វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2069 338389 337822 2026-08-06T11:53:05Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* សម័យមុនអង្គរ */ 338389 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}'''<ref>{{cite web |title=Geographical Names of the Kingdom of Cambodia |url=https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/8th-uncsgn-docs/inf/8th_UNCSGN_econf.94_INF.30_corr1.pdf |website=UNSTATS |publisher=Eighth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names|date=29 August 2002|access-date=7 June 2019}}</ref> ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap Province) គឺជាខេត្តមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា]]។ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ខេត្តសៀមរាបត្រូវបានដាក់ឈ្មោះបែបនេះគឺដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជម្នះរបស់កងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]វាយឈ្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅ[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។សព្វថ្ងៃខេត្តសៀមរាបត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកថាជាទីតាំងនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញ។ខេត្តនេះគឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារខេត្តនេះមាន[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ដទៃទៀតជាច្រើន។ថ្មីៗនេះ[[ក្រុងសៀមរាប]]កំពុងប្រែក្លាយរូបរាងទៅជាក្រុងទំនើបតាមរយៈកំណើនសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន ហាងលក់ទំនិញជាដើមដែលបម្រើឲ្យវិស័យទេសចរណ៍។រមណីយដ្ឋានបុរាណនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ជាច្រើនដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុងនិងក្រៅក្រុងនៃខេត្តសៀមរាបគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវទេសចរមកពីគ្រប់ទិសទីទស្សនានិងសិក្សាស្វែងយល់អំពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ និង សង្គមធម៌របស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានរងនូវការលុកលុយជាច្រើនដងពីពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ហើយទីបំផុត[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។គួររំលឹកផងដែរថារាជធានីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបានប្តូរពី[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣២ រួចបន្តទៅ[[លង្វែក|រាជធានីលង្វែក]]និង[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គ]]ហើយត្រឡប់ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦។ជនជាតិបទេសដែលបានមកដល់[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]មុនគេគឺអ្នករុករក[[ជនជាតិបារាំង]]លោក[[ហង់រី មូហូត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០(នា[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]សតវត្សរ៍ទី ១៦ ក៏មានជនបរទេសខាងបស្ចឹមលោកក៏បានមកមើល[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]រួចមកហើយដែរ)។<ref>''ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ[[ជនជាតិខ្មែរ]]សតវត្សរ៍ទី ១៥-១៩៥៣ (ភាគទី ០២)''</ref>[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]គឺជាគោលដៅចម្បងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទូទាំងពិភពលោកហើយក៏ជាតំបន់ដែលសម្បូរទៅដោយសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]តូចធំជាច្រើនអនេកដែលជាទីស្ថានរបស់ពពួកអាទិទេពទាំងឡាយទាំងពួងផងដែរ។ {{Infobox settlement | name = ខេត្តសៀមរាប | native_name = Siem Reap Province | native_name_lang = | settlement_type = [[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្ត]] | image_skyline = Angkor Wat aerial view.jpg | image_caption = [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] (ព្រះបរមវិស្ណុលោក) | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = ច្រកចូលទៅកាន់អង្គរ | motto = | image_map = Cambodia Siem Reap locator map.svg | map_caption = ផែនទីនៃខេត្តសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = Location of Siem Reap in Cambodia | coordinates_type = type:adm1st_region:KH | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | established_title2 = ក្លាយជាខេត្ត | established_date2 = ថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧<ref>{{Cite web|url=http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html/|title=History of Siem Reap|website=siemreap.gov.kh|access-date=17 August 2019|archive-date=18 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html|url-status=dead|archivedate=18 កក្កដា 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html}}</ref> | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] និង [[ក្រុងរុនតាឯក]] | leader_party = | leader_title = គណៈអភិបាល​ខេត្ត | leader_name = ប្រាក់ សោភ័ណ | area_footnotes = | area_total_km2 = 10299 | area_rank = ១០ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher=[[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work=National Institute of Statistics|date=26 January 2021|access-date=3 February 2021|archivedate=26 តុលា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_total = ១,០៩៩,៨២៥ នាក់ | population_rank = ០៥ | population_as_of = ២០២៤ | population_density_km2 = ៩៨ | population_density_rank = ១៣ | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = ក្រុង និង ស្រុក | blank_info_sec1 = ១៣ | blank1_name_sec1 = សង្កាត់ និង ឃុំ | blank1_info_sec1 = ១០០ | blank2_name_sec1 = ភូមិ | blank2_info_sec1 = ៩១០ | timezone1 = [[:en:Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +០៧:០០ | postal_code_type = លេខកូដប្រៃសណីយ៍ | postal_code = ១៧០១០១-១៧១២១២ | area_code_type = លេខកូដតំបន់ | area_code = ០៦៣ | iso_code = KH-១៧ | website = {{URL|www.siemreap.gov.kh}} | footnotes = }} ខេត្តសៀមរាប គឺជា​ខេត្ត​ធំ​ទី ​១០ ​នៅក្នុង​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ចំនួនប្រជាជននៅក្នុងខេត្តនេះកើនឡើងដល់ខ្ទង់លាននាក់ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។មួយផ្នែកធំនៃព្រំដែនភាគខាងត្បូងរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដូច្នេះហើយបានជាខេត្តសៀមរាបគឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ០៩ ដែលបង្កើតបានជា[[តំបន់អភិរក្សជីវមណ្ឌលទន្លេសាប]]។នាពេលបច្ចុប្បន្នខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីតាំងនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]និង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|តំបន់បេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[យូណេស្កូ|អង្គការយូណេស្កូ]]និងជា[[អច្ឆរិយវត្ថុរបស់ពិភពលោក]]ផងដែរ។ខេត្តនេះក៏ជាទីតាំងរបស់[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញជាច្រើនផ្សេងៗទៀតក្រៅពី[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[អង្គការយូណេស្កូ]]ផងដែរ។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន|ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន]]គឺជារមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនិងធម្មជាតិដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលជាទីពេញនិយមសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិទៅទស្សនាកម្សាន្តនិងជាទីតាំងនៃ[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ធំរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ផងដែរ។ [[File:Angkor Wat;- Ta Reach (2).jpg|thumb|បដិមាលោកតារាជ]] ==ឈ្មោះនៃខេត្ត== ខេត្តសៀមរាប គឺជាអតីតខេត្តមួយឈ្មោះថា[[ខេត្តមហានគរ]]។ការប្ដូរឈ្មោះមកជាខេត្តសៀមរាបនេះគឺនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។បើតាម[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]មូលហេតុបានជាផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះខេត្តនេះបានបញ្ជាក់ថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៣០ នៃគ្រិស្តសករាជស្ដេចនៃ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរស្រីអយុធ្យា]]បានបញ្ជាឲ្យកងទ័ពខ្លួនវាយលុក[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុង[[ខេត្តមហានគរ]]ដើម្បីបង្ក្រាបការមិនចុះញ៉មរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្ដើម[[ខេត្តមហានគរ]]បានមួយរយៈហើយមេដឹកនាំរបស់ខ្លួនបានទៅទស្សនាប្រាសាទយ៉ាងគួរឲ្យស្ងប់ស្ងែង។បន្ទាប់មកទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្ដេចសៀម]]នេះបានជួបនឹងទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ស្ដេចខ្មែរ]]នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ហើយបានប្រយុទ្ធគ្នាធ្វើឲ្យកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទទួលបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ក្រោយពីទទួលបានជ័យជំនះមក[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានបរិញ្ញាតិ្តឲ្យប្ដូរឈ្មោះ[[ខេត្តមហានគរ]]នេះទៅជាខេត្តសៀមរាបវិញដែលមានន័យថា'''ទ័ពសៀមត្រូវបង្ក្រាបឲ្យរាបនៅទីនេះ'''។<ref>{{Cite web |title=តើឈ្មោះខេត្តសៀមរាប ជាអតីតខេត្តឈ្មោះអ្វី? បានប្តូរមកខេត្តសៀមរ |url=https://www.khmernokor.com/question-answers/agzvm0jy6x |access-date=2025-07-30 |website=Khmernokor}}</ref> អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[ប្រទេសកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]បាន​ពន្យល់​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ថាពាក្យ'''សៀម'''គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ជាតិសាសន៍មួយដែល​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ប្រែ​ឈ្មោះ​ទៅ​ជា'''ថៃ'''ទៅ​ហើយ។រីឯ​ពាក្យ​ថា'''រាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា '''ចាញ់ខ្លបខ្លាច'''។ អនុ​ប្រធាន​ផ្នែក​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ|សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ]]និង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​[[សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា|សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញា​សាស្ត្រ​កម្ពុជា]]លោក[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ថាចាប់​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី ​០៩ និង​ទី​ ១០ នៃគ្រិស្តសករាជខេត្ត​សៀមរាបត្រូវបានគេ​​ប្រើ​ឈ្មោះ​ជា​​[[យសោធរបុរៈ|ទីក្រុងយសោធបុរៈ]]ដោយសារ​តែ​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]ព្រះនាម[[យសោវរ្ម័នទី១|ព្រះបាទយសោ​វរ្ម័ន​ទី​ ១]] ជាអ្នកស្ថាបនិក។ក៏ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មកត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រ​អង្គរ]]វិញ។នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះរាជា​ក្រោយៗ​មកទៀតដែល​បានផ្លាស់​ប្ដូរ​រាជធានី​ទៅ​តាំង​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូងនិង​[[ទួលបាសាន|ទួល​បាសាន]]រហូត​ដល់​[[ភ្នំពេញ|ចតុមុខ]]ជាដើមគឺ​[[អង្គរ|ទីក្រុង​អង្គរ]]ត្រូវ​បាន​បោះ​បង់​ចោល​មួយ​រយៈ។ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មកទើប​មាន​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​គ្រប់គ្រង​​ជារាជធានី​នេះឡើង​វិញ។ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ទៀត​ថាបន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​គ្រប់គ្រង​ជា​រដ្ឋបាល​ឡើង​វិញ​នោះគឺ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]​ត្រូវ​បាន​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៃ​[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរ​ស្រីអយុធ្យា]]ចូល​មក​លុកលុយ​ជា​ច្រើន​លើកចាប់​តាំង​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៤ នៃគ្រិស្តសករាជ។នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៥ ដល់ ១៦ មាន​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​មួយ​អង្គ​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បាន​ធ្វើ​ចម្បាំង​ជាមួយកង​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដើម្បី​បណ្ដេញឲ្យពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចេញ​ពី​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។នៅក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​កាល​នោះគឺកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេងហើយ​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''(អានថា : សៀមម៉ារាប)គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះបន្ទាប់​ពី​ជ័យ​ជម្នះ​របស់​កងទ័ព​[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]លើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''សៀមបាន​ខ្លបខ្លាច​លោក បាន​ចាញ់​លោក បាន​អស់​ឫទ្ធានុភាព ចាញ់រាបដលដី'''។ដូច្នេះគេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា'''តំបន់​សៀមរាប'''នេះ​គឺជា​ទស្សនៈ​របស់​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]របស់​អ្នក​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​នៅក្នុងកេរតំណែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ​ផង​ដែរ។ចំណុច​នេះ​ហើយបានជា​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''។ ការ​អធិប្បាយ​របស់​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]នេះគឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​ផ្សេង​ៗទៀតផងដែរ។ សៀវភៅ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​សង្ខេប​មួយដែល​សរសេរ​ដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]ដែល​បច្ចុប្បន្ន​គឺជា​មន្ត្រី​រាជការ​នៅ​ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបាន​អធិប្បាយ​ថានៅ​ក្នុងឆ្នាំ​ ១៥២៥ [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទ​រាជា]]​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​កងទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែល​ឈ្លាន​ពានឲ្យបរាជ័យ​យ៉ាងអាម៉ាស់នៅ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។ដូច្នេះ​ហើយបាន​ជា​ព្រះអង្គបាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''ទ័ព​សៀមចាញ់​រាប​ដូចជា​កន្ទេលឬទ័ពសៀមចាញ់រាបដល់ដី'''។ បច្ចុប្បន្ន​នេះខេត្តសៀមរាបមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]​ប៉ុណ្ណោះ​ទេក៏ប៉ុន្តែវា​ក៏​កំពុង​នាំ​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]ឲ្យទទួល​បាន​នាម​ថ្មី​មួយ​ទៀតគឺ​'''ព្រះរាជាណាចក្រ​អច្ឆរិយៈ'''ដោយសារ​តែ​ភាព​ល្បីល្បាញ​ខាង​វប្បធម៌​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។<ref>{{Cite web |title=អត្ថន័យ​នៃ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​សៀមរាប |url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |access-date=2023-03-16 |website=www-rfa-org.cdn.ampproject.org |archivedate=2023-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316035301/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |url-status=dead }}</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ===សម័យមុនអង្គរ=== [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6871645593).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន (មហេន្ទ្របវ៌ត ឬ មហិន្រ្ទបព៌ត)]] អ្នកស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិវិទ្យានិងបុរាណវិទ្យាជាច្រើនបានអះអាងថាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]បានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ក្រោយពីព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះបានយាងមកពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០០ នៃគ្រិស្តសករាជ។តាមឯកសារខាងលើបានឲ្យដឹងថា[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] កាលនៅក្នុងដំណាក់កាលទី ០២ ព្រះអង្គគង់នៅ[[ឥន្ទ្របុរៈ (ខ្មែរ)|ទីក្រុងឥន្រ្ទបុរៈ]]នៅ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]បន្ទាប់មកព្រះអង្គគង់នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។និងចុងក្រោយបំផុតព្រះអង្គគង់នៅ[[ហរិហរាល័យ|ទីក្រុងហរិហរាល័យ]](តំបន់រលួស)ដែលជារាជធានីដើមនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|វប្បធម៌អង្គរ]]បានផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជគឺនៅពេលដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] បានអភិសេកជាព្រះមហាក្សត្រនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ការអភិសេករបស់ព្រះអង្គគឺឈរនៅលើមូលដ្ឋាននៃ[[ពិធីទេវរាជ]]ដែលបានផ្តល់ចំពោះព្រះអង្គនូវមហិទ្ធិប្ញទ្ធិដើម្បីធ្វើការបង្រួបបង្រួមជាតិហើយជាឆ្នាំដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ប្រារព្ធ[[ពិធីទេវរាជ]]នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។។ព្រះអង្គបានបើកសករាជថ្មីមួយដែលធ្វើឲ្យអរិយធម៌វប្បធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]រីកចម្រើនរុងរឿងនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]។ការអះអាងបែបនេះក៏បានបង្អាញឲ្យដឹងទៀតថាវប្បធម៌‌[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]](មុនអង្គរ)គឺយោងតាមឯកសារមួយចំនួនដែលផែ្អកតាមកំណត់ហេតុរបស់[[ចិន]]។ឯកសាររបស់គេបានសម្អាងលើកំណត់ត្រាផងនិងស្ថាបត្យកម្មប្រាង្គប្រាសាទមួយចំនួនផង។រីឯព្រឹត្តិការណ៍ដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ជាខ្លាំងមួយទៀតគឺនៅក្នុងអំឡុង[[ចេនឡា|សម័យចេនឡា]]នៅលើទឹកដីបវរនៃ[[អង្គរ|ខេត្តសៀមរាបអង្គរ]]។កំណត់ហេតុ[[ចិន]]បានឲ្យដឹងថាទីក្រុងដំបូងបំផុតនៅខេត្តសៀមរាបមានឈ្មោះថា'''នគរគម្ពីរ'''ដែលសិ្ថតនៅរវាង[[បារាយណ៍ខាងលិច]]និង[[បារាយណ៍ខាងកើត]]នៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|សេ្តចខែ្មរ]]ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅ[[នគរគម្ពីរ]]នេះគឺ[[ចន្ទ្រវម្ម៌|ព្រះបាទចន្ទ្រវម្ម៌]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងបនែ្ថមទៀតថាកាលពី[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]]នាអំឡុងឆ្នាំ ៨០២ នេះសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិយាកាសង្គមរបស់[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]មានការវិវត្តជាវិជ្ជមាន។គេបានឃើញមានការរៀបចំដែនដីឬនគរូបនីយកម្មដែនដីនៅក្នុងតំបន់នីមួយៗនៃខេត្តនេះយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅហើយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ០៦ នៃដើមសតវត្សរ៍ទី ០៧ នៃគ្រិស្តសករាជ។[[ជនជាតិខ្មែរ|ជនជាតិខែ្មរ]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះមហាក្សត្រនិងពួកព្រាហ្មបុរោហិតបានចាប់ផ្តើមគម្រោងការកសាងប្រាសាទឥដ្ឋដំបូងបង្អស់ជាច្រើន។រីឯវិស័យសង្គមកិច្ចវិញគេបានដឹងថា[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]ចូលចិត្តកសាងទីលំនៅរបស់ខ្លួននៅកែ្បរ[[បឹងទន្លេសាប|បឹងទនេ្លសាប]]កែ្បរអូរស្ទឹងធម្មជាតិជាដើម។ការកសាងប្រាសាទក៏ដូច្នោះដែរគឺ[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]តែងតែជ្រើសរើសរកទីតាំងណាខ្ពស់មិនលិចទឹកនៅរដូវវស្សាគំនិតរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខែ្មរ]]នៅក្នុងការជ្រើសរើសទីតាំងខ្ពស់សម្រាប់ការកសាងសំណង់ផេ្សងៗគឺជាប្រយោជន៍រួមគឺនៅតែបន្តរហូតមកទល់សព្វថៃ្ងនេះ។ ===សម័យអង្គរ=== [[File:Bas-relief du Bayon (Angkor Thom) (2341905162).jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពការធ្វើម្ហូបចម្អិនអាហាររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Scène dépouillage (bas-relief du Bayon) (2334493467).jpg|thumb|វិស័យសុខាភិបាលខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Bayonmarket01.JPG|thumb|ទិដ្ឋភាពផ្សារលក់ដូររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Floating Kantong (Loi Krathong) at Bayon, Cambodia.jpg|thumb|ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Sbai Khmer.png|thumb|ចម្លាក់ស្ត្រីពានាស្បៃនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានជ្រើសរើសទីតាំង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ធ្វើជារាជធានីព្រោះស្ថិតនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]និងជាទីប្រជុំនៃជំនួញទាំង ០២ គឺជើងគោកនិងជើងទឹកហើយសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិសព្វគ្រប់ដូចជាត្រីនៅក្នុង[[បឹងទន្លេសាប]] [[ព្រៃឈើ]] [[ថ្មភក់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] [[ឥដ្ឋ]]សម្រាប់កសាងប្រាសាទនិងដីដែលមានជីវជាតិផងដែរ។ខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៥ បានបម្រើការជារាជធានីនិងជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃអំណាចនយោបាយ វប្បធម៌ និង សាសនារបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។ភាពថ្កើងថ្កានរបស់ទីក្រុងគឺជារាជធានីនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលគ្រប់គ្រងដោយស្តេចដែលមានអំណាចជាបន្តបន្ទាប់។ខេត្តសៀមរាបមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃអាណាចក្រហើយមានភាពងាយស្រួលនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងទឹកដីដ៏ធំធេងមួយនេះ។ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនក្លាយជាទីក្រុងដែលមានភាពអ៊ូអរបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល សេដ្ឋកិច្ច និង សាសនានៅក្នុងតំបន់។នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ដែលជាយុគមាសរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ៗបានអនុវត្តនយោបាយវាតទីទឹកដីពង្រឹងអរិយធម៌ឲ្យរីកចម្រើនរុងរឿងនិងកសាងសំណង់ប្រាសាទល្បីល្បាញមួយចំនួនទាំងធំទាំងតូចដែលបង្ហាញអំពីតម្លៃវប្បធម៌អរិយធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ពាសពេញ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]ត្រូវបានបម្រើការជារាជធានីអស់រយៈពេល ០៦ សតវត្សរ៍មកហើយ។នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]មានការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើនលូតលាស់គ្រប់វិស័យនិងមានភាពសម្បូរសប្បាយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]រស់នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]ភាគច្រើនប្រកបមុខរបរកសិកម្មនិងនេសាទជាធំ។តំបន់ជុំវិញ[[បឹងទន្លេសាប]]ជាដីដ៏សម្បូរជីវជាតិ។គេអាចធ្វើស្រែនៅតំបន់នេះប្រហែលជាពីរទៅបីដងនៅក្នុងមួយឆ្នាំដូច្នេះហើយបានជាយើងឃើញមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រមួយចំនួនដែលបន្សល់ទុកតាំងពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]មកម្ល៉េះ។ [[File:Khmer_Empire.png|thumb|ផែនទី[[ចក្រភពខ្មែរ]] (៨០២-១៤៣១)]] ===សម័យក្រោយអង្គរ=== [[File:Angkor1866.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ]] [[File:View of the West Entrance of Angkor Wat by Delaporte 1873.jpg|thumb|គំនូរប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣]] [[File:Angkor Wat November 1964 12.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤]] បើយោងតាមឯកសារក្រោយពីកងទ័ពរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ទទួលបានជ័យជម្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ឈ្លានពានជាស្ថាពរនៅព្រះរាជនគរគឺ[[អង្គរធំ]]ពោលគឺបានវាយកម្ទេចទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]រាបស្មើនឹងដីបានជា[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដាក់ឈ្មោះថា[[ខេត្តសៀមរាប]]។ស្ថានការណ៍បែបនេះបានធ្វើឲ្យយើងយល់ថាជាដើមកំណើតនៃការកកើតឈ្មោះខេត្តសៀមរាបតាំងពីរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះបើទោះបីជា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ច្បាប់[[ឧកញ៉ាព្រះឃ្លាំងនង]]មិនបាននិយាយដោយចំហក៏ដោយ។ប្រសិនជាយើងបើកច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ខាងលើមកមើលយើងពិតជាស្លុតចិត្តដោយហេតុថាកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានរុករាន[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ឥតឈប់ឈរជាច្រើនលើក។ពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក្រោយពីដណ្តើមបានអាណា[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួនដែលសព្វថ្ងៃបានក្លាយទៅជាទឹកដី[[ថៃ|សៀម]]រួចទៅហើយនោះក៏បាននាំសង្គ្រាមចូលទៅយ៉ាងជ្រៅចំកណ្តាលបេះដូងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]តែម្តងគឺ[[អង្គរ|ទីក្រុងមហានគរ]]ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តសៀមរាបតែពីមុនហៅថា'''ស្រុកនគរវត្ត'''ដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិក្តៅពីមុនមក។ប៉ុន្តែលើកនេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ត្រឡប់ទៅ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|ក្រុងអយុធ្យា]]វិញក្រោយពីត្រូវចាញ់សង្គ្រាមនៅចុល្លសករាជ ៩០២ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៥៤១ នៃគ្រិស្តសករាជ។កាលបើពិនិត្យលើទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រចាស់ដែលបានកើតឡើងនៅលើទឹកដីដ៏បវរដែលជាទីតាំងនៃព្រះរាជនគរយើងបានឲ្យដឹងថានៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៨|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ៨]] និងដើមរាជ្យរបស់[[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣|ព្រះបាទឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] រវាងឆ្នាំ ១២៩៦ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានបើកការវាយលុកមួយដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដើម្បីយក[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ធ្វើជាស្រុកឬនគរចំណុះរបស់ខ្លួនហើយមហិច្ឆតានេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានសម្រេចជាស្ថាពរព្រោះថាអាណាខេត្តមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគកណ្តាលដូចជា[[ខេត្តសុខោទ័យ]] [[ខេត្តកំពែងពេជ្រ|កំពែងពេជ្រ]] និង ខេត្តរណបនៃខេត្តទាំងនោះព្រមទាំងអាណាខេត្តដទៃៗឯទៀតដែលស្ថិតនៅជ្រលងនៃដង[[ទន្លេចៅព្រះយា|ទន្លេមេណាម]]ដូចជា[[ខេត្តអយុធ្យា]]និង[[ខេត្តសុពណ៌បុរី]]។បន្ទាប់ពីបានទទួលជ័យជម្នះលើខេត្តទាំងឡាយនោះ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានពង្រឹងបណ្តាញអំណាចរបស់ខ្លួន។សង្គ្រាមឈ្លានពានមួយដែលគេត្រូវកត់សម្គាល់ដែលបានកើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់នៅលើទឹកដី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[លំពង្សរាជា|ព្រះបាទលំពង្សរាជា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៥២។ចំពោះចម្បាំងនេះច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]បានបញ្ជាក់ថាគឺភាគីឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានទទួលជ័យជម្នះលើទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានកាន់កាប់[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។មុននឹងដកថយចេញពួកវាបានកេណ្ឌឈ្លើយសឹក[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ជាច្រើនម៉ឺននាក់នាំទៅកាន់[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។នៅក្នុងឱកាសនោះផងដែរពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានលួចប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]គ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១ គឺជាឆ្នាំដែលកំណត់នូវឱនភាព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលប្រឈមនិងការវាតទីនិយមរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលគ្មានទីបញ្ចប់។ពិតណាស់ទោះបីជាភ្លើងសង្គ្រាមឈ្លានពានបានកន្លងផុតជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយក្តីក៏ប៉ុន្តែវាបានបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមរបួសដ៏ឈឺចាប់នៅក្នុងផ្នត់គំនិត[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្មានថ្ងៃបំភ្លេចបាន។បើតាមច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]គឺនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]](១៥១៦ ដល់ ១៥៥៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]មកឈ្លានពាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ហើយត្រូវបានកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បង្ក្រាបរាបស្មើទល់នឹងដីនៅត្រង់[[ស្ទឹងសៀមរាប|ស្ទឹងអង្គរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៤១ ដោយហេតុនេះហើយបានជាព្រះអង្គត្រាស់បង្គាប់ឲ្យគេហៅតំបន់នេះថា'''តំបន់សៀមរាប'''ដើម្បីទុកជាការចងចាំរួមរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]អំពីជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់នេះមុនទីតាំងនេះបានក្លាយទៅជាស្រុកហើយបន្ទាប់មកទៀតក្លាយជាខេត្តនា[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណាព្យាបាលបារាំង]]។ព្រឹត្តិការណ៍មួយគួរឲ្យកត់សម្គាល់គឺស្តេចអង្គនេះបានឆ្លាក់បង្ហើយនូវចម្លាក់មួយចំនួនដែល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] មិនទាន់ឆ្លាក់រួច។ទោះបីជាបានទទួលបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខនេះក្តីទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏នៅតែទន្ទ្រាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|មាតុភូមិខ្មែរ]]មិនស្រាកស្រាន្តឡើយហើយអំពើនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៤ [[លង្វែក|ទីក្រុងលង្វែក]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្តើមបានពី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ព្រះនាម[[នរិន្ទសួន|ស្ដេចនរិន្ទសួន]]។ចំពោះបរាជ័យនៃកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលដឹកនាំដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ដែលបានយកលេសថាដោយសារ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មិនបានប្រគល់ដំរីសមួយក្បាលបានជាមកវាយលុក[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]។បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក[[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ]]បានបញ្ជាក់ថា[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]គឺជា[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]ដ៏ខ្លាំងពូកែជាងគេបំផុតនា[[សម័យក្រោយអង្គរ]]ដោយហេតុថាស្តេចអង្គនេះមិនត្រឹមតែបានខិតខំស្តារប្រទេសជាតិតែប៉ុណ្ណោះនោះទេព្រះអង្គថែមទាំងមានមហិច្ឆិតាវាយដណ្តើមយក[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួននៅក្នុង[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បច្ចុប្បន្នដូចជា[[ខេត្តនគររាជសីមា]] [[ខេត្តបុរីរម្យ]] [[ខេត្តសុរិន្ទ្រ]] [[ខេត្តសង្គឹត]] [[ខេត្តគោកខ័ណ្ឌ]] [[ខេត្តស៊ីសាកេត|ខេត្តសិរីសាកេត]] [[ខេត្តសុវណ៌ភូមិ ឬ សុវណ្ណភូមិ|ខេត្តសុវណ្ណភូមិ]] [[ខេត្តឧប្បលរាជធានី]] [[ខេត្តច័ន្ទបុរី]] [[ខេត្តត្រាច]] [[ខេត្តស្រះកែវ]] [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ]] [[ខេត្តរយ៉ង]] [[ខេត្តបស្ចឹមបុរី]] [[ខេត្តនាងរង]]ជាដើមដែល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានដណ្តើមយកបានពីមុនៗមកវិញ។មានហេតុផលជាច្រើនដើម្បីបញ្ជាក់ថាហេតុដូចម្តេចបានជានៅក្នុង[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ព្រះរាជពង្សាវតារសៀម]]ដូចជាច្បាប់របស់[[នព្វរ័ត្ន|អ្នកអង្គម្ចាស់នព្វរ័ត្ន]]តែងឡើងនៅក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤២០ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជ ១៨៧៧ បានប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''([[ភាសាសៀម|សៀម]] : เสียมราฐ)ជំនួសឲ្យពាក្យ'''សៀមរាប'''ទៅវិញ។តាមពិតទៅការប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''(សៀមម៉ារ៉ាត)គឺដើម្បីហៅទីប្រជុំជនមួយដែលពីមុនគឺជាសមរភូមិឬទីលានប្រយុទ្ធស៊ីសាច់ហុតឈាមរវាង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ស្ថិតនៅក្នុង'''ស្រុកនគរវត្ត'''គឺបណ្តាលមកពីអាជ្ញាធរ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[រាមាទី ៣|ស្ដេចរាមាទី ៣]] មិនចង់រំលឹកនូវភាពបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខរបស់កងទ័ពឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]របស់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះបើទោះបីជាសម័យនោះព្រះអង្គបានត្រួតត្រា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ក៏ដោយ។យ៉ាងណាមិញគឺដោយសារតែហេតុការណ៍នេះហើយទើប[[រាមាទី ៤|ស្ដេចរាមាទី ៤]] ដែលបានគ្រប់គ្រង[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាមួយ[[អណ្ណាម|អាណ្ណាម]]ព្រះអង្គក៏បានប្រើពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ជំនួសឲ្យពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងសៀមម៉ារ៉ាត'''ផងដែរ។គ្មានឯកសាររបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ណាមួយដែលបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់លាស់អំពីការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះពី'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ទៅជា'''សៀមរាប'''នោះទេហើយបើមានក៏អាចស្ថិតនៅក្នុងដើមសម័យរជ្ជកាលទី​ ០៣ ដែលជាសម័យបាងកកដែលគេហៅថា[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|រតនកោសិន្ទ្រ៍]]។ប៉ុន្តែចំពោះ[[ជនជាតិខ្មែរ]]វិញឈ្មោះ'''សៀមរាប'''ពិតជាត្រូវបានផ្តើមឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]យ៉ាងពិតប្រាកដឥតក្លែងក្លាយបើទោះបីជាទឡ្ហីករណ៍មានខ្វះចន្លោះយ៉ាងណាក៏ដោយព្រោះថាការតាំងឈ្មោះ'''សៀមរាប'''នេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យឬជំនឿលេងសើចនោះទេជាពិសេសនៅក្នុងសម័យកាលមួយដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅច្បាំងគ្នាមិនឈប់មិនឈរ។ដូច្នេះការចង់យល់ឲ្យលម្អិតអំពីប្រវត្តិពិតនៃឈ្មោះ'''សៀមរាប'''តម្រូវឲ្យយើងស្គាល់អំពីបរិបទសង្គមនយោបាយហើយអំពើនេះគឺជាការចាំបាច់បំផុត។បើតាមសៀវភៅ[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]]រៀបរៀងដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]បានអធិប្បាយថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥២៥ នៃគ្រិស្ដសករាជ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានវាយបង្ក្រាបកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលឈ្លានពានឲ្យបរាជ័យនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ដូច្នេះហើយបានជាព្រះអង្គបានដាក់ឈ្មោះថា'''សៀមរាប'''គឺមានន័យថាទ័ព'''សៀមចាញ់រាបដូចកន្ទេល'''។<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ខេត្តសៀមរាប ៖ ប្រវត្តិ​សាវតារ និង​ប្រវត្តិ​ឈ្មោះខេត្ត​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1142889.html |access-date=2025-12-14 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> ឯកសាររដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាបបានសរសេរថានៅថ្ងៃសុក្រ ០៥ រោច ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក គ្រិស្ដសករាជ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ០៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ[[ស៊ន សំណាង]]ដែលជា[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|ទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]បានដឹកនាំសិក្ខាសាលាមួយស្ដីពីបេសកកម្មស្រាវជ្រាវចងក្រងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃខេត្តសៀមរាបដោយបានលើកឡើងតាមឯកសារដែលឯកឧត្តមបានស្រាវជ្រាវកន្លងមកដោយសង្ខេបដូចខាងក្រោម ៖[[File:Thais_return_Battambang_to_King_Sisowath.jpg|thumb]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវប្រគល់ខេត្ត[[សៀមរាប]] [[ខេត្តបាត់ដំបង|បាត់ដំបង]] [[ខេត្តសិរីសោភ័ណ្ឌ|ស៊ីសុផុន(សិរីសោភ័ណ្ឌ)]]មកឲ្យ[[បារាំង]]តាម[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧ [[បារាំង]]បានថ្វាយខេត្តសៀមរាបមកឲ្យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ មានខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តជីក្រែង]]ដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបច្ចុប្បន្ននេះ។ពេលនោះ[[បារាំង]]បានរៀបចំ[[ជនជាតិបារាំង]]ជាចៅហ្វាយខេត្តហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលមាននាមស្មើចៅហ្វាយខេត្តនោះដោយ[[បារាំង]]ហៅយើងថាជាចៅហ្វាយស្រុកខេត្តជីក្រែង ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តសៀមរាប។ល។ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ មានកំណែទម្រង់ធំមួយដោយបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលខេត្តដែលមានថ្នាក់ស្រុកនិងខណ្ឌនៅក្នុងខេត្តដោយខេត្តមួយចំនួនដូចជា[[ខេត្តជីក្រែង]]ប្ដូរមកជា[[ស្រុកជីក្រែង]]វិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ [[បារាំង]]បានបង្កើតកងក្រវែលឃុំគឺជាប៉ូលីសជនបទនៅឃុំរួចក៏មានបន្តមកជាបាត្រុយបន្ទាប់ពី[[រេស៊ីដង់បាដេសបារាំង|បាដេសបារាំង]]ម្នាក់បានស្លាប់នៅពេលទៅយកពន្ធនៅ[[ឃុំក្រាំងលាវ(ស្រុករលាប្អៀរ)|ក្រាំងលាវ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣ [[បារាំង]]បានបង្កើតសុរិយោដីដើម្បីយកពន្ធដី * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៤ បានលុបខណ្ឌចោលវិញដោយសារគេបង្កើតខណ្ឌដើម្បីងាយស្រួលប្រមូលពន្ធហើយនៅពេលគេគ្រប់គ្រងការយកពន្ធបានល្អហើយក៏លុបថ្នាក់ខណ្ឌចោលវិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាដោយ[[បារាំង]]កាន់អំណាចហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ចូលក្រុមប្រឹក្សាដើម្បីផ្តល់ប្រឹក្សា * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ មានខេត្តចំនួន ១២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] * មាន ០២ ក្រុមសរសេរប្រវត្តិខេត្តមានក្រុមទី ០១ ចៅហ្វាយខេត្តនិងមន្ត្រីខេត្ត និង ក្រុមទី ០២ ក្រុមស្រាវជ្រាវ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិន]]វិទ្យានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ បានបង្កើត[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ដោយកាត់យកឃុំចំនួន ០៣ របស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ឃុំអន្លង់វែង (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំអន្លង់វែង]] [[ឃុំថ្កូវ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំផ្កូវ]] និង [[ឃុំកោះកែរ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំកោះកែរ]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/default/658 |access-date=2025-12-14 |website=krongsiemreap.gov.kh }}{{Dead link|date=មិថុនា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=ប្រវត្តិខេត្តសៀមរាប - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-12-14|archive-date=2025-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110841/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> ==សាសនា== {{Pie chart |thumb = right |caption = សាសនានៅក្នុងខេត្តសៀមរាប (ជំរឿនឆ្នាំ ២០១៩)<ref>{{cite web|title=General Population census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|publisher=National Institute of Statistics Ministry of planning|date=October 2020|access-date=2025-04-09|archivedate=2022-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> |label1 = សាសនាព្រះពុទ្ធ |value1 = 99.3 |color1 = Gold |label2 = សាសនាគ្រិស្ត |value2 = 0.4 |color2 = DodgerBlue |label3 = សាសនាអុីស្លាម |value3 = 0.2 |color3 = Green |label4 = សាសនាផ្សេងៗ |value4 = 0.1 |color4 = Black }} សាសនារបស់រដ្ឋគឺ[[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ|សាសនាព្រះពុទ្ធថេរវាទ]]។ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបជាង ៩៩.៣% ជាអ្នកកាន់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|សាសនាព្រះពុទ្ធ]]ប្រមាណជា ០.៤% ជាអ្នកកាន់[[សាសនាគ្រិស្ត]]និង[[សាសនាឥស្លាម|សាសនាអុីស្លាម]]ដែលភាគច្រើនកាន់ដោយ[[ជនជាតិចាម]]គឺ ០.២%។ ==ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់== [[File:Royal Palace, Siem Reap.JPG|thumb|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]] [[File:Royal Independence Gardens, Siem Reap.jpg|thumb|សួនបឹងកាឡូ ឬ ហ្គ្រេនហូថែល]] '''[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]]'''នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅបណ្ដោះអាសន្នរបស់អតីត[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ]]នៃយើងគឺ[[ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]] និង ព្រះរាជអគ្គមហេសី។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះគឺជាទីដែលព្រះអង្គស្នាក់នៅអាស្រ័យពេលស្ដេចយាងមកកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]។បើយើងធ្វើដំណើរពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]តាម[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]មើលមកខាងស្ដាំដៃយើងនឹងឃើញអគារពណ៌សមួយអមដោយរបងនិងដើមឈើត្រឈឹងត្រឈៃនិងបរិវេណស្រស់ស្រាយដែលមានសួនច្បារធំនៅខាងមុខ(សួនហ្គ្រង់ឬបឹងកាឡូ)នោះហើយគឺជា[[ព្រះរាជដំណាក់]]។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុង[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យបារាំង]]ដាក់អាណានិគមមកលើ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]អំឡុងឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នៅក្នុងសម័យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]គឺស្ថិតនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ហើយ[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]គឺជាវត្តមួយដែលស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ចំកណ្ដាលបេះដូងនៃ[[ក្រុងសៀមរាប]]តែម្ដង។[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ពីមុនគឺជាទីតាំង[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយមក[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានប្ដូរទីតាំងទៅនៅជិតអាស្រម[[ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយពី[[ព្រះរាជដំណាក់]]ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងទីធ្លាបរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវបានប្រែក្លាយជាទីវត្តអារាម[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ជាអកុសល[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]នៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបខ្មែរក្រហម]]ត្រូវបានកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធារបស់ពួកគេ។បច្ចុប្បន្ននេះមិនត្រឹមតែជាទីអារាមរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់ព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និងសម្រាប់ឲ្យពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះក៏ជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជាដល់ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារតែនៅក្នុងវត្តមានពុទ្ធិកបឋមសិក្សាសម្រាប់ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ព្រះធម៌នានា។លើសពីនេះនៅក្នុងបរិវេណវត្តក៏មានសាលាបឋមសិក្សាសម្រាប់ឲ្យកុមារសិក្សារៀនសូត្រផងដែរ។បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់ថ្ងៃតែងតែមានជនានុជនជាច្រើនបានអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលានៅទីនោះ។ដោយឡែកនៅក្នុងវត្តក៏មានបណ្ណាល័យមួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា|បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា]]ដែលបម្រើឲ្យសាធារណជនចូលធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវឯកសារនិងអានសៀវភៅនានាយ៉ាងសម្បូរបែប។នៅតាមដងផ្លូវនៅក្នុងវត្តមានរៀបចំពាក្យស្លោកនិងសុភាសិតជាច្រើនសម្រាប់ដាស់តឿនដល់សាធារណជនទាំងឡាយនិងជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជា។វត្តនេះក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាផងដែរ។ថ្មីៗនេះមានហេតុការណ៍ដ៏គួរឲ្យរន្ធត់និងសោកស្ដាយជាពន់ពេកដោយកាលពីវេលាម៉ោងប្រមាណជា ១០ និង ០៥ នាទីយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះអគារមួយនៃ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់សៀមរាប]]ដែលជាកន្លែងទីសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។<ref>{{Cite web |last=ពិសី |first=អ៊ិន |date=2023-03-13 |title=ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/478067 |access-date=2025-06-16 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref> [[File:Preah_Ang_Chek_Preah_Ang_Chorm_shrine.jpg|thumb|ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]] '''[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]''' គឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ភេទស្រីហើយក៏ត្រូវបានមតិខ្លះគិតថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជាបងប្អូនបង្កើតជាមួយនឹងគ្នាផងដែរ។រូបធំនិងខ្ពស់គឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]និងរូបតូចនិងទាបគឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានគេគិតថាសាងអំពីមាសនិងលង្ហិននិងខ្លះថាពីសំរិទ្ធហើយមានទម្ងន់ប្រមាណ ១៥០ គីឡូក្រាម។បើយោងទៅតាមការតំណាលតៗគ្នាដោយមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់បានលើកឡើងថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺជាទេពធីតាដែលជាអតីតព្រះរាជបុត្រីរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលជាស្ថាបនិកកសាង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]។គេជឿថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺទ្រង់មានភាពសុច្ចរិតទៀងត្រង់ទន់ភ្លន់និងប្រកបដោយក្ដីមេត្តាករុណាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ដែលព្រះអង្គទាំង ០២ តែងតែអាណិតអាសូរធ្វើបុណ្យដាក់ទានដល់អស់ប្រជានុរាស្រ្តដែលត្រូវការព្រះនាងទាំង ០២ អង្គជួយ។ពិសេសជាងនេះទៅទៀតព្រះនាងទាំង ០២ អង្គបានអប់រំអ្នកទោសទាំងឡាយឲ្យដើរតាមគន្លងទូន្មានរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]និងបានដោះលែងពួកគេឲ្យមានសេរីភាពថែមទៀត។ព្រះនាងទាំង ០២ អង្គគឺជាអ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដែលប្រជានុរាស្រ្តទូទាំងនគរបានដឹងអំពីចរិតលក្ខណៈដ៏ប្រពៃរបស់ទ្រង់ម្លោះហើយពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់រហូតដល់រជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនាសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអង្គក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យគេកសាងរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]] [[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]សម្រាប់ប្រជារាស្ត្រទូទៅគោរពបូជា។តំណតៗមកទៀតរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះតែងតែធ្វើឲ្យប្រជារាស្រ្តរស់នៅប្រកបដោយសេចក្ដីសុខចម្រើនទើបប្រជារាស្រ្តបានចាត់ទុករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ស័ក្ដិសិទ្ធិនិងមានកិត្តិនាមល្បីរន្ទឺទូទាំងប្រទេស។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះរូបសំណាកទាំង ០២ នេះបានក្លាយជាភាពទាក់ទាញសម្រាប់បុគ្គលមានអំណាចនិងឈ្មួញទុច្ចរិតដោយពួកគេចាប់ផ្ដើមរៀបផែនការលួចសម្រាប់ទុកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិនិងលក់ដូរហេតុនេះហើយបានជារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]បានបាត់មួយរយៈនៅក្នុងអំឡុងពេលដែល[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានគេបោះបង់ចោល។ក្រោយមកនាឆ្នាំ ១៩៥០ រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញនៅក្នុងព្រៃម្ដុំ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ដោយក្រុមមន្ត្រី[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ខេត្តសៀមរាបដែលគេជឿថារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]កាលពីដើមត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជាសម័យកាលដ៏រុងរឿង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ដាប ឈួន]]ដែលជាសមាជិកកងទ័ព[[ខ្មែរឥស្សរៈ]]ប្រឆាំងជាមួយ[[បារាំង]]ហើយបានទទួលតំណែងនិងងារជា'''ដាប ឈួន ម្ជុលពេជ្រ'''ពី[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]ក្រោយពី[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បានទទួលឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ហើយព្រះអង្គក៏បានប្រទានតំណែងឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]គ្រប់គ្រងខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]។មានពេលមួយបន្ទាប់ពីបានទទួលដំណឹងពីការរកឃើញរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះហើយលោក[[ដាប ឈួន]]ជាមួយនឹងកងការពាររបស់លោកបានទៅយករូបសំណាកពីការិយាល័យ[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ហើយដឹកតាមឡានទៅកាន់បន្ទាយដែលមានឈ្មោះថា'''បន្ទាយជើងក្រហម'''សព្វថ្ងៃទីតាំងនោះក្លាយជា[[សណ្ឋាគារអង្គរសិនជូរី|សណ្ឋាគារ Angkor Century Hotel]] នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]]។ថ្ងៃមួយលោក[[ដាប ឈួន]]បានយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដាក់ក្នុងរថយន្តរបស់លោកហើយយកមកតម្កល់ទុកនៅក្នុងផ្ទះ(គេបានឲ្យដឹងថារូបសំណាកមួយត្រូវសែងដោយទាហានចំនួន ០៥ នាក់ទើបអាចលើករួច)។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្វើឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]មានកម្លាំងលើសអស់មនុស្សលោកធម្មតាដោយលោកអាចលីដាក់លើស្មាទាំងសងខាងនៅក្នុងពេលតែមួយដោយប្រើដៃតែម្ខាងប៉ុណ្ណោះរួមទាំងអាចដឹងគ្រប់ហេតុការណ៍មុនដែលគ្រប់គ្នាហៅថា'''វិញ្ញាណទីប្រាំមួយ'''ផងដែរ។លោក[[ដាប ឈួន]]និងទាហានរបស់លោកពិតជាមានជំនឿយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដោយពួកគេតែងតែសូត្រធម៌នៅមុខរូបសំណាកយ៉ាងហោចណាស់កន្លះម៉ោងនៅក្នុងមួយថ្ងៃនៅរៀងរាល់ព្រឹកនិងល្ងាចមិនដែលខានឡើយរហូតបានរយៈពេល ០២ ឆ្នាំជាពេលដែលលោកអស់លក្ខណ៍។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]បានបញ្ជូនទ័ពពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]ឲ្យទៅចាប់ខ្លួនចៅហ្វាយខេត្តលោក[[ដាប ឈួន]]ដោយព្រះអង្គសង្ស័យថាលោក[[ដាប ឈួន]]ក្បត់ជាតិពីព្រោះលោក[[ដាប ឈួន]]ជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងគម្រោងការ [[:en:Bangkok_Plot|Bangkok Plot]] នៅក្នុងបំណងទម្លាក់ព្រះអង្គចេញពីរាជបល្ល័ង្កដែលគម្រោងក្បត់នេះផ្តួចផ្តើមឡើងដោយអ្នកនយោបាយស្តាំនិយមមួយចំនួន។បើទោះបីជាលោក[[ដាប ឈួន]]បានក្បត់ប៉ុន្តែបារមី[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]នៅតែតាមជួយលោកដោយឲ្យលោកដឹងខ្លួនជាមុនអំពីគម្រោងការចាប់ខ្លួននេះនិងបានរត់គេចខ្លួនទៅព្រំដែន[[ថៃ|សៀម]]ដោយប៉ងយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅជាមួយផង។នៅពេលដែលកម្លាំងខ្លាំងដូចដំរីសាបានបាត់បង់លោក[[ដាប ឈួន]]បានកាច់ម្រាមចំនួន ០៥ ពីរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]រួចគេចខ្លួនទៅកាន់ចម្ការលោកមួយនៅក្នុង[[ភូមិត្បែងកើត]]តម្រង់ទៅកាន់ព្រំដែន។ពេលនោះហើយដែលលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានភរិយារបស់លោកជួយពាំងគ្រាប់កាំភ្លើងដែលទាហានបាញ់សង្គ្រប់ទៅលើរូបលោក។បន្ទាប់ពីបាញ់ជាច្រើនគ្រាប់លោក[[ដាប ឈួន]]មិនស្លាប់ដោយសារតែភរិយាលោកចេះវិជ្ជាពិសេសដែលបញ្ចៀសគ្រាប់និងបាញ់មិនមុត។ទាហានទាំងនោះក៏ចាប់ពួកគេដាក់ឡានយកទៅដាក់ពន្ធនាគារប៉ុន្តែយោងទៅតាមឯកសារមួយចំនួនបានបង្ហាញថាលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបាននាំទៅកន្លែងមួយហើយត្រូវបានសម្លាប់នៅទីនោះ។លោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានសម្លាប់និងកប់នៅក្នុងព្រៃគោកប្រមាដែលសាកសពជាប់ខ្នោះដៃនិងបាញ់សុសដោយគ្រាប់កាំភ្លើងព្រោះត្រូវអ្នកភូមិរកឃើញប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក។គេនិយាយតៗគ្នាថាលោកស្លាប់ដោយសារបាបកម្មរបស់លោកព្រោះលោកធ្វើអំពើអាក្រក់ច្រើនណាស់។ក្រោយពីលោក[[ដាប ឈួន]]បានស្លាប់[https://www.facebook.com/share/1Dbt7JL8AE/ មន្ទីរធម្មការនិងសាសនាខេត្តសៀមរាប]បានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅថែរក្សាទុកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨។១៥ ឆ្នាំក្រោយមករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងគ្រោះមហន្តរាយម្តងទៀតនៅក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា]]បានផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារទាហាន[[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ|រដ្ឋាភិបាលលន់ នល់]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបនាឆ្នាំ ១៩៧៣។មន្រ្តីធម្មការនិងសាសនាខេត្តបានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរបស់រូបសំណាកដើម្បីបញ្ចៀសពីការបំផ្លាញប៉ុន្តែត្រូវទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]រកឃើញពេលពួកគេគ្រប់គ្រងទីក្រុងនេះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤។បើតាមគោលការណ៍របស់[[ខ្មែរក្រហម]]គឺតម្រូវឲ្យលុបបំបាត់សាសនានៅក្នុងប្រទេសដូច្នេះមេបញ្ជាការទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបានបញ្ជាឲ្យកូនទាហានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅទម្លាក់នៅក្នុងទឹក[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ក្រោយប្រព្រឹត្តមេបញ្ជាការនិងទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ជាច្រើននាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺបន្ទាប់ពីបានទម្លាក់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅក្នុងស្ទឹង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវត្រាំទុកក្នុងទឹករហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]បានដកថយចេញពីខេត្តសៀមរាប។ក្រោយពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានដួលរលំប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលបានដឹងអំពីរឿងនេះក៏បាននាំគ្នាទៅស្រង់រូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ពីបាតស្ទឹងមកតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តព្រះរាជដំណាក់]]ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ព្រះមេគណៈខេត្តសៀមរាបព្រះនាម[[ពុត ពន]]និងអតីតអភិបាលខេត្តសៀមរាបលោក[[នៅ សំ]]បានកសាងស្តូបដាក់តម្កល់រូបសំណាកដែលមានបារមីទាំង ០២ អង្គនេះនៅក្នុងទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ។សូមជម្រាបថាបច្ចុប្បន្នរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដែលស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]គឺជាទីកន្លែងសម្រាប់គោរពបូជារបស់អ្នកខេត្តសៀមរាបនិងមហាជនទូទៅដែលគេជឿថាមានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ទីតាំងសក្ការៈបូជានេះគឺជាទីតាំងស័ក្តិសិទ្ធិនិងមានប្រវត្តិបែបអច្ឆរិយៈតែមួយគត់ដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]នៅពេលទៅដល់ទីនោះមិនអាចរំលងដោយមិនចូលគោរពបូជាបានឡើយ។<ref>{{Cite web |last=Radio |first=VAYO FM |title=ប្រវត្តិនិងជំនឿលើព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម - វិទ្យុវាយោ |url=https://vayofm.com/news/detail/128389-761.html |access-date=2025-06-19 |website=VAYO FM Radio |language=en}}</ref> រូបសំណាកមេទ័ពពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ចំនួន ១២ រូបត្រូវបានដាក់តាំងជានិមិត្ដរូបនៅក្នុងសួនព្រះរាជដំណាក់នៅ[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលសុទ្ធតែជាមេទ័ពនិងរាជវង្សសានុវង្សដ៏អង់អាចក្លាហាននិងមានស្នាព្រះហស្ថយ៉ាងធំធេងចំពោះ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះនគរកម្ពុជា]]ដើម្បីបង្ហាញដល់[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយគ្រប់ៗរូបបានស្គាល់។រូបចម្លាក់ចំនួន ១២ រូបនេះធ្វើអំពីលោហៈស្ពាន់សុទ្ធមានកម្ពស់ជាង ០២ ម៉ែត្រ ០១ តឹកដូចៗគ្នាដោយមិនគិតពីជើងទម្រនិងមានទម្ងន់ពី ២០០ ទៅ ៣០០ គីឡូក្រាមទាំងរូបរាង សម្លៀកបំពាក់ ម៉ូដសក់ និង អាវុធបរិក្ខានៃមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានស្មូនរចនាតុបតែងឡើងទៅតាមលំនាំសម័យកាលនីមួយៗនៃមេទ័ពនោះហើយទ្រង់ទ្រាយមុខមាត់នៃរូបសំណាកទាំងនេះគឺសូននិងច្នៃឡើងតាមទម្រង់មុខអត្តចរិត[[ខ្មែរបុរាណ]]ទៅតាមសម័យកាលដែលមេទ័ពនោះរស់នៅនិងបម្រើការរាជការតាមរយ:រូបភាពនិងចម្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ។លោកស្រី[[គង់ បញ្ញា]]រដ្ឋលេខាធិការ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា#ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង|ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង]]មានប្រសាសន៍ថារូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានឆ្លងកាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិស្នាដៃរួមទាំងរចនាបថដោយដកស្រង់ចេញពីសិលាចារឹកផ្ទាំងចម្លាក់នៅតាមបណ្តាប្រាសាទនានាជាច្រើនមុននឹងត្រូវបានសាងសង់ចេញជារូបសំណាកនៅក្នុងនោះមានមេទ័ពជាង ៣០ រូបដែលបានបម្រើរាជការនៅក្នុងរជ្ជកាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ត្រូវបានក្រុមការងារកំណត់និងប្រមូលទិន្នន័យ។លោកជំទាវក៏បានឲ្យដឹងទៀតថាការកំណត់យកចំនួនមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះគឺជាលេខដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]តែងប្រើញឹកញាប់និងតំណាងឲ្យនគរទាំង ១២ នៅក្នុង[[រចនាបថបាពួន|សម័យបាពួន]] [[រចនាបថអង្គរវត្ត|សម័យអង្គរ]] និង [[រចនាបថបាយ័ន|សម័យបាយ័ន]]។បើទោះបីនេះជាសមិទ្ធផលនៃស្នាដៃ[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]សម័យថ្មីប៉ុន្តែស្នាដៃដែលលេចឡើងនេះត្រូវបានរក្សានិងអនុលោមយោងទៅតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រជានិច្ចដោយមិនចាកឆ្ងាយពីប្រវត្តិសាស្ត្រនោះឡើយ។រូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទាំង ១២ រូបដែលបានស្ថាបនាឡើងនោះរួមមាន ៖ * '''ព្រះកំស្ដេងអញ ស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពដ៏អង់អាចមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]](១០០៦-១០៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''ព្រះស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម'''ក៏ជាអ្នកជាប់ខ្សែ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|រាជវង្សខ្មែរ]]នៅ[[វ្យាធបុរៈ|ទីក្រុងវ្យាធបុរៈ]]([[ស្រុកបាភ្នំ]] [[ខេត្តព្រៃវែង]])ផងដែរហើយបានទទួលភារកិច្ចពីរាជការ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]([[អង្គរ|ក្រុងអង្គរ]])ឲ្យទៅគ្រប់គ្រងនៅ[[ទ្វារវត្តី|ទីក្រុងទ្វារវតី្ត]]របស់ពួករាមន្យ([[ជនជាតិមន]])។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកំស្ដេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់អភិជន មហាមន្ត្រី មហាសេនាបតី អ្នកអង្គម្ចាស់ ប្រធានតុលាការ បុព្វជិតសាសនាជាដើម * '''មហាសេនាបតី សង្គ្រាម''' គឺជាមេទ័ពដ៏ឆ្នើមមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[ឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២|ព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២]](១០៥០-១០៦៦ នៃគ្រិស្តសករាជ)ដែលបានទទួលគោរម្យងារជា'''មហាសេនាបតី'''ពីព្រះរាជា។ដូនតាវង្សត្រកូលរបស់លោកក៏ជាអ្នកបម្រើរាជការនិងកងទ័ពច្រើនជំនាន់មកហើយពោលគឺតាំងពីរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]](៨០២-៨៣៤ នៃគ្រិស្តសករាជ)មកម្ល៉េះ។គួរជម្រាបថា'''មហាសេនាបតី'''គឺជាឋារន្តរនាមខ្ពស់បំផុតនៃមន្ត្រីទ័ពនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]] * '''ព្រះកម្រតេងអញមហាសេនាបតី ស្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជា'''អ្នកសញ្ជកកវីស្វរៈ'''និងជាមេទ័ពដែលមានតួនាទីនិងឋានៈខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងចំណោមមន្ត្រីកងទ័ពនារជ្ជកាល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកម្រតេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់រាជវង្សានុវង្ស អភិជន មហាមន្ត្រីដែលមានន័យថា'''ព្រះបាទ'''។ពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺជាពាក្យ[[ខ្មែរបុរាណ]]ដោយពាក្យ'''កម្រតេង'''មានន័យថា'''ម្ចាស់'''រីឯពាក្យ'''អញ'''មានន័យថា'''ខ្ញុំ'''ដូច្នេះពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺមានន័យថា'''ម្ចាស់របស់ខ្ញុំឬលោកម្ចាស់របស់ខ្ញុំ''' * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីនរបតីន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែព្រះរាជវង្សមកពីតំបន់អ្នកចិះ(?)និងជាមន្ត្រីបម្រើរាជការតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)រហូតដល់រាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីស្រិន្ទ្រកុមា'''រ គឺជាព្រះរាជបុត្រារបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)ជាមួយនឹង[[ជ័យរាជទេវី|ព្រះនាងជ័យរាជទេវី]]។ព្រះរាជបុត្រអង្គនេះបានដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជួយព្រះបិតា(កាលមិនទាន់សោយរាជ្យ)នៅក្នុងការទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]និងបានច្បាំងតទល់នឹងជនក្បត់[[រាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម្ម៌ទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ហើយក៏បានពលីជីវិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយមេទ័ពដទៃទៀតផងដែរ។ដោយសារព្រះរាជបុត្រាមានស្នាដៃការពារព្រះនគរយ៉ាងដូច្នេះទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យកសាង[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]([[ស្រុកថ្មពួក]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ហើយក៏បានកសាងរូបបដិមាទេពមួយអង្គនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីស្រិន្ទ្រទេវៈ'''ជាតំណាងឲ្យ'''ព្រះស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''នៅឋានទេវលោកតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គកណ្ដាលនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]នោះ * '''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' គេហៅលោកម្យ៉ាងទៀតថា'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន''' គឺជាមេទ័ពជំនិតរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''បានចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទប់ទល់នឹងពួកក្បត់ដឹកនាំដោយ[[រាហូ]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។ដោយសារការពលីការពារព្រះនគរនេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)បានប្រទានងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតអជ៌នទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គអាគ្នេយ៍នៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]និងមួយទៀតនៅក្នុង[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។គេក៏ឃើញមានចម្លាក់'''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' ឬ '''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''នេះនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ត្រង់របៀងខាងត្បូងនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នេះបញ្ជាក់ថាលោកក៏ធ្លាប់ជាមេទ័ពដ៏សំខាន់នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ផងដែរ។គួរជម្រាបថា'''អំតេង'''គឺជាឋានន្តរនាមរបស់វរជន យុទ្ធជន សេនាបតីដែលមានភក្តីភាពចំពោះព្រះមហាក្សត្រខណៈឋានន្តរនាមនេះគឺឃើញមានប្រើនៅក្នុងរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] សតវត្សរ៍ទី ១២ ដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទានគោរម្យងារនេះចំពោះមេទ័ពដែលបានច្បាំងស្លាប់នៅក្នុងសមរភូមិការពារព្រះនគរនិងរាជបល្ល័ង្កស្របច្បាប់ * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន''' គឺជាមេទ័ពដ៏សំខាន់មួយរូបតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គេឃើញមានចម្លាក់រូបលោកនៅលើភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])និងនៅក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]]។'''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន'''មានបងប្អូនម្នាក់ឈ្មោះ'''ស្រីទេវៈ'''ហើយបានប្ដេជ្ញាចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិតទាំងពីរនាក់តែម្ដង។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីវទ៌្ធនទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គពាយ័ព្យនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីទេវៈ''' គឺជាមេទ័ពនិងជាបងប្អូនរបស់មេទ័ព'''ស្រីវទ៌្ធន'''ដែលបានចេញច្បាំងជួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]នៅ[[ប្រទេសចម្ប៉ា|ប្រទេសចាម្ប៉ា]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''ដូចបងប្អូនរបស់លោកដែរនិងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងអញជគតស្រីទេវៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គនិរតីនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ''' គឺជាមេទ័ពដែលបម្រើការពារព្រះនគរ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]ដោយបានរួមកម្លាំងគ្នាជាមួយ'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''ចេញច្បាំងទប់ទល់នឹងពួកក្បត់[[រាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]]។នៅក្នុងសង្គ្រាមការពារព្រះនគរនេះ'''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ'''បានពលីជីវិតជាមួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''។ដោយសារស្នាដៃនិងការលះបង់ចំពោះជាតិយ៉ាងដូច្នេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីធរទេវបុរៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គឦសាននៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]។គួរជម្រាបថា'''អ្នកសញ្ជក'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់មន្ត្រីកងទ័ពដែលព្រះរាជាទុកព្រះទ័យជាជំនិតរបស់ព្រះរាជាដោយសារពួកគេមានភក្តីភាពរហូតដល់ហ៊ានពលីបូជាជីវិតដើម្បីការពារព្រះរាជាតួយ៉ាងដូចជាអ្នកសញ្ជកនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំងឡាយនេះជាដើម * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីជ័យសិង្ហវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែស្រឡាយព្រះរាជវង្សនិងមានគោរម្យងារជា'''ខ្លោញវលល្វោ'''ដែលជាមេទ័ពស្រួចមានជំនាញដឹកនាំទ័ពលុកព្រៃមកពីតំបន់ល្វោ([[ទ្វារវត្តី|ទ្វារវតី្ត]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីវិរេន្ទ្រធិបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពគ្រប់គ្រងនៅតំបន់ឆោកព្កុល(?)នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទើបគេឃើញមានរូបចម្លាក់លោកនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលចុះពីភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្ម'''។<ref>{{Cite web |title=មកស្គាល់ឈ្មោះ និងស្នាដៃរបស់មេទ័ពខ្មែរសម័យអង្គរ ១២រូប ត្រូវបានសង់រូបសំណាកនៅសួនព្រះរាជដំណាក់ក្រុងសៀមរាប |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/270473-2022-12-19-10-20-51.html |access-date=2026-01-05 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> ==ប្រាសាទ== {{For|ប្រាសាទនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប}} ==ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត== '''[[ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត|ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្រ្កាន្ត]]''' គឺជាព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមរៀបចំឡើងជាផ្ទាំងទស្សនីយភាពវប្បធម៌ទ្រង់ទ្រាយធំជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ លើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប]]ដោយ[https://www.facebook.com/share/1E6uLbWwZR/ សហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា](ស.ស.យ.ក.)។ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅក្នុងគោលបំណងប្រមូលផ្តុំយុវជននិងសាធារណជនដើម្បីអបអរសាទរ[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ|ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ]]ជាមហា[[ជនជាតិខ្មែរ|គ្រួសារខ្មែរ]]តែមួយដោយរំលឹកនិងធ្វើឲ្យរស់រវើកឡើងនៃមរតក[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|បេតិកភ័ណ្ឌអរូបីខ្មែរ]]ចូលរួមថែរក្សា អភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ និង លើកស្ទួយកិត្យានុភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិក៏ដូចជាផ្តល់ឱកាសដល់យុវជន ប្រជាពលរដ្ឋ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិបានសិក្សាអំពីកិត្តិនាមនូវភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង សាសនា។ទន្ទឹមនឹងនេះគឺដើម្បីបំផុសស្មារតី[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]ជាពិសេស[[ជនជាតិខ្មែរ|យុវជនកូនចៅខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយឲ្យមានមោទកភាព ស្រឡាញ់វប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង ទំនៀមទម្លាប់រួមទាំងបំផុសគំនិតឲ្យមានការរួបរួមកម្លាំងសាមគ្គីជាធ្លុងមួយនិងជាគ្រួសារតែមួយព្រមទាំងបណ្តុះស្មារតីអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ បាវចនាជាតិ ព្រលឹងជាតិ និង អត្តសញ្ញាណ[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]រួមទាំងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ពាណិជ្ជករ សហគ្រិន អាជីវករ ផលិតផលពាណិជ្ជកម្ម ផលិតផលសិប្បកម្ម និង សេវាកម្មនានាព្រមទាំងចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការជំរុញទេសចរណ៍ជាតិនិងអន្តរជាតិដែលជាមាសបៃតងរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រសួងព័ត៌មាន |url=https://www.information.gov.kh/ |access-date=2025-10-04 |website=www.information.gov.kh}}</ref> [[File:Angkor Sangkranta 01.jpg|thumb|អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ ២០២៣]] ==ស្ទឹងសៀមរាប== [[File:រសៀលនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរសៀល]] [[File:Siem Reap River, Siem Reap, 2018 (04).jpg|thumb]] [[File:រាត្រីនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរាត្រី]] '''[[ស្ទឹងសៀមរាប]]''' ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្ទឹងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ខេត្តសៀមរាប។តាមពិតទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]គឺជាស្ទឹងសិប្បនិមិត្តដែលកកើតឡើងដោយស្នាដៃរបស់មនុស្ស។គ្មានឯកសារបញ្ជាក់ពីឆ្នាំនៃការបង្កើត[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ឲ្យជាក់លាក់នោះទេប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវបានបញ្ជាក់ថាវាត្រូវបានគេបង្កើតនិងកែច្នៃជាច្រើនសារតម្រូវតាមការរៀបចំដែនដីនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]កកើតឡើងដោយសារការប្រសព្វគ្នារវាងអូរធំៗចំនួន ០២ គឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមស្ទឹងសំខាន់ៗទាំង ០៣ ដែលហូរកាត់[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដោយធ្វើដំណើរពីជើងទៅត្បូង។ស្ទឹងនេះស្ថិតនៅខាងកើត[[ស្ទឹងពួក]]និងខាងលិច[[ស្ទឹងរលួស]]។យោងតាមឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]អនុប្រធាននាយកដ្ឋានមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិស្រាវជ្រាវនិងតម្កល់ឯកសារអង្គរនៃ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសរសេរថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលគេឃើញសព្វថ្ងៃចាប់ពីចំណុចបំពេញរាជមកជាសមិទ្ធិផលនៃស្នាដៃមនុស្សបង្កើតឡើងនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។ស្ទឹងនេះកើតពីអូរតូចៗដែលហូរពីភ្នំផ្សេងៗដែលស្ថិតនៅខាងជើងវាលរាប[[អង្គរ]]បន្ទាប់មកវាជួបគ្នានៅច្រកមួយមុននឹងហូរធ្លាក់ទៅកាន់វាលរាប។ក្នុងនោះក៏មានដៃអូរតូចៗជាច្រើនបានហូរមកភ្ជាប់បន្ថែមទៀតដែលប្រភព ០២ សំខាន់ៗដែលគេស្គាល់ច្បាស់នោះគឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរធំមានប្រភពពី[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីទិសឦសាននៃ[[អង្គរ|រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតនៅក្នុងឯកសាររបស់លោកបន្ថែមទៀតថា[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានលក្ខណៈខ្ពង់រាបមានបណ្តោយ ២៥ គីឡូម៉ែត្រលាតសន្ធឹងពីទិសពាយ័ព្យមកទិសអាគ្នេយ៍និងមានទទឹង ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីទិសនិរតីមកឦសាននិងមានកម្ពស់ ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤៥០ ម៉ែត្រប្រៀបនឹងវាលទំនាបជុំវិញ។ជ្រលងចុងខាងកើតនៃ[[ភ្នំគូលែន|ខ្ពង់រាបគូលែន]]មានជប់ធំមួយដែលឲ្យកំណើតទៅផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ ០២ គឺ[[អូរថ្មដាប់]]និង[[អូរធំ]]។ចេញពីជប់[[អូរធំ]]ហូរធ្លាក់ចុះមកពីទិសពាយ័ព្យដោយទទួលទឹកពីអូរតូចៗជាច្រើនបត់បែនតាមជ្រលងថ្មហើយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីប្រភពទើបទៅដល់ទឹកធ្លាក់ម្តុំព្រះអង្គធំ។ជាបន្តបន្ទាប់វាបន្តដំណើរហូរទៅមុខហូរចុះយ៉ាងឆ្ងាយទើបទៅដល់ជើង[[ភ្នំហប់]]ផ្នែកខាងកើត។ចុងក្រោយ[[អូរធំ]]ហូរចុះមកខាងលិច ប្រសព្វនឹង[[ស្ទឹងឬស្សី]]ហើយហូរចុះមកត្បូងរួមគ្នាបង្កើតជា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ចំណែក[[អូរក្បាលស្ពាន]]វិញអូរនេះមានប្រភពពី[[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]និង[[ភ្នំក្រោល]]។[[ក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិឃុនរាម]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]មានចម្ងាយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រទិសឦសានពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]។ឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតទៀតថា[[អូរក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅលើកម្ពស់ប្រមាណ ២០០ ម៉ែត្រពីផ្ទៃទឹកសមុទ្រហូរចុះពីទិសពាយ័ព្យមកអាគ្នេយ៍បង្កើតជាទឹកធ្លាក់មួយមានកម្ពស់ពី ០៥ ទៅ ០៦ ម៉ែត្ររួចចូលទៅក្នុង[[អូរឬស្សី]]និងបន្តហូរទៅជួប[[អូរធំ]]ស្ថិតនៅជើង[[ភ្នំហប់]]។[[អូរធំ]]និង[[អូរឬស្សី]]ក៏ហូរចូលគ្នាបង្កើតជាស្ទឹងតែមួយគឺ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលហូរចុះទៅខាងត្បូងស្រោចស្រព[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]មុននឹងហូរចាក់ទៅ[[បឹងទន្លេសាប]]។ទឹកដែលហូរតាម[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]ទទួលមន្តពីចម្លាក់ជាច្រើនមានដូចជា[[ស្ទឹងលិង្គមួយពាន់|លិង្គមួយពាន់]]ដែលត្រូវបានឆ្លាក់នៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥៤ នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]]។ទឹកនេះហូរធ្លាក់ចូលទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]បន្តកាត់តាម[[ក្រុងអង្គរ|អង្គរ]]និងធ្លាក់ចូល[[បឹងទន្លេសាប]]។តាមអ្នកមានជំនឿទឹកនេះគឺជាប្រភពនៃសេចក្តីចម្រុងចម្រើននិងត្រជាក់ត្រជុំ។ [[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចជា[[ទន្លេគង្គា]]នៅក្នុង[[ទីក្រុងពារាណសី]] [[ប្រទេសឥណ្ឌា]]។[[ទន្លេគង្គា]]មានប្រភពពី[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]។តាម[[ហិណ្ឌូសាសនា|សាសនាព្រាហ្មណ៍]]ទន្លេនេះមានកំណើតនៅឋានសួគ៌។[[ទន្លេគង្គា]]ហូរធ្លាក់មកលើដីមានរូបរាងជាភ្លៀងរួចជ្រាបចូលទៅក្នុងដីនិងចុងបញ្ចប់ហូរចេញមកវិញផ្តល់ជាប្រភពទឹកទៅស្ទឹងទន្លេទាំងឡាយ។ភ្នំនៅក្បែរវាលនិង[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]ទទួលទឹកភ្លៀងនៅរដូវវស្សាជាមួយគ្នាគឺរដូវមូសុងវស្សាភ្នំទាំងនោះជាអាងទឹកធម្មជាតិនិងជាប្រភពនៃស្ទឹងនិងទន្លេទាំងពូងដែលហូរមកកាន់តំបន់ទំនាប។បន្ទាប់មកមនុស្សបានចាត់ចែងរៀបចំយកទឹកស្ទឹងទន្លេទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ទៅតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ខ្លួន។នៅ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ស្រុកខ្មែរ]]គ្មាន[[ទន្លេគង្គា]]ដូច[[ឥណ្ឌា]]ទេ។ដូច្នេះហើយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានកែច្នៃរៀបចំប្រភពស្ទឹងដើម្បីប្រដូចទៅនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។ដូចជានៅ[[ភ្នំគូលែន]]និង[[ក្បាលស្ពាន]]ជាក់ស្ដែង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានឆ្លាក់លិង្គនិងរូបទេពផ្សេងៗនៅតាមបណ្តោយ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរទាំង ០២ នេះគឺជាប្រភពនៃ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ទឹកហូរកាត់តាមលិង្គប្រៀបដូចជាភ្លៀងធ្លាក់មកពីភ្នួងព្រះកេសា[[ព្រះសិវៈ]]។ហេតុនេះហើយដែលគេថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។<ref>{{Cite web |title=ស្ទឹង​សៀមរាប​ប្រដូច​ទៅនឹង​ទន្លេ​គង្គា​របស់​ឥណ្ឌា​ |url=https://thmeythmey.com/detail/46648 |access-date=2025-06-16 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[File:Varanasiganga.jpg|thumb|ទន្លេគង្គានៅទីក្រុងពារាណសី]] ==លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ== [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន]] [[File:Phnom_Krom3.png|thumb|ភ្នំក្រោម]] [[File:Phnom Bok5.JPG|thumb|ភ្នំបូក]] ខេត្តសៀមរាប គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]តាមបណ្តោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] ដែលមានចម្ងាយ ៣១៤ គីឡូម៉ែត្រពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]មានពំ្រប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ខេត្តបាត់ដំបង]]និង[[បឹងទន្លេសាប]]។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់[[បឹងទន្លេសាប]]ប្រវែង ៨២ គីឡូម៉ែត្រដែលស្ថិតជាប់នឹង[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម|ស្រុកសូត្រនិគម]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។ខេត្តសៀមរាបមានផ្ទៃក្រឡាសរុបប្រមាណ ១០២៩៩.៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េចែកចេញជា ១៣ ក្រុងនិងស្រុកដែលនៅក្នុងនោះមាន ០២ ក្រុង ១៤ សង្កាត់ និង ១១ ស្រុក ៨៦ ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ។ខេត្តនេះមានសណ្ឋានដីចែកជា ០៣ តំបន់សំខាន់ៗដោយតំបន់ខ្ពស់(តំបន់ខ្ពង់រាបឬតំបន់ព្រៃភ្នំ)គឺជាតំបន់ចម្ការ ឈើហូបផ្លែ និង ដំណាំឧស្សាហកម្មស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ ភាគឧត្តរ និង ភាគឦសាននៃខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកអង្គរជុំ]] និង [[ស្រុកស្វាយលើ]]។តំបន់វាលទំនាប(តំបន់វាលស្រែ)ដែលលាតសន្ធឹងតាមដង[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] នៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។តំបន់ទំនាបគឺជាតំបន់ជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដែលស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើតនៃខេត្តសៀមរាបមាន[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកជីក្រែង]]។នៅរដូវវស្សាតំបន់នេះទទួលរងនូវការលិចទឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំមួយភាគគឺជាតំបន់ព្រៃលិចទឹកដែលជាជម្រកត្រីពងកូនចំណែកខាងលើនៃតំបន់នេះគឺជាកន្លែងធ្វើស្រូវឡើងទឹកនៅរដូវវស្សានិងដាំដំណាំបន្លែធ្វើនៅរដូវប្រាំង។ក្រៅពីផ្ទៃដីកសិកម្មនៅក្នុងនោះមានផ្ទៃដីព្រៃភ្នំ ដីព្រៃលិចទឹក ស្ទឹង បឹងបួរ និង អាងទឹក។<ref>{{Cite web |last=intocambodia.org |date=2022-07-27 |title=Siem Reap Province - IntoCambodia.org |url=https://intocambodia.org/content/siem-reap-province |access-date=2025-12-15 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=សក្កានុពលអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងខេត្តសៀមរាបឆ្នាំ២០២៤ - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|access-date=2025-12-30|archive-date=2025-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403194324/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|url-status=dead}}</ref> [[File:Tonle Sap Lake phases.gif|thumb|ផែនទីនៃបឹងទន្លេសាប]] [[File:Tonle Sap (7).jpg|thumb]] [[File:Kampong Phlouk (42).jpg|thumb|កំពង់ភ្លុក]] ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ចែកចេញជា ១៣​ ក្រុង/ស្រុក ១០០ សង្កាត់/ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ<ref name="Cambodia Government Homepage">{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |title=Administration; Siem Reap |website=Kingdom of Cambodia |access-date=2010-06-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |archive-date=27 May 2009 |df=dmy-all |archivedate=2009-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Siem Reap Province postcodes - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine |access-date=2026-01-09 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដ(ISO code) ! ក្រុងនិងស្រុក ! អក្សរឡាតាំង ! ផែនទីក្រុងនិងស្រុក |- | ១៧០១ | [[ស្រុកអង្គរជុំ]] | Angkor Chum |[[File:1701 Angkor Chum District.svg|thumb]] |- | ១៧០២ | [[ស្រុកអង្គរធំ]] | Angkor Thum |[[File:1702 Angkor Thum District.svg|thumb]] |- | ១៧០៣ | [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] | Banteay Srei |[[File:1703 Banteay Srei District.svg|thumb]] |- | ១៧០៤ | [[ស្រុកជីក្រែង]] | Chi Kraeng |[[File:1704 Chi Kraeng District.svg|thumb]] |- | ១៧០៦ | [[ស្រុកក្រឡាញ់]] | Kralanh |[[File:1706 Kralanh District.svg|thumb]] |- | ១៧០៧ | [[ស្រុកពួក]] | Puok |[[File:1707 Puok District.svg|thumb]] |- | ១៧០៩ | [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] | Prasat Bakong |[[File:1709 Prasat Bakong District.svg|thumb]] |- | ១៧១០ | [[ក្រុងសៀមរាប]] | Siem Reap |[[File:1710 Siem Reap Municipality.svg|thumb]] |- | ១៧១១ | [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] | Soutr Nikom |[[File:1711 Soutr Nikom District.svg|thumb]] |- | ១៧១២ | [[ស្រុកស្រីស្នំ]] | Srei Snam |[[File:1712 Srei Snam District.svg|thumb]] |- | ១៧១៣ | [[ស្រុកស្វាយលើ]] | Svay Leu |[[File:1713 Svay Leu District.svg|thumb]] |- | ១៧១៤ | [[ស្រុកវ៉ារិន]] | Varin |[[File:1714 Varin District.svg|thumb]] |- | ១៧១៥ | [[ក្រុងរុនតាឯក]] | Run Ta Aek | |} ==មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន== [[File:Siem Reap Airport From Upstairs (12381535463).jpg|thumb]] [[File:Siem_reap_airport.JPG|thumb|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប (Siem Reap International Airport)]] '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]''' គឺជាអតីត[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] ខេត្តសៀមរាបដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]បានបើកដំណើរការនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ និងបានបិទទៅវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នៅពេលបើកដំណើរការ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]ជាផ្លូវការ។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលមមាញឹកជាងគេទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ]]។<ref>{{cite web|url=http://cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|title=Cambodia Airports Traffic Data|website=Cambodia-airports.com|access-date=2025-06-16|archivedate=2009-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090911094100/http://www.cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|url-status=dead}}</ref><ref name="CAPA">{{Cite web |title=New Siem Reap-Angkor International Airport New Airport Profile {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/data/profiles/newairports/new-siem-reap-angkor-international-airport |access-date=2022-12-06 |website=centreforaviation.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref> '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]''' គឺជា[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ខេត្តសៀមរាបដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]មានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ១៨ គីឡូម៉ែត្រភាគឦសាន[[ឃុំដំដែក]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ៤០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] និង ៥០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលធំជាងគេបង្អស់ទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោតាខ្មៅ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ]]។<ref name="CAPA"/><ref name=cnn>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/cambodia-siem-reap-airport-angkor-wat/index.html|title=Cambodia's newest and biggest airport opens in Siem Reap, the gateway to UNESCO-listed Angkor|work=[[CNN]]|date=18 October 2023|accessdate=24 October 2023}}</ref> [[File:Pier at Phnom Krom, Siem Reap - panoramio.jpg|thumb]] [[File:Tonle_Sap_boat.jpg|thumb|មធ្យោបាយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប]] ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់ខេត្តសៀមរាបបានតាមរយៈ[[ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ|ច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]។ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិធ្វើដំណើរតាមឡានតាក់ស៊ីពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត]]និងពី[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត]]ទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]គឺត្រូវចំណាយពេលពី ០៦ ទៅ ១០ ម៉ោងអាស្រ័យលើពេលវេលាឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ការធ្វើដំណើរទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]ដោយចេញពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬធ្វើដំណើរតាមរយៈរថភ្លើងទៅកាន់ស្ថានីយ៍ព្រំដែន[[ផ្សាររ៉ុងក្លឿ]] [[ស្រុកអរញ្ញ(ខេត្តស្រះកែវ)|ស្រុកអារញ្ញ]] [[ខេត្តស្រះកែវ]]ហើយបន្តដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬតាក់ស៊ីទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]។<ref>{{cite web |url=http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |title=How to get from Siem Reap to Bangkok? |website=tripsget.com |access-date=31 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |archive-date=27 May 2016 |url-status=dead |archivedate=27 ឧសភា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ }}</ref> ==តំបន់ទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប== [[File:Angkor Ruins from Space.jpg|thumb]] [[File:Angkor_Satellit_mit_Karte.jpg|thumb]] បើតាមប្រវត្តិសាស្ដ្រទឹកដីខេត្តសៀមរាបៗគឺជាតំបន់រាជធានីរបស់[[ចក្រភពខ្មែរ]]នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៣។ដោយសារមូលហេតុខាងលើនេះហើយទើបរហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះគេនៅឃើញមានសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]យ៉ាងច្រើននៅពាសពេញទឹកដីដ៏បវរនៃខេត្តសៀមរាបនេះ។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-04-21 |title=តើដឹងថា ខេត្តក្រុងទាំង ២៥ មានសេសសល់សំណង់ប្រាសាទបុរាណ​អីខ្លះ? |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/894632 |access-date=2025-11-08 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref>ប្រាសាទទាំងឡាយនៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំងពិភពលោកគឺស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡា ៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។សព្វថ្ងៃប្រាសាទមួយចំនួនត្រូវបានរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់។ប្រាសាទទាំងឡាយត្រូវបានកសាងឡើងនៅរវាងសតវត្សរ៍ទី ០៩ និងទី ១៣។កម្មវិធីកសាងឥតឈប់ឈរត្រូវបានប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]ជាបន្តបន្ទាប់ដែលអាចប្រៀបធៀបបានទៅនឹងសំណង់[[មហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា|ប្រាសាទមហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា]]ដែលកសាងឡើងនៅក្នុង[[រាជវង្សទី ០៤ នៃអេហ្ស៊ីបបុរាណ]]និងសំណង់ប្រាសាទដទៃទៀតនៅក្នុង[[អេហ្ស៊ីប|ប្រទេសអេហ្ស៊ីប]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]បានកសាងប្រាសាទទាំងនេះដោយប្រើកម្លាំងកម្មករយ៉ាងច្រើនតាមការប៉ាន់ស្មានការធ្វើសំណង់ថ្មីនីមួយៗអាចប្រើមនុស្សប្រហែល ៧៥០០០០ នាក់នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១២ និង ១៣។ទោះបីជាបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទជាច្រើនក៏ដោយសព្វថ្ងៃនេះគឺមានភស្តុតាងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះចំពោះមនុស្សដែលមករស់នៅពិតប្រាកដនៅទីក្រុងដ៏ចំណាស់មួយនេះកាលពីអតីតកាល។អ្នកធ្វើដំណើរ[[ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់]]ត្រូវបានគេជឿថាគឺជាជនជាតិបស្ចឹមប្រទេសដំបូងគេដែលបានសម្លឹងមិនដាក់ភ្នែកទៅលើភាពអស្ចារ្យនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅពេលទៅទស្សនានៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយកិត្តិយសធំបំផុតចំពោះការរកឃើញ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏អស្ចារ្យបានធ្លាក់ទៅលើអ្នកភូមិសាស្ដ្រ[[ជនជាតិបារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកទស្សនា[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០ ហើយបានតម្កល់ទុកនូវឯកសារនៅឯ[[ប៉ារីស|ទីក្រុងប៉ារីស]]ក្រោយមរណភាពរបស់លោកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨។នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ បេសកកម្មរបស់[[បារាំង]]ជាច្រើនបានមកទស្សនាប្រាសាទបុរាណនិងធ្វើការកាប់ឆ្ការសម្អាតព្រៃពីប្រាសាទហើយបានប្រមូលនូវឯកសារបានយ៉ាងច្រើន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានប្រគល់[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]មកឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្រប់គ្រងវិញដោយសារ[[បារាំង]]គាបសង្កត់ខ្លាំងពេកហើយនៅក្នុងនោះបាននាំមកនូវភ្ញៀវទេសចរឲ្យមកទស្សនា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាលើកដំបូងនៅលើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]។ភ្ញៀវទេសចរអាចជ្រើសរើសទស្សនាតាមវង់តូចដែលរួមមានទីក្រុងដ៏ល្បីល្បាញរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជា]]គឺ[[យសោធរបុរៈ|អង្គរធំ]]និង[[យសោធរបុរៈ|អង្គរតូច]]ដែលមាន[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ជាច្រើននៅទីនោះរួមទាំងរមណីយដ្ឋានជាច្រើនទៀត។ភ្ញៀវទេសចរអាចបន្តដំណើរទៅទស្សនានៅវង់ធំនោះគេនឹងបានឃើញ[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]មួយចំនួនផ្សេងទៀតនិង[[បារាយណ៍]]នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។ប្រសិនបើមានពេលវេលាភ្ញៀវទេសចរអាចទៅទស្សនា[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញផ្សេងៗទៀតដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីប្រាសាទនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ ==ឯកសារយោង== sn4odsd2vbokz20x4uqee25n842w02q 338391 338389 2026-08-06T11:55:36Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* សម័យមុនអង្គរ */ 338391 wikitext text/x-wiki '''{{Pagename}}'''<ref>{{cite web |title=Geographical Names of the Kingdom of Cambodia |url=https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/8th-uncsgn-docs/inf/8th_UNCSGN_econf.94_INF.30_corr1.pdf |website=UNSTATS |publisher=Eighth United Nations Conference on the Standardization of Geographical Names|date=29 August 2002|access-date=7 June 2019}}</ref> ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Siem Reap Province) គឺជាខេត្តមួយដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ប្រទេសកម្ពុជា]]។ទីរួមខេត្តរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ខេត្តសៀមរាបត្រូវបានដាក់ឈ្មោះបែបនេះគឺដើម្បីរំលឹកដល់ជ័យជម្នះរបស់កងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]វាយឈ្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅ[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។សព្វថ្ងៃខេត្តសៀមរាបត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកថាជាទីតាំងនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញ។ខេត្តនេះគឺជាតំបន់ទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់របស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ដោយសារខេត្តនេះមាន[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏ល្បីល្បាញនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ដទៃទៀតជាច្រើន។ថ្មីៗនេះ[[ក្រុងសៀមរាប]]កំពុងប្រែក្លាយរូបរាងទៅជាក្រុងទំនើបតាមរយៈកំណើនសណ្ឋាគារ ភោជនីយដ្ឋាន ហាងលក់ទំនិញជាដើមដែលបម្រើឲ្យវិស័យទេសចរណ៍។រមណីយដ្ឋានបុរាណនិង[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]ជាច្រើនដែលស្ថិតនៅក្នុងក្រុងនិងក្រៅក្រុងនៃខេត្តសៀមរាបគឺជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវទេសចរមកពីគ្រប់ទិសទីទស្សនានិងសិក្សាស្វែងយល់អំពីវប្បធម៌ អរិយធម៌ និង សង្គមធម៌របស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានរងនូវការលុកលុយជាច្រើនដងពីពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ហើយទីបំផុត[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ត្រូវបានបោះបង់ចោលនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។គួររំលឹកផងដែរថារាជធានីរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ត្រូវបានប្តូរពី[[អង្គរ|រាជធានីអង្គរ]]ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣២ រួចបន្តទៅ[[លង្វែក|រាជធានីលង្វែក]]និង[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គ]]ហើយត្រឡប់ទៅ[[ភ្នំពេញ|រាជធានីចតុមុខ]]វិញនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦។ជនជាតិបទេសដែលបានមកដល់[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]មុនគេគឺអ្នករុករក[[ជនជាតិបារាំង]]លោក[[ហង់រី មូហូត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០(នា[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]សតវត្សរ៍ទី ១៦ ក៏មានជនបរទេសខាងបស្ចឹមលោកក៏បានមកមើល[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]រួចមកហើយដែរ)។<ref>''ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ[[ជនជាតិខ្មែរ]]សតវត្សរ៍ទី ១៥-១៩៥៣ (ភាគទី ០២)''</ref>[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]គឺជាគោលដៅចម្បងសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរទូទាំងពិភពលោកហើយក៏ជាតំបន់ដែលសម្បូរទៅដោយសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]តូចធំជាច្រើនអនេកដែលជាទីស្ថានរបស់ពពួកអាទិទេពទាំងឡាយទាំងពួងផងដែរ។ {{Infobox settlement | name = ខេត្តសៀមរាប | native_name = Siem Reap Province | native_name_lang = | settlement_type = [[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្ត]] | image_skyline = Angkor Wat aerial view.jpg | image_caption = [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] (ព្រះបរមវិស្ណុលោក) | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = ច្រកចូលទៅកាន់អង្គរ | motto = | image_map = Cambodia Siem Reap locator map.svg | map_caption = ផែនទីនៃខេត្តសៀមរាប | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_caption = Location of Siem Reap in Cambodia | coordinates_type = type:adm1st_region:KH | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ប្រទេស | subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} | established_title2 = ក្លាយជាខេត្ត | established_date2 = ថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧<ref>{{Cite web|url=http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html/|title=History of Siem Reap|website=siemreap.gov.kh|access-date=17 August 2019|archive-date=18 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html|url-status=dead|archivedate=18 កក្កដា 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190718152126/http://www.siemreap.gov.kh/siem-reap/History-of-Siem-Reap.html}}</ref> | seat_type = ទីរួមខេត្ត | seat = [[ក្រុងសៀមរាប]] និង [[ក្រុងរុនតាឯក]] | leader_party = | leader_title = គណៈអភិបាល​ខេត្ត | leader_name = ប្រាក់ សោភ័ណ | area_footnotes = | area_total_km2 = 10299 | area_rank = ១០ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = <ref name=census2019>{{Cite web|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results|publisher=[[Ministry of Planning (Cambodia)|Ministry of Planning]]|work=National Institute of Statistics|date=26 January 2021|access-date=3 February 2021|archivedate=26 តុលា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_total = ១,០៩៩,៨២៥ នាក់ | population_rank = ០៥ | population_as_of = ២០២៤ | population_density_km2 = ៩៨ | population_density_rank = ១៣ | population_demonym = | population_note = | blank_name_sec1 = ក្រុង និង ស្រុក | blank_info_sec1 = ១៣ | blank1_name_sec1 = សង្កាត់ និង ឃុំ | blank1_info_sec1 = ១០០ | blank2_name_sec1 = ភូមិ | blank2_info_sec1 = ៩១០ | timezone1 = [[:en:Time in Cambodia|ICT]] | utc_offset = +០៧:០០ | postal_code_type = លេខកូដប្រៃសណីយ៍ | postal_code = ១៧០១០១-១៧១២១២ | area_code_type = លេខកូដតំបន់ | area_code = ០៦៣ | iso_code = KH-១៧ | website = {{URL|www.siemreap.gov.kh}} | footnotes = }} ខេត្តសៀមរាប គឺជា​ខេត្ត​ធំ​ទី ​១០ ​នៅក្នុង​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។ចំនួនប្រជាជននៅក្នុងខេត្តនេះកើនឡើងដល់ខ្ទង់លាននាក់ហើយជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាខេត្តដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។មួយផ្នែកធំនៃព្រំដែនភាគខាងត្បូងរបស់ខេត្តសៀមរាបគឺជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដូច្នេះហើយបានជាខេត្តសៀមរាបគឺជាខេត្តមួយនៅក្នុងចំណោមខេត្តទាំង ០៩ ដែលបង្កើតបានជា[[តំបន់អភិរក្សជីវមណ្ឌលទន្លេសាប]]។នាពេលបច្ចុប្បន្នខេត្តនេះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទីតាំងនៃ[[ក្រុងអង្គរ|ទីក្រុងអង្គរ]]និង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|តំបន់បេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[យូណេស្កូ|អង្គការយូណេស្កូ]]និងជា[[អច្ឆរិយវត្ថុរបស់ពិភពលោក]]ផងដែរ។ខេត្តនេះក៏ជាទីតាំងរបស់[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញជាច្រើនផ្សេងៗទៀតក្រៅពី[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជា[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|សម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក]]របស់[[អង្គការយូណេស្កូ]]ផងដែរ។[[ឧទ្យានជាតិព្រះជ័យវរ្ម័ន-នរោត្តម ភ្នំគូលែន|ឧទ្យានជាតិភ្នំគូលែន]]គឺជារមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនិងធម្មជាតិដ៏ល្បីល្បាញមួយដែលជាទីពេញនិយមសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិទៅទស្សនាកម្សាន្តនិងជាទីតាំងនៃ[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ធំរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ផងដែរ។ [[File:Angkor Wat;- Ta Reach (2).jpg|thumb|បដិមាលោកតារាជ]] ==ឈ្មោះនៃខេត្ត== ខេត្តសៀមរាប គឺជាអតីតខេត្តមួយឈ្មោះថា[[ខេត្តមហានគរ]]។ការប្ដូរឈ្មោះមកជាខេត្តសៀមរាបនេះគឺនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។បើតាម[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]មូលហេតុបានជាផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះខេត្តនេះបានបញ្ជាក់ថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៣០ នៃគ្រិស្តសករាជស្ដេចនៃ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរស្រីអយុធ្យា]]បានបញ្ជាឲ្យកងទ័ពខ្លួនវាយលុក[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុង[[ខេត្តមហានគរ]]ដើម្បីបង្ក្រាបការមិនចុះញ៉មរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]។កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្ដើម[[ខេត្តមហានគរ]]បានមួយរយៈហើយមេដឹកនាំរបស់ខ្លួនបានទៅទស្សនាប្រាសាទយ៉ាងគួរឲ្យស្ងប់ស្ងែង។បន្ទាប់មកទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្ដេចសៀម]]នេះបានជួបនឹងទ័ព[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ស្ដេចខ្មែរ]]នៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ហើយបានប្រយុទ្ធគ្នាធ្វើឲ្យកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ទទួលបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ក្រោយពីទទួលបានជ័យជំនះមក[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានបរិញ្ញាតិ្តឲ្យប្ដូរឈ្មោះ[[ខេត្តមហានគរ]]នេះទៅជាខេត្តសៀមរាបវិញដែលមានន័យថា'''ទ័ពសៀមត្រូវបង្ក្រាបឲ្យរាបនៅទីនេះ'''។<ref>{{Cite web |title=តើឈ្មោះខេត្តសៀមរាប ជាអតីតខេត្តឈ្មោះអ្វី? បានប្តូរមកខេត្តសៀមរ |url=https://www.khmernokor.com/question-answers/agzvm0jy6x |access-date=2025-07-30 |website=Khmernokor}}</ref> អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[ប្រទេសកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]បាន​ពន្យល់​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​ថាពាក្យ'''សៀម'''គឺ​ទាក់ទង​នឹង​ជាតិសាសន៍មួយដែល​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ប្រែ​ឈ្មោះ​ទៅ​ជា'''ថៃ'''ទៅ​ហើយ។រីឯ​ពាក្យ​ថា'''រាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា '''ចាញ់ខ្លបខ្លាច'''។ អនុ​ប្រធាន​ផ្នែក​​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ|សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ]]និង​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៅ​[[សាកលវិទ្យាល័យបញ្ញាសាស្ត្រកម្ពុជា|សាកលវិទ្យាល័យ​បញ្ញា​សាស្ត្រ​កម្ពុជា]]លោក[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ថាចាប់​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី ​០៩ និង​ទី​ ១០ នៃគ្រិស្តសករាជខេត្ត​សៀមរាបត្រូវបានគេ​​ប្រើ​ឈ្មោះ​ជា​​[[យសោធរបុរៈ|ទីក្រុងយសោធបុរៈ]]ដោយសារ​តែ​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]ព្រះនាម[[យសោវរ្ម័នទី១|ព្រះបាទយសោ​វរ្ម័ន​ទី​ ១]] ជាអ្នកស្ថាបនិក។ក៏ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​មកត្រូវ​បាន​គេ​ហៅ​ថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|អាណាចក្រ​អង្គរ]]វិញ។នៅ​ក្នុង​រជ្ជកាល​នៃ​ព្រះរាជា​ក្រោយៗ​មកទៀតដែល​បានផ្លាស់​ប្ដូរ​រាជធានី​ទៅ​តាំង​នៅ​ភាគ​ខាង​ត្បូងនិង​[[ទួលបាសាន|ទួល​បាសាន]]រហូត​ដល់​[[ភ្នំពេញ|ចតុមុខ]]ជាដើមគឺ​[[អង្គរ|ទីក្រុង​អង្គរ]]ត្រូវ​បាន​បោះ​បង់​ចោល​មួយ​រយៈ។ជាច្រើន​ឆ្នាំ​ក្រោយ​មកទើប​មាន​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​គ្រប់គ្រង​​ជារាជធានី​នេះឡើង​វិញ។ លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]បាន​ពន្យល់​ទៀត​ថាបន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​គ្រប់គ្រង​ជា​រដ្ឋបាល​ឡើង​វិញ​នោះគឺ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]​ត្រូវ​បាន​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៃ​[[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរ​ស្រីអយុធ្យា]]ចូល​មក​លុកលុយ​ជា​ច្រើន​លើកចាប់​តាំង​ពី​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៤ នៃគ្រិស្តសករាជ។នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​រ៍ទី​ ១៥ ដល់ ១៦ មាន​[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​មួយ​អង្គ​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បាន​ធ្វើ​ចម្បាំង​ជាមួយកង​ទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដើម្បី​បណ្ដេញឲ្យពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ចេញ​ពី​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។នៅក្នុង​ការ​ធ្វើ​សង្គ្រាម​កាល​នោះគឺកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេងហើយ​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''(អានថា : សៀមម៉ារាប)គឺ​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះបន្ទាប់​ពី​ជ័យ​ជម្នះ​របស់​កងទ័ព​[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]លើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]។ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''សៀមបាន​ខ្លបខ្លាច​លោក បាន​ចាញ់​លោក បាន​អស់​ឫទ្ធានុភាព ចាញ់រាបដលដី'''។ដូច្នេះគេ​ឲ្យឈ្មោះ​ថា'''តំបន់​សៀមរាប'''នេះ​គឺជា​ទស្សនៈ​របស់​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]របស់​អ្នក​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​នៅក្នុងកេរតំណែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នេះ​ផង​ដែរ។ចំណុច​នេះ​ហើយបានជា​ចាប់​ផ្ដើម​មាន​ពាក្យ​ថា'''សៀមរាប'''។ ការ​អធិប្បាយ​របស់​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ[[សំបូរ មាណ្ណារ៉ា]]នេះគឺ​ដូច​គ្នា​នឹង​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​ផ្សេង​ៗទៀតផងដែរ។ សៀវភៅ​[[ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ|ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ]]​សង្ខេប​មួយដែល​សរសេរ​ដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]ដែល​បច្ចុប្បន្ន​គឺជា​មន្ត្រី​រាជការ​នៅ​ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបាន​អធិប្បាយ​ថានៅ​ក្នុងឆ្នាំ​ ១៥២៥ [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ]]​ព្រះនាម[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទ​រាជា]]​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​កងទ័ព​[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែល​ឈ្លាន​ពានឲ្យបរាជ័យ​យ៉ាងអាម៉ាស់នៅ​[[អង្គរ|តំបន់​អង្គរ]]។ដូច្នេះ​ហើយបាន​ជា​ព្រះអង្គបាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា'''សៀមរាប'''គឺ​មាន​ន័យ​ថា'''ទ័ព​សៀមចាញ់​រាប​ដូចជា​កន្ទេលឬទ័ពសៀមចាញ់រាបដល់ដី'''។ បច្ចុប្បន្ន​នេះខេត្តសៀមរាបមិន​ត្រឹម​តែ​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិ​ខ្មែរ]]​ប៉ុណ្ណោះ​ទេក៏ប៉ុន្តែវា​ក៏​កំពុង​នាំ​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេស​កម្ពុជា]]ឲ្យទទួល​បាន​នាម​ថ្មី​មួយ​ទៀតគឺ​'''ព្រះរាជាណាចក្រ​អច្ឆរិយៈ'''ដោយសារ​តែ​ភាព​ល្បីល្បាញ​ខាង​វប្បធម៌​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។<ref>{{Cite web |title=អត្ថន័យ​នៃ​ឈ្មោះ​ខេត្ត​សៀមរាប |url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |access-date=2023-03-16 |website=www-rfa-org.cdn.ampproject.org |archivedate=2023-03-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316035301/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html/ampRFA?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_ct=1678937526295&amp_tf=%E1%9E%96%E1%9E%B8%20%251$s&aoh=16789375100149&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rfa.org/khmer/news/culture/history-of-siemreap-province-02152014042137.html |url-status=dead }}</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== ===សម័យមុនអង្គរ=== [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6825025205).jpg|right|thumb]] [[File:Phnom_Kulen_0001.jpg|thumb]] [[File:Cascade de la rivière sacrée (Phnom Kulen) (6871645593).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន (មហេន្ទ្របវ៌ត ឬ មហិន្រ្ទបព៌ត)]] អ្នកស្រាវជ្រាវខាងប្រវត្តិវិទ្យានិងបុរាណវិទ្យាជាច្រើនបានអះអាងថាប្រវត្តិសាស្រ្តនៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]បានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជនៅក្នុងរជ្ជកាល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ២]] ក្រោយពីព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះបានយាងមកពី[[កោះជ្វា|ប្រទេសជ្វា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៨០០ នៃគ្រិស្តសករាជ។តាមឯកសារខាងលើបានឲ្យដឹងថា[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] កាលនៅក្នុងដំណាក់កាលទី ០២ ព្រះអង្គគង់នៅ[[ឥន្ទ្របុរៈ (ខ្មែរ)|ទីក្រុងឥន្រ្ទបុរៈ]]នៅ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]បន្ទាប់មកព្រះអង្គគង់នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)និងចុងក្រោយបំផុតព្រះអង្គគង់នៅ[[ហរិហរាល័យ|ទីក្រុងហរិហរាល័យ]](តំបន់រលួស)ដែលជារាជធានីដើមនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា[[អាណាចក្រខ្មែរ|វប្បធម៌អង្គរ]]បានផ្តើមឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជគឺនៅពេលដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] បានអភិសេកជាព្រះមហាក្សត្រនៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។ការអភិសេករបស់ព្រះអង្គគឺឈរនៅលើមូលដ្ឋាននៃ[[ពិធីទេវរាជ]]ដែលបានផ្តល់ចំពោះព្រះអង្គនូវមហិទ្ធិប្ញទ្ធិដើម្បីធ្វើការបង្រួបបង្រួមជាតិហើយជាឆ្នាំដែល[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]] ប្រារព្ធ[[ពិធីទេវរាជ]]នៅលើ[[ភ្នំគូលែន]](មហេន្ទ្របវ៌តឬមហិន្រ្ទបព៌ត)។ព្រះអង្គបានបើកសករាជថ្មីមួយដែលធ្វើឲ្យអរិយធម៌វប្បធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]រីកចម្រើនរុងរឿងនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យមហានគរ]]។ការអះអាងបែបនេះក៏បានបង្អាញឲ្យដឹងទៀតថាវប្បធម៌‌[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]](មុនអង្គរ)គឺយោងតាមឯកសារមួយចំនួនដែលផែ្អកតាមកំណត់ហេតុរបស់[[ចិន]]។ឯកសាររបស់គេបានសម្អាងលើកំណត់ត្រាផងនិងស្ថាបត្យកម្មប្រាង្គប្រាសាទមួយចំនួនផង។រីឯព្រឹត្តិការណ៍ដែលគួរឲ្យកត់សម្គាល់ជាខ្លាំងមួយទៀតគឺនៅក្នុងអំឡុង[[ចេនឡា|សម័យចេនឡា]]នៅលើទឹកដីបវរនៃ[[អង្គរ|ខេត្តសៀមរាបអង្គរ]]។កំណត់ហេតុ[[ចិន]]បានឲ្យដឹងថាទីក្រុងដំបូងបំផុតនៅខេត្តសៀមរាបមានឈ្មោះថា'''នគរគម្ពីរ'''ដែលសិ្ថតនៅរវាង[[បារាយណ៍ខាងលិច]]និង[[បារាយណ៍ខាងកើត]]នៃ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|សេ្តចខែ្មរ]]ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅ[[នគរគម្ពីរ]]នេះគឺ[[ចន្ទ្រវម្ម៌|ព្រះបាទចន្ទ្រវម្ម៌]]។លោកបណ្ឌិត[[មីសែល ត្រាណេ]]បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងបនែ្ថមទៀតថាកាលពី[[សម័យមុនអង្គរ|សម័យបុរេអង្គរ]]នាអំឡុងឆ្នាំ ៨០២ នេះសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិយាកាសង្គមរបស់[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]មានការវិវត្តជាវិជ្ជមាន។គេបានឃើញមានការរៀបចំដែនដីឬនគរូបនីយកម្មដែនដីនៅក្នុងតំបន់នីមួយៗនៃខេត្តនេះយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅហើយចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី ០៦ នៃដើមសតវត្សរ៍ទី ០៧ នៃគ្រិស្តសករាជ។[[ជនជាតិខ្មែរ|ជនជាតិខែ្មរ]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះមហាក្សត្រនិងពួកព្រាហ្មបុរោហិតបានចាប់ផ្តើមគម្រោងការកសាងប្រាសាទឥដ្ឋដំបូងបង្អស់ជាច្រើន។រីឯវិស័យសង្គមកិច្ចវិញគេបានដឹងថា[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]ចូលចិត្តកសាងទីលំនៅរបស់ខ្លួននៅកែ្បរ[[បឹងទន្លេសាប|បឹងទនេ្លសាប]]កែ្បរអូរស្ទឹងធម្មជាតិជាដើម។ការកសាងប្រាសាទក៏ដូច្នោះដែរគឺ[[ជនជាតិខ្មែរ|បុព្វការីជនខែ្មរ]]តែងតែជ្រើសរើសរកទីតាំងណាខ្ពស់មិនលិចទឹកនៅរដូវវស្សាគំនិតរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខែ្មរ]]នៅក្នុងការជ្រើសរើសទីតាំងខ្ពស់សម្រាប់ការកសាងសំណង់ផេ្សងៗគឺជាប្រយោជន៍រួមគឺនៅតែបន្តរហូតមកទល់សព្វថៃ្ងនេះ។ ===សម័យអង្គរ=== [[File:Bas-relief du Bayon (Angkor Thom) (2341905162).jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពការធ្វើម្ហូបចម្អិនអាហាររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Scène dépouillage (bas-relief du Bayon) (2334493467).jpg|thumb|វិស័យសុខាភិបាលខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Bayonmarket01.JPG|thumb|ទិដ្ឋភាពផ្សារលក់ដូររបស់ប្រជាជនខ្មែរនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Floating Kantong (Loi Krathong) at Bayon, Cambodia.jpg|thumb|ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក អកអំបុក សំពះព្រះខែនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[File:Sbai Khmer.png|thumb|ចម្លាក់ស្ត្រីពានាស្បៃនាសម័យអង្គរ (ប្រាសាទបាយ័ន)]] [[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានជ្រើសរើសទីតាំង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ធ្វើជារាជធានីព្រោះស្ថិតនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]និងជាទីប្រជុំនៃជំនួញទាំង ០២ គឺជើងគោកនិងជើងទឹកហើយសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិសព្វគ្រប់ដូចជាត្រីនៅក្នុង[[បឹងទន្លេសាប]] [[ព្រៃឈើ]] [[ថ្មភក់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] [[ឥដ្ឋ]]សម្រាប់កសាងប្រាសាទនិងដីដែលមានជីវជាតិផងដែរ។ខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៥ បានបម្រើការជារាជធានីនិងជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃអំណាចនយោបាយ វប្បធម៌ និង សាសនារបស់[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។ភាពថ្កើងថ្កានរបស់ទីក្រុងគឺជារាជធានីនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]ដែលគ្រប់គ្រងដោយស្តេចដែលមានអំណាចជាបន្តបន្ទាប់។ខេត្តសៀមរាបមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅចំចំណុចកណ្ដាលនៃអាណាចក្រហើយមានភាពងាយស្រួលនៅក្នុងការគ្រប់គ្រងត្រួតត្រានិងគ្រប់គ្រងទឹកដីដ៏ធំធេងមួយនេះ។ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនក្លាយជាទីក្រុងដែលមានភាពអ៊ូអរបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល សេដ្ឋកិច្ច និង សាសនានៅក្នុងតំបន់។នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ដែលជាយុគមាសរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ៗបានអនុវត្តនយោបាយវាតទីទឹកដីពង្រឹងអរិយធម៌ឲ្យរីកចម្រើនរុងរឿងនិងកសាងសំណង់ប្រាសាទល្បីល្បាញមួយចំនួនទាំងធំទាំងតូចដែលបង្ហាញអំពីតម្លៃវប្បធម៌អរិយធម៌[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ពាសពេញ[[អាណាចក្រខ្មែរ]]។[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]ត្រូវបានបម្រើការជារាជធានីអស់រយៈពេល ០៦ សតវត្សរ៍មកហើយ។នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាប]]មានការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើនលូតលាស់គ្រប់វិស័យនិងមានភាពសម្បូរសប្បាយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]រស់នៅ[[អង្គរ|តំបន់សៀមរាបអង្គរ]]ភាគច្រើនប្រកបមុខរបរកសិកម្មនិងនេសាទជាធំ។តំបន់ជុំវិញ[[បឹងទន្លេសាប]]ជាដីដ៏សម្បូរជីវជាតិ។គេអាចធ្វើស្រែនៅតំបន់នេះប្រហែលជាពីរទៅបីដងនៅក្នុងមួយឆ្នាំដូច្នេះហើយបានជាយើងឃើញមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រមួយចំនួនដែលបន្សល់ទុកតាំងពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]មកម្ល៉េះ។ [[File:Khmer_Empire.png|thumb|ផែនទី[[ចក្រភពខ្មែរ]] (៨០២-១៤៣១)]] ===សម័យក្រោយអង្គរ=== [[File:Angkor1866.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ]] [[File:View of the West Entrance of Angkor Wat by Delaporte 1873.jpg|thumb|គំនូរប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣]] [[File:Angkor Wat November 1964 12.jpg|thumb|ប្រាសាទអង្គរវត្តនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤]] បើយោងតាមឯកសារក្រោយពីកងទ័ពរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ទទួលបានជ័យជម្នះលើកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ឈ្លានពានជាស្ថាពរនៅព្រះរាជនគរគឺ[[អង្គរធំ]]ពោលគឺបានវាយកម្ទេចទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]រាបស្មើនឹងដីបានជា[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដាក់ឈ្មោះថា[[ខេត្តសៀមរាប]]។ស្ថានការណ៍បែបនេះបានធ្វើឲ្យយើងយល់ថាជាដើមកំណើតនៃការកកើតឈ្មោះខេត្តសៀមរាបតាំងពីរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះបើទោះបីជា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ច្បាប់[[ឧកញ៉ាព្រះឃ្លាំងនង]]មិនបាននិយាយដោយចំហក៏ដោយ។ប្រសិនជាយើងបើកច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]ខាងលើមកមើលយើងពិតជាស្លុតចិត្តដោយហេតុថាកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានរុករាន[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ឥតឈប់ឈរជាច្រើនលើក។ពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក្រោយពីដណ្តើមបានអាណា[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួនដែលសព្វថ្ងៃបានក្លាយទៅជាទឹកដី[[ថៃ|សៀម]]រួចទៅហើយនោះក៏បាននាំសង្គ្រាមចូលទៅយ៉ាងជ្រៅចំកណ្តាលបេះដូងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]តែម្តងគឺ[[អង្គរ|ទីក្រុងមហានគរ]]ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តសៀមរាបតែពីមុនហៅថា'''ស្រុកនគរវត្ត'''ដែលធ្លាប់ជាសមរភូមិក្តៅពីមុនមក។ប៉ុន្តែលើកនេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវបង្ខំចិត្តរត់ត្រឡប់ទៅ[[អាណាចក្រអយុធ្យា|ក្រុងអយុធ្យា]]វិញក្រោយពីត្រូវចាញ់សង្គ្រាមនៅចុល្លសករាជ ៩០២ ត្រូវនឹងឆ្នាំ ១៥៤១ នៃគ្រិស្តសករាជ។កាលបើពិនិត្យលើទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រចាស់ដែលបានកើតឡើងនៅលើទឹកដីដ៏បវរដែលជាទីតាំងនៃព្រះរាជនគរយើងបានឲ្យដឹងថានៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៨|ព្រះបាទជ័យវម្ម៌ទី ៨]] និងដើមរាជ្យរបស់[[ឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣|ព្រះបាទឥន្ទ្រវម្ម៌ទី ៣]] រវាងឆ្នាំ ១២៩៦ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានបើកការវាយលុកមួយដ៏ធំសម្បើមនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដើម្បីយក[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ធ្វើជាស្រុកឬនគរចំណុះរបស់ខ្លួនហើយមហិច្ឆតានេះពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានសម្រេចជាស្ថាពរព្រោះថាអាណាខេត្តមួយចំនួនដែលស្ថិតនៅក្នុងភូមិភាគកណ្តាលដូចជា[[ខេត្តសុខោទ័យ]] [[ខេត្តកំពែងពេជ្រ|កំពែងពេជ្រ]] និង ខេត្តរណបនៃខេត្តទាំងនោះព្រមទាំងអាណាខេត្តដទៃៗឯទៀតដែលស្ថិតនៅជ្រលងនៃដង[[ទន្លេចៅព្រះយា|ទន្លេមេណាម]]ដូចជា[[ខេត្តអយុធ្យា]]និង[[ខេត្តសុពណ៌បុរី]]។បន្ទាប់ពីបានទទួលជ័យជម្នះលើខេត្តទាំងឡាយនោះ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានពង្រឹងបណ្តាញអំណាចរបស់ខ្លួន។សង្គ្រាមឈ្លានពានមួយដែលគេត្រូវកត់សម្គាល់ដែលបានកើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់នៅលើទឹកដី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[លំពង្សរាជា|ព្រះបាទលំពង្សរាជា]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៥២។ចំពោះចម្បាំងនេះច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]បានបញ្ជាក់ថាគឺភាគីឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានទទួលជ័យជម្នះលើទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានកាន់កាប់[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។មុននឹងដកថយចេញពួកវាបានកេណ្ឌឈ្លើយសឹក[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ជាច្រើនម៉ឺននាក់នាំទៅកាន់[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]។នៅក្នុងឱកាសនោះផងដែរពួក[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏បានលួចប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]គ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១ គឺជាឆ្នាំដែលកំណត់នូវឱនភាព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលប្រឈមនិងការវាតទីនិយមរបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលគ្មានទីបញ្ចប់។ពិតណាស់ទោះបីជាភ្លើងសង្គ្រាមឈ្លានពានបានកន្លងផុតជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយក្តីក៏ប៉ុន្តែវាបានបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមរបួសដ៏ឈឺចាប់នៅក្នុងផ្នត់គំនិត[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្មានថ្ងៃបំភ្លេចបាន។បើតាមច្បាប់[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]]គឺនៅក្នុងរាជ្យរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]](១៥១៦ ដល់ ១៥៥៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)កងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]មកឈ្លានពាន[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ហើយត្រូវបានកងទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បង្ក្រាបរាបស្មើទល់នឹងដីនៅត្រង់[[ស្ទឹងសៀមរាប|ស្ទឹងអង្គរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៤១ ដោយហេតុនេះហើយបានជាព្រះអង្គត្រាស់បង្គាប់ឲ្យគេហៅតំបន់នេះថា'''តំបន់សៀមរាប'''ដើម្បីទុកជាការចងចាំរួមរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]អំពីជ័យជម្នះដ៏ត្រចះត្រចង់នេះមុនទីតាំងនេះបានក្លាយទៅជាស្រុកហើយបន្ទាប់មកទៀតក្លាយជាខេត្តនា[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណាព្យាបាលបារាំង]]។ព្រឹត្តិការណ៍មួយគួរឲ្យកត់សម្គាល់គឺស្តេចអង្គនេះបានឆ្លាក់បង្ហើយនូវចម្លាក់មួយចំនួនដែល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] មិនទាន់ឆ្លាក់រួច។ទោះបីជាបានទទួលបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខនេះក្តីទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ក៏នៅតែទន្ទ្រាន[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|មាតុភូមិខ្មែរ]]មិនស្រាកស្រាន្តឡើយហើយអំពើនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យលង្វែក]]។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៤ [[លង្វែក|ទីក្រុងលង្វែក]]ត្រូវបាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដណ្តើមបានពី[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ព្រះនាម[[នរិន្ទសួន|ស្ដេចនរិន្ទសួន]]។ចំពោះបរាជ័យនៃកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលដឹកនាំដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រសៀម|ស្តេចសៀម]]ដែលបានយកលេសថាដោយសារ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]មិនបានប្រគល់ដំរីសមួយក្បាលបានជាមកវាយលុក[[អង្គរធំ|ទីក្រុងអង្គរធំ]]។បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក[[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ]]បានបញ្ជាក់ថា[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]គឺជា[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]]ដ៏ខ្លាំងពូកែជាងគេបំផុតនា[[សម័យក្រោយអង្គរ]]ដោយហេតុថាស្តេចអង្គនេះមិនត្រឹមតែបានខិតខំស្តារប្រទេសជាតិតែប៉ុណ្ណោះនោះទេព្រះអង្គថែមទាំងមានមហិច្ឆិតាវាយដណ្តើមយក[[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្តខ្មែរ]]មួយចំនួននៅក្នុង[[ថៃ|ប្រទេសសៀម]]បច្ចុប្បន្នដូចជា[[ខេត្តនគររាជសីមា]] [[ខេត្តបុរីរម្យ]] [[ខេត្តសុរិន្ទ្រ]] [[ខេត្តសង្គឹត]] [[ខេត្តគោកខ័ណ្ឌ]] [[ខេត្តស៊ីសាកេត|ខេត្តសិរីសាកេត]] [[ខេត្តសុវណ៌ភូមិ ឬ សុវណ្ណភូមិ|ខេត្តសុវណ្ណភូមិ]] [[ខេត្តឧប្បលរាជធានី]] [[ខេត្តច័ន្ទបុរី]] [[ខេត្តត្រាច]] [[ខេត្តស្រះកែវ]] [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ]] [[ខេត្តរយ៉ង]] [[ខេត្តបស្ចឹមបុរី]] [[ខេត្តនាងរង]]ជាដើមដែល[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានឈ្លានពានដណ្តើមយកបានពីមុនៗមកវិញ។មានហេតុផលជាច្រើនដើម្បីបញ្ជាក់ថាហេតុដូចម្តេចបានជានៅក្នុង[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ|ព្រះរាជពង្សាវតារសៀម]]ដូចជាច្បាប់របស់[[នព្វរ័ត្ន|អ្នកអង្គម្ចាស់នព្វរ័ត្ន]]តែងឡើងនៅក្នុងពុទ្ធសករាជ ២៤២០ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជ ១៨៧៧ បានប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''([[ភាសាសៀម|សៀម]] : เสียมราฐ)ជំនួសឲ្យពាក្យ'''សៀមរាប'''ទៅវិញ។តាមពិតទៅការប្រើពាក្យ'''សៀមរ៉ាដ្ឋ'''(សៀមម៉ារ៉ាត)គឺដើម្បីហៅទីប្រជុំជនមួយដែលពីមុនគឺជាសមរភូមិឬទីលានប្រយុទ្ធស៊ីសាច់ហុតឈាមរវាង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ស្ថិតនៅក្នុង'''ស្រុកនគរវត្ត'''គឺបណ្តាលមកពីអាជ្ញាធរ[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[រាមាទី ៣|ស្ដេចរាមាទី ៣]] មិនចង់រំលឹកនូវភាពបរាជ័យដ៏អាម៉ាស់មុខរបស់កងទ័ពឈ្លានពាន[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]របស់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះបើទោះបីជាសម័យនោះព្រះអង្គបានត្រួតត្រា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ក៏ដោយ។យ៉ាងណាមិញគឺដោយសារតែហេតុការណ៍នេះហើយទើប[[រាមាទី ៤|ស្ដេចរាមាទី ៤]] ដែលបានគ្រប់គ្រង[[ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាមួយ[[អណ្ណាម|អាណ្ណាម]]ព្រះអង្គក៏បានប្រើពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ជំនួសឲ្យពាក្យ'''ស្រុក'''ឬ'''មឿងសៀមម៉ារ៉ាត'''ផងដែរ។គ្មានឯកសាររបស់[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ណាមួយដែលបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់លាស់អំពីការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះពី'''មឿងព្រះនគរវត្ត'''ទៅជា'''សៀមរាប'''នោះទេហើយបើមានក៏អាចស្ថិតនៅក្នុងដើមសម័យរជ្ជកាលទី​ ០៣ ដែលជាសម័យបាងកកដែលគេហៅថា[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|រតនកោសិន្ទ្រ៍]]។ប៉ុន្តែចំពោះ[[ជនជាតិខ្មែរ]]វិញឈ្មោះ'''សៀមរាប'''ពិតជាត្រូវបានផ្តើមឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]យ៉ាងពិតប្រាកដឥតក្លែងក្លាយបើទោះបីជាទឡ្ហីករណ៍មានខ្វះចន្លោះយ៉ាងណាក៏ដោយព្រោះថាការតាំងឈ្មោះ'''សៀមរាប'''នេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យឬជំនឿលេងសើចនោះទេជាពិសេសនៅក្នុងសម័យកាលមួយដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]និង[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]នៅច្បាំងគ្នាមិនឈប់មិនឈរ។ដូច្នេះការចង់យល់ឲ្យលម្អិតអំពីប្រវត្តិពិតនៃឈ្មោះ'''សៀមរាប'''តម្រូវឲ្យយើងស្គាល់អំពីបរិបទសង្គមនយោបាយហើយអំពើនេះគឺជាការចាំបាច់បំផុត។បើតាមសៀវភៅ[[ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា|ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]]រៀបរៀងដោយលោក[[នួន សុធិមន្ត]]បានអធិប្បាយថានៅក្នុងឆ្នាំ ១៥២៥ នៃគ្រិស្ដសករាជ[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]បានវាយបង្ក្រាបកងទ័ព[[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ដែលឈ្លានពានឲ្យបរាជ័យនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ដូច្នេះហើយបានជាព្រះអង្គបានដាក់ឈ្មោះថា'''សៀមរាប'''គឺមានន័យថាទ័ព'''សៀមចាញ់រាបដូចកន្ទេល'''។<ref>{{Cite web |date=2020-08-09 |title=ខេត្តសៀមរាប ៖ ប្រវត្តិ​សាវតារ និង​ប្រវត្តិ​ឈ្មោះខេត្ត​ |url=https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1142889.html |access-date=2025-12-14 |website=Koh Santepheap Daily |language=km}}</ref> ឯកសាររដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាបបានសរសេរថានៅថ្ងៃសុក្រ ០៥ រោច ខែមិគសិរ ឆ្នាំរកា នព្វស័ក គ្រិស្ដសករាជ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ០៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ[[ស៊ន សំណាង]]ដែលជា[[នយោបាយនៅកម្ពុជា|ទីប្រឹក្សារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា]]បានដឹកនាំសិក្ខាសាលាមួយស្ដីពីបេសកកម្មស្រាវជ្រាវចងក្រងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃខេត្តសៀមរាបដោយបានលើកឡើងតាមឯកសារដែលឯកឧត្តមបានស្រាវជ្រាវកន្លងមកដោយសង្ខេបដូចខាងក្រោម ៖[[File:Thais_return_Battambang_to_King_Sisowath.jpg|thumb]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]ត្រូវប្រគល់ខេត្ត[[សៀមរាប]] [[ខេត្តបាត់ដំបង|បាត់ដំបង]] [[ខេត្តសិរីសោភ័ណ្ឌ|ស៊ីសុផុន(សិរីសោភ័ណ្ឌ)]]មកឲ្យ[[បារាំង]]តាម[[សន្ថិសញ្ញាបារាំង-សៀមឆ្នាំ១៩០៧|សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម]] * នៅថ្ងៃទី ២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩០៧ [[បារាំង]]បានថ្វាយខេត្តសៀមរាបមកឲ្យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ មានខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តជីក្រែង]]ដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបច្ចុប្បន្ននេះ។ពេលនោះ[[បារាំង]]បានរៀបចំ[[ជនជាតិបារាំង]]ជាចៅហ្វាយខេត្តហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ដែលមាននាមស្មើចៅហ្វាយខេត្តនោះដោយ[[បារាំង]]ហៅយើងថាជាចៅហ្វាយស្រុកខេត្តជីក្រែង ចៅហ្វាយស្រុកខេត្តសៀមរាប។ល។ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ មានកំណែទម្រង់ធំមួយដោយបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលខេត្តដែលមានថ្នាក់ស្រុកនិងខណ្ឌនៅក្នុងខេត្តដោយខេត្តមួយចំនួនដូចជា[[ខេត្តជីក្រែង]]ប្ដូរមកជា[[ស្រុកជីក្រែង]]វិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩២៥ [[បារាំង]]បានបង្កើតកងក្រវែលឃុំគឺជាប៉ូលីសជនបទនៅឃុំរួចក៏មានបន្តមកជាបាត្រុយបន្ទាប់ពី[[រេស៊ីដង់បាដេសបារាំង|បាដេសបារាំង]]ម្នាក់បានស្លាប់នៅពេលទៅយកពន្ធនៅ[[ឃុំក្រាំងលាវ(ស្រុករលាប្អៀរ)|ក្រាំងលាវ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣ [[បារាំង]]បានបង្កើតសុរិយោដីដើម្បីយកពន្ធដី * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៤ បានលុបខណ្ឌចោលវិញដោយសារគេបង្កើតខណ្ឌដើម្បីងាយស្រួលប្រមូលពន្ធហើយនៅពេលគេគ្រប់គ្រងការយកពន្ធបានល្អហើយក៏លុបថ្នាក់ខណ្ឌចោលវិញ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាដោយ[[បារាំង]]កាន់អំណាចហើយឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ចូលក្រុមប្រឹក្សាដើម្បីផ្តល់ប្រឹក្សា * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ មានខេត្តចំនួន ១២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] * មាន ០២ ក្រុមសរសេរប្រវត្តិខេត្តមានក្រុមទី ០១ ចៅហ្វាយខេត្តនិងមន្ត្រីខេត្ត និង ក្រុមទី ០២ ក្រុមស្រាវជ្រាវ[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ឥណ្ឌូចិន]]វិទ្យានៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ បានបង្កើត[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ដោយកាត់យកឃុំចំនួន ០៣ របស់ខេត្តសៀមរាបគឺ[[ឃុំអន្លង់វែង (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំអន្លង់វែង]] [[ឃុំថ្កូវ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំផ្កូវ]] និង [[ឃុំកោះកែរ (ខេត្តព្រះវិហារ)|ឃុំកោះកែរ]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រុងសៀមរាប |url=https://krongsiemreap.gov.kh/default/658 |access-date=2025-12-14 |website=krongsiemreap.gov.kh }}{{Dead link|date=មិថុនា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=ប្រវត្តិខេត្តសៀមរាប - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|access-date=2025-12-14|archive-date=2025-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20250418110841/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%81%E1%9F%81%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9F%80%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%94|url-status=dead}}</ref> ==សាសនា== {{Pie chart |thumb = right |caption = សាសនានៅក្នុងខេត្តសៀមរាប (ជំរឿនឆ្នាំ ២០១៩)<ref>{{cite web|title=General Population census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=http://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|publisher=National Institute of Statistics Ministry of planning|date=October 2020|access-date=2025-04-09|archivedate=2022-10-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221026124420/https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|url-status=dead}}</ref> |label1 = សាសនាព្រះពុទ្ធ |value1 = 99.3 |color1 = Gold |label2 = សាសនាគ្រិស្ត |value2 = 0.4 |color2 = DodgerBlue |label3 = សាសនាអុីស្លាម |value3 = 0.2 |color3 = Green |label4 = សាសនាផ្សេងៗ |value4 = 0.1 |color4 = Black }} សាសនារបស់រដ្ឋគឺ[[ពុទ្ធសាសនាថេរវាទ|សាសនាព្រះពុទ្ធថេរវាទ]]។ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបជាង ៩៩.៣% ជាអ្នកកាន់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|សាសនាព្រះពុទ្ធ]]ប្រមាណជា ០.៤% ជាអ្នកកាន់[[សាសនាគ្រិស្ត]]និង[[សាសនាឥស្លាម|សាសនាអុីស្លាម]]ដែលភាគច្រើនកាន់ដោយ[[ជនជាតិចាម]]គឺ ០.២%។ ==ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់== [[File:Royal Palace, Siem Reap.JPG|thumb|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]] [[File:Royal Independence Gardens, Siem Reap.jpg|thumb|សួនបឹងកាឡូ ឬ ហ្គ្រេនហូថែល]] '''[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់ ឬ វាំងចាស់]]'''នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] គឺជាទីកន្លែងស្នាក់នៅបណ្ដោះអាសន្នរបស់អតីត[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រ]]នៃយើងគឺ[[ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]] និង ព្រះរាជអគ្គមហេសី។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះគឺជាទីដែលព្រះអង្គស្នាក់នៅអាស្រ័យពេលស្ដេចយាងមកកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]។បើយើងធ្វើដំណើរពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]តាម[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] [[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]មើលមកខាងស្ដាំដៃយើងនឹងឃើញអគារពណ៌សមួយអមដោយរបងនិងដើមឈើត្រឈឹងត្រឈៃនិងបរិវេណស្រស់ស្រាយដែលមានសួនច្បារធំនៅខាងមុខ(សួនហ្គ្រង់ឬបឹងកាឡូ)នោះហើយគឺជា[[ព្រះរាជដំណាក់]]។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុង[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យបារាំង]]ដាក់អាណានិគមមកលើ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]អំឡុងឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៣។[[ព្រះរាជដំណាក់]]នៅក្នុងសម័យ[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]គឺស្ថិតនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ហើយ[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]គឺជាវត្តមួយដែលស្ថិតនៅខាងកើតដង[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ចំកណ្ដាលបេះដូងនៃ[[ក្រុងសៀមរាប]]តែម្ដង។[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]ពីមុនគឺជាទីតាំង[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់[[ស៊ីសុវត្ថិ|ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ]]នៅក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩២៧។លុះក្រោយមក[[ព្រះរាជដំណាក់]]របស់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានប្ដូរទីតាំងទៅនៅជិតអាស្រម[[ព្រះអង្គចេកព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]វិញ។ក្រោយពី[[ព្រះរាជដំណាក់]]ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងទីធ្លាបរិវេណ[[ព្រះរាជដំណាក់]]ចាស់ត្រូវបានប្រែក្លាយជាទីវត្តអារាម[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]វិញ។ជាអកុសល[[វត្តដំណាក់​|វត្តដំណាក់]]នៅក្នុង[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបខ្មែរក្រហម]]ត្រូវបានកងទ័ព[[ខ្មែរក្រហម]]ប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធារបស់ពួកគេ។បច្ចុប្បន្ននេះមិនត្រឹមតែជាទីអារាមរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]សម្រាប់ព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌និងសម្រាប់ឲ្យពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេតែវត្តនេះក៏ជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជាដល់ព្រះសង្ឃផងដែរដោយសារតែនៅក្នុងវត្តមានពុទ្ធិកបឋមសិក្សាសម្រាប់ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ[[ភាសាបាលី]] [[ភាសាសំស្ក្រឹត]] និង ព្រះធម៌នានា។លើសពីនេះនៅក្នុងបរិវេណវត្តក៏មានសាលាបឋមសិក្សាសម្រាប់ឲ្យកុមារសិក្សារៀនសូត្រផងដែរ។បន្ថែមពីលើនេះជារៀងរាល់ថ្ងៃតែងតែមានជនានុជនជាច្រើនបានអានសៀវភៅឬធ្វើកិច្ចការសាលានៅទីនោះ។ដោយឡែកនៅក្នុងវត្តក៏មានបណ្ណាល័យមួយហៅថា[[មជ្ឈមណ្ឌលខេមរសិក្សា|បណ្ណាល័យខេមរសិក្សា]]ដែលបម្រើឲ្យសាធារណជនចូលធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវឯកសារនិងអានសៀវភៅនានាយ៉ាងសម្បូរបែប។នៅតាមដងផ្លូវនៅក្នុងវត្តមានរៀបចំពាក្យស្លោកនិងសុភាសិតជាច្រើនសម្រាប់ដាស់តឿនដល់សាធារណជនទាំងឡាយនិងជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជា។វត្តនេះក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិមកទស្សនាផងដែរ។ថ្មីៗនេះមានហេតុការណ៍ដ៏គួរឲ្យរន្ធត់និងសោកស្ដាយជាពន់ពេកដោយកាលពីវេលាម៉ោងប្រមាណជា ១០ និង ០៥ នាទីយប់ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះអគារមួយនៃ[[ព្រះរាជដំណាក់|ព្រះរាជដំណាក់សៀមរាប]]ដែលជាកន្លែងទីសក្ការៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។<ref>{{Cite web |last=ពិសី |first=អ៊ិន |date=2023-03-13 |title=ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/478067 |access-date=2025-06-16 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref> [[File:Preah_Ang_Chek_Preah_Ang_Chorm_shrine.jpg|thumb|ទីសក្ការៈបូជាព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]] '''[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]''' គឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ភេទស្រីហើយក៏ត្រូវបានមតិខ្លះគិតថារូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជាបងប្អូនបង្កើតជាមួយនឹងគ្នាផងដែរ។រូបធំនិងខ្ពស់គឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]និងរូបតូចនិងទាបគឺជា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានគេគិតថាសាងអំពីមាសនិងលង្ហិននិងខ្លះថាពីសំរិទ្ធហើយមានទម្ងន់ប្រមាណ ១៥០ គីឡូក្រាម។បើយោងទៅតាមការតំណាលតៗគ្នាដោយមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់បានលើកឡើងថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺជាទេពធីតាដែលជាអតីតព្រះរាជបុត្រីរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលជាស្ថាបនិកកសាង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]។គេជឿថា[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]គឺទ្រង់មានភាពសុច្ចរិតទៀងត្រង់ទន់ភ្លន់និងប្រកបដោយក្ដីមេត្តាករុណាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ដែលព្រះអង្គទាំង ០២ តែងតែអាណិតអាសូរធ្វើបុណ្យដាក់ទានដល់អស់ប្រជានុរាស្រ្តដែលត្រូវការព្រះនាងទាំង ០២ អង្គជួយ។ពិសេសជាងនេះទៅទៀតព្រះនាងទាំង ០២ អង្គបានអប់រំអ្នកទោសទាំងឡាយឲ្យដើរតាមគន្លងទូន្មានរបស់[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]និងបានដោះលែងពួកគេឲ្យមានសេរីភាពថែមទៀត។ព្រះនាងទាំង ០២ អង្គគឺជាអ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដែលប្រជានុរាស្រ្តទូទាំងនគរបានដឹងអំពីចរិតលក្ខណៈដ៏ប្រពៃរបស់ទ្រង់ម្លោះហើយពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់រហូតដល់រជ្ជកាល[[ចន្ទរាជា|ព្រះបាទចន្ទរាជា]]ឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិនាសតវត្សរ៍ទី ១៦ ព្រះអង្គក៏បានអនុញ្ញាតឲ្យគេកសាងរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]] [[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចម]]សម្រាប់ប្រជារាស្ត្រទូទៅគោរពបូជា។តំណតៗមកទៀតរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះតែងតែធ្វើឲ្យប្រជារាស្រ្តរស់នៅប្រកបដោយសេចក្ដីសុខចម្រើនទើបប្រជារាស្រ្តបានចាត់ទុករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះគឺជា[[ព្រះពុទ្ធរូប]]ដ៏ស័ក្ដិសិទ្ធិនិងមានកិត្តិនាមល្បីរន្ទឺទូទាំងប្រទេស។មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះរូបសំណាកទាំង ០២ នេះបានក្លាយជាភាពទាក់ទាញសម្រាប់បុគ្គលមានអំណាចនិងឈ្មួញទុច្ចរិតដោយពួកគេចាប់ផ្ដើមរៀបផែនការលួចសម្រាប់ទុកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិនិងលក់ដូរហេតុនេះហើយបានជារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]បានបាត់មួយរយៈនៅក្នុងអំឡុងពេលដែល[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ត្រូវបានគេបោះបង់ចោល។ក្រោយមកនាឆ្នាំ ១៩៥០ រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញនៅក្នុងព្រៃម្ដុំ[[អង្គរធំ|ក្រុងអង្គរធំ]]ដោយក្រុមមន្ត្រី[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ខេត្តសៀមរាបដែលគេជឿថារូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]កាលពីដើមត្រូវបានតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដែលជាសម័យកាលដ៏រុងរឿង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះធ្លាប់ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកឧត្តមសេនីយ៍[[ដាប ឈួន]]ដែលជាសមាជិកកងទ័ព[[ខ្មែរឥស្សរៈ]]ប្រឆាំងជាមួយ[[បារាំង]]ហើយបានទទួលតំណែងនិងងារជា'''ដាប ឈួន ម្ជុលពេជ្រ'''ពី[[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]ក្រោយពី[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បានទទួលឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ ហើយព្រះអង្គក៏បានប្រទានតំណែងឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]គ្រប់គ្រងខេត្តសៀមរាបនិង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]។មានពេលមួយបន្ទាប់ពីបានទទួលដំណឹងពីការរកឃើញរូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះហើយលោក[[ដាប ឈួន]]ជាមួយនឹងកងការពាររបស់លោកបានទៅយករូបសំណាកពីការិយាល័យ[https://icc-angkor.org/kh/temple/angkor-conservation/ អភិរក្សដ្ឋានអង្គរ]ហើយដឹកតាមឡានទៅកាន់បន្ទាយដែលមានឈ្មោះថា'''បន្ទាយជើងក្រហម'''សព្វថ្ងៃទីតាំងនោះក្លាយជា[[សណ្ឋាគារអង្គរសិនជូរី|សណ្ឋាគារ Angkor Century Hotel]] នៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]]។ថ្ងៃមួយលោក[[ដាប ឈួន]]បានយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះដាក់ក្នុងរថយន្តរបស់លោកហើយយកមកតម្កល់ទុកនៅក្នុងផ្ទះ(គេបានឲ្យដឹងថារូបសំណាកមួយត្រូវសែងដោយទាហានចំនួន ០៥ នាក់ទើបអាចលើករួច)។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្វើឲ្យលោក[[ដាប ឈួន]]មានកម្លាំងលើសអស់មនុស្សលោកធម្មតាដោយលោកអាចលីដាក់លើស្មាទាំងសងខាងនៅក្នុងពេលតែមួយដោយប្រើដៃតែម្ខាងប៉ុណ្ណោះរួមទាំងអាចដឹងគ្រប់ហេតុការណ៍មុនដែលគ្រប់គ្នាហៅថា'''វិញ្ញាណទីប្រាំមួយ'''ផងដែរ។លោក[[ដាប ឈួន]]និងទាហានរបស់លោកពិតជាមានជំនឿយ៉ាងខ្លាំងចំពោះរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដោយពួកគេតែងតែសូត្រធម៌នៅមុខរូបសំណាកយ៉ាងហោចណាស់កន្លះម៉ោងនៅក្នុងមួយថ្ងៃនៅរៀងរាល់ព្រឹកនិងល្ងាចមិនដែលខានឡើយរហូតបានរយៈពេល ០២ ឆ្នាំជាពេលដែលលោកអស់លក្ខណ៍។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៧ [[នរោត្ដម សីហនុ|ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ]]បានបញ្ជូនទ័ពពី[[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]]ឲ្យទៅចាប់ខ្លួនចៅហ្វាយខេត្តលោក[[ដាប ឈួន]]ដោយព្រះអង្គសង្ស័យថាលោក[[ដាប ឈួន]]ក្បត់ជាតិពីព្រោះលោក[[ដាប ឈួន]]ជាប់ទាក់ទងជាមួយនឹងគម្រោងការ [[:en:Bangkok_Plot|Bangkok Plot]] នៅក្នុងបំណងទម្លាក់ព្រះអង្គចេញពីរាជបល្ល័ង្កដែលគម្រោងក្បត់នេះផ្តួចផ្តើមឡើងដោយអ្នកនយោបាយស្តាំនិយមមួយចំនួន។បើទោះបីជាលោក[[ដាប ឈួន]]បានក្បត់ប៉ុន្តែបារមី[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]នៅតែតាមជួយលោកដោយឲ្យលោកដឹងខ្លួនជាមុនអំពីគម្រោងការចាប់ខ្លួននេះនិងបានរត់គេចខ្លួនទៅព្រំដែន[[ថៃ|សៀម]]ដោយប៉ងយករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅជាមួយផង។នៅពេលដែលកម្លាំងខ្លាំងដូចដំរីសាបានបាត់បង់លោក[[ដាប ឈួន]]បានកាច់ម្រាមចំនួន ០៥ ពីរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម|ព្រះអង្គចេក]]រួចគេចខ្លួនទៅកាន់ចម្ការលោកមួយនៅក្នុង[[ភូមិត្បែងកើត]]តម្រង់ទៅកាន់ព្រំដែន។ពេលនោះហើយដែលលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានភរិយារបស់លោកជួយពាំងគ្រាប់កាំភ្លើងដែលទាហានបាញ់សង្គ្រប់ទៅលើរូបលោក។បន្ទាប់ពីបាញ់ជាច្រើនគ្រាប់លោក[[ដាប ឈួន]]មិនស្លាប់ដោយសារតែភរិយាលោកចេះវិជ្ជាពិសេសដែលបញ្ចៀសគ្រាប់និងបាញ់មិនមុត។ទាហានទាំងនោះក៏ចាប់ពួកគេដាក់ឡានយកទៅដាក់ពន្ធនាគារប៉ុន្តែយោងទៅតាមឯកសារមួយចំនួនបានបង្ហាញថាលោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបាននាំទៅកន្លែងមួយហើយត្រូវបានសម្លាប់នៅទីនោះ។លោក[[ដាប ឈួន]]ត្រូវបានសម្លាប់និងកប់នៅក្នុងព្រៃគោកប្រមាដែលសាកសពជាប់ខ្នោះដៃនិងបាញ់សុសដោយគ្រាប់កាំភ្លើងព្រោះត្រូវអ្នកភូមិរកឃើញប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយមក។គេនិយាយតៗគ្នាថាលោកស្លាប់ដោយសារបាបកម្មរបស់លោកព្រោះលោកធ្វើអំពើអាក្រក់ច្រើនណាស់។ក្រោយពីលោក[[ដាប ឈួន]]បានស្លាប់[https://www.facebook.com/share/1Dbt7JL8AE/ មន្ទីរធម្មការនិងសាសនាខេត្តសៀមរាប]បានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅថែរក្សាទុកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៨។១៥ ឆ្នាំក្រោយមករូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងគ្រោះមហន្តរាយម្តងទៀតនៅក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងកម្ពុជា|សង្រ្គាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា]]បានផ្ទុះឡើងនៅពេលដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារទាហាន[[សាធារណរដ្ឋខ្មែរ|រដ្ឋាភិបាលលន់ នល់]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបនាឆ្នាំ ១៩៧៣។មន្រ្តីធម្មការនិងសាសនាខេត្តបានព្យាយាមផ្លាស់ប្តូរទីតាំងរបស់រូបសំណាកដើម្បីបញ្ចៀសពីការបំផ្លាញប៉ុន្តែត្រូវទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]រកឃើញពេលពួកគេគ្រប់គ្រងទីក្រុងនេះនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤។បើតាមគោលការណ៍របស់[[ខ្មែរក្រហម]]គឺតម្រូវឲ្យលុបបំបាត់សាសនានៅក្នុងប្រទេសដូច្នេះមេបញ្ជាការទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបបានបញ្ជាឲ្យកូនទាហានយករូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ទៅទម្លាក់នៅក្នុងទឹក[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ក្រោយប្រព្រឹត្តមេបញ្ជាការនិងទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]ជាច្រើននាក់ស្លាប់ដោយសារជំងឺបន្ទាប់ពីបានទម្លាក់រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះទៅក្នុងស្ទឹង។រូបសំណាកទាំង ០២ អង្គនេះត្រូវត្រាំទុកក្នុងទឹករហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដែលទាហាន[[ខ្មែរក្រហម]]បានដកថយចេញពីខេត្តសៀមរាប។ក្រោយពី[[ខ្មែរក្រហម|របបខ្មែរក្រហម]]បានដួលរលំប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលបានដឹងអំពីរឿងនេះក៏បាននាំគ្នាទៅស្រង់រូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ពីបាតស្ទឹងមកតម្កល់ទុកនៅក្នុង[[វត្តដំណាក់​|វត្តព្រះរាជដំណាក់]]ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ព្រះមេគណៈខេត្តសៀមរាបព្រះនាម[[ពុត ពន]]និងអតីតអភិបាលខេត្តសៀមរាបលោក[[នៅ សំ]]បានកសាងស្តូបដាក់តម្កល់រូបសំណាកដែលមានបារមីទាំង ០២ អង្គនេះនៅក្នុងទីតាំងសព្វថ្ងៃនេះ។សូមជម្រាបថាបច្ចុប្បន្នរូបសំណាក[[ព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម]]ដែលស្ថិតនៅក្នុង[[សង្កាត់ស្វាយដង្គំ]] [[ក្រុងសៀមរាប]]គឺជាទីកន្លែងសម្រាប់គោរពបូជារបស់អ្នកខេត្តសៀមរាបនិងមហាជនទូទៅដែលគេជឿថាមានអាយុកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ទីតាំងសក្ការៈបូជានេះគឺជាទីតាំងស័ក្តិសិទ្ធិនិងមានប្រវត្តិបែបអច្ឆរិយៈតែមួយគត់ដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]នៅពេលទៅដល់ទីនោះមិនអាចរំលងដោយមិនចូលគោរពបូជាបានឡើយ។<ref>{{Cite web |last=Radio |first=VAYO FM |title=ប្រវត្តិនិងជំនឿលើព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម - វិទ្យុវាយោ |url=https://vayofm.com/news/detail/128389-761.html |access-date=2025-06-19 |website=VAYO FM Radio |language=en}}</ref> រូបសំណាកមេទ័ពពី[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ចំនួន ១២ រូបត្រូវបានដាក់តាំងជានិមិត្ដរូបនៅក្នុងសួនព្រះរាជដំណាក់នៅ[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលសុទ្ធតែជាមេទ័ពនិងរាជវង្សសានុវង្សដ៏អង់អាចក្លាហាននិងមានស្នាព្រះហស្ថយ៉ាងធំធេងចំពោះ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះនគរកម្ពុជា]]ដើម្បីបង្ហាញដល់[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយគ្រប់ៗរូបបានស្គាល់។រូបចម្លាក់ចំនួន ១២ រូបនេះធ្វើអំពីលោហៈស្ពាន់សុទ្ធមានកម្ពស់ជាង ០២ ម៉ែត្រ ០១ តឹកដូចៗគ្នាដោយមិនគិតពីជើងទម្រនិងមានទម្ងន់ពី ២០០ ទៅ ៣០០ គីឡូក្រាមទាំងរូបរាង សម្លៀកបំពាក់ ម៉ូដសក់ និង អាវុធបរិក្ខានៃមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានស្មូនរចនាតុបតែងឡើងទៅតាមលំនាំសម័យកាលនីមួយៗនៃមេទ័ពនោះហើយទ្រង់ទ្រាយមុខមាត់នៃរូបសំណាកទាំងនេះគឺសូននិងច្នៃឡើងតាមទម្រង់មុខអត្តចរិត[[ខ្មែរបុរាណ]]ទៅតាមសម័យកាលដែលមេទ័ពនោះរស់នៅនិងបម្រើការរាជការតាមរយ:រូបភាពនិងចម្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទ។លោកស្រី[[គង់ បញ្ញា]]រដ្ឋលេខាធិការ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា#ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង|ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង]]មានប្រសាសន៍ថារូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]នៅក្នុង[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំង ១២ រូបនេះត្រូវបានឆ្លងកាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវអំពីប្រវត្តិស្នាដៃរួមទាំងរចនាបថដោយដកស្រង់ចេញពីសិលាចារឹកផ្ទាំងចម្លាក់នៅតាមបណ្តាប្រាសាទនានាជាច្រើនមុននឹងត្រូវបានសាងសង់ចេញជារូបសំណាកនៅក្នុងនោះមានមេទ័ពជាង ៣០ រូបដែលបានបម្រើរាជការនៅក្នុងរជ្ជកាលនៃ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ត្រូវបានក្រុមការងារកំណត់និងប្រមូលទិន្នន័យ។លោកជំទាវក៏បានឲ្យដឹងទៀតថាការកំណត់យកចំនួនមេទ័ពទាំង ១២ រូបនេះគឺជាលេខដែល[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]តែងប្រើញឹកញាប់និងតំណាងឲ្យនគរទាំង ១២ នៅក្នុង[[រចនាបថបាពួន|សម័យបាពួន]] [[រចនាបថអង្គរវត្ត|សម័យអង្គរ]] និង [[រចនាបថបាយ័ន|សម័យបាយ័ន]]។បើទោះបីនេះជាសមិទ្ធផលនៃស្នាដៃ[[ជនជាតិខ្មែរ|កូនខ្មែរ]]សម័យថ្មីប៉ុន្តែស្នាដៃដែលលេចឡើងនេះត្រូវបានរក្សានិងអនុលោមយោងទៅតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រជានិច្ចដោយមិនចាកឆ្ងាយពីប្រវត្តិសាស្ត្រនោះឡើយ។រូបសំណាកមេទ័ព[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]ទាំង ១២ រូបដែលបានស្ថាបនាឡើងនោះរួមមាន ៖ * '''ព្រះកំស្ដេងអញ ស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពដ៏អង់អាចមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]](១០០៦-១០៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''ព្រះស្រីលក្ស្មីបតីវម៌្ម'''ក៏ជាអ្នកជាប់ខ្សែ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|រាជវង្សខ្មែរ]]នៅ[[វ្យាធបុរៈ|ទីក្រុងវ្យាធបុរៈ]]([[ស្រុកបាភ្នំ]] [[ខេត្តព្រៃវែង]])ផងដែរហើយបានទទួលភារកិច្ចពីរាជការ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]([[អង្គរ|ក្រុងអង្គរ]])ឲ្យទៅគ្រប់គ្រងនៅ[[ទ្វារវត្តី|ទីក្រុងទ្វារវតី្ត]]របស់ពួករាមន្យ([[ជនជាតិមន]])។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកំស្ដេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់អភិជន មហាមន្ត្រី មហាសេនាបតី អ្នកអង្គម្ចាស់ ប្រធានតុលាការ បុព្វជិតសាសនាជាដើម * '''មហាសេនាបតី សង្គ្រាម''' គឺជាមេទ័ពដ៏ឆ្នើមមួយរូបនៅក្នុងរាជ្យ[[ឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២|ព្រះបាទឧទ័យាទិត្យវម្ម៌ទី ២]](១០៥០-១០៦៦ នៃគ្រិស្តសករាជ)ដែលបានទទួលគោរម្យងារជា'''មហាសេនាបតី'''ពីព្រះរាជា។ដូនតាវង្សត្រកូលរបស់លោកក៏ជាអ្នកបម្រើរាជការនិងកងទ័ពច្រើនជំនាន់មកហើយពោលគឺតាំងពីរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ២]](៨០២-៨៣៤ នៃគ្រិស្តសករាជ)មកម្ល៉េះ។គួរជម្រាបថា'''មហាសេនាបតី'''គឺជាឋារន្តរនាមខ្ពស់បំផុតនៃមន្ត្រីទ័ពនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]] * '''ព្រះកម្រតេងអញមហាសេនាបតី ស្រីវីរេន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជា'''អ្នកសញ្ជកកវីស្វរៈ'''និងជាមេទ័ពដែលមានតួនាទីនិងឋានៈខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងចំណោមមន្ត្រីកងទ័ពនារជ្ជកាល[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គួរជម្រាបថា'''ព្រះកម្រតេងអញ'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់រាជវង្សានុវង្ស អភិជន មហាមន្ត្រីដែលមានន័យថា'''ព្រះបាទ'''។ពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺជាពាក្យ[[ខ្មែរបុរាណ]]ដោយពាក្យ'''កម្រតេង'''មានន័យថា'''ម្ចាស់'''រីឯពាក្យ'''អញ'''មានន័យថា'''ខ្ញុំ'''ដូច្នេះពាក្យ'''កម្រតេងអញ'''គឺមានន័យថា'''ម្ចាស់របស់ខ្ញុំឬលោកម្ចាស់របស់ខ្ញុំ''' * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីនរបតីន្ទ្រវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែព្រះរាជវង្សមកពីតំបន់អ្នកចិះ(?)និងជាមន្ត្រីបម្រើរាជការតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)រហូតដល់រាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីស្រិន្ទ្រកុមា'''រ គឺជាព្រះរាជបុត្រារបស់[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)ជាមួយនឹង[[ជ័យរាជទេវី|ព្រះនាងជ័យរាជទេវី]]។ព្រះរាជបុត្រអង្គនេះបានដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជួយព្រះបិតា(កាលមិនទាន់សោយរាជ្យ)នៅក្នុងការទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]និងបានច្បាំងតទល់នឹងជនក្បត់[[រាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម្ម៌ទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ហើយក៏បានពលីជីវិតនៅក្នុងសង្គ្រាមជាមួយមេទ័ពដទៃទៀតផងដែរ។ដោយសារព្រះរាជបុត្រាមានស្នាដៃការពារព្រះនគរយ៉ាងដូច្នេះទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានត្រាស់បង្គាប់ឲ្យកសាង[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]([[ស្រុកថ្មពួក]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ហើយក៏បានកសាងរូបបដិមាទេពមួយអង្គនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីស្រិន្ទ្រទេវៈ'''ជាតំណាងឲ្យ'''ព្រះស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''នៅឋានទេវលោកតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គកណ្ដាលនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]នោះ * '''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' គេហៅលោកម្យ៉ាងទៀតថា'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន''' គឺជាមេទ័ពជំនិតរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''បានចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបល្ល័ង្ក[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]](១១៦០-១១៦៥ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទប់ទល់នឹងពួកក្បត់ដឹកនាំដោយ[[រាហូ]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។ដោយសារការពលីការពារព្រះនគរនេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]](១១៨១-១២១៨ នៃគ្រិស្តសករាជ)បានប្រទានងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតអជ៌នទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គអាគ្នេយ៍នៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]និងមួយទៀតនៅក្នុង[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]]។គេក៏ឃើញមានចម្លាក់'''ព្រះកម្រតេងអញ ធនញ្ជ័យ''' ឬ '''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''នេះនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ត្រង់របៀងខាងត្បូងនៃ[[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នេះបញ្ជាក់ថាលោកក៏ធ្លាប់ជាមេទ័ពដ៏សំខាន់នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ផងដែរ។គួរជម្រាបថា'''អំតេង'''គឺជាឋានន្តរនាមរបស់វរជន យុទ្ធជន សេនាបតីដែលមានភក្តីភាពចំពោះព្រះមហាក្សត្រខណៈឋានន្តរនាមនេះគឺឃើញមានប្រើនៅក្នុងរាជ្យ[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] សតវត្សរ៍ទី ១២ ដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទានគោរម្យងារនេះចំពោះមេទ័ពដែលបានច្បាំងស្លាប់នៅក្នុងសមរភូមិការពារព្រះនគរនិងរាជបល្ល័ង្កស្របច្បាប់ * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន''' គឺជាមេទ័ពដ៏សំខាន់មួយរូបតាំងពីរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)។គេឃើញមានចម្លាក់រូបលោកនៅលើភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]])និងនៅក្នុងក្បួនព្យុហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]]។'''អ្នកសញ្ជក ស្រីវទ៌្ធន'''មានបងប្អូនម្នាក់ឈ្មោះ'''ស្រីទេវៈ'''ហើយបានប្ដេជ្ញាចេញច្បាំងការពារព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិតទាំងពីរនាក់តែម្ដង។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីវទ៌្ធនទេវៈ'''តម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គពាយ័ព្យនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីទេវៈ''' គឺជាមេទ័ពនិងជាបងប្អូនរបស់មេទ័ព'''ស្រីវទ៌្ធន'''ដែលបានចេញច្បាំងជួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''ទប់ទល់នឹងកងទ័ព[[ជនជាតិចាម្ប៍|ចាម]]នៅ[[ប្រទេសចម្ប៉ា|ប្រទេសចាម្ប៉ា]]រហូតដល់ពលីបាត់បង់ជីវិត។[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''ដូចបងប្អូនរបស់លោកដែរនិងបានកសាងរូបបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងអញជគតស្រីទេវៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គនិរតីនៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] * '''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ''' គឺជាមេទ័ពដែលបម្រើការពារព្រះនគរ[[យសោធរបុរៈ|ក្រុងយសោធរបុរៈ]]ដោយបានរួមកម្លាំងគ្នាជាមួយ'''អ្នកសញ្ជក អជ៌ន'''ចេញច្បាំងទប់ទល់នឹងពួកក្បត់[[រាហូ]]ដែលចង់ដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពី[[យសោវម៌្មទី ២|ព្រះបាទយសោវម៌្មទី ២]]។នៅក្នុងសង្គ្រាមការពារព្រះនគរនេះ'''អ្នកសញ្ជក ស្រីធរទេវបុរៈ'''បានពលីជីវិតជាមួយព្រះរាជបុត្រ'''ស្រីស្រិន្ទ្រកុមារ'''។ដោយសារស្នាដៃនិងការលះបង់ចំពោះជាតិយ៉ាងដូច្នេះហើយទើប[[ជ័យវម៌្មទី ៧|ព្រះបាទជ័យវម៌្មទី ៧]] បានប្រទានគោរម្យងារដល់លោកជា'''អំតេង'''និងបានកសាងបដិមាទេពនាម'''ព្រះកម្រតេងជគតស្រីធរទេវបុរៈ'''ជាតំណាងតម្កល់ទុកនៅក្នុងប្រាង្គឦសាននៃ[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]]។គួរជម្រាបថា'''អ្នកសញ្ជក'''គឺជាឋានន្តរនាមសម្រាប់មន្ត្រីកងទ័ពដែលព្រះរាជាទុកព្រះទ័យជាជំនិតរបស់ព្រះរាជាដោយសារពួកគេមានភក្តីភាពរហូតដល់ហ៊ានពលីបូជាជីវិតដើម្បីការពារព្រះរាជាតួយ៉ាងដូចជាអ្នកសញ្ជកនា[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]ទាំងឡាយនេះជាដើម * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីជ័យសិង្ហវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពជាប់ខ្សែស្រឡាយព្រះរាជវង្សនិងមានគោរម្យងារជា'''ខ្លោញវលល្វោ'''ដែលជាមេទ័ពស្រួចមានជំនាញដឹកនាំទ័ពលុកព្រៃមកពីតំបន់ល្វោ([[ទ្វារវត្តី|ទ្វារវតី្ត]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីវិរេន្ទ្រធិបតីវម៌្ម''' គឺជាមេទ័ពគ្រប់គ្រងនៅតំបន់ឆោកព្កុល(?)នៅក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]](១១១៣-១១៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ)ទើបគេឃើញមានរូបចម្លាក់លោកនៅក្នុងក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ពរបស់[[សូរ្យវម៌្មទី ២|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ២]] ដែលចុះពីភ្នំសិវបាទ([[ភ្នំព្រះនេត្រព្រះ]] [[ស្រុកព្រះនេត្រព្រះ]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) * '''ព្រះកម្រតេងអញ ស្រីរាជេន្ទ្រវម៌្ម'''។<ref>{{Cite web |title=មកស្គាល់ឈ្មោះ និងស្នាដៃរបស់មេទ័ពខ្មែរសម័យអង្គរ ១២រូប ត្រូវបានសង់រូបសំណាកនៅសួនព្រះរាជដំណាក់ក្រុងសៀមរាប |url=https://m.freshnews.com.kh/localnews/270473-2022-12-19-10-20-51.html |access-date=2026-01-05 |website=m.freshnews.com.kh |language=en}}</ref> ==ប្រាសាទ== {{For|ប្រាសាទនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប}} ==ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត== '''[[ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត|ព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្រ្កាន្ត]]''' គឺជាព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមរៀបចំឡើងជាផ្ទាំងទស្សនីយភាពវប្បធម៌ទ្រង់ទ្រាយធំជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ លើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរនៃខេត្តសៀមរាប]]ដោយ[https://www.facebook.com/share/1E6uLbWwZR/ សហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា](ស.ស.យ.ក.)។ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅក្នុងគោលបំណងប្រមូលផ្តុំយុវជននិងសាធារណជនដើម្បីអបអរសាទរ[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ|ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិខ្មែរ]]ជាមហា[[ជនជាតិខ្មែរ|គ្រួសារខ្មែរ]]តែមួយដោយរំលឹកនិងធ្វើឲ្យរស់រវើកឡើងនៃមរតក[[សម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរដែលបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក|បេតិកភ័ណ្ឌអរូបីខ្មែរ]]ចូលរួមថែរក្សា អភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ និង លើកស្ទួយកិត្យានុភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិក៏ដូចជាផ្តល់ឱកាសដល់យុវជន ប្រជាពលរដ្ឋ ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិបានសិក្សាអំពីកិត្តិនាមនូវភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង សាសនា។ទន្ទឹមនឹងនេះគឺដើម្បីបំផុសស្មារតី[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនខ្មែរ]]ជាពិសេស[[ជនជាតិខ្មែរ|យុវជនកូនចៅខ្មែរ]]ជំនាន់ក្រោយឲ្យមានមោទកភាព ស្រឡាញ់វប្បធម៌ អរិយធម៌ ប្រពៃណី និង ទំនៀមទម្លាប់រួមទាំងបំផុសគំនិតឲ្យមានការរួបរួមកម្លាំងសាមគ្គីជាធ្លុងមួយនិងជាគ្រួសារតែមួយព្រមទាំងបណ្តុះស្មារតីអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍវប្បធម៌ជាតិ បាវចនាជាតិ ព្រលឹងជាតិ និង អត្តសញ្ញាណ[[ជនជាតិខ្មែរ|ជាតិខ្មែរ]]រួមទាំងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ពាណិជ្ជករ សហគ្រិន អាជីវករ ផលិតផលពាណិជ្ជកម្ម ផលិតផលសិប្បកម្ម និង សេវាកម្មនានាព្រមទាំងចូលរួមចំណែកនៅក្នុងការជំរុញទេសចរណ៍ជាតិនិងអន្តរជាតិដែលជាមាសបៃតងរបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{Cite web |title=ក្រសួងព័ត៌មាន |url=https://www.information.gov.kh/ |access-date=2025-10-04 |website=www.information.gov.kh}}</ref> [[File:Angkor Sangkranta 01.jpg|thumb|អង្គរសង្ក្រាន្តឆ្នាំ ២០២៣]] ==ស្ទឹងសៀមរាប== [[File:រសៀលនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរសៀល]] [[File:Siem Reap River, Siem Reap, 2018 (04).jpg|thumb]] [[File:រាត្រីនៅមាត់ស្ទឹងសៀមរាប.jpg|thumb|ស្ទឹងសៀមរាបនាពេលរាត្រី]] '''[[ស្ទឹងសៀមរាប]]''' ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្ទឹងប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ខេត្តសៀមរាប។តាមពិតទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]គឺជាស្ទឹងសិប្បនិមិត្តដែលកកើតឡើងដោយស្នាដៃរបស់មនុស្ស។គ្មានឯកសារបញ្ជាក់ពីឆ្នាំនៃការបង្កើត[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ឲ្យជាក់លាក់នោះទេប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវបានបញ្ជាក់ថាវាត្រូវបានគេបង្កើតនិងកែច្នៃជាច្រើនសារតម្រូវតាមការរៀបចំដែនដីនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]កកើតឡើងដោយសារការប្រសព្វគ្នារវាងអូរធំៗចំនួន ០២ គឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមស្ទឹងសំខាន់ៗទាំង ០៣ ដែលហូរកាត់[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដោយធ្វើដំណើរពីជើងទៅត្បូង។ស្ទឹងនេះស្ថិតនៅខាងកើត[[ស្ទឹងពួក]]និងខាងលិច[[ស្ទឹងរលួស]]។យោងតាមឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]អនុប្រធាននាយកដ្ឋានមជ្ឈមណ្ឌលអន្តរជាតិស្រាវជ្រាវនិងតម្កល់ឯកសារអង្គរនៃ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសរសេរថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលគេឃើញសព្វថ្ងៃចាប់ពីចំណុចបំពេញរាជមកជាសមិទ្ធិផលនៃស្នាដៃមនុស្សបង្កើតឡើងនៅក្នុង[[សម័យអង្គរ]]។ស្ទឹងនេះកើតពីអូរតូចៗដែលហូរពីភ្នំផ្សេងៗដែលស្ថិតនៅខាងជើងវាលរាប[[អង្គរ]]បន្ទាប់មកវាជួបគ្នានៅច្រកមួយមុននឹងហូរធ្លាក់ទៅកាន់វាលរាប។ក្នុងនោះក៏មានដៃអូរតូចៗជាច្រើនបានហូរមកភ្ជាប់បន្ថែមទៀតដែលប្រភព ០២ សំខាន់ៗដែលគេស្គាល់ច្បាស់នោះគឺ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរធំមានប្រភពពី[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីទិសឦសាននៃ[[អង្គរ|រមណីយដ្ឋានអង្គរ]]។លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតនៅក្នុងឯកសាររបស់លោកបន្ថែមទៀតថា[[ភ្នំគូលែន]]ដែលមានលក្ខណៈខ្ពង់រាបមានបណ្តោយ ២៥ គីឡូម៉ែត្រលាតសន្ធឹងពីទិសពាយ័ព្យមកទិសអាគ្នេយ៍និងមានទទឹង ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីទិសនិរតីមកឦសាននិងមានកម្ពស់ ៣០០ ម៉ែត្រទៅ ៤៥០ ម៉ែត្រប្រៀបនឹងវាលទំនាបជុំវិញ។ជ្រលងចុងខាងកើតនៃ[[ភ្នំគូលែន|ខ្ពង់រាបគូលែន]]មានជប់ធំមួយដែលឲ្យកំណើតទៅផ្លូវទឹកសំខាន់ៗ ០២ គឺ[[អូរថ្មដាប់]]និង[[អូរធំ]]។ចេញពីជប់[[អូរធំ]]ហូរធ្លាក់ចុះមកពីទិសពាយ័ព្យដោយទទួលទឹកពីអូរតូចៗជាច្រើនបត់បែនតាមជ្រលងថ្មហើយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រពីប្រភពទើបទៅដល់ទឹកធ្លាក់ម្តុំព្រះអង្គធំ។ជាបន្តបន្ទាប់វាបន្តដំណើរហូរទៅមុខហូរចុះយ៉ាងឆ្ងាយទើបទៅដល់ជើង[[ភ្នំហប់]]ផ្នែកខាងកើត។ចុងក្រោយ[[អូរធំ]]ហូរចុះមកខាងលិច ប្រសព្វនឹង[[ស្ទឹងឬស្សី]]ហើយហូរចុះមកត្បូងរួមគ្នាបង្កើតជា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ចំណែក[[អូរក្បាលស្ពាន]]វិញអូរនេះមានប្រភពពី[[ភ្នំក្បាលស្ពាន]]និង[[ភ្នំក្រោល]]។[[ក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិឃុនរាម]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]]មានចម្ងាយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រទិសឦសានពី[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]]។ឯកសាររបស់លោក[[អ៊ឹម សុខរិទ្ធី]]បានលម្អិតទៀតថា[[អូរក្បាលស្ពាន]]ស្ថិតនៅលើកម្ពស់ប្រមាណ ២០០ ម៉ែត្រពីផ្ទៃទឹកសមុទ្រហូរចុះពីទិសពាយ័ព្យមកអាគ្នេយ៍បង្កើតជាទឹកធ្លាក់មួយមានកម្ពស់ពី ០៥ ទៅ ០៦ ម៉ែត្ររួចចូលទៅក្នុង[[អូរឬស្សី]]និងបន្តហូរទៅជួប[[អូរធំ]]ស្ថិតនៅជើង[[ភ្នំហប់]]។[[អូរធំ]]និង[[អូរឬស្សី]]ក៏ហូរចូលគ្នាបង្កើតជាស្ទឹងតែមួយគឺ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ដែលហូរចុះទៅខាងត្បូងស្រោចស្រព[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]មុននឹងហូរចាក់ទៅ[[បឹងទន្លេសាប]]។ទឹកដែលហូរតាម[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]ទទួលមន្តពីចម្លាក់ជាច្រើនមានដូចជា[[ស្ទឹងលិង្គមួយពាន់|លិង្គមួយពាន់]]ដែលត្រូវបានឆ្លាក់នៅក្នុងឆ្នាំ ១០៥៤ នៃគ្រិស្តសករាជក្នុងរាជ្យ[[សូរ្យវម៌្មទី ១|ព្រះបាទសូរ្យវម៌្មទី ១]]។ទឹកនេះហូរធ្លាក់ចូលទៅ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]បន្តកាត់តាម[[ក្រុងអង្គរ|អង្គរ]]និងធ្លាក់ចូល[[បឹងទន្លេសាប]]។តាមអ្នកមានជំនឿទឹកនេះគឺជាប្រភពនៃសេចក្តីចម្រុងចម្រើននិងត្រជាក់ត្រជុំ។ [[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចជា[[ទន្លេគង្គា]]នៅក្នុង[[ទីក្រុងពារាណសី]] [[ប្រទេសឥណ្ឌា]]។[[ទន្លេគង្គា]]មានប្រភពពី[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]។តាម[[ហិណ្ឌូសាសនា|សាសនាព្រាហ្មណ៍]]ទន្លេនេះមានកំណើតនៅឋានសួគ៌។[[ទន្លេគង្គា]]ហូរធ្លាក់មកលើដីមានរូបរាងជាភ្លៀងរួចជ្រាបចូលទៅក្នុងដីនិងចុងបញ្ចប់ហូរចេញមកវិញផ្តល់ជាប្រភពទឹកទៅស្ទឹងទន្លេទាំងឡាយ។ភ្នំនៅក្បែរវាលនិង[[ភ្នំហិមាល័យ|ភ្នំហិមពាន្ត]]ទទួលទឹកភ្លៀងនៅរដូវវស្សាជាមួយគ្នាគឺរដូវមូសុងវស្សាភ្នំទាំងនោះជាអាងទឹកធម្មជាតិនិងជាប្រភពនៃស្ទឹងនិងទន្លេទាំងពូងដែលហូរមកកាន់តំបន់ទំនាប។បន្ទាប់មកមនុស្សបានចាត់ចែងរៀបចំយកទឹកស្ទឹងទន្លេទាំងនោះមកប្រើប្រាស់ទៅតាមតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ខ្លួន។នៅ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ស្រុកខ្មែរ]]គ្មាន[[ទន្លេគង្គា]]ដូច[[ឥណ្ឌា]]ទេ។ដូច្នេះហើយ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានកែច្នៃរៀបចំប្រភពស្ទឹងដើម្បីប្រដូចទៅនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។ដូចជានៅ[[ភ្នំគូលែន]]និង[[ក្បាលស្ពាន]]ជាក់ស្ដែង[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]បានឆ្លាក់លិង្គនិងរូបទេពផ្សេងៗនៅតាមបណ្តោយ[[អូរធំ]]និង[[អូរក្បាលស្ពាន]]។អូរទាំង ០២ នេះគឺជាប្រភពនៃ[[ស្ទឹងសៀមរាប]]។ទឹកហូរកាត់តាមលិង្គប្រៀបដូចជាភ្លៀងធ្លាក់មកពីភ្នួងព្រះកេសា[[ព្រះសិវៈ]]។ហេតុនេះហើយដែលគេថា[[ស្ទឹងសៀមរាប]]ប្រៀបដូចនឹង[[ទន្លេគង្គា]]។<ref>{{Cite web |title=ស្ទឹង​សៀមរាប​ប្រដូច​ទៅនឹង​ទន្លេ​គង្គា​របស់​ឥណ្ឌា​ |url=https://thmeythmey.com/detail/46648 |access-date=2025-06-16 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[File:Varanasiganga.jpg|thumb|ទន្លេគង្គានៅទីក្រុងពារាណសី]] ==លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ== [[File:Kulen Mountain National Park (26534692938).jpg|thumb]] [[File:Kulen Mountain National Park (26534688808).jpg|thumb|ភ្នំគូលែន]] [[File:Phnom_Krom3.png|thumb|ភ្នំក្រោម]] [[File:Phnom Bok5.JPG|thumb|ភ្នំបូក]] ខេត្តសៀមរាប គឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅតំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]តាមបណ្តោយ[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] ដែលមានចម្ងាយ ៣១៤ គីឡូម៉ែត្រពី[[រាជធានីភ្នំពេញ]]មានពំ្រប្រទល់ខាងលិចជាប់នឹង[[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]ខាងកើតជាប់នឹង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]ខាងជើងជាប់នឹង[[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]]និង[[ខេត្តព្រះវិហារ]]និងខាងត្បូងជាប់នឹង[[ខេត្តបាត់ដំបង]]និង[[បឹងទន្លេសាប]]។ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់[[បឹងទន្លេសាប]]ប្រវែង ៨២ គីឡូម៉ែត្រដែលស្ថិតជាប់នឹង[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម|ស្រុកសូត្រនិគម]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។ខេត្តសៀមរាបមានផ្ទៃក្រឡាសរុបប្រមាណ ១០២៩៩.៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េចែកចេញជា ១៣ ក្រុងនិងស្រុកដែលនៅក្នុងនោះមាន ០២ ក្រុង ១៤ សង្កាត់ និង ១១ ស្រុក ៨៦ ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ។ខេត្តនេះមានសណ្ឋានដីចែកជា ០៣ តំបន់សំខាន់ៗដោយតំបន់ខ្ពស់(តំបន់ខ្ពង់រាបឬតំបន់ព្រៃភ្នំ)គឺជាតំបន់ចម្ការ ឈើហូបផ្លែ និង ដំណាំឧស្សាហកម្មស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យ ភាគឧត្តរ និង ភាគឦសាននៃខេត្តសៀមរាបនៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកស្រីស្នំ]] [[ស្រុកវ៉ារិន]] [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ស្រុកអង្គរជុំ]] និង [[ស្រុកស្វាយលើ]]។តំបន់វាលទំនាប(តំបន់វាលស្រែ)ដែលលាតសន្ធឹងតាមដង[[ផ្លូវជាតិលេខ៦|ផ្លូវជាតិលេខ ០៦]] នៅក្នុងនោះមាន[[ស្រុកជីក្រែង]] [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ស្រុកពួក]] និង [[ស្រុកក្រឡាញ់]]។តំបន់ទំនាបគឺជាតំបន់ជាប់នឹង[[បឹងទន្លេសាប]]ដែលស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើតនៃខេត្តសៀមរាបមាន[[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] និង [[ស្រុកជីក្រែង]]។នៅរដូវវស្សាតំបន់នេះទទួលរងនូវការលិចទឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំមួយភាគគឺជាតំបន់ព្រៃលិចទឹកដែលជាជម្រកត្រីពងកូនចំណែកខាងលើនៃតំបន់នេះគឺជាកន្លែងធ្វើស្រូវឡើងទឹកនៅរដូវវស្សានិងដាំដំណាំបន្លែធ្វើនៅរដូវប្រាំង។ក្រៅពីផ្ទៃដីកសិកម្មនៅក្នុងនោះមានផ្ទៃដីព្រៃភ្នំ ដីព្រៃលិចទឹក ស្ទឹង បឹងបួរ និង អាងទឹក។<ref>{{Cite web |last=intocambodia.org |date=2022-07-27 |title=Siem Reap Province - IntoCambodia.org |url=https://intocambodia.org/content/siem-reap-province |access-date=2025-12-15 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kakada|first=Thap|title=សក្កានុពលអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងខេត្តសៀមរាបឆ្នាំ២០២៤ - រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|language=en-US|work=រដ្ឋបាលខេត្តសៀមរាប|url=https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|access-date=2025-12-30|archive-date=2025-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403194324/https://siemreap.gov.kh/%E1%9E%9F%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9E%BB%E1%9E%96%E1%9E%9B%E1%9E%A2%E1%9E%97%E1%9E%B7%E1%9E%9C%E1%9E%8C%E1%9F%92%E1%9E%8D%E1%9E%93%E1%9F%8D%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%BB|url-status=dead}}</ref> [[File:Tonle Sap Lake phases.gif|thumb|ផែនទីនៃបឹងទន្លេសាប]] [[File:Tonle Sap (7).jpg|thumb]] [[File:Kampong Phlouk (42).jpg|thumb|កំពង់ភ្លុក]] ==រដ្ឋបាល== '''{{Pagename}}''' ចែកចេញជា ១៣​ ក្រុង/ស្រុក ១០០ សង្កាត់/ឃុំ និង ៩១០ ភូមិ<ref name="Cambodia Government Homepage">{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |title=Administration; Siem Reap |website=Kingdom of Cambodia |access-date=2010-06-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html |archive-date=27 May 2009 |df=dmy-all |archivedate=2009-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090527014607/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/siem_reap.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=Siem Reap Province postcodes - Cambodia Postal Code |url=https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine |access-date=2026-01-09 |website=www.cambodiapostalcode.com |language=en-us}}</ref> ៖ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! លេខកូដ(ISO code) ! ក្រុងនិងស្រុក ! អក្សរឡាតាំង ! ផែនទីក្រុងនិងស្រុក |- | ១៧០១ | [[ស្រុកអង្គរជុំ]] | Angkor Chum |[[File:1701 Angkor Chum District.svg|thumb]] |- | ១៧០២ | [[ស្រុកអង្គរធំ]] | Angkor Thum |[[File:1702 Angkor Thum District.svg|thumb]] |- | ១៧០៣ | [[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] | Banteay Srei |[[File:1703 Banteay Srei District.svg|thumb]] |- | ១៧០៤ | [[ស្រុកជីក្រែង]] | Chi Kraeng |[[File:1704 Chi Kraeng District.svg|thumb]] |- | ១៧០៦ | [[ស្រុកក្រឡាញ់]] | Kralanh |[[File:1706 Kralanh District.svg|thumb]] |- | ១៧០៧ | [[ស្រុកពួក]] | Puok |[[File:1707 Puok District.svg|thumb]] |- | ១៧០៩ | [[ស្រុកប្រាសាទបាគង]] | Prasat Bakong |[[File:1709 Prasat Bakong District.svg|thumb]] |- | ១៧១០ | [[ក្រុងសៀមរាប]] | Siem Reap |[[File:1710 Siem Reap Municipality.svg|thumb]] |- | ១៧១១ | [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] | Soutr Nikom |[[File:1711 Soutr Nikom District.svg|thumb]] |- | ១៧១២ | [[ស្រុកស្រីស្នំ]] | Srei Snam |[[File:1712 Srei Snam District.svg|thumb]] |- | ១៧១៣ | [[ស្រុកស្វាយលើ]] | Svay Leu |[[File:1713 Svay Leu District.svg|thumb]] |- | ១៧១៤ | [[ស្រុកវ៉ារិន]] | Varin |[[File:1714 Varin District.svg|thumb]] |- | ១៧១៥ | [[ក្រុងរុនតាឯក]] | Run Ta Aek | |} ==មធ្យោបាយធ្វើដំណើរនិងដឹកជញ្ជូន== [[File:Siem Reap Airport From Upstairs (12381535463).jpg|thumb]] [[File:Siem_reap_airport.JPG|thumb|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប (Siem Reap International Airport)]] '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]''' គឺជាអតីត[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ក្រុងសៀមរាប]] ខេត្តសៀមរាបដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់[[ក្រុងសៀមរាប]]និង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]បានបើកដំណើរការនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២ និងបានបិទទៅវិញនៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ នៅពេលបើកដំណើរការ[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]ជាផ្លូវការ។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលមមាញឹកជាងគេទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ]]។<ref>{{cite web|url=http://cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|title=Cambodia Airports Traffic Data|website=Cambodia-airports.com|access-date=2025-06-16|archivedate=2009-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090911094100/http://www.cambodia-airports.com/index.php?option=com_trafficdata&Itemid=79&lang=en|url-status=dead}}</ref><ref name="CAPA">{{Cite web |title=New Siem Reap-Angkor International Airport New Airport Profile {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/data/profiles/newairports/new-siem-reap-angkor-international-airport |access-date=2022-12-06 |website=centreforaviation.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|title=New Siem Reap International Airport to begin operations in October|publisher=TIG Asia|date=31 July 2023|accessdate=20 September 2023|archivedate=29 កញ្ញា 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929025458/https://www.ttgasia.com/2023/07/31/new-siem-reap-international-airport-to-begin-operations-in-october/|url-status=dead}}</ref> '''[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]''' គឺជា[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ]]ស្ថិតនៅក្នុង[[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ខេត្តសៀមរាបដែលបម្រើសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនសម្រាប់[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]មានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ១៨ គីឡូម៉ែត្រភាគឦសាន[[ឃុំដំដែក]] [[ស្រុកសូទ្រនិគម]] ៤០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] និង ៥០ គីឡូម៉ែត្រខាងកើត[[ក្រុងសៀមរាប]]។[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាប-អង្គរ]]គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលធំជាងគេបង្អស់ទី ០២ នៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោតាខ្មៅ|អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ]]។<ref name="CAPA"/><ref name=cnn>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/travel/cambodia-siem-reap-airport-angkor-wat/index.html|title=Cambodia's newest and biggest airport opens in Siem Reap, the gateway to UNESCO-listed Angkor|work=[[CNN]]|date=18 October 2023|accessdate=24 October 2023}}</ref> [[File:Pier at Phnom Krom, Siem Reap - panoramio.jpg|thumb]] [[File:Tonle_Sap_boat.jpg|thumb|មធ្យោបាយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកពីរាជធានីភ្នំពេញទៅកាន់ខេត្តសៀមរាប]] ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់ខេត្តសៀមរាបបានតាមរយៈ[[ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ|ច្រកព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត]] [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]។ប្រសិនបើភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិធ្វើដំណើរតាមឡានតាក់ស៊ីពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅកាន់[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត]]និងពី[[ក្រុងប៉ោយប៉ែត]]ទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប|ទីក្រុងសៀមរាប]]គឺត្រូវចំណាយពេលពី ០៦ ទៅ ១០ ម៉ោងអាស្រ័យលើពេលវេលាឆ្លងកាត់ព្រំដែន។ការធ្វើដំណើរទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]ដោយចេញពី[[បាងកក|ក្រុងបាងកក]]([[ខេត្តបឹងកក់]])ទៅភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិអាចធ្វើដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬធ្វើដំណើរតាមរយៈរថភ្លើងទៅកាន់ស្ថានីយ៍ព្រំដែន[[ផ្សាររ៉ុងក្លឿ]] [[ស្រុកអរញ្ញ(ខេត្តស្រះកែវ)|ស្រុកអារញ្ញ]] [[ខេត្តស្រះកែវ]]ហើយបន្តដំណើរតាមរយៈឡានក្រុងឬតាក់ស៊ីទៅកាន់[[ក្រុងសៀមរាប]]។<ref>{{cite web |url=http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |title=How to get from Siem Reap to Bangkok? |website=tripsget.com |access-date=31 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ |archive-date=27 May 2016 |url-status=dead |archivedate=27 ឧសភា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160527232122/http://tripsget.com/blog/2016/05/from-siem-reap-to-bangkok-bus-train-airplane/ }}</ref> ==តំបន់ទេសចរណ៍ខេត្តសៀមរាប== [[File:Angkor Ruins from Space.jpg|thumb]] [[File:Angkor_Satellit_mit_Karte.jpg|thumb]] បើតាមប្រវត្តិសាស្ដ្រទឹកដីខេត្តសៀមរាបៗគឺជាតំបន់រាជធានីរបស់[[ចក្រភពខ្មែរ]]នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ០៩ ដល់សតវត្សរ៍ទី ១៣។ដោយសារមូលហេតុខាងលើនេះហើយទើបរហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះគេនៅឃើញមានសំណង់[[បញ្ជីរាយនាមប្រាសាទខ្មែរនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទបុរាណ]]យ៉ាងច្រើននៅពាសពេញទឹកដីដ៏បវរនៃខេត្តសៀមរាបនេះ។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |date=2025-04-21 |title=តើដឹងថា ខេត្តក្រុងទាំង ២៥ មានសេសសល់សំណង់ប្រាសាទបុរាណ​អីខ្លះ? |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/894632 |access-date=2025-11-08 |website=Kampuchea Thmey Daily |language=en-US}}</ref>ប្រាសាទទាំងឡាយនៅក្នុង[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]ដែលមានឈ្មោះល្បីទូទាំងពិភពលោកគឺស្ថិតនៅប៉ែកពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]នៅក្នុងខេត្តសៀមរាបដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃក្រឡា ៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។សព្វថ្ងៃប្រាសាទមួយចំនួនត្រូវបានរកឃើញជាបន្តបន្ទាប់។ប្រាសាទទាំងឡាយត្រូវបានកសាងឡើងនៅរវាងសតវត្សរ៍ទី ០៩ និងទី ១៣។កម្មវិធីកសាងឥតឈប់ឈរត្រូវបានប្រកាន់ខ្ជាប់ដោយ[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]ជាបន្តបន្ទាប់ដែលអាចប្រៀបធៀបបានទៅនឹងសំណង់[[មហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា|ប្រាសាទមហាពីរ៉ាមីតនៃជីហ្សា]]ដែលកសាងឡើងនៅក្នុង[[រាជវង្សទី ០៤ នៃអេហ្ស៊ីបបុរាណ]]និងសំណង់ប្រាសាទដទៃទៀតនៅក្នុង[[អេហ្ស៊ីប|ប្រទេសអេហ្ស៊ីប]]។[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាខ្មែរ]]បានកសាងប្រាសាទទាំងនេះដោយប្រើកម្លាំងកម្មករយ៉ាងច្រើនតាមការប៉ាន់ស្មានការធ្វើសំណង់ថ្មីនីមួយៗអាចប្រើមនុស្សប្រហែល ៧៥០០០០ នាក់នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១២ និង ១៣។ទោះបីជាបានបន្សល់ទុកនូវប្រាសាទជាច្រើនក៏ដោយសព្វថ្ងៃនេះគឺមានភស្តុតាងបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះចំពោះមនុស្សដែលមករស់នៅពិតប្រាកដនៅទីក្រុងដ៏ចំណាស់មួយនេះកាលពីអតីតកាល។អ្នកធ្វើដំណើរ[[ជនជាតិព័រទុយហ្គាល់]]ត្រូវបានគេជឿថាគឺជាជនជាតិបស្ចឹមប្រទេសដំបូងគេដែលបានសម្លឹងមិនដាក់ភ្នែកទៅលើភាពអស្ចារ្យនៃ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅពេលទៅទស្សនានៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ១៦។ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយកិត្តិយសធំបំផុតចំពោះការរកឃើញ[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ដ៏អស្ចារ្យបានធ្លាក់ទៅលើអ្នកភូមិសាស្ដ្រ[[ជនជាតិបារាំង]]ឈ្មោះ[[ហង់រី មូហូត]]ដែលបានមកទស្សនា[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]នៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦០ ហើយបានតម្កល់ទុកនូវឯកសារនៅឯ[[ប៉ារីស|ទីក្រុងប៉ារីស]]ក្រោយមរណភាពរបស់លោកនៅក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៨។នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ និង ២០ បេសកកម្មរបស់[[បារាំង]]ជាច្រើនបានមកទស្សនាប្រាសាទបុរាណនិងធ្វើការកាប់ឆ្ការសម្អាតព្រៃពីប្រាសាទហើយបានប្រមូលនូវឯកសារបានយ៉ាងច្រើន។នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩០៧ [[ជនជាតិសៀម|សៀម]]បានប្រគល់[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]មកឲ្យ[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]គ្រប់គ្រងវិញដោយសារ[[បារាំង]]គាបសង្កត់ខ្លាំងពេកហើយនៅក្នុងនោះបាននាំមកនូវភ្ញៀវទេសចរឲ្យមកទស្សនា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]ជាលើកដំបូងនៅលើ[[អង្គរ|ទឹកដីអង្គរ]]។ភ្ញៀវទេសចរអាចជ្រើសរើសទស្សនាតាមវង់តូចដែលរួមមានទីក្រុងដ៏ល្បីល្បាញរបស់[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះរាជា]]គឺ[[យសោធរបុរៈ|អង្គរធំ]]និង[[យសោធរបុរៈ|អង្គរតូច]]ដែលមាន[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ជាច្រើននៅទីនោះរួមទាំងរមណីយដ្ឋានជាច្រើនទៀត។ភ្ញៀវទេសចរអាចបន្តដំណើរទៅទស្សនានៅវង់ធំនោះគេនឹងបានឃើញ[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]មួយចំនួនផ្សេងទៀតនិង[[បារាយណ៍]]នៅ[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យអង្គរ]]។ប្រសិនបើមានពេលវេលាភ្ញៀវទេសចរអាចទៅទស្សនា[[ប្រាសាទនៅខេត្តសៀមរាប|ប្រាសាទ]]ល្បីល្បាញផ្សេងៗទៀតដែលស្ថិតនៅឆ្ងាយពីប្រាសាទនៅ[[អង្គរ|តំបន់អង្គរ]]។ ==ឯកសារយោង== 7j4f4v9lna18s3aqcd8cqfpu1qzj9xf 0 5937 338346 315296 2026-08-05T15:03:25Z Sreynaree1986 47227 ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម សម័យកាលនគរភ្នំ។ 338346 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = '''ធរណីន្ទ្រទេវី'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០ | coronation = | full name = | succession = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | predecessor = [[ឝ្រីមារញទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ឝ្រីមារញ|ព្រះបាទឝ្រីមារញ ឬ ស្រីមារញ]]) | successor = [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ]]) | spouse = [[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] | issue = | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''ធរណីន្ទ្រទេវី''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]។<ref>Sách Lương, Tập 54, Tiểu sử 48, Các bộ lạc man rợ, Vương quốc Phù Nam: "Pan Kuang qua đời khi đã hơn chín mươi tuổi. Ông kế vị con trai thứ là Panpan và giao phó việc nước cho tướng quân Fan Man. Panpan qua đời sau ba năm trị vì, và dân chúng cùng nhau bầu Man làm vua."</ref><ref>Trích từ Sử ký Nam Triều, Tập 78, Tiểu sử 68, Người man rợ và các dân tộc, Vương quốc Phù Nam: "Pan Kuang qua đời khi đã hơn chín mươi tuổi. Ông liền lập tức đưa con trai thứ là Panpan lên ngôi và giao việc nước cho tướng quân Fan Man. Panpan qua đời sau ba năm trị vì, và dân chúng trong nước cùng nhau bầu Man làm vua."</ref>> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារចិន * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ឝ្រីមារញទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ឝ្រីមារញ|ព្រះបាទឝ្រីមារញ ឬ ស្រីមារញ]]) }} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​)|years=ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០}} {{s-aft|after= [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃវ្យាធបុរ]] {{Cambodia-royal-stub}} eq3u4xcze8w9ii0937nrx0vvt3n9lfy 338347 338346 2026-08-05T15:04:14Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១]] ទៅ [[ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម សម័យកាលនគរភ្នំ]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 338346 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = '''ធរណីន្ទ្រទេវី'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០ | coronation = | full name = | succession = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | predecessor = [[ឝ្រីមារញទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ឝ្រីមារញ|ព្រះបាទឝ្រីមារញ ឬ ស្រីមារញ]]) | successor = [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ]]) | spouse = [[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] | issue = | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''ធរណីន្ទ្រទេវី''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]។<ref>Sách Lương, Tập 54, Tiểu sử 48, Các bộ lạc man rợ, Vương quốc Phù Nam: "Pan Kuang qua đời khi đã hơn chín mươi tuổi. Ông kế vị con trai thứ là Panpan và giao phó việc nước cho tướng quân Fan Man. Panpan qua đời sau ba năm trị vì, và dân chúng cùng nhau bầu Man làm vua."</ref><ref>Trích từ Sử ký Nam Triều, Tập 78, Tiểu sử 68, Người man rợ và các dân tộc, Vương quốc Phù Nam: "Pan Kuang qua đời khi đã hơn chín mươi tuổi. Ông liền lập tức đưa con trai thứ là Panpan lên ngôi và giao việc nước cho tướng quân Fan Man. Panpan qua đời sau ba năm trị vì, và dân chúng trong nước cùng nhau bầu Man làm vua."</ref>> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារចិន * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ឝ្រីមារញទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ឝ្រីមារញ|ព្រះបាទឝ្រីមារញ ឬ ស្រីមារញ]]) }} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​)|years=ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០}} {{s-aft|after= [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃវ្យាធបុរ]] {{Cambodia-royal-stub}} eq3u4xcze8w9ii0937nrx0vvt3n9lfy 338349 338347 2026-08-05T15:04:48Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម សម័យកាលនគរភ្នំ]] ទៅ [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)]] 338346 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = '''ធរណីន្ទ្រទេវី'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០ | coronation = | full name = | succession = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | predecessor = [[ឝ្រីមារញទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ឝ្រីមារញ|ព្រះបាទឝ្រីមារញ ឬ ស្រីមារញ]]) | successor = [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ]]) | spouse = [[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] | issue = | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''ធរណីន្ទ្រទេវី''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]។<ref>Sách Lương, Tập 54, Tiểu sử 48, Các bộ lạc man rợ, Vương quốc Phù Nam: "Pan Kuang qua đời khi đã hơn chín mươi tuổi. Ông kế vị con trai thứ là Panpan và giao phó việc nước cho tướng quân Fan Man. Panpan qua đời sau ba năm trị vì, và dân chúng cùng nhau bầu Man làm vua."</ref><ref>Trích từ Sử ký Nam Triều, Tập 78, Tiểu sử 68, Người man rợ và các dân tộc, Vương quốc Phù Nam: "Pan Kuang qua đời khi đã hơn chín mươi tuổi. Ông liền lập tức đưa con trai thứ là Panpan lên ngôi và giao việc nước cho tướng quân Fan Man. Panpan qua đời sau ba năm trị vì, và dân chúng trong nước cùng nhau bầu Man làm vua."</ref>> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារចិន * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ឝ្រីមារញទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ឝ្រីមារញ|ព្រះបាទឝ្រីមារញ ឬ ស្រីមារញ]]) }} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​)|years=ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០}} {{s-aft|after= [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃវ្យាធបុរ]] {{Cambodia-royal-stub}} eq3u4xcze8w9ii0937nrx0vvt3n9lfy 338363 338349 2026-08-05T20:41:08Z Sreynaree1986 47227 ព្រះអគ្គមហេសីសម័យកាលនគរភ្នំ។ 338363 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = '''ធរណីន្ទ្រទេវី'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០ | coronation = | full name = | succession = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | predecessor = [[ឝ្រីមារញទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ឝ្រីមារញ|ព្រះបាទឝ្រីមារញ ឬ ស្រីមារញ]]) | successor = [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ]]) | spouse = [[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] | issue = | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''ធរណីន្ទ្រទេវី''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]។<ref>Sách Lương, Tập 54, Tiểu sử 48, Các bộ lạc man rợ, Vương quốc Phù Nam: "Pan Kuang qua đời khi đã hơn chín mươi tuổi. Ông kế vị con trai thứ là Panpan và giao phó việc nước cho tướng quân Fan Man. Panpan qua đời sau ba năm trị vì, và dân chúng cùng nhau bầu Man làm vua."</ref><ref>Trích từ Sử ký Nam Triều, Tập 78, Tiểu sử 68, Người man rợ và các dân tộc, Vương quốc Phù Nam: "Pan Kuang qua đời khi đã hơn chín mươi tuổi. Ông liền lập tức đưa con trai thứ là Panpan lên ngôi và giao việc nước cho tướng quân Fan Man. Panpan qua đời sau ba năm trị vì, và dân chúng trong nước cùng nhau bầu Man làm vua."</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារចិន * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ឝ្រីមារញទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ឝ្រីមារញ|ព្រះបាទឝ្រីមារញ ឬ ស្រីមារញ]]) }} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​)|years=ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០}} {{s-aft|after= [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃវ្យាធបុរ]] {{Cambodia-royal-stub}} qvn7lpg1coyh68df3z06kvc4qj6ickh 0 27231 338351 214304 2026-08-05T19:52:19Z Sreynaree1986 47227 ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម សម័យកាលនគរភ្នំ។ 338351 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ធរណីន្ទ្រវម៌្ម<br/>(ព្រះបាទ ហ្វានឆាង) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០ | coronation = | full name = '''កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម''' | predecessor = កុរុង[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]] | successor = កុរុង[[ផ្វានឆាង|ទិត្យវរ្ម័ន]] | spouse = [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]] | issue = | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = ព្រះរៀមរបស់ព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ|ឝ្រីមារញ]] | birth_date = | birth_place = [[វ្យាធបុរៈ|នគរភ្វូណាន]] | death_date = គ.ស ២៤៨ | death_place = [[វ្យាធបុរៈ|នគរភ្វូណាន]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} កុរុង'''ធរណីន្ទ្រវម៌្មនៃនគរភ្វូណាន''' ([[ចិន]]:范旃, [[ភិងអ៊ិង]]: Fàn Zhān រឺ យ៉ាត់ផេង: faan6zin1, ផ្វានហ្ស៊ីន (ស្រីន្ទ្រវម៌្ម?) ជាកន្តាំង) (គ.ស ?-២៤៨) [[រជ្ជកាល]] (គ.ស ២២៨-២៤៨) ព្រះរាជ[[ភាគិនេយ្យ]]របស់ព្រះ[[ឝ្រីមារញ]] ព្រះនាមហៅតាមសំដីចិនថា ផ្វានចាន (ព្រះចន្ទ្រ?) កាលបើ ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ភ្លាម ក៏​ចាត់​កងទ័ព​ឲ្យ​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ឃាត​កូន​ស្ដេចឝ្រីមារញ ជិនឝឹង ដើម្បី​បំបាត់​កុំ​ឲ្យ​មាន​គូ​ប្រជែង​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ច្បាប់​ដែល​អាច​នាំ​មក ​នូវ​ការ​សៅហ្មង​ទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ។ ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​គ្រឹស្តសករាជ​២៣០។ ហើយឡើងគ្រងពិភព ប្រាកដព្រះបរមនាមថា ធរណីន្ទ្រវម៌្ម។ ស្ដេចមានព្រះរាជឱរសព្រះរាជធីតាឬទេ មិនប្រាកដ។ ការផែនដីកុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម ទ្រង់បានតាំងវីរបុរស ១ នាក់ឈ្មោះអស្សាជយ ឲ្យជាសេនាឯករបស់ព្រះអង្គ។ ==ការទូត== ទ្រង់បានចាត់ព្រះរាជវង្ស ១ អង្គឲ្យនាំព្រះរាជសារនឹងរាជបណ្ណាការទៅសុំចងសម្ព័ន្ធមិត្រនឹងស្ដេចឥណ្ឌៀក្នុងវង្ស[[មុរុណ្ឌស]] ស្ដេចនោះបានថ្វាយសេះទេស ៤ នឹងរាជ[[បណ្ណាការ]]តបមកវិញក្នុងពេលនោះ។ ក្នុងឆ្នាំ ព.ស ៧៨៦ ទ្រង់បានតែងរាជទូតឲ្យនាំរាជសារនឹងរាជបណ្ណាការទៅសុំចងសម្ព័ន្ធមិត្រនឹងប្រទេសចិន ១ ទៀត។ ប្រាកដក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើងថា កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្មទ្រង់បានធ្វើនយោបាយក្នុងផ្លូវចងសម្ព័ន្ធមិត្រនឹងនានាប្រទេសជាដំបូង។ បើតាមពង្សាវតារនគរបីចិន ធរណីន្ទ្រវម៌្មនេះហើយ បានបញ្ជូនរាជទូតទី១ទៅប្រទេសចិននៅឆ្នាំ ២៤៣ នៃ គ.ស ដើម្បីនាំភ្លេងនិងផលិតផល​ទៅថ្វាយស្ដេចចិន។ គេអាចចោទសួរថាតើធរណីន្ទ្រវម៌្មនេះហើយ ដែលជាអ្នកនិពន្ធសិលាចារឹកវ៉ូកាញ់ដែលអះអាងថាព្រះអង្គជាញាតិនៃកុរុងឝ្រីមារញ? ក្រោយនោះ ស្ដេចបានលើកទ័ពជើងគោកចេញទៅពង្រីកព្រះរាជអាណាខែត្រប៉ែកខាងលើតាមជួរទន្លេមេគង្គ បានធំទូលាយចេញទៅទៀត តែមិនប្រាកដក្នុងសេចក្ដីកត់ហេតុថា បានស្រុកអ្វីខ្លះ។ តាមផ្លូវសន្និដ្ឋានរបស់អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រថា កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្មទ្រង់វាយយកបានរដ្ឋ[[គោត្របុរី]] របស់[[លវៈ]] ព្រោះរដ្ឋគោត្របុរ នៅជាប់ព្រំប្រទល់ខ្មែរភាគខាងលើនេះ។ ==សោយទិវង្គត== ពេលដែលឝ្រីមារញបានសោយទិវង្គតទៅ ព្រះអង្គនៅមានបុត្រមួយអង្គទៀត ប៉ុន្តែនៅបៅដោះនៅឡើយ។ បុត្រអង្គនោះឈ្មោះ ផ្វានឆាង បានរស់នៅក្នុងចំណោមប្រជារាស្ត្រ។ លុះធំបានព្រះជន្ម ២០ វស្សាបានប្រមូលស្ម័គ្របក្សពួកទៅធ្វើគត់ធរណីន្ទ្រវិញ ដើម្បី​សងសឹកឱ្យ​ឪពុក។ កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្មស្ដេចនៅក្នុងរាជសម្បត្តិដល់មកក្នុងឆ្នាំ ព.ស ៧៨៧ (គ.ស. ២៤៨) ក៏ត្រូវព្រះផ្វានឆាង ព្រះរាជឱរសបន្ទាប់របស់ឝ្រីមារញលបប្លុងព្រះជន្មបង់ ដើម្បីយករាជបល្ល័ង្ក។ កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម ទោះបីទ្រង់សោយទិវង្គតដោយអាករមិនប្រក្រតីក៏ដោយ តែព្រះអង្គក៏នៅតែមានព្រះកិត្តិយសជារាជាធិរាជ ១ អង្គទៀតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ [[ផ្វានឆាង]]បាន​ដណ្ដើម​យក​រាជ្យ​មក​វិញ។ តែ​ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ មិន​បាន​សោយរាជ្យសម្បត្តិ​ដូច​ក្ដី​បំណង​ទេ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ[[​មេទ័ព​ធំ​]]ម្នាក់​របស់​ស្ដេចធរណីន្ទ្រវម៌្ម ឈ្មោះ [[អស្សាជយ]] ធ្វើ​ឃាត។ មេទ័ព​អស្សាជយបាន​លើក​ទ័ព​មក​ច្បាំង​ដណ្ដើម​អំណាច ដោយ​សំអាងយក​លេស​ថា​មក​សងសឹក​ជំនួស​ស្ដេច។ ឆ្លៀត​ឱកាស​ដ៏​ល្អ​នោះ មេទ័ព​អស្សាជយ ក៏​ប្រកាស​ខ្លួន​ភ្លាម​ជា​ស្ដេច​នគរភ្វូណាន គឺ​ប្រហែល​ជា​ក្នុង​គ.ស ​២៤០ (អ្នកប្រវត្តិវិទូ​ខ្លះ សរសេរ​ថា​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​គ.ស ​២៥០)។ ==ព្រះរាជពង្សាវលី== * ព្រះបិតុលា ជាព្រះមហាក្សត្រ ខ្មែរ គឺព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ]] * ព្រះមាតាត្រូវជាព្រះរៀមរបស់ព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ]] ** [[ផ្វានជិនឝឹង]] ជាព្រះភាតាអយ្យកាមួយ ** [[ផ្វានឆាង]] ជាព្រះភាតាអយ្យកាមួយ ** ព្រះបាទ[[អស្សាជយ]]ជាព្រះញាតិរបស់ធរណីន្ទ្រ ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរភ្វូណាន|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ ក្រសេម-ទេពពិទូរ == សូមមើលផងដែរ == * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= កុរុង[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]] }} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) |years= ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០}} {{s-aft|after= កុរុង[[ផ្វានឆាង|ទិត្យវរ្ម័ន]] }} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឝ្រីមារញ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] 61n8cpf3dicpje0x8ub03spnuajkm71 338352 338351 2026-08-05T19:56:58Z Sreynaree1986 47227 ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម សម័យកាលនគរភ្នំ។ 338352 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ធរណីន្ទ្រវម៌្ម<br/>(ព្រះបាទ ហ្វានឆាង) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០ | coronation = | full name = '''កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម''' | predecessor = កុរុង[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]] | successor = កុរុង[[អស្សាជយ|ទិត្យវរ្ម័ន]] | spouse = [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]] | issue = | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = ព្រះរៀមរបស់ព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ|ឝ្រីមារញ]] | birth_date = | birth_place = [[វ្យាធបុរៈ|នគរភ្វូណាន]] | death_date = គ.ស ២៤៨ | death_place = [[វ្យាធបុរៈ|នគរភ្វូណាន]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} កុរុង'''ធរណីន្ទ្រវម៌្មនៃនគរភ្វូណាន''' ([[ចិន]]:范旃, [[ភិងអ៊ិង]]: Fàn Zhān រឺ យ៉ាត់ផេង: faan6zin1, ផ្វានហ្ស៊ីន (ស្រីន្ទ្រវម៌្ម?) ជាកន្តាំង) (គ.ស ?-២៤៨) [[រជ្ជកាល]] (គ.ស ២២៨-២៤៨) ព្រះរាជ[[ភាគិនេយ្យ]]របស់ព្រះ[[ឝ្រីមារញ]] ព្រះនាមហៅតាមសំដីចិនថា ផ្វានចាន (ព្រះចន្ទ្រ?) កាលបើ ​ឡើង​សោយរាជ្យ​ភ្លាម ក៏​ចាត់​កងទ័ព​ឲ្យ​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ឃាត​កូន​ស្ដេចឝ្រីមារញ ជិនឝឹង ដើម្បី​បំបាត់​កុំ​ឲ្យ​មាន​គូ​ប្រជែង​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ច្បាប់​ដែល​អាច​នាំ​មក ​នូវ​ការ​សៅហ្មង​ទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ។ ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​គ្រឹស្តសករាជ​២៣០។ ហើយឡើងគ្រងពិភព ប្រាកដព្រះបរមនាមថា ធរណីន្ទ្រវម៌្ម។ ស្ដេចមានព្រះរាជឱរសព្រះរាជធីតាឬទេ មិនប្រាកដ។ ការផែនដីកុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម ទ្រង់បានតាំងវីរបុរស ១ នាក់ឈ្មោះអស្សាជយ ឲ្យជាសេនាឯករបស់ព្រះអង្គ។ ==ការទូត== ទ្រង់បានចាត់ព្រះរាជវង្ស ១ អង្គឲ្យនាំព្រះរាជសារនឹងរាជបណ្ណាការទៅសុំចងសម្ព័ន្ធមិត្រនឹងស្ដេចឥណ្ឌៀក្នុងវង្ស[[មុរុណ្ឌស]] ស្ដេចនោះបានថ្វាយសេះទេស ៤ នឹងរាជ[[បណ្ណាការ]]តបមកវិញក្នុងពេលនោះ។ ក្នុងឆ្នាំ ព.ស ៧៨៦ ទ្រង់បានតែងរាជទូតឲ្យនាំរាជសារនឹងរាជបណ្ណាការទៅសុំចងសម្ព័ន្ធមិត្រនឹងប្រទេសចិន ១ ទៀត។ ប្រាកដក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើងថា កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្មទ្រង់បានធ្វើនយោបាយក្នុងផ្លូវចងសម្ព័ន្ធមិត្រនឹងនានាប្រទេសជាដំបូង។ បើតាមពង្សាវតារនគរបីចិន ធរណីន្ទ្រវម៌្មនេះហើយ បានបញ្ជូនរាជទូតទី១ទៅប្រទេសចិននៅឆ្នាំ ២៤៣ នៃ គ.ស ដើម្បីនាំភ្លេងនិងផលិតផល​ទៅថ្វាយស្ដេចចិន។ គេអាចចោទសួរថាតើធរណីន្ទ្រវម៌្មនេះហើយ ដែលជាអ្នកនិពន្ធសិលាចារឹកវ៉ូកាញ់ដែលអះអាងថាព្រះអង្គជាញាតិនៃកុរុងឝ្រីមារញ? ក្រោយនោះ ស្ដេចបានលើកទ័ពជើងគោកចេញទៅពង្រីកព្រះរាជអាណាខែត្រប៉ែកខាងលើតាមជួរទន្លេមេគង្គ បានធំទូលាយចេញទៅទៀត តែមិនប្រាកដក្នុងសេចក្ដីកត់ហេតុថា បានស្រុកអ្វីខ្លះ។ តាមផ្លូវសន្និដ្ឋានរបស់អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រថា កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្មទ្រង់វាយយកបានរដ្ឋ[[គោត្របុរី]] របស់[[លវៈ]] ព្រោះរដ្ឋគោត្របុរ នៅជាប់ព្រំប្រទល់ខ្មែរភាគខាងលើនេះ។ ==សោយទិវង្គត== ពេលដែលឝ្រីមារញបានសោយទិវង្គតទៅ ព្រះអង្គនៅមានបុត្រមួយអង្គទៀត ប៉ុន្តែនៅបៅដោះនៅឡើយ។ បុត្រអង្គនោះឈ្មោះ ផ្វានឆាង បានរស់នៅក្នុងចំណោមប្រជារាស្ត្រ។ លុះធំបានព្រះជន្ម ២០ វស្សាបានប្រមូលស្ម័គ្របក្សពួកទៅធ្វើគត់ធរណីន្ទ្រវិញ ដើម្បី​សងសឹកឱ្យ​ឪពុក។ កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្មស្ដេចនៅក្នុងរាជសម្បត្តិដល់មកក្នុងឆ្នាំ ព.ស ៧៨៧ (គ.ស. ២៤៨) ក៏ត្រូវព្រះផ្វានឆាង ព្រះរាជឱរសបន្ទាប់របស់ឝ្រីមារញលបប្លុងព្រះជន្មបង់ ដើម្បីយករាជបល្ល័ង្ក។ កុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម ទោះបីទ្រង់សោយទិវង្គតដោយអាករមិនប្រក្រតីក៏ដោយ តែព្រះអង្គក៏នៅតែមានព្រះកិត្តិយសជារាជាធិរាជ ១ អង្គទៀតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ [[ផ្វានឆាង]]បាន​ដណ្ដើម​យក​រាជ្យ​មក​វិញ។ តែ​ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ មិន​បាន​សោយរាជ្យសម្បត្តិ​ដូច​ក្ដី​បំណង​ទេ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ[[​មេទ័ព​ធំ​]]ម្នាក់​របស់​ស្ដេចធរណីន្ទ្រវម៌្ម ឈ្មោះ [[អស្សាជយ]] ធ្វើ​ឃាត។ មេទ័ព​អស្សាជយបាន​លើក​ទ័ព​មក​ច្បាំង​ដណ្ដើម​អំណាច ដោយ​សំអាងយក​លេស​ថា​មក​សងសឹក​ជំនួស​ស្ដេច។ ឆ្លៀត​ឱកាស​ដ៏​ល្អ​នោះ មេទ័ព​អស្សាជយ ក៏​ប្រកាស​ខ្លួន​ភ្លាម​ជា​ស្ដេច​នគរភ្វូណាន គឺ​ប្រហែល​ជា​ក្នុង​គ.ស ​២៤០ (អ្នកប្រវត្តិវិទូ​ខ្លះ សរសេរ​ថា​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​គ.ស ​២៥០)។ ==ព្រះរាជពង្សាវលី== * ព្រះបិតុលា ជាព្រះមហាក្សត្រ ខ្មែរ គឺព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ]] * ព្រះមាតាត្រូវជាព្រះរៀមរបស់ព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ]] ** [[ផ្វានជិនឝឹង]] ជាព្រះភាតាអយ្យកាមួយ ** [[ផ្វានឆាង]] ជាព្រះភាតាអយ្យកាមួយ ** ព្រះបាទ[[អស្សាជយ]]ជាព្រះញាតិរបស់ធរណីន្ទ្រ ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរភ្វូណាន|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ ក្រសេម-ទេពពិទូរ == សូមមើលផងដែរ == * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= កុរុង[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]] }} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) |years= ប្រហែល គ.ស ២២៥-២៤០}} {{s-aft|after= កុរុង[[អស្សាជយ|ទិត្យវរ្ម័ន]] }} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឝ្រីមារញ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] rpg6vz29mzsojhuwjzcqz87nd6bbr07 0 27233 338354 261251 2026-08-05T20:10:33Z Sreynaree1986 47227 ព្រះមហាក្សត្រសម័យកាលនគរភ្នំ។ 338354 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = អស្សាជយ<br/>(ព្រះបាទ ហ្វានសុីឈុន) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ២៤០-២៨៧ | coronation = | full name = '''កុរុងអស្សាជយ''' | predecessor = កុរុង[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម_(ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] | successor = កុរុង[[ចន្ទន|ចន្ទ្រា (កម្ពុជសូរីយា)]] | spouse = [[អស្សាជយទេវី]] | issue = | royal house = | dynasty = រាជវង្សអស្សាជយ | father = | mother = | birth_date = | birth_place = [[វ្យាធបុរៈ|នគរភ្វូណាន]] | death_date = គ.ស ២៨៩ | death_place = [[វ្យាធបុរៈ|នគរភ្វូណាន]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} កុរុង'''អស្សាជយ''' ឬ'''ហ្វាន់ស៊ីយុន''' ([[ចិន]]:范尋, [[ភិងអ៊ិង]]:Fàn Xún រឺ យ៉ាត់ផេង:faan6cam4, ផ្វានឆាំ ជាកន្តាំង) (គ.ស ?-២៨៩) រជ្ជកាល (គ.ស ២៤៨-២៨៩) កាល ​នោះកុរុង[[ឝ្រីមារញ]] មាន​បុត្រ​មួយ​អង្គ​ទៀត​ដែល​នៅ​ជា​ទារក​នៅ​ឡើយ។ អាយុ​បាន​ ២០ ​ឆ្នាំ ដឹងក្ដី​កាលណា ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ ប្រមែប្រមូល​បក្សពួក ក​កង​ទ័ព​យោធា លើក​មក​ធ្វើ​សង្គ្រាម ហើយ​ក៏​បាន​សម្រេច​ធ្វើ​ឃាតកុរុង[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] ដើម្បី​សងសឹក​ឪពុក។ ព្រះអង្គ​បាន​ដណ្ដើម​យក​រាជ្យ​មក​វិញ។ តែ​ព្រះរាជបុត្រ​អង្គ​នេះ មិន​បាន​សោយរាជសម្បត្តិ​ដូច​ក្ដី​បំណង​ទេ។ ព្រះអង្គ​ត្រូវ​មេទ័ព​ធំ​ម្នាក់​របស់​ស្ដេចធរណីន្ទ្រវម៌្ម ឈ្មោះអស្សាជយ ធ្វើ​ឃាត។ នេះ ​គឺ​ជា​ព្រះនាម​ថ្មី​របស់​មេទ័ព​អស្សាជយ ជាភាសាចិនថា ផ្វានស៊ីយូន ដែល​ទើប​តែ​បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ។ មេទ័ព​អស្សាជយ​បាន​លើក​ទ័ព​មក​ច្បាំង​ដណ្ដើម​អំណាច ដោយ​សម្អាងយក​លេស​ថា​មក​សងសឹក​ជំនួស​ស្ដេច។ ឆ្លៀត​ឱកាស​ដ៏​ល្អ​នោះ មេទ័ព​អស្សាជយ ក៏​ប្រកាស​ខ្លួន​ភ្លាម​ជា​ស្ដេច​នគរភ្វូណាន គឺ​ប្រហែល​ជា​ក្នុង​គ.ស​ ២៤០ (អ្នកប្រវត្តិវិទូ​ខ្លះ សរសេរ​ថា​ព្រឹត្តិការណ៍​នេះ បាន​កើត​នៅ​ក្នុង​ គ.ស​២៥០)។ ==ការទូត== ឯកសារ ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចិន​បាន​គូស​បញ្ជាក់​ថា ព្រះអង្គ​ជា​ក្សត្រ​មួយ​អង្គ​និយម​[[សន្តិភាព​]] មិន​ប្រើ​ចម្បាំង[[​អាវុធ]] ចូលចិត្ត​កសាង ហើយ​គោរព​ប្រកាន់​នូវ​ករណីយកិច្ច​ជា​ស្ដេច ឥត​មាន​ធ្វេស​ប្រហែស។ ជារៀង​រាល់ថ្ងៃ ទាំងព្រលឹម​ទាំងថ្ងៃ​ត្រង់ ព្រះអង្គ​តែងតែ​ទទួល​សាវនាការ​ជា​សាធារណៈ ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ផ្សេងៗ។ ក្នុង ​គ.ស​ ២៤០ ព្រះអង្គ​បាន​ទទួល​អ្នកតំណាង​ពីរ​នាក់​របស់​ស្ដេច​ចិន​ព្រះនាម [[ស៊ុនឈាន]] ([[អ៊ូខាងកើត]])។ គណៈប្រតិភូ​ខ្មែរ ក៏ត្រូវ​ព្រះអង្គ​បញ្ជូន​ទៅ​ប្រទេស​ចិន​ជាញឹកញាប់​ដែរ ពី​គ.ស ​២៦៨ ទៅ ២៨៧។ ការផែនដីក្នុងឆ្នាំ ព.ស ៧៨៨ កុរុងអស្សាជយទ្រង់ទទួលបដិសណ្ឋារៈរាជទូតចិនឈ្មោះ [[ខាងថាយ]] និង[[ឈូយិង]] និងរាជទូត[[មុរុណ្ឌស]] ដែលមកដល់ព្រមក្នុងពេលជាមួយគ្នា ដើម្បីសូមចងជាសម្ព័ន្ធមិត្រនឹងប្រទេសខ្មែរ ទាំងមកតបការនៅនៃរាជទូតខ្មែរដែលបានទៅកាន់ប្រទេសខ្មែរ ទាំងមកតបការនៅនៃរាជទូតខ្មែរដែលបានទៅកាន់ប្រទេសទាំងពីរនោះ ក្នុងរជ្ជកាលកុរុងធរណីន្ទ្រវម៌្ម មុននេះផង។ ចិននឹងមុរុណ្ឌសបានតែងរាជទូតឲ្យនាំរាជបណ្ណាការមកសូមចងសម្ពន្ធមិត្រនឹងប្រទេសខ្មែរក្នុងរជ្ជកាលនេះជាដំបូង។ តមក រាជទូតចិនក៏បានមកកាន់ប្រទេសខ្មែរជារឿយ ៗ មកទៀត ដូចមាននិយាយក្នុងពង្សាវតារចិនស្រាប់។ ==ការវាតទឹកដី== ក្រោយពីពេលដែលទ្រង់ទទួលរាជទូតរបស់ប្រទេសទាំងពីរ បានស្ដេចលើកទ័ពហ្លួងទៅកម្រាបរដ្ឋ[[ទ្វារវត្តី]] បានសម្រេចហើយរួមបញ្ចូលមកក្នុងព្រះរាជអាណាខែត្ររបស់ព្រះអង្គ។ ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចិន​ ដដែល សរសេរ​កត់​ទុក​មក​ទៀត​ថា ព្រះរាជវង្ស​កុរុង​[[ហ៊ុនទៀន|ហ៊ុនធៀន]] ព្រះនាង​[[លីវយី|លាវយ៉េក]] (យាយលីវ) គ្រប់គ្រង​សោយរាជយសម្បត្តិ​នៅ​នគរភ្វូណាន​បាន​ចំនួន​ ២ ​សតវត្ស។ ដូច្នេះ ក្សត្រ​ដែល​សោយរាជ្យ​ទាំង​ប៉ុន្មាន សឹងសុទ្ធ​តែ​ជា​បងប្អូន​ក្នុង​ចង្កោម​ព្រះរាជវង្ស​​តែ​មួយ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសកល (ភាគ ៩) ថា តាំងពីពុទ្ធសតវត្សទី ៨ ជាដើមមក ខ្មែររិតតែមានអំណាចរាជសក្ដិខ្លាំងឡើងៗ ផ្សាយឥទ្ធិពលទៅតាមជួរ[[ទន្លេចៅព្រះញា]] ([[ទន្លេវិស្ណុ]]) គ្រប់គ្រងប្រទេសនេះ អស់កាលជាច្រើនរយឆ្នាំ (៦០០ ឆ្នាំ)។ ព្រំប្រទល់ប្រទេសខ្មែរភាគខាងលើរាប់ពីក្នុងរជ្ជកាលនេះបានផ្សាយទៅទល់នឹងដែន[[មន]]។ ==ការជួយសម្ព័ន្ធមិត្ត== ក្នុងឆ្នាំ ព.ស. ៨១៣ ស្ដេច[[អស្សាជយ]] នគរ[[ចាម្ប៉ា]] ទ្រង់គិតនឹងលើកទ័ពទៅកម្រាបស្រុកប៉ែកខាងជើង តែមិនអាចនឹងលើកទៅដោយទំនើង ទើបមានព្រះរាជសារមកក្រាបទូលអញ្ជើញកុរុងអស្សាជយលើកទ័ពទៅជួយ កុរុងអស្សាជយ ទ្រង់លើកទ័ពកងទ័ពហ្លួងទៅជួយដោយព្រះអង្គឯង កាលស្រេចព្រះរាជសង្គ្រាមហើយ ស្ដេចលើកទ័ពត្រឡប់ព្រះនគរដោយសុវត្ថិភាព។ ប្រមាណមកដល់ក្នុងឆ្នាំ ព.ស. ៨៤០ ស្ដេចសោយទិវង្គត។ ព្រះរាជាអង្គនេះ ជាវីរក្សត្រិយ៍ប្រាកដព្រះកិត្តិយសជា រាជាធិរាជ ១ អង្គក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រតាំងពីផុតរជ្ជកាលកុរុងអស្សាជយ រវាង ព.ស. ៨៤០ ដល់ ៩០០ បានសូន្យទៅ សូម្បីក្នុង[[ពង្សាវតារចិន]] ក៏មិនមានពោលដល់ការរៀបរៀងព្រះរាជពង្សាវតារគ្រានេះ ក៏ផុតវិស័យនឹងស្រាវជ្រាវឲ្យឃើញមកវិញ ទើបសូមផ្ញើអ្នកសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រឲ្យជួយស្រាវជ្រាវតទៅ។ ==ពង្សាវលី== * មានជាប់ជាខ្សែលោហិត នឹងព្រះបាទ[[ហ៊ុនទៀន]] យោងតាមឯកសារចិន ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរភ្វូណាន|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] == សូមមើលផងដែរ == * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|អស្សាជយ}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= កុរុង[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម_(ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]] }} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) |years= ប្រហែល គ.ស ២៤០-២៨៧}} {{s-aft|after= កុរុង[[ចន្ទន|ចន្ទ្រា (កម្ពុជសូរីយា)]] }} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអស្សាជយ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] qmnyav1ibiv2qjud7zda9cwps66yef4 0 27235 338360 338320 2026-08-05T20:30:09Z Sreynaree1986 47227 ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២ សម័យកាលនគរភ្នំ។ 338360 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = កៅណ្ឌិន្យទី២<br/>(ឝ្រុតវម៌្ម) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ១២៧-ស.វទី២ | coronation = | full name = កុរុងឝ្រុតវម៌្ម | predecessor = កុរុង[[អស្សាជយ|អស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]] | successor = កុរុង[[ហ៊ុនប៉ានហួង|កៅណ្ឌិន្យទី៤]] | spouse = [[កុលទីទេវី]]<ref>{{Cite journal|last=Bénisti|first=Mireille|date=1971|title=Recherches sur le premier art khmer. [III. Aux confins des styles de Prei Kmeng et de Kompong Preah]|url=http://dx.doi.org/10.3406/arasi.1971.1031|journal=Arts asiatiques|volume=23|issue=1|pages=93–134|doi=10.3406/arasi.1971.1031|issn=0004-3958}}</ref> | issue = កុរុង[[ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = [[ឥណ្ឌា]] | death_date = គ.ស ៤៣០ | death_place = [[វ្យាធបុរៈ|វ្យាធបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} កុរុង'''កៅណ្ឌិន្យវម៌្ម''' រឺ '''កៅណ្ឌិន្យទី២''' រឺ '''ឝ្រុតវម៌្មនៃនគរភ្វូណាន''' ([[ចិន]]:僑陳如跋摩, [[ភិងអ៊ិង]]:Qiáochénrúbámó រឺ យ៉ាត់ផេង:kiu4can4jyu4bat6mo4 រឺ កៀវឆឹនយូប៉ាត់ម៉ ជាភាសាកន្តាំង) (គ.ស ?-៤៣០) រជ្ជកាល (គ.ស ៤២០-៤៣០) ជា​ព្រាហ្មណ៍​ជាតិ​ឥណ្ឌា ដែល​ពេល​មួយ​នោះ​មាន​សំឡេង​អាថ៌កំបាំង​មួយ​បាន​បញ្ជា​អោយ​ព្រាហ្មណ៍​នេះ​ទៅ​សោយរាជ្យ​នៅ​អាណាចក្រ​ភ្វូណាន។ កៅណ្ឌិន្យ មាន​សេចក្តី​រីករាយ​យ៉ាង​ខ្លាំង ហើយ​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ដល់​ស្រុក[[​នគរផានផាន|ផានផាន]] នៅ​ខាង​ត្បូង​ដែល​អ្នក​ស្រុក​[[នគរភ្វូណាន]]បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​ជួប ហើយ​ស្រុះ​ស្រួល​លើក​ព្រះអង្គ​អោយ​ឡើង​សោយរាជ្យ។ ឯកសារ​ខ្លះ​បាន​បញ្ជាក់​ថា ក្សត្រ​អង្គ​នេះ​មាន​ព្រះនាម​ក្នុង​រាជ្យ​ថា '''ឝ្រុតវម៌្ម''' ដែល​គេ​បាន​ថ្វាយ​ព្រះ​រហស្សនាម​ថា អ្នក​ការពារ​[[លទ្ធិ​វេទ]]។ [[អូរកែវ]] ជា​មាត់​ច្រក​សមុទ្រ​ ជា​[[កំពង់ផែ​]]ចំណត​ទូក​សំពៅ​ធំៗ មួយ​យ៉ាងសំខាន់​របស់​នគរភ្វូណាន ក្នុង​ការ​ទាក់ទង​រក​ស៊ី​ធ្វើ​ជំនួញ​ក្រៅ​ប្រទេស​ជាមួយនឹង​ប្រទេស​ជិត​ឆ្ងាយ មាន​ប្រទេស​នៅ​តាម[[​សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេ]] (La Mer Méditerranée) នៅ​ទ្វីប​អ៊ឺរ៉ុប​ ជាដើម ដែល​ជា​កត្តា​មួយ ធ្វើ​ឲ្យ​គេ​ស្មាន​ថា កាល​ជំនាន់​នោះ ពួក​ជនជាតិ​ឥណ្ឌា ប្រហែល​ជា​នាំ​គ្នា​លើក​ទ័ព មក​លុកលុយ​រាតត្បាត​យក​នគរ​ខ្មែរ។ មេទ័ព​ឥណ្ឌា​ដែល​ចូល​មក​លុកលុយ​វាយ​យក​នគរភ្វូណាន ហើយ​ប្រកាស​តាំងខ្លួន​ជាស្ដេច​នោះ មាន​ដើម​កំណើត​ក្នុង​ត្រកូល​ព្រាហ្មណ៍​កៅណ្ឌិន្យ ដូច​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ទី​១​ដែរ ។ ==សាសនា== ក្នុងកាលបើ​ឡើង​គ្រង​រាជសម្បត្តិ ព្រះអង្គ​បាន​បន្ថែម​ឈ្មោះ​ '''វម៌្ម''' មក​លើ​ព្រះនាម​ព្រះអង្គ ដែល​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ កៅណ្ឌិន្យវម៌្ម (អ្នកប្រវត្តិវិទូ​ខ្លះ​យល់​ថា ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​ព្រះនាមកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម មាន​តែ​មួយ​ទេ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ)។ ព្រះអង្គ​ជា​ក្សត្រ​មួយ​អង្គ​ប្រកប​ទៅ​ដោយ​ទសពិធរាជធម៌។ ព្រះអង្គ​បាន​តាំង​ខ្លួន​ជា​អ្នកការពារ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា។ ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ដែល​គោរព​ព្រះឥសូរ ហើយ​ដែល​គេ​ចាត់​ទុក​ជា​សាសនា​រដ្ឋ ឬ​សាសនា​ផ្លូវការ បាន​ជះ​ឥទ្ធិពល​ទៅ​គ្រប់​ទិសទី។ តែ ព្រះ[[ពុទ្ធសាសនា​]]របៀប​[[មហាយាន]]​ដែល​ធ្លាប់​មាន​វត្តមាន​លើ​ទឹកដី​ខ្មែរ​ ជាយូរយារ​ណាស់​មក​ហើយ ក៏មិន​បាន​សាបសូន្យ​ដែរ។ ការ​រីកចម្រើន​ចេះ​តែ​មាន អ្នកកាន់​គោរព​ព្រះពុទ្ធសាសនា ក៏​ចេះ​តែ​កើន​ចំនួន​ច្រើន​ជាលំដាប់។ មិន​ត្រឹម​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ព្រះអង្គ​បាន​ទាំង​អញ្ជើញ​ពួក[[​ព្រាហ្មណ៍បាគូ|ព្រាហ្មណ៍]]​យ៉ាង​ច្រើន​ពី​ប្រទេស​[[ឥណ្ឌា]] ដោយ​ផ្តល់​[[កិត្តិយស]]​យ៉ាង​ខ្ពង់ខ្ពស់​ដល់​ពួក​នេះ ដើម្បី​អោយ​គេ​ជួយ​រៀប​ចំ​កិច្ច​ការ​ផ្សេងៗ​ខាង​សាសនា [[ការ​អប់រំ]] និង​ខាង​សង្គម​ថែម​ទៀត​ផង។ ==ការរៀបចំនគរ== ក្នុង ​របៀប​ចាត់ចែង​នគរ ព្រះអង្គ​បាន​យក​គំរូ​ទៅ​តាម​ប្រទេស​ឥណ្ឌា បង្កើត​ឲ្យ​មាន​ស្ថាប័ន មាន​វណ្ណៈ មាន​ច្បាប់​ទម្លាប់ មាន​[[ជំនឿ]] មាន​ការ​អប់រំ ដែល​ផ្ដិតផ្អែក​ទាំងស្រុង​ទៅ​លើ​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ។ ដើម្បី​ឲ្យ​ការ​រៀបចំ​នគរ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព ព្រះអង្គ​បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ និង​អញ្ជើញ​ព្រាហ្មណ៍​ជា​ច្រើន​មក​ពី​ប្រទេស[[​ឥណ្ឌា]] ឲ្យ​ចូល​មក​ជួយ​ធ្វើ​ការ​កែច្នៃ ដូរប្រែ តម្រែតម្រង់​កសាង​សង្គម​ជាតិ​ខ្មែរ​ថ្មី ។ ព្រះអង្គ​បាន​ប្រទាន​រង្វាន់​យ៉ាង​ជា័ទីគាប់​ចិត្ត ជាកិត្តិយស បុណ្យសក្តិ ទ្រព្យសម្បត្តិ​ជាច្រើន​ដល់​ព្រាហ្មណ៍​ទាំងនោះ ។ ព្រះរាជធានី​មាន​ឈ្មោះ [[វ្យាធបុរៈ|វ្យាធបុរ]] ដែល​ចិន​ហៅ​ក្លាយ​មក​ជាទូមូ ត្រូវនឹងពាក្យ ទ្មាក់។ ព្រះ​កៅណ្ឌិន្យវរ្ម័ន ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​មួយ​អង្គ​ខ្លាំងពូកែ ល្បីល្បាញ មាន​នគរ​ជិត​ឆ្ងាយ​ជាច្រើន​ជា​ចំណុះ ។ ក្រោយ​ពី​ព្រះអង្គ​ចូល​ទិវង្គត​ទៅ ព្រះរាជបុត្រ​របស់​ព្រះអង្គ​ទ្រង់​ឡើង​សោយរាជ្យ​ស្នង​ព្រះអង្គ ដែល​មាន​ព្រះនាម​ក្នុង​រាជ្យ​ថា [[ឝ្រីន្ទ្រវម៌្មទី១|ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម]]។<ref>{{cite web |url=http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf |title=Preah Khan Reach and The Genealogy of Khmer Kings |publisher=Cambosastra |author=Kenneth T. So |access-date=March 2, 2017 |archive-date=July 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210708043910/http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf |url-status=dead |archivedate=កក្កដា 8, 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210708043910/http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf }}</ref> ព្រះនាងសោមា និងព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យគឺជាមហាក្សត្រដំបូងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តប្រទេសកម្ពុជា(សោយរាជ្យនៅសតវត្សទី១នៃគ្រឹស្កសករាជ)។ តាមឯកសាររបស់លោក កាំង ថៃ រាជទូតចិនដែលបានធ្វើដំណើរមកនគរភ្នំនៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី៣នៃគ្រិស្ដសករាជ លោកបានរៀបរាប់ថាពីរឿងព្រេង ដែលចាប់ផ្តើមពីព្រាហ្មណ៍មួយអង្គព្រះនាម ព្រះបាទ ហ៊ុន ទៀន ឬព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យ ដែលបានមកនគរហ្វូណនឬនគរភ្នំតាមសំពៅជំនួញដ៏ធំមួយ។ លុះមកដល់ឆ្នេរសមុទ្រ ទ្រង់បានប្រយុទ្ធជាមួយព្រះនាងលីវយីឬព្រះនាងសោមា ដែលជាម្ចាស់ក្សត្រីនៃនគរមួយនោះ។ ក្រោយបានជ័យជំនះលើកងទ័ពព្រះនាងលីវយី ទ្រង់ទាំងពីរក៏បានព្រមព្រៀងអភិសេកនិងចាប់ផ្តើតសន្តិវង្សខ្មែរដំបូងគេបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត។ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទ្រង់ នគរភ្នំបានអភិវឌ្ឍនគរប្រែក្លាយជារដ្ឋមួយដ៏មានអំណាចនិងឥទ្ធិពលលើមួយភាគធំនៃអាស៊ីអាគ្នេយដីគោក។ ព្រះនាងសោមា និងព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យគឺជាមហាក្សត្រដំបូងបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តប្រទេសកម្ពុជា(សោយរាជ្យនៅសតវត្សទី១នៃគ្រឹស្កសករាជ)។ តាមឯកសាររបស់លោក កាំង ថៃ រាជទូតចិនដែលបានធ្វើដំណើរមកនគរភ្នំនៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី៣នៃគ្រិស្ដសករាជ លោកបានរៀបរាប់ថាពីរឿងព្រេង ដែលចាប់ផ្តើមពីព្រាហ្មណ៍មួយអង្គព្រះនាម ព្រះបាទ ហ៊ុន ទៀន ឬព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យ ដែលបានមកនគរហ្វូណនឬនគរភ្នំតាមសំពៅជំនួញដ៏ធំមួយ។ លុះមកដល់ឆ្នេរសមុទ្រ ទ្រង់បានប្រយុទ្ធជាមួយព្រះនាងលីវយីឬព្រះនាងសោមា ដែលជាម្ចាស់ក្សត្រីនៃនគរមួយនោះ។ ក្រោយបានជ័យជំនះលើកងទ័ពព្រះនាងលីវយី ទ្រង់ទាំងពីរក៏បានព្រមព្រៀងអភិសេកនិងចាប់ផ្តើតសន្តិវង្សខ្មែរដំបូងគេបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត។ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទ្រង់ នគរភ្នំបានអភិវឌ្ឍនគរប្រែក្លាយជារដ្ឋមួយដ៏មានអំណាចនិងឥទ្ធិពលលើមួយភាគធំនៃអាស៊ីអាគ្នេយដីគោក។ ==ពង្សាវលី== * ព្រះមហេសី ព្រះនាម [[កុលទីទេវី]] * បុត្រព្រះនាម [[ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម (វ្នំ)|ឝ្រីន្ទ្រវម៌្ម]] ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[ភ្វូណាន|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ ក្រសេម-ទេពពិទូរ == សូមមើលផងដែរ == * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] {{commons category|កៅណ្ឌិន្យទី២}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[អស្សាជយ|អស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] <br> [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|years=ប្រហែល គ.ស ១២៧-ស.វទី២}} {{s-aft|after= [[ហ៊ុនប៉ានហួង|កៅណ្ឌិន្យទី៤]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរដើមកំណើតឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] i47bzmcrblnqexrz6qc1rd6s5izwisx 0 37354 338345 338302 2026-08-05T15:01:02Z Sreynaree1986 47227 សម័យកាលនគរភ្នំ 338345 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = '''ឝ្រីមារញទេវី''' ឬ '''ស្រីមារញទេវី'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ២០៥-២១៧ | coronation = | full name = | succession = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | predecessor = [[សោមា|ព្រះមេសោមា (លីវយី ឬ នាងនាគ)]]<br/>(ផែនដី[[កៅណ្ឌិន្យទី១|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី១ (ព្រះថោង)]] | successor = [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]) | spouse = [[ឝ្រីមារញ|ព្រះបាទឝ្រីមារញ ឬស្រីមារញ]] | issue = ព្រះបាទ[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]<br/>ព្រះបាទ[[ផ្វានឆាង|ធរណិន្ទ្រ]] | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''ឝ្រីមារញទេវី''' ឬ '''ស្រីមារញទេវី''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[ឝ្រីមារញ|ព្រះបាទឝ្រីមារញ ឬស្រីមារញ]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]។ ព្រះនាងត្រូវ​ជា​កនិដ្ឋភគិនី​របស់​ក្សត្រិយ៍​ឝ្រីមារ (ចាម្ប៍) នៅវោក័ន ទ្រង់​មាន​ព្រះ​រាជ​ឱរស ២ អង្គគឺជាព្រះបាទ[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]និងព្រះបាទ[[ផ្វានឆាង|ធរណិន្ទ្រ]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]។<ref>Lý Sử Học, Tập 54, Tiểu Sử 48, Các Dân Tộc, Vương Quốc Phù Nam: "Khi Man chết, có một đứa bé tên là Chang còn đang bú sữa mẹ. Khi Chang hai mươi tuổi, nó đã tập hợp những cường giả trong vương quốc để tấn công và giết Zhan. Tướng quân Fan Xun của Zhan sau đó đã giết Chang và tự xưng làm hoàng đế."</ref><ref>Trích từ Sử ký Nam Triều, Tập 78, Tiểu sử 68, Người man rợ và các dân tộc, Vương quốc Phù Nam: "Khi người chết, có một đứa trẻ tên là Chang được sinh ra trên thế giới. Khi tròn hai mươi tuổi, hắn tập hợp những cường giả trong nước và tấn công giết chết Zhan. Tướng quân của Zhan là Fan Xun sau đó đã tấn công và giết chết Chang rồi lên ngôi."</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារចិន * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|ស្រីមារញទេវី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before=[[សោមា|ព្រះមេសោមា (លីវយី ឬ នាងនាគ)]]<br/>(ផែនដី[[កៅណ្ឌិន្យទី១|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី១ (ព្រះថោង)]]}} {{s-ttl|title=[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ចក្រវរ្តិនីកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​)|years=ប្រហែល គ.ស ២០៥-២១៧}} {{s-aft|after=[[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃវ្យាធបុរ]] {{Cambodia-royal-stub}} cu0gf6s493zglip9t0g77cr1zui2pam 0 37377 338355 264111 2026-08-05T20:23:56Z Sreynaree1986 47227 ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទអស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន សម័យកាលនគរភ្នំ។ 338355 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = '''អស្សាជយទេវី'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ២៤០-២៨៧ | coronation = | full name = | succession = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | predecessor = [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]) | successor = [[កុលទីទេវី]]<br/>(ផែនដី[[កៅណ្ឌិន្យទី២|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២]]) | spouse = [[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]] | issue = | royal house = | dynasty = រាជវង្សអស្សាជយ {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''អស្សាជយទេវី''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]។<ref><ref>Lương thư, Tập 54, Tiểu sử 48, Ngoại quốc, Vương quốc Phù Nam: "Tiếp theo, khi họ sắp tấn công nước láng giềng Tấn, Mãn lâm bệnh và cử thái tử Kim Sinh thay mình. Cháu trai của Mãn là Trọng Hán, lúc đó là tướng quân của hai nghìn người, đã tiếm ngôi Mãn và sai người lừa Trọng Sinh giết mình. Khi Mãn chết, còn có một đứa bé tên là Trương đang bú sữa. Khi Trương tròn hai mươi tuổi, cậu ta tập hợp những cường giả trong nước để tấn công và giết Trọng Hán. Tướng quân của Trọng Hán sau đó đã giết Trương và tự xưng hoàng đế."</ref><ref>Trích từ Sử ký Nam Triều, Tập 78, Tiểu sử 68, Người man rợ và các dân tộc, Vương quốc Phù Nam: "Tiếp theo, khi họ sắp tấn công nước láng giềng Jin, Man lâm bệnh và cử thái tử Jin Sheng thay mình. Cháu trai của Man là Zhan đã tiếm quyền và sai người lừa Jin Sheng giết mình. Khi Man chết, còn có một đứa bé tên là Chang vẫn còn sống. Khi tròn hai mươi tuổi, cậu ta tập hợp những người mạnh mẽ trong nước và tấn công giết chết Zhan. Tướng quân Fan Xun của Zhan sau đó đã tấn công và giết chết Chang rồi chiếm lấy ngai vàng."</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារចិន * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|អស្សាជយទេវី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]) }} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​)|years=ប្រហែល គ.ស ២៤០-២៨៧}} {{s-aft|after= [[កុលទីទេវី]]<br/>(ផែនដី[[កៅណ្ឌិន្យទី២|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃវ្យាធបុរ]] {{Cambodia-royal-stub}} 97ru911te8xtln9l6mfw2a9jdz5s9wj 338356 338355 2026-08-05T20:24:34Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះនាងជ័យទេវី]] ទៅ [[ព្រះមហេសីរបស់ព្រះបាទអស្សាជយ]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 338355 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = '''អស្សាជយទេវី'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ២៤០-២៨៧ | coronation = | full name = | succession = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | predecessor = [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]) | successor = [[កុលទីទេវី]]<br/>(ផែនដី[[កៅណ្ឌិន្យទី២|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២]]) | spouse = [[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]] | issue = | royal house = | dynasty = រាជវង្សអស្សាជយ {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''អស្សាជយទេវី''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]។<ref><ref>Lương thư, Tập 54, Tiểu sử 48, Ngoại quốc, Vương quốc Phù Nam: "Tiếp theo, khi họ sắp tấn công nước láng giềng Tấn, Mãn lâm bệnh và cử thái tử Kim Sinh thay mình. Cháu trai của Mãn là Trọng Hán, lúc đó là tướng quân của hai nghìn người, đã tiếm ngôi Mãn và sai người lừa Trọng Sinh giết mình. Khi Mãn chết, còn có một đứa bé tên là Trương đang bú sữa. Khi Trương tròn hai mươi tuổi, cậu ta tập hợp những cường giả trong nước để tấn công và giết Trọng Hán. Tướng quân của Trọng Hán sau đó đã giết Trương và tự xưng hoàng đế."</ref><ref>Trích từ Sử ký Nam Triều, Tập 78, Tiểu sử 68, Người man rợ và các dân tộc, Vương quốc Phù Nam: "Tiếp theo, khi họ sắp tấn công nước láng giềng Jin, Man lâm bệnh và cử thái tử Jin Sheng thay mình. Cháu trai của Man là Zhan đã tiếm quyền và sai người lừa Jin Sheng giết mình. Khi Man chết, còn có một đứa bé tên là Chang vẫn còn sống. Khi tròn hai mươi tuổi, cậu ta tập hợp những người mạnh mẽ trong nước và tấn công giết chết Zhan. Tướng quân Fan Xun của Zhan sau đó đã tấn công và giết chết Chang rồi chiếm lấy ngai vàng."</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារចិន * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|អស្សាជយទេវី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]) }} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​)|years=ប្រហែល គ.ស ២៤០-២៨៧}} {{s-aft|after= [[កុលទីទេវី]]<br/>(ផែនដី[[កៅណ្ឌិន្យទី២|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃវ្យាធបុរ]] {{Cambodia-royal-stub}} 97ru911te8xtln9l6mfw2a9jdz5s9wj 338358 338356 2026-08-05T20:24:57Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះមហេសីរបស់ព្រះបាទអស្សាជយ]] ទៅ [[អស្សាជយទេវី]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 338355 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = '''អស្សាជយទេវី'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | image = | caption = | reign = ប្រហែល គ.ស ២៤០-២៨៧ | coronation = | full name = | succession = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | predecessor = [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]) | successor = [[កុលទីទេវី]]<br/>(ផែនដី[[កៅណ្ឌិន្យទី២|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២]]) | spouse = [[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]] | issue = | royal house = | dynasty = រាជវង្សអស្សាជយ {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''អស្សាជយទេវី''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]។<ref><ref>Lương thư, Tập 54, Tiểu sử 48, Ngoại quốc, Vương quốc Phù Nam: "Tiếp theo, khi họ sắp tấn công nước láng giềng Tấn, Mãn lâm bệnh và cử thái tử Kim Sinh thay mình. Cháu trai của Mãn là Trọng Hán, lúc đó là tướng quân của hai nghìn người, đã tiếm ngôi Mãn và sai người lừa Trọng Sinh giết mình. Khi Mãn chết, còn có một đứa bé tên là Trương đang bú sữa. Khi Trương tròn hai mươi tuổi, cậu ta tập hợp những cường giả trong nước để tấn công và giết Trọng Hán. Tướng quân của Trọng Hán sau đó đã giết Trương và tự xưng hoàng đế."</ref><ref>Trích từ Sử ký Nam Triều, Tập 78, Tiểu sử 68, Người man rợ và các dân tộc, Vương quốc Phù Nam: "Tiếp theo, khi họ sắp tấn công nước láng giềng Jin, Man lâm bệnh và cử thái tử Jin Sheng thay mình. Cháu trai của Man là Zhan đã tiếm quyền và sai người lừa Jin Sheng giết mình. Khi Man chết, còn có một đứa bé tên là Chang vẫn còn sống. Khi tròn hai mươi tuổi, cậu ta tập hợp những người mạnh mẽ trong nước và tấn công giết chết Zhan. Tướng quân Fan Xun của Zhan sau đó đã tấn công và giết chết Chang rồi chiếm lấy ngai vàng."</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារចិន * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|អស្សាជយទេវី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]) }} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​)|years=ប្រហែល គ.ស ២៤០-២៨៧}} {{s-aft|after= [[កុលទីទេវី]]<br/>(ផែនដី[[កៅណ្ឌិន្យទី២|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃវ្យាធបុរ]] {{Cambodia-royal-stub}} 97ru911te8xtln9l6mfw2a9jdz5s9wj 0 38415 338367 295081 2026-08-06T01:07:11Z ~2026-43197-24 52371 /* ភូមិ ថ្មីខ្មែរ */ 338367 wikitext text/x-wiki ឃុំ ស្ថិតនៅ [[ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]]។ ឃុំ មាន ភូមិ៖ === [[ភូមិ |ភូមិ ត្បែងខ្ពស់]] === === [[ភូមិ |ភូមិ ថ្មីខ្មែរ]] === === [[ភូមិ |ភូមិ នាងមាលា]] === === [[ភូមិ |ភូមិ មានក កើត]] === === [[ភូមិ |ភូមិ មានក លិច]] === === [[ភូមិ |ភូមិ រលាំង]] === === [[ភូមិ |ភូមិ វាលតាគីង]] === === [[ភូមិ |ភូមិ ស្រែសារ]] === == អត្ថបទផ្សេងទៀត == {{ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង}} [[Category: ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] edu07aivi1byaljayceodl3m8sjz1h3 338368 338367 2026-08-06T01:10:31Z ~2026-43197-24 52371 /* ភូមិ ថ្មីខ្មែរ */ 338368 wikitext text/x-wiki ឃុំ ស្ថិតនៅ [[ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]]។ ឃុំ មាន ភូមិ៖ === [[ភូមិ |ភូមិ ត្បែងខ្ពស់]] === === [./Https://www.facebook.com/PhumTmeyKhmer/ ភូមិ ថ្មីខ្មែរ] === === [[ភូមិ |ភូមិ នាងមាលា]] === === [[ភូមិ |ភូមិ មានក កើត]] === === [[ភូមិ |ភូមិ មានក លិច]] === === [[ភូមិ |ភូមិ រលាំង]] === === [[ភូមិ |ភូមិ វាលតាគីង]] === === [[ភូមិ |ភូមិ ស្រែសារ]] === == អត្ថបទផ្សេងទៀត == {{ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង}} [[Category: ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] s2mudw8w8kvhlpmtxh4hxqw78xsttik 338369 338368 2026-08-06T01:13:13Z ~2026-43197-24 52371 /* [./Https://www.facebook.com/PhumTmeyKhmer/ ភូមិ ថ្មីខ្មែរ] */ 338369 wikitext text/x-wiki ឃុំ ស្ថិតនៅ [[ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ]] [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]]។ ឃុំ មាន ភូមិ៖ === [[ភូមិ |ភូមិ ត្បែងខ្ពស់]] === === [[ភូមិ ថ្មីខ្មែរ]] === === [[ភូមិ |ភូមិ នាងមាលា]] === === [[ភូមិ |ភូមិ មានក កើត]] === === [[ភូមិ |ភូមិ មានក លិច]] === === [[ភូមិ |ភូមិ រលាំង]] === === [[ភូមិ |ភូមិ វាលតាគីង]] === === [[ភូមិ |ភូមិ ស្រែសារ]] === == អត្ថបទផ្សេងទៀត == {{ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង}} [[Category: ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] 2vqv7mzl2j7fxbtgxcrq65j9ea81z0r 1 49262 338342 312610 2026-08-05T14:34:41Z ~2026-43172-46 52367 /* Facebook */ ការឆ្លើយតប 338342 wikitext text/x-wiki == Facebook == Facebook [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/36.37.207.86|36.37.207.86]] ម៉ោង១៦:៥២ ថ្ងៃអង្គារ ទី៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣ (UTC) :Facebook [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/175.100.59.196|175.100.59.196]] ម៉ោង១៧:០១ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ (UTC) ::[[ការឆ្លើយតប]] [[ពិសេស:ការរួមចំណែក/&#126;2026-43172-46|&#126;2026-43172-46]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:&#126;2026-43172-46|ពិភាក្សា]]) ម៉ោង១៤:៣៤ ថ្ងៃពុធ ទី០៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC) 56q73i939ihivnx7t4l8cjrbbdiniix 10 53613 338353 337737 2026-08-05T19:58:13Z Sreynaree1986 47227 ព្រះមហាក្សត្រសម័យកាលនគរភ្នំ។ 338353 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា | title = [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | image = [[File:Royal arms of Cambodia.svg|100px]] | bodyclass = hlist | abovestyle = font-weight:bold; | above = [[មែកធាងគ្រួសាររបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ|ព្រះរាជពង្សាវលីនៅព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] | group1 = [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br>{{resize|(៥០-៥៥០)}} | list1 = * [[សោមា|សោមា]] (នាងនាគ) {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[កៅណ្ឌិន្យទី១]] (ព្រះថោង) * [[កៅណ្ឌិន្យទី២]] * [[ហ៊ុនប៉ានហួង|កៅណ្ឌិន្យទី៤]] * [[កៅណ្ឌិន្យទី៦]] * [[ឝ្រីមារញ|វ្នំ ជ័យវរ្ម័ន]] * [[ផ្វានជិនឝឹង|វ្នំ សូរ្យវរ្ម័ន]] * [[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|វ្នំ ធរណិន្ទ្រ]] * [[អស្សាជយ|វ្នំ ទិត្យវរ្ម័ន]] * [[ចន្ទន|ចន្ទ្រា (កម្ពុជសូរីយា)]] * [[កៅណ្ឌិន្យទី២]] * [[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]] * [[កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន]] * [[កុលប្រភាវតី]] {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[រុទ្រវម៌្ម (ហ៊្វូណន)|រុទ្រវរ្ម័ន]] | group2 = [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ]]<br>{{resize|(៥៥០-៨០២)}} | list2 = {{Navbox |child | group1 = [[ភវបុរៈ]] | list1 = * [[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ឝ្រុតវម៌្ម]] * [[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]] * [[វីរវម៌្ម]] * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] {{resize|(ក្សត្រី)}}}} * [[ភវវរ្ម័នទី១]] * [[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] * [[ឦសានវរ្ម័នទី១]] * [[ភវវរ្ម័នទី២]] * [[ជ័យវរ្ម័នទី១]] * [[ជ័យទេវី]] {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[បុឝ្ករាក្ឝ]] * [[ឝម្ភុវម៌្ម (ឝម្ភុបុរ)|ឝម្ភុវម៌្ម]] * [[រាជេន្ទ្រវម៌្មទី១]] * [[មហីបតិវម៌្ម]] {{Navbox |child | group1 = [[ឥសានបុរៈ|សម្ភុបុរៈ]] | list1 = * [[ឥន្ទ្រលោក|ឥន្ទ្រទេវី]] {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី២|ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]] {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[ជយេន្ទ្រភា]] {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[ជ្យេស្ថាយ៌ា]] {{resize|(ក្សត្រី)}}}} | group3 = [[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ]]<br>{{resize|(៨០២-១៤៣១)}} | list3 = {{Navbox |child | group1 = [[រាជវង្សវរ្ម័ន]] | list1 = * [[ជ័យវម៌្មទី ២|ជ័យវរ្ម័នទី២]] * [[ជ័យវរ្ម័នទី៣|ជ័យវរ្ម័នទី៣]] * [[ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១|ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១]] * [[យសោវរ្ម័នទី១|យឝោវម៌្មទី១]] * [[ហស៌វរ្ម័នទី១]] * [[ឦឝានវម៌្មទី២]] * [[ជ័យវរ្ម័នទី៤]] * [[ហស៌វរ្ម័នទី១]] * [[រាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២]] * [[ជ័យវរ្ម័នទី៥]] * [[ឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី១]] * [[ជ័យវីរៈវរ្ម័ន]] * [[សូរ្យវរ្ម័ន​ទី១]] * [[ឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី២]] * [[ហស៌វរ្ម័នទី៣]] * [[ន្ឫបតីន្ទ្រវម៌្មទី២]] {{Navbox |child | group1 = [[មហីធរបុរៈ|រាជវង្សមហីធរបុរៈ]] | list1 = * [[ជ័យវរ្ម័នទី៦|ជយវម៌្មទី៦]] * [[ធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី១|ធរណីន្ទ្រវម៌្មទី១]] * [[សូរ្យវរ្ម័នទី២|សូយ៌្យវម៌្មទី២]] * [[ធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី២]] * [[យឝោវម៌្មទី២]] * [[ត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន|ត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន]] * [[ជ័យវរ្ម័នទី៧]] * [[ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២]] * [[ជ័យវរ្ម័នទី៨]] * [[ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៣]] * [[ឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤|ឥន្ទ្រជ័យវរ្ម័ន]] * [[ជ័យវរ្ម័នទី៩]]}} | group2 = [[រឿងតាត្រសក់ផ្អែម|រាជត្រកូលត្រសក់ផ្អែម]] | list2 = * [[អង្គជ័យ]] * [[បរមនិពាន្វបទ]] * [[សិទ្ធានរាជា]] * [[លំពង្សរាជា]] * [[ស្រីសុរិយោវង្ស]] * [[បរមរាមាទី១]] * [[ធម្មរាជា|ធម្មរាជាទី១]]}} | group4 = [[យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៤៣១–១៨៦៣)}} | list4 = {{Navbox |child | group1 = [[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ]] | list1 = * [[បរមរាជាទី១]] * [[នរាយណ៍រាមា]] * [[ស្រីរាជា]] * [[ស្រីសុរិយោទ័យ]] * [[ធម្មរាជាទី២]] * [[ឝ្រីឝៅគន្ធបទ|ស្រីសុគន្ធបទ]] * [[ស្រីជេដ្ឋា|ស្ដេចកន]] | group2 = [[សម័យកាលលង្វែក]] | list2 = * [[ចន្ទរាជា]] * [[បរមរាជាទី២]] * [[ព្រះសត្ថាទី១]] * [[ជ័យជេស្ឋាទី១]] | group3 = [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] | list3 = * [[បរមរាមាទី២]] * [[បរមរាជាទី៣]] * [[បរមរាមាទី៣]] * [[ព្រះកែវហ្វាទី១]] * [[បរមរាជាទី៤]] | group4 = [[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ]] | list4 = * [[ជ័យជេស្ឋាទី២]] * [[បរមរាជសម្ភារ]] * [[អង្គទងរាជា]] * [[បទុមរាជាទី១]] * [[បរមរាជាទី៥]] * [[បរមរាជាទី៦]] * [[បទុមរាជាទី២]] * [[ព្រះកែវហ្វាទី២]] * [[ជ័យជេស្ឋាទី៣]] * [[រាមាធិបតីទី១]] * [[ព្រះកែវហ្វាទី៣]] * [[ធម្មរាជាទី៣]] * [[ព្រះសត្ថាទី២]] * [[ធម្មរាជាទី៤]] * [[រាមាធិបតីទី២]] * [[ជ័យជេស្ឋាទី៤]] * [[នរាយណ៍រាជា]] * [[ឧទ័យរាជាទី៣]] * [[រាមាធិបតីទី៣]] * [[នរាយណ៍រាជាទី២]] * [[ស្រីសុរិយោពណ៌ទី២]] {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[រាមាធិបតីទី៤]]}} | group5 = [[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}} | list5 = * [[នរោត្តម]] * [[សុីសុវត្ថិ]] * [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស]] | group6 = [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}} | list6 = * [[នរោត្តម សុរាម្រិត]] * [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ]] {{resize|(និមិត្តរូបនៃ រាជបល្ល័ង្គ និងរាជាធិបតេយ្យ)}} * [[នរោត្តម សីហនុ]] * [[នរោត្តម សីហមុនី]] | below = }}<noinclude> {{collapsible option}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ|*]] [[Category:Cambodia templates]] [[Category:Asian royalty and nobility navigational boxes|Cambodia]] </noinclude> a4k4mjpjqjsgm2ysna31yj3dli50n65 10 53724 338344 337818 2026-08-05T14:44:18Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះទេពី ឬ ព្រះជាយារងនៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះសត្ថា សម័យកាលលង្វែក 338344 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | listclass = hlist | titlestyle = border:1px; background:#F0DC82 | state = collapsed | basestyle = background:white; color:black; {{box-shadow border|a|#F0DC82|2px}} | above = [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | group1 = [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br>{{resize|(៥០-៥៥០)}} | list1 = {{Navbox |child | group1 = | list1 = * [[សោមា|សោមា (នាងនាគ)]] {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[ឝ្រីមារញទេវី]] * [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]] * [[អស្សាជយទេវី]] * [[កុលទីទេវី]] * [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]] * [[កុលប្រភាវតី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ទេវី]]}} | group2 = [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ]]<br>{{resize|(៥៥០-៨០២)}} | list2 = {{Navbox |child | group2 = | list2 = * [[ឝ្រុតទេវី]] * [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]] * [[វីរៈទេវី]] * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]] * [[សករមន្ជរិ]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២|ភវវរ្ម័នទេវី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]] * [[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]]}} {{Navbox |child | group1 = [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] | list1 = * [[ភវទេវី]] * [[ហឝ៌ទេវី]] * [[ត្សៀគី​វទេវី]] * [[ជយសិង្ហទេវី]] * [[ភូមីទេវី]]}} {{Navbox |child | group1 = [[ចេនឡាទឹកលិច|សម័យកាលចេនឡាទឹក ឬ កម្វុជទឹក]] | list1 = * [[ពាលាទិត្យទេវី]] * [[សរស្វតី (ចេនឡា)|សរស្វតី]] * [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]] * [[បុស្ករាក្សទេវី]] * [[នរេន្ទ្រទេវី]] * [[រាជបតិទេវី]] * [[សម្ភុទេវី]] * [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១]] * [[ឥន្ទ្រលោកទេវី]] * [[រាជេន្ទ្រទេវី (ចេនឡា)|រាជេន្ទ្រទេវី]]}} | group3 = [[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ]]<br>{{resize|(៨០២-១៤៣១)}} | list3 = {{Navbox |child | group1 = [[រាជវង្សវរ្ម័ន]] | list1 = * [[ហង្សអម្រិត]] * [[ជយេន្ទ្រភា]] * [[ធរណីន្ទ្រទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១|យសោវរ្ម័នទេវី]] * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (អង្គរ)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ជយទេវី (អង្គរ)|ជ័យទេវី]] * [[នរេន្ទ្រទេវី]] * [[ប្រាណ (មហេសីនៃរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២)|ប្រាណទេវី]] {{Navbox |child | group1 = [[មហីធរបុរៈ|រាជវង្សមហីធរបុរៈ]] | list1 = * [[វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី]] * [[ហិរណ្យលក្ឝ្មី]] * [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] * [[ជយរាជទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[រាជេន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|រាជេន្ទ្រទេវី]] * [[ចក្រវាទីរាជទេវី]] * [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា]]}} | group2 = [[រឿងតាត្រសក់ផ្អែម|រាជត្រកូលត្រសក់ផ្អែម]] | list2 = * [[ច័ន្ទតារាវត្តី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីសន្ធរនិតាទេវី|សន្ធរនិតាទេវី]] * [[ទេវី (មហេសីព្រះបរមរាមាទី១)|ទេវី]]}} | group4 = [[យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៤៣១–១៨៦៣)}} | list4 = {{Navbox |child | group1 = [[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] * [[បទុមកេសរទី៣|បទុមកេសរ]] * [[អ្នកម្នាងច័ន្ទ|ច័ន្ទ]] * [[ស៊ីសៈងាម]] * [[អ្នកម្នាងកែវទី២|កែវ]] * [[បរមចន្ទារពិសេស|ចន្ទារពិសេស]] * [[កេសរ (មហេសីព្រះស្រីរាជា)|កេសរ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីសិរីទេពទេវីនារីចក្រពត្តិ|វង្សក្សត្រី]] * [[ទេពបុប្ផា]] * [[កេសរបុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាងជាលែង|ជាលែង]] | group2 = [[សម័យកាលលង្វែក]] | list2 = * [[សិរីចក្រពត្តិ]] * [[បទុមបុប្ផា]] * [[ស្រីទេពធីតា]] * [[សុជាតិក្សត្រី]] * [[កេសរមាលា]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]] * [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|ពៅភិវង្សធំ]] * [[សម្ដេចព្រះស្រីវលក្ខណ៍|ស្រីវលក្ខណ៍]] * [[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ|ពេជម៉ែលាវ]] | group3 = [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] | list3 = * [[បទុមា|បទុមាទេវី]] * [[ព្រះមង្គលទេវី (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|មង្គលទេវី]] * [[ព្រះទេពីមង្គល (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|ទេពីមង្គល]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|ក្សត្រី]] | group4 = [[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ]] | list4 = * [[សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ|ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង]] * [[អ្នកម្នាងសុខ|សុខ]] * [[អ្នកម្នាងនង|នង]] * [[អ្នកម្នាងប៊ុន|ប៊ុន]] * [[អ្នកនាងទន់|ទន់]] * [[អ្នកម្នាងយួរវត្តី|យួរវត្តី]] * [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|ទេពបញ្ជរ]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងសាវ៉ះបុប្ផា|សាវ៉ះបុប្ផា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ឡិក្សត្រី]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីអង្គសូរទី ១)|ពៅ]] * [[អ្នកម្នាងទៃ|ទៃ]] * [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]] * [[អ្នកម្នាងឯម|ឯម]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី២)|ពៅទី២]] * [[ព្រះភគវតីសិរីចក្រពត្តិមហាក្សត្រិយ៍|អង្គអ៊ី]] * [[ព្រះសុជាតិវតី|សុជាតិវតី]] * [[សម្ដេចព្រះមហាក្សត្រី (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី៣)|កែវហ្វា]] * [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ជាតិក្សត្រី]] * [[ស្រីបុប្ផា (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីបុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាង ស (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីស]] * [[ម៉មរ៉ត (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|រ៉ត]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|សោភាក្សត្រី]] * [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ជាតិក្សត្រី]] * [[ព្រះឯកក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ឯកក្សត្រី]] * [[ព្រះ​មហាក្សត្រី ពៅ|អង្គពៅ]] * [[អ្នកម្នាងជ័យ (មហេសីព្រះជ័យជេស្ឋាទី៤)|ជ័យ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រីទី១]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១|សុជាតាទី១]] * [[អ្នកម្នាងមែន|មែន]] * [[អ្នកម្នាងកែវបទុមា|កែវបទុមា]] * [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីព្រះឧទ័យរាជាទី៣)|អង្គណន]] * [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)|រស់]] * [[អ្នកម្នាងអួត|អ៊ុត]] * [[អ្នកម្នាងកែ|កែ]] * [[អ្នកម្នាងទេព (មហេសីអង្គចន្ទទី២)|ទេព]] * [[អ្នកម្នាងក្រចាប់|ក្រចាប់]] * [[អ្នកម្នាងយស|យស]] * [[អ្នកម្នាងប៉ែន|ប៉ែន]]}} {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|សម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងឃ្លិច|មង្គលទេវី]] * [[សម្តេចព្រះវររាជនី ប៉ែន|បរមជាតិក្សត្រី]] * [[អ្នកម៉ែនាងណុប|បរមស្រីកញ្ញា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ (មហេសីអង្គឌួង)|បរមទេវធីតា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ|បរមអច្ឆរិយាអប្សរ]] * [[ព្រះសុជាតិនារី|សុជាតិនារី]] * [[ព្រះស្រីកញ្ញា ឬ សិរីកញ្ញា|សិរីកញ្ញា]] * [[ព្រះទេពលក្ខិណា|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះឥរិយាអប្សរ|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះម៉ែនាងស្រីបុប្ផា|ស្រីបុប្ផា]] * [[ព្រះម៉ែនាងមាលាបវរ|មាលាបវរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងបុប្ផាកេសរ|បុប្ផាកេសរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងគន្ធបទុម|គន្ធបទុម]] * [[អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ|ផលទិព្វសុវណ្ណ]] * [[អ្នកព្រះនាងសុគន្ធរស|សុគន្ធរស]] * [[អ្នកព្រះនាងពិដោរសេយ្យភាស|ពិដោរសេយ្យភាស]] * [[អ្នកព្រះនាងសិរីយសសេយ្យា|សិរីយសសេយ្យា]] * [[អ្នកនាងជាតិកិន្នរី|ជាតិកិន្នរី]] * [[អ្នកនាងស្រីកិន្នរា|ស្រីកិន្នរា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរីសោភា|កិន្នរីសោភា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរាកៃឡាស|កិន្នរាកៃឡាស]] * [[អ្នកឆវីសោភ័ណ|ឆវីសោភ័ណ]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកកល្យាកេសី|កល្យាកេសី]]}} | group5 = [[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}} | list5 = {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[នរោត្តម|សម្ដេចព្រះ​សុវណ្ណ​កោដ្ឋ]] | list1 = * [[សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីតារាការា|តារាការា]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីផាត់ចុនី|ផាត់ចុនី]] * [[សម្តេចក្សត្រីអង្គស្ងួន|អង្គស្ងួន]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីអង្គដួងឧបុល|អង្គដួងឧបុល]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អគ្គនារី|អគ្គនារី ឯក ណ]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សោមអង្គ|សោមអង្គ]] * [[ចៅចមមាតា អៀម បុស្បា|អៀម បុស្បា]] * [[ព្រះនាងទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម|ទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម]] * [[ព្រះនាងចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ|ចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ]] * [[ព្រះនាងកន្ធិយា មាលី ពួក|កន្ធិយា មាលី ពួក]] * [[ព្រះនាងចៅសុកក្នានារី អេប|ចៅសុកក្នានារី អេប]] * [[ព្រះនាងគន្ធររតនា នារី|គន្ធររតនា នារី]] * [[ព្រះនាងឃុនចៅសុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់|សុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់]] * [[ព្រះនាងចម ឧរៃទេវីអប្សរី|ឧរៃទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងចម សិរី ទេវីអប្សរី|សិរី ទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងសុទ្ធា បវរ|សុទ្ធា បវរ]] * [[ព្រះនាងចៅ ស្មាម|ចៅ ស្មាម]] * [[ឃុន ថាន់|ចមសុជាតិបុប្ផានួន]] * [[ឃុនព្រះអ្នក ញឹក|អ្នក ញឹក]] * [[ឃុនចម បុស្សា|បុស្សា]] * [[ឃុន ធីម|ធីម]] * [[ឃុន សង្វាន|សង្វាន]] * [[ឃុន វរ៉ា ( ម៉ម វ៉ាន់ ឫ ម៉ម វូ )|វ៉ាន់]] * [[អ្នកព្រះម្នាងសិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា|សិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា]] * [[អ្នកមហាហង្សា យ៉េង|មហាហង្សា យ៉េង]] * [[អ្នក នូ|នូ]] * [[អ្នក អាន|អាន]] * [[អ្នក ផ្ទាល់|ផ្ទាល់]] * [[ព្រះម្នាង កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង|កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង]] * [[អ្នកម្នាងភក្សា ពក|ភក្សា ពក]] * [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]] * [[អ្នកម្នាង ជ័យ|ជ័យ]] * [[អ្នកម្នាង ម៉ម|ម៉ម]] * [[អ្នកម្នាង កុលាប|កុលាប]] * [[អ្នកម្នាង ផាយ៉ូ|ផាយ៉ូ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម រៀមឥសរ|នឹម រៀមឥសរ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម ក្រុងពាន|នឹម ក្រុងពាន]] * [[អ្នកម្នាង មុត|មុត]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ចាបុី|អៀម ចាបុី]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ស្រីកញ្ញា|អៀម ស្រីកញ្ញា]] * [[ម៉ម ក្រាង|ក្រាង]] * [[ម៉ម តាត|តាត]] * [[ម៉ម យាយ|យាយ]] * [[ម៉ម ឈីវ|ឈីវ]] * [[ម៉ម ចេវ|ចេវ]] * [[ម៉ម នុម៉ាន|នុម៉ាន ]] * [[ម៉ម សោម|សោម]]}} {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|សម្ដេចព្រះរាជានុកោដ្ឋ ]] | list1 = * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គដួង ចង្កុលណី|អង្គដួង ចង្កុលណី]] * [[សម្តេចព្រះអគ្គមហេសី សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត|សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត]] * [[សម្តេចព្រះរាជទេវីស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ|ស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ]] * [[ម៉មយាយ នាម|នាម]] * [[អ្នកម្នាង ពុយ|ពុយ]] * [[អ្នកម្នាង កែស|កែស]] * [[អ្នកម្នាង កេស|កេស]] * [[អ្នកម្នាង ខេន|ខេន]] * [[អ្នកម្នាង យ៉េង|យ៉េង]] * [[អ្នកម្នាង អុីម|អុីម]] * [[សម្តេចព្រះវររាជនី វ៉ាន់|វ៉ាន់]] * [[នាង សោមជីន|សោមជីន]] * [[នាង ស្រគំ|ស្រគំ]] * [[ឃុនព្រះម៉ែម្នាង គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង|គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង]] * [[អ្នកម្នាង សំរឹទ្ធ|សំរឹទ្ធ]] * [[នាង ម្លិះ|ម្លិះ]] * [[អ្នកម្នាង ឡាញ់ឈី|ឡាញ់ឈី]] * [[អ្នកម្នាង ព្រីម|ព្រីម]] * [[អ្នកម្នាង មិត្ត|មិត្ត]] * [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]]}} {{Navbox |child | group2 = រជ្ជកាល[[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស|សម្ដេចព្រះខត្តិយកោដ្ឋ]] | list2 = * [[នរោត្តម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី|កាន់វិមាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី]] * [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម បុប្ផាភួង|បុប្ផាភួង]] * [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សុីសុវត្ថិ សុីសុដា|សុីសុដា]] * [[អ្នកម្នាង គឹម ហូ|គឹម ហូ]] * [[ឃុនព្រះម្នាងសុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័ មាឃ (ឡុង មាឃ)|សុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័]] * [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័បវរ សៅ ខន|បុប្ផានរលក្ខ័បវរ]] * [[ឃុនព្រះម្នាងអនង្គលក្ខិណា បាន យ៉េន|អនង្គលក្ខិណា]] * [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័ តាត (យិន តាត)|បុប្ផានរលក្ខ័]] * [[ឃុនព្រះម្នាងកេសរមាលី ណាត (ឯក ណាត)|កេសរមាលី]] * [[ឃុនព្រះម្នាងនារីកេសរ យឹម​ (ត្រយ៉ង់ យឺម)|នារីកេសរ]] * [[អ្នកម្នាងបវរមាលី ពាង|បវរមាលី]] * [[ឃុនព្រះម្នាងនារិន្រ្ទកេតសារី អុល (នេត្រ អុល)|នារិន្រ្ទកេតសារី]] * [[អ្នកម្នាង នារី​បុប្ផា ភាព|នារី​បុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាង ម៉ម កានីន|កានីន]] * [[អ្នកម្នាង ឆវី កេសរ សាមូ|ឆវី កេសរ]] * [[ម៉ម ឌួងមុនីរក្ស អុស|ឌួងមុនីរក្ស]] * [[អ្នកម្នាង នារី សុីសាម៉ន|នារីសុីសាម៉ន]] * [[អ្នកម្នាង សាឡុត សារ៉េង|សាឡុតសារ៉េង]] * [[អ្នកម្នាង នេត្រ ដាច់|នេត្រដាច់]]}} | group6 = [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}} | list6 = {{Navbox |child | group2 = រជ្ជកាល[[នរោត្តម សុរាម្រិត|សម្ដេចព្រះមហាបញ្ចានៈកោដ្ឋ]] | list2 = * [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ|កុសមៈនារិរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា]] * [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ ដួងមធុរ៉េត|ដួងមធុរ៉េត]] * [[ឃុន​ទេពកញ្ញាសោភា គឹម​អាន យៀប|កញ្ញាសោភា]]}} {{Navbox |child | group2 = រជ្ជកាល[[នរោត្ដម សីហនុ|សម្ដេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ]] | list2 = * [[ផាត់ កាញ៉ុល |ផាត់ កាញ៉ុល]] * [[ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សានមុនី|ពង្សានមុនី]] * [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកេសន|មុនីកេសន]] * [[នរោត្តម នរលក្ខណ៍|នរលក្ខណ៍]] * [[ម៉ានីវណ្ណ ផានីវង្ស|ម៉ានីវ៉ាន់ ផានីវង្ស]] * [[នរោត្តម មុនីនាថ សីហនុ |មុនីនាថ សីហនុ]]}} | below = }}<noinclude> {{collapsible option}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ|*]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[Category:Asian royalty and nobility navigational boxes|កម្ពុជា]] </noinclude> tnwbcj7vm3006hc4frlmr1yl6bg5bdf 10 53767 338343 337819 2026-08-05T14:40:19Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះទេពី ឬ ព្រះជាយារងនៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះសត្ថា សម័យកាលលង្វែក 338343 wikitext text/x-wiki {| style="float: right; text-align: center; font-size: 70%; clear:right; color:#000; margin: 0px 0px 5px 5px; border: 2px solid #af4630;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- style="background:#fff; color:#000;" |[[:ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ|ព្រះនាម]]</small><br />'''[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]<font color="#af4630" size=4></font>'''<br/>'''តាមសម័យកាល។''' [[Image:Royal_Standard_of_The_Monarchy_of_Cambodia.png|100px]]<br /> <tr><td style="background:#ffef80; border-top:2px solid #af4630;"> '''[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br>{{resize|(៥០-៥៥០)}}'''<br /> [[សោមា|សោមា (នាងនាគ)]] · [[ឝ្រីមារញទេវី]] · [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br /> [[អស្សាជយទេវី]] · [[កុលទីទេវី]] · [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]]<br /> [[កុលប្រភាវតី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ]]<br>{{resize|(៥៥០-៧១៦)}}'''<br /> [[ឝ្រុតទេវី]] · [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]] · [[វីរៈទេវី]]<br /> [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]] · [[សករមន្ជរិ]]<br /> [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២|ភវវរ្ម័នទេវី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]] · [[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]<br>{{resize|(៧១៦-៨០២)}}'''<br /> [[ភវទេវី]] · [[ហឝ៌ទេវី]] · [[ត្សៀគី​វទេវី]]<br /> [[ជយសិង្ហទេវី]] · [[ភូមីទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ចេនឡាទឹកលិច|សម័យកាលចេនឡាទឹក ឬ កម្វុជទឹក]]<br>{{resize|(៧១៦-៨០២)}}'''<br /> [[ពាលាទិត្យទេវី]] · [[សរស្វតី (ចេនឡា)|សរស្វតី]] · [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]]<br /> [[បុស្ករាក្សទេវី]] · [[នរេន្ទ្រទេវី]] · [[រាជបតិទេវី]]<br /> [[សម្ភុទេវី]] · [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១]] · [[ឥន្ទ្រលោកទេវី]]<br /> [[រាជេន្ទ្រទេវី (ចេនឡា)|រាជេន្ទ្រទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffffdd; border-top:2px solid #af4630;">'''[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ]]<br>{{resize|(៨០២-១៤៣១)}}'''<br /> [[ហង្សអម្រិត]] · [[ជយេន្ទ្រភា]] · [[ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br /> [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)|ឥន្ទ្រទេវី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១|យសោវរ្ម័នទេវី]] · [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (អង្គរ)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]]<br /> [[ជយទេវី (អង្គរ)|ជ័យទេវី]]· [[នរេន្ទ្រទេវី]] · [[ប្រាណ (មហេសីនៃរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២)|ប្រាណទេវី]]<br /> [[វីរលក្ឝ្មី|វិរលក្ស្មី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី២|ឧទ័យទិត្យទេវី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី៣|ហស៌ទេវី]]<br /> [[វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី|វិជយេន្ទ្រលក្ស្មី]] · [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី|ស្រីជ័យរាជចូឌាមុនី]] · [[ជយរាជទេវី|ជ័យរាជទេវី]]<br /> [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] · [[រាជេន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|រាជេន្ទ្រទេវី]] · [[ចក្រវាទីរាជទេវី|ចក្រវាតី៍រាជចូឌាមុនី]]<br /> [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា|ស្រីន្ទ្រភូបេស្វរចូឌា]] · [[ច័ន្ទតារាវត្តី|ចន្ទវតី]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីសន្ធរនិតាទេវី|សន្ធរនិតាទេវី]]<br /> [[ទេវី (មហេសីព្រះបរមរាមាទី១)|ទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffef80; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ]]<br>{{resize|(១៤១៦-១៤៧៦)}}'''<br /> [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] · [[បទុមកេសរទី៣|បទុមកេសរ]] · [[អ្នកម្នាងច័ន្ទ|ច័ន្ទ]]<br /> [[ស៊ីសៈងាម]] · [[អ្នកម្នាងកែវទី២|កែវ]] · [[បរមចន្ទារពិសេស|ចន្ទារពិសេស]]<br /> [[កេសរ (មហេសីព្រះស្រីរាជា)|កេសរ]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតីសិរីទេពទេវីនារីចក្រពត្តិ|វង្សក្សត្រី]] · [[ទេពបុប្ផា]]<br /> [[កេសរបុប្ផា]] · [[អ្នកម្នាងជាលែង|ជាលែង]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យកាលលង្វែក]]<br>{{resize|(១៥២៩-១៥៩៣)}}'''<br /> [[សិរីចក្រពត្តិ]] · [[បទុមបុប្ផា]] · [[ស្រីទេពធីតា]]<br /> [[សុជាតិក្សត្រី]] · [[កេសរមាលា]] · [[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]]<br /> [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|ពៅភិវង្សធំ]] · [[សម្ដេចព្រះស្រីវលក្ខណ៍|ស្រីវលក្ខណ៍]]<br /> [[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ|ពេជម៉ែលាវ]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]]<br>{{resize|(១៥៩៦-១៦២០)}}'''<br /> [[បទុមា|បទុមាទេវី]] · [[ព្រះមង្គលទេវី (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|មង្គលទេវី]] · [[ព្រះទេពីមង្គល (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|ទេពីមង្គល]]<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|ក្សត្រី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ]]<br>{{resize|(១៦២០-១៨៦៣)}}'''<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ|ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង]] · [[អ្នកម្នាងសុខ|សុខ]] · [[អ្នកម្នាងនង|នង]]<br /> [[អ្នកម្នាងប៊ុន|ប៊ុន]] · [[អ្នកនាងទន់|ទន់]] · [[អ្នកម្នាងយួរវត្តី|យួរវត្តី]]<br /> [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|ទេពបញ្ជរ]] · [[អ្នកព្រះម៉ែនាងសាវ៉ះបុប្ផា|សាវ៉ះបុប្ផា]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ឡិក្សត្រី]]<br /> [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីអង្គសូរទី ១)|ពៅ]] · [[អ្នកម្នាងទៃ|ទៃ]] · [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]]<br /> [[អ្នកម្នាងឯម|ឯម]] · [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី២)|ពៅទី២]] · [[ព្រះភគវតីសិរីចក្រពត្តិមហាក្សត្រិយ៍|អង្គអ៊ី]]<br /> [[ព្រះសុជាតិវតី|សុជាតិវតី]] · [[សម្ដេចព្រះមហាក្សត្រី (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី៣)|កែវហ្វា]] · [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ជាតិក្សត្រី]]<br /> [[ស្រីបុប្ផា (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីបុប្ផា]] · [[អ្នកម្នាង ស (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីស]] · [[ម៉មរ៉ត (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|រ៉ត]]<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|សោភាក្សត្រី]] · [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ជាតិក្សត្រីទី ១]] · [[ព្រះឯកក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ឯកក្សត្រី]]<br /> [[ព្រះ​មហាក្សត្រី ពៅ|អង្គពៅ]] · [[អ្នកម្នាងជ័យ (មហេសីព្រះជ័យជេស្ឋាទី៤)|ជ័យ]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រីទី១]]<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១|សុជាតាទី១]] · [[អ្នកម្នាងមែន|មែន]] · [[អ្នកម្នាងកែវបទុមា|កែវបទុមា]]<br /> [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីព្រះឧទ័យរាជាទី៣)|អង្គណន]] · [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)|រស់]] · [[អ្នកម្នាងអួត|អ៊ុត]]<br /> [[អ្នកម្នាងកែ|កែ]] · [[អ្នកម្នាងទេព (មហេសីអង្គចន្ទទី២)|ទេព]] · [[អ្នកម្នាងក្រចាប់|ក្រចាប់]]<br /> [[អ្នកម្នាងយស|យស]] · [[អ្នកម្នាងប៉ែន|ប៉ែន]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ]]<br>រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|សម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ]]'''<br /> [[អ្នកម្នាងឃ្លិច|មង្គលទេវី]] · [[សម្តេចព្រះវររាជនី ប៉ែន|បរមជាតិក្សត្រី]] · [[អ្នកម៉ែនាងណុប|បរមស្រីកញ្ញា]]<br /> [[អ្នកម៉ែនាងពៅ (មហេសីអង្គឌួង)|បរមទេវធីតា]] · [[អ្នកម៉ែនាងពៅ|បរមអច្ឆរិយាអប្សរ]] · [[ព្រះសុជាតិនារី|សុជាតិនារី]]<br /> [[ព្រះស្រីកញ្ញា ឬ សិរីកញ្ញា|សិរីកញ្ញា]] · [[ព្រះទេពលក្ខិណា|ទេពលក្ខិណា]] · [[ព្រះឥរិយាអប្សរ|ទេពលក្ខិណា]]<br /> [[ព្រះម៉ែនាងស្រីបុប្ផា|ស្រីបុប្ផា]] · [[ព្រះម៉ែនាងមាលាបវរ|មាលាបវរ]] · [[ព្រះម៉ែនាងបុប្ផាកេសរ|បុប្ផាកេសរ]]<br /> [[ព្រះម៉ែនាងគន្ធបទុម|គន្ធបទុម]] · [[អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ|ផលទិព្វសុវណ្ណ]] · [[អ្នកព្រះនាងសុគន្ធរស|សុគន្ធរស]]<br /> [[អ្នកព្រះនាងពិដោរសេយ្យភាស|ពិដោរសេយ្យភាស]] · [[អ្នកព្រះនាងសិរីយសសេយ្យា|សិរីយសសេយ្យា]] · [[អ្នកនាងជាតិកិន្នរី|ជាតិកិន្នរី]]<br /> [[អ្នកនាងស្រីកិន្នរា|ស្រីកិន្នរា]] · [[អ្នកនាងកិន្នរីសោភា|កិន្នរីសោភា]] · [[អ្នកនាងកិន្នរាកៃឡាស|កិន្នរាកៃឡាស]]<br /> [[អ្នកឆវីសោភ័ណ|ឆវីសោភ័ណ]] · [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] · [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]]<br /> [[អ្នកកល្យាកេសី|កល្យាកេសី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}}<br>រជ្ជកាល[[នរោត្តម|សម្ដេចព្រះសុវណ្ណកោដ្ឋ]]'''<br /> [[សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីតារាការា|តារាការា]] · [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីផាត់ចុនី|ផាត់ចុនី]] · [[សម្តេចក្សត្រីអង្គស្ងួន|អង្គស្ងួន]]<br /> [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីអង្គដួងឧបុល|អង្គដួងឧបុល]] · [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អគ្គនារី|អគ្គនារី ឯក ណ]] · [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សោមអង្គ|សោមអង្គ]]<br /> [[ព្រះនាងទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម|ទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម]] · [[ព្រះនាងចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ|ចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ]] · [[ព្រះនាងកន្ធិយា មាលី ពួក|កន្ធិយា មាលី ពួក]]<br /> [[ព្រះនាងចៅសុកក្នានារី អេប|ចៅសុកក្នានារី អេប]] · [[ព្រះនាងគន្ធររតនា នារី|គន្ធររតនា នារី]] · [[ព្រះនាងឃុនចៅសុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់|សុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់]]<br /> [[ព្រះនាងចម ឧរៃទេវីអប្សរី|ឧរៃទេវីអប្សរី]] · [[ព្រះនាងចម សិរី ទេវីអប្សរី|សិរី ទេវីអប្សរី]] · [[ព្រះនាងសុទ្ធា បវរ|សុទ្ធា បវរ]]<br /> [[ព្រះនាងចៅ ស្មាម|ចៅ ស្មាម]] · [[ឃុន ថាន់|ចមសុជាតិបុប្ផានួន]] · [[ឃុនព្រះអ្នក ញឹក|អ្នក ញឹក]]<br /> [[ឃុនចម បុស្សា|បុស្សា]] · [[ឃុន ធីម|ធីម]] · [[ឃុន សង្វាន|សង្វាន]]<br /> · [[ឃុន វរ៉ា ( ម៉ម វ៉ាន់ ឫ ម៉ម វូ )|វ៉ាន់]] · [[ចៅចមមាតា អៀម បុស្បា|អៀម បុស្បា]] · [[អ្នកព្រះម្នាងសិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា|សិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា]]<br /> [[អ្នកមហាហង្សា យ៉េង|មហាហង្សា យ៉េង]] · [[អ្នក នូ|នូ]] · [[អ្នក អាន|អាន]]<br /> [[អ្នក ផ្ទាល់|ផ្ទាល់]] · [[ព្រះម្នាង កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង|កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង]] · [[អ្នកម្នាងភក្សា ពក|ភក្សា ពក]]<br /> · [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]] · [[អ្នកម្នាង ជ័យ|ជ័យ]] · [[អ្នកម្នាង ម៉ម|ម៉ម]]<br /> [[អ្នកម្នាង កុលាប|កុលាប]] · [[អ្នកម្នាង ផាយ៉ូ|ផាយ៉ូ]] · [[អ្នកម្នាង នឹម រៀមឥសរ|នឹម រៀមឥសរ]]<br /> [[អ្នកម្នាង នឹម ក្រុងពាន|នឹម ក្រុងពាន]] · [[អ្នកម្នាង មុត|មុត]] · [[អ្នកម្នាង អៀម ចាបុី|អៀម ចាបុី]]<br /> [[អ្នកម្នាង អៀម ស្រីកញ្ញា|អៀម ស្រីកញ្ញា]] · [[ម៉ម ក្រាង|ក្រាង]] · [[ម៉ម តាត|តាត]] · [[ម៉ម យាយ|យាយ]]<br /> [[ម៉ម ឈីវ|ឈីវ]] · [[ម៉ម ចេវ|ចេវ]] · [[ម៉ម នុម៉ាន|នុម៉ាន]]<br /> [[ម៉ម សោម|សោម]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}}<br>រជ្ជកាល[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|សម្ដេចព្រះរាជានុកោដ្ឋ]]'''<br /> [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គដួង ចង្កុលណី|អង្គដួង ចង្កុលណី]] · [[សម្តេចព្រះអគ្គមហេសី សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត|សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត]] · [[សម្តេចព្រះរាជទេវីស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ|ស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ]]<br /> [[ម៉មយាយ នាម|នាម]] · [[អ្នកម្នាង ពុយ|ពុយ]] · [[អ្នកម្នាង កែស|កែស]][[អ្នកម្នាង កេស|កេស]]<br /> [[អ្នកម្នាង ខេន|ខេន]] · [[អ្នកម្នាង យ៉េង|យ៉េង]] · [[អ្នកម្នាង អុីម|អុីម]]<br /> [[សម្តេចព្រះវររាជនី វ៉ាន់|វ៉ាន់]] · [[នាង សោមជីន|សោមជីន]] · [[នាង ស្រគំ|ស្រគំ]]<br /> [[ឃុនព្រះម៉ែម្នាង គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង|គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង]] · [[អ្នកម្នាង សំរឹទ្ធ|សំរឹទ្ធ]] · [[នាង ម្លិះ|ម្លិះ]]<br /> [[អ្នកម្នាង ឡាញ់ឈី|ឡាញ់ឈី]] · [[អ្នកម្នាង ព្រីម|ព្រីម]] · [[អ្នកម្នាង មិត្ត|មិត្ត]]<br /> [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}}<br>រជ្ជកាល[[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស|សម្ដេចព្រះខត្តិយកោដ្ឋ]]'''<br /> [[នរោត្តម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី|កាន់វិមាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី]] · [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម បុប្ផាភួង|បុប្ផាភួង]] · [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សុីសុវត្ថិ សុីសុដា|សុីសុដា]]<br /> [[អ្នកម្នាង គឹម ហូ|គឹម ហូ]] · [[ឃុនព្រះម្នាងសុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័ មាឃ (ឡុង មាឃ)|សុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័]] · [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័បវរ សៅ ខន|បុប្ផានរលក្ខ័បវរ]]<br /> [[ឃុនព្រះម្នាងអនង្គលក្ខិណា បាន យ៉េន|អនង្គលក្ខិណា]] · [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័ តាត (យិន តាត)|បុប្ផានរលក្ខ័]] · [[ឃុនព្រះម្នាងកេសរមាលី ណាត (ឯក ណាត)|កេសរមាលី]]<br /> [[ឃុនព្រះម្នាងនារីកេសរ យឹម (ត្រយ៉ង់ យឺម)|នារីកេសរ]] · [[អ្នកម្នាងបវរមាលី ពាង|បវរមាលី]] · [[ឃុនព្រះម្នាងនារិន្រ្ទកេតសារី អុល (នេត្រ អុល)|នារិន្រ្ទកេតសារី]]<br /> [[អ្នកម្នាង នារីបុប្ផា ភាព|នារីបុប្ផា]] · [[អ្នកម្នាង ម៉ម កានីន|កានីន]] · [[អ្នកម្នាង ឆវី កេសរ សាមូ|ឆវី កេសរ]]<br /> [[ម៉ម ឌួងមុនីរក្ស អុស|ឌួងមុនីរក្ស]] · [[អ្នកម្នាង នារី សុីសាម៉ន|នារីសុីសាម៉ន]] · [[អ្នកម្នាង សាឡុត សារ៉េង|សាឡុតសារ៉េង]]<br /> [[អ្នកម្នាង នេត្រ ដាច់|នេត្រដាច់]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}}<br>រជ្ជកាល[[នរោត្តម សុរាម្រិត|សម្ដេចព្រះមហាបញ្ចានៈកោដ្ឋ]]'''<br /> [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ|កុសមៈនារិរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា]] · [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ ដួងមធុរ៉េត|ដួងមធុរ៉េត]] · [[ឃុនទេពកញ្ញាសោភា គឹមអាន យៀប|កញ្ញាសោភា]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}}<br>រជ្ជកាល[[នរោត្ដម សីហនុ|សម្ដេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ]]'''<br /> [[ផាត់ កាញ៉ុល |ផាត់ កាញ៉ុល]] · [[ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សានមុនី|ពង្សានមុនី]] · [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកេសន|មុនីកេសន]] · <br /> [[នរោត្តម នរលក្ខណ៍|នរលក្ខណ៍]] · [[ម៉ានីវណ្ណ ផានីវង្ស|ម៉ានីវ៉ាន់ ផានីវង្ស]] · [[នរោត្តម មុនីនាថ សីហនុ |មុនីនាថ សីហនុ]] · <br /> |- |{{navbar|Christianity|mini=1}} |}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> jviad7l9hmhzqwkewx1wco9mi0g2a9s 0 53792 338341 336336 2026-08-05T14:15:25Z Sreynaree1986 47227 ឯកសារយោង ប្រវត្តិព្រះ​មហេសីរបស់​ព្រះបាទបរមរាមាទី២ ឬ រាមជើងព្រៃ សម័យកាលស្រីសន្ធរ 338341 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីបុទមាទេវី | title = | image = | caption = | succession = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះរាជអគ្គមហេសីក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br>[[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]]<br>{{resize|(១៥៩៤-១៥៩៦)}} | reign-type = | reign = | coronation = | predecessor = [[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ]]<br>រាជធានី[[បន្ទាយលង្វែក]] | successor = [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ]]<br>រាជធានី[[ស្រុកល្វាឯម|ល្វាឯម]] | birth_style = | birth_date = | birth_place = [[បន្ទាយលង្វែក]]<br>[[សម័យកាលលង្វែក|ក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] | death_date = | house = រាជវង្ស​កម្វុជទេឝ (ដោយរៀបអភិសេក) | death_place = [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ|ព្រះបរមរាជវាំងស្រីសន្ធរ]] [[ស្រុកស្រីសន្ធរ|រាជធានីស្រីសន្ធរ]] | spouse = ព្រះបាទ[[បរមរាមាទី២|បរមរាមាជើងព្រៃ]] (១៥៩៤-១៥៩៦) | issue = | father1 = | mother1 = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះ​ពុទ្ធសាសនាបែបខ្មែរ]]（[[ថេរវាទ|និកាយថេរវាទ]])<br />សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ（[[វិញ្ញាណនិយម]])<br />[[ព្រហ្មញ្ញ សាសនា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] }} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} '''សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីបទុមាទេវី''' ឬ '''សម្ដេចព្រះបុទមាទេវី''' គឺជា[[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|ព្រះរាជអគ្គមហេសី]]នៅព្រះបាទ[[បរមរាមាទី២|បរមរាមាជើងព្រៃ]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] នៅរឿងនិទានខ្មែរ[[រឿងព្រះគោព្រះកែវ]] ព្រះអង្គជាព្រះវររាជមាតានៅ'''ព្រះនាងពៅ''' ។ == ព្រះ​​រាជ​​ជីវប្រវត្តិ == ព្រះអង្គទ្រង់ប្រសូត នារាជធានី[[បន្ទាយលង្វែក]] [[សម័យកាលលង្វែក|ក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]។ ទ្រង់គឺជាបុត្រីរបស់ព្រះរាជវង្សានុវង្សនៃរាជធានី[[បន្ទាយលង្វែក]] ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយនឹងព្រះបាទ[[បរមរាមាទី២|រាមជើងព្រៃ]] ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍របស់[[បរមរាមាទី២|ព្រះរាជស្វាមី]]នៅ [[ស្រុកស្រីសន្ធរ|រាជធានីស្រីសន្ធរ]] ហើយព្រះអង្គបានផ្លាសរាជធានីទៅ [[ស្រុកស្រីសន្ធរ|ស្រីសន្ធរ]] [[ខេត្តកំពង់ចាម]]នៃបច្ចុប្បន្ន បង្កើតសម័យកាលថ្មី ហៅថា[[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] ព្រះអង្គអភិសេកអ្នកនាង '''បុទមាទេវី''' ជា[[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|ព្រះអគ្គមហេសី]] តាំងព្រះនាមជា '''សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីបទុមាទេវី''' ហើយ​ព្រះ​អង្គ​តែងតាំង​ឲ្យ​មាន​ព្រះ​ស្នំ​ឯក ទោ ត្រី ចត្វាឲ្យ​មាន​យស​ស័ក្ដិធំ​តូច​តាម​លំដាប់។ នៅរឿងនិទានខ្មែរ[[រឿងព្រះគោព្រះកែវ]] ព្រះអង្គទ្រង់មានព្រះបុត្រីជាមួយនឹងព្រះបាទ[[បរមរាមាទី២|រាមជើងព្រៃ]] គឺ '''ព្រះនាងពៅ''' ។ <ref>https://vannarachincom.wordpress.com/wp-content/uploads/2015/11/1e19e9ae19ebfe19e84e19e93e19eb7e19e91e19eb6e19e93e2808be19e96e19f92e19e9ae19f87e2808be19e82e19f84-e19e96e19f92e19e9ae19f87e2808be19e</ref> == ព្រះរាជឥស្សរិយយស == * '''សម្ដេចព្រះបុទមាទេវី''' នៅព្រះបាទ[[បរមរាមាទី២|រាមជើងព្រៃ]] នា[[ខេត្តជើងព្រៃ|រាជធានីជើងព្រៃ]] [[ស្រុកជើងព្រៃ]] [[ខេត្តកំពង់ចាម]]។ * '''សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីបទុមាទេវី''' នៅព្រះបាទ[[បរមរាមាទី២|រាមជើងព្រៃ]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] នា[[ស្រុកស្រីសន្ធរ|រាជធានីស្រីសន្ធរ]]។ == ព្រះរាជវង្សានវង្ស == ===ពង្សាវលី=== **ព្រះបិតាព្រះនាម ព្រះរាជវង្សានុវង្សមិនស្គាល់ព្រះនាម។ ***ព្រះរាជស្វាមី ព្រះបាទ[[បរមរាមាទី២|រាមជើងព្រៃ]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] ។ ****ព្រះរាជបុត្រី នៅរឿងនិទានខ្មែរ[[រឿងព្រះគោព្រះកែវ]]ទ្រង់មានបុត្រីចំនួនបួនព្រះអង្គរួមទាំង '''ព្រះនាងពៅ''' ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} *[[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] *[[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] *ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ [[រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ]] *ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ *[[រឿងព្រះគោព្រះកែវ]] == សូមមើលផងដែរ == * [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] {{commons category|សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីបុទមាទេវី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before=[[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ]]<br>រាជធានី[[បន្ទាយលង្វែក]]}} {{s-ttl|title=[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះរាជអគ្គមហេសីកម្វុជទេឝ]]<br>[[សម័យកាលស្រីសន្ធរ]]|years= ១៥៩៤-១៥៩៦}} {{s-aft|after=[[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ]]<br>រាជធានី[[ស្រុកល្វាឯម|ល្វាឯម]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីសម័យស្រីសន្ធរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីសម័យស្រីសន្ធរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យស្រីសន្ធរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះក្សត្រីយានីសម័យស្រីសន្ធរ]] sbxau9m6qmw1qozu2hekvq9w3erpcn9 0 53893 338361 337126 2026-08-05T20:40:03Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] ទៅ [[ព្រះមហេសីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យវម៌្មទី២]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 337126 wikitext text/x-wiki == សេចក្តីប្រកាស == ប្រជាជនកម្ពុជាទូទាំងប្រទេស សរសេរ អាន តាម ខេមរៈភាសា ប្អូនៗដែលមានកម្រិតវប្បធម៌ទាប ខ្លៅ មិនគួរណាធ្វើការកែប្រែចំណងជើងអត្ថបទ (Article) ទៅជា ភាសាសំស្ក្រឹតនោះទេ កម្ពុជាមានជនជាតិភាគតិច ជាង 20ក្រុមពួក ពួកគេមានភាសាបែបផ្សេងពីភាសាខ្មែរបច្ចុប្បន្ន បើពួកគេយករបៀបសរសេរប្រកបរបស់ពួកគេមកច្របល់ក្នុងសង្គមខ្មែរ នោះនិងនាំប្រជាជនឆ្គួតតាមប្អូនៗជាក់ជាមិនខាន ។ ជនជាតិភាគតិច ជាង 20ក្រុមពួក នៅកម្ពុជាត្រូវរៀនភាសាខ្មែរ បច្ចុប្បន្នហៅថា ខេមរៈភាសា ដើម្បីប្រើប្រាស់សម្រាប់ការប្រាស្រ័យទាក់ទងសម្រាប់ការសរសេរឯកសារ ជាផ្លូវការណ៍ មិនអាចយកភាសាពួកគេមកសរសេរឡូកឡំសម្រាប់ការប្រើលិខិតបទដ្ឋាននោះទេ ឈប់ខ្លៅ ។ បើប្អូនៗចង់យកសំស្ក្រឹតមកប្រើ ប្រើក្នុងទម្រង់បើកបិទ វង់ក្រចក ជ័យវរ្ម័នទី៧ (សំស្ក្រឹត:ជយវម្ម៌ទី៧) ។ សំស្ក្រឹត ជាកម្ចីភាសា មិនមែនជាភាសាផ្លូវការណ៍ ដែលយើងប្រើបច្ចុប្បន្ននេះទេ ឈប់នាំគេខ្លៅ ។ លោក ហង់ជួនណារ៉ុង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ សូមបញ្ឈប់ការនាំក្មេងៗរៀន ភាសាសំស្ក្រឹត និង ភាសាបាលី តាមសាលាទាំងអស់ទៀត សំស្ក្រឹត សម្រាប់តែអ្នកចង់ក្លាយជាអ្នកប្រវត្តិវិទូ ឬ នរៈវិទ្យា ហើយភាសាបាលី សម្រាប់តែព្រះសង្ឃបានហើយ សូមផ្ដោតទៅលើ វេយ្យាករណ៍ភាសាខ្មែរ ភាសាអង់គ្លេស ចិន និង បារាំង សូមអរគុណ ។ 60sw6zd753n1rdej9o0m5m9y44oeqk2 338364 338361 2026-08-05T20:51:52Z Sreynaree1986 47227 ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម ឬ កៅណ្ឌិន្យទី២ ឬ ឝ្រុតវម៌្មនៃនគរភ្វូណាន។ 338364 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = '''កុលទីទេវី'''<br/> | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | image = | caption = | reign = គ.ស ៤២០-៤៣៤ | coronation = | full name = | succession = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | predecessor = [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]]) | successor = [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន|ព្រះបាទស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]]) | spouse = [[កៅណ្ឌិន្យទី២|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម ឬ កៅណ្ឌិន្យទី២ ឬ ឝ្រុតវម៌្មនៃនគរភ្វូណាន]] | issue = [[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន|ព្រះបាទស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]] | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''កុលទីទេវី''' គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[កៅណ្ឌិន្យទី២|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម ឬ កៅណ្ឌិន្យទី២ ឬ ឝ្រុតវម៌្មនៃនគរភ្វូណាន]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]។<ref>{{Cite journal|last=Bénisti|first=Mireille|date=1971|title=Recherches sur le premier art khmer. [III. Aux confins des styles de Prei Kmeng et de Kompong Preah]|url=http://dx.doi.org/10.3406/arasi.1971.1031|journal=Arts asiatiques|volume=23|issue=1|pages=93–134|doi=10.3406/arasi.1971.1031|issn=0004-3958}}</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារចិន * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|កុលទីទេវី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]] }} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​)|years= គ.ស ៤២០-៤៣៤}} {{s-aft|after= [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន|ព្រះបាទស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]]) }} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃវ្យាធបុរ]] {{Cambodia-royal-stub}} c7jwcrzesukau0pzuwav7jenppcrsug 338365 338364 2026-08-05T20:52:26Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះមហេសីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យវម៌្មទី២]] ទៅ [[កុលទីទេវី]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 338364 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = '''កុលទីទេវី'''<br/> | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | image = | caption = | reign = គ.ស ៤២០-៤៣៤ | coronation = | full name = | succession = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​) | predecessor = [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]]) | successor = [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន|ព្រះបាទស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]]) | spouse = [[កៅណ្ឌិន្យទី២|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម ឬ កៅណ្ឌិន្យទី២ ឬ ឝ្រុតវម៌្មនៃនគរភ្វូណាន]] | issue = [[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន|ព្រះបាទស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]] | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''កុលទីទេវី''' គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[កៅណ្ឌិន្យទី២|ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម ឬ កៅណ្ឌិន្យទី២ ឬ ឝ្រុតវម៌្មនៃនគរភ្វូណាន]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]។<ref>{{Cite journal|last=Bénisti|first=Mireille|date=1971|title=Recherches sur le premier art khmer. [III. Aux confins des styles de Prei Kmeng et de Kompong Preah]|url=http://dx.doi.org/10.3406/arasi.1971.1031|journal=Arts asiatiques|volume=23|issue=1|pages=93–134|doi=10.3406/arasi.1971.1031|issn=0004-3958}}</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារចិន * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|កុលទីទេវី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[អស្សាជយទេវី]]<br/>(ផែនដី[[អស្សាជយ|ព្រះបាទអស្សាជយ ឬ ទិត្យវរ្ម័ន ហ្វានសុីឈុន]] }} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី​អាណាចក្រកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី​)|years= គ.ស ៤២០-៤៣៤}} {{s-aft|after= [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដី[[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន|ព្រះបាទស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]]) }} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃវ្យាធបុរ]] {{Cambodia-royal-stub}} c7jwcrzesukau0pzuwav7jenppcrsug 0 54014 338339 2026-08-05T13:21:46Z រ៉េត រចនា 52366 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ បុញ្ញាស្ស ការកេន អត្តនោ សន្តានំ សោធេត្វា កាតុំ វដ្ដតិ 338339 wikitext text/x-wiki បុញ្ញាស្ស ការកេន អត្តនោ សន្តានំ សោធេត្វា កាតុំ វដ្ដតិ 4gg172apcw72u2y2naflv27p7zy9846 0 54015 338348 2026-08-05T15:04:14Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១]] ទៅ [[ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម សម័យកាលនគរភ្នំ]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 338348 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម សម័យកាលនគរភ្នំ]] 8c0xfi4sxgl5tfzjfu7zr0gc8iwcp81 0 54016 338350 2026-08-05T15:04:48Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះអគ្គមហេសីរបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម សម័យកាលនគរភ្នំ]] ទៅ [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)]] 338350 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)]] idbd6cl2ammhvtalvy3v66d3ro37215 0 54017 338357 2026-08-05T20:24:34Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះនាងជ័យទេវី]] ទៅ [[ព្រះមហេសីរបស់ព្រះបាទអស្សាជយ]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 338357 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ព្រះមហេសីរបស់ព្រះបាទអស្សាជយ]] jjjrikbde1tebqhb0dwo3vm194y2qac 0 54018 338359 2026-08-05T20:24:57Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះមហេសីរបស់ព្រះបាទអស្សាជយ]] ទៅ [[អស្សាជយទេវី]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 338359 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[អស្សាជយទេវី]] k23ruu2542xve07n2u36dteqluz6wl2 0 54019 338362 2026-08-05T20:40:03Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ជ័យវម៌្មទី ៨]] ទៅ [[ព្រះមហេសីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យវម៌្មទី២]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 338362 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ព្រះមហេសីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យវម៌្មទី២]] bk8kh5o6wayi8k03txbelkxp4ip9zmt 0 54020 338366 2026-08-05T20:52:26Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះមហេសីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យវម៌្មទី២]] ទៅ [[កុលទីទេវី]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 338366 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[កុលទីទេវី]] 8qrml3gzye308o0feu2olrfva5htbzm 0 54021 338370 2026-08-06T03:14:25Z Changliegama 52373 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlie Temple) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុង[[马尔康市|ម៉ាអឺកាង]] នៃខេត្ត[[四川省|ស៊ីឈួន]] សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិ... 338370 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlie Temple) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុង[[马尔康市|ម៉ាអឺកាង]] នៃខេត្ត[[四川省|ស៊ីឈួន]] សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា[[藏傳佛教|ទីបេ]] និកាយ[[寧瑪派|ញីងម៉ា]]។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> jsgbrieq1kgb1srvp3q2p65e7wi04e4 338371 338370 2026-08-06T03:15:16Z Changliegama 52373 338371 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlie Temple) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុងម៉ាអឺកាង នៃខេត្តស៊ីឈួន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ និកាយញីងម៉ា។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> 539c5x39v9fyhftohomej3lpylfy1i0 338372 338371 2026-08-06T03:16:08Z Changliegama 52373 338372 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlie Temple) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុងម៉ាអឺកាង នៃខេត្តស៊ីឈួន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ និកាយញីងម៉ា។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == នៅសតវត្សទី៨ ព្រះសង្ឃ[[白若杂纳|វៃរោចនា (Bai Ruozana)]] និង[[玉扎寧波|យូហ្សា នីងប៉ូ]] ត្រូវបានគេនិយាយថា បានមកស្នាក់នៅទីនេះ និងផ្សព្វផ្សាយ[[法 (佛教)|ព្រះធម៌]]។<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://www.facebook.com/watch/?v=301971912121362 |website=智者妙音臉書 |date=2022-07-28 |language=zh-tw |url-status=live}}</ref> នៅសតវត្សទី១៣ តាមប្រពៃណីពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គសិហ្វរ៉េចាងសិន (希熱將參) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់កំណើតបន្តរបស់យូហ្សា នីងប៉ូ បានសាងសង់កន្លែងធ្វើសមាធិនៅភ្នំអ៊ីងប៉ូឡូ។ កន្លែងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចដើមនៃការកើតឡើងរបស់វត្តចាងលេ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺 |url=https://www.hkcd.com/newsTopic_content.php?id=905436 |author=蔣璐 |work=香港商報網 |date=2015-01-26 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1966–1976 វត្តចាងលេត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុង[[文化大革命|បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] ហើយនៅសល់តែសំណល់អគារបាក់បែក។<ref>{{Cite news |title=【民大故事】薪火照嘉绒：红色基因在血脉中赓续 |url=https://www.xzmu.edu.cn/news/getcontent?id=101896&url=show |author=赵鑫 |work=西藏民族大學新聞網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1980 ក្រោមការដឹកនាំរបស់祖古顏班·希熱將參 ([[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]]) និងអ្នកដទៃ វត្តត្រូវបានស្តារឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់ និងចាប់ផ្តើមសកម្មភាពសាសនាឡើងវិញ។<ref>{{cite web |title=昌列寺官方網站 |url=http://www.changleisi.com/ |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺建卧佛殿时菩萨送来佛眼石 |url=https://zhuanlan.zhihu.com/p/51502758 |website=知乎 |date=2018-12-04 |language=zh-cn |author=湖心亭看雪客 |url-status=live}}</ref> apbipkbl57qvhjj7ltzzd19yhpt9vuz 338373 338372 2026-08-06T03:17:11Z Changliegama 52373 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 338373 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlie Temple) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុងម៉ាអឺកាង នៃខេត្តស៊ីឈួន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ និកាយញីងម៉ា។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == នៅសតវត្សទី៨ ព្រះសង្ឃវៃរោចនា (Bai Ruozana) និងយូហ្សា នីងប៉ូ ត្រូវបានគេនិយាយថា បានមកស្នាក់នៅទីនេះ និងផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://www.facebook.com/watch/?v=301971912121362 |website=智者妙音臉書 |date=2022-07-28 |language=zh-tw |url-status=live}}</ref> នៅសតវត្សទី១៣ តាមប្រពៃណីពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គសិហ្វរ៉េចាងសិន (希熱將參) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់កំណើតបន្តរបស់យូហ្សា នីងប៉ូ បានសាងសង់កន្លែងធ្វើសមាធិនៅភ្នំអ៊ីងប៉ូឡូ។ កន្លែងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចដើមនៃការកើតឡើងរបស់វត្តចាងលេ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺 |url=https://www.hkcd.com/newsTopic_content.php?id=905436 |author=蔣璐 |work=香港商報網 |date=2015-01-26 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1966–1976 វត្តចាងលេត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍វប្បធម៌ ហើយនៅសល់តែសំណល់អគារបាក់បែក។<ref>{{Cite news |title=【民大故事】薪火照嘉绒：红色基因在血脉中赓续 |url=https://www.xzmu.edu.cn/news/getcontent?id=101896&url=show |author=赵鑫 |work=西藏民族大學新聞網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1980 ក្រោមការដឹកនាំរបស់祖古顏班·希熱將參 ([[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]]) និងអ្នកដទៃ វត្តត្រូវបានស្តារឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់ និងចាប់ផ្តើមសកម្មភាពសាសនាឡើងវិញ។<ref>{{cite web |title=昌列寺官方網站 |url=http://www.changleisi.com/ |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺建卧佛殿时菩萨送来佛眼石 |url=https://zhuanlan.zhihu.com/p/51502758 |website=知乎 |date=2018-12-04 |language=zh-cn |author=湖心亭看雪客 |url-status=live}}</ref> n6iemgjv33zdu8yv3hmwf800as1kihu 338374 338373 2026-08-06T03:20:07Z Changliegama 52373 338374 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlie Temple) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុងម៉ាអឺកាង នៃខេត្តស៊ីឈួន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ និកាយញីងម៉ា។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == នៅសតវត្សទី៨ ព្រះសង្ឃវៃរោចនា (Bai Ruozana) និងយូហ្សា នីងប៉ូ ត្រូវបានគេនិយាយថា បានមកស្នាក់នៅទីនេះ និងផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://www.facebook.com/watch/?v=301971912121362 |website=智者妙音臉書 |date=2022-07-28 |language=zh-tw |url-status=live}}</ref> នៅសតវត្សទី១៣ តាមប្រពៃណីពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គសិហ្វរ៉េចាងសិន (希熱將參) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់កំណើតបន្តរបស់យូហ្សា នីងប៉ូ បានសាងសង់កន្លែងធ្វើសមាធិនៅភ្នំអ៊ីងប៉ូឡូ។ កន្លែងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចដើមនៃការកើតឡើងរបស់វត្តចាងលេ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺 |url=https://www.hkcd.com/newsTopic_content.php?id=905436 |author=蔣璐 |work=香港商報網 |date=2015-01-26 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1966–1976 វត្តចាងលេត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍វប្បធម៌ ហើយនៅសល់តែសំណល់អគារបាក់បែក។<ref>{{Cite news |title=【民大故事】薪火照嘉绒：红色基因在血脉中赓续 |url=https://www.xzmu.edu.cn/news/getcontent?id=101896&url=show |author=赵鑫 |work=西藏民族大學新聞網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1980 ក្រោមការដឹកនាំរបស់祖古顏班·希熱將參 ([[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]]) និងអ្នកដទៃ វត្តត្រូវបានស្តារឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់ និងចាប់ផ្តើមសកម្មភាពសាសនាឡើងវិញ។<ref>{{cite web |title=昌列寺官方網站 |url=http://www.changleisi.com/ |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺建卧佛殿时菩萨送来佛眼石 |url=https://zhuanlan.zhihu.com/p/51502758 |website=知乎 |date=2018-12-04 |language=zh-cn |author=湖心亭看雪客 |url-status=live}}</ref> <references /> hpaycdmmtl4s1fm1s5vgmamdqnqc2ti 338375 338374 2026-08-06T03:21:32Z Changliegama 52373 338375 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlie Temple) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុង[[马尔康市|ម៉ាអឺកាង]] នៃខេត្ត[[四川省|ស៊ីឈួន]] សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា[[藏傳佛教|ទីបេ]] និកាយ[[寧瑪派|ញីងម៉ា]]។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == នៅសតវត្សទី៨ ព្រះសង្ឃ[[白若杂纳|វៃរោចនា (Bai Ruozana)]] និង[[玉扎寧波|យូហ្សា នីងប៉ូ]] ត្រូវបានគេនិយាយថា បានមកស្នាក់នៅទីនេះ និងផ្សព្វផ្សាយ[[法 (佛教)|ព្រះធម៌]]។<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://www.facebook.com/watch/?v=301971912121362 |website=智者妙音臉書 |date=2022-07-28 |language=zh-tw |url-status=live}}</ref> នៅសតវត្សទី១៣ តាមប្រពៃណីពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គសិហ្វរ៉េចាងសិន (希熱將參) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់កំណើតបន្តរបស់យូហ្សា នីងប៉ូ បានសាងសង់កន្លែងធ្វើសមាធិនៅភ្នំអ៊ីងប៉ូឡូ។ កន្លែងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចដើមនៃការកើតឡើងរបស់វត្តចាងលេ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺 |url=https://www.hkcd.com/newsTopic_content.php?id=905436 |author=蔣璐 |work=香港商報網 |date=2015-01-26 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1966–1976 វត្តចាងលេត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុង[[文化大革命|បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] ហើយនៅសល់តែសំណល់អគារបាក់បែក។<ref>{{Cite news |title=【民大故事】薪火照嘉绒：红色基因在血脉中赓续 |url=https://www.xzmu.edu.cn/news/getcontent?id=101896&url=show |author=赵鑫 |work=西藏民族大學新聞網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1980 ក្រោមការដឹកនាំរបស់祖古顏班·希熱將參 ([[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]]) និងអ្នកដទៃ វត្តត្រូវបានស្តារឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់ និងចាប់ផ្តើមសកម្មភាពសាសនាឡើងវិញ។<ref>{{cite web |title=昌列寺官方網站 |url=http://www.changleisi.com/ |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺建卧佛殿时菩萨送来佛眼石 |url=https://zhuanlan.zhihu.com/p/51502758 |website=知乎 |date=2018-12-04 |language=zh-cn |author=湖心亭看雪客 |url-status=live}}</ref> == ភូមិសាស្ត្រ == === រដ្ឋបាល === វត្តចាងលេ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុង[[马尔康市|ម៉ាអឺកាង]]<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://crgis.rchss.sinica.edu.tw/religion/bgis/15034 |website=文化資源地理資訊系統 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺 |url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml |website=中新网 |date=2014-01-09 |language=zh-cn |author=张越 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> និងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់កណ្ដាលនៃខេត្ត[[阿坝藏族羌族自治州|អាប៉ា]] លើខ្ពង់រាបភាគខាងលិចនៃស៊ីឈួន។<ref>{{Cite web |title=一个美国人“炒火”的寺庙 |url=https://www.sohu.com/a/230725671_455732 |website=搜狐 |date=2018-05-08 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> === ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិ === វត្តនេះស្ថិតនៅលើភ្នំចាងលេ ដែលមានកម្ពស់ប្រហែល 3500 ម៉ែត្រពីនីវ៉ូសមុទ្រ ជិតទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង និងជ្រលងទន្លេសួម៉ូ។ តំបន់នេះស្ថិតនៅគែមខាងកើតនៃ[[青藏高原|ខ្ពង់រាបឈីងហៃ–ទីបេ]] មានអាកាសធាតុត្រជាក់ និងសើម ហើយជាតំបន់ល្បីសម្រាប់ទស្សនាស្លឹកឈើក្រហមនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ។ === ការធ្វើដំណើរ === វត្តចាងលេមានចម្ងាយប្រហែល 480 គីឡូម៉ែត្រពី[[成都市|ទីក្រុងឆេងទូ]]។ អ្នកទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវល្បឿនលឿនតាមរយៈ[[汶川县|វិនឈួន]] ទៅកាន់[[马尔康市|ម៉ាអឺកាង]]។ វត្តស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល 16 គីឡូម៉ែត្រពីទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង ហើយចំណាយពេលប្រហែលកន្លះម៉ោងដោយរថយន្ត។ ម៉ាអឺកាងជាចំណុចដឹកជញ្ជូនសំខាន់ ដែលភ្ជាប់ទៅភាគខាងជើងទៅកាន់វាលស្មៅ[[红原县|ហុងយួន]] និង[[若尔盖县|រូអឺកៃ]] ហើយទៅភាគខាងកើតភ្ជាប់ទៅ[[理县|លីសៀន]] និង[[汶川县|វិនឈួន]]។ == ស្ថាបត្យកម្ម == ក្រុមអគាររបស់វត្តចាងលេត្រូវបានសាងសង់តាមបណ្តោយជម្រាលភ្នំ ដោយសម្របសម្រួលជាមួយទម្រង់ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិជុំវិញ។<ref>{{Cite web |title=昌列寺：川西高原上的璀璨明珠 |url=https://travel.sina.cn/domestic/pages/2014-08-04/detail-ifyixcaw3533271.d.html |website=新浪旅遊 |date=2014-08-04 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺旅遊攻略 |url=https://www.wingontravel.com/discovery/scenic-changlie-temple-13703312 |website=永安旅遊 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> អគារសំខាន់ៗរួមមាន វត្តចាស់ សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ (觀音殿) សាលាព្រះសាក្យមុនី (釋迦殿) វិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា មជ្ឈមណ្ឌលសមាធិ បណ្ណាល័យ និងសារមន្ទីរចាងលេ។ == ព្រះសង្ឃ == បច្ចុប្បន្ន វត្តចាងលេមានព្រះសង្ឃ និងអ្នកបួសប្រមាណ 500 នាក់រស់នៅជាប្រចាំ។ មេដឹកនាំ និងគ្រូបង្រៀនសំខាន់ៗរបស់វត្ត រួមមាន [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] (顏班·希熱將參)<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-2-25 |language=zh-tw |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.com/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> រួមជាមួយនឹងគ្រូបង្រៀនព្រះពុទ្ធសាសនា 根桑活佛 និង 阿根大堪布។ == ការបង្រៀនព្រះធម៌ == វត្តចាងលេរៀបចំជាប្រចាំនូវការបង្រៀន[[法 (佛教)|ព្រះធម៌]] វគ្គសមាធិ កម្មវិធីសំណួរ–ចម្លើយ និងពិធីបុណ្យសាសនាប្រចាំឆ្នាំ។ តាមរយៈគេហទំព័រផ្លូវការ និងវេទិកាវីដេអូ វត្តផ្សព្វផ្សាយមាតិកាពាក់ព័ន្ធជាច្រើន រួមមាន៖ ការអនុវត្តការស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង ការពន្យល់អំពីការអនុវត្តបឋមនៃ[[大圆满|ដាហ្សុកឆេន (Dzogchen)]] ការអនុវត្តព្រះធម៌ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការផ្សាយបន្តផ្ទាល់ពិធីបុណ្យសាសនា។ វត្តក៏បានរៀបចំសៀវភៅ និងការថតសំឡេងបង្រៀនរបស់គ្រូព្រះធម៌ជាច្រើន ដើម្បីឲ្យសាធារណជនអាចសិក្សា និងអានបាន។<ref>{{cite web |title=上師著作與講錄 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> វេទិកាព័ត៌មានព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាជាច្រើន ក៏បានប្រមូលផ្តុំ និងផ្សព្វផ្សាយការសន្ទនា ការបង្រៀន និងបទសម្ភាសន៍ពាក់ព័ន្ធនឹងវត្តចាងលេផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/www.sohu.com/a/542878439_123465 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == សកម្មភាពព្រះធម៌ == ពិធីបុណ្យព្រះធម៌សំខាន់ៗដែលរៀបចំដោយវត្តចាងលេ រួមមាន៖ * ក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំចិន មានការអនុវត្តរួមនៃ[[頗瓦|ផូវ៉ា (Phowa)]]។ * នៅខែមករា មានពិធីបុណ្យថ្វាយបង្គំចំពោះ[[蓮花生|គ្រូរីនប៉ូឆេ ផ្កាឈូក (Padmasambhava)]] ក្នុងទម្រង់ខឹងសម្បារ។ * នៅខែឧសភា មានពិធីរំលឹកដល់ 土登曲吉扎巴។ * នៅខែមិថុនា មានពិធីបុណ្យរំលឹកថ្ងៃកំណើតរបស់[[蓮花生|គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)]]។ * នៅខែវិច្ឆិកា មានពិធីបុណ្យ[[金剛薩埵|វជ្រសត្វៈ (Vajrasattva)]]។ <ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == សាធារណប្រយោជន៍ និងការបន្តមរតក == វត្តចាងលេបានចូលរួមក្នុងការអភិរក្ស និងបន្តមរតកវប្បធម៌[[藏傳佛教|ព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ]]។<ref>{{Cite news |title=西藏民族大学与昌列寺共建研究基地推动藏文化古籍保护与传承 |url=https://www.xhby.net/content/s689efe05e4b03d7946206a13.html |author=杨琰玲 |work=新華報業網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=四川阿坝昌列寺嘉绒闻思讲修院举行期末大考 |url=http://www.emsfj.com/news/a/7538f67660c65136b43c8765fac4e23b2dfc.html |website=峨眉山佛教网 |date=2013-01-25 |language=zh-cn |author=佛教在线 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> វត្តក៏បានចូលរួមក្នុងសកម្មភាព[[公眾利益|សាធារណប្រយោជន៍]]ជាច្រើន ដូចជា ការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់បន្ទាប់ពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ និងការបរិច្ចាគសម្ភារៈជួយជនរងគ្រោះ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺捐赠68万元物资抗震救灾 |url=https://www.tibetcul.com/news/cs/20215.html |author=深情的布么 |work=藏人文化網 |date=2008-07-28 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> == រូបភាព == <gallery> File:昌列寺鳥瞰01.jpg|ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃវត្តចាងលេ File:昌列寺佛學院局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនាវត្តចាងលេ File:昌列寺800年老廟局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវត្តចាស់អាយុកាល 800 ឆ្នាំ File:昌列寺釋迦牟尼雕像平視.jpg|រូបសំណាកព្រះសាក្យមុនីនៅវត្តចាងលេ File:昌列寺觀世音菩薩殿像仰望.jpg|ទិដ្ឋភាពមើលឡើងទៅកាន់សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ File:昌列寺大殿外觀03.jpg|ទិដ្ឋភាពខាងក្រៅនៃសាលាធំ File:昌列寺全世界最大蓮師聖像施工中01.jpg|ការសាងសង់រូបសំណាកគ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈធំបំផុតក្នុងពិភពលោក </gallery> == មើលផងដែរ == * [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] * [[寧瑪派|និកាយញីងម៉ា]] * [[藏傳佛教|ព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ]] * [[玉扎寧波|យូហ្សា នីងប៉ូ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist|30em}} == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://www.changleisi.com/ គេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្តចាងលេ] [[Category:វត្តព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេនៅខេត្តអាប៉ា]] [[Category:វត្តនិកាយញីងម៉ានៅខេត្តស៊ីឈួន]] [[Category:តំបន់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ក្នុងទីក្រុងម៉ាអឺកាង]] cy7j8kbmx5n49vfzc95mtavlx550kkk 338376 338375 2026-08-06T03:29:36Z Changliegama 52373 338376 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlie Temple) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុងម៉ាអឺកាង នៃខេត្តស៊ីឈួន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] និកាយញីងម៉ា។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == នៅសតវត្សទី៨ ព្រះសង្ឃវៃរោចនា (Bai Ruozana) និងយូហ្សា នីងប៉ូ ត្រូវបានគេនិយាយថា បានមកស្នាក់នៅទីនេះ និងផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://www.facebook.com/watch/?v=301971912121362 |website=智者妙音臉書 |date=2022-07-28 |language=zh-tw |url-status=live}}</ref> នៅសតវត្សទី១៣ តាមប្រពៃណីពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គសិហ្វរ៉េចាងសិន (希熱將參) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់កំណើតបន្តរបស់យូហ្សា នីងប៉ូ បានសាងសង់កន្លែងធ្វើសមាធិនៅភ្នំអ៊ីងប៉ូឡូ។ កន្លែងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចដើមនៃការកើតឡើងរបស់វត្តចាងលេ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺 |url=https://www.hkcd.com/newsTopic_content.php?id=905436 |author=蔣璐 |work=香港商報網 |date=2015-01-26 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1966–1976 វត្តចាងលេត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុង[[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] ហើយនៅសល់តែសំណល់អគារបាក់បែក។<ref>{{Cite news |title=【民大故事】薪火照嘉绒：红色基因在血脉中赓续 |url=https://www.xzmu.edu.cn/news/getcontent?id=101896&url=show |author=赵鑫 |work=西藏民族大學新聞網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1980 ក្រោមការដឹកនាំរបស់祖古顏班·希熱將參 ([[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]]) និងអ្នកដទៃ វត្តត្រូវបានស្តារឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់ និងចាប់ផ្តើមសកម្មភាពសាសនាឡើងវិញ។<ref>{{cite web |title=昌列寺官方網站 |url=http://www.changleisi.com/ |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺建卧佛殿时菩萨送来佛眼石 |url=https://zhuanlan.zhihu.com/p/51502758 |website=知乎 |date=2018-12-04 |language=zh-cn |author=湖心亭看雪客 |url-status=live}}</ref> == ភូមិសាស្ត្រ == === រដ្ឋបាល === វត្តចាងលេ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងម៉ាអឺកាង<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://crgis.rchss.sinica.edu.tw/religion/bgis/15034 |website=文化資源地理資訊系統 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺 |url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml |website=中新网 |date=2014-01-09 |language=zh-cn |author=张越 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> និងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់កណ្ដាលនៃខេត្តអាប៉ា លើខ្ពង់រាបភាគខាងលិចនៃស៊ីឈួន។<ref>{{Cite web |title=一个美国人“炒火”的寺庙 |url=https://www.sohu.com/a/230725671_455732 |website=搜狐 |date=2018-05-08 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> === ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិ === វត្តនេះស្ថិតនៅលើភ្នំចាងលេ ដែលមានកម្ពស់ប្រហែល 3500 ម៉ែត្រពីនីវ៉ូសមុទ្រ ជិតទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង និងជ្រលងទន្លេសួម៉ូ។ តំបន់នេះស្ថិតនៅគែមខាងកើតនៃខ្ពង់រាបឈីងហៃ–ទីបេ មានអាកាសធាតុត្រជាក់ និងសើម ហើយជាតំបន់ល្បីសម្រាប់ទស្សនាស្លឹកឈើក្រហមនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ។ === ការធ្វើដំណើរ === វត្តចាងលេមានចម្ងាយប្រហែល 480 គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងឆេងទូ។ អ្នកទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវល្បឿនលឿនតាមរយៈវិនឈួន ទៅកាន់ម៉ាអឺកាង។ វត្តស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល 16 គីឡូម៉ែត្រពីទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង ហើយចំណាយពេលប្រហែលកន្លះម៉ោងដោយរថយន្ត។ ម៉ាអឺកាងជាចំណុចដឹកជញ្ជូនសំខាន់ ដែលភ្ជាប់ទៅភាគខាងជើងទៅកាន់វាលស្មៅហុងយួន និងរូអឺកៃ ហើយទៅភាគខាងកើតភ្ជាប់ទៅលីសៀន និងវិនឈួន។ == ស្ថាបត្យកម្ម == ក្រុមអគាររបស់វត្តចាងលេត្រូវបានសាងសង់តាមបណ្តោយជម្រាលភ្នំ ដោយសម្របសម្រួលជាមួយទម្រង់ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិជុំវិញ។<ref>{{Cite web |title=昌列寺：川西高原上的璀璨明珠 |url=https://travel.sina.cn/domestic/pages/2014-08-04/detail-ifyixcaw3533271.d.html |website=新浪旅遊 |date=2014-08-04 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺旅遊攻略 |url=https://www.wingontravel.com/discovery/scenic-changlie-temple-13703312 |website=永安旅遊 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> អគារសំខាន់ៗរួមមាន វត្តចាស់ សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ (觀音殿) សាលាព្រះសាក្យមុនី (釋迦殿) វិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា មជ្ឈមណ្ឌលសមាធិ បណ្ណាល័យ និងសារមន្ទីរចាងលេ។ == ព្រះសង្ឃ == បច្ចុប្បន្ន វត្តចាងលេមានព្រះសង្ឃ និងអ្នកបួសប្រមាណ 500 នាក់រស់នៅជាប្រចាំ។ មេដឹកនាំ និងគ្រូបង្រៀនសំខាន់ៗរបស់វត្ត រួមមាន [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] (顏班·希熱將參)<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-2-25 |language=zh-tw |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.com/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> រួមជាមួយនឹងគ្រូបង្រៀនព្រះពុទ្ធសាសនា 根桑活佛 និង 阿根大堪布។ == ការបង្រៀនព្រះធម៌ == វត្តចាងលេរៀបចំជាប្រចាំនូវការបង្រៀនព្រះធម៌ វគ្គសមាធិ កម្មវិធីសំណួរ–ចម្លើយ និងពិធីបុណ្យសាសនាប្រចាំឆ្នាំ។ តាមរយៈគេហទំព័រផ្លូវការ និងវេទិកាវីដេអូ វត្តផ្សព្វផ្សាយមាតិកាពាក់ព័ន្ធជាច្រើន រួមមាន៖ ការអនុវត្តការស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង ការពន្យល់អំពីការអនុវត្តបឋមនៃដាហ្សុកឆេន (Dzogchen) ការអនុវត្តព្រះធម៌ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការផ្សាយបន្តផ្ទាល់ពិធីបុណ្យសាសនា។ វត្តក៏បានរៀបចំសៀវភៅ និងការថតសំឡេងបង្រៀនរបស់គ្រូព្រះធម៌ជាច្រើន ដើម្បីឲ្យសាធារណជនអាចសិក្សា និងអានបាន។<ref>{{cite web |title=上師著作與講錄 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> វេទិកាព័ត៌មានព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាជាច្រើន ក៏បានប្រមូលផ្តុំ និងផ្សព្វផ្សាយការសន្ទនា ការបង្រៀន និងបទសម្ភាសន៍ពាក់ព័ន្ធនឹងវត្តចាងលេផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/www.sohu.com/a/542878439_123465 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == សកម្មភាពព្រះធម៌ == ពិធីបុណ្យព្រះធម៌សំខាន់ៗដែលរៀបចំដោយវត្តចាងលេ រួមមាន៖ * ក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំចិន មានការអនុវត្តរួមនៃផូវ៉ា (Phowa)។ * នៅខែមករា មានពិធីបុណ្យថ្វាយបង្គំចំពោះគ្រូរីនប៉ូឆេ ផ្កាឈូក (Padmasambhava) ក្នុងទម្រង់ខឹងសម្បារ។ * នៅខែឧសភា មានពិធីរំលឹកដល់ 土登曲吉扎巴។ * នៅខែមិថុនា មានពិធីបុណ្យរំលឹកថ្ងៃកំណើតរបស់គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)។ * នៅខែវិច្ឆិកា មានពិធីបុណ្យវជ្រសត្វៈ (Vajrasattva)។ <ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == សាធារណប្រយោជន៍ និងការបន្តមរតក == វត្តចាងលេបានចូលរួមក្នុងការអភិរក្ស និងបន្តមរតកវប្បធម៌[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]]។<ref>{{Cite news |title=西藏民族大学与昌列寺共建研究基地推动藏文化古籍保护与传承 |url=https://www.xhby.net/content/s689efe05e4b03d7946206a13.html |author=杨琰玲 |work=新華報業網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=四川阿坝昌列寺嘉绒闻思讲修院举行期末大考 |url=http://www.emsfj.com/news/a/7538f67660c65136b43c8765fac4e23b2dfc.html |website=峨眉山佛教网 |date=2013-01-25 |language=zh-cn |author=佛教在线 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> វត្តក៏បានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសាធារណប្រយោជន៍ជាច្រើន ដូចជា ការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់បន្ទាប់ពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ និងការបរិច្ចាគសម្ភារៈជួយជនរងគ្រោះ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺捐赠68万元物资抗震救灾 |url=https://www.tibetcul.com/news/cs/20215.html |author=深情的布么 |work=藏人文化網 |date=2008-07-28 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> == រូបភាព == <gallery> File:昌列寺鳥瞰01.jpg|ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃវត្តចាងលេ File:昌列寺佛學院局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនាវត្តចាងលេ File:昌列寺800年老廟局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវត្តចាស់អាយុកាល 800 ឆ្នាំ File:昌列寺釋迦牟尼雕像平視.jpg|រូបសំណាកព្រះសាក្យមុនីនៅវត្តចាងលេ File:昌列寺觀世音菩薩殿像仰望.jpg|ទិដ្ឋភាពមើលឡើងទៅកាន់សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ File:昌列寺大殿外觀03.jpg|ទិដ្ឋភាពខាងក្រៅនៃសាលាធំ File:昌列寺全世界最大蓮師聖像施工中01.jpg|ការសាងសង់រូបសំណាកគ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈធំបំផុតក្នុងពិភពលោក </gallery> == មើលផងដែរ == * [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] * [[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist|30em}} == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://www.changleisi.com/ គេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្តចាងលេ] otfv3k0r4ljzf58qdv37xs2cyytkfnq 338377 338376 2026-08-06T03:30:56Z Changliegama 52373 338377 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlie Temple) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុងម៉ាអឺកាង នៃខេត្តស៊ីឈួន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] និកាយញីងម៉ា។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == នៅសតវត្សទី៨ ព្រះសង្ឃវៃរោចនា (Bai Ruozana) និងយូហ្សា នីងប៉ូ ត្រូវបានគេនិយាយថា បានមកស្នាក់នៅទីនេះ និងផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://www.facebook.com/watch/?v=301971912121362 |website=智者妙音臉書 |date=2022-07-28 |language=zh-tw |url-status=live}}</ref> នៅសតវត្សទី១៣ តាមប្រពៃណីពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គសិហ្វរ៉េចាងសិន (希熱將參) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់កំណើតបន្តរបស់យូហ្សា នីងប៉ូ បានសាងសង់កន្លែងធ្វើសមាធិនៅភ្នំអ៊ីងប៉ូឡូ។ កន្លែងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចដើមនៃការកើតឡើងរបស់វត្តចាងលេ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺 |url=https://www.hkcd.com/newsTopic_content.php?id=905436 |author=蔣璐 |work=香港商報網 |date=2015-01-26 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1966–1976 វត្តចាងលេត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុង[[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] ហើយនៅសល់តែសំណល់អគារបាក់បែក។<ref>{{Cite news |title=【民大故事】薪火照嘉绒：红色基因在血脉中赓续 |url=https://www.xzmu.edu.cn/news/getcontent?id=101896&url=show |author=赵鑫 |work=西藏民族大學新聞網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1980 ក្រោមការដឹកនាំរបស់祖古顏班·希熱將參 ([[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]]) និងអ្នកដទៃ វត្តត្រូវបានស្តារឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់ និងចាប់ផ្តើមសកម្មភាពសាសនាឡើងវិញ។<ref>{{cite web |title=昌列寺官方網站 |url=http://www.changleisi.com/ |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺建卧佛殿时菩萨送来佛眼石 |url=https://zhuanlan.zhihu.com/p/51502758 |website=知乎 |date=2018-12-04 |language=zh-cn |author=湖心亭看雪客 |url-status=live}}</ref> == ភូមិសាស្ត្រ == === រដ្ឋបាល === វត្តចាងលេ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងម៉ាអឺកាង<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://crgis.rchss.sinica.edu.tw/religion/bgis/15034 |website=文化資源地理資訊系統 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺 |url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml |website=中新网 |date=2014-01-09 |language=zh-cn |author=张越 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> និងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់កណ្ដាលនៃខេត្តអាប៉ា លើខ្ពង់រាបភាគខាងលិចនៃស៊ីឈួន។<ref>{{Cite web |title=一个美国人“炒火”的寺庙 |url=https://www.sohu.com/a/230725671_455732 |website=搜狐 |date=2018-05-08 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> === ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិ === វត្តនេះស្ថិតនៅលើភ្នំចាងលេ ដែលមានកម្ពស់ប្រហែល 3500 ម៉ែត្រពីនីវ៉ូសមុទ្រ ជិតទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង និងជ្រលងទន្លេសួម៉ូ។ តំបន់នេះស្ថិតនៅគែមខាងកើតនៃខ្ពង់រាបឈីងហៃ–ទីបេ មានអាកាសធាតុត្រជាក់ និងសើម ហើយជាតំបន់ល្បីសម្រាប់ទស្សនាស្លឹកឈើក្រហមនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ។ === ការធ្វើដំណើរ === វត្តចាងលេមានចម្ងាយប្រហែល 480 គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងឆេងទូ។ អ្នកទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវល្បឿនលឿនតាមរយៈវិនឈួន ទៅកាន់ម៉ាអឺកាង។ វត្តស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល 16 គីឡូម៉ែត្រពីទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង ហើយចំណាយពេលប្រហែលកន្លះម៉ោងដោយរថយន្ត។ ម៉ាអឺកាងជាចំណុចដឹកជញ្ជូនសំខាន់ ដែលភ្ជាប់ទៅភាគខាងជើងទៅកាន់វាលស្មៅហុងយួន និងរូអឺកៃ ហើយទៅភាគខាងកើតភ្ជាប់ទៅលីសៀន និងវិនឈួន។ == ស្ថាបត្យកម្ម == ក្រុមអគាររបស់វត្តចាងលេត្រូវបានសាងសង់តាមបណ្តោយជម្រាលភ្នំ ដោយសម្របសម្រួលជាមួយទម្រង់ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិជុំវិញ។<ref>{{Cite web |title=昌列寺：川西高原上的璀璨明珠 |url=https://travel.sina.cn/domestic/pages/2014-08-04/detail-ifyixcaw3533271.d.html |website=新浪旅遊 |date=2014-08-04 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺旅遊攻略 |url=https://www.wingontravel.com/discovery/scenic-changlie-temple-13703312 |website=永安旅遊 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> អគារសំខាន់ៗរួមមាន វត្តចាស់ សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ (觀音殿) សាលាព្រះសាក្យមុនី (釋迦殿) វិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា មជ្ឈមណ្ឌលសមាធិ បណ្ណាល័យ និងសារមន្ទីរចាងលេ។ == ព្រះសង្ឃ == បច្ចុប្បន្ន វត្តចាងលេមានព្រះសង្ឃ និងអ្នកបួសប្រមាណ 500 នាក់រស់នៅជាប្រចាំ។ មេដឹកនាំ និងគ្រូបង្រៀនសំខាន់ៗរបស់វត្ត រួមមាន [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] (顏班·希熱將參)<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-2-25 |language=zh-tw |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.com/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> រួមជាមួយនឹងគ្រូបង្រៀនព្រះពុទ្ធសាសនា 根桑活佛 និង 阿根大堪布។ == ការបង្រៀនព្រះធម៌ == វត្តចាងលេរៀបចំជាប្រចាំនូវការបង្រៀនព្រះធម៌ វគ្គសមាធិ កម្មវិធីសំណួរ–ចម្លើយ និងពិធីបុណ្យសាសនាប្រចាំឆ្នាំ។ តាមរយៈគេហទំព័រផ្លូវការ និងវេទិកាវីដេអូ វត្តផ្សព្វផ្សាយមាតិកាពាក់ព័ន្ធជាច្រើន រួមមាន៖ ការអនុវត្តការស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង ការពន្យល់អំពីការអនុវត្តបឋមនៃដាហ្សុកឆេន (Dzogchen) ការអនុវត្តព្រះធម៌ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការផ្សាយបន្តផ្ទាល់ពិធីបុណ្យសាសនា។ វត្តក៏បានរៀបចំសៀវភៅ និងការថតសំឡេងបង្រៀនរបស់គ្រូព្រះធម៌ជាច្រើន ដើម្បីឲ្យសាធារណជនអាចសិក្សា និងអានបាន។<ref>{{cite web |title=上師著作與講錄 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> វេទិកាព័ត៌មានព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាជាច្រើន ក៏បានប្រមូលផ្តុំ និងផ្សព្វផ្សាយការសន្ទនា ការបង្រៀន និងបទសម្ភាសន៍ពាក់ព័ន្ធនឹងវត្តចាងលេផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/www.sohu.com/a/542878439_123465 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == សកម្មភាពព្រះធម៌ == ពិធីបុណ្យព្រះធម៌សំខាន់ៗដែលរៀបចំដោយវត្តចាងលេ រួមមាន៖ * ក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំចិន មានការអនុវត្តរួមនៃផូវ៉ា (Phowa)។ * នៅខែមករា មានពិធីបុណ្យថ្វាយបង្គំចំពោះគ្រូរីនប៉ូឆេ ផ្កាឈូក (Padmasambhava) ក្នុងទម្រង់ខឹងសម្បារ។ * នៅខែឧសភា មានពិធីរំលឹកដល់ 土登曲吉扎巴។ * នៅខែមិថុនា មានពិធីបុណ្យរំលឹកថ្ងៃកំណើតរបស់គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)។ * នៅខែវិច្ឆិកា មានពិធីបុណ្យវជ្រសត្វៈ (Vajrasattva)។ <ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == សាធារណប្រយោជន៍ និងការបន្តមរតក == វត្តចាងលេបានចូលរួមក្នុងការអភិរក្ស និងបន្តមរតកវប្បធម៌[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]]។<ref>{{Cite news |title=西藏民族大学与昌列寺共建研究基地推动藏文化古籍保护与传承 |url=https://www.xhby.net/content/s689efe05e4b03d7946206a13.html |author=杨琰玲 |work=新華報業網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=四川阿坝昌列寺嘉绒闻思讲修院举行期末大考 |url=http://www.emsfj.com/news/a/7538f67660c65136b43c8765fac4e23b2dfc.html |website=峨眉山佛教网 |date=2013-01-25 |language=zh-cn |author=佛教在线 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> វត្តក៏បានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសាធារណប្រយោជន៍ជាច្រើន ដូចជា ការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់បន្ទាប់ពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ និងការបរិច្ចាគសម្ភារៈជួយជនរងគ្រោះ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺捐赠68万元物资抗震救灾 |url=https://www.tibetcul.com/news/cs/20215.html |author=深情的布么 |work=藏人文化網 |date=2008-07-28 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> == រូបភាព == <gallery> File:昌列寺鳥瞰01.jpg|ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃវត្តចាងលេ File:昌列寺佛學院局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនាវត្តចាងលេ File:昌列寺800年老廟局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវត្តចាស់អាយុកាល 800 ឆ្នាំ File:昌列寺釋迦牟尼雕像平視.jpg|រូបសំណាកព្រះសាក្យមុនីនៅវត្តចាងលេ File:昌列寺觀世音菩薩殿像仰望.jpg|ទិដ្ឋភាពមើលឡើងទៅកាន់សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ File:昌列寺大殿外觀03.jpg|ទិដ្ឋភាពខាងក្រៅនៃសាលាធំ File:昌列寺全世界最大蓮師聖像施工中01.jpg|ការសាងសង់រូបសំណាកគ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈធំបំផុតក្នុងពិភពលោក </gallery> == មើលផងដែរ == * [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] * [[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist|30em}} == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://www.changleisi.com/ គេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្តចាងលេ] dzpmd60qjulk2h3qvvva3u6i9mt4vn1 338378 338377 2026-08-06T03:32:29Z Changliegama 52373 338378 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlie Temple) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុងម៉ាអឺកាង នៃខេត្តស៊ីឈួន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] និកាយញីងម៉ា។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == នៅសតវត្សទី៨ ព្រះសង្ឃវៃរោចនា (Bai Ruozana) និងយូហ្សា នីងប៉ូ ត្រូវបានគេនិយាយថា បានមកស្នាក់នៅទីនេះ និងផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://www.facebook.com/watch/?v=301971912121362 |website=智者妙音臉書 |date=2022-07-28 |language=zh-tw |url-status=live}}</ref> នៅសតវត្សទី១៣ តាមប្រពៃណីពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គសិហ្វរ៉េចាងសិន (希熱將參) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់កំណើតបន្តរបស់យូហ្សា នីងប៉ូ បានសាងសង់កន្លែងធ្វើសមាធិនៅភ្នំអ៊ីងប៉ូឡូ។ កន្លែងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចដើមនៃការកើតឡើងរបស់វត្តចាងលេ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺 |url=https://www.hkcd.com/newsTopic_content.php?id=905436 |author=蔣璐 |work=香港商報網 |date=2015-01-26 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1966–1976 វត្តចាងលេត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុង[[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] ហើយនៅសល់តែសំណល់អគារបាក់បែក។<ref>{{Cite news |title=【民大故事】薪火照嘉绒：红色基因在血脉中赓续 |url=https://www.xzmu.edu.cn/news/getcontent?id=101896&url=show |author=赵鑫 |work=西藏民族大學新聞網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1980 ក្រោមការដឹកនាំរបស់祖古顏班·希熱將參 ([[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]]) និងអ្នកដទៃ វត្តត្រូវបានស្តារឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់ និងចាប់ផ្តើមសកម្មភាពសាសនាឡើងវិញ។<ref>{{cite web |title=昌列寺官方網站 |url=http://www.changleisi.com/ |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺建卧佛殿时菩萨送来佛眼石 |url=https://zhuanlan.zhihu.com/p/51502758 |website=知乎 |date=2018-12-04 |language=zh-cn |author=湖心亭看雪客 |url-status=live}}</ref> == ភូមិសាស្ត្រ == === រដ្ឋបាល === វត្តចាងលេ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងម៉ាអឺកាង<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://crgis.rchss.sinica.edu.tw/religion/bgis/15034 |website=文化資源地理資訊系統 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺 |url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml |website=中新网 |date=2014-01-09 |language=zh-cn |author=张越 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> និងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់កណ្ដាលនៃខេត្តអាប៉ា លើខ្ពង់រាបភាគខាងលិចនៃស៊ីឈួន។<ref>{{Cite web |title=一个美国人“炒火”的寺庙 |url=https://www.sohu.com/a/230725671_455732 |website=搜狐 |date=2018-05-08 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> === ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិ === វត្តនេះស្ថិតនៅលើភ្នំចាងលេ ដែលមានកម្ពស់ប្រហែល 3500 ម៉ែត្រពីនីវ៉ូសមុទ្រ ជិតទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង និងជ្រលងទន្លេសួម៉ូ។ តំបន់នេះស្ថិតនៅគែមខាងកើតនៃខ្ពង់រាបឈីងហៃ–ទីបេ មានអាកាសធាតុត្រជាក់ និងសើម ហើយជាតំបន់ល្បីសម្រាប់ទស្សនាស្លឹកឈើក្រហមនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ។ === ការធ្វើដំណើរ === វត្តចាងលេមានចម្ងាយប្រហែល 480 គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងឆេងទូ។ អ្នកទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវល្បឿនលឿនតាមរយៈវិនឈួន ទៅកាន់ម៉ាអឺកាង។ វត្តស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល 16 គីឡូម៉ែត្រពីទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង ហើយចំណាយពេលប្រហែលកន្លះម៉ោងដោយរថយន្ត។ ម៉ាអឺកាងជាចំណុចដឹកជញ្ជូនសំខាន់ ដែលភ្ជាប់ទៅភាគខាងជើងទៅកាន់វាលស្មៅហុងយួន និងរូអឺកៃ ហើយទៅភាគខាងកើតភ្ជាប់ទៅលីសៀន និងវិនឈួន។ == ស្ថាបត្យកម្ម == ក្រុមអគាររបស់វត្តចាងលេត្រូវបានសាងសង់តាមបណ្តោយជម្រាលភ្នំ ដោយសម្របសម្រួលជាមួយទម្រង់ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិជុំវិញ។<ref>{{Cite web |title=昌列寺：川西高原上的璀璨明珠 |url=https://travel.sina.cn/domestic/pages/2014-08-04/detail-ifyixcaw3533271.d.html |website=新浪旅遊 |date=2014-08-04 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺旅遊攻略 |url=https://www.wingontravel.com/discovery/scenic-changlie-temple-13703312 |website=永安旅遊 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> អគារសំខាន់ៗរួមមាន វត្តចាស់ សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ (觀音殿) សាលាព្រះសាក្យមុនី (釋迦殿) វិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា មជ្ឈមណ្ឌលសមាធិ បណ្ណាល័យ និងសារមន្ទីរចាងលេ។ == ព្រះសង្ឃ == បច្ចុប្បន្ន វត្តចាងលេមានព្រះសង្ឃ និងអ្នកបួសប្រមាណ 500 នាក់រស់នៅជាប្រចាំ។ មេដឹកនាំ និងគ្រូបង្រៀនសំខាន់ៗរបស់វត្ត រួមមាន [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] (顏班·希熱將參)<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-02-25 |language=zh-tw |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.com/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> រួមជាមួយនឹងគ្រូបង្រៀនព្រះពុទ្ធសាសនា 根桑活佛 និង 阿根大堪布។ == ការបង្រៀនព្រះធម៌ == វត្តចាងលេរៀបចំជាប្រចាំនូវការបង្រៀនព្រះធម៌ វគ្គសមាធិ កម្មវិធីសំណួរ–ចម្លើយ និងពិធីបុណ្យសាសនាប្រចាំឆ្នាំ។ តាមរយៈគេហទំព័រផ្លូវការ និងវេទិកាវីដេអូ វត្តផ្សព្វផ្សាយមាតិកាពាក់ព័ន្ធជាច្រើន រួមមាន៖ ការអនុវត្តការស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង ការពន្យល់អំពីការអនុវត្តបឋមនៃដាហ្សុកឆេន (Dzogchen) ការអនុវត្តព្រះធម៌ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការផ្សាយបន្តផ្ទាល់ពិធីបុណ្យសាសនា។ វត្តក៏បានរៀបចំសៀវភៅ និងការថតសំឡេងបង្រៀនរបស់គ្រូព្រះធម៌ជាច្រើន ដើម្បីឲ្យសាធារណជនអាចសិក្សា និងអានបាន។<ref>{{cite web |title=上師著作與講錄 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> វេទិកាព័ត៌មានព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាជាច្រើន ក៏បានប្រមូលផ្តុំ និងផ្សព្វផ្សាយការសន្ទនា ការបង្រៀន និងបទសម្ភាសន៍ពាក់ព័ន្ធនឹងវត្តចាងលេផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/www.sohu.com/a/542878439_123465 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == សកម្មភាពព្រះធម៌ == ពិធីបុណ្យព្រះធម៌សំខាន់ៗដែលរៀបចំដោយវត្តចាងលេ រួមមាន៖ * ក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំចិន មានការអនុវត្តរួមនៃផូវ៉ា (Phowa)។ * នៅខែមករា មានពិធីបុណ្យថ្វាយបង្គំចំពោះគ្រូរីនប៉ូឆេ ផ្កាឈូក (Padmasambhava) ក្នុងទម្រង់ខឹងសម្បារ។ * នៅខែឧសភា មានពិធីរំលឹកដល់ 土登曲吉扎巴។ * នៅខែមិថុនា មានពិធីបុណ្យរំលឹកថ្ងៃកំណើតរបស់គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)។ * នៅខែវិច្ឆិកា មានពិធីបុណ្យវជ្រសត្វៈ (Vajrasattva)។ <ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == សាធារណប្រយោជន៍ និងការបន្តមរតក == វត្តចាងលេបានចូលរួមក្នុងការអភិរក្ស និងបន្តមរតកវប្បធម៌[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]]។<ref>{{Cite news |title=西藏民族大学与昌列寺共建研究基地推动藏文化古籍保护与传承 |url=https://www.xhby.net/content/s689efe05e4b03d7946206a13.html |author=杨琰玲 |work=新華報業網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=四川阿坝昌列寺嘉绒闻思讲修院举行期末大考 |url=http://www.emsfj.com/news/a/7538f67660c65136b43c8765fac4e23b2dfc.html |website=峨眉山佛教网 |date=2013-01-25 |language=zh-cn |author=佛教在线 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> វត្តក៏បានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសាធារណប្រយោជន៍ជាច្រើន ដូចជា ការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់បន្ទាប់ពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ និងការបរិច្ចាគសម្ភារៈជួយជនរងគ្រោះ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺捐赠68万元物资抗震救灾 |url=https://www.tibetcul.com/news/cs/20215.html |author=深情的布么 |work=藏人文化網 |date=2008-07-28 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> == រូបភាព == <gallery> File:昌列寺鳥瞰01.jpg|ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃវត្តចាងលេ File:昌列寺佛學院局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនាវត្តចាងលេ File:昌列寺800年老廟局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវត្តចាស់អាយុកាល 800 ឆ្នាំ File:昌列寺釋迦牟尼雕像平視.jpg|រូបសំណាកព្រះសាក្យមុនីនៅវត្តចាងលេ File:昌列寺觀世音菩薩殿像仰望.jpg|ទិដ្ឋភាពមើលឡើងទៅកាន់សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ File:昌列寺大殿外觀03.jpg|ទិដ្ឋភាពខាងក្រៅនៃសាលាធំ File:昌列寺全世界最大蓮師聖像施工中01.jpg|ការសាងសង់រូបសំណាកគ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈធំបំផុតក្នុងពិភពលោក </gallery> == មើលផងដែរ == * [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] * [[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist|30em}} == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://www.changleisi.com/ គេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្តចាងលេ] tbeefqo0bs475ltj7dc2ed9v975cbze 338379 338378 2026-08-06T03:34:56Z Changliegama 52373 338379 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlei Monastery) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុងម៉ាអឺកាង នៃខេត្តស៊ីឈួន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] និកាយញីងម៉ា។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == នៅសតវត្សទី៨ ព្រះសង្ឃវៃរោចនា (Bai Ruozana) និងយូហ្សា នីងប៉ូ ត្រូវបានគេនិយាយថា បានមកស្នាក់នៅទីនេះ និងផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://www.facebook.com/watch/?v=301971912121362 |website=智者妙音臉書 |date=2022-07-28 |language=zh-tw |url-status=live}}</ref> នៅសតវត្សទី១៣ តាមប្រពៃណីពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គសិហ្វរ៉េចាងសិន (希熱將參) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់កំណើតបន្តរបស់យូហ្សា នីងប៉ូ បានសាងសង់កន្លែងធ្វើសមាធិនៅភ្នំអ៊ីងប៉ូឡូ។ កន្លែងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចដើមនៃការកើតឡើងរបស់វត្តចាងលេ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺 |url=https://www.hkcd.com/newsTopic_content.php?id=905436 |author=蔣璐 |work=香港商報網 |date=2015-01-26 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1966–1976 វត្តចាងលេត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុង[[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] ហើយនៅសល់តែសំណល់អគារបាក់បែក។<ref>{{Cite news |title=【民大故事】薪火照嘉绒：红色基因在血脉中赓续 |url=https://www.xzmu.edu.cn/news/getcontent?id=101896&url=show |author=赵鑫 |work=西藏民族大學新聞網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1980 ក្រោមការដឹកនាំរបស់祖古顏班·希熱將參 ([[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]]) និងអ្នកដទៃ វត្តត្រូវបានស្តារឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់ និងចាប់ផ្តើមសកម្មភាពសាសនាឡើងវិញ។<ref>{{cite web |title=昌列寺官方網站 |url=http://www.changleisi.com/ |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺建卧佛殿时菩萨送来佛眼石 |url=https://zhuanlan.zhihu.com/p/51502758 |website=知乎 |date=2018-12-04 |language=zh-cn |author=湖心亭看雪客 |url-status=live}}</ref> == ភូមិសាស្ត្រ == === រដ្ឋបាល === វត្តចាងលេ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងម៉ាអឺកាង<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://crgis.rchss.sinica.edu.tw/religion/bgis/15034 |website=文化資源地理資訊系統 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺 |url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml |website=中新网 |date=2014-01-09 |language=zh-cn |author=张越 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> និងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់កណ្ដាលនៃខេត្តអាប៉ា លើខ្ពង់រាបភាគខាងលិចនៃស៊ីឈួន។<ref>{{Cite web |title=一个美国人“炒火”的寺庙 |url=https://www.sohu.com/a/230725671_455732 |website=搜狐 |date=2018-05-08 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> === ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិ === វត្តនេះស្ថិតនៅលើភ្នំចាងលេ ដែលមានកម្ពស់ប្រហែល 3500 ម៉ែត្រពីនីវ៉ូសមុទ្រ ជិតទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង និងជ្រលងទន្លេសួម៉ូ។ តំបន់នេះស្ថិតនៅគែមខាងកើតនៃខ្ពង់រាបឈីងហៃ–ទីបេ មានអាកាសធាតុត្រជាក់ និងសើម ហើយជាតំបន់ល្បីសម្រាប់ទស្សនាស្លឹកឈើក្រហមនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ។ === ការធ្វើដំណើរ === វត្តចាងលេមានចម្ងាយប្រហែល 480 គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងឆេងទូ។ អ្នកទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវល្បឿនលឿនតាមរយៈវិនឈួន ទៅកាន់ម៉ាអឺកាង។ វត្តស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល 16 គីឡូម៉ែត្រពីទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង ហើយចំណាយពេលប្រហែលកន្លះម៉ោងដោយរថយន្ត។ ម៉ាអឺកាងជាចំណុចដឹកជញ្ជូនសំខាន់ ដែលភ្ជាប់ទៅភាគខាងជើងទៅកាន់វាលស្មៅហុងយួន និងរូអឺកៃ ហើយទៅភាគខាងកើតភ្ជាប់ទៅលីសៀន និងវិនឈួន។ == ស្ថាបត្យកម្ម == ក្រុមអគាររបស់វត្តចាងលេត្រូវបានសាងសង់តាមបណ្តោយជម្រាលភ្នំ ដោយសម្របសម្រួលជាមួយទម្រង់ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិជុំវិញ។<ref>{{Cite web |title=昌列寺：川西高原上的璀璨明珠 |url=https://travel.sina.cn/domestic/pages/2014-08-04/detail-ifyixcaw3533271.d.html |website=新浪旅遊 |date=2014-08-04 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺旅遊攻略 |url=https://www.wingontravel.com/discovery/scenic-changlie-temple-13703312 |website=永安旅遊 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> អគារសំខាន់ៗរួមមាន វត្តចាស់ សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ (觀音殿) សាលាព្រះសាក្យមុនី (釋迦殿) វិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា មជ្ឈមណ្ឌលសមាធិ បណ្ណាល័យ និងសារមន្ទីរចាងលេ។ == ព្រះសង្ឃ == បច្ចុប្បន្ន វត្តចាងលេមានព្រះសង្ឃ និងអ្នកបួសប្រមាណ 500 នាក់រស់នៅជាប្រចាំ។ មេដឹកនាំ និងគ្រូបង្រៀនសំខាន់ៗរបស់វត្ត រួមមាន [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] (顏班·希熱將參)<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-02-25 |language=zh-tw |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.com/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> រួមជាមួយនឹងគ្រូបង្រៀនព្រះពុទ្ធសាសនា 根桑活佛 និង 阿根大堪布។ == ការបង្រៀនព្រះធម៌ == វត្តចាងលេរៀបចំជាប្រចាំនូវការបង្រៀនព្រះធម៌ វគ្គសមាធិ កម្មវិធីសំណួរ–ចម្លើយ និងពិធីបុណ្យសាសនាប្រចាំឆ្នាំ។ តាមរយៈគេហទំព័រផ្លូវការ និងវេទិកាវីដេអូ វត្តផ្សព្វផ្សាយមាតិកាពាក់ព័ន្ធជាច្រើន រួមមាន៖ ការអនុវត្តការស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង ការពន្យល់អំពីការអនុវត្តបឋមនៃដាហ្សុកឆេន (Dzogchen) ការអនុវត្តព្រះធម៌ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការផ្សាយបន្តផ្ទាល់ពិធីបុណ្យសាសនា។ វត្តក៏បានរៀបចំសៀវភៅ និងការថតសំឡេងបង្រៀនរបស់គ្រូព្រះធម៌ជាច្រើន ដើម្បីឲ្យសាធារណជនអាចសិក្សា និងអានបាន។<ref>{{cite web |title=上師著作與講錄 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> វេទិកាព័ត៌មានព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាជាច្រើន ក៏បានប្រមូលផ្តុំ និងផ្សព្វផ្សាយការសន្ទនា ការបង្រៀន និងបទសម្ភាសន៍ពាក់ព័ន្ធនឹងវត្តចាងលេផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/www.sohu.com/a/542878439_123465 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == សកម្មភាពព្រះធម៌ == ពិធីបុណ្យព្រះធម៌សំខាន់ៗដែលរៀបចំដោយវត្តចាងលេ រួមមាន៖ * ក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំចិន មានការអនុវត្តរួមនៃផូវ៉ា (Phowa)។ * នៅខែមករា មានពិធីបុណ្យថ្វាយបង្គំចំពោះគ្រូរីនប៉ូឆេ ផ្កាឈូក (Padmasambhava) ក្នុងទម្រង់ខឹងសម្បារ។ * នៅខែឧសភា មានពិធីរំលឹកដល់ 土登曲吉扎巴។ * នៅខែមិថុនា មានពិធីបុណ្យរំលឹកថ្ងៃកំណើតរបស់គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)។ * នៅខែវិច្ឆិកា មានពិធីបុណ្យវជ្រសត្វៈ (Vajrasattva)។ <ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == សាធារណប្រយោជន៍ និងការបន្តមរតក == វត្តចាងលេបានចូលរួមក្នុងការអភិរក្ស និងបន្តមរតកវប្បធម៌[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]]។<ref>{{Cite news |title=西藏民族大学与昌列寺共建研究基地推动藏文化古籍保护与传承 |url=https://www.xhby.net/content/s689efe05e4b03d7946206a13.html |author=杨琰玲 |work=新華報業網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=四川阿坝昌列寺嘉绒闻思讲修院举行期末大考 |url=http://www.emsfj.com/news/a/7538f67660c65136b43c8765fac4e23b2dfc.html |website=峨眉山佛教网 |date=2013-01-25 |language=zh-cn |author=佛教在线 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> វត្តក៏បានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសាធារណប្រយោជន៍ជាច្រើន ដូចជា ការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់បន្ទាប់ពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ និងការបរិច្ចាគសម្ភារៈជួយជនរងគ្រោះ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺捐赠68万元物资抗震救灾 |url=https://www.tibetcul.com/news/cs/20215.html |author=深情的布么 |work=藏人文化網 |date=2008-07-28 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> == រូបភាព == <gallery> File:昌列寺鳥瞰01.jpg|ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃវត្តចាងលេ File:昌列寺佛學院局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនាវត្តចាងលេ File:昌列寺800年老廟局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវត្តចាស់អាយុកាល 800 ឆ្នាំ File:昌列寺釋迦牟尼雕像平視.jpg|រូបសំណាកព្រះសាក្យមុនីនៅវត្តចាងលេ File:昌列寺觀世音菩薩殿像仰望.jpg|ទិដ្ឋភាពមើលឡើងទៅកាន់សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ File:昌列寺大殿外觀03.jpg|ទិដ្ឋភាពខាងក្រៅនៃសាលាធំ File:昌列寺全世界最大蓮師聖像施工中01.jpg|ការសាងសង់រូបសំណាកគ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈធំបំផុតក្នុងពិភពលោក </gallery> == មើលផងដែរ == * [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] * [[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist|30em}} == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://www.changleisi.com/ គេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្តចាងលេ] 448ndu3lj89nl1reuq14eoub9owtdhv 338380 338379 2026-08-06T03:37:28Z Changliegama 52373 /* ប្រវត្តិសាស្ត្រ */ 338380 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlei Monastery) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុងម៉ាអឺកាង នៃខេត្តស៊ីឈួន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] និកាយញីងម៉ា។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == នៅសតវត្សទី៨ ព្រះសង្ឃវៃរោចនា (Vairotsana) និងយូហ្សា នីងប៉ូ (Yudra Nyingpo) ត្រូវបានគេនិយាយថា បានមកស្នាក់នៅទីនេះ និងផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://www.facebook.com/watch/?v=301971912121362 |website=智者妙音臉書 |date=2022-07-28 |language=zh-tw |url-status=live}}</ref> នៅសតវត្សទី១៣ តាមប្រពៃណីពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គសិហ្វរ៉េចាងសិន (希熱將參) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់កំណើតបន្តរបស់យូហ្សា នីងប៉ូ បានសាងសង់កន្លែងធ្វើសមាធិនៅភ្នំអ៊ីងប៉ូឡូ។ កន្លែងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចដើមនៃការកើតឡើងរបស់វត្តចាងលេ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺 |url=https://www.hkcd.com/newsTopic_content.php?id=905436 |author=蔣璐 |work=香港商報網 |date=2015-01-26 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1966–1976 វត្តចាងលេត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុង[[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] ហើយនៅសល់តែសំណល់អគារបាក់បែក។<ref>{{Cite news |title=【民大故事】薪火照嘉绒：红色基因在血脉中赓续 |url=https://www.xzmu.edu.cn/news/getcontent?id=101896&url=show |author=赵鑫 |work=西藏民族大學新聞網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1980 ក្រោមការដឹកនាំរបស់祖古顏班·希熱將參 ([[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]]) និងអ្នកដទៃ វត្តត្រូវបានស្តារឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់ និងចាប់ផ្តើមសកម្មភាពសាសនាឡើងវិញ។<ref>{{cite web |title=昌列寺官方網站 |url=http://www.changleisi.com/ |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺建卧佛殿时菩萨送来佛眼石 |url=https://zhuanlan.zhihu.com/p/51502758 |website=知乎 |date=2018-12-04 |language=zh-cn |author=湖心亭看雪客 |url-status=live}}</ref> == ភូមិសាស្ត្រ == === រដ្ឋបាល === វត្តចាងលេ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងម៉ាអឺកាង<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://crgis.rchss.sinica.edu.tw/religion/bgis/15034 |website=文化資源地理資訊系統 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺 |url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml |website=中新网 |date=2014-01-09 |language=zh-cn |author=张越 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> និងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់កណ្ដាលនៃខេត្តអាប៉ា លើខ្ពង់រាបភាគខាងលិចនៃស៊ីឈួន។<ref>{{Cite web |title=一个美国人“炒火”的寺庙 |url=https://www.sohu.com/a/230725671_455732 |website=搜狐 |date=2018-05-08 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> === ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិ === វត្តនេះស្ថិតនៅលើភ្នំចាងលេ ដែលមានកម្ពស់ប្រហែល 3500 ម៉ែត្រពីនីវ៉ូសមុទ្រ ជិតទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង និងជ្រលងទន្លេសួម៉ូ។ តំបន់នេះស្ថិតនៅគែមខាងកើតនៃខ្ពង់រាបឈីងហៃ–ទីបេ មានអាកាសធាតុត្រជាក់ និងសើម ហើយជាតំបន់ល្បីសម្រាប់ទស្សនាស្លឹកឈើក្រហមនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ។ === ការធ្វើដំណើរ === វត្តចាងលេមានចម្ងាយប្រហែល 480 គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងឆេងទូ។ អ្នកទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវល្បឿនលឿនតាមរយៈវិនឈួន ទៅកាន់ម៉ាអឺកាង។ វត្តស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល 16 គីឡូម៉ែត្រពីទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង ហើយចំណាយពេលប្រហែលកន្លះម៉ោងដោយរថយន្ត។ ម៉ាអឺកាងជាចំណុចដឹកជញ្ជូនសំខាន់ ដែលភ្ជាប់ទៅភាគខាងជើងទៅកាន់វាលស្មៅហុងយួន និងរូអឺកៃ ហើយទៅភាគខាងកើតភ្ជាប់ទៅលីសៀន និងវិនឈួន។ == ស្ថាបត្យកម្ម == ក្រុមអគាររបស់វត្តចាងលេត្រូវបានសាងសង់តាមបណ្តោយជម្រាលភ្នំ ដោយសម្របសម្រួលជាមួយទម្រង់ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិជុំវិញ។<ref>{{Cite web |title=昌列寺：川西高原上的璀璨明珠 |url=https://travel.sina.cn/domestic/pages/2014-08-04/detail-ifyixcaw3533271.d.html |website=新浪旅遊 |date=2014-08-04 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺旅遊攻略 |url=https://www.wingontravel.com/discovery/scenic-changlie-temple-13703312 |website=永安旅遊 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> អគារសំខាន់ៗរួមមាន វត្តចាស់ សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ (觀音殿) សាលាព្រះសាក្យមុនី (釋迦殿) វិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា មជ្ឈមណ្ឌលសមាធិ បណ្ណាល័យ និងសារមន្ទីរចាងលេ។ == ព្រះសង្ឃ == បច្ចុប្បន្ន វត្តចាងលេមានព្រះសង្ឃ និងអ្នកបួសប្រមាណ 500 នាក់រស់នៅជាប្រចាំ។ មេដឹកនាំ និងគ្រូបង្រៀនសំខាន់ៗរបស់វត្ត រួមមាន [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] (顏班·希熱將參)<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-02-25 |language=zh-tw |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.com/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> រួមជាមួយនឹងគ្រូបង្រៀនព្រះពុទ្ធសាសនា 根桑活佛 និង 阿根大堪布។ == ការបង្រៀនព្រះធម៌ == វត្តចាងលេរៀបចំជាប្រចាំនូវការបង្រៀនព្រះធម៌ វគ្គសមាធិ កម្មវិធីសំណួរ–ចម្លើយ និងពិធីបុណ្យសាសនាប្រចាំឆ្នាំ។ តាមរយៈគេហទំព័រផ្លូវការ និងវេទិកាវីដេអូ វត្តផ្សព្វផ្សាយមាតិកាពាក់ព័ន្ធជាច្រើន រួមមាន៖ ការអនុវត្តការស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង ការពន្យល់អំពីការអនុវត្តបឋមនៃដាហ្សុកឆេន (Dzogchen) ការអនុវត្តព្រះធម៌ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការផ្សាយបន្តផ្ទាល់ពិធីបុណ្យសាសនា។ វត្តក៏បានរៀបចំសៀវភៅ និងការថតសំឡេងបង្រៀនរបស់គ្រូព្រះធម៌ជាច្រើន ដើម្បីឲ្យសាធារណជនអាចសិក្សា និងអានបាន។<ref>{{cite web |title=上師著作與講錄 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> វេទិកាព័ត៌មានព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាជាច្រើន ក៏បានប្រមូលផ្តុំ និងផ្សព្វផ្សាយការសន្ទនា ការបង្រៀន និងបទសម្ភាសន៍ពាក់ព័ន្ធនឹងវត្តចាងលេផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/www.sohu.com/a/542878439_123465 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == សកម្មភាពព្រះធម៌ == ពិធីបុណ្យព្រះធម៌សំខាន់ៗដែលរៀបចំដោយវត្តចាងលេ រួមមាន៖ * ក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំចិន មានការអនុវត្តរួមនៃផូវ៉ា (Phowa)។ * នៅខែមករា មានពិធីបុណ្យថ្វាយបង្គំចំពោះគ្រូរីនប៉ូឆេ ផ្កាឈូក (Padmasambhava) ក្នុងទម្រង់ខឹងសម្បារ។ * នៅខែឧសភា មានពិធីរំលឹកដល់ 土登曲吉扎巴។ * នៅខែមិថុនា មានពិធីបុណ្យរំលឹកថ្ងៃកំណើតរបស់គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)។ * នៅខែវិច្ឆិកា មានពិធីបុណ្យវជ្រសត្វៈ (Vajrasattva)។ <ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == សាធារណប្រយោជន៍ និងការបន្តមរតក == វត្តចាងលេបានចូលរួមក្នុងការអភិរក្ស និងបន្តមរតកវប្បធម៌[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]]។<ref>{{Cite news |title=西藏民族大学与昌列寺共建研究基地推动藏文化古籍保护与传承 |url=https://www.xhby.net/content/s689efe05e4b03d7946206a13.html |author=杨琰玲 |work=新華報業網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=四川阿坝昌列寺嘉绒闻思讲修院举行期末大考 |url=http://www.emsfj.com/news/a/7538f67660c65136b43c8765fac4e23b2dfc.html |website=峨眉山佛教网 |date=2013-01-25 |language=zh-cn |author=佛教在线 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> វត្តក៏បានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសាធារណប្រយោជន៍ជាច្រើន ដូចជា ការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់បន្ទាប់ពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ និងការបរិច្ចាគសម្ភារៈជួយជនរងគ្រោះ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺捐赠68万元物资抗震救灾 |url=https://www.tibetcul.com/news/cs/20215.html |author=深情的布么 |work=藏人文化網 |date=2008-07-28 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> == រូបភាព == <gallery> File:昌列寺鳥瞰01.jpg|ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃវត្តចាងលេ File:昌列寺佛學院局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនាវត្តចាងលេ File:昌列寺800年老廟局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវត្តចាស់អាយុកាល 800 ឆ្នាំ File:昌列寺釋迦牟尼雕像平視.jpg|រូបសំណាកព្រះសាក្យមុនីនៅវត្តចាងលេ File:昌列寺觀世音菩薩殿像仰望.jpg|ទិដ្ឋភាពមើលឡើងទៅកាន់សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ File:昌列寺大殿外觀03.jpg|ទិដ្ឋភាពខាងក្រៅនៃសាលាធំ File:昌列寺全世界最大蓮師聖像施工中01.jpg|ការសាងសង់រូបសំណាកគ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈធំបំផុតក្នុងពិភពលោក </gallery> == មើលផងដែរ == * [[嘎瑪仁波切|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] * [[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist|30em}} == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://www.changleisi.com/ គេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្តចាងលេ] qm6z25v7itzhw4911cnsjdv84sob15f 338385 338380 2026-08-06T04:03:28Z Changliegama 52373 338385 wikitext text/x-wiki [[File:昌列寺全景.jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃវត្តចាងលេ]] '''វត្តចាងលេ''' (Changlei Monastery) ស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំចាងលេ ក្នុងទីក្រុងម៉ាអឺកាង នៃខេត្តស៊ីឈួន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។ វាជាវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] និកាយញីងម៉ា។<ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺|url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml|website=中新网|date=2014-01-09|language=zh-cn|author=张越|url-status=live|access-date=2025-11-24}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == នៅសតវត្សទី៨ ព្រះសង្ឃវៃរោចនា (Vairotsana) និងយូហ្សា នីងប៉ូ (Yudra Nyingpo) ត្រូវបានគេនិយាយថា បានមកស្នាក់នៅទីនេះ និងផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://www.facebook.com/watch/?v=301971912121362 |website=智者妙音臉書 |date=2022-07-28 |language=zh-tw |url-status=live}}</ref> នៅសតវត្សទី១៣ តាមប្រពៃណីពុទ្ធសាសនា ព្រះអង្គសិហ្វរ៉េចាងសិន (希熱將參) ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់កំណើតបន្តរបស់យូហ្សា នីងប៉ូ បានសាងសង់កន្លែងធ្វើសមាធិនៅភ្នំអ៊ីងប៉ូឡូ។ កន្លែងនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាចំណុចដើមនៃការកើតឡើងរបស់វត្តចាងលេ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺 |url=https://www.hkcd.com/newsTopic_content.php?id=905436 |author=蔣璐 |work=香港商報網 |date=2015-01-26 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 1966–1976 វត្តចាងលេត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុង[[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] ហើយនៅសល់តែសំណល់អគារបាក់បែក។<ref>{{Cite news |title=【民大故事】薪火照嘉绒：红色基因在血脉中赓续 |url=https://www.xzmu.edu.cn/news/getcontent?id=101896&url=show |author=赵鑫 |work=西藏民族大學新聞網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24 |url-status=live}}</ref> បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 1980 ក្រោមការដឹកនាំរបស់祖古顏班·希熱將參 ([[កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]]) និងអ្នកដទៃ វត្តត្រូវបានស្តារឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់ និងចាប់ផ្តើមសកម្មភាពសាសនាឡើងវិញ។<ref>{{cite web |title=昌列寺官方網站 |url=http://www.changleisi.com/ |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺建卧佛殿时菩萨送来佛眼石 |url=https://zhuanlan.zhihu.com/p/51502758 |website=知乎 |date=2018-12-04 |language=zh-cn |author=湖心亭看雪客 |url-status=live}}</ref> == ភូមិសាស្ត្រ == === រដ្ឋបាល === វត្តចាងលេ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ទីក្រុងម៉ាអឺកាង<ref>{{Cite web |title=昌列寺 |url=https://crgis.rchss.sinica.edu.tw/religion/bgis/15034 |website=文化資源地理資訊系統 |language=zh-tw |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=探访四川一座有电梯的高山寺庙——昌列寺 |url=https://www.chinanews.com.cn/tp/hd2011/2014/01-09/288522.shtml |website=中新网 |date=2014-01-09 |language=zh-cn |author=张越 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> និងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់កណ្ដាលនៃខេត្តអាប៉ា លើខ្ពង់រាបភាគខាងលិចនៃស៊ីឈួន។<ref>{{Cite web |title=一个美国人“炒火”的寺庙 |url=https://www.sohu.com/a/230725671_455732 |website=搜狐 |date=2018-05-08 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> === ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិ === វត្តនេះស្ថិតនៅលើភ្នំចាងលេ ដែលមានកម្ពស់ប្រហែល 3500 ម៉ែត្រពីនីវ៉ូសមុទ្រ ជិតទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង និងជ្រលងទន្លេសួម៉ូ។ តំបន់នេះស្ថិតនៅគែមខាងកើតនៃខ្ពង់រាបឈីងហៃ–ទីបេ មានអាកាសធាតុត្រជាក់ និងសើម ហើយជាតំបន់ល្បីសម្រាប់ទស្សនាស្លឹកឈើក្រហមនៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ។ === ការធ្វើដំណើរ === វត្តចាងលេមានចម្ងាយប្រហែល 480 គីឡូម៉ែត្រពីទីក្រុងឆេងទូ។ អ្នកទេសចរអាចធ្វើដំណើរតាមផ្លូវល្បឿនលឿនតាមរយៈវិនឈួន ទៅកាន់ម៉ាអឺកាង។ វត្តស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែល 16 គីឡូម៉ែត្រពីទីប្រជុំជនម៉ាអឺកាង ហើយចំណាយពេលប្រហែលកន្លះម៉ោងដោយរថយន្ត។ ម៉ាអឺកាងជាចំណុចដឹកជញ្ជូនសំខាន់ ដែលភ្ជាប់ទៅភាគខាងជើងទៅកាន់វាលស្មៅហុងយួន និងរូអឺកៃ ហើយទៅភាគខាងកើតភ្ជាប់ទៅលីសៀន និងវិនឈួន។ == ស្ថាបត្យកម្ម == ក្រុមអគាររបស់វត្តចាងលេត្រូវបានសាងសង់តាមបណ្តោយជម្រាលភ្នំ ដោយសម្របសម្រួលជាមួយទម្រង់ភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិជុំវិញ។<ref>{{Cite web |title=昌列寺：川西高原上的璀璨明珠 |url=https://travel.sina.cn/domestic/pages/2014-08-04/detail-ifyixcaw3533271.d.html |website=新浪旅遊 |date=2014-08-04 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=昌列寺旅遊攻略 |url=https://www.wingontravel.com/discovery/scenic-changlie-temple-13703312 |website=永安旅遊 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> អគារសំខាន់ៗរួមមាន វត្តចាស់ សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ (觀音殿) សាលាព្រះសាក្យមុនី (釋迦殿) វិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា មជ្ឈមណ្ឌលសមាធិ បណ្ណាល័យ និងសារមន្ទីរចាងលេ។ == ព្រះសង្ឃ == បច្ចុប្បន្ន វត្តចាងលេមានព្រះសង្ឃ និងអ្នកបួសប្រមាណ 500 នាក់រស់នៅជាប្រចាំ។ មេដឹកនាំ និងគ្រូបង្រៀនសំខាន់ៗរបស់វត្ត រួមមាន [[កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] (顏班·希熱將參)<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{Cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-02-25 |language=zh-tw |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.com/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> រួមជាមួយនឹងគ្រូបង្រៀនព្រះពុទ្ធសាសនា 根桑活佛 និង 阿根大堪布។ == ការបង្រៀនព្រះធម៌ == វត្តចាងលេរៀបចំជាប្រចាំនូវការបង្រៀនព្រះធម៌ វគ្គសមាធិ កម្មវិធីសំណួរ–ចម្លើយ និងពិធីបុណ្យសាសនាប្រចាំឆ្នាំ។ តាមរយៈគេហទំព័រផ្លូវការ និងវេទិកាវីដេអូ វត្តផ្សព្វផ្សាយមាតិកាពាក់ព័ន្ធជាច្រើន រួមមាន៖ ការអនុវត្តការស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង ការពន្យល់អំពីការអនុវត្តបឋមនៃដាហ្សុកឆេន (Dzogchen) ការអនុវត្តព្រះធម៌ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការផ្សាយបន្តផ្ទាល់ពិធីបុណ្យសាសនា។ វត្តក៏បានរៀបចំសៀវភៅ និងការថតសំឡេងបង្រៀនរបស់គ្រូព្រះធម៌ជាច្រើន ដើម្បីឲ្យសាធារណជនអាចសិក្សា និងអានបាន។<ref>{{cite web |title=上師著作與講錄 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> វេទិកាព័ត៌មានព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាជាច្រើន ក៏បានប្រមូលផ្តុំ និងផ្សព្វផ្សាយការសន្ទនា ការបង្រៀន និងបទសម្ភាសន៍ពាក់ព័ន្ធនឹងវត្តចាងលេផងដែរ។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/www.sohu.com/a/542878439_123465 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == សកម្មភាពព្រះធម៌ == ពិធីបុណ្យព្រះធម៌សំខាន់ៗដែលរៀបចំដោយវត្តចាងលេ រួមមាន៖ * ក្នុងអំឡុងពេលបុណ្យចូលឆ្នាំចិន មានការអនុវត្តរួមនៃផូវ៉ា (Phowa)។ * នៅខែមករា មានពិធីបុណ្យថ្វាយបង្គំចំពោះគ្រូរីនប៉ូឆេ ផ្កាឈូក (Padmasambhava) ក្នុងទម្រង់ខឹងសម្បារ។ * នៅខែឧសភា មានពិធីរំលឹកដល់ 土登曲吉扎巴។ * នៅខែមិថុនា មានពិធីបុណ្យរំលឹកថ្ងៃកំណើតរបស់គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)។ * នៅខែវិច្ឆិកា មានពិធីបុណ្យវជ្រសត្វៈ (Vajrasattva)។ <ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == សាធារណប្រយោជន៍ និងការបន្តមរតក == វត្តចាងលេបានចូលរួមក្នុងការអភិរក្ស និងបន្តមរតកវប្បធម៌[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]]។<ref>{{Cite news |title=西藏民族大学与昌列寺共建研究基地推动藏文化古籍保护与传承 |url=https://www.xhby.net/content/s689efe05e4b03d7946206a13.html |author=杨琰玲 |work=新華報業網 |date=2025-08-15 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=四川阿坝昌列寺嘉绒闻思讲修院举行期末大考 |url=http://www.emsfj.com/news/a/7538f67660c65136b43c8765fac4e23b2dfc.html |website=峨眉山佛教网 |date=2013-01-25 |language=zh-cn |author=佛教在线 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> វត្តក៏បានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសាធារណប្រយោជន៍ជាច្រើន ដូចជា ការផ្តល់ជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់បន្ទាប់ពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ និងការបរិច្ចាគសម្ភារៈជួយជនរងគ្រោះ។<ref>{{Cite news |title=昌列寺捐赠68万元物资抗震救灾 |url=https://www.tibetcul.com/news/cs/20215.html |author=深情的布么 |work=藏人文化網 |date=2008-07-28 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> == រូបភាព == <gallery> File:昌列寺鳥瞰01.jpg|ទិដ្ឋភាពពីលើអាកាសនៃវត្តចាងលេ File:昌列寺佛學院局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនាវត្តចាងលេ File:昌列寺800年老廟局部01.jpg|ផ្នែកមួយនៃវត្តចាស់អាយុកាល 800 ឆ្នាំ File:昌列寺釋迦牟尼雕像平視.jpg|រូបសំណាកព្រះសាក្យមុនីនៅវត្តចាងលេ File:昌列寺觀世音菩薩殿像仰望.jpg|ទិដ្ឋភាពមើលឡើងទៅកាន់សាលាព្រះអវលោកិតេស្វរៈ File:昌列寺大殿外觀03.jpg|ទិដ្ឋភាពខាងក្រៅនៃសាលាធំ File:昌列寺全世界最大蓮師聖像施工中01.jpg|ការសាងសង់រូបសំណាកគ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈធំបំផុតក្នុងពិភពលោក </gallery> == មើលផងដែរ == * [[កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] * [[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist|30em}} == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://www.changleisi.com/ គេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្តចាងលេ] 6r1zfi332vzu6n02n9qygpjtnvyab8g 0 54022 338381 2026-08-06T03:46:19Z Changliegama 52373 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ [[File:嘎瑪仁波切.jpg|thumb|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] '''កាម៉ា រីនប៉ូឆេ''' (藏語：ཀརྨ་རིན་པོ་ཆེ་，Karma Rinpoche；ឈ្មោះចិនក៏សរសេរ 顏班·希熱將參 嘎瑪) គឺជាគ្រូបង្រៀនសំខាន់មួយរូបនៃនិកាយ[[宁玛派|ញីងម៉ា]] ក្នុង[... 338381 wikitext text/x-wiki [[File:嘎瑪仁波切.jpg|thumb|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] '''កាម៉ា រីនប៉ូឆេ''' (藏語：ཀརྨ་རིན་པོ་ཆེ་，Karma Rinpoche；ឈ្មោះចិនក៏សរសេរ 顏班·希熱將參 嘎瑪) គឺជាគ្រូបង្រៀនសំខាន់មួយរូបនៃនិកាយ[[宁玛派|ញីងម៉ា]] ក្នុង[[藏傳佛教|ព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ]]។ លោកកើតនៅឆ្នាំ 1968 នៅ[[四川省|ខេត្តស៊ីឈួន]] តំបន់[[阿坝藏族羌族自治州|អាប៉ា]] ទីក្រុង[[马尔康市|ម៉ាអឺកាង]] ហើយបច្ចុប្បន្នជាព្រះអាចារ្យធិការនៃ[[昌列寺|វត្តចាងលេ]]។ តាំងពីកុមារភាព លោកបានចាប់ផ្តើមសិក្សា[[法 (佛教)|ព្រះធម៌]]ក្រោមការណែនាំរបស់ពូរបស់លោក។ បន្ទាប់មក លោកបានសិក្សាក្រោមការដឹកនាំរបស់មហា[[堪布|ខេនបូ]] 土登曲吉扎巴仁波切 និងទទួលបានគោរមងារ[[堪布|ខេនបូ]]។ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ មិនត្រឹមតែបានចូលរួមបង្កើតវិទ្យាស្ថានសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនាដំបូងគេនៅតំបន់嘉絨 ដែលរួមបញ្ចូលទាំងការសិក្សាព្រះធម៌បែបសូត្រ និងតន្ត្រ ហើយធ្វើជាប្រធានវិទ្យាស្ថាននោះទេ ប៉ុន្តែលោកក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅឆ្នាំ 1999 ជាអ្នកដឹកនាំជំនាន់ទី 85 នៃខ្សែបន្តប្រពៃណី[[嘎拖寺|កាតុក]]។ លោកបានខិតខំផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ ដោយបង្រៀននៅក្នុងវត្ត និងតែងតែត្រូវបានអញ្ជើញទៅធ្វើការបង្រៀន និងកម្មវិធីសាសនានៅតំបន់ដែលប្រើភាសាចិន។ លោកក៏បាននិពន្ធសៀវភៅជាច្រើន ដូចជា 《與心對話》 និង 《用好你的富緣》។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/542878439_123465?scm=10001.325_13-325_13.0.0.5_32&spm=smpc.channel_248.block3_308_NDdFbm_1_fd.1.1764221444336MrqgXny_324 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == ការបន្តជំនាន់ (轉世傳承) == ប្រវត្តិនៃខ្សែបន្ត[[轉世傳承|ការចាប់កំណើតឡើងវិញ]]របស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ អាចតាមដានត្រឡប់ទៅសម័យស្តេច[[赤松德贊|ទ្រីសុង ដេតសែន (Trisong Detsen)]] នៃទីបេបុរាណ។ តាមប្រពៃណី នាយកដ្ឋានសាសនាបានចាត់ទុកថា 曾萬勒週 ក្រោយមកបាន[[轉世傳承|កើតឡើងវិញ]]ជា[[玉扎寧波|យូហ្សា នីងប៉ូ]] ដែលជាសិស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមសិស្សសំខាន់ 25 នាក់របស់[[蓮花生|គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)]]។ បន្ទាប់មក យូហ្សា នីងប៉ូ ត្រូវបានចាត់ទុកថាបានកើតឡើងវិញជាសមាជិកម្នាក់នៃ «មិត្តបីនៃការសិក្សា និងស្តាប់嘉絨» (嘉絨聞勝三友) គឺ 希熱將參 ក្នុងសម័យបុព្វបុរសកាតុក 旦巴德協 នៃ[[嘎拖寺|វត្តកាតុក]]។ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បច្ចុប្បន្ន ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាការកើតឡើងវិញរបស់希熱將參។<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |website=昌列寺 |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切簡介 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-02-25 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref> == ជីវប្រវត្តិ == ឆ្នាំ 1968 លោកបានកើតនៅតំបន់嘉絨 [[马尔康市|ម៉ាអឺកាង]]។ នៅអាយុ 9 ឆ្នាំ លោកបានចាប់ផ្តើមសិក្សាគោលការណ៍ព្រះពុទ្ធសាសនា និងពិធីកម្មក្រោមការដឹកនាំរបស់ពូរបស់លោក 丹沛喇嘛។ នៅអាយុ 15 ឆ្នាំ លោកបានទទួល[[波羅提木叉|សីលបំបែករំដោះ (Pratimoksha)]] នៅមុខមហា[[堪布|ខេនបូ]] 土登曲吉扎巴 នៃខ្សែបន្ត[[佐钦寺|ហ្សុកឆេន]]។ លោកបានសិក្សាទ្រឹស្តីព្រះពុទ្ធសាសនាទាំងផ្នែកសូត្រ និងតន្ត្រ ហើយទទួលបានការផ្តល់អំណាច[[大圆满|ដហ្សុកឆេន (Dzogchen)]] និងការបន្តការបង្រៀនមាត់ពីបេះដូង។ នៅអាយុ 16 ឆ្នាំ លោកត្រូវបានព្រះអង្គម្ចាស់មាសនៃ[[嘎拖寺|កាតុក]] 莫札法王 ទទួលស្គាល់ថាជាការកើតឡើងវិញរបស់ 希熱將參 ដែលជាសមាជិកមួយនៃ «មិត្តបីនៃការស្តាប់ និងការយល់ដឹង» ហើយត្រូវបានផ្តល់ឈ្មោះធម៌ថា 祖古顏班·希熱將參។ នៅអាយុជាង 20 ឆ្នាំ លោកបានគាំទ្រវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា塔公 និង嘉絨 ព្រមទាំងថែទាំព្រះសង្ឃដែលកំពុងសិក្សា និងធ្វើសមាធិនៅក្រៅប្រទេស។ នៅឆ្នាំ 2003 លោកបានសាងសង់ឡើងវិញនូវវិទ្យាស្ថានសិក្សា និងអនុវត្តព្រះធម៌嘉絨 នៅជិត[[昌列寺|វត្តចាងលេ]]។ <ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.hk/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref> == ការផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ និងសកម្មភាព == ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បានរៀបចំវគ្គសិក្សាសាធារណៈ ការបង្រៀន[[法 (佛教)|ព្រះធម៌]] និងការណែនាំការធ្វើសមាធិនៅតំបន់ដែលប្រើភាសាចិនជាច្រើន។ លោកក៏បានគាំទ្រការបង្កើតសមាគមសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា និងក្រុមអនុវត្តព្រះធម៌ផ្សេងៗ។ ព័ត៌មានអំពីសកម្មភាពទាំងនេះជាញឹកញាប់ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈសេចក្តីប្រកាសរបស់ស្ថាប័នព្រះពុទ្ធសាសនា គេហទំព័រវត្ត និងទំព័រវគ្គសិក្សា។<ref>{{cite web |title=佛教團體課程介紹 |url=https://kagyu.org.tw/course.php?aid=21&con_id=14 |website=台灣噶舉佛學院 |language=zh-tw |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> [[昌列寺|វត្តចាងលេ]] រៀបចំជារៀងរាល់ឆ្នាំនូវពិធីបុណ្យព្រះធម៌ធំៗ ដូចជា ពិធីសុំសេចក្តីសុខជាមួយ[[文殊菩萨|ព្រះម៉ഞ്ജុស្រី (Manjushri)]] ដែលធ្លាប់ត្រូវបានរាយការណ៍ដោយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងតំបន់។<ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == គោលគំនិតអប់រំ == === ចំពោះព្រះសង្ឃ៖ ការរំពឹងលើការអប់រំបែបឥស្សរជន === មុនពេលចូលរៀន សិស្សត្រូវបានជ្រើសរើសដោយផ្អែកលើសមត្ថភាព និងគុណភាពល្អជាងគេ បន្ទាប់មកទទួលការអប់រំជាប្រព័ន្ធ និងតឹងរឹង។ === ចំពោះពុទ្ធបរិស័ទទូទៅ៖ បញ្ចូលព្រះធម៌ទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ === លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ការសិក្សា[[法 (佛教)|ព្រះធម៌]] ត្រូវចាប់ផ្តើមពីការស្តាប់ ការគិតពិចារណា ដើម្បីយល់ពីមូលហេតុ វិធីសាស្ត្រ និងគោលបំណងត្រឹមត្រូវនៃការសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា។ លោកលើកទឹកចិត្តឲ្យសិស្ស និងអ្នកអនុវត្តព្រះធម៌ បញ្ចូលការអនុវត្តព្រះធម៌ទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងចូលរួមចំណែកក្នុងភាពសុខដុមរមនារបស់គ្រួសារ និងសង្គម តាមរយៈសកម្មភាពជាក់ស្តែង ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ[[法 (佛教)|ព្រះធម៌]]។ == ការងារសប្បុរសធម៌ == ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1995 បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកពីការផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌នៅក្រៅប្រទេស កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បានបន្តផ្តល់ជំនួយដល់សិស្សក្រីក្រដែលមានលទ្ធផលសិក្សាល្អ សាងសង់មណ្ឌលថែទាំមនុស្សចាស់ និងចូលរួមការងារសង្គ្រោះនៅពេលមានគ្រោះមហន្តរាយធំៗ។ ក្នុងនោះរួមមាន៖ * គ្រោះរញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ឆ្នាំ 2004។ * គ្រោះរញ្ជួយដី 921 នៅតៃវ៉ាន់។ * គ្រោះរញ្ជួយដី 512 នៅវិនឈួន។ * គ្រោះរញ្ជួយដីយ៉ាអាន ឆ្នាំ 2013។ * គ្រោះរញ្ជួយដីនេប៉ាល់ ថ្ងៃទី 25 ខែមេសា ឆ្នាំ 2015។ ក្នុងពេលមានគ្រោះមហន្តរាយ លោកបានផ្តល់ជំនួយទាំងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងកម្លាំងការងារ ហើយបានអនុវត្តពិធីសាសនាសម្រាប់ឧទ្ទិសកុសលដល់អ្នកដែលបានបាត់បង់ជីវិត។ == ស្នាដៃនិពន្ធ == ស្នាដៃរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ មានប្រធានបទជាច្រើន រួមមានការអនុវត្តស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង បញ្ញាជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការអនុវត្តបឋមនៃ[[大圆满|ដហ្សុកឆេន (Dzogchen)]]។ ក្រៅពីការប្រមូលផ្តុំការបង្រៀន និង[[有聲書|សៀវភៅសំឡេង]]នៅលើគេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្ត ក៏មានសៀវភៅជាច្រើនត្រូវបានបោះពុម្ពជាផ្លូវការតាមរយៈហាងលក់សៀវភៅ និងអ្នកបោះពុម្ពផ្សាយផងដែរ។ === ស្នាដៃដែលរៀបចំដោយគេហទំព័រផ្លូវការ ([[昌列寺|វត្តចាងលេ]]) === ទំព័រ «[[上师|ស្នាដៃរបស់គ្រូបង្រៀនព្រះធម៌]]» របស់[[昌列寺|វត្តចាងលេ]] បានចុះបញ្ជីអត្ថបទ ការបង្រៀន និងសំណួរ–ចម្លើយជាច្រើនរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ រួមមាន៖ * 《師說心語》 * 《生活智慧》 * 《解惑之智》 * 《師說錄》 * 《[[有聲書|系列សៀវភៅសំឡេង]]》 <ref>{{cite web |title=上師著作 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |website=昌列寺 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> === សៀវភៅដែលបានបោះពុម្ពជាផ្លូវការ === * 《[[大圆满|ការអនុវត្តបឋមនៃដហ្សុកឆេន (Dzogchen)]]》（ភាគទី១／ទី២／ទី៣）។<ref>{{Cite book|title=《大圓滿前行》（上／中／下冊）|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2015|isbn=978-7-51-331881-5|location=中國}}</ref> * 《與心對話》（ការសន្ទនាជាមួយចិត្ត）។<ref>{{Cite book|title=《與心對話》|author=嘎瑪仁波切|publisher=江蘇文藝出版社|year=2017|isbn=978-7-53-998956-3|location=中國}}</ref> * 《用好你的富緣：活佛的人生財富課》（ប្រើប្រាស់បុណ្យវាសនារបស់អ្នកឲ្យបានល្អ៖ មេរៀនទ្រព្យសម្បត្តិជីវិតពីព្រះរស់）។<ref>{{Cite book|title=《用好你的富緣：活佛的人生財富課》|author=嘎瑪仁波切|publisher=江蘇文藝出版社|year=2010|isbn=978-7-53-994066-3|location=中國}}</ref> * 《快樂之源》（ប្រភពនៃសេចក្តីសុខ）។<ref>{{Cite book|title=《快樂之源》|author=嘎瑪仁波切|publisher=東方出版社|year=2013|isbn=978-7-50-606623-5|location=中國}}</ref> * 《了凡脫俗》（ការរួចផុតពីភាពធម្មតា）។<ref>{{Cite book|title=《了凡脫俗》|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2012|isbn=978-7-51-330890-8|location=中國}}</ref> * 《生命的覺醒》（ការភ្ញាក់ដឹងនៃជីវិត）។<ref>{{Cite book|title=《生命的覺醒》|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2012|isbn=978-7-51-330512-9|location=中國}}</ref> == មើលផងដែរ == * [[昌列寺|វត្តចាងលេ]] * [[宁玛派|និកាយញីងម៉ា]] * [[藏傳佛教|ព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ]] * [[玉扎寧波|យូហ្សា នីងប៉ូ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist}} [[Category:បុគ្គលក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាទីបេ]] [[Category:បុគ្គលនិកាយញីងម៉ា]] [[Category:ព្រះរស់និកាយញីងម៉ា]] [[Category:រីនប៉ូឆេ]] [[Category:កើតឆ្នាំ 1968]] [[Category:មនុស្សនៅរស់]] lgnlqk2enwwezzwijb9z7dps6biwdr2 338382 338381 2026-08-06T03:52:59Z Changliegama 52373 338382 wikitext text/x-wiki [[File:嘎瑪仁波切.jpg|thumb|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] '''កាម៉ា រីនប៉ូឆេ''' (藏語：ཀརྨ་རིན་པོ་ཆེ་，Karma Rinpoche；ឈ្មោះចិនក៏សរសេរ 顏班·希熱將參 嘎瑪) គឺជាគ្រូបង្រៀនសំខាន់មួយរូបនៃនិកាយញីងម៉ា ក្នុង[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]]។ លោកកើតនៅឆ្នាំ 1968 នៅខេត្តស៊ីឈួន តំបន់អាប៉ា ទីក្រុងម៉ាអឺកាង ហើយបច្ចុប្បន្នជាព្រះអាចារ្យធិការនៃ[[វត្តចាងលេ]]។ តាំងពីកុមារភាព លោកបានចាប់ផ្តើមសិក្សាព្រះធម៌ក្រោមការណែនាំរបស់ពូរបស់លោក។ បន្ទាប់មក លោកបានសិក្សាក្រោមការដឹកនាំរបស់មហាខេនបូ 土登曲吉扎巴仁波切 និងទទួលបានគោរមងារខេនបូ។ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ មិនត្រឹមតែបានចូលរួមបង្កើតវិទ្យាស្ថានសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនាដំបូងគេនៅតំបន់嘉絨 ដែលរួមបញ្ចូលទាំងការសិក្សាព្រះធម៌បែបសូត្រ និងតន្ត្រ ហើយធ្វើជាប្រធានវិទ្យាស្ថាននោះទេ ប៉ុន្តែលោកក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅឆ្នាំ 1999 ជាអ្នកដឹកនាំជំនាន់ទី 85 នៃខ្សែបន្តប្រពៃណីកាតុក។ លោកបានខិតខំផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ ដោយបង្រៀននៅក្នុងវត្ត និងតែងតែត្រូវបានអញ្ជើញទៅធ្វើការបង្រៀន និងកម្មវិធីសាសនានៅតំបន់ដែលប្រើភាសាចិន។ លោកក៏បាននិពន្ធសៀវភៅជាច្រើន ដូចជា 《與心對話》 និង 《用好你的富緣》។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/542878439_123465?scm=10001.325_13-325_13.0.0.5_32&spm=smpc.channel_248.block3_308_NDdFbm_1_fd.1.1764221444336MrqgXny_324 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == ការបន្តជំនាន់ (轉世傳承) == ប្រវត្តិនៃខ្សែបន្តការចាប់កំណើតឡើងវិញរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ អាចតាមដានត្រឡប់ទៅសម័យស្តេចទ្រីសុង ដេតសែន (Trisong Detsen) នៃទីបេបុរាណ។ តាមប្រពៃណី នាយកដ្ឋានសាសនាបានចាត់ទុកថា 曾萬勒週 ក្រោយមកបានកើតឡើងវិញជាយូហ្សា នីងប៉ូ (Yudra Nyingpo) ដែលជាសិស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមសិស្សសំខាន់ 25 នាក់របស់គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)។ បន្ទាប់មក យូហ្សា នីងប៉ូ ត្រូវបានចាត់ទុកថាបានកើតឡើងវិញជាសមាជិកម្នាក់នៃ «មិត្តបីនៃការសិក្សា និងស្តាប់嘉絨» (嘉絨聞勝三友) គឺ 希熱將參 ក្នុងសម័យបុព្វបុរសកាតុក 旦巴德協 នៃវត្តកាតុក។ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បច្ចុប្បន្ន ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាការកើតឡើងវិញរបស់希熱將參។<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |website=昌列寺 |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切簡介 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-02-25 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref> == ជីវប្រវត្តិ == ឆ្នាំ 1968 លោកបានកើតនៅតំបន់嘉絨 ម៉ាអឺកាង។ នៅអាយុ 9 ឆ្នាំ លោកបានចាប់ផ្តើមសិក្សាគោលការណ៍ព្រះពុទ្ធសាសនា និងពិធីកម្មក្រោមការដឹកនាំរបស់ពូរបស់លោក 丹沛喇嘛។ នៅអាយុ 15 ឆ្នាំ លោកបានទទួលសីលបំបែករំដោះ (Pratimoksha) នៅមុខមហាខេនបូ 土登曲吉扎巴 នៃខ្សែបន្តហ្សុកឆេន។ លោកបានសិក្សាទ្រឹស្តីព្រះពុទ្ធសាសនាទាំងផ្នែកសូត្រ និងតន្ត្រ ហើយទទួលបានការផ្តល់អំណាចដហ្សុកឆេន (Dzogchen) និងការបន្តការបង្រៀនមាត់ពីបេះដូង។ នៅអាយុ 16 ឆ្នាំ លោកត្រូវបានព្រះអង្គម្ចាស់មាសនៃកាតុក 莫札法王 ទទួលស្គាល់ថាជាការកើតឡើងវិញរបស់ 希熱將參 ដែលជាសមាជិកមួយនៃ «មិត្តបីនៃការស្តាប់ និងការយល់ដឹង» ហើយត្រូវបានផ្តល់ឈ្មោះធម៌ថា 祖古顏班·希熱將參។ នៅអាយុជាង 20 ឆ្នាំ លោកបានគាំទ្រវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា塔公 និង嘉絨 ព្រមទាំងថែទាំព្រះសង្ឃដែលកំពុងសិក្សា និងធ្វើសមាធិនៅក្រៅប្រទេស។ នៅឆ្នាំ 2003 លោកបានសាងសង់ឡើងវិញនូវវិទ្យាស្ថានសិក្សា និងអនុវត្តព្រះធម៌嘉絨 នៅជិត[[វត្តចាងលេ]]។ <ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.hk/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref> == ការផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ និងសកម្មភាព == ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បានរៀបចំវគ្គសិក្សាសាធារណៈ ការបង្រៀនព្រះធម៌ និងការណែនាំការធ្វើសមាធិនៅតំបន់ដែលប្រើភាសាចិនជាច្រើន។ លោកក៏បានគាំទ្រការបង្កើតសមាគមសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា និងក្រុមអនុវត្តព្រះធម៌ផ្សេងៗ។ ព័ត៌មានអំពីសកម្មភាពទាំងនេះជាញឹកញាប់ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈសេចក្តីប្រកាសរបស់ស្ថាប័នព្រះពុទ្ធសាសនា គេហទំព័រវត្ត និងទំព័រវគ្គសិក្សា។<ref>{{cite web |title=佛教團體課程介紹 |url=https://kagyu.org.tw/course.php?aid=21&con_id=14 |website=台灣噶舉佛學院 |language=zh-tw |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> [[វត្តចាងលេ]] រៀបចំជារៀងរាល់ឆ្នាំនូវពិធីបុណ្យព្រះធម៌ធំៗ ដូចជា ពិធីសុំសេចក្តីសុខជាមួយព្រះម៉ഞ്ജុស្រី (Manjushri) ដែលធ្លាប់ត្រូវបានរាយការណ៍ដោយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងតំបន់។<ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == គោលគំនិតអប់រំ == === ចំពោះព្រះសង្ឃ៖ ការរំពឹងលើការអប់រំបែបឥស្សរជន === មុនពេលចូលរៀន សិស្សត្រូវបានជ្រើសរើសដោយផ្អែកលើសមត្ថភាព និងគុណភាពល្អជាងគេ បន្ទាប់មកទទួលការអប់រំជាប្រព័ន្ធ និងតឹងរឹង។ === ចំពោះពុទ្ធបរិស័ទទូទៅ៖ បញ្ចូលព្រះធម៌ទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ === លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ការសិក្សាព្រះធម៌ ត្រូវចាប់ផ្តើមពីការស្តាប់ ការគិតពិចារណា ដើម្បីយល់ពីមូលហេតុ វិធីសាស្ត្រ និងគោលបំណងត្រឹមត្រូវនៃការសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា។ លោកលើកទឹកចិត្តឲ្យសិស្ស និងអ្នកអនុវត្តព្រះធម៌ បញ្ចូលការអនុវត្តព្រះធម៌ទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងចូលរួមចំណែកក្នុងភាពសុខដុមរមនារបស់គ្រួសារ និងសង្គម តាមរយៈសកម្មភាពជាក់ស្តែង ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។ == ការងារសប្បុរសធម៌ == ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1995 បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកពីការផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌នៅក្រៅប្រទេស កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បានបន្តផ្តល់ជំនួយដល់សិស្សក្រីក្រដែលមានលទ្ធផលសិក្សាល្អ សាងសង់មណ្ឌលថែទាំមនុស្សចាស់ និងចូលរួមការងារសង្គ្រោះនៅពេលមានគ្រោះមហន្តរាយធំៗ។ ក្នុងនោះរួមមាន៖ * គ្រោះរញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ឆ្នាំ 2004។ * គ្រោះរញ្ជួយដី 921 នៅតៃវ៉ាន់។ * គ្រោះរញ្ជួយដី 512 នៅវិនឈួន។ * គ្រោះរញ្ជួយដីយ៉ាអាន ឆ្នាំ 2013។ * គ្រោះរញ្ជួយដីនេប៉ាល់ ថ្ងៃទី 25 ខែមេសា ឆ្នាំ 2015។ ក្នុងពេលមានគ្រោះមហន្តរាយ លោកបានផ្តល់ជំនួយទាំងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងកម្លាំងការងារ ហើយបានអនុវត្តពិធីសាសនាសម្រាប់ឧទ្ទិសកុសលដល់អ្នកដែលបានបាត់បង់ជីវិត។ == ស្នាដៃនិពន្ធ == ស្នាដៃរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ មានប្រធានបទជាច្រើន រួមមានការអនុវត្តស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង បញ្ញាជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការអនុវត្តបឋមនៃដហ្សុកឆេន (Dzogchen)។ ក្រៅពីការប្រមូលផ្តុំការបង្រៀន និងសៀវភៅសំឡេងនៅលើគេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្ត ក៏មានសៀវភៅជាច្រើនត្រូវបានបោះពុម្ពជាផ្លូវការតាមរយៈហាងលក់សៀវភៅ និងអ្នកបោះពុម្ពផ្សាយផងដែរ។ === ស្នាដៃដែលរៀបចំដោយគេហទំព័រផ្លូវការ ([[វត្តចាងលេ]]) === ទំព័រ «ស្នាដៃរបស់គ្រូបង្រៀនព្រះធម៌» របស់[[វត្តចាងលេ]] បានចុះបញ្ជីអត្ថបទ ការបង្រៀន និងសំណួរ–ចម្លើយជាច្រើនរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ រួមមាន៖ * 《師說心語》 * 《生活智慧》 * 《解惑之智》 * 《師說錄》 * 《系列សៀវភៅសំឡេង》 <ref>{{cite web |title=上師著作 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |website=昌列寺 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> === សៀវភៅដែលបានបោះពុម្ពជាផ្លូវការ === * 《ការអនុវត្តបឋមនៃដហ្សុកឆេន (Dzogchen)》（ភាគទី១／ទី២／ទី៣）។<ref>{{Cite book|title=《大圓滿前行》（上／中／下冊）|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2015|isbn=978-7-51-331881-5|location=中國}}</ref> * 《與心對話》（ការសន្ទនាជាមួយចិត្ត）។<ref>{{Cite book|title=《與心對話》|author=嘎瑪仁波切|publisher=江蘇文藝出版社|year=2017|isbn=978-7-53-998956-3|location=中國}}</ref> * 《用好你的富緣：活佛的人生財富課》（ប្រើប្រាស់បុណ្យវាសនារបស់អ្នកឲ្យបានល្អ៖ មេរៀនទ្រព្យសម្បត្តិជីវិតពីព្រះរស់）។<ref>{{Cite book|title=《用好你的富緣：活佛的人生財富課》|author=嘎瑪仁波切|publisher=江蘇文藝出版社|year=2010|isbn=978-7-53-994066-3|location=中國}}</ref> * 《快樂之源》（ប្រភពនៃសេចក្តីសុខ）។<ref>{{Cite book|title=《快樂之源》|author=嘎瑪仁波切|publisher=東方出版社|year=2013|isbn=978-7-50-606623-5|location=中國}}</ref> * 《了凡脫俗》（ការរួចផុតពីភាពធម្មតា）។<ref>{{Cite book|title=《了凡脫俗》|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2012|isbn=978-7-51-330890-8|location=中國}}</ref> * 《生命的覺醒》（ការភ្ញាក់ដឹងនៃជីវិត）។<ref>{{Cite book|title=《生命的覺醒》|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2012|isbn=978-7-51-330512-9|location=中國}}</ref> == មើលផងដែរ == * [[វត្តចាងលេ]] * [[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist}} 0c241f6zyf63bkjspmw5351nukm56m4 338383 338382 2026-08-06T03:55:03Z Changliegama 52373 338383 wikitext text/x-wiki [[File:嘎瑪仁波切.jpg|thumb|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] '''កាម៉ា រីនប៉ូឆេ''' (藏語：ཀརྨ་རིན་པོ་ཆེ་，Karma Rinpoche；ឈ្មោះចិនក៏សរសេរ 顏班·希熱將參 嘎瑪) គឺជាគ្រូបង្រៀនសំខាន់មួយរូបនៃនិកាយញីងម៉ា ក្នុង[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]]។ លោកកើតនៅឆ្នាំ 1968 នៅខេត្តស៊ីឈួន តំបន់អាប៉ា ទីក្រុងម៉ាអឺកាង ហើយបច្ចុប្បន្នជាព្រះអាចារ្យធិការនៃ[[វត្តចាងលេ]]។ តាំងពីកុមារភាព លោកបានចាប់ផ្តើមសិក្សាព្រះធម៌ក្រោមការណែនាំរបស់ពូរបស់លោក។ បន្ទាប់មក លោកបានសិក្សាក្រោមការដឹកនាំរបស់មហាខេនបូ 土登曲吉扎巴仁波切 និងទទួលបានគោរមងារខេនបូ។ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ មិនត្រឹមតែបានចូលរួមបង្កើតវិទ្យាស្ថានសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនាដំបូងគេនៅតំបន់嘉絨 ដែលរួមបញ្ចូលទាំងការសិក្សាព្រះធម៌បែបសូត្រ និងតន្ត្រ ហើយធ្វើជាប្រធានវិទ្យាស្ថាននោះទេ ប៉ុន្តែលោកក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅឆ្នាំ 1999 ជាអ្នកដឹកនាំជំនាន់ទី 85 នៃខ្សែបន្តប្រពៃណីកាតុក។ លោកបានខិតខំផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ ដោយបង្រៀននៅក្នុងវត្ត និងតែងតែត្រូវបានអញ្ជើញទៅធ្វើការបង្រៀន និងកម្មវិធីសាសនានៅតំបន់ដែលប្រើភាសាចិន។ លោកក៏បាននិពន្ធសៀវភៅជាច្រើន ដូចជា 《與心對話》 និង 《用好你的富緣》។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/542878439_123465?scm=10001.325_13-325_13.0.0.5_32&spm=smpc.channel_248.block3_308_NDdFbm_1_fd.1.1764221444336MrqgXny_324 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == ការបន្តជំនាន់ (轉世傳承) == ប្រវត្តិនៃខ្សែបន្តការចាប់កំណើតឡើងវិញរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ អាចតាមដានត្រឡប់ទៅសម័យស្តេចទ្រីសុង ដេតសែន (Trisong Detsen) នៃទីបេបុរាណ។ តាមប្រពៃណី នាយកដ្ឋានសាសនាបានចាត់ទុកថា 曾萬勒週 ក្រោយមកបានកើតឡើងវិញជាយូហ្សា នីងប៉ូ (Yudra Nyingpo) ដែលជាសិស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមសិស្សសំខាន់ 25 នាក់របស់គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)។ បន្ទាប់មក យូហ្សា នីងប៉ូ ត្រូវបានចាត់ទុកថាបានកើតឡើងវិញជាសមាជិកម្នាក់នៃ «មិត្តបីនៃការសិក្សា និងស្តាប់嘉絨» (嘉絨聞勝三友) គឺ 希熱將參 ក្នុងសម័យបុព្វបុរសកាតុក 旦巴德協 នៃវត្តកាតុក។ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បច្ចុប្បន្ន ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាការកើតឡើងវិញរបស់希熱將參។<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |website=昌列寺 |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切簡介 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-02-25 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref> == ជីវប្រវត្តិ == ឆ្នាំ 1968 លោកបានកើតនៅតំបន់嘉絨 ម៉ាអឺកាង។ នៅអាយុ 9 ឆ្នាំ លោកបានចាប់ផ្តើមសិក្សាគោលការណ៍ព្រះពុទ្ធសាសនា និងពិធីកម្មក្រោមការដឹកនាំរបស់ពូរបស់លោក 丹沛喇嘛។ នៅអាយុ 15 ឆ្នាំ លោកបានទទួលសីលបំបែករំដោះ (Pratimoksha) នៅមុខមហាខេនបូ 土登曲吉扎巴 នៃខ្សែបន្តហ្សុកឆេន។ លោកបានសិក្សាទ្រឹស្តីព្រះពុទ្ធសាសនាទាំងផ្នែកសូត្រ និងតន្ត្រ ហើយទទួលបានការផ្តល់អំណាចដហ្សុកឆេន (Dzogchen) និងការបន្តការបង្រៀនមាត់ពីបេះដូង។ នៅអាយុ 16 ឆ្នាំ លោកត្រូវបានព្រះអង្គម្ចាស់មាសនៃកាតុក 莫札法王 ទទួលស្គាល់ថាជាការកើតឡើងវិញរបស់ 希熱將參 ដែលជាសមាជិកមួយនៃ «មិត្តបីនៃការស្តាប់ និងការយល់ដឹង» ហើយត្រូវបានផ្តល់ឈ្មោះធម៌ថា 祖古顏班·希熱將參។ នៅអាយុជាង 20 ឆ្នាំ លោកបានគាំទ្រវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា塔公 និង嘉絨 ព្រមទាំងថែទាំព្រះសង្ឃដែលកំពុងសិក្សា និងធ្វើសមាធិនៅក្រៅប្រទេស។ នៅឆ្នាំ 2003 លោកបានសាងសង់ឡើងវិញនូវវិទ្យាស្ថានសិក្សា និងអនុវត្តព្រះធម៌嘉絨 នៅជិត[[វត្តចាងលេ]]។ <ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.hk/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref> == ការផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ និងសកម្មភាព == ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បានរៀបចំវគ្គសិក្សាសាធារណៈ ការបង្រៀនព្រះធម៌ និងការណែនាំការធ្វើសមាធិនៅតំបន់ដែលប្រើភាសាចិនជាច្រើន។ លោកក៏បានគាំទ្រការបង្កើតសមាគមសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា និងក្រុមអនុវត្តព្រះធម៌ផ្សេងៗ។ ព័ត៌មានអំពីសកម្មភាពទាំងនេះជាញឹកញាប់ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈសេចក្តីប្រកាសរបស់ស្ថាប័នព្រះពុទ្ធសាសនា គេហទំព័រវត្ត និងទំព័រវគ្គសិក្សា។<ref>{{cite web |title=佛教團體課程介紹 |url=https://kagyu.org.tw/course.php?aid=21&con_id=14 |website=台灣噶舉佛學院 |language=zh-tw |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> [[វត្តចាងលេ]] រៀបចំជារៀងរាល់ឆ្នាំនូវពិធីបុណ្យព្រះធម៌ធំៗ ដូចជា ពិធីសុំសេចក្តីសុខជាមួយព្រះម៉ഞ്ജុស្រី (Manjushri) ដែលធ្លាប់ត្រូវបានរាយការណ៍ដោយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងតំបន់។<ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == គោលគំនិតអប់រំ == === ចំពោះព្រះសង្ឃ៖ ការរំពឹងលើការអប់រំបែបឥស្សរជន === មុនពេលចូលរៀន សិស្សត្រូវបានជ្រើសរើសដោយផ្អែកលើសមត្ថភាព និងគុណភាពល្អជាងគេ បន្ទាប់មកទទួលការអប់រំជាប្រព័ន្ធ និងតឹងរឹង។ === ចំពោះពុទ្ធបរិស័ទទូទៅ៖ បញ្ចូលព្រះធម៌ទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ === លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ការសិក្សាព្រះធម៌ ត្រូវចាប់ផ្តើមពីការស្តាប់ ការគិតពិចារណា ដើម្បីយល់ពីមូលហេតុ វិធីសាស្ត្រ និងគោលបំណងត្រឹមត្រូវនៃការសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា។ លោកលើកទឹកចិត្តឲ្យសិស្ស និងអ្នកអនុវត្តព្រះធម៌ បញ្ចូលការអនុវត្តព្រះធម៌ទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងចូលរួមចំណែកក្នុងភាពសុខដុមរមនារបស់គ្រួសារ និងសង្គម តាមរយៈសកម្មភាពជាក់ស្តែង ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។ == ការងារសប្បុរសធម៌ == ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1995 បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកពីការផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌នៅក្រៅប្រទេស កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បានបន្តផ្តល់ជំនួយដល់សិស្សក្រីក្រដែលមានលទ្ធផលសិក្សាល្អ សាងសង់មណ្ឌលថែទាំមនុស្សចាស់ និងចូលរួមការងារសង្គ្រោះនៅពេលមានគ្រោះមហន្តរាយធំៗ។ ក្នុងនោះរួមមាន៖ * គ្រោះរញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ឆ្នាំ 2004។ * គ្រោះរញ្ជួយដី 921 នៅតៃវ៉ាន់។ * គ្រោះរញ្ជួយដី 512 នៅវិនឈួន។ * គ្រោះរញ្ជួយដីយ៉ាអាន ឆ្នាំ 2013។ * គ្រោះរញ្ជួយដីនេប៉ាល់ ថ្ងៃទី 25 ខែមេសា ឆ្នាំ 2015។ ក្នុងពេលមានគ្រោះមហន្តរាយ លោកបានផ្តល់ជំនួយទាំងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងកម្លាំងការងារ ហើយបានអនុវត្តពិធីសាសនាសម្រាប់ឧទ្ទិសកុសលដល់អ្នកដែលបានបាត់បង់ជីវិត។ == ស្នាដៃនិពន្ធ == ស្នាដៃរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ មានប្រធានបទជាច្រើន រួមមានការអនុវត្តស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង បញ្ញាជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការអនុវត្តបឋមនៃដហ្សុកឆេន (Dzogchen)។ ក្រៅពីការប្រមូលផ្តុំការបង្រៀន និងសៀវភៅសំឡេងនៅលើគេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្ត ក៏មានសៀវភៅជាច្រើនត្រូវបានបោះពុម្ពជាផ្លូវការតាមរយៈហាងលក់សៀវភៅ និងអ្នកបោះពុម្ពផ្សាយផងដែរ។ === ស្នាដៃដែលរៀបចំដោយគេហទំព័រផ្លូវការ ([[វត្តចាងលេ]]) === ទំព័រ «ស្នាដៃរបស់គ្រូបង្រៀនព្រះធម៌» របស់[[វត្តចាងលេ]] បានចុះបញ្ជីអត្ថបទ ការបង្រៀន និងសំណួរ–ចម្លើយជាច្រើនរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ រួមមាន៖ * 《師說心語》 * 《生活智慧》 * 《解惑之智》 * 《師說錄》 * 《系列សៀវភៅសំឡេង》 <ref>{{cite web |title=上師著作 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |website=昌列寺 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> === សៀវភៅដែលបានបោះពុម្ពជាផ្លូវការ === * 《ការអនុវត្តបឋមនៃដហ្សុកឆេន (Dzogchen)》（ភាគទី១／ទី២／ទី៣）។<ref>{{Cite book|title=《大圓滿前行》（上／中／下冊）|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2015|isbn=978-7-51-331881-5|location=中國}}</ref> * 《與心對話》（ការសន្ទនាជាមួយចិត្ត）។<ref>{{Cite book|title=《與心對話》|author=嘎瑪仁波切|publisher=江蘇文藝出版社|year=2017|isbn=978-7-53-998956-3|location=中國}}</ref> * 《用好你的富緣：活佛的人生財富課》（ប្រើប្រាស់បុណ្យវាសនារបស់អ្នកឲ្យបានល្អ៖ មេរៀនទ្រព្យសម្បត្តិជីវិតពីព្រះរស់）។<ref>{{Cite book|title=《用好你的富緣：活佛的人生財富課》|author=嘎瑪仁波切|publisher=江蘇文藝出版社|year=2010|isbn=978-7-53-994066-3|location=中國}}</ref> * 《快樂之源》（ប្រភពនៃសេចក្តីសុខ）។<ref>{{Cite book|title=《快樂之源》|author=嘎瑪仁波切|publisher=東方出版社|year=2013|isbn=978-7-50-606623-5|location=中國}}</ref> * 《了凡脫俗》（ការរួចផុតពីភាពធម្មតា）។<ref>{{Cite book|title=《了凡脫俗》|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2012|isbn=978-7-51-330890-8|location=中國}}</ref> * 《生命的覺醒》（ការភ្ញាក់ដឹងនៃជីវិត）។<ref>{{Cite book|title=《生命的覺醒》|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2012|isbn=978-7-51-330512-9|location=中國}}</ref> == មើលផងដែរ == * [[វត្តចាងលេ]] * [[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist}} 1tpk716s2cajdgzwhv1ma37qp63klt9 0 54023 338384 2026-08-06T04:00:32Z Changliegama 52373 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ [[File:嘎瑪仁波切.jpg|thumb|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] '''កាម៉ា រីនប៉ូឆេ''' (藏語：ཀརྨ་རིན་པོ་ཆེ་，Karma Rinpoche；ឈ្មោះចិនក៏សរសេរ 顏班·希熱將參 嘎瑪) គឺជាគ្រូបង្រៀនសំខាន់មួយរូបនៃនិកាយញីងម៉ា ក្នុងព្រះ... 338384 wikitext text/x-wiki [[File:嘎瑪仁波切.jpg|thumb|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] '''កាម៉ា រីនប៉ូឆេ''' (藏語：ཀརྨ་རིན་པོ་ཆེ་，Karma Rinpoche；ឈ្មោះចិនក៏សរសេរ 顏班·希熱將參 嘎瑪) គឺជាគ្រូបង្រៀនសំខាន់មួយរូបនៃនិកាយញីងម៉ា ក្នុង[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]]។ លោកកើតនៅឆ្នាំ 1968 នៅខេត្តស៊ីឈួន តំបន់អាប៉ា ទីក្រុងម៉ាអឺកាង ហើយបច្ចុប្បន្នជាព្រះអាចារ្យធិការនៃ[[វត្តចាងលេ]]។ តាំងពីកុមារភាព លោកបានចាប់ផ្តើមសិក្សាព្រះធម៌ក្រោមការណែនាំរបស់ពូរបស់លោក។ បន្ទាប់មក លោកបានសិក្សាក្រោមការដឹកនាំរបស់មហាខេនបូ 土登曲吉扎巴仁波切 និងទទួលបានគោរមងារខេនបូ។ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ មិនត្រឹមតែបានចូលរួមបង្កើតវិទ្យាស្ថានសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនាដំបូងគេនៅតំបន់嘉絨 ដែលរួមបញ្ចូលទាំងការសិក្សាព្រះធម៌បែបសូត្រ និងតន្ត្រ ហើយធ្វើជាប្រធានវិទ្យាស្ថាននោះទេ ប៉ុន្តែលោកក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅឆ្នាំ 1999 ជាអ្នកដឹកនាំជំនាន់ទី 85 នៃខ្សែបន្តប្រពៃណីកាតុក។ លោកបានខិតខំផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ ដោយបង្រៀននៅក្នុងវត្ត និងតែងតែត្រូវបានអញ្ជើញទៅធ្វើការបង្រៀន និងកម្មវិធីសាសនានៅតំបន់ដែលប្រើភាសាចិន។ លោកក៏បាននិពន្ធសៀវភៅជាច្រើន ដូចជា 《與心對話》 និង 《用好你的富緣》។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/542878439_123465?scm=10001.325_13-325_13.0.0.5_32&spm=smpc.channel_248.block3_308_NDdFbm_1_fd.1.1764221444336MrqgXny_324 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == ការបន្តជំនាន់ (轉世傳承) == ប្រវត្តិនៃខ្សែបន្តការចាប់កំណើតឡើងវិញរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ អាចតាមដានត្រឡប់ទៅសម័យស្តេចទ្រីសុង ដេតសែន (Trisong Detsen) នៃទីបេបុរាណ។ តាមប្រពៃណី នាយកដ្ឋានសាសនាបានចាត់ទុកថា 曾萬勒週 ក្រោយមកបានកើតឡើងវិញជាយូហ្សា នីងប៉ូ (Yudra Nyingpo) ដែលជាសិស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមសិស្សសំខាន់ 25 នាក់របស់គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)។ បន្ទាប់មក យូហ្សា នីងប៉ូ ត្រូវបានចាត់ទុកថាបានកើតឡើងវិញជាសមាជិកម្នាក់នៃ «មិត្តបីនៃការសិក្សា និងស្តាប់嘉絨» (嘉絨聞勝三友) គឺ 希熱將參 ក្នុងសម័យបុព្វបុរសកាតុក 旦巴德協 នៃវត្តកាតុក។ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បច្ចុប្បន្ន ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាការកើតឡើងវិញរបស់希熱將參។<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |website=昌列寺 |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切簡介 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-02-25 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref> == ជីវប្រវត្តិ == ឆ្នាំ 1968 លោកបានកើតនៅតំបន់嘉絨 ម៉ាអឺកាង។ នៅអាយុ 9 ឆ្នាំ លោកបានចាប់ផ្តើមសិក្សាគោលការណ៍ព្រះពុទ្ធសាសនា និងពិធីកម្មក្រោមការដឹកនាំរបស់ពូរបស់លោក 丹沛喇嘛។ នៅអាយុ 15 ឆ្នាំ លោកបានទទួលសីលបំបែករំដោះ (Pratimoksha) នៅមុខមហាខេនបូ 土登曲吉扎巴 នៃខ្សែបន្តហ្សុកឆេន។ លោកបានសិក្សាទ្រឹស្តីព្រះពុទ្ធសាសនាទាំងផ្នែកសូត្រ និងតន្ត្រ ហើយទទួលបានការផ្តល់អំណាចដហ្សុកឆេន (Dzogchen) និងការបន្តការបង្រៀនមាត់ពីបេះដូង។ នៅអាយុ 16 ឆ្នាំ លោកត្រូវបានព្រះអង្គម្ចាស់មាសនៃកាតុក 莫札法王 ទទួលស្គាល់ថាជាការកើតឡើងវិញរបស់ 希熱將參 ដែលជាសមាជិកមួយនៃ «មិត្តបីនៃការស្តាប់ និងការយល់ដឹង» ហើយត្រូវបានផ្តល់ឈ្មោះធម៌ថា 祖古顏班·希熱將參។ នៅអាយុជាង 20 ឆ្នាំ លោកបានគាំទ្រវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា塔公 និង嘉絨 ព្រមទាំងថែទាំព្រះសង្ឃដែលកំពុងសិក្សា និងធ្វើសមាធិនៅក្រៅប្រទេស។ នៅឆ្នាំ 2003 លោកបានសាងសង់ឡើងវិញនូវវិទ្យាស្ថានសិក្សា និងអនុវត្តព្រះធម៌嘉絨 នៅជិត[[វត្តចាងលេ]]។ <ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.hk/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref> == ការផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ និងសកម្មភាព == ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បានរៀបចំវគ្គសិក្សាសាធារណៈ ការបង្រៀនព្រះធម៌ និងការណែនាំការធ្វើសមាធិនៅតំបន់ដែលប្រើភាសាចិនជាច្រើន។ លោកក៏បានគាំទ្រការបង្កើតសមាគមសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា និងក្រុមអនុវត្តព្រះធម៌ផ្សេងៗ។ ព័ត៌មានអំពីសកម្មភាពទាំងនេះជាញឹកញាប់ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈសេចក្តីប្រកាសរបស់ស្ថាប័នព្រះពុទ្ធសាសនា គេហទំព័រវត្ត និងទំព័រវគ្គសិក្សា។<ref>{{cite web |title=佛教團體課程介紹 |url=https://kagyu.org.tw/course.php?aid=21&con_id=14 |website=台灣噶舉佛學院 |language=zh-tw |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> [[វត្តចាងលេ]] រៀបចំជារៀងរាល់ឆ្នាំនូវពិធីបុណ្យព្រះធម៌ធំៗ ដូចជា ពិធីសុំសេចក្តីសុខជាមួយព្រះម៉ഞ്ജុស្រី (Manjushri) ដែលធ្លាប់ត្រូវបានរាយការណ៍ដោយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងតំបន់។<ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == គោលគំនិតអប់រំ == === ចំពោះព្រះសង្ឃ៖ ការរំពឹងលើការអប់រំបែបឥស្សរជន === មុនពេលចូលរៀន សិស្សត្រូវបានជ្រើសរើសដោយផ្អែកលើសមត្ថភាព និងគុណភាពល្អជាងគេ បន្ទាប់មកទទួលការអប់រំជាប្រព័ន្ធ និងតឹងរឹង។ === ចំពោះពុទ្ធបរិស័ទទូទៅ៖ បញ្ចូលព្រះធម៌ទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ === លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ការសិក្សាព្រះធម៌ ត្រូវចាប់ផ្តើមពីការស្តាប់ ការគិតពិចារណា ដើម្បីយល់ពីមូលហេតុ វិធីសាស្ត្រ និងគោលបំណងត្រឹមត្រូវនៃការសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា។ លោកលើកទឹកចិត្តឲ្យសិស្ស និងអ្នកអនុវត្តព្រះធម៌ បញ្ចូលការអនុវត្តព្រះធម៌ទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងចូលរួមចំណែកក្នុងភាពសុខដុមរមនារបស់គ្រួសារ និងសង្គម តាមរយៈសកម្មភាពជាក់ស្តែង ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។ == ការងារសប្បុរសធម៌ == ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1995 បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកពីការផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌នៅក្រៅប្រទេស កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បានបន្តផ្តល់ជំនួយដល់សិស្សក្រីក្រដែលមានលទ្ធផលសិក្សាល្អ សាងសង់មណ្ឌលថែទាំមនុស្សចាស់ និងចូលរួមការងារសង្គ្រោះនៅពេលមានគ្រោះមហន្តរាយធំៗ។ ក្នុងនោះរួមមាន៖ * គ្រោះរញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ឆ្នាំ 2004។ * គ្រោះរញ្ជួយដី 921 នៅតៃវ៉ាន់។ * គ្រោះរញ្ជួយដី 512 នៅវិនឈួន។ * គ្រោះរញ្ជួយដីយ៉ាអាន ឆ្នាំ 2013។ * គ្រោះរញ្ជួយដីនេប៉ាល់ ថ្ងៃទី 25 ខែមេសា ឆ្នាំ 2015។ ក្នុងពេលមានគ្រោះមហន្តរាយ លោកបានផ្តល់ជំនួយទាំងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងកម្លាំងការងារ ហើយបានអនុវត្តពិធីសាសនាសម្រាប់ឧទ្ទិសកុសលដល់អ្នកដែលបានបាត់បង់ជីវិត។ == ស្នាដៃនិពន្ធ == ស្នាដៃរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ មានប្រធានបទជាច្រើន រួមមានការអនុវត្តស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង បញ្ញាជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការអនុវត្តបឋមនៃដហ្សុកឆេន (Dzogchen)។ ក្រៅពីការប្រមូលផ្តុំការបង្រៀន និងសៀវភៅសំឡេងនៅលើគេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្ត ក៏មានសៀវភៅជាច្រើនត្រូវបានបោះពុម្ពជាផ្លូវការតាមរយៈហាងលក់សៀវភៅ និងអ្នកបោះពុម្ពផ្សាយផងដែរ។ === ស្នាដៃដែលរៀបចំដោយគេហទំព័រផ្លូវការ ([[វត្តចាងលេ]]) === ទំព័រ «ស្នាដៃរបស់គ្រូបង្រៀនព្រះធម៌» របស់[[វត្តចាងលេ]] បានចុះបញ្ជីអត្ថបទ ការបង្រៀន និងសំណួរ–ចម្លើយជាច្រើនរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ រួមមាន៖ * 《師說心語》 * 《生活智慧》 * 《解惑之智》 * 《師說錄》 * 《系列សៀវភៅសំឡេង》 <ref>{{cite web |title=上師著作 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |website=昌列寺 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> === សៀវភៅដែលបានបោះពុម្ពជាផ្លូវការ === * 《ការអនុវត្តបឋមនៃដហ្សុកឆេន (Dzogchen)》（ភាគទី១／ទី២／ទី៣）។<ref>{{Cite book|title=《大圓滿前行》（上／中／下冊）|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2015|isbn=978-7-51-331881-5|location=中國}}</ref> * 《與心對話》（ការសន្ទនាជាមួយចិត្ត）។<ref>{{Cite book|title=《與心對話》|author=嘎瑪仁波切|publisher=江蘇文藝出版社|year=2017|isbn=978-7-53-998956-3|location=中國}}</ref> * 《用好你的富緣：活佛的人生財富課》（ប្រើប្រាស់បុណ្យវាសនារបស់អ្នកឲ្យបានល្អ៖ មេរៀនទ្រព្យសម្បត្តិជីវិតពីព្រះរស់）។<ref>{{Cite book|title=《用好你的富緣：活佛的人生財富課》|author=嘎瑪仁波切|publisher=江蘇文藝出版社|year=2010|isbn=978-7-53-994066-3|location=中國}}</ref> * 《快樂之源》（ប្រភពនៃសេចក្តីសុខ）។<ref>{{Cite book|title=《快樂之源》|author=嘎瑪仁波切|publisher=東方出版社|year=2013|isbn=978-7-50-606623-5|location=中國}}</ref> * 《了凡脫俗》（ការរួចផុតពីភាពធម្មតា）។<ref>{{Cite book|title=《了凡脫俗》|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2012|isbn=978-7-51-330890-8|location=中國}}</ref> * 《生命的覺醒》（ការភ្ញាក់ដឹងនៃជីវិត）។<ref>{{Cite book|title=《生命的覺醒》|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2012|isbn=978-7-51-330512-9|location=中國}}</ref> == មើលផងដែរ == * [[វត្តចាងលេ]] * [[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist}} 1tpk716s2cajdgzwhv1ma37qp63klt9 338386 338384 2026-08-06T04:05:27Z Changliegama 52373 338386 wikitext text/x-wiki [[File:嘎瑪仁波切.jpg|thumb|កាម៉ា រីនប៉ូឆេ]] '''កាម៉ា រីនប៉ូឆេ''' (藏語：ཀརྨ་རིན་པོ་ཆེ་，Karma Rinpoche；ឈ្មោះចិនក៏សរសេរ 顏班·希熱將參 嘎瑪) គឺជាគ្រូបង្រៀនសំខាន់មួយរូបនៃនិកាយញីងម៉ា ក្នុង[[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]]។ លោកកើតនៅឆ្នាំ 1968 នៅខេត្តស៊ីឈួន តំបន់អាប៉ា ទីក្រុងម៉ាអឺកាង ហើយបច្ចុប្បន្នជាព្រះអាចារ្យធិការនៃ[[វត្តចាងលេ]]។ តាំងពីកុមារភាព លោកបានចាប់ផ្តើមសិក្សាព្រះធម៌ក្រោមការណែនាំរបស់ពូរបស់លោក។ បន្ទាប់មក លោកបានសិក្សាក្រោមការដឹកនាំរបស់មហាខេនបូ 土登曲吉扎巴仁波切 និងទទួលបានគោរមងារខេនបូ។ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ មិនត្រឹមតែបានចូលរួមបង្កើតវិទ្យាស្ថានសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនាដំបូងគេនៅតំបន់嘉絨 ដែលរួមបញ្ចូលទាំងការសិក្សាព្រះធម៌បែបសូត្រ និងតន្ត្រ ហើយធ្វើជាប្រធានវិទ្យាស្ថាននោះទេ ប៉ុន្តែលោកក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅឆ្នាំ 1999 ជាអ្នកដឹកនាំជំនាន់ទី 85 នៃខ្សែបន្តប្រពៃណីកាតុក។ លោកបានខិតខំផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ ដោយបង្រៀននៅក្នុងវត្ត និងតែងតែត្រូវបានអញ្ជើញទៅធ្វើការបង្រៀន និងកម្មវិធីសាសនានៅតំបន់ដែលប្រើភាសាចិន។ លោកក៏បាននិពន្ធសៀវភៅជាច្រើន ដូចជា 《與心對話》 និង 《用好你的富緣》។<ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎玛仁波切：前世修行过，今生再续殊胜法缘的征兆 |url=https://www.sohu.com/a/542878439_123465?scm=10001.325_13-325_13.0.0.5_32&spm=smpc.channel_248.block3_308_NDdFbm_1_fd.1.1764221444336MrqgXny_324 |website=搜狐 |date=2022-05-01 |language=zh-cn |author=福禄寿喜 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=上師開示搜尋列表 |url=http://www.xuefo.net/czbt.asp?cz=%B8%C2%AC%94%C8%CA%B2%A8%C7%D0&B1=%B5%E3%B4%CB%CB%F1%CB%F7 |website=華人學佛網 |language=zh-cn |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=嘎瑪仁波切：生活中處處都是修行對境 |url=http://www.buddhism.org.hk/study/Article.aspx?id=2188 |website=香港佛教文化協會 |date=2016-12-09 |language=zh-cn |author=昌列寺 |access-date=2025-11-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=他們，從權貴富豪到偉大的佛教徒 |url=https://www.lama.com.tw/content/meet/act.aspx?id=8910 |website=喇嘛網 |language=zh-tw |author=嘎瑪仁波切 |url-status=live |access-date=2025-11-24}}</ref> == ការបន្តជំនាន់ (轉世傳承) == ប្រវត្តិនៃខ្សែបន្តការចាប់កំណើតឡើងវិញរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ អាចតាមដានត្រឡប់ទៅសម័យស្តេចទ្រីសុង ដេតសែន (Trisong Detsen) នៃទីបេបុរាណ។ តាមប្រពៃណី នាយកដ្ឋានសាសនាបានចាត់ទុកថា 曾萬勒週 ក្រោយមកបានកើតឡើងវិញជាយូហ្សា នីងប៉ូ (Yudra Nyingpo) ដែលជាសិស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមសិស្សសំខាន់ 25 នាក់របស់គ្រូប៉ទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava)។ បន្ទាប់មក យូហ្សា នីងប៉ូ ត្រូវបានចាត់ទុកថាបានកើតឡើងវិញជាសមាជិកម្នាក់នៃ «មិត្តបីនៃការសិក្សា និងស្តាប់嘉絨» (嘉絨聞勝三友) គឺ 希熱將參 ក្នុងសម័យបុព្វបុរសកាតុក 旦巴德協 នៃវត្តកាតុក។ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បច្ចុប្បន្ន ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាការកើតឡើងវិញរបស់希熱將參។<ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切介紹 |url=http://www.changleisi.com/index/Article/detail_article/id/18689.html |website=昌列寺 |language=zh-cn |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref><ref>{{cite web |title=尊貴嘎瑪仁波切簡介 |url=https://www.lama.com.tw/content/people/index2.aspx?id=539 |website=喇嘛網 |date=2008-02-25 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref> == ជីវប្រវត្តិ == ឆ្នាំ 1968 លោកបានកើតនៅតំបន់嘉絨 ម៉ាអឺកាង។ នៅអាយុ 9 ឆ្នាំ លោកបានចាប់ផ្តើមសិក្សាគោលការណ៍ព្រះពុទ្ធសាសនា និងពិធីកម្មក្រោមការដឹកនាំរបស់ពូរបស់លោក 丹沛喇嘛។ នៅអាយុ 15 ឆ្នាំ លោកបានទទួលសីលបំបែករំដោះ (Pratimoksha) នៅមុខមហាខេនបូ 土登曲吉扎巴 នៃខ្សែបន្តហ្សុកឆេន។ លោកបានសិក្សាទ្រឹស្តីព្រះពុទ្ធសាសនាទាំងផ្នែកសូត្រ និងតន្ត្រ ហើយទទួលបានការផ្តល់អំណាចដហ្សុកឆេន (Dzogchen) និងការបន្តការបង្រៀនមាត់ពីបេះដូង។ នៅអាយុ 16 ឆ្នាំ លោកត្រូវបានព្រះអង្គម្ចាស់មាសនៃកាតុក 莫札法王 ទទួលស្គាល់ថាជាការកើតឡើងវិញរបស់ 希熱將參 ដែលជាសមាជិកមួយនៃ «មិត្តបីនៃការស្តាប់ និងការយល់ដឹង» ហើយត្រូវបានផ្តល់ឈ្មោះធម៌ថា 祖古顏班·希熱將參។ នៅអាយុជាង 20 ឆ្នាំ លោកបានគាំទ្រវិទ្យាស្ថានព្រះពុទ្ធសាសនា塔公 និង嘉絨 ព្រមទាំងថែទាំព្រះសង្ឃដែលកំពុងសិក្សា និងធ្វើសមាធិនៅក្រៅប្រទេស។ នៅឆ្នាំ 2003 លោកបានសាងសង់ឡើងវិញនូវវិទ្យាស្ថានសិក្សា និងអនុវត្តព្រះធម៌嘉絨 នៅជិត[[វត្តចាងលេ]]។ <ref>{{cite web |title=嘎瑪仁波切 |url=https://baike.baidu.hk/item/%E5%98%8E%E7%91%AA%E4%BB%81%E6%B3%A2%E5%88%87/10147436 |website=百度百科 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref> == ការផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ និងសកម្មភាព == ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បានរៀបចំវគ្គសិក្សាសាធារណៈ ការបង្រៀនព្រះធម៌ និងការណែនាំការធ្វើសមាធិនៅតំបន់ដែលប្រើភាសាចិនជាច្រើន។ លោកក៏បានគាំទ្រការបង្កើតសមាគមសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា និងក្រុមអនុវត្តព្រះធម៌ផ្សេងៗ។ ព័ត៌មានអំពីសកម្មភាពទាំងនេះជាញឹកញាប់ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយតាមរយៈសេចក្តីប្រកាសរបស់ស្ថាប័នព្រះពុទ្ធសាសនា គេហទំព័រវត្ត និងទំព័រវគ្គសិក្សា។<ref>{{cite web |title=佛教團體課程介紹 |url=https://kagyu.org.tw/course.php?aid=21&con_id=14 |website=台灣噶舉佛學院 |language=zh-tw |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |title=10月21日嘎玛仁波切新浪微访谈全录(上) |url=http://fo.sina.com.cn/o/2013-10-25/154213825.shtml |website=新浪佛學 |date=2013-10-25 |language=zh-cn |access-date=2025-11-24}}</ref> [[វត្តចាងលេ]] រៀបចំជារៀងរាល់ឆ្នាំនូវពិធីបុណ្យព្រះធម៌ធំៗ ដូចជា ពិធីសុំសេចក្តីសុខជាមួយព្រះម៉ഞ്ജុស្រី (Manjushri) ដែលធ្លាប់ត្រូវបានរាយការណ៍ដោយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងតំបន់។<ref>{{Cite web |title=四川省阿坝州昌列寺举行纪念莲花生大师法会 |url=http://www.china777.org/html/fwzt/201504098610.html |website=丰财园在线佛教网 |date=2015-04-09 |language=zh-cn |author=AdminLijin |access-date=2025-11-24}}</ref> == គោលគំនិតអប់រំ == === ចំពោះព្រះសង្ឃ៖ ការរំពឹងលើការអប់រំបែបឥស្សរជន === មុនពេលចូលរៀន សិស្សត្រូវបានជ្រើសរើសដោយផ្អែកលើសមត្ថភាព និងគុណភាពល្អជាងគេ បន្ទាប់មកទទួលការអប់រំជាប្រព័ន្ធ និងតឹងរឹង។ === ចំពោះពុទ្ធបរិស័ទទូទៅ៖ បញ្ចូលព្រះធម៌ទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ === លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ការសិក្សាព្រះធម៌ ត្រូវចាប់ផ្តើមពីការស្តាប់ ការគិតពិចារណា ដើម្បីយល់ពីមូលហេតុ វិធីសាស្ត្រ និងគោលបំណងត្រឹមត្រូវនៃការសិក្សាព្រះពុទ្ធសាសនា។ លោកលើកទឹកចិត្តឲ្យសិស្ស និងអ្នកអនុវត្តព្រះធម៌ បញ្ចូលការអនុវត្តព្រះធម៌ទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងចូលរួមចំណែកក្នុងភាពសុខដុមរមនារបស់គ្រួសារ និងសង្គម តាមរយៈសកម្មភាពជាក់ស្តែង ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌។ == ការងារសប្បុរសធម៌ == ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1995 បន្ទាប់ពីត្រឡប់មកពីការផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌នៅក្រៅប្រទេស កាម៉ា រីនប៉ូឆេ បានបន្តផ្តល់ជំនួយដល់សិស្សក្រីក្រដែលមានលទ្ធផលសិក្សាល្អ សាងសង់មណ្ឌលថែទាំមនុស្សចាស់ និងចូលរួមការងារសង្គ្រោះនៅពេលមានគ្រោះមហន្តរាយធំៗ។ ក្នុងនោះរួមមាន៖ * គ្រោះរញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ឆ្នាំ 2004។ * គ្រោះរញ្ជួយដី 921 នៅតៃវ៉ាន់។ * គ្រោះរញ្ជួយដី 512 នៅវិនឈួន។ * គ្រោះរញ្ជួយដីយ៉ាអាន ឆ្នាំ 2013។ * គ្រោះរញ្ជួយដីនេប៉ាល់ ថ្ងៃទី 25 ខែមេសា ឆ្នាំ 2015។ ក្នុងពេលមានគ្រោះមហន្តរាយ លោកបានផ្តល់ជំនួយទាំងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងកម្លាំងការងារ ហើយបានអនុវត្តពិធីសាសនាសម្រាប់ឧទ្ទិសកុសលដល់អ្នកដែលបានបាត់បង់ជីវិត។ == ស្នាដៃនិពន្ធ == ស្នាដៃរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ មានប្រធានបទជាច្រើន រួមមានការអនុវត្តស្គាល់ចិត្តខ្លួនឯង បញ្ញាជីវិតប្រចាំថ្ងៃ និងការអនុវត្តបឋមនៃដហ្សុកឆេន (Dzogchen)។ ក្រៅពីការប្រមូលផ្តុំការបង្រៀន និងសៀវភៅសំឡេងនៅលើគេហទំព័រផ្លូវការរបស់វត្ត ក៏មានសៀវភៅជាច្រើនត្រូវបានបោះពុម្ពជាផ្លូវការតាមរយៈហាងលក់សៀវភៅ និងអ្នកបោះពុម្ពផ្សាយផងដែរ។ === ស្នាដៃដែលរៀបចំដោយគេហទំព័រផ្លូវការ ([[វត្តចាងលេ]]) === ទំព័រ «ស្នាដៃរបស់គ្រូបង្រៀនព្រះធម៌» របស់[[វត្តចាងលេ]] បានចុះបញ្ជីអត្ថបទ ការបង្រៀន និងសំណួរ–ចម្លើយជាច្រើនរបស់កាម៉ា រីនប៉ូឆេ រួមមាន៖ * 《師說心語》 * 《生活智慧》 * 《解惑之智》 * 《師說錄》 * 《系列សៀវភៅសំឡេង》 <ref>{{cite web |title=上師著作 |url=http://www.changleisi.com/index/Book/read_party |website=昌列寺 |language=zh-cn |url-status=live |accessdate=2025-11-19 |publisher=昌列寺}}</ref> === សៀវភៅដែលបានបោះពុម្ពជាផ្លូវការ === * 《ការអនុវត្តបឋមនៃដហ្សុកឆេន (Dzogchen)》（ភាគទី១／ទី២／ទី៣）។<ref>{{Cite book|title=《大圓滿前行》（上／中／下冊）|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2015|isbn=978-7-51-331881-5|location=中國}}</ref> * 《與心對話》（ការសន្ទនាជាមួយចិត្ត）។<ref>{{Cite book|title=《與心對話》|author=嘎瑪仁波切|publisher=江蘇文藝出版社|year=2017|isbn=978-7-53-998956-3|location=中國}}</ref> * 《用好你的富緣：活佛的人生財富課》（ប្រើប្រាស់បុណ្យវាសនារបស់អ្នកឲ្យបានល្អ៖ មេរៀនទ្រព្យសម្បត្តិជីវិតពីព្រះរស់）។<ref>{{Cite book|title=《用好你的富緣：活佛的人生財富課》|author=嘎瑪仁波切|publisher=江蘇文藝出版社|year=2010|isbn=978-7-53-994066-3|location=中國}}</ref> * 《快樂之源》（ប្រភពនៃសេចក្តីសុខ）។<ref>{{Cite book|title=《快樂之源》|author=嘎瑪仁波切|publisher=東方出版社|year=2013|isbn=978-7-50-606623-5|location=中國}}</ref> * 《了凡脫俗》（ការរួចផុតពីភាពធម្មតា）។<ref>{{Cite book|title=《了凡脫俗》|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2012|isbn=978-7-51-330890-8|location=中國}}</ref> * 《生命的覺醒》（ការភ្ញាក់ដឹងនៃជីវិត）។<ref>{{Cite book|title=《生命的覺醒》|author=嘎瑪仁波切|publisher=新星出版社|year=2012|isbn=978-7-51-330512-9|location=中國}}</ref> == មើលផងដែរ == * [[វត្តចាងលេ]] * [[ព្រះពុទ្ធសាសនា​នៅ​ទីបេ]] == ឯកសារយោង == {{Reflist}} 154dh6nws5r56udxahy5irlosl077u0 0 54024 338387 2026-08-06T11:40:50Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367618065|BG Pathum United F.C.]]" 338387 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|ប៊ីជី ប៉ាធុម យូណាយធីត អេហ្វស៊ី}} '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ប៊ីជី ប៉ាធុម យូណាយធីត'''( {{langx|th|สโมสรฟุตบอลบีจี ปทุม ยูไนเต็ด}} '''สโมสรฟุตบอลบีจี ปทุมใหม่''' ) គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពថៃមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[ខេត្តបទុមធានី|ខេត្ត Pathum Thani]] និងត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុន BG Sports Company Limited ដែលជាក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ ក្រុមហ៊ុន Bangkok Glass Public Company Limited ។ '''ប៊ីជី ប៉ាធុម យូណាយធីត''' ចូលរួមក្នុង លីគថៃ 1 ។ ឈ្មោះហៅក្រៅរបស់ BGPU គឺ "ទន្សាយ" ដែលមានប្រភពមកពី រាសីចក្រចិន របស់ប្រធានក្លឹបដំបូងគឺលោក ប៉ាវីន ភិរម្យភក្តិ ដែលកើតនៅ ឆ្នាំទន្សាយ ។ ក្លឹបនេះធ្លាប់ឈ្នះពានរង្វាន់ [[ថៃលីគទី1]] ចំនួន ១ ពានរង្វាន់ [[ថៃលីគទី2]] ចំនួន ១ ពានរង្វាន់ Thai FA Cup ចំនួន ១ ពានរង្វាន់ Thai League Cup ចំនួន ១ និង ពានរង្វាន់ Thailand Champions Cup ចំនួន ២។ 0of3a8e9acbkdhpuxhxd0v5zstceke2 0 54025 338388 2026-08-06T11:51:22Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1366841424|Port F.C.]]" 338388 wikitext text/x-wiki ក្លឹបបាល់ទាត់ ផត អេហ្វសុី ( {{langx|th|สโมสรฟุตบอลการท่าเรือ}} '''สโมสรฟุตบอลการท่าเรือ''' ) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា '''កំពង់ផែថៃ''' (ដែលពីមុនត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា '''ក្លឹបបាល់ទាត់អាជ្ញាធរកំពង់ផែថៃ''' តាម ឈ្មោះម្ចាស់ របស់វា) គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពថៃមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅក្នុង សង្កាត់ Khlong Toei នៃទីក្រុង [[បាងកក]] ដែលបច្ចុប្បន្នប្រកួតប្រជែងនៅក្នុង Thai League 1 ។ រួមជាមួយ បូរីរាម យូណាយធីត និង មឿង ថង យូណាយធីត ក្លឹប ផត ក៏ជាក្លឹបមួយក្នុងចំណោមក្លឹបដែលទទួលបានជោគជ័យបំផុតនៅក្នុង បាល់ទាត់ថៃ ផងដែរ ដោយបានឈ្នះ ពានរង្វាន់ FA Cup ចំនួន ៣ ពានរង្វាន់ League Cup ចំនួន ២ ពានរង្វាន់ Kor Royal Cup ចំនួន ៨ និង ពានរង្វាន់ Queen's Cup ចំនួន ៦ លើក។ ក្រុម ផត ក៏​ជិត​ឈ្នះ​លីគ​កំពូល​ផងដែរ ដោយ​បញ្ចប់​ក្នុង​នាម​ជា​ក្រុម​រង​ជើង​ឯក​ក្នុង ​ឆ្នាំ ១៩៩៩ និង​ម្តង​ទៀត​ក្នុង ​[[២០២៥-២៦ ថៃលីគទី១|រដូវ​កាល ២០២៥-២០២៦]] ។ bj3g0fhmplgykreutzwj5m162q49jup 0 54026 338390 2026-08-06T11:55:30Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367348190|Chiangrai United F.C.]]" 338390 wikitext text/x-wiki ក្លឹបបាល់ទាត់ [[ខេត្តឈៀងរ៉ាយ|ឈៀងរ៉ៃ យូណាយធីត អេហ្វសុី]] ( [[អក្សរថៃ|ថៃ]] '''៖''' สโมสร [[បាល់ទាត់|ฟุตบอล]] '''เชียงราย''' ក្លឹបនេះបច្ចុប្បន្នកំពុងប្រកួតប្រជែងក្នុង លីគទី ១ របស់ថៃ ។ ក្លឹបនេះក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា " The Beetles " ផងដែរ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្លឹប ឈៀងរ៉ៃ យូណាយធីត ក្លឹបនេះធ្លាប់ឈ្នះពានរង្វាន់ លីគទី១ថៃ មួយលើក, Thai FA Cup ចំនួន ៣លើក, Thai League Cup ចំនួន ១លើក និង Thailand Champions Cup ចំនួន ២លើក។ sqarb9129olu0sfo5xiuuqh5sjwe27n