | ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- | ១៧១០០៧ | [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស]] | Chong Khnies Sangkat | ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- | ១៧១០០៨ | [[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ]] | Sambuor Sangkat | ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- | ១៧១០០៩ | [[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប]] | Siem Reap Sangkat | ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- | ១៧១០១០ | [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ]] | Srangae Sangkat | កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- | ១៧១០១១ | [[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល ]] | Krabei Riel Sangkat | តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- | ១៧១០១២ | [[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល ]] | Tuek Vil Sangkat | គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==រដ្ឋបាលក្រុងចាស់== '''{{pagename}}''' ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ១៣ សង្កាត់ ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១០០១ | [[សង្កាត់ស្លក្រាម|សង្កាត់ស្លក្រាម]] | Sla Kram Sangkat | ស្លក្រាម, បឹងដូនប៉ា, ចុងកៅស៊ូ, ដកពោធិ៍, បន្ទាយចាស់, ទ្រាំង, មណ្ឌល ០៣, ធ្លកអណ្តូង |- | ១៧១០០២ | [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ|សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] | Svay Dankum Sangkat | ភ្ញាជ័យ, កន្ដ្រក, គោកក្រសាំង, ស្វាយព្រៃ, ពោធិ៍បុស្ស, ថ្មី, ស្វាយដង្គំ, សាលាកន្សែង, គ្រួស, វិហារចិន, ស្ទឹងថ្មី, មណ្ឌល ០១, មណ្ឌល ០២, តាភុល |- | ១៧១០០៣ | [[សង្កាត់គោកចក|សង្កាត់គោកចក]] | Kouk Chak Sangkat | ត្រពាំងសេះ, វាល, ទក្សិណខាងត្បូង, គោកតាចាន់, ខ្វៀន, គោកបេង, គោកត្នោត, នគរក្រៅ |- | ១៧១០០៤ | [[សង្កាត់សាលាកំរើក|សង្កាត់សាលាកំរើក]] | Sala Kamreuk Sangkat | វត្ដបូព៌, វត្ដស្វាយ, វត្ដដំណាក់, សាលាកំរើក, ជន្លង់, តាវៀន, ត្រពាំងត្រែង |- | ១៧១០០៥ | [[សង្កាត់នគរធំ|សង្កាត់នគរធំ]] | Nokor Thum Sangkat | រហាល, ស្រះស្រង់ខាងជើង, ស្រះស្រង់ខាងត្បូង, ក្រវ៉ាន់, អារក្សស្វាយ, អញ្ចាញ |- | ១៧១០០៦ | [[សង្កាត់ជ្រាវ|សង្កាត់ជ្រាវ]] | Chreav Sangkat | ជ្រាវ, ខ្នារ, បុស្សក្រឡាញ់, តាចេក, វាល, ក្រសាំង, បឹង |- | ១៧១០០៧ | [[សង្កាត់ចុងឃ្នៀស|សង្កាត់ចុងឃ្នៀស]] | Chong Khnies Sangkat | ភូមិទី ០១, ភូមិទី ០២, ភូមិទី ០៣, ភូមិទី ០៤, ភូមិទី ០៥, ភូមិទី ០៦, ភូមិទី ០៧ |- | ១៧១០០៨ | [[សង្កាត់សំបួរ|សង្កាត់សំបួរ]] | Sambuor Sangkat | ព្នៅ, សំបួរ, វាល, ជ្រៃ, តាគង់ |- | ១៧១០០៩ | [[សង្កាត់សៀមរាប|សង្កាត់សៀមរាប]] | Siem Reap Sangkat | ពោធិ៍បន្ទាយជ័យ, ភ្នំក្រោម, ប្រឡាយ, កក្រាញ់, ក្រសាំងរលើង, ស្ពានជ្រាវ, អារញ្ញ, ត្រៀក |- | ១៧១០១០ | [[សង្កាត់ស្រង៉ែ|សង្កាត់ស្រង៉ែ]] | Srangae Sangkat | កសិកម្ម, ថ្នល់, រការធំ, ព្រៃធំ, ស្រង៉ែ, ចន្លោង, តាចក |- | ១៧១០១១ | [[សង្កាត់អំពិល|សង្កាត់អំពិល]] | Ampil Sangkat | គោកចាន់, ថ្នល់បាក់, ត្នោត, ត្រពាំងរុន, តាប៉ាង, ព្រៃគុយ, បង្កោង, គីរីមានន្ទ, បុស្សធំ, ត្រាចជ្រុំ |- | ១៧១០១២ | [[សង្កាត់ក្របីរៀល|សង្កាត់ក្របីរៀល]] | Krabei Riel Sangkat | តារស់, រកា, ព្រៃពោធិ៍, ទទា, ក្រសាំង, ពពិស, ត្រពាំងវែង, គោកដូង, បឹង, ប្រម៉ា, ខ្នារ, ព្រៃក្រូច |- | ១៧១០១៣ | [[សង្កាត់ទឹកវិល|សង្កាត់ទឹកវិល]] | Tuek Vil Sangkat | គោកដូង, សណ្ដាន់, ជ្រៃ, ប្រយុទ្ធ, បន្ទាយឈើ, ទឹកវិល, ប្រីយ៍ចាស់, ទឹកថ្លា, ប្រីយ៍ថ្មី, ជ័យ |} ==បុគ្គលល្បីល្បាញ== * [[ទេព វង្ស|សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតីកិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត ទេព វង្ស សម្តេចព្រះមហាសង្ឃរាជនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] (១៩៣២-២០២៤) គឺជាសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រម្ពុជា]]។ [[File:Supreme_Patriarch_Tep_Vong.jpg|thumb]] * លោក[[ឌិត ប្រន]] (១៩៤២-២០០៨) គឺជាអ្នកសារព័ត៌មាន[[ខ្មែរអាមេរិកាំង|ខ្មែរ-អាមេរិកាំង]]។លោកគឺជាជនភៀសខ្លួននិងជាអ្នករស់រានមានជីវិតពី[[ការប្រល័យពូជសាសន៍នៅកម្ពុជា|របបប្រល័យពូជសាសន៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា]]ហើយក៏ជាតួអង្គម្នាក់នៅក្នុងចំណោមតួអង្គសំខាន់ៗនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត[[វាលពិឃាត (ភាពយន្ត)|រឿងវាលពិឃាត]]ដែលទទួលបាន[[ពានរង្វាន់អូស្ការ]]នាឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលនៅក្នុងនោះរូបលោកត្រូវបានសម្តែងដោយលោក[[ហាំង ង៉ោ|ហាំង សំណាង ង៉ោ]]ដែលជាអ្នករស់រានមានជីវិតពីរបបនេះម្នាក់ផងដែរ។ [[File:Dith_Pran.jpg|thumb]] * លោក[[អាគីរ៉ា]] (១៩៧០ ឬ ១៩៧៣) គឺជាអតីតកុមាររងគ្រោះដែលត្រូវបានគេចាប់បង្ខំឲ្យធ្វើជាទាហាននៅក្នុង[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]ហើយបច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នកដោះមីននិងជាប្រធានថែរក្សាសារមន្ទីរនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។នៅក្នុងមួយជីវិតរបស់លោកៗបានលះបង់នៅក្នុងការបោសសម្អាតមីននៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]និងមើលថែទាំកុមារតូចៗដែលរងគ្រោះដោយសារមីន។លោកអាគីរ៉ាបានអះអាងថាចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩២ មកលោកបានដោះនិងកម្ទេចមីនដោយផ្ទាល់ដៃរហូតដល់ទៅ ៥០០០០ គ្រាប់ហើយលោកក៏ជាស្ថាបនិកនៃ[[សារមន្ទីរគ្រាប់មីនកម្ពុជា]]ផងដែរ។<ref>[https://world.time.com/2013/10/31/life-of-the-land/ "Life of the Land"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260214172509/https://world.time.com/2013/10/31/life-of-the-land/ |date=2026-02-14 }}. ''[[Time (magazine)|Time]]''. (31 October 2013).</ref> [[File:Aki_ra.jpg|thumb]] ==ទីក្រុងបងប្អូនស្រី== *{{flagicon|MMR}} [[:en:Bagan|ទីក្រុងបាកាន តំបន់ម៉ាន់ដាឡាយ]], [[មីយ៉ាន់ម៉ា|ប្រទេសភូមា]]<ref>{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|title=?|publisher=Myanmar.gov.mm|archive-url=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm|archive-date=22 August 2007|url-status=dead|access-date=2 សីហា 2025|archivedate=22 សីហា 2007|archiveurl=https://archive.today/20070822213342/http://www.myanmar.gov.mm/myanmartimes/no192/MyanmarTimes10-192/19202.htm}}</ref> [[File:Bagan,_Burma.jpg|thumb|]] *{{flagicon|FRA}} [[:en:Fontainebleau|ទីក្រុងហ្វុនតេនណេប៊្លូស តំបន់អ៊ីលី-ដឺ-ហ្វ្រង់ស៍]], [[បារាំង|ប្រទេសបារាំង]] [[File:L%27%C3%A9tang_aux_carpes_vue_du_ciel.jpg|thumb]] *{{flagicon|GER}} [[:en:Sankt Goar|ទីក្រុងសាន់ហ្គួរ រដ្ឋរីនអ៊ីឡែន ផាឡាធីណាធឺ]], [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] [[File:Sankt_goar_2004_nordwest.jpg|thumb]] * {{flagicon|CHN}} [[:en:Jiangxi|ខេត្តជាំងស៊ី]], [[ចិន|ប្រទេសចិន]] [[File:Nanchang_Skyline.jpg|thumb]] * {{flagicon|USA}} [[:en:Orland Park, Illinois|ភូមិអ័រឡែនផាក រដ្ឋអ៊ីលីណយ]], [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] [[File:Orland_Park_Place_1.jpg|thumb]] *{{flagicon|JPN}} [[:en:Kōta, Aichi|ទីក្រុងកូតា ខេត្តអៃឈិ]], [[ជប៉ុន|ប្រទេសជប៉ុន]]<ref name=International>{{cite web|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|title=Local Government International Exchange: Sister city information Database|publisher=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|access-date=21 November 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture|archive-date=24 December 2015|archivedate=24 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224052656/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=23&n=Aichi%20Prefecture}}</ref> [[File:Aimi_Station_East_Side02.jpg|thumb|]] ==ឯកសារយោង== 2gi8y2033ulldfctw587ef7whoqi6ch 0 5919 336848 336199 2026-06-22T11:46:38Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336848 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Angkor) ឬត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា [[យសោធរបុរៈ|យសោធរបុរៈទី ០៣]] ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Yasodharapura, [[សំស្ក្រឹត]] : यशोधरपुर)<ref name=KhDict>Headly, Robert K.; Chhor, Kylin; Lim, Lam Kheng; Kheang, Lim Hak; Chun, Chen. 1977. ''Cambodian-English Dictionary''. Bureau of Special Research in Modern Languages. The Catholic University of America Press. Washington, D.C. {{ISBN|0-8132-0509-3}}</ref><ref name=Nath>Chuon Nath Khmer Dictionary (1966, Buddhist Institute, Phnom Penh).</ref> គឺជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។[[អាណាចក្រខ្មែរ]]រីកចម្រើនរុងរឿងដល់កំពូលចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី ០៩ រហូតដល់សតវត្សរ៍ទី ១៥។នៅក្នុងតំបន់អង្គរមានសំណង់ស្ថាបត្យកម្មជាច្រើនរួមមានប្រាសាទបុរាណ បណ្ណាល័យ គូទឹក និង សំណង់ស្ថាបត្យកម្មដទៃទៀត។សំណង់ស្ថាបត្យកម្មទាំងនោះខ្លះត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយមន្ត្រីរាជការហើយខ្លះទៀតគឺជា[[ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា|ព្រះបរមរាជវាំង]]ដ៏ស្កឹមស្កៃដែលជាទីគង់ប្រថាប់របស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]។<ref>{{Cite journal |last=Dokras |first=Dr Uday |date=2022-01-01 |title=ANGKOR is an important CLUE to the Ancient Civilization of Cambodia |url=https://www.academia.edu/63520030/ANGKOR_is_an_important_CLUE_to_the_Ancient_Civilization_of_Cambodia |journal=Indo Nordic Authors' Collective p.1}}</ref>ចំពោះសំណង់ស្ថាបត្យកម្មទាំងឡាយណាដែលកសាងឡើងនៅខាងក្រៅបរិវេណប្រាសាទគឺមិនបានកសាងឡើងពីថ្មនោះទេ។ទីតាំងមួយនៅក្នុងចំណោមទីតាំងដែលមានភ្ញៀវទេសចរទៅទស្សនាច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុងតំបន់អង្គរគឺ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជាសំណង់វិមានសាសនាដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោកនិងជាតំបន់ទាក់ទាញទេសចរណ៍ដ៏ល្បីល្បាញបំផុតរបស់[[ប្រទេសកម្ពុជា]]។ ==ឯកសារយោង== q8ri69bpaygajc7b4yn3cz79z09i0sb 0 8350 336844 335778 2026-06-22T07:52:32Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336844 wikitext text/x-wiki '''ភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Phnom Kulen or Kulen Mountain) គឺជាជួរភ្នំនិងជាផ្នែកមួយនៃ[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox Settlement | official_name = ភ្នំគូលែន | other_name = Phnom Kulen or Kulen Mountain | native_name = | nickname = | settlement_type = | motto = | image_skyline = Phnom_Kulen8.JPG | image_size = | image_caption = ទេសភាពភ្នំគូលែន | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | city_logo = | citylogo_size = | image_map = | map_size = | map_caption = ផែនទីនៃភ្នំគូលែន | image_map1 = | map_size1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_x = | dot_y = = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | pushpin_map = Cambodia <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ទីតាំង | subdivision_name = [[ខេត្តសៀមរាប]], {{CAM}} | subdivision_type1 = ប្រភេទភ្នំ | subdivision_name1 = [[ថ្មភក់]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = | established_date = | established_title2 = | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = | timezone = [[UTC+7|កម្ពុជា]] | utc_offset = +7 | timezone_DST = | utc_offset_DST = |latd=13 |latm=34 |lats=47.28 |latNS=N |longd=104 |longm=12 |longs=55.44 |longEW=E | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]នៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ ដោយមានផ្ទៃដីសរុប ៣៧៥០០ ហិកតាដែលមានវិសាលភាពគ្របដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] ភ្នំគូលែន និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]។ភ្នំនីមួយៗមិនត្រឹមតែមានតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងការជួយថែរក្សាលំនឹងបរិស្ថាននៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]តាមរយៈប្រភពធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែបមានព្រៃឈើ ប្រភពទឹក និង ជីវៈចម្រុះប៉ុណ្ណោះនោះទេប៉ុន្តែវាមានអត្ថន័យយ៉ាងជ្រៅជ្រះនិងមានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្រ្តសម្រាប់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារសំណង់ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងត្រូវបានរកឃើញនៅទីនោះ។កន្លងមកភ្នំគូលែនធ្លាប់ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ហើយបានក្លាយជាឧទ្យានជាតីទី ០២ បន្ទាប់ពីឧទ្យានជាតិទី ០១ នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានការពារនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩២៥។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]](ប៉ែកខាងកើតនិងប៉ែកខាងជើង)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ប៉ែកខាងត្បូង) និង [[ស្រុកវ៉ារិន]](ប៉ែកខាងលិច)ហើយគ្របដណ្តប់លើឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]នៃ[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]នៃ[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]។ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំតូចមួយដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ល្មមហើយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង[[ជួរភ្នំដងរែក]]។ភ្នំគូលែនលាតសន្ធឹងប្រវែងប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីប៉ែកខាងលិចឈាងខាងជើងទៅខាងកើតឈាងខាងត្បូងហើយដែលមានចម្ងាយប្រហែល ៤៨ គីឡូម៉ែត្រនៅខាងជើង[[ក្រុងសៀមរាប]]។កំពូលភ្នំទាំងអស់មានកម្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលមានកម្ពស់ជាមធ្យម ៤០០ ម៉ែត្រ។កំពូលដែលខ្ពស់បំផុតគឺមានកម្ពស់ ៤៨៧ ម៉ែត្រ។តាមរយៈភូមិសាស្ត្រមួយផ្នែកធំនៃភ្នំគូលែនគឺជា[[ថ្មភក់]]។ហេតុដូច្នេះហើយវាមានសារៈសំខាន់ជាខ្លាំងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដោយបានផ្ដល់នូវវត្ថុធាតុដើមនៅក្នុងការកសាងសំណង់ផ្សេងៗរួមមានទាំងប្រាសាទជាច្រើននៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ប្រភពសំខាន់ជាងគេគឺស្ថិតនៅប៉ែកអាគ្នេយ៍នៃភ្នំ។ភ្នំគូលែនបើនិយាយដោយឡែកគឺជាភ្នំដែលមានទំហំធំជាងគេនៅក្នុងចំណោមភ្នំតូចៗដូចបានបញ្ជាក់ខាងលើ។ធម្មជាតិវិទូ[[បារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូ|ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកដល់ភ្នំគូលែននៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១៩ បានចាត់ទុកភ្នំនេះថាគឺជាខ្ពង់រាបដោយសារខ្នងភ្នំមានសណ្ឋានជាវាលទំនាបដែលមានវិសាលភាពធំល្វឹងល្វើយលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយជួរភ្នំនិងគ្របដណ្តប់ទៅដោយព្រៃក្រាស់ហើយមានកម្ពស់ប្រែប្រួលពី ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤០០ ម៉ែត្រនិងមានបណ្តោយប្រវែង ៣៨ គីឡូម៉ែត្រ។ភ្នំគូលែនគឺជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សំខាន់មួយដែលបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទបុរាណនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងរួមទាំងសហគមន៍មនុស្សផងដែរ។ម្យ៉ាងទៀតភ្នំនេះបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវទាំងឡាយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននៅក្នុងនោះយើងឃើញមានការសិក្សាស្រាវជ្រាវនិងវិភាគទៅលើសំណង់បុរាណ វត្ថុសិល្បៈ សិលាចារឹក ព្រៃឈើ និង ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកធម្មជាតិនានា។ភ្នំគូលែនត្រូវបាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ]]ចាត់ទុកជាភ្នំសក្ការៈបូជាហើយក៏ជាទីកន្លែងដែលជាទីពេញនិយមនៅក្នុងការធ្វើ[[ធម្មយាត្រា]]នៅចន្លោះពេលចុងសប្តាហ៍នៃពិធីបុណ្យ។ភ្នំនេះគឺជាទីកន្លែងដែលមានតួនាទីដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅលើកំពូលភ្នំមានវត្តតូចមួយដែលមានតម្កល់[[បដិមាព្រះពុទ្ធ]]មួយអង្គទម្រេតព្រះកាយដែលឆ្លាក់ចេញពីផ្ទាំងថ្មភ្នំតែម្តង។នៅក្បែរនោះមានទឹកធ្លាក់ដែលជាការទាក់ទាញមួយសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរចុះមុជទឹកកម្សាន្ត។នៅជម្រាលភ្នំមានទីសក្ការៈតូចមួយដែលនៅទីនោះគេឲ្យឈ្មោះថា'''ទឹកជប់'''គឺជាកន្លែងដែលទឹកផុសចេញពីក្នុងថ្មហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទឹកព្រះដោយហេតុទឹកនោះផុសចេញពីភ្នំសក្ការៈបូជាមក។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == តំបន់អភិរក្សនិងការពារ == {{Main|ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន}} នៅតំបន់ភ្នំគូលែនមានតំបន់អភិរក្សធម្មជាតិមួយឈ្មោះ'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ស្រុកវ៉ារិន]]។គោលបំណងនៃការបង្កើតឧទ្យានជាតិនេះឡើងគឺសម្រាប់ទេសចរណ៍និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីអភិរក្សនិងការពារតំបន់ធម្មជាតិនៃភ្នំគូលែនដូចជាទឹកជ្រោះល្បីៗមួយចំនួន។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានឈ្មោះដើមថា'''មហេន្ទ្របវ៌ត'''ឬ'''មហិន្រ្ទបព៌ត'''ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទីតាំងកំណើតនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រអង្គរ]]។ភ្នំគូលែនក៏ជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ប្រារព្ធធ្វើ[[ពិធីទេវរាជ]]និងប្រកាសឯករាជ្យពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ ជាពេលដែល[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]កើតឡើង។ភ្នំនេះគឺជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដំបូងគេជិតកន្លះសតវត្សរ៍មុនពេលប្តូរទៅ[[ហរិហរាល័យ]]ដែលឥឡូវនេះហៅថា'''រលួស'''វិញ។<ref>{{Cite web |date=2024-07-18 |title=ភ្នំ​គូលែន​ជា​ទី​កំណើត​នៃ​អា​ណា​ចក្រ​អង្គរ​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1956383.html |access-date=2026-03-27 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> == ឯកសារយោង == e5nq76je8q2joz81qtdkygvtbclzgjq 336845 336844 2026-06-22T07:53:04Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336845 wikitext text/x-wiki '''ភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Phnom Kulen or Kulen Mountain) គឺជាជួរភ្នំនិងជាផ្នែកមួយនៃ[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ {{Infobox Settlement | official_name = ភ្នំគូលែន | other_name = Phnom Kulen or Kulen Mountain | native_name = | nickname = | settlement_type = | motto = | image_skyline = Phnom_Kulen8.JPG | image_size = | image_caption = ទេសភាពភ្នំគូលែន | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | city_logo = | citylogo_size = | image_map = | map_size = | map_caption = ផែនទីនៃភ្នំគូលែន | image_map1 = | map_size1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_x = | dot_y = = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | pushpin_map = Cambodia <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ទីតាំង | subdivision_name = [[ខេត្តសៀមរាប]], {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ប្រភេទភ្នំ | subdivision_name1 = [[ថ្មភក់]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = | established_date = | established_title2 = | established_date2 = | established_title3 = | established_date3 = | area_magnitude = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = | timezone = [[UTC+7|កម្ពុជា]] | utc_offset = +7 | timezone_DST = | utc_offset_DST = |latd=13 |latm=34 |lats=47.28 |latNS=N |longd=104 |longm=12 |longs=55.44 |longEW=E | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]នៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ ដោយមានផ្ទៃដីសរុប ៣៧៥០០ ហិកតាដែលមានវិសាលភាពគ្របដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] ភ្នំគូលែន និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]។ភ្នំនីមួយៗមិនត្រឹមតែមានតួនាទីសំខាន់នៅក្នុងការជួយថែរក្សាលំនឹងបរិស្ថាននៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]តាមរយៈប្រភពធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែបមានព្រៃឈើ ប្រភពទឹក និង ជីវៈចម្រុះប៉ុណ្ណោះនោះទេប៉ុន្តែវាមានអត្ថន័យយ៉ាងជ្រៅជ្រះនិងមានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្រ្តសម្រាប់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារសំណង់ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងត្រូវបានរកឃើញនៅទីនោះ។កន្លងមកភ្នំគូលែនធ្លាប់ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ហើយបានក្លាយជាឧទ្យានជាតីទី ០២ បន្ទាប់ពីឧទ្យានជាតិទី ០១ នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានការពារនិងកំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩២៥។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]](ប៉ែកខាងកើតនិងប៉ែកខាងជើង)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ប៉ែកខាងត្បូង) និង [[ស្រុកវ៉ារិន]](ប៉ែកខាងលិច)ហើយគ្របដណ្តប់លើឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]នៃ[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]នៃ[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]។ភ្នំគូលែនគឺជាជួរភ្នំតូចមួយដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ល្មមហើយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង[[ជួរភ្នំដងរែក]]។ភ្នំគូលែនលាតសន្ធឹងប្រវែងប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីប៉ែកខាងលិចឈាងខាងជើងទៅខាងកើតឈាងខាងត្បូងហើយដែលមានចម្ងាយប្រហែល ៤៨ គីឡូម៉ែត្រនៅខាងជើង[[ក្រុងសៀមរាប]]។កំពូលភ្នំទាំងអស់មានកម្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលមានកម្ពស់ជាមធ្យម ៤០០ ម៉ែត្រ។កំពូលដែលខ្ពស់បំផុតគឺមានកម្ពស់ ៤៨៧ ម៉ែត្រ។តាមរយៈភូមិសាស្ត្រមួយផ្នែកធំនៃភ្នំគូលែនគឺជា[[ថ្មភក់]]។ហេតុដូច្នេះហើយវាមានសារៈសំខាន់ជាខ្លាំងនៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដោយបានផ្ដល់នូវវត្ថុធាតុដើមនៅក្នុងការកសាងសំណង់ផ្សេងៗរួមមានទាំងប្រាសាទជាច្រើននៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ប្រភពសំខាន់ជាងគេគឺស្ថិតនៅប៉ែកអាគ្នេយ៍នៃភ្នំ។ភ្នំគូលែនបើនិយាយដោយឡែកគឺជាភ្នំដែលមានទំហំធំជាងគេនៅក្នុងចំណោមភ្នំតូចៗដូចបានបញ្ជាក់ខាងលើ។ធម្មជាតិវិទូ[[បារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូ|ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកដល់ភ្នំគូលែននៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១៩ បានចាត់ទុកភ្នំនេះថាគឺជាខ្ពង់រាបដោយសារខ្នងភ្នំមានសណ្ឋានជាវាលទំនាបដែលមានវិសាលភាពធំល្វឹងល្វើយលាតសន្ធឹងតាមបណ្តោយជួរភ្នំនិងគ្របដណ្តប់ទៅដោយព្រៃក្រាស់ហើយមានកម្ពស់ប្រែប្រួលពី ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤០០ ម៉ែត្រនិងមានបណ្តោយប្រវែង ៣៨ គីឡូម៉ែត្រ។ភ្នំគូលែនគឺជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សំខាន់មួយដែលបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទបុរាណនិងស្ថានីយ៍បុរាណជាច្រើនកន្លែងរួមទាំងសហគមន៍មនុស្សផងដែរ។ម្យ៉ាងទៀតភ្នំនេះបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវទាំងឡាយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ រហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននៅក្នុងនោះយើងឃើញមានការសិក្សាស្រាវជ្រាវនិងវិភាគទៅលើសំណង់បុរាណ វត្ថុសិល្បៈ សិលាចារឹក ព្រៃឈើ និង ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកធម្មជាតិនានា។ភ្នំគូលែនត្រូវបាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ]]ចាត់ទុកជាភ្នំសក្ការៈបូជាហើយក៏ជាទីកន្លែងដែលជាទីពេញនិយមនៅក្នុងការធ្វើ[[ធម្មយាត្រា]]នៅចន្លោះពេលចុងសប្តាហ៍នៃពិធីបុណ្យ។ភ្នំនេះគឺជាទីកន្លែងដែលមានតួនាទីដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។នៅលើកំពូលភ្នំមានវត្តតូចមួយដែលមានតម្កល់[[បដិមាព្រះពុទ្ធ]]មួយអង្គទម្រេតព្រះកាយដែលឆ្លាក់ចេញពីផ្ទាំងថ្មភ្នំតែម្តង។នៅក្បែរនោះមានទឹកធ្លាក់ដែលជាការទាក់ទាញមួយសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរចុះមុជទឹកកម្សាន្ត។នៅជម្រាលភ្នំមានទីសក្ការៈតូចមួយដែលនៅទីនោះគេឲ្យឈ្មោះថា'''ទឹកជប់'''គឺជាកន្លែងដែលទឹកផុសចេញពីក្នុងថ្មហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទឹកព្រះដោយហេតុទឹកនោះផុសចេញពីភ្នំសក្ការៈបូជាមក។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref> == តំបន់អភិរក្សនិងការពារ == {{Main|ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន}} នៅតំបន់ភ្នំគូលែនមានតំបន់អភិរក្សធម្មជាតិមួយឈ្មោះ'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ស្រុកវ៉ារិន]]។គោលបំណងនៃការបង្កើតឧទ្យានជាតិនេះឡើងគឺសម្រាប់ទេសចរណ៍និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រដើម្បីអភិរក្សនិងការពារតំបន់ធម្មជាតិនៃភ្នំគូលែនដូចជាទឹកជ្រោះល្បីៗមួយចំនួន។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == ភ្នំគូលែនមានឈ្មោះដើមថា'''មហេន្ទ្របវ៌ត'''ឬ'''មហិន្រ្ទបព៌ត'''ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជាទីតាំងកំណើតនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រអង្គរ]]។ភ្នំគូលែនក៏ជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ប្រារព្ធធ្វើ[[ពិធីទេវរាជ]]និងប្រកាសឯករាជ្យពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ ជាពេលដែល[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]កើតឡើង។ភ្នំនេះគឺជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដំបូងគេជិតកន្លះសតវត្សរ៍មុនពេលប្តូរទៅ[[ហរិហរាល័យ]]ដែលឥឡូវនេះហៅថា'''រលួស'''វិញ។<ref>{{Cite web |date=2024-07-18 |title=ភ្នំ​គូលែន​ជា​ទី​កំណើត​នៃ​អា​ណា​ចក្រ​អង្គរ​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1956383.html |access-date=2026-03-27 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> == ឯកសារយោង == k5xtclerhpa09gb76j1pau9hseryaim 0 10335 336822 329788 2026-06-22T03:08:31Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336822 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Hariharalaya) គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]នៅឯតំបន់មួយដែលឥឡូវហៅថា[[រលួស (ប្រាសាទ)|រលួស]]។ == និរុត្តិសាស្ត្រ == [[ឯកសារ:Harihara_Musée_Guimet_897_1.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|រូបសំណាកហរិហរា ដែលសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី៧ នៃគ.ស នេះ មានប្រភពមកពី [[ភ្នំដា]] ក្នុង [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជ]] ។]] ឈ្មោះ "ហរិហរាល័យ" មានប្រភពមកពីឈ្មោះ [[ព្រះហរិហរៈ|ហរិហរ]] ដែលជាព្រះ [[ហិណ្ឌូសាសនា|ហិណ្ឌូ]] មួយអង្គដ៏លេចធ្លោនៅក្នុង [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] មុន [[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]] ។ ឈ្មោះ "ហរិហរា" គឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នានៃ "ហរិ" (ឈ្មោះរបស់ [[ព្រះវិស្ណុ]] ក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ) និង "ហរ" (ឈ្មោះរបស់ [[ព្រះសិវៈ]] ក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ)។ រូបចម្លាក់របស់កម្ពុជាអំពីហរិហរាគឺជាព្រះប្រុសមួយអង្គដែលម្ខាងមានលក្ខណៈរបស់ [[ព្រះវិស្ណុ]] និងម្ខាងទៀតមានគុណលក្ខណៈរបស់ [[ព្រះសិវៈ]] ។ ឧទាហរណ៍ម្កុដគ្របរបស់ព្រះមានមួក (គុណលក្ខណៈរបស់ព្រះវិស្ណុ) នៅម្ខាង និងសក់រមួល (គុណលក្ខណៈរបស់ព្រះសិវៈ) នៅម្ខាងទៀត។ ហល័យមកពីពាក្យ«អាលយ» គឺជាពាក្យសំស្ក្រឹតមានន័យថា "ប្រាសាទ" ដូច្នេះហរិហរាល័យមានន័យថា ជាទីលំនៅរបស់ប្រាសាទដែលឧទ្ទិសដល់ព្រះហរិហរា។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == [[ឯកសារ:Bakong2.JPG|ធ្វេង|រូបភាពតូច|[[ប្រាសាទបាគង|បាគង]] គឺជាភ្នំប្រាសាទរាជ ដែលបង្កើតឡើងដោយព្រះបាទ [[ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១]] នៅហរិហរាល័យ។]] នៅចុងសតវត្សរ៍ទី៨ នៃគ.ស. ព្រះបាទ [[ជ័យវរ្ម័នទី២]] នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានសញ្ជ័យទឹកដីដ៏ធំទូលាយនៅជិត [[បឹងទន្លេសាប]] ។ យ៉ាងហោចណាស់ក៏មួយផ្នែកនៃពេលវេលានេះដែរ ព្រះអង្គបានបង្កើតរាជធានីរបស់ព្រះអង្គនៅហរិហរាល័យ។ <ref>O'Reilly, Dougald J.W. ''Early Civilizations of Southeast Asia''. Rowman & Littlefield Pub Inc. 2006. {{ISBN|978-0-7591-0279-8}}. pp.123-124</ref> <ref name="Coedes">Coèdes, George (edited by Walter F. Vella; translated by Susan Brown Cowing). ''The Indianized states of Southeast Asia''. University of Hawai`i Press. 1986. {{ISBN|978-0-8248-0368-1}}. p.110ff</ref> {{Rp|98}}យ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពេលដែលព្រះអង្គបានប្រកាសខ្លួនជាព្រះមហាក្សត្រសកលនៃប្រទេសនៅឆ្នាំ ៨០២ នៃគ.ស. ព្រះអង្គមិនបានធ្វើដូច្នេះនៅហរិហរាល័យទេ ប៉ុន្តែនៅ មហិន្ទ្របវត នៅលើខ្ពង់រាប [[ភ្នំគូលែន]] ។ ក្រោយមក ព្រះអង្គបានវិលត្រឡប់រាជធានីទៅហរិហរាល័យវិញ ជាកន្លែងដែលព្រះអង្គសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ ៨៣៥ នៃគ.ស. [[ជ័យវរ្ម័នទី២|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២]] ត្រូវបានបន្តដោយ [[ជ័យវរ្ម័នទី៣|ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣]] ហើយបន្ទាប់មកគឺព្រះបាទ [[ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១]] ដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះការបញ្ចប់ការសាងសង់ប្រាសាទភ្នំ ដែលគេស្គាល់ថាជា [[ប្រាសាទបាគង|បាគង]] និងការសាងសង់បារាយណ៍ឥន្ទ្រាតក។ <ref name="Coedes">Coèdes, George (edited by Walter F. Vella; translated by Susan Brown Cowing). ''The Indianized states of Southeast Asia''. University of Hawai`i Press. 1986. {{ISBN|978-0-8248-0368-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-8248-0368-1|<bdi>978-0-8248-0368-1</bdi>]]. p.110ff</ref> [[ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១|ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១]] បានឧទ្ទិសនិមិត្តសញ្ញាសាសនាលេចធ្លោរបស់ប្រាសាទ គឺ [[ព្រះសិវលិង្គ|លិង្គ]] មួយហៅថា ស្រីឥន្ទ្រេស្វរ (ឈ្មោះនេះគឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងឈ្មោះស្តេច និងព្រះសិវៈ មានន័យថាជាម្ចាស់នៃឥន្ទ្រា (ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១)) ក្នុងឆ្នាំ៨៨១ គ.ស។ ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ក៏បានសាងសង់ប្រាសាទតូចជាងសព្វថ្ងៃនេះ ដែលមានឈ្មោះថា [[ប្រាសាទព្រះគោ|ព្រះគោ]] ដែលត្រូវបានឧទ្ទិសនៅឆ្នាំ៨៨០ គ.ស។ នៅឆ្នាំ៨៨៩ គ.ស ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១ ត្រូវបានបន្តដោយព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គ [[យឝោវម៌្មទី១|យសោវរ្ម័នទី១]] ដែលបានសាងសង់ [[ប្រាសាទលលៃ]] (ឈ្មោះនេះអាចជាការផ្លាស់ប្តូរសម័យទំនើបនៃ "ហរិហរាល័យ") នៅលើកោះមួយនៅចំកណ្តាលឥន្ទ្រាដាក។ [[យឝោវម៌្មទី១|ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១]] ក៏បានបង្កើតទីក្រុងថ្មីមួយនៅទីតាំង [[អង្គរធំ]] ភាគខាងជើងនៃ [[ក្រុងសៀមរាប|ខេត្តសៀមរាប]] សម័យទំនើប ហើយដាក់ឈ្មោះវាថា [[យសោធរបុរះ|យសោធរបុរៈ]] ។ ព្រះបាទយសោវរ្ម័នបានធ្វើឱ្យទីក្រុងថ្មីនេះក្លាយជារាជធានីរបស់ព្រះអង្គ ហើយបានសាងសង់ភ្នំប្រាសាទរាជវង្សថ្មីមួយ ដែលគេស្គាល់ថា [[ប្រាសាទភ្នំបាខែង|ភ្នំបាខែង]] ។ យសោធរបុរៈបានមានរហូតដល់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១១៧០ នៃគ.ស នៅពេលដែលវាត្រូវបានដណ្តើមយកដោយពួកឈ្លានពានពី [[ចាម្ប៉ា|ប្រទេសចាម្ប៉ា]] ។ == ប្រាសាទ == ប្រាសាទព្រៃមន្ទី ប្រាសាទស្វាយព្រាហ៍ ប្រាសាទកណ្ដាលដុំ ប្រាសាទអូរក្អែក ប្រាសាទឪឡោក ប្រាសាទគុកដូង ប្រាសាទទទឹងថ្ងៃ ប្រាសាទត្រពាំងផុង ប្រាសាទលលៃ ប្រាសាទព្រះគោ ប្រាសាទបាគង == សូមមើលផងដែរ == * [[ក្រុងអង្គរ|អង្គរ]] * [[ស្ថាបត្យករខ្មែរ|ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រទេសកម្ពុជា]] * [[ប្រាសាទព្រះគោ|ព្រះគោ]] * [[ប្រាសាទបាគង|បាគង]] * [[ប្រាសាទលលៃ|លលៃ]] * ប្រាសាទព្រៃមន្ទី == ឯកសារយោង == hkshah4s29n4ic0dfsdrv91j9cdb5y3 336823 336822 2026-06-22T03:09:06Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 ជំនួសខ្លឹមសារនៃទំព័រដោយ ''''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Hariharalaya) គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] ព្រះរាជាណាចក្រក...' 336823 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Hariharalaya) គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]នៅឯតំបន់មួយដែលឥឡូវហៅថា[[រលួស (ប្រាសាទ)|រលួស]]។ ==ឯកសារយោង== 3g4nvqmk1fe72n436n8v9df929qvwu2 336849 336823 2026-06-22T11:50:12Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336849 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Hariharalaya) គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅឯតំបន់មួយឈ្មោះហៅថា[[រលួស (ប្រាសាទ)|រលួស]]។ ==ឯកសារយោង== 9eslemodvf8q60s2qhxx5555i61jl85 336850 336849 2026-06-22T11:50:37Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336850 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Hariharalaya) គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅឯតំបន់មួយឈ្មោះថា[[រលួស (ប្រាសាទ)|រលួស]]។ ==ឯកសារយោង== ikxwpkg0sxoo4z4dtftwbot5p35cqiy 336851 336850 2026-06-22T11:53:05Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336851 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Hariharalaya) គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅឯតំបន់មួយឈ្មោះថា[[រលួស (ប្រាសាទ)|រលួស]]។ជាមួយនឹងប្រាសាទតូចធំ ==ឯកសារយោង== 6iqi3a8rpeigz9vxz4yl4w5achspeq6 336852 336851 2026-06-22T11:53:56Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336852 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Hariharalaya) គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅឯតំបន់មួយឈ្មោះថា[[រលួស (ប្រាសាទ)|រលួស]]។ជាមួយនឹងប្រាសាទតូចធំខ្លះបែកបាក់ខ្លះនៅរឹងមាំទីក្រុងនេះនៅតែជាទីតាំងមូលដ្ឋានដែលមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះកររហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្នលាយឡំជាមួយនឹងវប្បធម៌ប្រពៃណីបុរាណរបស់អ្នកភូមិនិងបរិស្ថានធម្មជាតិ។ ==ឯកសារយោង== pibzebpz88r7mgyvc5xwa2dblwflkiu 336853 336852 2026-06-22T11:54:58Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336853 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Hariharalaya) គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅឯតំបន់មួយឈ្មោះថា[[រលួស (ប្រាសាទ)|រលួស]]។ជាមួយនឹងប្រាសាទតូចធំខ្លះបែកបាក់ខ្លះនៅរឹងមាំតំបន់ហរិហរាល័យនៅតែជាទីតាំងមូលដ្ឋានដែលមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះកររហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្នលាយឡំជាមួយនឹងវប្បធម៌ប្រពៃណីបុរាណរបស់អ្នកភូមិនិងបរិស្ថានធម្មជាតិ។ ==ឯកសារយោង== 9okxjsa0p4mf8j9a43u9s97xufbqkkf 336854 336853 2026-06-22T11:55:39Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336854 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Hariharalaya) គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅឯតំបន់មួយឈ្មោះថា[[រលួស (ប្រាសាទ)|រលួស]]។ជាមួយនឹងប្រាសាទតូចធំខ្លះបែកបាក់ខ្លះនៅរឹងមាំតំបន់ហរិហរាល័យនៅតែជាទីតាំងមូលដ្ឋានដែលមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះកររហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្នលាយឡំជាមួយនឹងវប្បធម៌ប្រពៃណីបុរាណរបស់អ្នកភូមិនិងបរិស្ថានធម្មជាតិ។<ref name=Higham>Higham, C., 2001, The Civilization of Angkor, London: Weidenfeld & Nicolson, {{ISBN|9781842125847}}</ref>{{rp|60}}<ref name=Higham1>Higham, C., 2014, Early Mainland Southeast Asia, Bangkok: River Books Co., Ltd., {{ISBN|9786167339443}}</ref>{{rp|353–357}} ==ឯកសារយោង== sjakylvzt6rq05r6si6phy0sj3l0qcu 336855 336854 2026-06-22T11:57:46Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336855 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Hariharalaya) គឺជាទីក្រុងបុរាណ និងជារាជធានីរបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលសព្វថ្ងៃមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅឯតំបន់មួយឈ្មោះថា[[រលួស (ប្រាសាទ)|រលួស]]។ជាមួយនឹងប្រាសាទតូចធំខ្លះបែកបាក់ខ្លះនៅរឹងមាំតំបន់ហរិហរាល័យនៅតែជាទីតាំងមូលដ្ឋានដែលមានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះកររហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្នលាយឡំជាមួយនឹងវប្បធម៌ប្រពៃណីបុរាណរបស់អ្នកភូមិនិងបរិស្ថានធម្មជាតិ។<ref name=Higham>Higham, C., 2001, The Civilization of Angkor, London: Weidenfeld & Nicolson, {{ISBN|9781842125847}}</ref>{{rp|60}}<ref name=Higham1>Higham, C., 2014, Early Mainland Southeast Asia, Bangkok: River Books Co., Ltd., {{ISBN|9786167339443}}</ref>{{rp|353–357}}<ref>{{Cite web |title=លោកសាស្រ្តាចារ្យ អាំង ជូលាន ពន្យល់អតីតពីទីក្រុងហរិហរាល័យ |url=https://thmeythmey.com/detail/151003 |access-date=2026-06-22 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> ==ឯកសារយោង== 95bcxx76o0ne0tpxs37xmor1v8h4n80 0 13319 336841 335780 2026-06-22T07:46:38Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336841 wikitext text/x-wiki '''ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : The Phnom Kulen National Park or Jayavarman-Norodom Phnom Kulen National Park) គឺជាឧទ្យានជាតិមួយរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភ្នំគូលែន|ជួរភ្នំគូលែន]]ទឹកដី[[ខេត្តសៀមរាប]]។ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៧៣.៧៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយមានឈ្មោះជាផ្លូវការរថា'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''។ {{Infobox protected area | name = ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន | alt_name = ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | iucn_category = II | iucn_ref =<ref name="wdpa">{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Phnom Kulen National Park |url=https://www.protectedplanet.net/phnom-kulen-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=26 Dec 2018}}</ref> | photo = PhnomKulen.jpg | photo_width = | photo_caption = ទឹកជ្រោះនៅលើឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | map = Cambodia | relief = Yes | map_width = | map_caption = ផែនទីនៃឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន | location = [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]], {{CAM}} <ref name="wdpa">https://m.freshnewsasia.com/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html</ref> | nearest_city_title = ទីក្រុងដែលនៅជិតបំផុត | nearest_city = [[ក្រុងសៀមរាប]] | lat_d = 13.6062 | long_d = 104.0957 | region = KH | area_km2 = 373.76 | established = ថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣<ref name="wdpa" /> | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | website = }} នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]តំបន់នេះគឺជាទីតាំងនៃរាជធានីមហេន្ទ្របវ៌តដែលជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ទ្រង់បានប្រកាសខ្លួនជា[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រវ៌ាតីន]](ស្តេចចក្រវាឡ)។<ref>[[#Higham2001|Higham, 2001]]: pp. 54–59</ref> [[File:Phnom Kulen8.JPG|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ទេសភាពឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីទំហំ ៣៧.៥០០ ហិកតានិងគ្រប់ដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] [[ភ្នំគូលែន]] និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។[[ភ្នំគូលែន]]ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០២ បន្ទាប់ពី[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០១ កំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ [[ក្រសួងបរិស្ថាន]] [[ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម និងសំណង់|ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់]] និង [[ខេត្តសៀមរាប|រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប]]បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព្រំប្រទល់ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនឡើងវិញធ្វើឲ្យផ្ទៃដីនៅសល់ទំហំ ៣៧.៣៧៣ ហិកតា។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ តាមរយៈអនុក្រឹត្យលេខ ១៨៨ អនក្រ.បក ចុះនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ របស់[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្មន័-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានផ្ទៃដីទំហំ ៦២៨៨៣ ហិកតាស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្ត[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលគ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ០៥ ឃុំចំនួន ១៤ និង ភូមិចំនួន ៤៥ រួមមាន[[ស្រុកស្វាយលើ]](ឃុំចំនួន ០៤ និងភូមិចំនួន ២០)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ១៤)[[ស្រុកវ៉ារិន]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៧ )[[ស្រុកសូទ្រនិគម]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៣) និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]] (ឃុំចំនួន ០១ និងភូមិចំនួន ០១)។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនពុះចែកជា ០២ ផ្នែកដោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ ៦៧]] ផ្នែកខាងលិចហៅថា'''ភ្នំក្បាលស្ពាន'''និងផ្នែកខាងកើតហៅថា'''ជួរភ្នំគូលែន'''។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] និង [[ស្រុកវ៉ារិន]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] និង [[ស្រុកសូទ្រនិគម]]។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានរយៈកម្ពស់អតិបរមា ៤៩៨ ម៉ែត្រស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនិងមានចម្ងាយ ៦០ គីឡូម៉ែត្រពី[[ក្រុងសៀមរាប]]និងប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref>ដែលសម្បូរទៅដោយសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌ ធនធានធម្មជាតិ និង ជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងបុរាណ[[ដើមសម័យអង្គរ]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-03-16 |title=ស្វែងយល់ពី​ឧទ្យានជាតិ​ភ្នំគូលែន «ប្រវត្តិ ភូមិសាស្រ្ត ​វប្បធម៌ សក្តានុពលទេសចរណ៍» |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/874340 |access-date=2026-03-26 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម «ភ្នំគូលែន» នឹងត្រូវប្រែមុខមាត់ថ្មីបន្ថែមទៀត តាមរយៈការអភិវឌ្ឍរបៀងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html |access-date=2026-03-26 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ទឹកជ្រោះ == មានទឹកជ្រោះធំៗចំនួន ០២ នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]] ៖ * ទឹកជ្រោះទី ០១ មានកម្ពស់ ០៤-០៥ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ២៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] *ទឹកជ្រោះទី ០២ មានកម្ពស់ ១៥-២០ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ១៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា។ ទំហំរបស់ទឹកជ្រោះប្រែប្រួលទៅតាមរដូវនិងបរិមាណទឹកភ្លៀង។ភ្ញៀវទេសចរដែលធ្វើដំណើរទៅកម្សាន្តទឹកជ្រោះនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]]គឺមានការពេញនិយមជាខ្លាំងដែលមិនអាចរំលងបាន។ [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] == ឯកសារយោង == h8ncxtrxb9zf4kt7ukimudxe4b8k5ov 336842 336841 2026-06-22T07:48:16Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ */ 336842 wikitext text/x-wiki '''ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : The Phnom Kulen National Park or Jayavarman-Norodom Phnom Kulen National Park) គឺជាឧទ្យានជាតិមួយរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភ្នំគូលែន|ជួរភ្នំគូលែន]]ទឹកដី[[ខេត្តសៀមរាប]]។ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៧៣.៧៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយមានឈ្មោះជាផ្លូវការរថា'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''។ {{Infobox protected area | name = ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន | alt_name = ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | iucn_category = II | iucn_ref =<ref name="wdpa">{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Phnom Kulen National Park |url=https://www.protectedplanet.net/phnom-kulen-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=26 Dec 2018}}</ref> | photo = PhnomKulen.jpg | photo_width = | photo_caption = ទឹកជ្រោះនៅលើឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | map = Cambodia | relief = Yes | map_width = | map_caption = ផែនទីនៃឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន | location = [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]], {{CAM}} <ref name="wdpa">https://m.freshnewsasia.com/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html</ref> | nearest_city_title = ទីក្រុងដែលនៅជិតបំផុត | nearest_city = [[ក្រុងសៀមរាប]] | lat_d = 13.6062 | long_d = 104.0957 | region = KH | area_km2 = 373.76 | established = ថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣<ref name="wdpa" /> | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | website = }} នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]តំបន់នេះគឺជាទីតាំងនៃរាជធានីមហេន្ទ្របវ៌តដែលជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ទ្រង់បានប្រកាសខ្លួនជា[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រវ៌ាតីន]](ស្តេចចក្រវាឡ)។<ref>[[#Higham2001|Higham, 2001]]: pp. 54–59</ref> [[File:Phnom Kulen8.JPG|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ទេសភាពឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីទំហំ ៣៧.៥០០ ហិកតានិងគ្រប់ដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] [[ភ្នំគូលែន]] និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។[[ភ្នំគូលែន]]ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០២ បន្ទាប់ពី[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០១ កំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ [[ក្រសួងបរិស្ថាន]] [[ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម និងសំណង់|ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់]] និង [[ខេត្តសៀមរាប|រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប]]បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព្រំប្រទល់ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនឡើងវិញធ្វើឲ្យផ្ទៃដីនៅសល់ទំហំ ៣៧.៣៧៣ ហិកតា។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ តាមរយៈអនុក្រឹត្យលេខ ១៨៨ អនក្រ.បក ចុះនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ របស់[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្មន័-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានផ្ទៃដីទំហំ ៦២៨៨៣ ហិកតាស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្ត[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលគ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ០៥ ឃុំចំនួន ១៤ និង ភូមិចំនួន ៤៥ រួមមាន[[ស្រុកស្វាយលើ]](ឃុំចំនួន ០៤ និងភូមិចំនួន ២០)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ១៤)[[ស្រុកវ៉ារិន]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៧ )[[ស្រុកសូទ្រនិគម]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៣) និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]] (ឃុំចំនួន ០១ និងភូមិចំនួន ០១)។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនពុះចែកជា ០២ ផ្នែកដោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ ៦៧]] ផ្នែកខាងលិចហៅថា'''ភ្នំក្បាលស្ពាន'''និងផ្នែកខាងកើតហៅថា'''ជួរភ្នំគូលែន'''។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] និង [[ស្រុកវ៉ារិន]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] និង [[ស្រុកសូទ្រនិគម]]។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានរយៈកម្ពស់អតិបរមា ៤៩៨ ម៉ែត្រស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនិងមានចម្ងាយ ៦០ គីឡូម៉ែត្រពី[[ក្រុងសៀមរាប]]និងប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref>ដែលសម្បូរទៅដោយសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌ ធនធានធម្មជាតិនិងជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងបុរាណ[[ដើមសម័យអង្គរ]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-03-16 |title=ស្វែងយល់ពី​ឧទ្យានជាតិ​ភ្នំគូលែន «ប្រវត្តិ ភូមិសាស្រ្ត ​វប្បធម៌ សក្តានុពលទេសចរណ៍» |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/874340 |access-date=2026-03-26 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម «ភ្នំគូលែន» នឹងត្រូវប្រែមុខមាត់ថ្មីបន្ថែមទៀត តាមរយៈការអភិវឌ្ឍរបៀងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html |access-date=2026-03-26 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ទឹកជ្រោះ == មានទឹកជ្រោះធំៗចំនួន ០២ នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]] ៖ * ទឹកជ្រោះទី ០១ មានកម្ពស់ ០៤-០៥ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ២៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] *ទឹកជ្រោះទី ០២ មានកម្ពស់ ១៥-២០ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ១៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា។ ទំហំរបស់ទឹកជ្រោះប្រែប្រួលទៅតាមរដូវនិងបរិមាណទឹកភ្លៀង។ភ្ញៀវទេសចរដែលធ្វើដំណើរទៅកម្សាន្តទឹកជ្រោះនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]]គឺមានការពេញនិយមជាខ្លាំងដែលមិនអាចរំលងបាន។ [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] == ឯកសារយោង == lwc8d5qw5yk9o119ki454tpv5573nof 336843 336842 2026-06-22T07:49:33Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336843 wikitext text/x-wiki '''ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : The Phnom Kulen National Park or Jayavarman-Norodom Phnom Kulen National Park) គឺជាឧទ្យានជាតិមួយរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភ្នំគូលែន|ជួរភ្នំគូលែន]]ទឹកដី[[ខេត្តសៀមរាប]]។ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៧៣.៧៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយមានឈ្មោះជាផ្លូវការរថា'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''។ {{Infobox protected area | name = ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន | alt_name = ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | iucn_category = II | iucn_ref =<ref name="wdpa">{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Phnom Kulen National Park |url=https://www.protectedplanet.net/phnom-kulen-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=26 Dec 2018}}</ref> | photo = PhnomKulen.jpg | photo_width = | photo_caption = ទឹកជ្រោះនៅលើឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | map = Cambodia | relief = Yes | map_width = | map_caption = ផែនទីនៃឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន | location = [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]], {{CAM}} <ref name="wdpa">https://m.freshnewsasia.com/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html</ref> | nearest_city_title = ទីក្រុងដែលនៅជិតបំផុត | nearest_city = [[ក្រុងសៀមរាប]] | lat_d = 13.6062 | long_d = 104.0957 | region = KH | area_km2 = 373.76 | established = ថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣<ref name="wdpa" /> | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | website = }} នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]តំបន់នេះគឺជាទីតាំងនៃរាជធានីមហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌តដែលជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ទ្រង់បានប្រកាសខ្លួនជា[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រវ៌ាតីន]](ស្តេចចក្រវាឡ)។<ref>[[#Higham2001|Higham, 2001]]: pp. 54–59</ref> [[File:Phnom Kulen8.JPG|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ទេសភាពឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីទំហំ ៣៧.៥០០ ហិកតានិងគ្រប់ដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] [[ភ្នំគូលែន]] និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។[[ភ្នំគូលែន]]ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០២ បន្ទាប់ពី[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០១ កំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ [[ក្រសួងបរិស្ថាន]] [[ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម និងសំណង់|ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់]] និង [[ខេត្តសៀមរាប|រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប]]បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព្រំប្រទល់ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនឡើងវិញធ្វើឲ្យផ្ទៃដីនៅសល់ទំហំ ៣៧.៣៧៣ ហិកតា។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ តាមរយៈអនុក្រឹត្យលេខ ១៨៨ អនក្រ.បក ចុះនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ របស់[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្មន័-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានផ្ទៃដីទំហំ ៦២៨៨៣ ហិកតាស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្ត[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលគ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ០៥ ឃុំចំនួន ១៤ និង ភូមិចំនួន ៤៥ រួមមាន[[ស្រុកស្វាយលើ]](ឃុំចំនួន ០៤ និងភូមិចំនួន ២០)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ១៤)[[ស្រុកវ៉ារិន]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៧ )[[ស្រុកសូទ្រនិគម]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៣) និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]] (ឃុំចំនួន ០១ និងភូមិចំនួន ០១)។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនពុះចែកជា ០២ ផ្នែកដោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ ៦៧]] ផ្នែកខាងលិចហៅថា'''ភ្នំក្បាលស្ពាន'''និងផ្នែកខាងកើតហៅថា'''ជួរភ្នំគូលែន'''។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] និង [[ស្រុកវ៉ារិន]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] និង [[ស្រុកសូទ្រនិគម]]។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានរយៈកម្ពស់អតិបរមា ៤៩៨ ម៉ែត្រស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនិងមានចម្ងាយ ៦០ គីឡូម៉ែត្រពី[[ក្រុងសៀមរាប]]និងប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref>ដែលសម្បូរទៅដោយសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌ ធនធានធម្មជាតិនិងជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងបុរាណ[[ដើមសម័យអង្គរ]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-03-16 |title=ស្វែងយល់ពី​ឧទ្យានជាតិ​ភ្នំគូលែន «ប្រវត្តិ ភូមិសាស្រ្ត ​វប្បធម៌ សក្តានុពលទេសចរណ៍» |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/874340 |access-date=2026-03-26 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម «ភ្នំគូលែន» នឹងត្រូវប្រែមុខមាត់ថ្មីបន្ថែមទៀត តាមរយៈការអភិវឌ្ឍរបៀងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html |access-date=2026-03-26 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ទឹកជ្រោះ == មានទឹកជ្រោះធំៗចំនួន ០២ នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]] ៖ * ទឹកជ្រោះទី ០១ មានកម្ពស់ ០៤-០៥ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ២៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] *ទឹកជ្រោះទី ០២ មានកម្ពស់ ១៥-២០ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ១៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា។ ទំហំរបស់ទឹកជ្រោះប្រែប្រួលទៅតាមរដូវនិងបរិមាណទឹកភ្លៀង។ភ្ញៀវទេសចរដែលធ្វើដំណើរទៅកម្សាន្តទឹកជ្រោះនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]]គឺមានការពេញនិយមជាខ្លាំងដែលមិនអាចរំលងបាន។ [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] == ឯកសារយោង == kqqnp1x0igdj1ki7tnszctt8pjirf7k 336846 336843 2026-06-22T07:53:46Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336846 wikitext text/x-wiki '''ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : The Phnom Kulen National Park or Jayavarman-Norodom Phnom Kulen National Park) គឺជាឧទ្យានជាតិមួយរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភ្នំគូលែន|ជួរភ្នំគូលែន]]ទឹកដី[[ខេត្តសៀមរាប]]។ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៣៧៣.៧៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េហើយមានឈ្មោះជាផ្លូវការរថា'''ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន'''។ {{Infobox protected area | name = ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន | alt_name = ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | iucn_category = II | iucn_ref =<ref name="wdpa">{{cite web |author=Protected Planet |date=2018 |title=Phnom Kulen National Park |url=https://www.protectedplanet.net/phnom-kulen-national-park |publisher=United Nations Environment World Conservation Monitoring Centre |access-date=26 Dec 2018}}</ref> | photo = PhnomKulen.jpg | photo_width = | photo_caption = ទឹកជ្រោះនៅលើឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្ដម ភ្នំគូលែន | map = Cambodia | relief = Yes | map_width = | map_caption = ផែនទីនៃឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន | location = [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]], {{flag|កម្ពុជា}} <ref name="wdpa">https://m.freshnewsasia.com/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html</ref> | nearest_city_title = ទីក្រុងដែលនៅជិតបំផុត | nearest_city = [[ក្រុងសៀមរាប]] | lat_d = 13.6062 | long_d = 104.0957 | region = KH | area_km2 = 373.76 | established = ថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣<ref name="wdpa" /> | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = | website = }} នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]តំបន់នេះគឺជាទីតាំងនៃរាជធានីមហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌តដែលជាទីកន្លែងដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ទ្រង់បានប្រកាសខ្លួនជា[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រវ៌ាតីន]](ស្តេចចក្រវាឡ)។<ref>[[#Higham2001|Higham, 2001]]: pp. 54–59</ref> [[File:Phnom Kulen8.JPG|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ទេសភាពឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន]] == លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ == ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមព្រះរាជក្រឹត្យចុះនៅថ្ងៃទី ០១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩៣ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីទំហំ ៣៧.៥០០ ហិកតានិងគ្រប់ដណ្តប់លើភ្នំចំនួន ០៣ គឺ[[ភ្នំហប់]] [[ភ្នំគូលែន]] និង [[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្តឃុំចំនួន ០២ គឺ[[ឃុំខ្នងភ្នំ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកស្វាយលើ]]និង[[ឃុំឃុនរាម]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]។[[ភ្នំគូលែន]]ទទួលបានងារជា'''ឧទ្យានជាតិ'''តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យកាលពីឆ្នាំ ១៩៦៩ ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០២ បន្ទាប់ពី[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលជាឧទ្យានជាតិទី ០១ កំណត់ដោយព្រះរាជក្រឹត្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ [[ក្រសួងបរិស្ថាន]] [[ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគររូបនីយកម្ម និងសំណង់|ក្រសួងរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង សំណង់]] និង [[ខេត្តសៀមរាប|រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប]]បានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព្រំប្រទល់ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនឡើងវិញធ្វើឲ្យផ្ទៃដីនៅសល់ទំហំ ៣៧.៣៧៣ ហិកតា។នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ តាមរយៈអនុក្រឹត្យលេខ ១៨៨ អនក្រ.បក ចុះនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៣ របស់[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្មន័-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានផ្ទៃដីទំហំ ៦២៨៨៣ ហិកតាស្ថិតនៅក្នុងភូមិសាស្រ្ត[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលគ្របដណ្តប់លើស្រុកចំនួន ០៥ ឃុំចំនួន ១៤ និង ភូមិចំនួន ៤៥ រួមមាន[[ស្រុកស្វាយលើ]](ឃុំចំនួន ០៤ និងភូមិចំនួន ២០)[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ១៤)[[ស្រុកវ៉ារិន]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៧ )[[ស្រុកសូទ្រនិគម]](ឃុំចំនួន ០៣ និងភូមិចំនួន ០៣) និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]] (ឃុំចំនួន ០១ និងភូមិចំនួន ០១)។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនពុះចែកជា ០២ ផ្នែកដោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ ៦៧]] ផ្នែកខាងលិចហៅថា'''ភ្នំក្បាលស្ពាន'''និងផ្នែកខាងកើតហៅថា'''ជួរភ្នំគូលែន'''។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] និង [[ស្រុកអង្គរជុំ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ស្រុកស្វាយលើ]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] និង [[ស្រុកវ៉ារិន]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកស្វាយលើ]] និង [[ស្រុកសូទ្រនិគម]]។ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែនមានរយៈកម្ពស់អតិបរមា ៤៩៨ ម៉ែត្រស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនិងមានចម្ងាយ ៦០ គីឡូម៉ែត្រពី[[ក្រុងសៀមរាប]]និងប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/tourist/detail/683 |access-date=2026-03-27 |website=krongsiemreap.gov.kh}}</ref>ដែលសម្បូរទៅដោយសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌ ធនធានធម្មជាតិនិងជាទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងបុរាណ[[ដើមសម័យអង្គរ]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-03-16 |title=ស្វែងយល់ពី​ឧទ្យានជាតិ​ភ្នំគូលែន «ប្រវត្តិ ភូមិសាស្រ្ត ​វប្បធម៌ សក្តានុពលទេសចរណ៍» |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/874340 |access-date=2026-03-26 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម «ភ្នំគូលែន» នឹងត្រូវប្រែមុខមាត់ថ្មីបន្ថែមទៀត តាមរយៈការអភិវឌ្ឍរបៀងទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/336648-2024-04-13-06-11-01.html |access-date=2026-03-26 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> == ទឹកជ្រោះ == មានទឹកជ្រោះធំៗចំនួន ០២ នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]] ៖ * ទឹកជ្រោះទី ០១ មានកម្ពស់ ០៤-០៥ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ២៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] *ទឹកជ្រោះទី ០២ មានកម្ពស់ ១៥-២០ ម៉ែត្រនិងទទឹងប្រហែល ១៥ ម៉ែត្រនៅក្នុងរដូវវស្សា។ ទំហំរបស់ទឹកជ្រោះប្រែប្រួលទៅតាមរដូវនិងបរិមាណទឹកភ្លៀង។ភ្ញៀវទេសចរដែលធ្វើដំណើរទៅកម្សាន្តទឹកជ្រោះនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]]គឺមានការពេញនិយមជាខ្លាំងដែលមិនអាចរំលងបាន។ [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] == ឯកសារយោង == 3mkai6snavvb9lcaxyeaqfdwah107av 0 41867 336821 336770 2026-06-22T02:57:39Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 336821 wikitext text/x-wiki [[File:Norodom Monineath Sihanouk (cropped 3x2).jpg|thumb|សម្ដេចព្រះមហាក្សត្រី នរោត្ដម មុនិនាថ សីហនុ ព្រះវររាជមាតាជាតិខ្មែរក្នុងសេរីភាព សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និង សុភមង្គល]] ==ទំនៀមលំដាប់ថ្នាក់ព្រះយសព្រះភរិយានិងបាទបរិចារិកាព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ== ជាទំនៀមទម្លាប់តាំងពីសម័យបុរាណកាលមកក្រៅអំពីព្រះអគ្គមហេសីដែលជាព្រះភរិយាធំហើយនោះព្រះមហាក្សត្រស្តេចទ្រង់ទទួលនូវបណ្តាស្ត្រីផ្សេងៗទៀតជាអនុភរិយាឬភរិយាតូចតាមការសព្វព្រះរាជហឫទ័យឬតាមរយៈការបង្គំទូលថ្វាយពីសេនាបតីឬក៏ជាការផ្សំផ្គុំថ្វាយពីសំណាក់ព្រះរាជជនកនិងព្រះរាជជននីជាដើម។ខាងក្រោមនេះគឺជាការបែងចែកលំដាប់ថ្នាក់បណ្តាព្រះភរិយានិងបាទបរិចារិកាទាំង ១០ ថ្នាក់នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាយើងនាសម័យបុរាណដែលត្រូវបានរៀបចំឲ្យមានជាក្រឹត្យក្រមឡើងវិញនៅក្នុងរជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|ព្រះបាទអង្គដួង]] ៖ ០១. ព្រះមហេសី តំណែងព្រះមហេសី គឺជាតំណែងដែលខ្ពង់ខ្ពស់ជាងគេបង្អស់នៅក្នុងចំណោមបណ្តាតំណែងព្រះភរិយាទាំងឡាយនៃព្រះមហាក្សត្រហើយក៏ជាតំណែងដែលនៅក្នុងព្រះនគរអាចមានតែមួយអង្គប៉ុណ្ណោះដើម្បីជាគូស្វាមីភរិយានឹងអង្គរាជា។យើងអាចហៅតំណែងនេះជាភាសាសាមញ្ញបានថាជា'''ព្រះភរិយាធំ'''នៃព្រះមហាក្សត្រ។ស្ត្រីដែលនឹងគ្រងឋានៈជាព្រះមហេសីនេះបានលុះត្រាតែមានជាតិកំណើតជាខត្តិយកញ្ញាហើយត្រូវតែជាព្រះរាជវង្សជាន់ខ្ពស់ផងដែរ។ពាក្យសម្រាប់ហៅនាំមុខតំណែងព្រះមហេសីជាទូទៅត្រូវបានបែងចែកចេញជា ០៣ គឺព្រះរាជអគ្គមហេសី ព្រះអគ្គមហេសី និង ព្រះមហេសីតាមរយៈការកំណត់ពីបុរាណមកប្រសិនបើខត្តិយស្ត្រីរូបណាដែលបានរៀបមង្គលអភិសេកជាមួយនឹងអង្គព្រះរាជាមានធ្វើពីធីដោយព្រាហ្មណ៍មានថ្វាយទឹកក្លស់ទឹកស័ង្ខតាមទំនៀមហើយមានព្រះមាតាបិតាចូលរួមផងនោះតម្រូវឲ្យហៅព្រះយសជា'''ព្រះរាជអគ្គមហេសី'''។ប្រសិនបើអភិសេកដោយផ្ទាល់ព្រះអង្គជាមួយនឹងព្រះរាជាមិនមានព្រះមាតាបិតាចូលរួមទេឲ្យហៅព្រះយសជា'''ព្រះអគ្គមហេសី'''។រីឯខត្តិយស្ត្រីណាដែលអភិសេកនឹងព្រះរាជាហើយតែពុំទាន់បានទទួលពិធីពីព្រាហ្មណ៍ទេលោកឲ្យមានព្រះយសត្រឹមជា'''ព្រះមហេសី'''។ ០២. ព្រះទេពី តំណែងព្រះទេពី គឺជាតំណែងបន្ទាប់ពីតំណែងព្រះមហេសីឬដែលយើងអាចហៅជាភាសាសាមញ្ញបានថាជា'''ភរិយារង'''នៃព្រះមហាក្សត្រ។នៅក្នុងមួយរជ្ជកាលរបស់ព្រះមហាក្សត្រអាចមានតំណែងព្រះទេពីនេះ ០១ អង្គក៏បាន ០២ អង្គក៏បានអាស្រ័យតាមព្រះរាជអធ្យាស្រ័យរបស់ព្រះអង្គដោយគេបែងចែកងារនៃតំណែងនេះជា ០២ គឺព្រះមង្គលទេវីនិងព្រះទេពីមង្គល។ស្ត្រីដែលអាចគ្រងឋានៈជាព្រះទេពីបានលុះត្រាតែមានជាតិកំណើតខ្ពង់ខ្ពស់ជាបុត្រីនៃព្រះបរមវង្សានុវង្សព្រះញាតិវង្សនៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ។រីឯការកំណត់ព្រះយសពាក្យសម្រាប់នាំមុខព្រះឋានៈក៏ត្រូវបានបែងចែកជា ០៣ ដូចគ្នានឹងតំណែងព្រះមហេសីដែរគឺព្រះបរមរាជ ព្រះបរម និង ព្រះរាជ។ប្រសិនបើព្រះទេពីនោះបានរៀបមង្គលអភិសេកដោយមានការចូលរួមពីព្រះមាតាបិតាហើយមានព្រាហ្មណ៍ធ្វើពិធីថ្វាយទឹកក្លស់ទឹកស័ង្ខនោះឲ្យមានព្រះយសជា'''ព្រះបរមរាជ'''(ព្រះបរមរាជទេពីមង្គល/ព្រះបរមរាជមង្គលទេវី)។តែប្រសិនបើមិនមានព្រះមាតាបិតាចូលរួមពិធីអភិសេកទេឲ្យហៅយសជា'''ព្រះបរម'''។រីឯព្រះទេពីណាដែលអភិសេកដោយមិនទាន់មានពិធីព្រាហ្មណ៍លោកឲ្យហៅព្រះយសជា'''ព្រះរាជ'''សិន។ ០៣. តំណែងព្រះបិយោ តំណែងព្រះបិយោ គឺជាតំណែងសម្រាប់ព្រះភរិយាដែលមានជាតិកំណើតជារាស្ត្រសាមញ្ញតែតម្រូវសម្រាប់តែបុត្រីនៃសេនាបតីជាន់ខ្ពស់តែប៉ុណ្ណោះ។ព្រះមហាក្សត្រអាចមានព្រះបិយោបានច្រើននាក់និងអាចប្រទានជាគោរម្យងារផ្សេងៗពីគ្នាបាន។សម្រាប់ពាក្យព្រះយសនាំមុខតំណាងព្រះបិយោនេះគេបែងចែកជា ០៣ ដូចតំណែងទាំង ០២ ខាងលើដែរគឺព្រះបរម ព្រះរាជ និង ព្រះ។តាមការកំណត់មកថាប្រសិនបើស្ត្រីជាបុត្រីអគ្គមហាសេនាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ណាបានរៀបមង្គលអភិសេកនឹងអង្គព្រះរាជាដោយមានព្រះមាតាបិតាចូលរួមហើយមានព្រាហ្មណ៍ធ្វើពិធីថ្វាយទឹកស័ង្ខនោះឲ្យមានយសជា'''ព្រះបរម'''។ប្រសិនបើមិនមានព្រះមាតាបិតាមកចូលរួមពិធីទេឲ្យមានយសជា'''ព្រះរាជ'''។ដោយឡែកប្រសិនបើស្ត្រីទទួលអភិសេកដោយផ្ទាល់ពីព្រះរាជាតែមិនទាន់មានព្រាហ្មណ៍ធ្វើពិធីថ្វាយទឹកស័ង្ខទេឲ្យមានយសជា'''ព្រះបិយោ'''ធម្មតាសិន។ ០៤. ព្រះមេយុវ ឬ ព្រះម៉ែយុវ តំណែងព្រះមេយុវ គឺជាតំណែងសម្រាប់ព្រះភរិយាដែលមានជាតិកំណើតជារាស្ត្រសាមញ្ញតែតម្រូវឲ្យត្រូវតែជាបុត្រីរបស់អស់លោកមន្ត្រីរាជការ។ព្រះមហាក្សត្រអាចមានព្រះមេយុវបានច្រើននាក់និងអាចប្រទានជាគោរម្យងារផ្សេងៗពីគ្នា។សម្រាប់ពាក្យព្រះយសនាំមុខតំណែងព្រះមេយុវនេះគេបែងចែកជា ០៣ ហើយមានការកំណត់ដូចតំណែងព្រះបិយោដែរគឺ ព្រះបរម ព្រះរាជ និង ព្រះ។ ០៥. ព្រះមេនាង ឬ ព្រះម៉ែនាង (ម្នាង) តំណែងព្រះមេនាង គឺជាតំណែងព្រះស្នំដែលជាបុត្រីនៃអស់លោកមន្ត្រីរាជការបានថ្វាយខ្លួនជាបាទបរិចារិកាហើយបានរួមប្រវេណីនឹងអង្គព្រះរាជា។តំណែងព្រះមេនាងអាចមានច្រើនរូបនិងមានងារផ្សេងៗពីគ្នា។ ០៦. ព្រះស្នំ កាលបើព្រះរាជាជាម្ចាស់ផែនដីយកបុត្រីមន្ត្រីខ្ញុំរាជការជាបាទបរិចារិកាហើយមិនទាន់រួមប្រវេណីឬកាលបើព្រះរាជាជាម្ចាស់ផែនដីយកបុត្រីមន្ត្រីតំណែងព្រះពញាជាបាទបរិចារិកាហើយបានរួមប្រវេណីហើយលោកឲ្យបុត្រីនោះមានតំណែងជាព្រះស្នំហៅងារជា'''អ្នកព្រះនាង'''ឬ'''ព្រះនាង'''។តំណែងនេះអាចមានច្រើនរូបស្របតាមព្រះរាជហឫទ័យនិងមានងារផ្សេងៗពីគ្នា។ ០៧. ព្រះស្រឹង្គារ កាលបើព្រះរាជាជាម្ចាស់ផែនដីយកកូនអ្នកមានត្រកូលជាបាទបរិចារិកាហើយបានរួមប្រវេណីឬកាលបើព្រះរាជាជាម្ចាស់ផែនដីយកបុត្រីព្រះពញាជាបាទបរិចារិកាហើយមិនបានរួមប្រវេណីឲ្យស្ត្រីនោះមានតំណែងជាព្រះស្រឹង្គារមានងារជា'''អ្នកនាង'''។តំណែងនេះអាចមានច្រើនរូបនិងមានងារផ្សេងៗពីគ្នា។ ០៨. ព្រះក្រមការ កាលបើព្រះរាជាជាម្ចាស់ផែនដីយកកូនអ្នកមានត្រកូលជាបាទបរិចារិកាហើយពុំទាន់បានរួមប្រវេណីឬកាលបើព្រះរាជាជាម្ចាស់ផែនដីយកកូនអ្នកងារជាបាទបរិចារិកាហើយបានរួមប្រវេណីឲ្យស្ត្រីនោះមានតំណែងជាព្រះក្រមការ។តំណែងព្រះក្រមការនេះអាចមានច្រើនអ្នកនិងមានងារផ្សេងៗពីគ្នា។ ០៩. ព្រះស្រីការ តំណែងព្រះស្រីការ គឺជាតំណែងរបស់ស្ត្រីដែលព្រះរាជាជាម្ចាស់ផែនដីយកកូនខ្ញុំបម្រើជាបាទបរិចារិកាហើយបានរួមប្រវេណីឬកាលបើព្រះរាជាជាម្ចាស់ផែនដីយកកូនអ្នកងារជាបាទបរិចារិកាហើយពុំទាន់បានរួមប្រវេណី។ ១០. ព្រះបម្រើ តំណែងព្រះបម្រើ គឺជាតំណែងរបស់ស្ត្រីដែលព្រះរាជាជាម្ចាស់ផែនដីយកកូនខ្ញុំបម្រើជាបាទបរិចារិកាហើយមិនទាន់បានរួមប្រវេណី។<ref>https://www.facebook.com/share/p/1D8D2TzCFo/</ref> ==អំពីគោរមងារឃុន ម៉ម និង អ្នកម្នាង== * ពាក្យ'''ឃុន'''នៅក្នុងសម័យបុរាណហៅបានតែចំពោះបុរសដែលមានបណ្ដាស័ក្ដិបួនហ៊ូពាន់តែប៉ុណ្ណោះ(មានអំណាចត្រួតពលបានបួនពាន់នាក់)លុះមកដល់រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|ព្រះបាទអង្គដួង]]រៀងមកគោរមងារនេះត្រូវបានហ្លួងប្រទានឲ្យទាំងបុរសទាំងស្ត្រីណាដែលជាអ្នកផ្តល់ជាប្រយោជន៍ចំពោះស្ដេចផែនដីមានគ្រូរបាំ គ្រូតន្ត្រី បាទបរិចាកា និង ព្រះញាតិវង្សនៃហ្លួង។បើគោរមងារឃុនបន្ថែមពាក្យចៅនៅពីមុខទៅជា'''ចៅឃុន'''គោរមងារនេះនឹងឡើងខ្ពស់ជាងឃុនទទេ។ * ពាក្យ'''ម៉ម''' គឺជាគោរមងាដែលហ្លួងស្តេចសព្វព្រះរាជហឫទ័យប្រទានឲ្យចំពោះតែស្ត្រីដែលជាបាទបរិចារិកានៃហ្លួង ។គោរមងារម៉មនេះមានឋានៈខ្ពស់ជាងអ្នកម្នាងតែទាបជាងឃុននិងប្រើតាំងតែពីរជ្ជកាលបរមបុរាណរាងមក។ * ពាក្យ'''អ្នកម្នាង''' គឺជាគោរមងារថ្នាក់ទី ០៥ នៅក្នុងលំដាប់ចៅចមទាំង ០៦ ថ្នាក់។គោរមងារនេះមានប្រើតាំងតែពីបរមបុរាណរៀងមកហើយទៀតសោតហ្លួងប្រទានចំពោះតែស្ត្រីដែលជារាស្ត្រសាមញ្ញហើយត្រូវបានហ្លួងលើកជាបាទបរិចារិកា។គោរមងារអ្នកម្នាងមានឋានៈទាបជាងម៉ម។<ref>https://www.facebook.com/share/1Jhz85pc83/</ref> ==គោរមងារចៅជិតចៅចមទាំង ០៦ ថ្នាក់នៅក្នុងរាជសំណាក់ក្រុងកម្ពុជានាផែនដីបរមបុរាណជាន់ចាស់== '''ចៅជិតចៅចម''' គឺជារាជស័ព្ទប្រើសម្រាប់ហៅចំពោះរាល់ស្ត្រីដែលមានវង្សត្រកូលជាតិជារាស្ត្រសាមញ្ញហើយត្រូវបានហ្លួងសព្វព្រះរាជហឫទ័យតែងតាំងជាបាទបរិចារិកាគឺសម្តៅទៅលើស្ត្រីដែលហ្លួងទ្រង់រើសយកមកឲ្យធ្វើការងារផ្សេងៗឬធ្វើជាព្រះជាយា។នៅក្នុងក្បួនព្រះរាជស័ព្ទនារាជសំណាក់ក្រុងកម្ពុជាធិបតីចៅជិតចៅចមចែកជា ០៦ ថ្នាក់ដែលមានដូចជា ៖ * ថ្នាក់ទី ០១ គឺ'''ព្រះបិយោ'''ដែលមានតំណែងជា'''ព្រះបរម'''ដែលជាថ្នាក់ខ្ពស់បំផុត * ថ្នាក់ទី ០២ គឺ'''ព្រះស្នំ'''ដែលមានតំណែងជា'''ព្រះម្នាង'''។ព្រះស្នំនេះទៀតសោតបើហ្លួងសព្វព្រះរាជហឫទ័យនាងណាខ្លាំងទ្រង់លើកជាធំគឺឯកនោះបានន័យថានាងនោះគឺជាព្រះស្នំដែលមានអំណាចលើសអស់ស្នំដទៃៗទៀត * ថ្នាក់ទី ០៣ គឺ'''ព្រះស្រឹង្គារ'''ដែលមានតំណែងជា'''ព្រះម៉ែនាង''' * ថ្នាក់ទី ០៤ គឺ'''ព្រះក្រមការ'''ដែលមានតំណែងជា'''ព្រះនាង''' * ថ្នាក់ទី ០៥ គឺ'''ព្រះស្រីការ'''ដែលមានតំណែងជា'''អ្នកម្នាង''' * ថ្នាក់ទី ០៦ គឺ'''ព្រះកំណាន់'''ដែលមានតំណែងជា'''អ្នកនាង'''។<ref>https://www.facebook.com/share/1CRMtL1f9P/</ref> ==ឯកសារយោង== 756ipdojolym1sz7p8yau8tgkwu3a07 0 50918 336820 311120 2026-06-22T02:51:54Z Stephan1000000 38754 336820 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន កម្មវិធីទូរទស្សន៍ | image = House-of-the-dragon-logo-2054x300.png | genre = {{Plainlist| * [[សកម្មភាព]]<ref>{{Cite news |last=Huddleston |first=Tom |date=August 22, 2022 |title=House of the Dragon recap: episode one – blood, guts, gore and tons of epic action |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/22/house-of-the-dragon-recap-episode-one-blood-guts-gore-and-tons-of-epic-action |url-status=live |access-date=October 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018114412/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2022/aug/22/house-of-the-dragon-recap-episode-one-blood-guts-gore-and-tons-of-epic-action |archive-date=October 18, 2022}}</ref> * [[Adventure fiction|ការផ្សងព្រេង]]<ref>{{Cite web |title=House of the Dragon |url=https://www.avclub.com/tv/reviews/house-of-the-dragon-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023153730/https://www.avclub.com/tv/reviews/house-of-the-dragon-2022 |archive-date=October 23, 2022 |access-date=October 30, 2022 |website=[[The A.V. Club]]}}</ref> * [[Fantasy television|ការស្រមើស្រមៃ]]<ref name="LOTRVF">{{Cite news |last=Jarvey |first=Natalie |date=October 20, 2022 |title=In the Battle of the Genre Shows, Does House of the Dragon or Rings of Power Take the Crown? |work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]] |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2022/10/does-house-of-the-dragon-or-rings-of-power-take-the-crown |url-status=live |access-date=October 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024124058/https://www.vanityfair.com/hollywood/2022/10/does-house-of-the-dragon-or-rings-of-power-take-the-crown |archive-date=October 24, 2022}}</ref> * [[រឿងភាគ]]<ref>{{Cite news |last=Brinkman |first=Emilie M. |date=October 23, 2022 |title='House of the Dragon' succession drama is rooted in actual history |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/made-by-history/2022/10/23/house-dragons-succession-drama-is-rooted-actual-history/ |url-status=live |access-date=October 30, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030151157/https://www.washingtonpost.com/made-by-history/2022/10/23/house-dragons-succession-drama-is-rooted-actual-history/ |archive-date=October 30, 2022}}</ref> }} | creator = {{Plainlist| * [[រ៉ាយអិន ខនដាល ]] * [[ចច អ័រ អរ ម៉ាទីន]] }} | based_on = {{Based on|''[[Fire & Blood (novel)|Fire & Blood]]''|George R.&nbsp;R. Martin}} | showrunner = {{Plainlist| * រ៉ាយអិន ខនដាល * [[មីហ្គែល សាប៉ូនិក]] (រដូវកាលទី 1) }} | starring = {{Plainlist| <!-- New cast members go at the end of the list per [[MOS:TVCAST]] --> <!--1.01--> * [[Paddy Considine]] * [[Matt Smith]] * [[Emma D'Arcy]] * [[Rhys Ifans]] * [[Steve Toussaint]] * [[Eve Best]] * [[Sonoya Mizuno]] * [[Fabien Frankel]] * [[Milly Alcock]] * [[Emily Carey]] * [[Graham McTavish]] <!--1.03--> * [[Matthew Needham]] * [[Jefferson Hall (actor)|Jefferson Hall]] <!--1.06--> * [[Olivia Cooke]] <!--1.08--> * [[Harry Collett]] * [[Tom Glynn-Carney]] * [[Ewan Mitchell]] * [[Bethany Antonia]] * [[Phoebe Campbell]] * [[Phia Saban]] <!--2.01--> * Kurt Egyiawan * [[Kieran Bew]] * [[Abubakar Salim]] * [[Tom Taylor (actor)|Tom Taylor]] <!--2.02--> * [[Clinton Liberty]] * [[Tom Bennett (actor)|Tom Bennett]] * [[Ellora Torchia]] <!--2.03--> * [[Freddie Fox (actor)|Freddie Fox]] * [[Gayle Rankin]] * [[Simon Russell Beale]] }} | theme_music_composer = [[Ramin Djawadi]] | opentheme = "[[Game of Thrones Theme|''Game of Thrones'' Theme]]" | composer = Ramin Djawadi | country = United States | language = English | num_seasons = 3<!--- Do not add a value until episodes have aired ---> | num_episodes = 19<!--- Do not add a value until episodes have aired ---> | executive_producer = {{Plainlist| * Miguel Sapochnik * Ryan Condal * George R. R. Martin * Ron Schmidt * Jocelyn Diaz * [[Sara Hess]] * Vince Gerardis * [[Alan Taylor (director)|Alan Taylor]] }} | producer = {{Plainlist| * Karen Wacker * Angus More Gordon * Alexis Raben * Kevin Lau }} | editor = {{Plainlist| * [[Tim Porter]] * Selina MacArthur * Crispin Green * Chris Hunter }} | location = {{Plainlist| * [[ព័រទុយកាល់]] * [[ចក្រភពអង់គ្លេស]] * [[អេស្ប៉ាញ]] * [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] }} | cinematography = {{Plainlist| * [[Fabian Wagner]] * Pepe Avila del Pino * Alejandro Martínez * Catherine Goldschmidt }} | camera = | runtime = 54–70 minutes | company = {{Plainlist| * GRRM * Bastard Sword * 1:26 Pictures Inc. * [[HBO Entertainment]] }} | network = [[អ៊ីចប៊ីអូ|អ៊ីចប៊ីអូ (HBO)]] | first_aired = {{Start date|2022|8|21}} | last_aired = {{End date|បច្ចុប្បន្ន}} | related = ''[[ល្បែងនៃរាជបល្ល័ង្ក]]'' }} '''''គ្រួសារនៃសត្វនាគ''''' ({{Lang-en|House of the Dragon}}) គឺជារឿងភាគទូរទស្សន៍ បែបស្មស្រមើស្រមៃ របស់អាមេរិកដែលបង្កើតឡើងដោយលោក ''ចច អ័រ អរ ម៉ាទីន'' និងលោក ''រ៉ាយអិន ខនដាល'' សម្រាប់ [[អ៊ីចប៊ីអូ|HBO]] ។ រឿង បុព្វេសន្និវាស [[ល្បែងនៃរាជបល្ល័ង្ក]] (2011-2019) វាជារឿងភាគទូរទស្សន៍ទីពីរនៅក្នុងសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់លោក ម៉ាទីន ''បទចម្រៀងនៃទឹកកកនិងភ្លើង'' ។ លោក ខនដាល និងលោក មីហ្គែល សាប៉ូនិក បានដើរតួជា [[តួសម្ដែង|អ្នកសំដែង]] សម្រាប់រដូវកាលដំបូង។ ផ្អែកលើផ្នែកខ្លះនៃសៀវភៅ ''ភ្លើងនិងឈាម'' ក្នុងឆ្នាំ 2018 របស់លោក ម៉ាទីន ស៊េរីចាប់ផ្តើមប្រហែល 100 ឆ្នាំបន្ទាប់ពី អាណាចក្រទាំងប្រាំពីរ ត្រូវបានបង្រួបបង្រួមដោយការសញ្ជ័យរបស់ត្រកូល ''ថាហ្ការៀន'' ជិត 200 ឆ្នាំមុនពេលព្រឹត្តិការណ៍ [[ល្បែងដណ្ដើមបល្ល័ង្ក]] និង 172 ឆ្នាំមុនពេលកំណើតរបស់ ដាណេរីស ថាហ្ការៀន។ ដោយមានការ សម្ដែងជាក្រុម កម្មវិធីនេះបង្ហាញពីព្រឹត្តិការណ៍ដែលនាំទៅដល់ការធ្លាក់ចុះនៃ ផ្ទះថាហ្ការៀន ដែលជា សង្រ្គាមដ៏សាហាវនៃការបន្តពូជសាសន៍ ដែលគេស្គាល់ថាជា "'''''{{Abbr|ការរាំនៃនាគ|ពាក្យ "'''''ការរាំនៃនាគ''''' (Dance of the Dragons)" ជាពាក្យប្រៀបធៀបពិពណ៌នាអំពីជម្លោះ ដោយបញ្ជាក់ពីការចូលរួមរបស់នាគក្នុងការប្រយុទ្ធ។}}'''''" រឿងគ្រួសារនៃសត្វនាគ ត្រូវបានបញ្ជាទិញឲ្យផលិតជាស៊េរីដោយផ្ទាល់នៅខែតុលា ឆ្នាំ 2019 ដែលការជ្រើសរើសតួបានចាប់ផ្តើមនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ 2020 និងការថតសំខាន់បានចាប់ផ្តើមនៅខែមេសា ឆ្នាំ 2021 នៅ[[ចក្រភពអង់គ្លេស]]។ ស៊េរីនេះបានចាក់ផ្សាយនៅថ្ងៃទី 21 ខែសីហា ឆ្នាំ 2022 ជាមួយនឹងរដូវកាលដំបូងដែលមាន 10 ភាគ។ ស៊េរីនេះត្រូវបានបន្តសម្រាប់រដូវកាលទី 2 បន្ទាប់ពីការចាក់ផ្សាយក្នុងរយៈពេល 5 ថ្ងៃ។ សាប៉ូនិក បានលាឈប់ពីតួនាទីជាអ្នកបង្ហាញស៊េរីបន្ទាប់ពីរដូវកាលដំបូង ទុកឲ្យ ខនដាល ធ្វើជា Showrunner តែម្នាក់ឯងសម្រាប់រដូវកាលទី 2។ រដូវកាលទី 2 បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី 16 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2024 ដែលមាន 8 ភាគ។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ 2024 មុនពេលចាក់ផ្សាយរដូវកាលទី 2 ស៊េរីនេះត្រូវបានបន្តទៀតសម្រាប់រដូវកាលទី 3។ រដូវកាលដំបូងទទួលបានការពិនិត្យវិចារណ៍វិជ្ជមាន ដោយទទួលបានការសរសើរពីការអភិវឌ្ឍតួអក្សរ, ប្រព័ន្ធទស្សនីយភាព, ការសរសេរសាច់រឿង, ពិភាក្សាសម្រាប់រៀបចំភ្លេងដោយ [[រ៉ាមីន ឌីចាវ៉ាឌី]], និងការសម្តែង។ ទោះយ៉ាងណា ការប្រញ៉ាប់ប្រញាល់, ជាពិសេសការផ្លាស់ប្តូរពេលវេលា, និងពន្លឺភ្លើងងងឹត ខ្លះនៃឆាកត្រូវបានរិះគន់។ ការចាក់ផ្សាយដំបូងរបស់ស៊េរីនេះមានអ្នកមើលជាង 10 លាននាក់តាមរយៈបណ្តាញផ្សាយផ្ទាល់និង HBO Max នៅថ្ងៃដំបូង ដែលគឺជាកំណត់ត្រាធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ [[អ៊ីចប៊ីអូ|អ៊ីចប៊ីអូ (HBO)]]។ == ភាគ == == ឯកសារយោង== {{Reflist}} fi255attt1xltmtz456itiyahcmxy58 0 52194 336826 336606 2026-06-22T03:19:27Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336826 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' គឺជាទីក្រុងដែលទើបតែបង្កើតឡើងថ្មីហើយមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]ភាគពាយ័ព្យ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។តំបន់រុនតាឯកត្រូវបាន[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]ធ្វើការអភិវឌ្ឍជាភូមិធម្មជាតិរុនតាឯកហើយប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងភូមិនេះគឺជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្តរើលំនៅពី[[អង្គរ|តំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។ការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគឺដើម្បីបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌនៃការបន្តរក្សាលក្ខណសម្បត្តិរបស់[[អង្គរ|តំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បតិ្តបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]។<ref>{{Cite web |title=Search Homes for Sale & Rent, Cambodia Real Estate {{!}} Harbor Property |url=https://www.harbor-property.com/km/news/detail/2250/%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%B9%E1%9E%84%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%A2-%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%87%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9F%92%E1%9E%8B%E1%9E%B6%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%BE%E1%9E%8F-%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%BB%E1%9E%84%E1%9E%9A%E1%9E%BB%E1%9E%93%E1%9E%8F%E1%9E%B6%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%8F%E1%9F%81%E1%9E%87%E1%9F%84%E1%9E%9F%E1%9F%82%E1%9E%93-%E1%9E%93%E1%9F%83%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94 |access-date=2026-06-14 |website=www.harbor-property.com |language=en}}</ref> {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងរុនតាឯក | official_name = | other_name = | native_name = Run Ta Aek City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = ប្រាសាទភ្នំបូក.jpg | border = | total_width = | image_style = | perrow = | image1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = | image_caption = | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[សង្កាត់រុនតាឯក]] [[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = អ៊ឹង សុភ័ណ | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = | established_date = | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_rank = | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១៥ | website = | footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើតក្រុងរុនតាឯក [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់រុនតាឯក|ឃុំរុនតាឯក]]ពី[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]និង[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្គ]]ពី[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]ហើយទីតាំងរដ្ឋបាលក្រុងរុនតាឯកគឺស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់រុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Run Ta Aek Techo Sen District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/run-ta-aek-techo-sen-municipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១៥០១ | [[សង្កាត់រុនតាឯក]] | Run Ta Aek Sangkat | តាឯក, ត្មាតពង, តានី, រុន, ជ័យ, ថ្នល់, ស្រែចង្ហូត |- | ១៧១៥០២ | [[សង្កាត់បល្ល័ង្ក]] | Ballangk Sangkat | ធ្លកកំបុត, គោកឫស្សី, ស្នារសង្រ្កាម, ក្រពើ, តាកុយ, ព្រំកុដ្ឋ, ត្រាច, ពពេល, ស្នារតេជោ ៣១៧ |} ==ឯកសារយោង== h5sri48lvq8a0vxu8zqvpbt2wv036un 336827 336826 2026-06-22T03:20:47Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 336827 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}''' គឺជាទីក្រុងដែលទើបតែបង្កើតឡើងថ្មីហើយមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]ភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។តំបន់រុនតាឯកត្រូវបាន[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]ធ្វើការអភិវឌ្ឍជាភូមិធម្មជាតិរុនតាឯកហើយប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងភូមិនេះគឺជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្តរើលំនៅពី[[អង្គរ|តំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។ការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគឺដើម្បីបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌនៃការបន្តរក្សាលក្ខណសម្បត្តិរបស់[[អង្គរ|តំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បតិ្តបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]។<ref>{{Cite web |title=Search Homes for Sale & Rent, Cambodia Real Estate {{!}} Harbor Property |url=https://www.harbor-property.com/km/news/detail/2250/%E1%9E%8A%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%B9%E1%9E%84%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%A2-%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%87%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9F%92%E1%9E%8B%E1%9E%B6%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%BE%E1%9E%8F-%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%BB%E1%9E%84%E1%9E%9A%E1%9E%BB%E1%9E%93%E1%9E%8F%E1%9E%B6%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%8F%E1%9F%81%E1%9E%87%E1%9F%84%E1%9E%9F%E1%9F%82%E1%9E%93-%E1%9E%93%E1%9F%83%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94 |access-date=2026-06-14 |website=www.harbor-property.com |language=en}}</ref> {{Infobox settlement | name = ទីក្រុងរុនតាឯក | official_name = | other_name = | native_name = Run Ta Aek City | settlement_type = [[បញ្ជីទីក្រុងនិងទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា|ទីរួមខេត្ត]] | image_skyline = ប្រាសាទភ្នំបូក.jpg | border = | total_width = | image_style = | perrow = | image1 = | image2 = | image3 = | image4 = | image5 = | image6 = | image7 = | image8 = | imagesize = | nickname = | image_caption = | image_map = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | subdivision_type1 = ខេត្ត | subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] | subdivision_type2 = រដ្ឋបាលក្រុង | subdivision_name2 = [[សង្កាត់រុនតាឯក]] [[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = អភិបាលនៃគណៈអភិបាលក្រុង | leader_name = អ៊ឹង សុភ័ណ | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = | established_date = | established_title2 = បង្កើតឡើងជាផ្លូវការ | established_date2 = ថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ | established_title3 = | established_date3 = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_rank = | population_density_km2 = | timezone = [[Indochina Time|ICT]] | utc_offset = +៧ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | elevation_m = | postal_code_type = | postal_code_title = | postal_code = | area_code = | blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ | blank_info = ១៧១៥ | website = | footnotes = }} នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើតក្រុងរុនតាឯក [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់រុនតាឯក|ឃុំរុនតាឯក]]ពី[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]និង[[សង្កាត់បល្ល័ង្ក|ឃុំបល្ល័ង្គ]]ពី[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]]ហើយទីតាំងរដ្ឋបាលក្រុងរុនតាឯកគឺស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់រុនតាឯក]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref> ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ជាក្រុងមួយស្ថិតនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០២ សង្កាត់<ref>{{Cite web |title=Run Ta Aek Techo Sen District postcode - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/run-ta-aek-techo-sen-municipality |access-date=2026-01-13 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដសង្កាត់ ! សង្កាត់ ! អក្សរឡាតាំង ! ភូមិ |- | ១៧១៥០១ | [[សង្កាត់រុនតាឯក]] | Run Ta Aek Sangkat | តាឯក, ត្មាតពង, តានី, រុន, ជ័យ, ថ្នល់, ស្រែចង្ហូត |- | ១៧១៥០២ | [[សង្កាត់បល្ល័ង្ក]] | Ballangk Sangkat | ធ្លកកំបុត, គោកឫស្សី, ស្នារសង្រ្កាម, ក្រពើ, តាកុយ, ព្រំកុដ្ឋ, ត្រាច, ពពេល, ស្នារតេជោ ៣១៧ |} ==ឯកសារយោង== 56qpb15ejt95ci13oefng6y2oydxjj4 0 53814 336819 336792 2026-06-21T16:11:24Z TheRandomGoober 27248 /* ១៧ មេសា */ 336819 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ការដួលរលំរដ្ឋធានីភ្នំពេញ | partof = [[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា]] និង[[សង្គ្រាមវៀតណាម]] | image = {{multiple image|border=infobox|perrow=2/2/2|total_width=300 | image1=Aerial reconnaissance view of burning Esso Shell oil storage tank, Phnom Penh, 17 April 1975.jpg | alt1= | image2=Aerial reconnaissance view of the Monivong Bridge, Phnom Penh 17 April 1975.jpg | alt2= | image3=MONATIO Soldiers.jpg | alt3= | image4= | alt4=}}'''រូបភាពមើលតាមរង្វិលទ្រនិចនាឡិកា៖''' {{flatlist| * រូបភាពផ្តិតពីលើអាកាសបង្ហាញពីការឆាបឆេះធុងស្តុកប្រេងរបស់ក្រុមហ៊នអេសូ (Esso Shell) * រូបភាពផ្តិតពីលើអាកាសបង្ហាញពី[[ស្ពានព្រះមុនីវង្ស]] * ក្បួនព្យុហយាត្រាចលនា[[ម៉ូណាស្យូ]]នៅភ្នំពេញ }} | caption = | date = ១៧​ មេសា ១៩៧៥ | place = [[ភ្នំពេញ]], [[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ]] | result = {{ublist|ជ័យជម្នះ[[ខ្មែរក្រហម]]}} | combatant1 = {{flagicon|កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ}} [[ខ្មែរក្រហម]] | combatant2 = {{flag|សាធារណរដ្ឋខ្មែរ}} | commander1 = {{flagicon|កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ}} [[ប៉ុល ពត]]<br>{{flagicon|កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ}} [[នួន ជា]]<br>{{flagicon|កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ}} [[អៀង​ សារី]]<br>{{flagicon|កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ}} [[ខៀវ សំផន]] | commander2 = {{flagicon|សាធារណរដ្ឋខ្មែរ}} [[សក់ ស៊ុតសាខន]]<br>{{flagicon|សាធារណរដ្ឋខ្មែរ}} [[ឡុង បូរ៉េត]]{{executed}}<br>{{flagicon|សាធារណរដ្ឋខ្មែរ}} [[លន់ ណុន]]{{executed}}<br>{{flagicon|សាធារណរដ្ឋខ្មែរ}} [[វង្ស សារិនឌី]]{{KIA|suicide}} | strength1 = ៤០,០០០ | strength2 = ~២០,០០០ | casualties1 = | casualties2 = | campaignbox = {{Campaignbox Cambodian Civil War}} }} '''ការដួលរលំទីក្រុងភ្នំពេញ''' ឬអាចហៅបានថា '''ការដួលរលំរដ្ឋធានីភ្នំពេញ''' គឺការវាយដណ្តើមកាន់កាប់ទីក្រុង[[ភ្នំពេញ]] ដែលជារដ្ឋធានីនៃ[[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ]] ដោយពួក[[ខ្មែរក្រហម]]នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ដោយបានបិទបញ្ចប់[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្គ្រាមស៊ីវិលកម្ពុជា]]។ នៅដើមខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ខ្មែរក្រហមបានឡោមព័ទ្ធជុំវិញបរិវេណទីក្រុង ដែលនាំឱ្យភ្នំពេញត្រូវពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការផ្គត់ផ្គង់តាមផ្លូវអាកាសតាម[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ|ព្រលានពោធិ៍ចិនតុង]]។ ដោយឃើញថាខ្មែរក្រហមនឹងរុលចូលក្រុងក្នុងពេលឆាប់ៗ រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានបើក[[ប្រតិបត្តិការអ៊ីហ្គលភូល|ប្រតិបត្តិការជម្លៀសជនជាតិអាមេរិកនិងជនជាតិខ្មែរ]]ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តជិតស្និទនឹងខ្លួននៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា។ នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា រដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋខ្មែរបានជម្លៀសចេញពីភ្នំពេញ ដោយមានគម្រោងបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មីមួយនៅតំបន់ក្បែរព្រំដែនថៃដើម្បីបន្តតស៊ូប្រឆាំងនឹងខ្មែរក្រហម។ បន្តិចក្រោយមកនៅថ្ងៃដដែរនោះ របាំងការពារចុងក្រោយនៅជុំវិញទីក្រុងភ្នំពេញត្រូវផ្ដួល ហើយខ្មែរក្រហមក៏បានចូលកាន់កាប់ទីក្រុងភ្នំពេញទាំងស្រុង។ ពលទាហានសាធារណរដ្ឋខ្មែរដែលនៅសេសសល់ក្នុងទីក្រុងត្រូវបានកម្លាំងខ្មែរក្រហមចាប់ខ្លួននិងនាំទៅកាន់[[ពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក|កីឡដ្ឋានអូឡាំពិក]] ជាកន្លែងដែលពួកគេត្រូវបានប្រហារជីវិត។ ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលនិងយោធាត្រូវបានបង្ខំឱ្យសរសេរសារសារភាពមុនពេលពួកគេត្រូវបានប្រហារជីវិត។ ខ្មែរក្រហមបានបញ្ជាឱ្យប្រជាជនគ្រប់រួបជម្លៀសចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញ លើកលែងតែជនបរទេសប៉ុន្មានក្រុមដែលបន្តនៅជ្រកកោននៅក្នុង[[ស្ថានទូតបារាំងប្រចាំកម្ពុជា|ស្ថានទូតបារាំង]]រហូតដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា នៅពេលដែលពួកគេត្រូវបានដឹកជញ្ជូនតាមរថយន្តទៅប្រទេសថៃ។ ==ផ្ទៃរឿង== នៅដើមឆ្នាំ១៩៧៥ [[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ]] ដែលមានការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិក បានគ្រប់គ្រងតែតំបន់ក្រុងភ្នំពេញនិងទីប្រជុំជនមួយចំនួននៅតាមបណ្តោយ[[ទន្លេមេគង្គ]]ប៉ុណ្ណោះ ខណៈវាក៏ដើរតួជាផ្លូវផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារនិងគ្រាប់រំសេវដ៏សំខាន់ចេញពី[[វៀតណាមខាងត្បូង]]ដែរ។ នៅក្នុងគម្រោងយុទ្ធនាការវាយលុកកំឡុងរដូវប្រាំងឆ្នាំ១៩៧៥ របស់ពួកខ្មែរក្រហម ជាជាងប្រើកម្លាំងវាយទីក្រុងភ្នំពេញផ្ទាល់ ពួកខ្មែរក្រហមបានចាប់ផ្តើមវាយបណ្ដាច់ផ្លូវផ្គត់ផ្គង់របស់សាធារណរដ្ឋខ្មែរនៅតាមទន្លេមេគង្គនោះ។ នៅថ្ងៃទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៥ ខ្មែរក្រហមបានវាយលុកក្រុង[[អ្នកលឿង]] ដែលជាប៉ុស្តិ៍ការពារដ៏សំខាន់មួយរបស់[[កងយោធពលខេមរជាតិ]]នៅលើទន្លេមេគង្គ។<ref name=Dunham>{{cite book|last=Dunham|first=George R|title=U.S. Marines in Vietnam: The Bitter End, 1973–1975 (Marine Corps Vietnam Operational Historical Series)|publisher=Marine Corps Association|year=1990|url=https://archive.org/details/TheBitterEnd|isbn=978-0-16-026455-9|access-date=2026-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310211317/https://archive.org/details/TheBitterEnd|archive-date=2016-03-10|url-status=live}}{{PD-notice}}</ref> កាលថ្ងៃទី២៧ ខែមករា នាវាចំនួនប្រាំពីរគ្រឿងក្នុងចំណោមនាវាចំនួន ១៦ គ្រឿងបានបើកចូលមកដល់ក្រុងភ្នំពេញ ក្រោយត្រូវរងការវាយប្រហារពីកម្លាំងខ្មែរក្រហមក្នុងកំឡុងពេលធ្វើដំណើរចម្ងាយ ១០០ គីឡូម៉ែត្រតាមទន្លេចេញពីព្រំដែនវៀតណាមខាងត្បូង។ នៅថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ក្បួននាវាមួយក្រុម ដែលធ្វើដំណើរតាមដងទន្លេ បានប៉ះជាមួយនឹងមីនក្រោមទឹកដែលបានដាក់បង្កប់ដោយពួកខ្មែរក្រហមនៅក្បែរក្រុង[[ហ្វូមី (ទីរួមខេត្ត)|ហ្វូមី]] ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៧៤ គីឡូម៉ែត្រពីភ្នំពេញ។ ថ្វីបើ[[កងទ័ពជើងទឹកខេមរជាតិ|កងទ័ពជើងទឹកនៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរ]]មានកម្លាំងសមត្ថភាពបោសសម្អាតមីនក្រោមទឹកមែន ប៉ុន្តែដោយសារតែច្រាំងទន្លេត្រូវគ្រប់គ្រងដោយពួកខ្មែរក្រហម ទើបបានជានាំឱ្យការបោសសម្អាតមីនមិនអាចធ្វើទៅរួច ឬណាមួយត្រូវចំណាយធនធានអស់ច្រើន។<ref name=Dunham/>{{rp|១០២–១០៤}} មិនតែប៉ុណ្ណោះ គិតមកត្រឹមពេលនោះ កងទ័ពជើងទឹកសាធារណរដ្ឋខ្មែរបានបាត់បង់នាវាតូចធំរបស់ខ្លួនប្រមាណមួយភាគបួនទៅហើយ រីឯកម្លាំងនាវិក ៧០ ភាគរយរបស់ខ្លួនត្រូវបានស្លាប់ ឬរងរបួស។<ref name=Shawcross>{{cite book|title=Sideshow: Kissinger, Nixon and the Destruction of Cambodia|last=Shawcross |first=William|publisher=Andre Deutsch Limited|year=1979 |isbn=0-233-97077-0}}</ref>{{rp|៣៤៧}} នៅថ្ងៃទី១៧ ខែកុម្ភៈ របបសាធារណរដ្ឋខ្មែរបានបោះបង់ចោលនូវផែនការរំដោះផ្លូវទឹកតាមដងទន្លេមេគង្គវិញ ដូច្នេះ រាល់សកម្មភាពផ្គត់ផ្គង់ទាំងឡាយជាបន្តបន្ទាប់មកភ្នំពេញនឹងត្រូវឆ្លងកាត់តាមផ្លូវអាកាសតាមរយៈ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ|អាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុង]]។<ref name=Dunham/>{{rp|១០៥}} សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាត់ការដឹកជញ្ជូនស្បៀងអាហារ ប្រេងឥន្ធនៈ និងគ្រាប់រំសេវបញ្ជូនតាមអាកាសមកភ្នំពេញភ្លាមៗ ប៉ុន្តែចំនួននៃជំនួយបោះត្រូវបានកំណត់រឹតបន្តឹងក្រោយ[[វិសោធនកម្មខេស–ឈើដ|វិសោធនកម្មច្បាប់ថ្មី]]បានចូលជាធរមាននៅអាមេរិក។<ref name=Shawcross/>{{rp|៣៤៧}} ជាលទ្ធផល ក្រុមហ៊ុន[[ប៊ើដអ៊ែរ]] (BirdAir) របស់អាមេរិកបានក្លាយជាក្រុមហ៊ុនអាកាសតែមួយគត់ដែលប្រតិបត្តិដឹកជំនួយផ្គត់ផ្គង់ចូលភ្នំពេញក្នុងមួយថ្ងៃម្ភៃដង ដោយហោះហើរចុះឡើងពី[[អាកាសយានដ្ឋានទ័ពជើងទឹកអ៊ូតាផាវ]]នៃប្រទេសថៃមកពោធិ៍ចិនតុង។<ref name=Dunham/>{{rp|១០៥}} នៅថ្ងៃទី៥ ខែមីនា កាំភ្លើងធំខ្មែរក្រហមឈរនៅទួលលាប ពោលនៅភាគពាយ័ព្យនៃទីក្រុងភ្នំពេញ បានបាញ់ផ្លោងចូលមកចំអាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុង មុនពេលកម្លាំងសាធារណរដ្ឋខ្មែរបានវាយដណ្តើមតំបន់ទួលលាបមកវិញនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមីនា និងបិទបញ្ចប់ប្រតិបត្តិការបាញ់ផ្លោងចូលក្រុងរបស់ខ្មែរក្រហម។ កងកម្លាំងខ្មែរក្រហមបានបន្តរុញចូលយឺតៗពីភាគខាងជើងនិងលិចនៃភ្នំពេញ ហើយមិនយូរប៉ុន្មានក៏រកតំបន់ឈរជើងថ្មីដែលអាចឱ្យពួកគេបន្តធ្វើការបាញ់ផ្លោងចូលពោធិ៍ចិនតុងម្តងទៀត។ នៅថ្ងៃទី២២ ខែមីនា គ្រាប់រ៉ុក្កែតខ្មែរក្រហមបានបង្កការខូចខាតដល់យន្តហោះដឹកជំនួយផ្គត់ផ្គង់ចំនួនពីរគ្រឿង ដែលបង្ខំឱ្យ[[ស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា|ស្ថានទូតអាមេរិក]]ចេញសេចក្ដីប្រកាសនៅថ្ងៃបន្ទាប់អំពីដំណើរផ្អាកការដឹកជញ្ជូនតាមអាកាសរហូតដល់ស្ថានភាពសន្តិសុខបានប្រសើរឡើងវិញ។ ក្រោយដឹងខ្លួនថាសាធារណរដ្ឋខ្មែរនឹងដួលរលំនៅពេលឆាប់ៗប្រសិនបើគ្មានអ្វីជាជំនួយផ្គត់ផ្គង់ ដូច្នេះស្ថានទូតអាមេរិកក៏បានលុបចោលដំណើរផ្អាកនោះចោលនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ហើយបានបង្កើនចំនួនយន្តហោះសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន។<ref name=Dunham/>{{rp|១០៥}}<ref name=Shawcross/>{{rp|៣៥៨}} ការធ្វើបែបនេះព្រោះរដ្ឋាភិបាលខ្មែរនិងស្ថានទូតអាមេរិកនាពេលនោះមានទស្សនៈសុទិដ្ឋនិយមថាខ្លួនអាចទប់ទល់នឹងការវាយលុករបស់ខ្មែរក្រហមបានរហូតដល់ខែឧសភា នៅពេលដែលរដូវវស្សាចូលមកដល់ ហើយសកម្មភាពប្រយុទ្ធផ្សេងៗនឹងចុះអន់ថយ។<ref name=Shawcross/>{{rp|៣៥៦}} ​ ==យុទ្ធនាការវាយលុករបស់ខ្មែរក្រហម== ===ចុងខែមីនា=== នៅចុងខែមីនា កងយោធពលខេមរជាតិបានឈរជើងក្នុងបរិវេណការពារចម្ងាយប្រហែល ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីកណ្តាលទីក្រុងភ្នំពេញ។ នៅភាគពាយ័ព្យ កងពលធំទីប្រាំពីរបានកំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានការណ៍កាន់តែលំបាកទៅៗ បន្ទាប់ពីគេបានរងការវាយផ្តាច់ពីច្រើនទិស ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ទួលលាប ដែលបានប្តូរដៃកាន់កាប់គ្នាអស់ជាច្រើនលើក។ ចំពោះកងពលធំទីបីដែលមានទីតាំងឈរជើងនៅលើ[[ផ្លូវជាតិលេខ៤ (កម្ពុជា)|ផ្លូវជាតិលេខ ៤]] ក្បែរ[[ភូមិបែកចាន]] ចម្ងាយប្រហែល ១០ គីឡូម៉ែត្រនៅភាគខាងលិចព្រលានពោធិ៍ចិនតុង ត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ចេញពីប៉ុស្តិ៍បញ្ជាការផ្ទាល់ខ្លួននៅ[[ក្រុងច្បារមន|ក្រុងកំពង់ស្ពឺ]]។<ref name=Sak>{{cite book|last=Sutsakhan|first=Lt. Gen. Sak|title=The Khmer Republic at War and the Final Collapse|publisher=United States Army Center of Military History|year=1987|isbn=9781780392585}}</ref>{{rp|១១៥}} នៅឯភាគខាងត្បូង កងពលធំទីមួយបានរ៉ាប់រងយុទ្ធនាការការពារ រួមជាមួយកងពលតូចទី១៥ របស់លោកឧត្តមសេនីយ៍ឯក[[លន់ ណុន]] ហើយវាត្រូវជាជួរប្រយុទ្ធដ៏ស្ងប់ស្ងាត់បំផុតនាពេលនោះ។ យ៉ាងណាមិញ នៅក្នុង[[ក្រុងតាខ្មៅ|តំបន់តាខ្មៅ]] [[ផ្លូវជាតិលេខ១]] និង[[ទន្លេបាសាក់]] កងពលធំទីមួយបានចាប់ផ្ដើមទទួលរងសម្ពាធជាបន្តបន្ទាប់ពីពួកខ្មែរក្រហម។ នៅខាងកើតនៃរដ្ឋធានីគឺជាទីតាំងឈរជើងរបស់កងពលតូចឆ័ត្រយោង និងកងអង្គភាពនៃយោធាភូមិភាគភ្នំពេញ។ មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកនៅខាង[[ខណ្ឌជ្រោយចង្វា|ជ្រោយចង្វារ]] និងមូលដ្ឋាន[[កងទ័ពអាកាសខ្មែរ|ទ័ពអាកាសខ្មែរ]]នៅពោធិ៍ចិនតុង ត្រូវស្ថិតក្រោមការការពារដោយកម្លាំងពួកគេរៀងខ្លួនៗ។<ref name=Sak/>{{rp|១៥៦}} កងទ័ពសាធារណរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិសាស្ត្រអ្នកលឿង ពោលនៅឯច្រាំងខាងកើតនៃទន្លេមេគង្គគឺត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ទាំងស្រុងពីកងកម្លាំងសាធារណរដ្ឋខ្មែរផ្សេងៗទៀត។ កងទ័ពអាកាសនិងជើងទឹកខ្មែរត្រូវពន្លាតចេញដាច់ឆ្ងាយពីគ្នាខ្លាំងលើសពីសមត្ថភាពទ្រទ្រង់របស់ពួកគេ ជាហេតុនាំឱ្យពួកគេមិនអាចបំពេញកាតព្វកិច្ច និងតម្រូវការបានពេញលេញ។ ស្ថានភាព​ភស្តុភារទូទៅបានកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនឡើងៗសម្រាប់កងកម្លាំងសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ហើយ​ការផ្គត់ផ្គង់​គ្រាប់រំសេវ​សម្រាប់​ទ័ពថ្មើរជើង​អាចធ្វើឡើងបានម្តងម្កាល​ប៉ុណ្ណោះ។<ref name=Sak/>{{rp|១៥៦}} ===១ មេសា=== លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[លន់ នល់]]បានលាលែងចេញពីតំណែងនៅថ្ងៃទី១ ខែមេសា។ ពិធីលាលែងត្រូវបានធ្វើឡើងនៅ[[រដ្ឋសភាកម្ពុជា|វិមានចំការមន]] ដោយមានការចូលរួមពីតែជនជាតិខ្មែរសុទ្ធប៉ុណ្ណោះ ខណៈក្រុមអ្នកការទូតតំណាងបរទេសផ្សេងៗមិនត្រូវបានឱ្យអញ្ជើញចូលឡើយ។ ពីទីធ្លានៃវិមានចំការមន ឧទ្ធម្ភាគចក្របានដឹកលោកលន់ នល់ ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារ និងបក្សពួកលោកទៅព្រលានពោធិ៍ចិនតុង ដែលជាកន្លែងលោកបានជួបជាមួយឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិក[[ចន ហ្គុនធើរ ឌីន]] មុនពេលឡើងយន្តហោះ[[អាកាសចរណ៍ភូមិន្ទកម្ពុជា|អាកាសចរណ៍កម្ពុជា]]ហោះទៅកាន់អ៊ូតាផាវក្នុងប្រទេសថៃ ដោយនិរទេសខ្លួនចេញជាផ្លូវការ។<ref name=Sak/>{{rp|១៥៨–១៦១}}<ref name=Shawcross/>{{rp|៣៥៨}} លោក[[សូខាំ ខូយ]]បានក្លាយជាប្រធានាធិបតីស្តីទី ដោយសង្ឃឹមថានឹងមានផ្លូវចរចាសន្តិភាពជាមួយខ្មែរក្រហម ពិសេសក្រោយលន់ នល់បានចាកចេញទៅបាត់។<ref name=Shawcross/>{{rp|១៦១}} ស្ថានការណ៍តឹងតែងស្ទើរពេញមួយខែមីនាកន្លងមកនោះបានបិទបញ្ចប់នៅយប់ថ្ងៃទី១ ខែមេសា បន្ទាប់ពីក្រុងអ្នកលឿងបានដួលរលំធ្លាក់ក្រោមដៃខ្មែរក្រហម ក្រោយពីកម្លាំងសាធារណរដ្ឋខ្មែរបានស៊ូទ្រាំការពារក្រុងនេះពីការឡោមព័ទ្ធវាយប្រហាររបស់ខ្មែរក្រហមអស់រយៈពេលបីខែកន្លងមក។ ការវិវឌ្ឍស្ថានភាពថ្មីនេះបានបើកផ្លូវថ្មីឆ្ពោះទៅកាន់ភាគខាងត្បូងនៃរដ្ឋធានី ខណៈទាហានខ្មែរក្រហមចំនួន ៦,០០០ នាក់បន្ថែមបានរុលជាកម្លាំងឆ្ពោះទៅចូលរួមឡោមព័ទ្ធភ្នំពេញ។<ref name=Sak/>{{rp|១៥៦}}<ref name=Dunham/>{{rp|១០៥}}<ref name=Shawcross/>{{rp|៣៥៨}} ===២–១១ មេសា=== ចាប់ពីថ្ងៃទី៣–៤ ខែមេសា ទីតាំងឈរជើងរបស់កម្លាំងសាធារណរដ្ឋខ្មែរទាំងប៉ុន្មាននៅលើផ្លូវជាតិលេខ ១ ខាងជើងក្រុងអ្នកលឿងក្រោមកងពលធំទីមួយបានត្រូវសត្រូវវាយកាន់កាប់ម្តងមួយៗ ហើយការបញ្ជូនកម្លាំងបន្ថែមជាជំនួយមិនថាតាមផ្លូវគោក ឬឆ្លងទន្លេមេគង្គទេ គឺមិនអាចធ្វើទៅរួចទៀតឡើយ។<ref name=Shawcross/>{{rp|១៥៦}} នៅភាគខាងជើងរដ្ឋធានី ក្នុងតំបន់កងពលទីប្រាំពីរការពារ ខ្មែរក្រហមបានបើកការវាយលុកជារៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយទោះបីជាមានការគាំទ្រផ្លូវអាកាសជាប្រចាំក៏ដោយ ក៏ស្ថានការណ៍នៅទីនោះនៅតែមិនអំណោយផលដដែរ។ កម្លាំងសាធារណរដ្ឋខ្មែរបានព្យាយាមវាយដណ្ដើមយកទីតាំងដែលខ្លួនបានបាត់បង់ទៅពួកខ្មែរក្រហមមកវិញដែរ ប៉ុន្តែមិនបានជោគជ័យអ្វីសោះ។ កងពលទីមួយបានបាត់បង់ទាហានជារៀងរាល់ថ្ងៃ ខណៈការជម្លៀសទាហានដែលឈឺនិងរបួសដោយឧទ្ធម្ភាគចក្រគឺលែងអាចធ្វើទៅរួចទៀតហើយ។<ref name=Sak/>{{rp|១៥៦–១៥៧}} ដោយស្ថានការណ៍វិវត្តលឿនហួសប្រមាណ ហើយដោយកម្លាំងកាន់តែចុះថយទៅៗ អគ្គបញ្ជាការដ្ឋានក៏បានបញ្ជូនត្រឹមអតីតសមាជិកនៃកងឆ្មាំខេត្តទៅជួយការពារនៅតំបន់ភាគខាងជើង ប៉ុន្តែពួកគេត្រូវបានខ្មែរក្រហមវាយខ្ចាត់ខ្ចាយទាំងស្រុងត្រឹមប៉ុន្មានម៉ោងប៉ុណ្ណោះ។ ហេតុការណ៍នេះបាននាំឱ្យរបើករបាំងការពារភាគខាងជើង រីឯឱកាសបិទខ្ទប់វាក៏លែងមានទៀត។ នៅឯភាគខាងលិច កងកម្លាំងនៃកងពលធំទីបីក្រោមបញ្ជាការរបស់ឧត្តមសេនីយ៍ឯកព្រះ[[នរោត្ដម ចន្ទរង្សី]]បានទទួលជំនួយកម្លាំងមកពង្រឹងការការពារបន្ថែម ប៉ុន្តែយ៉ាងណា កម្លាំងព្រះអង្គនៅតែមិនអាចវាយចូលកំពង់ស្ពឺបាន ពិសេសដើម្បីដណ្តើមទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅទួលលាបនោះ។ បន្ថែមពីលើនេះ កម្លាំងសាធារណរដ្ឋខ្មែរបានបង្កើតកំហុសគណនាបណ្ដាលឱ្យពួកគេផ្លោងគ្រាប់ចូលទីតាំងរបស់កងពលធំទីបីកំឡុងពេលកំពុងប្រតិបត្តិការ ជាហេតុប៉ះពាល់ដល់ស្មារតីប្រយុទ្ធយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។<ref name=Sak/>{{rp|១៥៦–៧}} ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ ជនភៀសសឹកស៊ីវិលមកពីគ្រប់ទិសទីបាននាំគ្នារត់មកជ្រោកកោនគេចវេះពីសង្គ្រាមនៅក្នុងរដ្ឋធានី។ អាជ្ញាធរក្រុងភ្នំពេញទាំងស៊ីវិលនិងយោធាត្រូវធ្វើការធ្ងន់កទទួលជនភៀសសឹករាប់សិបពាន់នាក់ ដោយមិនដឹងថាត្រូវផ្តល់ជម្រកនៅទីណាឱ្យពួកគេ។ សាលារៀន វត្តអារាម និងសួនច្បារសាធារណៈបានក្លាយជាទីជម្រកបណ្ដោះអាសន្នរបស់ជនភៀសសឹក ចំណែកឯអាជ្ញាធរក្រុងវិញ ពួកគេអស់លែងមានវិធីសាស្ត្រដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណថាតើនរណាជាមិត្ត និងនរណាជាខ្មែរក្រហមទៀតឡើយ។<ref name=Sak/>{{rp|១៥៧}} នៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសា នៅឯទីក្រុង[[ប៉េកាំង]] រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានស្នើសុំឱ្យមានការចាត់ព្រះអង្គម្ចាស់[[នរោត្ដម សីហនុ|នរោត្តម សីហនុ]] មេដឹកនាំនៃ[[រណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជា]] ឱ្យយាងត្រឡប់មកទីក្រុងភ្នំពេញវិញជាបន្ទាន់។ តែយ៉ាងណា ព្រះអង្គទ្រង់បានបដិសេធសំណើរបស់អាមេរិកនោះនៅព្រឹកបន្ទាប់។<ref name=Shawcross/>{{rp|៣៦៣}} ===១២ មេសា=== [[File:View of Phnom Penh from CH-53.jpg|thumb|250px|ទិដ្ឋភាពពីជ្រុងមួយនៃទីក្រុងភ្នំពេញមើលពីលើឧទ្ធម្ភាគចក្រអាមេរិក, ១២ មេសា ១៩៧៥]] ដោយស្ថានការណ៍នៅភ្នំពេញកាន់តែពិបាកទៅៗ ដូច្នេះនៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ស្ថានទូតអាមេរិកក៏បានផ្តួចផ្តើម[[ប្រតិបត្តិការអ៊ីហ្គលភូល]] ពោលជាដំណើរជម្លៀសប្រជាជនអាមេរិកទាំងអស់ចេញពីកម្ពុជា។ លោកឯកអគ្គរដ្ឋទូតឌីនបានអញ្ជើញសមាជិករដ្ឋាភិបាលខ្មែរឱ្យជម្លៀសខ្លួនចេញផងដែរនៅក្នុងប្រតិបត្តិការនេះ ប៉ុន្តែពួកគាត់ទាំងអស់គ្នាបានបដិសេធ លើកលែងតែប្រធានាធិបតីស្តីទី លោកសូខាំ ខូយ ដែលបានព្រមចូលខ្លួនជម្លៀសដោយមិនផ្ដល់ដំណឹងអ្វីដល់ថ្នាក់ដឹកនាំដទៃ។<ref name=Dunham/>{{rp|១១៤}} ដំណើរជម្លៀសនេះបានធ្វើឱ្យមនុស្សជាច្រើនក្នុងជួរថ្នាក់ដឹកនាំសាធារណរដ្ឋខ្មែរមានការភ្ញាក់ផ្អើលជាខ្លាំង ព្រោះតែទីក្រុងភ្នំពេញនិងទីរួមខេត្តស្ទើរតែទាំងអស់ (លើកលែងតែទីរួមខេត្តនៅភាគខាងកើតប្រទេសដែលកំពុងស្ថិតក្រោម[[វៀតណាមខាងជើង]]កាន់កាប់) សុទ្ធតែស្ថិតនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃរដ្ឋាភិបាល និងពោរពេញទៅដោយជនភៀសសឹករាប់លាននាក់។ ចំនួនប៉ាន់ប្រមាណបានរាប់ប្រជាជនដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាលថាមានចំនួនប្រាំមួយលាននាក់ ហើយអ្នកដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហមមានត្រឹមមួយលាននាក់ប៉ុណ្ណោះ។<ref name=Sak/>{{rp|១៦២–៣}} នៅវេលាម៉ោង ០៨:៣០ ព្រឹក គណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានកោះប្រជុំគ្នានៅក្នុងការិយាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ឡុង បូរ៉េត]]។ ពួកគាត់បានសម្រេចចិត្តថា គួរតែមានការហៅកោះប្រជុំមហាសន្និបាតមួយ ដែលមានសមាសភាពមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ និងថ្នាក់ដឹកនាំយោធាចូលរួម។ ចាប់ពីម៉ោង ១៤:០០ រសៀល មហាសន្និបាតនោះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងវិមានចំការមន។ នៅទីបំផុត សេចក្តីសម្រេចមួយត្រូវបានអនុម័តជាឯកច្ឆន្ទ ដោយស្នើការផ្ទេរអំណាចទៅឱ្យយោធាកាន់កាប់ និងថ្កោលទោសលោកសូខាំ ខូយ ដែលមិនបានប្រគល់តំណែងសមស្របតាមនីតិច្បាប់។ នៅម៉ោង ២៣:០០ យប់ មហាសន្និបាតបានជ្រើសតាំងសមាជិកនៃគណៈកម្មាធិការកំពូលដូចជា៖ លោកឧត្តមសេនីយ៍ឯក[[សក់ ស៊ុតសាខន]] នាយសេនាធិការកងខេមរជាតិលោកឧត្តមសេនីយ៍ទោ[[ថងវណ្ណ ផានមឿង]] ឧត្តមនាវីឯក[[វង្ស សារិនឌី]] មេបញ្ជាការកងទ័ពអាកាសលោកឧត្តមសេនីយ៍ឯកអៀ ឈុង លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីឡុង បូរ៉េត លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[ហង្ស ធុនហាក់]] និងតំណាងគណបក្សសង្គមសាធារណរដ្ឋលោកអុប គឹមអាង។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៤}} ចំពោះស្ថានការណ៍នៅសមរភូមិវិញបានកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនខ្លាំងទៅៗ។ នៅភាគខាងជើង ខ្សែការពារត្រូវបានកាត់ផ្តាច់នៅចំណុចជាច្រើនដោយខ្មែរក្រហម ទោះបីជាមានការតស៊ូប្រយុទ្ធតតាំងពីអង្គភាពកងទ័ពសាធារណរដ្ឋខ្មែរវិញយ៉ាងណាក៏ដោយ។ អាកាសយានដ្ឋានពោធិ៍ចិនតុងវិញបានកំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់ពីការវាយដណ្តើមដោយខ្មែរក្រហម។ ដោយដូច្នេះ ព្រលានយោធាតូចមួយនៃតំបន់មានជ័យត្រូវបានកំណត់ជាទីកន្លែងចុះចតបណ្ដោះអាសន្នសម្រាប់យន្តហោះនិងឧទ្ធម្ភាគចក្រដែលនាំយកគ្រាប់រំសេវ និងសម្ភារៈផ្គត់ផ្គង់ផ្សេងៗ។.<ref name=Sak/>{{rp|១៦៤–៥}} ===១៣–១៦ មេសា=== [[File:Fall of Phnom Penh.jpg|thumb|right|ផែនទីបង្ហាញពីចលនាពុះសម្រុកចូលភ្នំពេញជាលើកចុងក្រោយរបស់ខ្មែរក្រហម]] ថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា គឺជាថ្ងៃដំបូងនៃ[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ|ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរថ្មី]] ហើយក៏ត្រូវជាថ្ងៃដែលខ្មែរក្រហមបានបន្តបាញ់ផ្លោងចូលទីក្រុងភ្នំពេញដែរ។ នៅវេលាម៉ោង ០៩:០០ ព្រឹក គណៈកម្មាធិការកំពូលបានបើកសម័យប្រជុំលើកដំបូងរបស់ខ្លួន ដោយបានជ្រើសតាំងលោកសក់ ស៊ុតសាខនជាប្រធានគណៈកម្មាធិការជាឯកច្ឆ័ន្ទ ដែលនាំឱ្យលោកក្លាយជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល និងជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទីផងដែរ។ លោកសាខនបានផ្ញើសំណើសុំសន្តិភាពចុងក្រោយទៅកាន់ព្រះអង្គម្ចាស់សីហនុ ដោយព្រមផ្ទេរសាធារណរដ្ឋនិងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធទៅឱ្យព្រះអង្គកាន់កាប់ ប៉ុន្តែសាធារណរដ្ឋនឹងមិនព្រមចុះចាញ់ឱ្យដៃទៅខ្មែរក្រហមនោះឡើយ។ នៅយប់នោះ លោកសាខនបានកោះប្រជុំក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋមន្ត្រី ដែលលើកនេះមានទាំងគណៈកម្មាធិការកំពូល និងគណៈរដ្ឋមន្ត្រីចូលរួម។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៥}} ក្រុមប្រឹក្សាបានសម្រេចចិត្តដោយប្រើអំណាចទាំងប៉ុន្មានដែលខ្លួនមានដើម្បីបញ្ជូនលំហូរជនភៀសសឹកដែលកំពុងកើនឡើងច្រើនទៅៗទៅជ្រកកោននៅក្នុងសាលារៀន វត្តអារាម បង្កើតកម្មវិធីផ្តល់ស្បៀងអាហារដល់ពួកគេ រៀបចំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីឡើងវិញ ពង្រឹងទ័ពនៅភ្នំពេញដោយហោះនាំកងវរសេនាធំមួយចំនួនពីខេត្តផ្សេងៗចូលតាមព្រលានមានជ័យ និងការបង្កើតគណៈកម្មាធិការពិសេសមួយ ដែលមានលោកឡុង បូរ៉េតជាប្រធាន ដើម្បីរៀបចំត្រៀមសំណើសន្តិភាពសម្រាប់្រគល់ឱ្យព្រះអង្គម្ចាស់សីហនុ ឬពួកខ្មែរក្រហម។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៥}} គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា ស្ថានការណ៍នៅលើសមរភូមិបានកាន់តែបាត់បង់លំនឹងទៅបន្តិចៗ។ នៅព្រឹកនោះ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានជួបប្រជុំគ្នានៅការិយាល័យលោកសាខន នៅទីស្នាក់ការកណ្តាលអគ្គសេនាធិការ។ នៅម៉ោង ១០:២៥ កណ្ណធារបើកយន្តហោះ តេ-២៨ ម្នាក់បានទម្លាក់គ្រាប់បែកចំនួនបួនគ្រាប់ទម្ងន់ ១១០ គីឡូក្រាម (២៥០ ផោន)។ គ្រាប់បែកចំនួនពីរគ្រាប់បានធ្លាក់ផ្ទុះនៅទីតាំងចម្ងាយប្រហែល ២០ ម៉ែត្រពីការិយាល័យរបស់សាខន ដោយបានសម្លាប់មន្ត្រីនិងកងការពារចំនួនប្រាំពីរនាក់ និងរបួសម្ភៃនាក់បន្ថែម។ លោកសាខនបានប្រកាសពីបម្រាមគោចររយៈពេល ២៤ ម៉ោង ខណៈការប្រយុទ្ធនៅលើសមរភូមិនៅបន្តដដែរ។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៦}}<ref name=Swain>{{cite book|last=Swain|first=Jon|title=River of Time: A Memoir of Vietnam and Cambodia|publisher=St. Martin's Press|year=1997|isbn=978-0425168059|url=https://archive.org/details/riveroftime00swai}}</ref>{{rp|១២៥}} នៅរសៀលនៃថ្ងៃដដែរ [[ក្រុងតាខ្មៅ]]ដែលជាទីរួម[[ខេត្តកណ្តាល]] និងស្ថិតនៅចម្ងាយ ១១ គីឡូម៉ែត្រពីភាគខាងត្បូងទីក្រុងភ្នំពេញ ត្រូវបានធ្លាក់ក្រោមការកាន់កាប់ខ្មែរក្រហមទាំងស្រុង។ តាខ្មៅជាចំណុចទីតាំងការពារយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់កងកម្លាំងសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ហើយការបាត់បង់វាបានប៉ះពាល់ដល់ស្មារតីប្រយុទ្ធបន្ថែមរបស់ពួកគេ។ ថ្វីបើមានការវាយតបតដើម្បីគ្រង់គ្រងស្ថានការណ៍នៅតាខ្មៅមែនក្ដី តែវាមិនបានផលផ្លែផ្កាអ្វីឡើយ ហើយមិនយូរប៉ុន្មាន សមរភូមិប្រយុទ្ធក៏រុញចូលមកដល់តំបន់ខាងត្បូងនៃជាយក្រុង។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ដោយសារការវិវត្តបែបនេះ សកម្មភាពផ្គត់ផ្គង់ជំនួយទាំងឡាយតាមអាកាសនៅពោធិ៍ចិនតុងត្រូវបានផ្អាកបញ្ឈប់ទាំងស្រុង។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៦}}<ref name=Swain/>{{rp|១២៥}} ចូលមកថ្ងៃទី១៥ ខ្មែរក្រហមបានបង្កើនការវាយប្រហារបន្ថែមពីភាគខាងជើងនិងលិច។ តំបន់ពោធិ៍ចិនតុងនិងទំនប់របងការពារដែលរត់ពីកើតទៅលិចបន្តទៅខាងជើងនៃទីក្រុង ដោយចំណុចទាំងពីរភ្ជាប់គ្នាបង្កើតបានជាខ្សែការពារចុងក្រោយនៅជុំវិញបរិវេណក្រុងភ្នំពេញ ហើយមកដល់ត្រឹមនេះបានកំពុងរងការវាយលុកយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ពួកខ្មែរក្រហម។ ការចូលអន្តរាគមន៍ដោយកងពលតូចឆ័ត្រយោង ដែលត្រូវបានបញ្ជូនមកពីប៉ែកខាងកើតទន្លេមេគង្គ មិនបានជួយសម្រូលអ្វីដល់ស្ថានការណ៍ដ៏តានតឹងនៅសមរភូមិខាងលិចនៃរដ្ឋធានីឡើយ។ កងពលតូចនេះបានព្យាយាមរុលដំណើរទៅលិច ប៉ុន្តែអាចបន្តបានត្រឹមតែ ៦ គីឡូម៉ែត្រតាមផ្លូវជាតិលេខ ៤ ប៉ុណ្ណោះ។<ref name=Sak/>{{rp|១៥៨}} ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ ជនភៀសសឹកជាច្រើននាក់បន្ថែមបានបន្តហូរចូលក្រុងភ្នំពេញ។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៧}} [[File:Aerial reconnaissance view of burning Esso Shell oil storage tank, Phnom Penh, 17 April 1975.jpg|thumb|right|រូបភាពផ្តិតពីលើអាកាសបង្ហាញពីការឆាបឆេះធុងស្តុកប្រេងរបស់ក្រុមហ៊នអេសូ (Esso Shell) មួយកន្លែងក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ, ១៧ មេសា ១៩៧៥]] នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា កិច្ចប្រជុំគណៈរដ្ឋមន្ត្រីនាព្រឹកនោះត្រូវបានផ្ដោតទាំងស្រុងទៅលើយន្តការផ្ញើសំណើសន្តិភាពទៅទីក្រុងប៉េកាំងឱ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបានបំផុត។ លោកឡុង បូរ៉េតបានរៀបចំសំណើដែលក្នុងនោះបានអំពាវនាវឱ្យមានបទឈប់បាញ់ជាបន្ទាន់ និងការផ្ទេរអំណាចទៅឱ្យរណសិរ្សរួបរួមជាតិកម្ពុជារបស់សម្ដេចសីហនុ។ ទីបំផុត សំណើនេះក៏ត្រូវបានផ្ញើទៅកាន់ទីក្រុងប៉េកាំងតាមរយៈ[[គណៈកម្មាធិការអន្តរជាតិនៃកាកបាទក្រហម]] និង[[ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានបារាំង]]។ ស្ថានភាពយោធាកាន់តែវិវត្តអាក្រក់ទៅៗ នៅពេលដែលធុងស្តុកប្រេងរបស់ក្រុមហ៊ុនស៊ែល (Shell) នៅភាគខាងជើងទីក្រុងបានឆាបឆេះកំឡុងពេលប្រយុទ្ធគ្នា បង្កបង្កើតជាអគ្គីភ័យដុតបំផ្លាញទីលំនៅប្រជាជនពីជើងរហូតដល់ត្បូងរដ្ឋធានីភ្នំពេញ។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៧–៨}} ពេញមួយរសៀល គណៈរដ្ឋមន្ត្រីបានទន្ទឹងរង់ចាំចម្លើយឆ្លើយតបពីទីក្រុងប៉េកាំង។ នៅវេលាម៉ោង ២៣:០០ យប់ សារចម្លើយនៅតែមិនទាន់ឃើញមកដល់ ហើយគណៈរដ្ឋមន្ត្រីក៏ដឹងខ្លួនថា ពួកខ្មែរក្រហមគឺមិនមានបំណងងទទួលយកសំណើអ្វីនោះទេ។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៧–៨}} ដំណាលគ្នានេះ ខ្មែរក្រហមបានកាន់កាប់ច្រាំងខាងកើតនៃទន្លេមេគង្គបន្ទាប់ពីកងពលតូចឆ័ត្រយោងបានដកខ្លួនចេញ ខណៈដែលកងពលធំទីពីររបស់ឧត្តមសេនីយ៍[[ដៀន ដែល]]បានមកឈរជើងការពារតំបន់[[ស្ពានព្រះមុនីវង្ស]]។<ref name=Swain/>{{rp|១២៦}} យន្តហោះ តេ-២៨ ដេ របស់ទ័ពអាកាសសាធារណរដ្ឋខ្មែរបានចេញប្រតិបត្តិការហោះហើរជាលើកចុងក្រោយដោយទម្លាក់គ្រាប់បែកលើមជ្ឈមណ្ឌលបញ្ជានិងត្រួតពិនិត្យ ក៏ដូចជាឃ្លាំងយន្តហោះនៅពោធិ៍ចិនតុង ក្រោយព្រលាននេះបានធ្លាក់ក្រោមការកាន់កាប់ដោយខ្មែរក្រហម។ បន្ទាប់ពីប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកទម្លាក់ស្ទើរអស់ពីស្តុក យន្តហោះសាធារណរដ្ឋខ្មែរចំនួន ៩៧ គ្រឿងបានហោះចេញពីមូលដ្ឋានទ័ពអាកាស និងអាកាសយានដ្ឋានតូចៗផ្សេងៗនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដោយខ្លះមានដឹកផ្ទុកជនស៊ីវិលមួយចំនួនតូចឆ្ពោះទៅកាន់ទីទួលសុវត្ថិភាពនៅក្នុងប្រទេសថៃ។<ref>{{cite web|url=http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/cambodia/cam-af-history2.htm|title=Cambodia: Khmer Air Force History 1970–1975 (Part 2)|author=Jan Forsgren|access-date=18 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113948/http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/cambodia/cam-af-history2.htm|archive-date=4 March 2016|url-status=live}}</ref> ===១៧ មេសា=== [[File:Aerial reconnaissance view of the Monivong Bridge, Phnom Penh 17 April 1975.jpg|thumb|right|រូបភាពផ្តិតពីលើអាកាសបង្ហាញពីស្ថានភាពនៅលើនិងក្បែរ[[ស្ពានព្រះមុនីវង្ស]], ១៧ មេសា ១៩៧៥]] ដោយសារសំណើសន្តិភាពមិនមានសត្រូវណាទទួលយក នោះនៅវេលាម៉ោង ០២:០០ រំលងអធ្រាត្រចូលថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា គណៈរដ្ឋមន្ត្រីក៏បានព្រមព្រៀងគ្នាថានឹងផ្លាស់ប្តូរទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី គណៈកម្មាធិការកំពូល និងសមាជិកសភាមួយចំនួនពីភ្នំពេញទៅភាគខាងជើងប្រទេសនៅទីរួម[[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]]តាមបណ្ដោយព្រំដែនប្រទេសថៃ ដោយនឹងបង្កើតចលនាតស៊ូប្រឆាំងខ្មែរក្រហមពីទីនោះ។ មធ្យោបាយនៅសល់តែមួយគត់ដើម្បីចាកចេញពីរដ្ឋធានីគឺតាមឧទ្ធម្ភាគចក្រ។​ នៅវេលាម៉ោង ០៤:០០ ទៀបភ្លឺ សមាជិករដ្ឋាភិបាលបានជួបជុំគ្នានៅសួនច្បារមុខ[[វត្តបទុមវតី|វត្តបទុមវត្តី]]ដើម្បីត្រៀមធ្វើការជម្លៀសខ្លួនចេញ ប៉ុន្តែគួរឱ្យអភ័ព្វ មិនមានឧទ្ធម្ភាគចក្របានបង្ហាញខ្លួនឡើយ។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៨–៩}} ពេលថ្ងៃកំពុងរះពីលើជើងមេឃនៃទិសខាងកើត ពោលគឺនៅវេលាម៉ោង ០៥:៣០ ទៀបភ្លឺ សមាជិករដ្ឋាភិបាលបាននាំគ្នាវិលត្រឡប់ទៅគេហដ្ឋានរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីឡុង បូរ៉េត ហើយបានសម្រេចចិត្តថានឹងនៅស៊ូរហូតដល់ស្លាប់។​ ក្រោយម៉ោង ០៦:០០ ព្រឹក រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងឃោសនាការ លោកថោង លឹមហួងបាននាំយកសារទូរលេខមួយដែលទើបតែមកដល់ពីទីក្រុងប៉េកាំង ដោយមានជូនដំណឹងថា ការអំពាវនាវរកសន្តិភាពនោះត្រូវបានបដិសេធដោយព្រះនរោត្តម សីហនុ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ រដ្ឋាភិបាលក្រៅស្រុករបស់ព្រះអង្គបានចុចឈ្មោះសមាជិកទាំងប្រាំពីររូបនៃគណៈកម្មាធិការកំពូលថាជាជនក្បត់ជាតិ បន្ថែមពីលើបុគ្គលទាំងប្រាំពីរនាក់ដែលបានឡើងកាន់អំណាចកាលពីឆ្នាំ១៩៧០។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៨–៩}} ការបាញ់ប្រយុទ្ធតតាំងគ្នាបានបន្លឺចាប់តាំងពីវេលាម៉ោង ០៤:០០ ទៀបភ្លឺនៅភាគខាងជើងទីក្រុងភ្នំពេញ ជុំវិញស្ថានីយ៍ថាមពលធំ។ ពេលព្រឹកព្រលឹមឈានមកដល់ ការបាញ់ប្រយុទ្ធគ្នាបានរលត់ទៅវិញ នៅពេលដែលកងកម្លាំងសាធារណរដ្ឋខ្មែរបានដកថយតាមបណ្តោយមហាវិថីព្រះមុនីវង្សចូលមកក្នុងកណ្តាលក្រុង។<ref name=":0">{{cite book|last=Neveu|first=Roland|title=The Fall of Phnom Penh, 17 April 1975|publisher=Asia Horizons Books Co., Ltd|year=2015|isbn=978-6167277103}}</ref>{{rp|84}} ឧត្តមនាវីឯកវង្ស សារិនឌីបានធ្វើដំណើរវិលត្រឡប់ទៅកាន់មូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកវិញ ដែលកាលនុះកំពុងរងការវាយប្រហារពីពួកខ្មែរក្រហម។ ក្រោយមក លោកបានហៅទូរស័ព្ទមកលោកសាខន ដោយប្រាប់ថាមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកបានកំពុងត្រូវឡោមព័ទ្ធ ហើយមិនយូរប៉ុន្មាននឹងត្រូវខ្មែរក្រហមវាយបែក។ នៅពេលដែលកងកម្លាំងខ្មែរក្រហមបានវាយចូលមកក្នុងប៉ុស្តិ៍បញ្ជាការទ័ពជើងទឹក លោកសារិនឌីក៏បានសម្រេចចិត្តធ្វើអត្តឃាតខ្លួនជាជាងឱ្យសត្រូវចាប់ខ្លួន។<ref name=Chhong>{{cite news|author=Chhang Song|title=The final hours of the Khmer Republic|url=https://www.khmertimeskh.com/55805/the-final-hours-of-the-khmer-republic/|publisher=Khmer Times|date=16 April 2015|access-date=18 June 2026}}</ref> គិតត្រឹមម៉ោង ០៨:០០ ព្រឹក សមាជិកគណៈរដ្ឋមន្ត្រី តំណាងរាស្ត្រ និងសមាជិកព្រឹទ្ធសភាដែលនៅសល់ទាំងប៉ុន្មានបានចាកចេញពីសម័យប្រជុំ ដោយបន្សល់ទុកតែលោកឡុង បូរ៉េត និងសាខន។ លោកឧត្តមសេនីយ៍ថាច់ រ៉េងបានព្យាយាមអង្វរពួកគាត់ឱ្យចាកចេញជាមួយលោក ព្រោះលោកនៅមានបញ្ជាការទាហាននៃកងកម្លាំងពិសេស និងឧទ្ធម្ភាគចក្រប្រភេទ អ៊ុយហះ-១ ចំនួនប្រាំពីរគ្រឿងនៅឯ[[ពហុកីឡដ្ឋានជាតិអូឡាំពិក|ពហុកីឡដ្ឋានអូឡាំពិក]]។ នៅវេលាម៉ោងប្រហែល ០៨:៣០ លោកសាខននិងក្រុមគ្រួសារលោកបានឡើងឧទ្ធម្ភាគចក្រមួយគ្រឿងហើយហោះហើរចេញ រួមជាមួយមេបញ្ជាការកងទ័ពអាកាសលោកអៀ ឈុង។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកឡុង បូរ៉េតបានឡើងឧទ្ធម្ភាគចក្រមួយគ្រឿងទៀត ប៉ុន្តែវាត្រូវមានបញ្ហាមិនអាចហោះឡើងបាន។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៩}}<ref>{{cite book|last=Conboy|first=Kenneth|title=FANK: A History of the Cambodian Armed Forces, 1970–1975|publisher=Equinox Publishing (Asia) Pte Ltd|year=2011|isbn=9789793780863|page=223}}</ref> ឧទ្ធម្ភាគចក្រចំនួនបួនគ្រឿងបានហោះចូល[[ក្រុងកំពង់ធំ]]ដើម្បីចាក់សាំង ដោយបានមកដល់នៅម៉ោង ០៩:៣០។ នៅកំពង់ធំ លោកសាខនបានទាក់ទងទៅភ្នំពេញតាមវិទ្យុ ដោយបានទទួលដំណឹងថា ខ្មែរក្រហមបានវាយចូលដល់ក្នុងទីបញ្ជាការដ្ឋានអគ្គសេនាធិការហើយ។ ឧត្តមសេនីយ៍ម៉ី ស៊ីចាន់បានថ្លែងសារទៅកាន់ប្រជាជាតិនិងយោធាជំនួសលោកសាខន ដោយសំណុំពរឱ្យលើកទង់សជាសញ្ញាសុំសន្តិភាព។ ឧទ្ធម្ភាគចក្ររបស់លោកសាខនបានចុះនៅឧត្តរមានជ័យនៅវេលាម៉ោង ១៣:៣០ រសៀល ខណៈដែលជោគវាសនានៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរកំពុងខិតជិតចូលមកដល់ភ្លាមៗ។ ឱកាសបង្កើតរដ្ឋាភិបាលតស៊ូបានរលុតបាត់ទៅវិញ បន្ទាប់ពីក្រុមពួកមន្ត្រីដែលបានជួបជុំគ្នានោះបាននាំគ្នាសម្រេចចិត្តបន្តរត់និរទេសខ្លួនទៅប្រទេសថៃ។<ref name=Sak/>{{rp|១៦៩–៧០}} ទាហានខ្មែរក្រហមបានសម្រុកចូលរដ្ឋធានីភ្នំពេញពីទិសដៅជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ ទាហានមួយក្រុមបានដើរតម្រួតជាក្បួននៅរង្វង់មូលខាងជើងក្បែរស្ថានទូតបារាំង (បច្ចុប្បន្នរង្វង់មូលកួចកាណុង) ឆ្ពោះមកទិសខាងត្បូងតាមមហាវិថីព្រះមុនីវង្ស។<ref name="Swain" />{{rp|១៣២}}<ref name=":0" />{{rp|៥៧}} ក្រុមទាហានផ្សេងទៀតបានចូលតាមភាគខាងត្បូងនៃទីក្រុងតាមផ្លូវលេខ ២៧១ ដោយចេញពីផ្លូវលេខ ៤៣០ និង ៤៨៨ ជិតរង្វង់មូលផ្សារដើមថ្កូវ។<ref name="Chan">{{Cite book |last=Chan |first=Samoeun |title=Prisoners of Class |publisher=Mekong River Press |isbn=979-8-9891773-2-5 |edition=1st}}</ref>{{rp|១២-១៣}} ក្រុមទាហានមួយជួរទៀតបានបុកចូលក្រុងពីទិសខាងលិច ឆ្លងស្ពានស្ទឹងមានជ័យ តាមបណ្តោយ[[មហាវិថីសម្ដេចមុនីរ៉េត]]។<ref name="Chan" />{{rp|១៥}}<ref>{{Cite book |last=Criddle |first=JoAn |title=To Destroy You Is No Loss |publisher=East/West Bridge |isbn=0-9632205-1-9 |edition=2nd}}</ref>{{rp|៤,១៥}} នៅកំឡុងពេលខ្មែរក្រហមបានដើរចូលរដ្ឋធានីនៅភាគខាងជើង ក្រុមពួកទាហាននិងនិស្សិតប្រដាប់អាវុធមួយក្រុមតូច ដែលត្រូវបានគេហៅថា [[ម៉ូណាស្យូ]] ("ចលនាជាតិ" ឬឡាតាំង MONATIO) ដឹកនាំដោយលោកហែម កេតដារា បានចេញដង្ហែក្បួនស្វាគមន៍ដំណើរពួកខ្មែរក្រហម។ ក្រុមម៉ូណាស្យូត្រូវបានផ្ដើមគំនិតបង្កើតឡើងដោយលន់ នល់ ក្នុងគោលបំណងបន្សាបខ្លួនចុះចូលក្នុងជួរខ្មែរក្រហម ដោយសង្ឃឹមថានឹងអាចឈានដល់ការរំលែកចែកអំណាចជាមួយខ្មែរក្រហម។ ដំបូងឡើយ ខ្មែរក្រហមមិនបង្ហាញអរិភាពអ្វីជាមួយក្រុមនេះទេ តែក្រោយៗមក ក្រុមសមាជិកម៉ូណាស្យូក៏ត្រូវបានខ្មែរក្រហមចាប់ប្រមូលយកទៅបាញ់សម្លាប់។<ref>{{cite book|last=Ponchaud|first=François|title=Cambodia Year Zero|publisher=Penguin Books|year=1979|isbn=978-0030403064|page=[https://archive.org/details/cambodiayearzero00ponc/page/17 17]|url=https://archive.org/details/cambodiayearzero00ponc/page/17}}</ref><ref name="Shawcross" />{{rp|365}}<ref name="Swain" />{{rp|១៣៦–៧}} ក្រោយពីបានចូលកាន់កាប់ទីក្រុង ទាហានខ្មែរក្រហមបានឈរជើងនៅតាមចំណុចផ្លូវប្រសព្វសំខាន់ៗ ដែលជាទីកន្លែងពួកគេចាំដកហូតប្រមូលគ្រឿងអាវុធពីទាហានសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។<ref name="Shawcross" />{{rp|៣៦៥}} ទាហានសាធារណរដ្ឋខ្មែរទាំងប៉ុន្មានក្រោយមកត្រូវបានគេនាំទៅពហុកីឡដ្ឋានអូឡាំពិកដើម្បីបាញ់សម្លាប់ចោល។ ខ្មែរក្រហមបានធ្វើសន្និសីទសារព័ត៌មានមួយនៅក្រសួងឃោសនាការ ជាកន្លែងដែលអ្នកទោសមួយចំនួន រួមមានលោកលន់ ណុន និងលោកហែម កេតដារាកំពុងជាប់ខ្លួន។ មិនយូរប៉ុន្មាន រថយន្តមួយគ្រឿងដែលដឹកលោកឡុង បូរ៉េតបានធ្វើដំណើរមកដល់មុខក្រសួង ដែលត្រូវគេនាំរូបលោកមកផ្ដុំជាមួយអ្នកទោសទាំងប៉ុន្មាននាក់នោះ។<ref name="Swain" />{{rp|១៤៣–៤}} នៅពេលរសៀល ខ្មែរក្រហមបានចេញបញ្ជាប្រកាសឱ្យប្រជាជនជម្លៀសខ្លួនចេញពីទីក្រុងរយៈពេលបីថ្ងៃ ដោយក្នុងនោះ ខ្មែរក្រហមបានបណ្តេញជនបរទេស ក៏ដូចជាពលរដ្ឋស៊ីវិលកម្ពុជាចេញពី[[សណ្ឋាគារ ឡឺរ៉ូយ៉ាល់|សណ្ឋាគារឡឺភ្នំ]] ដែលគណៈកម្មាធិការអន្តរជាតិនៃកាកបាទក្រហមរកនឹងយកធ្វើជាតំបន់អព្យាក្រឹត។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ពួកខ្មែរក្រហមថែមទាំងបានជម្លៀសមនុស្សចេញពីរាល់គ្រប់មន្ទីរពេទ្យនៃរដ្ឋធានីភ្នំពេញផងដែរ ដោយអ្នករបួសនិងជំងឺប្រមាណ ២០,០០០ នាក់ ត្រូវបង្ខំខ្លួនងើប ឯខ្លះត្រូវលីសែងធ្វើដំណើរចេញទៅកាន់ទីជនបទប្រថុយស្លាប់។<ref name=Swain/>{{rp|១៤៥–៧}} ជនបរទេសប្រមាណ ៨០០ នាក់ និងជនស៊ីវិលកម្ពុជាប្រមាណ ៦០០ នាក់ទៀតបានរត់ចូលជ្រកកោននៅក្នុងស្ថានទូតបារាំង។<ref name=Shawcross/>{{rp|៣៦៦}} គិតមកដល់ត្រឹមពេលនេះ កម្លាំងយោធាខ្មែរក្រហមមានចំនួនត្រឹមតែ ៦៨,០០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ និងមានសមាជិកបក្សបន្ថែមចំនួន ១៤,០០០ នាក់ទៀត។ លោកស្រី[[អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃើរ (អ្នកសារព័ត៌មាន)|អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃើរ]]បានអះអាងថា ដោយខ្វះចំនួនកម្លាំងចាំបាច់ដើម្បីគ្រប់គ្រងកម្ពុជាទាំងមូលបែបនេះ ដូច្នេះការបណ្តេញប្រជាជនរបស់ខ្លួនចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញ ទោះបីជាពួកគេមិនមានអាវុធតដៃវិញក៏ដោយ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់ដើម្បីឱ្យខ្មែរក្រហមអាចធានាការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេលើផ្ទៃប្រទេសបាន។<ref name=Becker>{{cite book|last=Becker|first=Elizabeth|title=When the War was Over: Cambodia and the Khmer Rouge Revolution|publisher=PublicAffairs|year=1998|isbn=978-1891620003}}</ref>{{rp|១៦៥–៦}} លោក[[កុយ ធួន]] ដែលកាលនុះជាអនុបញ្ជាការទ័ព​រណសិរ្ស​ខ្មែរក្រហម បាន​រៀបចំបង្កើត "គណៈកម្មាធិការ​កម្ទេច​ខ្មាំងសត្រូវ" ឡើងនៅ​សណ្ឋាគារ​មនោរម្យ។ សកម្មភាពរបស់ក្រុមនេះដំបូងគឺបញ្ជាឱ្យប្រហារជីវិតលោក[[លន់ ណុន]] និងឥស្សរជនរដ្ឋាភិបាលចម្បងៗផ្សេងទៀតជាបន្ទាន់។ មន្ត្រីយោធានៃសាធារណរដ្ឋខ្មែរដែលបានចាប់ខ្លួន ត្រូវបានគេនាំយកទៅកាន់សណ្ឋាគារមនោរម្យដើម្បីសរសេរពីជីវប្រវត្តិ មុនពេលបន្តដឹកយកទៅកាន់ពហុកីឡដ្ឋានអូឡាំពិក ដើម្បីបាញ់ប្រហារជីវិតចោល។<ref name=Becker/>{{rp|១៩២–៣}} ==ព្រឹត្តិការណ៍ក្រោយៗ== ==មើលផងដែរ== *[[ការដួលរលំទីក្រុងសៃហ្គន]] ==ឯកសារយោង== {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សមរភូមិ និងប្រតិបត្តិការនៃសង្គ្រាមវៀតណាមក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ទីក្រុងដែលបានកាន់កាប់]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រយោធាកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្នំពេញក្នុងសតវត្សរ៍ទី២០]] k9v2j0bztaanx3tsdlvomyutk084o3s 0 53850 336847 2026-06-22T08:50:44Z Asa MILAI 50298 បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ "[[:en:Special:Redirect/revision/1356680223|Uluru]]" 336847 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ភ្នំ|name=អ៊ូលូរូ|other_name='''អាសយឺស រ៉ក'''|etymology=|native_name={{native name|pjt|Uluṟu}}|elevation_m=863|elevation_ref=|prominence_m=348|prominence_ref=|isolation_km=|isolation_ref=|range=|parent_peak=|listing=|location=[[ដែនដីភាគខាងជើង]], [[អូស្ត្រាលី]]|map=|map_alt=|map_caption=|map_relief=|map_size=|label=|label_position=|translation=|language=|pronunciation=|coordinates={{Coord|25|20|42|S|131|02|10|E|type:landmark_region:AU-NT|display=inline,title}}|coordinates_ref=|topo=|type=[[ភ្នំកោះ]]|age=៥៥០–៥៣០ [[លានឆ្នាំមុន]]|geology=[[ខ្សាច់អាកូស]]|first_ascent=|easiest_route=|normal_route=|access=|child=|embedded={{Infobox UNESCO World Heritage Site | WHS = <!-- name as inscribed on the World Heritage List: use with the STAND-ALONE version of this template --> | Official_name = Uluṟu-Kata Tjuṯa National Park | image = <!-- optional --> | image_size = <!-- optional --> | caption = <!-- optional --> | Part_of = <!-- optional: when the article subject is part of a WHS listing, not a full one, e.g. one church in a series of churches --> | Includes = <!-- optional: when a group of subjects together form this WHS; avoid long listings, in which case it is better to summarise or to omit the parameter altogether--> | Location = <!-- optional --> | Criteria = v, vi, vii, ix | ID = 447 | Year = 1987 | Extension = <!-- optional --> | Danger = <!-- optional --> | Area = <!-- optional --> | Buffer_zone = <!-- optional --> | Website = <!-- optional --> | locmapin = <!-- optional --> | map_caption = <!-- optional --> | map_width = <!-- optional --> | map_relief = <!-- "1" for relief map - if available --> | child = yes }}|image_map=File:ULURU.jpg}} '''អ៊ូលូរូ''' ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា '''អាយយឺស រ៉ក់''' និងត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការថា '''អ៊ូលូរូ{{\}}អាយយឺស រ៉ក់''' <ref>{{Cite web |date=6 November 2002 |title=Place Names Register Extract: Uluru{{\}}Ayers Rock |url=http://www.ntlis.nt.gov.au/placenames/view.jsp?id=10532 |access-date=12 July 2013 |website=Northern Territory Place Names Register |publisher=Northern Territory Government}}</ref> គឺជាភ្នំទោល[[ថ្មភក់]]ដ៏ធំមួយ។ វា[[លេចចេញឡើង]]ជិតកណ្តាលប្រទេសអូស្ត្រាលី នៅភាគខាងត្បូងនៃ[[ដែនដីភាគខាងជើង]] ៣៣៥ គីឡូម៉ែត្រ ភាគនិរតីនៃ [[អាលីស ស្ព្រីងស៍]] ។ អ៊ូលូរូ គឺជាទីសក្ការៈរបស់កុលសម្ព័ន្ធ [[ភីតចាន់ចាតចារ៉ា]] ដែលជា [[ជនជាតិដើមអូស្ត្រាលី|ជនជាតិដើមភាគតិច]] នៃតំបន់នេះ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា [[អាណាន្គូ]] ។ តំបន់ជុំវិញតំបន់ភ្នំនេះគឺជាជម្រកនៃប្រភពទឹក [[ជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត (ភូគព្ភសាស្ត្រ)|រណ្ដៅទឹក]] រូងភ្នំថ្ម និង [[ល្អាងភ្នំគំនូរ|គំនូរបុព្វេកាល]] ជាច្រើន។ អ៊ូលូរូ ត្រូវបានចុះបញ្ជីជា [[តំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[យូណេស្កូ|អង្គការយូណេស្កូ]] ។ អ៊ូលូរូ និង [[កាតា ជូតា|កាតាជូដា]] (ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា អូលហ្គាស) គឺជាលក្ខណៈពិសេសសំខាន់ពីរនៃ [[ឧទ្យានជាតិ អ៊ូលូរូ-កាតាជូដា]] ។ អ៊ូលូរូ គឺជា[[ទីតាំងសម្គាល់]]ធម្មជាតិ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​បំផុត​មួយ​របស់​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី <ref>{{Cite web |last=National Museum of Australia |title=Defining Symbols of Australia - Uluru |url=https://www.nma.gov.au/exhibitions/defining-symbols-australia/uluru |access-date=2024-02-11 |website=www.nma.gov.au |language=en}}</ref> ហើយ​វា​ជា​គោលដៅ​ដ៏​ពេញ​និយម​សម្រាប់​អ្នកទេសចរ​ចាប់តាំងពី​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៣០។ វាក៏ជា​ទីតាំង​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​ដ៏សំខាន់​បំផុត​មួយ​នៅ​ប្រទេស​អូស្ត្រាលី​ផងដែរ។ [[ឯកសារ:Uluru_from_above_Iss049e010638_lrg.jpg|រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពនៃភ្នំអ៊ូលូរូ ពី ISS]] [[ឯកសារ:UluruBaseTrees.JPG|រូបភាពតូច|ដើមឈើនៅជើងភ្នំអ៊ូលូរូ]] == ឯកសារយោង == 3tddoudru5iw5txhip8h993l6stogqt