វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3689 338910 337483 2026-08-13T04:57:05Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Bondet_Bratib_different_Loy_Krathong.jpg|Bondet_Bratib_different_Loy_Krathong.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this u 338910 wikitext text/x-wiki {{pp-protected}} ''{{pp-move-indef}}'' <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude> {{Good article}} {| class="infobox" style="width:2em;" |-style="text-align:center;" |style="background: #123456;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS; font-size: 15pt; color:yellow ; text-shadow: 1px 0px yellow;> បុណ្យអុំទូក </p> |- style="text-align:center;" |colspan="3"|[[File:បុណ្យអុំទូក.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" | colspan="4" style="background: #ABCDEF;" |'''Boat racing during Bon Om Touk''' |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះ​ផ្លូវការណ៍''' |colspan="2"|'''ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប អកអំបុក និង សំពះព្រះខែ''' |- style="vertical-align:top;" |'''ឈ្មោះហៅកាត់''' |colspan="2"| បុណ្យអុំទូក |- style="vertical-align:top;" |'''ប្រារព្ធដោយ''' |colspan="2"| ជនជាតិខ្មែរ |- style="vertical-align:top;" |'''រយៈពេល''' |colspan="2"| ៣ ថ្ងៃ |- style="vertical-align:top;" |'''ថ្ងៃចាប់ផ្ដើម និង ថ្ងៃបញ្ចប់''' |colspan="2"| ថ្ងៃ​១៤កើត ១៥កើត ដល់​ថ្ងៃ ១រោច ខែ​ក​ក្តិ​ក |- style="vertical-align:top;" |'''ប្រវត្តិទេវៈកថា''' |colspan="2"| ហិណ្ឌូសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា |- style="vertical-align:top;" |'''ប្រារព្ធលើកដំបូង''' |colspan="2"|ក្នុងរាជ​ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] |- style="vertical-align:top;" |'''ចុះកាលបរិច្ឆេទ''' |colspan="2"|'''ឆ្នាំ ១៨៧៣''' |} '''បុណ្យអុំទូក''' ([[អង់គ្លេស]]: Bon Om Touk) គឺជាពិធីបុណ្យ​ជាតិដ៏ធំមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំណត់យក ជាថ្ងៃឈប់សំរាករបស់ពលរដ្ឋកម្ពុជាចំនួន ៣ថ្ងៃ ដែលគិតចាប់ពី អំឡុងខែវិច្ឆិកា និងពេលខ្លះធ្លាក់មកនៅចុងខែតុលា ដែលរាប់តាមប្រតិទិន នៃឆ្នាំ[[ចន្ទគតិ]] ។ បុណ្យអុំទូក ត្រូវបានគេឱ្យនិយមន័យថា ជាបុណ្យសន្តៈរដូវ (រដូវរំហើយ) ឬ ទិវាវិស្សមកាល (Seasonal Holidays) ដែលស្រដៀងគ្នាទៅនិង ពិធីបុណ្យសែនព្រះខែ ([[អង់គ្លេស]]: Moon Festival) នៃបណ្ដាលប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ៖ [[វៀតណាម]] [[ចិន]] [[កូរ៉េខាងត្បូង]] និង [[ជប៉ុន]] ជាដើមដែលត្រូវបានគេហៅថា "ពិធីបុណ្យ ពាក់កណ្តាលរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ" ([[អង់គ្លេស]]: The Mid-Autumn Festival) <ref> Franklin E. Huffman, Im Proum (1988) [https://books.google.com.kh/books?id=3Wqc-iIdb_YC&dq=%E1%9E%94%E1%9E%BB%E1%9E%8E%E1%9F%92%E1%9E%99%E1%9E%A2%E1%9E%BB%E1%9F%86%E1%9E%91%E1%9E%BC%E1%9E%80%E2%80%8B&source=gbs_navlinks_s Intermediate Cambodian Reader], Publisher: SEAP Publications p.499 [[ISBN]]: 087727522X </ref> == ៣ថ្ងៃ នៃពិធីបុណ្យអុំទូក == '''The Three Days Of Royal Boat Festival''' [[File:Cambodian Illuminated Boat 2017.jpg|left|thumb|lluminated float (Bratib) of National Assembly of Cambodia during Bon Om Touk.]] ពិធីបុណ្យអុំទូក មានរយៈពេល ៣ថ្ងៃ ដោយថ្ងៃទី១ ជាថ្ងៃបើកកិច្ចប្រណាំងទូក​ ស្ថាប័នព្រះមហាក្ស័ត្រ ត្រូវរៀបចំទូកព្រះទីនាំងនឹមរាជ្យ ចំនួន២ ដាក់ឲ្យទន្ទឹមគ្នា ដើម្បីធ្វើជាទីព្រ័ត ដោយកំណត់យកម៉ោង ១១:០០ នាទីព្រឹក ជាកិច្ចចាប់ផ្ដើមប្រណាំងទូក ដែលមានទូកប្រណាំងរាប់រយ មកពី២៥ ខេត្តក្រុង ទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា មកប្រណាំងប្រជែងដើម្បីទទួលបានជ័យលាភីនេះ លុះក្រោយពេលដែលកម្មវិធីប្រណាំងទូកប្រព្រឹត្តទៅដល់បញ្ចប់នាពេលល្ងាច គេមានការបណ្ដែតប្រទីបធំៗនៅម៉ោង ៦:០០ នាទីល្ងាច ដែលមានប្រទីបតំណាងឲ្យស្ថាប័នជាតិ ទាំង ៣០ ចូលរួម ដើម្បីបួងសួងសុំសេចក្ដីសុខពី "ព្រះម៉ែគង្គា" ([[អង់គ្លេស]]: Goddess Ganga) និង សូមពរជ័យពីពពួកនាគ និង ថ្ងៃទី២ ក្រោយបញ្ចប់ការបណ្ដែតប្រទីប វេលាម៉ោង ៩:០០ នាទីយប់គេមានរៀបចំកិច្ចពិធី អកអំបុក រហូតដល់ វេលាម៉ោង ១២:០០ រំលងអាធ្រាត្រ ជាកិច្ចសំពះព្រះខែ ពលរដ្ឋ​ជាច្រើនរយនាក់ និងដើរជាមួយនិងចង្កៀងគោមចំរុះពណ៌របស់ពួកគេ ដើម្បីបង្អួតគ្នា ក្រោមពន្លឺព្រះច័ន្ទពេញវង់ដ៏ស្រស់ស្អាត ថ្ងៃទី៣ ចុងក្រោយ ពិធីប្រណាំងទូកនិងបញ្ចប់នៅម៉ោង ៥:០០ នាទីល្ងាច ជាមួយនិងកិច្ចពិធីកាត់ខ្សែរព្រ័ត្យ ទូកប្រណាំងទាំងអស់ និងត្រូវយកមកដង្ហែរឡើងវិញដើម្បីកាត់ខ្សែរព្រ័ត្យ បិទបញ្ចប់ពិធីបុណ្យអុំទូក ។<ref> Rungsin Kānphim (1981) [https://www.worldcat.org/title/vappadharm-khmaer-pracam-gruasar/oclc/54221527 Khmer Culture of Family], Publisher: Original from the University of Michigan p.96 illustrations (some color) ; 26 cm, OCLC Number: 54221527 </ref>​ == ពិធីបណ្ដែតប្រទីប == '''Lantern Floating Ceremony''' [[File:Bondet Bratib of Cambodia.jpg|thumb|Bondet Bratib or Lantern floating of Cambodia.]] ពិធីបណ្ដែតប្រទីប ឬ បណ្ដែតគោម ជាកិច្ចពិធីមួយដែលមានក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ ១៩២៨ ផែនដី [[ព្រះចន្ទរាជា]] គ.សករាជ ១៥២២ ក្រោយព្រះអង្គឈ្នះសង្គ្រាមស្ដេចកន នាបន្ទាយចតុមុខ ព្រះអង្គបានប្រារព្ធពិធីនេះឡើង ដើម្បីដឹងគុណដល់ព្រះម៉ែគង្គា (Goddess Ganga) ម្ដាយនៃការបង្កើតប្រភពទឹក (Mother of water source creation) ដើម្បីជាកិច្ចសុំខមាលទោសផង និង បន់ស្រន់សូមកុំឱ្យមានទឹកជំនន់នៅតំបន់នេះទៀត ។<ref>Eng Suth (1969) [https://www.elibraryofcambodia.org/ebook/morha-boros-khmer-2-ebook/ Mohaboros Khmer Documents Volume 1-2], Publisher: Institut Français du Cambodge Bibliothèque Numérique Culturethèque.</ref> "ព្រះម៉ែគង្គា" ដែលមានព្រះហស្ថ (ដៃ) កាន់ផ្កាឈូក និង ក្អមទឹក មានយាន្តជំនិះ ជាសត្វទឹក មកករ ត្រីរាជ ក្រពើ អណ្តើក .ល។ '''គង្គា''' មកពីពាក្យ ទន្លេនៅឥណ្ឌាឈ្មោះថា កាំងកា (Ganga river) ជាទន្លេ ពិសិដ្ឋ នៃ គ្រប់ជំនឿសាសនាទាំងអស់នៅ [[ឥណ្ឌា]] ជាពិសេស ពួកហិណ្ឌូ ទោះបី ពុំមានទន្លេ (Ganga) នៅខ្មែរ តែព្រះម៉ែគង្គា នៅតែជាព្រះម៉ែថែរក្សាទឹកទាំងអស់ដូចជា សមុទ្រ ទន្លេ ស្ទឹង ព្រែក បឹង ដែលជាប្រភពទឹកនៃការចិញ្ចឹបបីបាច់ដល់មនុស្សសត្វទាំងពួង និង ការហូរនាំនូវដីល្បាប់និង ភោគផលត្រីជាដើម ។ ខ្មែរក៏មានទន្លេដពិសិដ្ឋមួយដែរ ដែលមានលក្ខណះជា ជ័យភូមិហិណ្ឌូ គឺ [[ទន្លេសាប]] ការស្រលាញ់ និង គោរពនូវធម្មជាតិ ជាមាតា និងថែរក្សា មាតាខ្លួន ប្រកបដោយ ការដឹងគុណ និង ខមាលទោស ប្រជាជនខ្មែរតែងតែ ធ្វើនូវកូនប្រទីបតូចៗបណ្ដែត ដើម្បីជាការដឹងគុណដល់ព្រះម៉ែគង្គាផង និងដើម្បីជាការបួងសួងផង ដែល​បាន​ផ្ដល់​នូវ​សេចក្ដី​សុខ​សប្បាយ​ ភោគ​ផល​ក្នុង​ការ​នេសាទត្រី ដែលជារបរ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ ។<ref> Professor Pich Sal (1966) [https://books.google.com.kh/books?id=8Eis4PLIPp0C&q=%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%82%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%B6&dq=%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%82%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%B6&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj-_dOs1qL0AhXk7XMBHfwMBzYQ6AF6BAgMEAM The 12-Month Royal Ceremony], Publisher: Officer of the Khmer Traditional Church of the Buddhist Academy of Cambodia, Original from University of California, Berkeley p.76 </ref> === វិបាក === ក្រុមបុរាណាចារ្យដែលមកពីកម្រិតសិក្សាដេប៉ាតាម៉ង់នៃសកលវិទ្យាល័យក្រៅប្រទេស បានធ្វើការចងក្រង ពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប អកអំបុក និង សំពះខែ នៅលើគេហទំព័រ Khmer Wikipedia ដែលជាសព្វវចនាធិប្បាយ ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទូទាំងប្រទេសបានចូលអានដោយសេរី ដើម្បីទទួលបានចំណេះដឹង វប្បធម៌ និង ប្រវត្តិសាស្ត្រ របស់ខ្លួន បើសិនជាពួកយើងបោះពុម្ភសៀវភៅដែលមានតម្លៃថ្លៃ តើមានប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរប៉ុន្មាននាក់បានអាន ? ចុះហេតុអ្វីពួកយើងមិនចូលរួមជាមួយរដ្ឋាភិបាល ទៅបម្រើការជាមន្ត្រីក្នុងក្របខ័ណ្ឌ ពីព្រោះទឹកមាត់របស់ពួកយើងសាបពេក មិនមានឥទ្ធិពលក្នុងការកែប្រែគោលគំនិតរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំនោះទេ ឧទាហរណ៍ ក្នុងឆ្នាំ 2024 នេះ ឈ្មោះពិធីបុណ្យអុំទូក ខុសវេយ្យាករណ៍ជាតិ តើមន្ត្រីក្រោមឱវាទនរណាម្នាក់ហ៊ានផ្ដល់យោបល់ថាពាក្យនេះខុសហើយ ? ដោយបែបនេះហើយទើបពួកយើងជ្រើសរើសយកសេរីភាព ។ ពួកយើងមិនមែនជាក្មេងៗ សកលវិទ្យាល័យដែលសរសេរលើអត្ថបទជាតិធំៗនេះទេ ។ '''វិចារ ការបណ្ដែតប្រទីប''' ថ្មីៗនេះ ក្រុមសំអាងការមួយចំនួនធំ បាននាំគ្នាថតផុសផុល នៃការស្លៀកពាក់តុបតែងបែបបុរាណ អំពីការ បណ្ដែតប្រទីប គឺជារឿងល្អប្រសើរណាស់ ក៏ប៉ុន្តែពួកគេ បែរជាបង្ហាញរូបភាព នៃពិធីលយក្រាថងរបស់ជាតិសាសន៍ថៃទៅវិញ ។ សំអាងលើចម្លាក់មួយផ្ទាំងពីរផ្ទាំង នាប្រាសាទបាយ័ន និង បន្ទាយឆ្មារ ប៉ុន្តែទើបតែមកអនុវត្តន៍ក្នុងឆ្នាំ 2016 នាស.វទី21 ផ្ទុយទៅវិញ ថៃមានរូបភាពភស្តុតាងនៃរាជវង្សរបស់ពួកគេ បណ្ដែតកន្ទោងផ្កា តាំងពី ស.វទី20 ក្នុងឆ្នាំ 1950s មកម្ល៉េះហើយពិធីបុណ្យរបស់គេមានភាពល្បីល្បាញយូរមកហើយក្នុងក្រសែភ្នែកបរទេស បើសិនជាជនជាតិខ្មែរនៅតែបណ្ដែតប្រទីប ក្នុងរូបភាពកន្ទោងផ្កា នោះវប្បធម៌នៃការបណ្ដែតប្រទីបរបស់យើងនិងមិនមានជារូបភាពដែលជាអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួននោះទេ ព្រោះមិនមានសូម្បីតែរូបភាព រាជវង្ស ដែលជាភស្តុតាងមកគាំទ្រនោះឡើយ ដូចនេះ ប្រទីបរបស់កម្ពុជាត្រូវមានរចនាបថ ខុសប្លែកដាច់ដោយឡែកពីទំនៀមថៃ ។ ក្មេងៗមួយចំនួនលើកឡើងថា ចាស់ៗមួយចំនួនគាត់ប្រាប់មកចឹង ទើបពួកគេអនុវត្តន៍ ការបណ្ដែតកន្ទោងផ្កាតាម តើចាស់ៗនៅកម្ពុជា មានកម្រិតសិក្សាខ្ពស់ ប៉ុន្មានមុឺននាក់អំឡុងពេលកម្ពុជាមានសង្គ្រាមសុីវិល 1973 ដល់ 1993 ? សូមកុំយកគោលគំនិតជនចាស់ៗដែលមិនមានការអប់រំខ្ពស់ មកធើជាឯកសារយោងគាំទ្រនូវគោលគំនិតរបស់ខ្លួន ពិធីបុណ្យជាតិកម្ពុជាធំៗដែលបានចងក្រង សុទ្ធតែឆ្លងកាត់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ពីក្រុមមនុស្សដែលមានការសិក្សាខ្ពស់ ហើយត្រូវនិងចំណេះជំនាញ របស់ពួកគេ ។ '''តើពីបុរាណកាលប្រជាជនខ្មែរធ្វើរូបរាងប្រទីបបែបណាខ្លះ ?''' ក្នុងការចុះសាកសួរផ្ទាល់ពីចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យដែលមានជន្មាយុច្រើន ហើយឆ្លងកាត់សម័យកាលច្រើន ប្រទីបមានរូបរាងច្រើនសណ្ឋាន ពួកគាត់បានលម្អិតប្រាប់ថា ប្រទីបខ្មែរដែលគិតចាប់ពីព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ គឺធ្វើពីបង្គំឬស្សី បិតក្រដាស មានរូបរាងជាសត្វនាគ រាជសីហ៍ ខ្លា ក្រពើ និង បក្សីផ្សេងៗ មានប្រទីបខ្លះធ្វើពីបង្គំឬស្សី បិតដោយក្រណាត់ស្ដើង, ក្រណាត់ខ្លះមានគូរជារូបភាពទេវតាផ្សេងៗ ប្រទីបខ្លះគេយកបំពុងឬស្សី មកចោះជារន្ធតូចៗដែលមានជាក្បាច់ផ្កាផ្សេងៗ ហើយគេអុចទៀនបំភ្លឺពីខាងក្នុង រួចបួងសួងបំណងប្រាថ្នា ហើយពន្លឺទៀនមិនរលត់ទេ រក្សារហូតដល់ទៀនឆេះប្រទីបចូលទៅក្នុងទឹកតែម្ដង ហើយមិនមានការបណ្ដែតកន្ទោងផ្កា ឬ ដើមចេកស្អីនោះទេ លោកបានបន្តថា កន្ទោងស្លឹកអស់នោះបណ្ដែតតែបន្តិចត្រូវខ្យល់រលត់អស់ហើយ បើបណ្ដែតទៅរលត់ងងឹតឈឹងដដែល គេមិនចាំបាច់មកបណ្ដែតដើម្បីមើលភ្លើងប្រទីបនោះទេ ហើយកន្ទោងទាំងអស់នោះនិងស្អុយរលួយធ្វើឱ្យទឹកស្អុយប្រើមិនកើត សម័យនោះត្រូវដងទឹកតាមដងទន្លេស្ទឹងបឹងបួយកមកប្រើ ដោយការរៀបរាប់បែបនេះ ទើបយើងជឿថា ការបណ្តែតកន្ទោងផ្កាក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ គឺប្រជាជនខ្មែរ ដែលចំណាកស្រុកទៅថៃ ហើយត្រឡប់មកវិញ ពួគគេបាននាំពិធីលយកន្ទោងរបស់ថៃមកច្របល់នៅក្នុងវប្បធម៌កម្ពុជា ។ វិចារ វេយ្យាករណ៍ជាតិ ពន្យល់ពាក្យ សំពះព្រះខែ អកអំបុក បើសិនជាពិធីបុណ្យជាតិកម្ពុជា សរសេរបែបនេះ * ទី១ ខុសវេយ្យាករណ៍ជាតិ * ទី២ ខុសកម្មវិធីបុណ្យជាតិ * ទី៣ ពិធីបុណ្យមិនអាចបញ្ចប់បាន ១. សំពះព្រះខែ ជាសព្ទនាម ដែលសំដៅដល់ឈ្មោះ នៃពិធីបុណ្យមួយ អកអំបុក ជាកិរិយាសព្ទ សម្ដៅដល់កិច្ចអ្វីមួយ ដូចនេះ អកអំបុក ដែលជា កិរិយាសព្ទ មិនអាចស្ថិតនៅខាងក្រោយសព្ទនាមបានទេ ឧទាហរណ៍: សម្ដេចទៅផ្ទះ សព្ទនាម + កិរិយាសព្ទ + នាម យើងមិនអាចសរសេរថា សម្ដេចផ្ទះទៅ បានទេ ខុសវេយ្យាករណ៍ជាតិ ។ ២. បើសរសេរ សំពះព្រះខែ អកអំបុក និង នាំឱ្យខុសកម្មវិធីបុណ្យជាតិ ព្រោះកិច្ចដាលអំបុកអកអំបុក គេប្រារព្ធឡើងនៅម៉ោង 8-9 យប់ មុនកម្មពីធីសំពះព្រះខែ ដែលចងក្រងដោយលោក ចាបពិន សមាជិក នៃក្រុមជុំមុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងឆ្នាំ 1956 មិនមែនជាឯកសារយោងដែលទើបតែចងក្រងក្នុងឆ្នាំ 1990s នេះទេ ។ ៣. បើសរសេរ សំពះព្រះខែ អកអំបុក និង នាំឱ្យពិធីបុណ្យក្លាយជា ពិធីបុណ្យដែលមិនអាចបញ្ចប់បាន ហេតុអ្វីទើបមិនអាចបញ្ចប់បាន ពីព្រោះអស់លោកអាចបន្តអកអំបុកក្រោយសំពះព្រះខែរួច ដែលមានន័យថា អស់លោកអាចអកអំបុក នៅក្នុងខែកុម្ភៈ ហើយបន្ត អកអំបុករហូតដល់ពីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ អាចធ្វើបន្តគ្រប់ខែ ដែលរកទីបញ្ចប់នៃពិធីបុណ្យមិនឃើញ ។ == វិចិត្រសាលរូបភាព == នៅក្នុងវប្បធម៌ប្រពៃណី និង ទំនៀមទម្លាប់របស់ជនជាតិខ្មែរ បណ្ដែតប្រទីបមិនមានការអុចធូប នោះទេ រឹតតែមិនមានការយកលុយកាក់ទៅដាក់បណ្ដែតជាមួយ ។ <gallery widths="180px" heights="180px"> File:Cambodia Bondet Bratib.jpg|thumb|Cambodian floating lanterns (Bondet Bratib) during Bon Om Touk at Neang Kmao Pagoda, Takeo Province 2016. </gallery> === អត្ថន័យផ្សេងទៀត === '''Other meanings''' [[File:Cambodia Lantern floating.jpg|thumb|Buddhist Lantern floating of Cambodia, Dedicated to Bodhisattva]] ពិធីបណ្ដែតប្រទីប របស់កម្ពុជាដូចគ្នាទៅនិងពិធីបុណ្យគោម នៃបណ្ដាលប្រទេសមួយចំនួនដូចជា៖​ [[វៀតណាម]] [[ចិន]] [[តៃវ៉ាន់]] [[កូរ៉េខាងត្បូង]] [[ឡាវ]] [[ជប៉ុន]] និងដូចគ្នា ទៅនិង ពិធី "Ganga puja" or "Ganga Dussehra​" របស់ឥណ្ឌា ដែលប្រារព្ធដើម្បីដឹងគុណដល់ព្រះម៉ែគង្គា ឬ (Goddess Ganga) ដែលធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ​។ ការបណ្ដែតប្រទីបរបស់កម្ពុជា ក្នុងអត្ថន័យផ្សេងទៀត របស់ពុទ្ធសាសនិកកម្ពុជា គឺជាការឧទ្ទិសដល់ ពុទ្ធសាសនាដែលមានរៀបរាប់ក្នុងគម្ពីរ ទាថាវង្ស ភាសាបាលីមានចែងថា ព្រះចង្កូមកែវទាំង៤ នៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ បានប្រតិស្ថាននៅទីទាំង៤ គឺ៖ * នៅ ត្រៃត្រឹង្សសួគ៌ (Trāyastriṃśa)​ ឋានសួគ៌នៃទេវតាទាំង ៣៣ពួក * នៅ ពិភពនាគ (Naga World)​ * នៅ កាន្ធី (Kandy) [[ស្រីលង្កា]] * នៅ ទន្តៈបុរី (Dantapuri) [[ឥណ្ឌា]] ភាណវារៈបាលី ត្រង់ពុទ្ធនមក្កាគាថា មានចែងថា ស្នាមព្រះបាទ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធប្រតិស្ថាននៅទីតាំង ៥ គឺៈ * ទី១ - នៅសុវណ្ណមាលិកបរពត * ទី២ - នៅសុវណ្ណបរពត * ទី៣ - នៅសុមនកូដបរពត * ទី៤ - នៅយោនកបុរី * ទី៥ - នៅស្ទឹងនម្មទា ពាក្យសរសើរព្រះបាទ "យស្សបាទេ" ទាំងបាលី ទាំងសម្រាយមានចែងថា ព្រះបាទនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធប្រតិស្ថាននៅទីតាំង ៥ដូចក្នុងភាណរៈដែរ ។ ដោយហេតុមានគម្ពីរដីការជាប្រភពយ៉ាងនេះ បានជាពុទ្ធបរិស័ទខេមរជាតិតែងធ្វើពិធីបណ្តែតប្រទីប នៅយប់ពេញបូណ៌មីខែអស្សុជ ដែលក្រោយមកគេប្រារព្ធពិធីបណ្តែតប្រទីបនៅយប់ ១៤-១៥កើត និង ១រោជ ខែកត្តិក បូជាចំពោះចង្កូមកែវនៅពិភពនាគព្រះពុទ្ធបាទនៅស្ទឹងនម្មទា និងនៅទីឯទៀតដូចពោលខាងលើ ហើយដោយជឿថា ជាការកុសលយ៉ាងធំបានផលយ៉ាងប្រសើរដើម្បីសុខចំរើន រុងរឿងដល់ខ្លួន ដល់ប្រជាជន និងដល់ប្រទេសជាតិ ។<ref> [http://www.elibraryofcambodia.org/prorvort-bunomtouk-bandert-prortib-sampeas-preah-kher-ork-ombok-ebook/ ប្រវត្តិ​បុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប សំពះព្រះខែ អកអំបុក​] (2002) Publisher: Buddhist institute of ministry of cult and religion and elibrary of Cambodia p.12 </ref> == បណ្ដែតប្រទីប ខុសគ្នាពី លយកន្ទោង == '''Bondet Bratib Different Loy Krathong''' [[File:Cambodia Loy Bratib.jpg|thumb|Cambodia Loy Bratib mural art of Angkor period record from Chinese Ambassador Zhou Daguan 1296 AD, This mural art Keep in France museum.]] យោងតាមវចនានុក្រម របស់សម្ដេចសង្ឃរាជ [[ជួន ណាត​]] បោះពុម្ពផ្សាយ​ជាផ្លូវការណ៍ ឆ្នាំ ១៩៩៣ ពាក្យ '''ប្រទីប''' ( ន. ) ( សំ., បា. ) (បទីប) គោម, ចង្កៀង ។ ខ្មែរ​យើង​ហៅ​តែ​ចង្កៀង​តូច​ៗ​ដែល​ឥត​កែវ​លំផូង : អុជ​ប្រទីប, ពន្លឺ​ប្រទីប​ប្លុង​ៗ ។ ប្រដាប់​ធ្វើ​ជា​គ្រោង ឬ​ជា​រូប​ផ្សេង​ៗ ដាក់​លើ​ទូក​លាត​ឬ​លើ​ក្បូន អុជ​បំភ្លឺ​ព្រោងព្រាត​បណ្ដែត​លើ​ទឹក : បណ្ដែត​ប្រទីប ។ - ប្រទីប​ជ្វាលា ប្រទីប​ច្រើន​ដែល​ដាក់​រាយ​ជា​ជួរ​ជា​សង្កាត់​នៅ​ស៊ុម​ឬ​នៅ​ប្រទាស​បញ្ឈរ អុជ​ភ្លឺ​រុងរឿង​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​បុណ្យ​ជាដើម (ម. ព. ជ្វាលា>ជ្វាលា ផង) ។<ref>Choun Nath (1993) [http://dictionary.tovnah.com/word/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%91%E1%9E%B8%E1%9E%94 Khmer Dictionary: ប្រទីប] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211118212444/http://dictionary.tovnah.com/word/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%91%E1%9E%B8%E1%9E%94 |date=2021-11-18 }}, Publisher: KHMER-ENGLISH-KHMER DICTIONARIES By dictionary.tovnah.com</ref> លយប្រទីប គឺជាការបណ្ដែតគោម (Floating Lantern) ដោយមិនមានកែវលំផូង ដែលខុសពីការ លយកន្ទោង ទាំងស្រុង ដោយប្រការយល់ខុស របស់ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​មួយចំនួន ដែលទទួលរងនូវវប្បធម៌ ពីប្រទេសដ៏ទៃ តែងនាំវប្បធម៌របស់កម្ពុជាច្របល់ និង ជាតិសាសន៍ដទៃ ម្ដងហើយម្ដងទៀត សូមពលរដ្ឋកម្ពុជាមួយចំនួនបោះបង់នូវប្រការយល់ច្រឡំនេះ ។​ * '''ដូចនេះ​''' ការធ្វើប្រទីប ពីក្រដាស ហើយរលាយនូវរយៈពេលឆាប់រហ័ស មិនមានការប៉ះពាល់ទៅដល់បរិស្ថានទឹកនោះទេ ពលរដ្ឋ​កម្ពុជាមួយចំនួន គួរងាកមកធ្វើកូនប្រទីបអំពីក្រដាសវិញ ។​ យោងតាមកំណត់ត្រា របស់លោក ចូវតាក្វាន់ ([[អង់គ្លេស]]: Zhou Daguan) មកដល់ចក្រភពអង្គរក្នុងឆ្នាំ ១២៩៦ នៃគ.សរាជ លោកបានកត់ត្រា ពិធីបណ្ដែតគោមរបស់កម្ពុជា ថាអ្នកស្រុកទីនេះ គេ​យក​ខែទី១០ របស់​ចិន​​ធ្វើ​ជាខែទី១១ ហើយខែនោះ​មាន​ឈ្មោះថា (កក្ដិក) នៅពីមុខវាំងគេសង់វេទិការ​មួយ​ យ៉ាងធំ ​ដែល​អាចដាក់​បាន​មនុស្ស​មួយ​ពាន់នាក់​ ហើយគេចងប្រទីបជ្វាលា ​និង​ផ្កាផ្ញីជាដើម លំអនៅលើក្បូននោះ ដូចនេះពិធីលយប្រទីប ឬ បណ្ដែតគោម (Floating Lantern) មានតាំងពីសម័យអង្គរមកម៉្លេះ ។<ref>លីធាម តេង (1991) [http://www-lib.tufs.ac.jp/opac/recordID/catalog.bib/BA69549830 កំណត់ហេតុរបស់ ជីវតាក្វាន់ : អំពីប្រពៃណីនៃអ្នកស្រុកចេនឡា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211120110546/http://www-lib.tufs.ac.jp/opac/recordID/catalog.bib/BA69549830 |date=2021-11-20 }} បោះពុម្ពលើកទី 3 ភ្នំពេញ : រស្មីបដិវត្ត</ref> <ref> Daguan Zhou (1991) [https://books.google.com.kh/books?id=sn5uAAAAMAAJ&q=zhou+daguan+record+of+cambodia&dq=zhou+daguan+record+of+cambodia&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXu4aj5qb0AhXJrlYBHX6MCUYQ6AF6BAgJEAM The Customs of Cambodia], Publisher: Siam Society, 2001 Original from the University of Michigan p.147 [[ISBN]]: 9748298515 </ref> ជនជាតិកម្ពុជា តែងតែធ្វើកិច្ចពិធី អណ្តែត​ប្រទីប​ដល់​ព្រះម៉ែគង្គា និង ការចេញវស្សា ក្នុងអំឡុងខែវិច្ឆិកាដើម្បីជាកិច្ចបូជា ដល់ព្រះចង្កូមកែវ របស់ព្រះពុទ្ធបរមគ្រូ និងជាការដឹងព្រះគុណ ដល់ព្រះម៉ែគង្គា ក្នុងការផ្ដល់នូវប្រភពទឹកសម្រាប់ការប្រើប្រាស ​រីឯប្រទីបផ្កាឈូកតំណាងឱ្យកំណើតរបស់ព្រះម៉ែគង្គា ដោយសារតែព្រះបាតជើងរបស់[[ព្រះវិស្ណុ]] បានឈានប៉ះនឹងស្រទាប់មេឃា ហើយបង្កើតបានជាដំណក់ទឹកលើកដំបូងដែលធ្លាក់មកជាដួងកែវជីវិត ឃើញដូចនេះ [[ព្រះព្រហ្ម]] ក៏យកដួងកែវជីវិតនេះមករក្សាទុកក្នុងស្រទាប់ផ្កាឈូក ហើយបានផ្តល់កំណើតដល់គង្គា។<ref> Munīsobhǎṇ (Sekh Nāṅ) (Braḥ Grū.) (1950) [https://books.google.com.kh/books?id=3QsjAQAAMAAJ&q=%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%84%E1%9E%82%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%B6%E1%9E%9A&dq=%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%84%E1%9E%82%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%B6%E1%9E%9A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjGjaLD78j0AhWOSWwGHeQyCmwQ6AF6BAgDEAM Sāsanā sākal lok, Volumes 1-2], Publisher: Roṅ Bumb khmaer, Original from the University of Michigan.</ref> == លយកន្ទោង មិនមែនជាប្រទីប == '''Loy Krathong is not lanterns floating''' ក្រុមបុរាណាចារ្យ មិនខ្វល់ថាអស់លោកយកប្រភពស្រពិចស្រពិលណាមួយមកទេ ការលយកន្ទោងស្លឹកក្នុងកិច្ចពិធីចេញព្រះវស្សា និង ក្នុងកិច្ចពិធីបុណ្យអុំទូក មិនមែនជាប្រពៃណីទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរឡើយ នៅក្នុងកំណត់ត្រាប្រទេសចិន កម្ពុជាបានបង្កើតបណ្ណាល័យសម្រាប់រក្សាទុកនៅសៀវភៅ មានតាំងពី ស.វទី៧ មកម្ល៉េះនៃអាណាចក្រចេនឡា ដូចនេះប្រាកដណាស់ ការបណ្ដែតគោមមិនធ្វើពីស្លឹករុក្ខជាតិដូចបណ្ឌិតជំនាន់ក្រោយនឹកឃើញនោះទេ យើងក្រឡេកទៅមើលការបង្កើតក្រដាស ត្រូវបានរកឃើញនៅប្រទេសចិន ក្នុងអំឡុងស.វទី៥ នៃគ.សករាជ ដូចនេះរយៈពេល ២០០ឆ្នាំ នៃការដោះដូរទំនេញរវាងចិន និង កម្ពុជា ពិតណាស់ឥទ្ធិពលនៃការផ្លាសប្ដូរវប្បធម៌ក៏និងកើតមានដូចគ្នា សូមធ្វើការច្រានចោលទាំងស្រុងរាល់ជនទាំងឡាយណាដែលយក ការលយកន្ទោងស្លឹក របស់ជាតិសាសន៍ដ៏ទៃមកច្របល់ក្នុងវប្បធម៌ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យសូមលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការបណ្ដែតគោមជំនួសឱ្យការលយកន្ទោង ។ តើអ្នកដឹងទេ កន្ទោងបាយសី ជនជាតិខ្មែរបុរាណតែងតែកាច់ថ្វាយដល់ព្រះពោធិសត្វ (Bodhisattva) និងបានយកទៅដាក់នៅលើជើងពានផ្សេងៗ ក្នុងកិច្ចពិធីសែនព្រះខែ ជនជាតិខ្មែរមួយចំនួនដែលមានការយល់ខុស តែងយកទំនៀមសាសន៍ដ៏ទៃ នៃការយកកន្ទោងស្លឹកមកបណ្ដែតច្របល់និង ពិធីបណ្ដែតប្រទីបរបស់ខ្មែរម្ដងហើយម្ដងទៀត សូមបញ្ឈប់រាល់ទង្វើរទាំងឡាយណា ដែលឈានដល់ការបំផ្លាញ វប្បធម៌ទំនៀមទម្លាប់ជាតិកម្ពុជា ដូនតាខ្មែរបានប្រឹងប្រែងបែងចែកនូវវប្បធម៌រវាងជាតិសាសន៍ខ្មែរ និង ជាតិសាសន៍សៀម ឱ្យខុសប្លែកពីរចនាបថគ្នា ដែហៅថាស្តាយ (Style) ដែលមានន័យថា វប្បធម៌ស្រដៀងគ្នា តែមិនដូចគ្នាឡើយ ដើម្បីសម្គាល់នូវអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ជាតិរបស់ខ្លួន ផ្ទុយទៅវិញជនអគតិមួយចំនួន បានព្យាយាមយកវប្បធម៌កម្ពុជាទៅច្របល់បញ្ចូលគ្នាជាមួយជាតិសាសន៍ដទៃម្ដងហើយម្ដងទៀត តាមការយល់ឃើញដ៏ល្ងិតល្ងង់របស់ពួកគេ បញ្ចាក់ ខ្មែរពីបុរាណតែងតែបណ្ដែតប្រទីប ឬ បណ្ដែតគោម ដែលធ្វើអំពីក្រដាសឈើស្មាច់ជាមួយ និង បន្ទះឬស្សី ឬ ដើមចេក ។ * ប្រទេសកម្ពុជាដែលកាន់ពុទ្ធមហានិកាយ យកពន្លឺគោម ជាមាគា បូជាដល់ព្រះពោធិសត្វ លែងមានន័យចំពោះ ប្រជាជនខ្មែរកណ្ដាលហើយ ពួកគេយកកន្ទោងស្លឹកមកបណ្ដែតពេញស្ទឹងអង្គរ ឱ្យបរទេសយល់ច្រឡំថា កិច្ចដែលបានធ្វើបូជា ចំពោះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ របស់សាសន៍សៀមទៅវិញ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ សាទរចំពោះប្រជាជនខ្មែរកម្ពុជាក្រោម ដែលរក្សាទំនៀមបណ្ដែតប្រទីប បណ្ដែតគោមត្រឹមត្រូវតាមក្បួនតម្រា ។ រាប់ថយក្រោយ ជាង 10 ឆ្នាំមុន ក្រុមបុរាណាចារ្យ មិនដែលឃើញពួកគេយកកន្ទោងស្លឹកទៅបណ្ដែតនៅស្ទឹងអង្គរសោះ គ្មានសូម្បីរូបថតជាភស្តុតាង គ្មានសូម្បីកំណត់ត្រាបរទេស ដែលថតប្រជាជនខ្មែរនាំគ្នា ទៅបណ្ដែតកន្ទោងស្លឹកនៅស្ទឹងអង្គរអំឡុងឆ្នាំ 1999 ដល់ឆ្នាំ 2013 ឥឡូវពួកក្មេងវប្បធម៌កាងការលយកន្ទោងនេះទៅហើយ ក្រុមបុរាណាចារ្យ គ្មានពាក្យអ្វីនិងទូហ្មានអប់រំទៀតនោះទេ ។ === ការចូលរួម === '''Participation''' [[File:Cambodia Bondet Bratib.jpg|thumb|250px|Cambodian Bondet Bratib at Takeo Province 2016.]] ការបណ្ដែតប្រទីប ឬ បណ្ដែតគោម របស់ប្រជាជនខ្មែរគឺបានមកពីជំនឿសាសនាចំនួនពីរ គឺ ព្រហ្មញ្ញសាសនា និង ពុទ្ធសាសនា ដែលមានជាទេវកថាតំណាលក្នុងក្រាំងគម្ពីរផងដែរ ប៉ុន្តែជាអកុសលប្រទេសកម្ពុជាបានជួបប្រទះនិងសង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងអស់រយៈពេល ២៨ ឆ្នាំ ដែលរាប់ចាប់តាំងពីសម័យខ្មែរក្រហម ឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩៨ ដែលធ្វើឱ្យកំណត់ត្រាមួយចំនួនធំត្រូវបានបាត់បង់ នៅសល់តែការនិទានតគ្នា ពីចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យដែលរស់រានមានជីវិតប៉ុនណោះ ដែលបាននិទានបន្តគ្នាពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ។ បើទោះជាខ្មែរបុរាណបានទទួលយក ឥទ្ធិពលសាសនាព្រហ្មញ្ញមកយ៉ាងណាក្ដី ក៏អ្នកប្រាជ្ញខ្មែរបុរាណបានធ្វើការប្រែសម្រួលនៅទេវកថាទាំងអស់នោះឱ្យទៅជាបែបផែនរបស់ខ្មែរផងដែរ ដែលហៅ (Version Khmer) កំណើតរបស់ព្រះម៉ែគង្គា នៅក្នុងទេវកថា របស់ព្រហ្មញ្ញសាសនា ដែលកម្ពុជាបាននិទានខុសប្លែកពីឥណ្ឌាមួយចំនួនផងដែរ ។ ទេវៈកថាកម្ពុជា មានតំណាលពី ស្ដេចស្វាមួយឈ្មោះ ពាលី បានវាយដណ្ដើមឋានសួគ៌របស់ព្រះឥន្ទ្រ ដូចនេះហើយ ទើបទេវតា ទាំងអស់បានសុំយាង [[ព្រះនរាយណ៍]] ឱ្យមកជួយ ដោយ ព្រះនរាយណ៍ បានក្រឡាខ្លួននិមិត្មកាយជាសមណៈព្រាហ្មណ៍ ដែលមានរូបរាងទាបកន្តឿ ឈ្មោះ វាមន និងបានទៅសុំដី ៣ជំហ៊ាន ពីស្ដេចស្វាឈ្មោះ ពាលី ស្ដេចស្វាពាលី ដោយសេចក្ដីអំនួត នោះក៏យល់ព្រម ក្រោយមក វាមន បានពង្រីកកាយខ្ពស់ធំឡើងៗ មួយជំហ៊ានឈានយកឋានបាតាល់ របស់ស្វាពាលី ជំហ៊ានទី២ ឈានយកឋានសួគ៌ ក៏ប៉ះនិងស្រទាប់មេឃា បង្កើតបានជាតំណក់ទឹកមួយធ្លាក់ចុះមក ដែលមានជាដួងកែវជីវិត [[ព្រះព្រហ្ម]] ឃើញដូចនេះ បានយកទឹកនៃដួងកែវជីវិតនេះទៅរក្សាទុកក្នុងស្រទាប់ផ្កាឈូក ហើយបានផ្ដល់ជាកំណើតដល់នាងគង្គា ។ ចំណែកឯស្វាពាលីដែលដឹងថា សមណៈព្រាហ្មណ៍ គឺជាព្រះនរាយណ៍ ទើបពាលី សុំទូលបាតជើងព្រះនរាយណ៍នៃជំហ៊ានទី៣ ជាការដឹងខុស និងសូមឱ្យព្រះនរាយណ៍អភ័យទោសដល់រូបគេ ។ តំណាលទេវកថា វគ្គទី២ តំណាលពីស្ដេចនាគ ឈ្មោះវីរៈតា បានខឹងនិងមនុស្សលោក ថាខ្លួនជាអ្នកបង្អុលទឹកភ្លៀងចុះមកសោះប៉ុន្តែបែរជាមនុស្សលោកទៅគោរពបន់ស្រន់ សែនព្រេនដល់ពួកទេវតាទៅវិញ ដោយសេចក្ដីខឹង ស្ដេចនាគវីរៈតា មិនបង្អុលទឹកភ្លៀងដល់មនុស្សលោកនោះទេ ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក បានកើតការរាំងស្ងួតជាបន្តបន្ទាប់ មនុស្សលោកចាប់ផ្ដើមអស់ជំនឿលើទេវតា ។ ព្រះឥន្ទ្រដោយសេចក្ដីព្រួយបារម្ភ ខ្លាចមនុស្សលោក បាត់ជំនឿលើទេវតា ក៏បានទៅសុំឱ្យ អទិទេពនៃអង្គព្រះព្រហ្មជួយ ព្រះព្រហ្មក៏បង្គាប់ឱ្យនាងគង្គា (Goddess Ganga) បង្អុលទឹកដល់មនុស្សលោក ។ នាងគង្គា បានចាប់ច្បូតសសៃសក់របស់ខ្លួនទម្លាក់ទឹកដល់មនុស្សលោក ក្នុងការទម្លាក់ទឹកនេះសសៃសក់របស់នាងមួយសសៃ បានដាច់ធ្លាក់ចុះមកហើយក្លាយជាសត្វទឹកដ៏ខ្លាំងក្លាមួយ ដែលមានឈ្មោះថា សត្វមករ សត្វនេះគ្មានអង្គទេវៈណាអាចបង្ក្រាបវាបានឡើយ ដោយមិនចង់ឃើញ ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក កើតមាននៅមហន្តរាយ នាងគង្គាបានប្រកាសប្រាប់អស់ទេវៈទាំងពួងថា រាល់នរណាម្នាក់អាចបង្ក្រាបសត្វនេះបានទ្រង់និងរៀបអភិសេកជាមួយនិងអង្គទេពនោះ ។ ដោយគ្មានទេវៈណាអាចបង្ក្រាប សត្វមករនោះបាន ទើបអង្គព្រះឥសូរ យាងចុះមកបង្ក្រាបសត្វនោះរហូតទទួលបានជោគជ័យ ហើយបានរៀបអភិសេកនិងនាងគង្គា ហើយជាចុងក្រោយស្ដេចនាគ វីរៈតា បានប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយនិង ព្រះឥន្ទ្រ ហើយព្រះឥន្ទ្របានប្រើនៅអំណាចកាំរន្ទះរបស់ខ្លួនយកឈ្នះស្ដេចនាគវីរៈតា ហើយបរិវារនាគទាំងអស់ត្រូវស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ ព្រះឥន្ទ្រ ។ និទានទេវៈកថានេះបានបង្កើតឱ្យមានជាទំនៀមទម្លាប់នៃការបណ្ដែតប្រទីបនៅក្នុងតំបន់នៃសហគមរស់នៅក្នុងសង្គមកម្ពុជាមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។<ref> Lawrence Johnstone Burpee (1964) [https://books.google.com/books/about/Canadian_Geographical_Journal.html?id=AdhYAAAAMAAJ Canadian Geographical Journal, Volumes 68-69], Contributors: Royal Canadian Geographical Society, Canadian Geographical Society, Publisher: Royal Canadian Geographical Society., Original from the University of Michigan </ref> == ពិធីអកអំបុក == '''Og Ambok Ceremony''' ប្រវត្តិពិធី អកអំបុក ប្រវត្តិនេះមានមកយូលង់ណាស់មកហើយ ដែលគេជឿថា ក្នុងរាជ '''[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២]]''' ក្នុងឆ្នាំ (១៥៦៨ នៃ គ.ស) ដែលកើតឡើងតាមរយៈព្រះសុបិន របស់ព្រះអង្គ ដែលព្រះអង្គ សុបិន ឃើញព្រះឥន្ទ្រ (Indra) ប្រយុទ្ធគ្នាជាមួយពួកបីសាច (Demon) នៅក្នុងបន្ទាយលង្វែក ហើយទ្រង់ឃើញ ព្រះឥន្ទ្រ បានចោលកាំរស្មីរន្ទះសម្លាប់ពួកបីសាចនោះ ភ្លាមនោះសម្លេងរន្ទះ បានបាញ់បន្លឺឡើង ធ្វើឲ្យទ្រង់ភ្ញាក់ឡើង លុះព្រឹកឡើងទ្រង់ចាត់ឲ្យមន្ត្រីហែរហមទៅមើលដីបរិវេណជុំវិញក្នុងបន្ទាយលង្វែក ក៏ប្រទះឃើញដីមួយកន្លែងមានស្នាមរន្ទះបាញ់ពិតមែននោះ ព្រះរាជាទ្រង់ ក៏បាននាំព្រះមហេសី ស្រីស្នំ ក្រុមការ រួមទាំងញាតិវង្ស ព្រាហ្មបរោហិត មន្រ្តីសេនាបតី ទាំងអស់ ធ្វើពិធីសែនក្រុងពាលី បួងសួងដល់ទេវតាទាំង ៨ទិស អស់រយៈពេល ៣ថ្ងៃ។ ។ ហើយទ្រង់បានបញ្ជារឲនាមុឺនសេនាសាងសង់វត្តមួយដើម្បីបូជាដល់ព្រះឥន្ទ្រ ដែលមានឈ្មោះថា '''វត្តព្រះឥន្ទ្រ''' (Indra Pagoda) ក្នុង[[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] ហើយក្រោយមកបានប្ដូរឈ្មោះមក វត្តព្រះឥន្ទ្រទេពវិញ ដោយការសាងរូបបដិមាព្រះពុទ្ធដែលមាននៅក្នុងខេត្តកំពង់ឆ្នាំងសព្វថ្ងៃនេះ ។<ref> Cambodia. Krasuaṅ Ghosanākār nẏṅ Vappadharm (1990) [https://books.google.com.kh/books?id=1FPNkquAQCoC&q=%E1%9E%A2%E1%9E%80%E1%9E%A2%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%BB%E1%9E%80%E2%80%8B&dq=%E1%9E%A2%E1%9E%80%E1%9E%A2%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%BB%E1%9E%80%E2%80%8B&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjf7_yS7qb0AhW5klYBHT3pBjQQ6AF6BAgFEAM Prajum rẏan breṅ Khmaer, Volume 9], Publisher: Krum Jaṃnuṃ Taṃniam Daṃnlâp Khmae, Buddha Sāsanapaṇdity, Original from University of California, Berkeley </ref> ពេលសាងសង់វត្តនេះបញ្ចប់ទ្រង់រៀបចំឲ្យមានកិច្ចពិធី '''ដាលអំបុក''' នេះឡើង គេ​ត្រូវ​ចាត់តាំង​អ្នក​ដាល់​ដោយមាន​កម្លាំង​ត្រៀម​ជំនួយ៤ ឬ៥នាក់ អ្នក​លីង​ដែល​អាចមាន២ឬ៣នាក់ ក្នុងមួយក្រុម។ គេ​ចាត់តាំង​អ្នកដើរ​ប្រមូល​ត្បាល់​អង្រែ ដើររក​អំបែង​ធ្វើ​ឈើ​ឆ្កៀស​ត្រៀម​ទុកជាមុន​ឲ្យ​ស្រេច។ ធម្មតា​បុណ្យ​មហា​អំបុក គេ​ត្រូវមាន​ត្បាល់​ពី ៣០ ទៅ ៥០ ដើម្បី​ញ៉ាំង​ពិធី​នេះ​ឲ្យ​មាន​ភាព​ឧឡា​រិ​ក។ ដូច្នេះ គេ​ក៨ត្រៀម​មនុស្ស ៣០ ឬ ៥០ ក្រុម​ដើម្បី​ចូលរួម​ក្នុង​ពិធី​នេះដែរ។ នៅ​ថ្ងៃបុណ្យ​សម្ភារៈ​គ្រប់​ប្រភេទ​ដែល​ត្រូវការ​ចាំបាច់​ក្នុង​ពិធី ត្រូវបាន​ដឹកជញ្ជូន​យកទៅដាក់​ឯ​វត្ត​ជាស្រេច​តាំងពី​ថ្ងៃរសៀល​ម្ល៉េះ។ នៅពេល​ព្រលប់​ប្រមាណ​ម៉ោង ៦ កន្លះ អ្នកចាត់ចែង​បុណ្យ​បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​ក្រុម​ដាល់អំបុកនីមួយៗ តម្រៀប​ត្បាល់ ចង្ក្រាន​ជា​ជួរ​យ៉ាង​ត្រង់ ហើយ​វែង នៅតាម​ចំនួន​ត្បាល់​ដែល​អាចមាន។ ដំបូង​ឡើង​អ្នក​បញ្ជាការ បាន​បង្គាប់​ឲ្យ​គ្រប់​ក្រុម​បង្កាត់ភ្លើង ដាំ​អំបែង​ឲ្យ​បាន​ក្ដៅស្មើៗគ្នា​មុន​ចាប់ផ្ដើម​ពិធី។ នៅពេល​ពិធី​មហា​អំបុក​ចាប់ផ្ដើម​សកម្មភាព​គេ​សន្មតគ្នា​យក​សំឡេង​គង​ជា​សញ្ញា​បញ្ជា។ លុះ​ឃើញថា អំបែង​គ្រប់​ក្រុម​មានកំ​ដៅ​ល្មម​ហើយ គេ​នោះ​គង​មួយ​អន្លូង​ជាស​ញ្ញា ប្រាប់​ឲ្យ​ចាក់​ស្រូវ​ទៅក្នុង​អំបែង។ អ្នក​លីង​បាន​វាស​វី​ឈើ​លីង​ទៅលើ​គ្រាប់ស្រូវ​ក្នុង​អំបែង​ទៅតាម​បច្ចេកទេស ឬ​បទពិសោធន៍​របស់ខ្លួន។ លុះ​ប៉ាន់ស្មាន​ដឹងថា ស្រូវ​លីង​នោះ​ឆ្អិន (ដោយ​គ្រាប់ស្រូវ​ចាប់​ផ្ទុះ​ប្រែសៗ ជា​បន្ត​បន្តា​ប់) ហើយ​នោះ​ស្នូរ​គង​អន្លូង​ទី​ពីរបាន​បន្លឺ​ឡើងជា​សញ្ញា​ប្រាប់ថា ឲ្យ​អ្នក​លីង​លើក​អំបែង​ចាក់​ស្រូវ​លីង​ឆ្អិន​ល្មម​នោះ​ទៅក្នុង​ត្បាល់ ព្រម​គ្នា បន្ទាប់ពីនោះ​ភ្លាម​ស្នូរ​អង្រែ​បាន​បញ្ចេញ​សន្ធឹក​យ៉ាង​កក្រើក​ដី។ '''អ្នក​ដាល់អំបុក​''' គ្រប់​ក្រុម​បាន​បុក​និង​ឆ្កៀស​យ៉ាង​ញាប់ដៃ ដើម្បី​លៃ​យ៉ាងណា​ឲ្យ​អំបុក​របស់ខ្លួន​មានគុណ​ភាពល្អ។ នៅពេលនេះ ទស្សនិកជន​រាប់ពាន់នាក់​មកឈរ​ចោមរោម​មើល​ទស្សនីយភាព​នេះ​យ៉ាង​សប្បាយ​ព្រឺព្រួច ដោយ​ឃើញ​ត្បាល់​អំបែង ចង្ក្រាន​តម្រៀប​គ្នា​យ៉ាង​ត្រង់ ដោយ​ឃើញ​ចង្កៀងគោម ឬ​ចង្កៀងម៉ាំងសុង​ជះ​ពន្លឺ​ព្រោងព្រាត ដើម្បី​បំភ្លឺ​អ្នក​ដល់​អំបុក និង​ទស្សនិកជន។ គេ​រំភើប​រីករាយ​ដោយ​ឃើញ​ចលនា​ស្ត្រី​អ្នក​ដល់​អំបុក មាន​រូបរាង​ស្អាតបាត ប្រដាប់​ដោយ​សម្លៀកបំពាក់​សម្រាប់​ថ្ងៃបុណ្យ​ធ្វើ​កាយវិការ​លើក​អង្រែ​បុក​អំបុក​យ៉ាង​ទន់ភ្លន់។ មិនយូរប៉ុន្មាន ស្នូរ​គង​ទី៣បានធ្វើ​ឡើង (មូង) ជា​សញ្ញា​ប្រាប់​ឲ្យ​អ្នក​ដាល់អំបុក​កាយ​អំបុក​ដាក់​កញ្ជើ។ រួច​សំឡេង​គង ក៏បាន​បន្លឺ​ជាស​ញ្ញា​ប្រាប់​ឲ្យ​អ្នក​ដាល់អំបុក​កាយ​អំបុក​ដាក់​កញ្ជើ។ រួច​សំឡេង​គង ក៏បាន​បន្លឺ​ជាស​ញ្ញា​ឲ្យ​ចាក់​ស្រូវ​ទៅក្នុង​អំបែង ដើម្បី​លីង​ជា​បន្តទៀត។ សកម្មភាព​នេះ ប្រព្រឹត្តឡើង​ក្នុង​ចលនាដដែលៗទាល់តែ​អស់​ស្រូវ​មួយ​តៅ ទើប​បញ្ជាការ​ដាល់អំបុក​ជា​សមូហភាព​នេះ។ គេ​អាច​ប៉ាន់ស្មាន​បាន​ថា តាំងពី​ពេល​ចាប់ផ្ដើម​រហូតដល់​ពេល​បញ្ចប់​នៃ​ពិធី​ដាល់អំបុក អាចមាន​ថេរៈវេលា​ពី៤ ទៅ ៥ ម៉ោង។ អ្នកផង​ធ្លាប់​បានដឹងហើយថា ពិធី​អកអំបុក​ត្រូវ​ប្រព្រឹត្តធ្វើ​នៅពេលព្រះ​ខែរៈត្រ​ង់ ឬ ពេលដែល​ព្រះ​ចន្ទ​គោចរ​មក​ចំ​ពីលើ​ក្បាល។ ដូច្នេះ នៅពេល​ដាល់អំបុក​បាន​ចប់​ហើយ គេ​ចាត់ចែង​អុំ​អំបុក​ជាបន្ទាន់ ដោយ​គេ​បាន​ត្រៀម​ចង្អេរ៣ឬ៤ ក្នុងមួយក្រុមៗ សម្រាប់​អុំ​អំបុក​ឲ្យ​បាន​ឆាប់​ទាន់ពេលវេលា​ដែល​លោក​អាចារ្យ​បានគ្រោង​ទុក​ក្នុង​កម្មវិធី។ លោក​អាចារ្យ បាន​ប្រកូក​ប្រកាស​ឲ្យប្រុសៗ កម្លោះៗចូលមក​អកអំបុក​នៅ​តាម​តុ តាម​ក្រុម​ដែល​បាន​តម្រៀ​ម​គ្នា​ហូរហែ​ជា​ជួរ បំភ្លឺ​ដោយ​ចង្កៀងគោម គួរ​ឲ្យ​សប្បាយរីករាយ។ ស្រី​ម្នាក់​ចាប់​សក់​បុរស​ភ្ងើយ ហើយ​បង្គាប់​ឲ្យ​ប្រុស​នោះ​ហាមាត់​ឲ្យ​ធំ។ ស្រី​ម្នាក់ទៀត​ក្ដាប់​អំបុក ហើយ​បង្ហូរ​អំបុក ទៅក្នុង​មាត់​ប្រុស​នោះ។ គេ​បង្អក​ដូច្នេះ ម្ដង​ហើយ​ម្ដងទៀត ដោយ​សួរថា "ពេញ​ឬ​នៅ? “ អ្នក​ត្រូវគេ​បង្អក មិនទាន់​ឆ្លើយ​ស្រួលបួល​ផង ក៏​ត្រូវគេ​បង្អក​បន្ថែមទៀត ទាល់តែ​ឆ្លើយ​ចេញមក​ទាំង​ឡុលៗ មិន​ច្បាស់​ថា ពេញ​ហើយ។ បន្ទាប់ពី​បង្អក​អំបុក​ហើយ គេ​បង្អក​ចេញ​ទៀត ដោយ​ចាប់​ញាត់​ឲ្យ​តែ​ខាង​ឈ្នះ​ដៃ។ ប្រុស​អ្នក​អកអំបុក មើល​ពី​ខាងក្រៅ ហាក់ដូច​បានទទួល​នូវ​ទា​រុក​ណ​កម្ម​មួយ ព្រោះ​ត្រូវគេ​បង្អក​អំបុក​ពេញមាត់​ហើយ ត្រូវគេ​ញាត់​ចេក​ទាំងមូល​ថែមទៀត ធ្វើ​ឲ្យ​មាត់​គេ​ពេញ​ហួស​ពី​ចេញ គឺ​ដល់​ថ្នាក់ «ហៀរ»។ និយាយ​ក៏​មិន​រួច ទំពារ​ក៏​មិនកើត​យ៉ាង​នេះហើយ​នៅ​ត្រូវគេ​គក់​ខ្នង​ឮសូ «ឌិប» ដោយ​សួរថា «ពេញ​ឬ​នៅ?» ។ លុះ​ឆ្លើយ​ដោយ​មិន​ច្បាស់​ថា «ពេញ​ហើយ» ស្រីៗ ក៏​សួរ​ទៀតថា ឆ្នាំក្រោយ​ភ្លៀង​ល្អ ឬទេ ? ឬ​សួរ​សង្ខេប​ខ្លី​ថា "ភ្លៀង​ឬ​មិន​ភ្លៀង" អក​ឆ្លើយ​មិន​ច្បាស់«ឡុល»ថា «ភ្លៀង!» ។ ក្រុម​ណា​ក៏​អក​តាម​របៀបនេះ គឺស្រីៗបង្អក​អំបុកប្រុសៗ ។ ព្រមជាមួយ​ចលនា​អកអំបុក​ជា​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ ដូច​មហា​អំបុក​ដែរ​នេះ គេ​ឃើញ​សកម្មភាព​មួយ គឺ, កសិករ​ខ្មែរ​នៅ​ស្រុកស្រែ បាន​ឱកាស​ជួបគ្នា ក​ម្លោះ​ជួប​ក្រមុំ។ គេ​បាន​សម្ដែង​ការស្និទ្ធស្នាល​ជាមួយគ្នា តាម​ការអនុគ្រោះ​របស់​ប្រពៃណី នៅក្រោម​ក្រសែភ្នែកចាស់ៗ ជា​ឱ​ពុក​ម្ដាយ​របស់​ក​ម្លោះ និង​ក្រមុំ។ អត្ថន័យ​ម្យ៉ាងទៀត គឺ​ក្នុង​ពិធី​មហា​អំបុក អកអំបុក​នេះ ទាំងអស់គ្នា​បានបង្ហាញ​អំពី​សាមគ្គីភាព​ជិតស្និទ្ធ​ក្រោម​ការដឹកនាំ​របស់​បញ្ជា​ការ​ម្នាក់ គឺ​ចាស់​ស្រុក។ អ្នកអនុវត្ត​គោរព​បទបញ្ជា​របស់​មេ​កោយ​យ៉ាង​សស្រាក់សស្រាំ ធ្វើ​ឲ្យ​ពិធី​នេះ​ទទួលបាន​ជោគជ័យ។ ពេល​អកអំបុក​ទៀតសោត គេ​ឃើញ​អំបុកពេញៗកញ្ជើ ចេក​គ្រប់មុខ​រៀបចំ​ពោរ​ពាស​លើ​តុ។ គេ​ឃើញ​ម្យ៉ាងទៀត នៅពេល​បង្អក និង​ពេល​អកអំបុក​នឹង​ចេក​កំពប់ ធ្លាក់​រពោង​របា​យមក​លើដី ជាការ​បកស្រាយ​នូវ​ភាពសម្បូរ​ហូរហៀរ​រប​ស់​ស្រុកទេស​ពី​បុរាណ។ <ref> Professor Miech Pon (1999) [https://library.khmerstudies.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=10410&shelfbrowse_itemnumber=14130 Documentary on Khmer Traditions and Customs Part 3], Contributor: Hun Neang, Publisher: Officer of the Khmer Traditional Church of the Buddhist Academy of Cambodia p. 391 </ref> == ពិធីសំពះព្រះខែ == '''Offering to the Moon''' [[File:សៈសៈបណ្ឌិត.jpg|thumb|The Jataka, Vol. III,. by H.T. Francis and R.A. Neil, (1897), Khmer According to the Buddhist scriptures Version Sovannsam Jataka Pali 1938 The Legend of The Moon Rabbit Sasa-Bondit.]] [[File:Cambodia Moon Sacrifice.jpg|thumb|The Cambodian peoples celebration Moon Sacrifice prayer to the rabit avatar of Bodhisattva of Buddha Mahanikaya in second day of Bon Om Touk at 12:00 am midnight.]] The Jataka, Vol. III,. by H.T. Francis and R.A. Neil, (1897), Khmer According to the Buddhist scriptures Version Sovannsam Jataka Pali 1938 The Legend of The Moon Rabbit Sasa-Bondit. '''តាមគម្ពីរ ពុទ្ធសាសនា [[សុវណ្ណសាមជាតក]] (ភាសាបាលី)''' ក្នុងកាល​កន្លងទៅហើយ ព្រះបាទព្រហ្មទត្តសោយ​រាជ្យក្នុង​ក្រុង​ពារាណសី​ មានតំណាលនិទានថា កាល​នោះ​ព្រះសម្ពុទ្ធបរមគ្រូ ទ្រង់សោយព្រះជាតិជាសត្វ​ទន្សាយ នៅអាស្រ័យ​ក្នុងដងព្រៃមួយ ក្នុងព្រៃនោះមាន ស្វា១ ចចក១ ភេ១ ជា​សំឡាញ់​​នឹង​គ្នា ​បាននៅរួមជាមួយនឹងទន្សាយ សុទ្ធតែជាបណ្ឌិត​សត្វ គឺសត្វ​ដែលមានចំណេះដឹង ​តែងនាំគ្នាស្វែងរកអាហារតាមគោចរស្ថានរៀងៗខ្លួន ដល់ពេល​ល្ងាច​ទើប​មកជួបជុំគ្នា ។ ចំណែកសៈសៈបណ្ឌិតគឺ (ទន្សាយ) តែងពន្យល់​ធម៌ដល់​សត្វទាំង​បីថា៖ អ្នករាល់គ្នាត្រូវធ្វើទាន រក្សាសីល ធ្វើឧបោសថកម្មកុំបីខាន ។ ​* នែ ! សំឡាញ់ស្អែកនេះជាថ្ងៃឧបោសថ អ្នក​ទាំង​អស់គ្នា​ត្រូវរក្សា​ឧបោសថ​ហើយឱ្យ​ទាន​ផង ​ព្រោះ​ការ​រក្សា​​សីល​​ហើយ​​ឱ្យទាន ​​តែង​បាន​​ផល​ច្រើន ទៅអនាគតជាតិ ។ សត្វ​ទាំងបីនោះ​ព្រម​ទទួល​ធ្វើតាម និង បានត្រាច់ចរណ៍ រកអាហារទៅតាមសណ្ឋានរៀងៗខ្លួន (សត្វភេ រកបាន​ត្រីថ្ពិនងាប់ស្រាប់ ​៧ក្បាល) (សត្វចចក រកបានសាច់ ​ទន្សងទើបតែស្លាប់មួយក្បាល) (សត្វស្វា រកបានផ្លែស្វាយមួយផ្លែ) ចំណេកឯ សៈសៈបណ្ឌិត (ទន្សាយ រកមិនអាហារសោះ) វេលានោះដែរ សក្កៈទេវរាជ នៃឋានទេវតា ឬ ព្រះឥន្ទ្រ (Indra) បានក្រឡាខ្លួនជាពួក សមណៈព្រាហ្មណ៍ នៃសាសនាហិណ្ឌូ ហៅថា ឥន្ទ្រព្រាហ្មណ៍ ចុះមកសាកល្បង ការបំពេញបរមីសីលនៃសត្វទាំងបួន ដោយល្បងជាការសុំអហារ នៃទាន​ ភេ ចចក ស្វា បានឲ្យអាហាររបស់ខ្លួន រៀងៗខ្លួន ប៉ុន្តែ សៈសៈបណ្ឌិត (ទន្សាយ) គឺមិនមានអាហារជាប់ខ្លួននោះទេ ឥន្ទ្រព្រាហ្មណ៍ បានសុំអាហារ សៈសៈបណ្ឌិត (ទន្សាយ) ជាច្រើនលើក ហើយពោលថា ៖ ម្នាទន្សាយ អង្គអត្មា មិនធ្វើ​បាណាតិបាតា នោះទេ​ "បាណាតិបាតា ប្រែថា ការមិនសម្លាប់សត្វ ឬ ប្រមាថជីវិតអ្នកដទៃ" ទន្សាយ តបថា ចូរម្នាលព្រាហ្មណ៍ទៅរក​អុសបង្កាត់​ភ្លើង​ហើយមក​ប្រាប់​ដល់ខ្ញុំចុះ ខ្ញុំនិង​លោត​​ ទម្លាក់​ខ្លួនត្រង់កណ្តាល​រ​ងើកភ្លើងនោះ ​បើសាច់ខ្ញុំ​ឆ្អិនល្មម​ហើយ​ សូម​ម្នាលព្រាហ្មណ៍ពិសាហើយធ្វើសមណៈធម៌ចុះ ។ វេលានោះឥន្ទ​ព្រាហ្មណ៍បានបង្កាត់ភ្លើង ​ឆេះសន្ធោរ​សន្ធៅ​ ហើយមកប្រាប់ដល់​ទន្សាយបណ្ឌិត ទន្សាយបណ្ឌិត ក៏លោតទៅជិត​គំនរភ្លើង​នោះហើយពោលថា៖ ទានរមែងដោយសចៈ បើទានដែលករុណាឲ្យនោះមិនបរិសុទ្ធ ការបំពេញបរមីក៏គ្មានន័យនោះដែរ ​ពោលចប់ សៈសៈបណ្ឌិត (ទន្សាយ) ក៏​​រលាស់​ខ្លួនបីដងហើយ ក៏លោតទៅក្នុងគំនរភ្លើង​ដោយ​ចិត្ត​រីករាយ​​និងជ្រះថ្លា ប៉ុន្តែគំនរភ្លើងនោះមិនកក្ដៅឆេះរោមបណ្ឌិត ទន្សាយឡើយ ក្រោយមកឥន្ទ្រព្រាហ្មណ៍ បានក្រឡាខ្លួនជា ព្រះឥន្ទ្រវិញ ហើយពោលថា ទានដែលជ្រះថ្លាគឺជាគុណដ៏ប្រពៃ ព្រះឥន្ទ្រ ក៏ហោះពរនាំយក ម្នាលទន្សាយបណ្ឌិត ទៅមណ្ឌល [[ព្រះច័ន្ទ]] រួចអធិដ្ឋានសូមឲ្យរូបទន្សាយមានដិតជាប់នៅក្នុងដួងព្រះច័ន្ទ ការធ្វើទានបរិសុទ្ធដែលជាគុណតម្លៃរបស់អ្នក​ចូរតាំង​រូបអ្នក នៅអស់​មួយ​​កប្ប កុំឱ្យ​រលុបបាត់នៅក្នុងដែនភទ្ទកប្បនេះឡើយ ដូចនេះហើយយើងតែងសង្កេតឃើញរូបទន្សាយមានដក់ជាប់ក្នុងព្រះច័ន្ទ ។​ ឯសត្វទាំង ៤ ក៏នាំគ្នារក្សាសុចរិតធម៌ ដរាបដល់អស់អាយុ បានទៅកើតក្នុង​ទេវលោក​ទាំងអស់គ្នា ជាតកនេះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់ថា ៖ * ភេក្នុងកាលនោះ គឺ ព្រះអានន្ទ (Ānanda) * ចចក គឺ ព្រះមហាមោគ្គល្លាន​ (Maudgalyayana) * ស្វា គឺ ព្រះសារីបុត្រ (Śāriputra) * ព្រាហ្មណ៍ គឺ ព្រះឥន្ទ្រ (Indra) * ទន្សាយបណ្ឌិត គឺ អង្គ​ព្រះតថាគត (Tathāgata) ​ ចាប់ពីពេលនោះមក ព្រេងនិទានដ៏មានអត្ថន័យនេះ បានដក់ជាប់នៅក្នុងផ្នត់គំនិត ខ្មែរពុទ្ធសាសនិក មកដល់បច្ចុប្បន្ន ហើយបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនិងជំនឿ សែនព្រេន សំពះព្រះខែ សូមពរពីពួកទេវតា ទាំង ៨ទិស ដើម្បីថែរក្សាសេចក្ដីសុខចម្រើនដល់ពលរដ្ឋជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។ <ref> H.T. Francis and R.A. Neil (1897) [https://www.sacred-texts.com/bud/j3/j3017.htm SASA-JĀTAKA No. 316.], Publisher: Ashgate Publishing Limited, Farnham 2010, Website: Sacred-texts.com </ref> <ref> Cambodia. Krasuan Ghosanākār nyn Vappadharm (1990) [https://books.google.com/books/about/Prajum_r%E1%BA%8Fan_bre%E1%B9%85_Khmaer.html?id=1FPNkquAQCoC Collection of Khmer legends, Volume 9], Publisher: Buddha Sāsanapaṇdity, Original from University of California, Berkeley </ref> == នារីរាំនៅលើក្បាលទូក == '''Women dancing on a racing boat''' [[File:Dancing on the racing boats.jpg|thumb|Dancing on the racing boats Origin in the 16th century]] នារីរាំនៅលើក្បាលទូក ដែលមានក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ ១៩២៨ ផែនដី [[ស្រីជេដ្ឋា|ព្រះស្រីជេដ្ឋា​]] ឬ ហ្លួងព្រះស្ដេចកន គ.សរាជ ១៥១៦ ព្រះស្ដេចកនតាំងពិធីប្រណាំងទូក មាននារីរាំក្បាលទូកបង្អួតកងទ័ពជើងទឹក ទៅកាន់ [[ព្រះចន្ទរាជា]] នារាជធានី​ទួលបាសាន [[ខេត្តកំពង់ចាម​]] ។ នារីរាំនៅលើក្បាលទូក មានវត្តមានមកជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ត្រូវបានពលរដ្ឋគ្រប់រូបជឿថា តំណាងឲ្យដួងវិញាណនៃអ្នកថែរក្សាទូក ឬហៅថា '''ជំនាងទូក''' ដែលអាចជាវិញាណ ស្ត្រី ឬ បុរស ដែលមកថែរក្សាទូក តាមការអុចធូបសែនព្រេនអញ្ជើញហៅ មុនពេលក្រុមកីឡាករ យកទូកប្រណាំងរបស់ពួកគេមកប្រណាំងជាផ្លូវការណ៍ ក្នុងព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក ទំនៀមយកស្ត្រីមករាំនៅលើក្បាលទូកនេះ បានបន្តក្នុងផ្នត់គំនិតពលរដ្ឋខ្មែរមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។ សិល្បៈនៃការាំនៅលើក្បាលទូក ក៏មានវត្តមាន បុរសផងដែរ ដែលតំណាងឲ្យអ្នកដឹកនាំទូក ដែលមានជាសម្រែកបញ្ជាក់ប្រាប់ ឲ្យក្រុមរបស់ខ្លួន ប្រតិបត្តិការណ៍ព្រមគ្នាៗ ដោយស្វាហាប់ និង ស្រុះគ្នាដើម្បីឈានទៅដល់ទីគោលដៅរបស់ពួកគេ។ ទូកប្រណាំងទាំងអស់តែងតែមាននៅរូបគំនូរ ភ្នែកទូក ដែលធ្វើឲ្យទូកហាក់ដូច ជាមានជីវិត តំណាងឲ្យ សត្វនាគ ផុសអណ្ដែតនៅលើផ្ទៃទឹកដូច្នោះដែរ។<ref> Eng Suth (1991) [http://www.elibraryofcambodia.org/moha-buros-khmer-1-dorl-7/ Mohaboros Khmer Documents Volume 1-7], Publisher: Member of the Committee on History and Culture p.78 </ref> == ប្រវត្តិបុណ្យអុំទូក == '''Bon Om Touk History''' [[File:Angkor Thom, Bayon 08.jpg|thumb|Bayon temple Sculpture depicts a naval battle between Khmer and Champa on the Tonle Sap Lake 12th century.]] បុណ្យអុំទូក ត្រូវបានគេតំណាលថា ជាពិធីបុណ្យរំលឹកដល់ការដឹងគុណ ចំពោះកងទ័ពជើងទឹករបស់កម្ពុជា ដែលបានពលីជីវិតបូជាចំពោះទឹកដីក្នុងចម្បាំងខ្មែរ-ចាម នាស.វទី​១២ ក្នុងរាជ ព្រះបាទ ​[[ជ័យវរ្ម័នទី៧]] ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១១៧៧ ដល់ឆ្នាំ ១១៨១ នៃគ.សករាជ ។ រីរៈភាពនៃកងទ័ពជើងទឹករបស់កម្ពុជានេះហើយ ដែលត្រូវបានគេជឿថា ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ បានប្រារព្ធពិធី ប្រណាំងទូកនេះឡើង ដែលមានកងទ័ពទូកជាច្រើនក្រាសក្រែល ចូលរួម នេះបើយោងតាមចម្លាក់នា [[ប្រាសាទបាយ័ន]] និង [[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] ដែលពណនាអំពី​ព្រឹត្តិការណ៍​នៃចម្បាំងនេះ ។​<ref>[https://books.google.com.kh/books?id=yGpuAAAAMAAJ&q=%E1%9E%87%E1%9F%90%E1%9E%99%E1%9E%9C%E1%9E%9A%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%90%E1%9E%93%E1%9E%91%E1%9E%B8%E1%9F%A7+%E1%9E%85%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9E%98%E2%80%8B&dq=%E1%9E%87%E1%9F%90%E1%9E%99%E1%9E%9C%E1%9E%9A%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%90%E1%9E%93%E1%9E%91%E1%9E%B8%E1%9F%A7+%E1%9E%85%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9E%98%E2%80%8B&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi49bSUqaj0AhW2k1YBHcR7AQcQ6AF6BAgDEAM Cambodia. Authority for the Protection and Management of Angkor and the Region of Siem Reap. Dept. of Culture and Monuments, Cambodia. Authority for the Protection and Management of Angkor and the Region of Siem Reap, Friends of Khmer Culture (2004) Udaya, Issue 5], Publisher: Department of Culture and Monuments, Authority for the Protection and Management of the Region of Angkor/Siem Reap, Original from the University of Michigan. </ref> <ref> [http://www.elibraryofcambodia.org/prorvort-bunomtouk-bandert-prortib-sampeas-preah-kher-ork-ombok-ebook/ ប្រវត្តិ​បុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប សំពះព្រះខែ អកអំបុក​] (2002) Publisher: Buddhist institute of ministry of cult and religion and elibrary of Cambodia p.12 </ref> ពិធីប្រណាំងទូក នេះទៀតសោតមានកត់ត្រាក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ ១៩២៨ ផែនដីព្រះស្រីជេដ្ឋា និង ផែនដីព្រះចន្ទរាជា នាស.វទី១៦ (16th century) ចេញផ្សាយដោយ​ព្រះរាជបណ្ណាល័យជាតិ​កម្ពុជា ដោយអំណះអំណាងខាងលើនេះ ទើបមាននូវកិច្ចពិធីប្រណាំងទូកនេះឡើង ក្នុងខែកក្ដិក មានរយៈពេល ៣ ថ្ងៃ ដែលបានចាត់ចូលក្នុងពិធីបុណ្យអុំទូកនេះឯង ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រជាជនខ្មែរ មកពីបណ្ដាលខេត្តក្រុងនានា បាននាំទូកមកសំចត តាមដងទន្លេនាម្ដុំមុខព្រះបរមរាជវាំង ដើម្បីត្រៀម​ខ្លួនចូលរួមប្រកួតប្រណាំង ដើម្បីប្រជែងយកជ័យលាភី ពីកម្មវិធីប្រកួតដ៏អស្ចារ្យនេះ ទូកដែលពលរដ្ឋយកមកប្រណាំងនេះ វាមិនត្រឹមតែជាការបង្ហាញផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌ប្រពៃណី និង ជំនឿនោះទេ ទៀតសោត វាបានបង្ហាញជាប្រភេទកីឡាប្រណាំងទូក ទៅកាន់សកលលោកផងដែរ ។​<ref> Heinrich-Böll-Stiftung (1999) [https://books.google.com.kh/books?id=770ZFiMbwm8C&q=%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E1%9E%91%E1%9E%BC%E1%9E%80&dq=%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E1%9E%91%E1%9E%BC%E1%9E%80&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjlmZ_ytKj0AhXErlYBHdw4DqEQ6AF6BAgFEAM 2e Congrès national de la recherche socio-culturelle sur le Cambodge, 3-5], Publisher: Sākalvidyālăy Bhūmin Bhnaṃ Ben, Original from University of California, Berkeley p.381 </ref> == បុណ្យអុំទូក ក្នុងកំណត់ត្រាបារាំង == '''Bon Om Touk in French record''' [[File:French Record Bon Om Touk 1873.jpg|thumb|French Record Courses de canoë au Cambodge, illustration gravée d'époque. Magasin Pittoresque 1873.]] ពិធីបុណ្យអុំទូករបស់កម្ពុជាត្រូវបាន Record ជាលើកដំបូងក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្ដម]] ពីសំណាក់ក្រុមវិទូបារាំង ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣ នេះបើយោងតាមឯកសាររបស់បារាំង (Magasin Pittoresque 1873) នៅដើមឆ្នាំ ១៨៨៧ រូបភាពនៃទូកប្រណាំងរបស់កម្ពុជាបានបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងការបោះពុម្ពផ្សាយរបស់បារាំងជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងទស្សនាវដ្តី "Le Magasin Pittoresque" ហើយនៅឆ្នាំ ១៨៩០ ទស្សនាវដ្តីរដ្ឋាភិបាលបារាំង "Les Colonies Francaises" បានពណ៌នាក្នុងទំព័រជាច្រើនអំពីអត្ថន័យនៃពិធីបុណ្យអុំទូក ទស្សនាវដ្ដី​នោះ​បាន​សរសេរ​ថា​៖ "ការ​ប្រារព្ធ​ពិធី​នេះ ដែល​ពិត​ជា​ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​បាតុភូត​ក្នុង​ស្រុក​ដែល​ប្រហែល​ជា​កើត​ឡើង​នៅ​កន្លែង​ណា​ផ្សេង​ទៀត​" ។ <ref> [https://www.alamyimages.fr/courses-de-canoe-au-cambodge-illustration-gravee-d-epoque-magasin-pittoresque-1873-image363158729.html?pv=1&stamp=2&imageid=520EBFEB-697F-4F45-8708-34988853B722&p=324760&n=1&orientation=0&pn=1&searchtype=0&IsFromSearch=1&srch=foo%3Dbar%26st%3D0%26sortby%3D2%26qt%3DCambodia%25201873%26qt_raw%3DCambodge%25201873%26qn%3D%26lic%3D3%26edrf%3D0%26mr%3D0%26pr%3D0%26aoa%3D1%26creative%3D%26videos%3D%26nu%3D%26ccc%3D%26bespoke%3D%26apalib%3D%26ag%3D0%26hc%3D0%26et%3D0x000000000000000000000%26vp%3D0%26loc%3D0%26ot%3D0%26imgt%3D0%26dtfr%3D%26dtto%3D%26size%3D0xFF%26blackwhite%3D%26cutout%3D%26archive%3D1%26name%3DPanther%2520Media%26groupid%3D%26pseudoid%3D%7B6AA54F68-C3A3-4196-AD8D-8122D7B14297%7D%26userid%3D%26id%3D%26a%3D%26xstx%3D0%26cbstore%3D1%26resultview%3DsortbyPopular%26lightbox%3D%26gname%3D%26gtype%3D%26apalic%3D%26tbar%3D1%26pc%3D%26simid%3D%26cap%3D1%26vd%3D0%26cid%3D%26pe%3D%26so%3D%26lb%3D%26pl%3D0%26plno%3D%26fi%3D0%26langcode%3Dfr%26ispremium%3D1%26flip%3D0%26contributorqt%3D%26plgalleryno%3D%26plpublic%3D0%26viewaspublic%3D0%26isplcurate%3D0%26imageurl%3D%26saveQry%3D%26editorial%3D1%26t%3D0%26customgeoip%3D%26filters%3D0 Courses de canoë au Cambodge, illustration gravée d'époque. Magasin Pittoresque] (1873) Contributeur: Panther Media GmbH / Alamy Banque D'Images, www.alamyimages.fr </ref> <ref>Michelle Vachon (2014) [https://english.cambodiadaily.com/lifestyle/boats-flying-by-71960/ Boats Flying]{{Dead link|date=មិថុនា 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, The Cambodia Daily © All rights reserved</ref> === បុណ្យអុំទូក នៃកំណត់ត្រាកម្ពុជា === '''Bon Om Touk of Cambodia Record''' យោងតាមឯកសារ កំណត់ត្រា "​ល្បែងប្រណាំងទូក" របស់ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ លេខ១៩.០០៤ និពន្ធដោយលោក "ថាច់ប៉េន" ហៅប៉ាង ជាអាចារ្យនៅពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យរង [[ខេត្តឃ្លាំង]] [[កម្ពុជា​ក្រោម]] មានចែងថា ៖ សម័យលង្វែក (ព.សករាជ ២០៧២ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៥២៨) ព្រះបាទ អង្គចន្ទ ទី១ នៃអាណាចក្រលង្វែក ទ្រង់តាំងពញ្ញាតាត ងារជាស្និទ្ធភូបាល ជាស្ដេចត្រាញ់នៅកម្ពុជាក្រោម មានឋានៈជាចៅហ្វាយ [[ខេត្តបាសាក់]] នាស្រុកបាសាក់ ​ឲ្យត្រៀមទ័ពខ្មែរជើងទឹកដើម្បីច្បាំងជាមួយ និង ទ័ពយួនជើងទឹក ដែលបានចូលមកលុកលុយ [[ខេត្តព្រះត្រពាំង]] (បច្ចុប្បន្នវៀតណាមហៅ ត្រាវិញ) ដឹកនាំដោយ ស្ដេចត្រាញ់យួននាម ម៉ាក ដាងដុង (Mạc Đăng Dung of Đại Việt) នៃអាណាចក្រដាយវៀត ។ ពញ្ញាតាត បានចាត់របៀបរៀបចំការពារស្រុក ដូចមានរៀបរាប់ខាងក្រោមនេះ ៖ ទាហាន​ជើងទឹក ចែកចេញជា ៣ក្រុម * ក្រុម​ទី​១ ហៅ​ទ័ព​ស្រួច ហាត់​ច្បាំង និង​ទូក​ដែល​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ដូច​ទូក​ប្រណាំង​សព្វថ្ងៃ ដែលហៅថាទូក '''ង''' ។​ * ក្រុម​ទី​២ ហៅ​ទ័ព​ជំនួយ ហាត់​ច្បាំង និង​ទូក​ចែវ​ពីរ​ជួរ​ដែល​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ដូច​ទូក​ប្រណាំង​សព្វថ្ងៃ ដែលហៅថា '''ទូកមួង''' . * ក្រុម​ទី​៣ ហៅ​ទ័ព​បាសាក់ គឺ​ទូក​ធំ​មាន​ដំបូល​មាន​ចែវ មាន​ក្ដោង​មាន​ទ្រង់ទ្រាយ​ដូចជា​ទូក​បាសាក់ ដែលហៅ​ថា '''ទូក​ប៉ុកចាយ''' ហើយទូក​រាង​ស្ដួច​វែង​មាន​ដំបូល​តែ​មួយ​កាត់​ខាង​មុខ ឥត​ជញ្ជាំង ដែលជា​ទូក​ដាក់​ស្បៀង​អាហារ​សម្រាប់​កងទ័ព ។ របៀបបង្ហាត់ច្បាំង "តាមទំនៀមស្តេចក្រាញ់កម្ពុជាក្រោម" ស្រេចលើមន្រ្តី ៤ទិស "ចតុស្តម្ភ" ដែលនៅក្នុងឱវាទស្និទ្ធិភូបាលស្តេចត្រាញ់គ្រប់ជំពូក ដែលបញ្ញតិច្បាប់សម្រាប់ស្រុក ។ល។ កំណត់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែកត្តិក រដូវអកអំបុកនោះ មន្ត្រីទាំង ៤ទិស ត្រូវកេណ្ឌទាហានទាំងជើងទឹក ជើងគោក "សមយុទ្ធ" ១ថ្ងៃ ១យប់ រាល់ឆ្នាំ ។ ចំណែកទាហានជើងទឹកឲ្យទៅប្រឡងឫទ្ធី ឯទន្លេពាមកន្ថោក្នុងខេត្តឃ្លាំង ត្បិតទីនោះជាទីប្រជុំទឹក គ្រប់ខេត្តទៅមកបានស្រួល ។ តាមសៀវភៅ និងឯកសារ ជាប្រភពទាំងពីរខាងលើនេះ អាចសន្និដ្ឋានបានថា ប្រទេសកម្ពុជាសម័យបុរាណ ជាប្រទេសមានកងទ័ពជើងទឹកយ៉ាងខ្លាំងពូកែ និងមានពិធីហ្វឹកហ្វឺន ពីធីសមយុទ្ធកងទ័ពនេះ ជាប្រពៃណីជាប់រៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយអាចសន្និដ្ឋានថា ប្រទេសកម្ពុជាធ្វើពិធីនេះរៀងរហូតមក គឺជាប់តំណមកពីសមយុទ្ធក្នុងសម័យបុរាណនេះឯង ។​<ref> Chab Pin (1969) [http://www.elibraryofcambodia.org/preah-reach-pithi-thvea-tor-sor-meas-pheak-ti-3-ebook/ The 12-Month Royal Ceremony-Volume 3] Khmer Tradition Church of the Buddhist Academy of Cambodia p.174 </ref> == ពិធីកាត់ព្រ័ត្យ បិទបញ្ចប់ពិធីបុណ្យអុំទូក == '''Bon Om Touk Closing Ceremony''' [[File:Cambodia royal sword.jpg|thumb|Cambodia royal sword use in Bon Om Touk Closing Ceremony.]] ពិធីកាត់ព្រ័ត្យ ប្រារព្ធឡើងនាថ្ងៃចុងក្រោយ នៃពិធីបុណ្យអុំទូក ជាពេលដែលទូកប្រណាំងទាំងអស់បានស្វែងរកឃើញម្ចាស់ជ័យលាភីលេខ ១ ដែលត្រូវបានអង្គព្រះមហាក្សត្រនៃកម្ពុជា ប្រសិទ្ធី​នាមថាជា '''"ស្ដេចទូក"''' ។ មុននិងធ្វើពិធីកាត់ព្រ័ត្យ គេត្រូវធ្វើពីធីអញ្ជើញព្រះខ័នជ័យជាមុនសិន ដោយ ព្រះព្រហ្មជ័យ ជាឆ្មាំយាម ព្រះខ័ន​ជ័យ ត្រូវយកព្រះខ័នជ័យ មកវេទិកាដំណាក់ផែ ព្រះខ័ន​ជ័យ អាចយាងចេញពីព្រះបរមរាជវាំង បានតែម្ដងគត់ ក្នុងការចូលរួមពិធីបុណ្យអុំទូក នៃកិច្ចពិធីកាត់ព្រ័ត្យ ។ ព្រះព្រហ្ម​រាជ និងប្រកាសថា សូមអញ្ជើញ "កាំបិតព្រះស្ដេច" រួចយកទៅថ្វាយជាដាវអជ្ញាសឹក ទៅអង្គព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីលើកជាកិច្ចកាត់ជ័យព្រ័ត្យ ក្នុងព្រះនិមិត្តសញ្ញានេះត្រូវបានហៅថា "ព្រះខ័ន​ជ័យ​ស្រុក របស់ព្រះរាជា នៃព្រះនគរ (The Victorous Sword of The Vassal King of Preah Nokor) ព្រះព្រហ្ម​រាជ និងប្រកាសដល់បារមីទេវតា និង ពួកនាគទាំងឡាយ នៃព្រះនគរ (ទូកប្រណាំងទាំងអស់ ដែលតំណាងជាសត្វនាគ) ចូលអុំកាត់ព្រ័ត្យ បិទ​បញ្ចប់ពិធីបុណអុំទូក ម្ចាស់ជ័យលាភីលេខ ១ ដែលជាស្ដេចទូក ដែលអុំនៅខាងមុខគេ ដំរៀបជាក្បួនកងទ័ពជើងទឹក ត្រូវពាំនាំយកព្រះខ័នរាជជាតំណាងយកទៅកាត់ទីជ័យព្រ័ត្យ ដើម្បីបិទបញ្ចប់ពិធីបុណ្យអុំទូក ។​<ref> Chab Pin (1958) [https://books.google.com.kh/books?id=LYj2zQEACAAJ&dq=%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9F%83%E1%9E%8E%E1%9E%B8%E2%80%8B%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A&hl=en&sa=X&redir_esc=y Khmer tradition], Publisher: Cambodian Buddhist Academy of Khmer Tradition Church , Unesco p.985 [[ISBN]]: 9924923200 </ref> == ចំណាត់ថ្នាក់ប្រណាំងទូក (២០០៥ - បច្ចុប្បន្ន) == '''Boat Racing Rankings (2005 - Present)''' ចំណាត់ថ្នាក់នៃការប្រណាំងទូក ក្នុងព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប អកអំបុក និង សំពះព្រះខែ ដែលផ្ទុកចំណុះចន្លោះចាប់ ៦០ ឡើងទៅដល់ ក្រោមចំណុះ ៨០ ទូកដែលទទួលជ័យលាភី ពីព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ទូកដែលជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ១ ទូទាំងប្រទេស ត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមហៅថា "ស្ដេចទូក" ។ <ref > [https://www.facebook.com/NCONIF?mibextid=ZbWKwL គណៈកម្មាធិការជាតិ រៀបចំបុណ្យជាតិ-អន្តរជាតិ] </ref> {| class="wikitable" ! style="background-color:#EEDD82" width=10% | ចំណាត់ថ្នាក់ ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | ឈ្មោះទូក ! style="background-color:#EEDD82" width=20% | ចំណុះទូក ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | តំណាង ខេត្ត-ក្រុង ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | កំណត់ត្រា |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិងព្រឹត្តិការណ៍សង្គ្រាម ថៃឈ្លានពានកម្ពុជារយៈពេល៥ថ្ងៃ <br> (24 កក្កដា 2025) ដល់ (29 កក្កដា 2025) | align="center" | ២០២៥ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''តេជោកែវវិជ័យបារមីចៅសែន''' | align="center" | ៧៥ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] | align="center" | ២០២៤ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''មហាទន្សាយតេជោសែនជ័យ''' | align="center" | ៧៥ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] | align="center" | ២០២៣ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង កិច្ចប្រជុំអាស៊ាន កម្ពុជាក្លាយជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន | align="center" | ២០២២ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក ការរាតត្បាតនៃជំងឺ Covid-19 | align="center" | ២០២១ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក ការរាតត្បាតនៃជំងឺ Covid-19 | align="center" | ២០២០ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''សារាយតេជោសែនជ័យ''' | align="center" | ៧៧ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០១៩ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''កោះកេរសែនជ័យបារមីព្រះអង្គខ្មៅ''' | align="center" | ៧៧ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តព្រះវិហារ]] | align="center" | ២០១៨ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''សារាយតេជោសែនជ័យ''' | align="center" | ៧៧ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០១៧ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | សារាយតេជោសែនជ័យ | align="center" | ៧៧ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង|ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០១៦ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង កម្ពស់ទឹកទាបពេក ហេតុផលផ្សេងទៀត នៃបាតុកម្មនយោបាយ | align="center" | ២០១៥ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ស្រី​ស្រស់​គៀនជ្រៃ​ បារមី​តេ​ជោ''' | align="center" | ៧៥ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] | align="center" | ២០១៤ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ព្រឹត្តិការណ៍ជាតិកម្ពុជា ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ | align="center" | ២០១៣ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ការយាងសោយព្រះទីវង្គត់ ព្រះបាទ [[នរោត្ដមសីហនុ]] | align="center" | ២០១២ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិងការកាន់ទុក្ខ នៃព្រឹត្តិការណ៍​ដួលជាន់គ្នា​ស្លាប់នៅលើស្ពានកោះពេជ្រ នៅថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១០ ដែលឆក់យកជីវិតមនុស្ស ៣៥៣​នាក់ | align="center" | ២០១១ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ស្រី​ម៉ៅក្រាំងយ៉ូវ''' | align="center" | ៧១ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០១០ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ជ្រៃមាសសាគរតេជោសែនជ័យ''' | align="center" | ៧៣ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០០៩ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ព្រះទីនាំង ចង្ហាន់ហុយចេស្តា''' | align="center" | ៧៨ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០០៨ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ច័ន្ទសោមសែនមង្គល''' | align="center" | ៧០ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តតាកែវ]] | align="center" | ២០០៧ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''អធិរាជចក្រភពរង្សី''' | align="center" | ៦៨ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០០៦ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ឪដុង្គម៉ែជ័យបារមីវាំងចាស់''' | align="center" | ៧២ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] | align="center" | ២០០៥ |} === ចំណាត់ថ្នាក់ រងជើងឯក === '''Runner-up''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#EEDD82" width=10% | ចំណាត់ថ្នាក់ ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | ឈ្មោះទូក ! style="background-color:#EEDD82" width=20% | ចំណុះទូក ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | តំណាង ខេត្ត-ក្រុង ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | កំណត់ត្រា |- | align="center" style="background:#FFB6C1;" | លេខ២ | align="center" | '''សារាយតេជោសែនជ័យ''' | align="center" | ៧៧ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០២៤ |- | align="center" style="background:#FFB6C1;" | លេខ២ | align="center" | '''សម្ដេចវិបុលបញ្ញាបារមីមានជ័យ''' | align="center" | ៧៥ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តតាកែវ]] | align="center" | ២០២៣ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង កិច្ចប្រជុំអាស៊ាន កម្ពុជាក្លាយជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន | align="center" | ២០២២ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក ការរាតត្បាតនៃជំងឺ Covid-19 | align="center" | ២០២១ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក ការរាតត្បាតនៃជំងឺ Covid-19 | align="center" | ២០២០ |- | align="center" style="background:#FFB6C1;" | លេខ២ | align="center" | '''សម្ដេចវិបុលបញ្ញាបារមីមានជ័យ''' | align="center" | ៧៥ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តតាកែវ]] | align="center" | ២០១៩ |- | align="center" style="background:#FFB6C1;" | លេខ២ | align="center" | '''សារាយតេជោសែនជ័យ''' | align="center" | ៧៧ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០១៨ |- | align="center" style="background:#FFB6C1;" | លេខ២ | align="center" | '''ក្ដាមប្រៃ''' | align="center" | ៦៤ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] | align="center" | ២០១៧ |- | align="center" style="background:#FFB6C1;" | លេខ២ | align="center" | '''សារាយតេជោសែនជ័យ''' | align="center" | ៧៧ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០១៦ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង កម្ពស់ទឹកទាបពេក ហេតុផលផ្សេងទៀត នៃបាតុកម្មនយោបាយ | align="center" | ២០១៥ |- | align="center" style="background:#FFB6C1;" | លេខ២ | align="center" | '''ច័ន្ទសោមសែនមង្គល''' | align="center" | ៧០ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តតាកែវ]] | align="center" | ២០១៤ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ព្រឹត្តិការណ៍ជាតិកម្ពុជា ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ | align="center" | ២០១៣ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ការយាងសោយព្រះទីវង្គត់ ព្រះបាទ [[នរោត្ដមសីហនុ]] | align="center" | ២០១២ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិងការកាន់ទុក្ខ នៃព្រឹត្តិការណ៍​ដួលជាន់គ្នា​ស្លាប់នៅលើស្ពានកោះពេជ្រ នៅថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១០ ដែលឆក់យកជីវិតមនុស្ស ៣៥៣​នាក់ | align="center" | ២០១១ |- | align="center" style="background:#FFB6C1;" | លេខ២ | align="center" | '''ព្រឹទ្ធាចារ្យមហាតេជោសែនជ័យ (ម្ទេសខ្មាំង)''' | align="center" | ៧២ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] | align="center" | ២០១០ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" | មិនមានកំណត់ត្រា | align="center" | ២០០៩ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" | មិនមានកំណត់ត្រា | align="center" | ២០០៨ |- | align="center" style="background:#FFB6C1;" | លេខ២ | align="center" | '''ស្រីសសុខសែនជ័យ''' | align="center" | ៦៨ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តតាកែវ]] | align="center" | ២០០៧ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" | មិនមានកំណត់ត្រា | align="center" | ២០០៦ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" | មិនមានកំណត់ត្រា | align="center" | ២០០៥ |} == ចំណាត់ថ្នាក់ទូកចែវ == '''Boat rowing racing rankings''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#EEDD82" width=10% | ចំណាត់ថ្នាក់ ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | ឈ្មោះទូក ! style="background-color:#EEDD82" width=20% | ចំណុះទូក ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | តំណាង ខេត្ត-ក្រុង ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | កំណត់ត្រា |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ពពករសាត់''' | align="center" | ៤៥ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០២៤ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''សិរីចំប៉ាបុប្ផាប្រជុំមិត្ត''' | align="center" | ៤៣ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកំពង់ចាម]] | align="center" | ២០២៣ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង កិច្ចប្រជុំអាស៊ាន កម្ពុជាក្លាយជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន | align="center" | ២០២២ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក ការរាតត្បាតនៃជំងឺ Covid-19 | align="center" | ២០២១ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក ការរាតត្បាតនៃជំងឺ Covid-19 | align="center" | ២០២០ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ព្រះទីនាំងសារាយអណ្ដែតចង្ហាន់ហុយ''' | align="center" | ៤៣ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] | align="center" | ២០១៩ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''សាមគ្គីសែនជ័យ''' | align="center" | ៤៦ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | align="center" | ២០១៨ |} == ចំណាត់ថ្នាក់ទូកខ្នាតអន្តរជាតិ == '''Boat International scale rankings''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#EEDD82" width=10% | ចំណាត់ថ្នាក់ ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | ឈ្មោះទូក ! style="background-color:#EEDD82" width=20% | ចំណុះទូក ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | តំណាង ខេត្ត-ក្រុង ! style="background-color:#EEDD82" width=30% | កំណត់ត្រា |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ខ្មែរកម្ពុជាក្រោមមានជ័យ''' | align="center" | ២៣ នាក់ | align="center" | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | align="center" | ២០២៤ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ហោះសែនជ័យបារមីវត្តកំពង់គរ''' | align="center" | ២៣ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តក្រចេះ]] | align="center" | ២០២៣ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង កិច្ចប្រជុំអាស៊ាន កម្ពុជាក្លាយជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន | align="center" | ២០២២ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក ការរាតត្បាតនៃជំងឺ Covid-19 | align="center" | ២០២១ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក ការរាតត្បាតនៃជំងឺ Covid-19 | align="center" | ២០២០ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ហោះសែនជ័យបារមីវត្តកំពង់គរ''' | align="center" | ២៣ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តក្រចេះ]] | align="center" | ២០១៩ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ហោះសែនជ័យបារមីវត្តកំពង់គរ''' | align="center" | ២៣ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តក្រចេះ]] | align="center" | ២០១៨ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ហោះសែនជ័យបារមីវត្តកំពង់គរ''' | align="center" | ២៣ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តក្រចេះ]] | align="center" | ២០១៧ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ហោះសែនជ័យបារមីវត្តកំពង់គរ''' | align="center" | ២៣ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តក្រចេះ]] | align="center" | ២០១៦ |- | colspan=4 align="center" style="background:#E6E6E6;" |ការផ្អាកពិធីបុណ្យអុំទូកទាក់ទងនិង កម្ពស់ទឹកទាបពេក ហេតុផលផ្សេងទៀត នៃបាតុកម្មនយោបាយ | align="center" | ២០១៥ |- | align="center" style="background:#90EE90;" | លេខ១ | align="center" | '''ហោះសែនជ័យបារមីវត្តកំពង់គរ''' | align="center" | ២៣ នាក់ | align="center" | [[ខេត្តក្រចេះ]] | align="center" | ២០១៤ |} == ប្រវត្តិសត្វមករ == មករ​ជា​ពាក្យ​សំស្ក្រឹត​ ដែល​មាន​ន័យ​ថា នាគ​សមុទ្រ ឬ សត្វ​ទឹក​ចម្លែក ។ ពាក្យ​នេះ​ជា​ពាក្យ​ដើម​នៃ​ពាក្យ 'mugger' ( गुंडा ) ក្នុង​ភាសា​ហិណ្ឌី។ ភាសា​ហិណ្ឌី ហៅក្រពើ​ថា मकर (មករ ឬ មករៈ)។ មានតំណាលថា មានអសុរៈមួយនាម វរៈត្រា (Vritra) ដែលជាអសុរៈ ដែលគ្រប់គ្រងលើពពួកនាគ បានទប់ទឹកទាំងអស់មិនឲ្យបង្អុរមកឋានមនុស្ស ដោយធ្វើឲ្យមានការកើតគ្រោះរាំងស្ងួតពាសពេញតំបន់ មនុស្សម្នាចាប់ផ្ដើមបួងសួងសុំឲ្យ ពួកទេវៈជួយ រំពេចនោះទេវតាស្រីមួយអង្គ ប្រកបដោយកិរិយាល្អស្អាត បានរំសាយសក់ចុះមកបង្កើតជាប្រភពទឹក នៅតំបន់នោះ មនុស្សម្នាសប្បាយចិត្តជាខ្លាំងក៏ប្រសិដ្ឋនាមទ្រង់ថា "ព្រះម៉ែគង្គា" (Goddess Ganga) ពេលនោះព្រះកេសារ (សក់) មួយសរសៃរបស់ព្រះនាងគង្គា បានធ្លាក់​មកដល់​ឋាន​មនុស្ស ក៏បានក្លាយជាសត្វមករ ហើយខ្លាំងជាងអ្វីៗទាំងអស់នៅលើលោក វាក៏បានលេប​​រាល់​សព្វសត្វ ទាំងពួងដែលវាជួបប្រទះ មិនថាមនុស្ស្ រាជសីហ៍ ឬ ពស់នាគរាជ ឡើយ ។ ដោយនៅឋានកណ្តាលគ្មានអ្នកណាអាចបង្ក្រាបសត្វមករនេះបាន ព្រះឥសូរ ឬ ព្រះសីវៈ (Shiva) ក៏ចុះមកតទល់ជាមួយមករ ដោយមានការសន្យាពីព្រះនាងគង្គាថា បើ​ព្រះឥសូរ​អាចចាប់សត្វមករ នោះបាន ទ្រង់នឹងរៀបអភិសេកជាមួយ។ ព្រះឥសូរក៏បានចុះមកតទល់ជាមួយនឹងមករ​អស់រយៈ​ពេលជាច្រើនថ្ងៃនៅតែមិនដឹងឈ្នះចាញ់។ ព្រះនាងគង្គាក៏បានប្រាប់ព្រះឥសូរ ថាបើព្រះអង្គចង់បង្ក្រាបមករ​បាន លុះត្រាតែព្រះអង្គលើកទូលព្រះបង្គំមកដាក់លើបាតដៃរបស់ព្រះអង្គ ហើយព្រះនាងគង្គារ បានប្រើកេសាររបស់ខ្លួនទម្លាក់ទៅក្នុងទឹក ដើម្បីស្រូបទាញយកទឹកទាំងអស់ចេញ រួចទុកឲ្យតែមករ​នោះឲ្យនៅលើគោក មករដែលជាសត្វទឹក ក៏ប្រែមកជាជើងរាជសី ព្រះឥសូរ ក៏ប្រើមហាទម្ងន់ អង្គុយសង្កត់ពីលើសត្វមករ មករមិនអាចទ្រាំនិងទម្ងន់ដែលសង្កត់របស់ព្រះឥសូរបាន មករ ក៏សុខចិត្តចុះចាញ់ព្រះឥសូរ ដោយអនុភាពកាចសាហាវ របស់សត្វមករ ព្រះឥសូរក៏ជប់ត្រង់មាត់សត្វមករ ឲ្យទៅជាប្រមោយសត្វដំរី សត្វមករ ក៏សន្យាថា និងខ្ជាក់រាល់សព្វសត្វ​ទាំងពួង​​នោះ​ចេញ​មកវិញ ហើយព្រះឥសូរ ក៏បានយកសត្វមករធ្វើជាយាន្តជំនិះចាប់ពីពេលនោះមក ហើយសត្វមករក្នុងទម្រង់ប្រមោយដំរី ក៏ត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថា គជសី ដែលមានរូបរាង្គស្រដៀងគ្នាទៅនិង រាជសី ដែលជាស្តេចតោ ជាអ្នកការពារ [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានធ្វើយកមកធ្វើជានិមិត្តរូប បាវចនាជាតិ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ ។ ការប្រណាំងទូកនាគអាចត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាការបង្ហាញឡើងវិញនូវនិមិត្តរូបទាំងនេះ ដែលជា ការប្រយុទ្ធគ្នានៃនិទាន ទេវកថា ផងដែរ ។ <ref> Khmer Tradition Church Academy (1963) [https://books.google.com/books/about/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%87%E1%9E%BB%E1%9F%86%E1%9E%9A%E1%9E%BF%E1%9E%84%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%81.html?id=ZfO1X01JGbwC Collection of Cambodia legends Volume 1], Publisher: Cambodia Buddhist Academy, Original from the University of Michigan </ref> == ឈ្មោះ និង វេយ្យាករណ៍ == '''Names and grammar''' ឈ្មោះផ្លូវការណ៍ នៃពិធីបុណ្យអុំទូក ត្រូវបានសរសេរថា៖ <br> '''ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប អកអំបុក និង សំពះព្រះខែ''' ដែលរៀបរៀងទៅតាមកម្មវិធីប្រារព្ធ និងការប្រើប្រាសនូវវេយ្យករណ៍ខ្មែរ ពិធីបុណ្យថែមពាក្យ "ព្រះរាជ" ដោយមានន័យថា ពិធីបុណ្យដែលបង្កើតឡើងដោយអង្គព្រះមហាក្សត្រ ហើយត្រូវបានចូលរួមដោយព្រះមហាក្សត្រផ្ទាល់ ។ ពាក្យបុណ្យអុំទូក ហេតុអ្វីមិនប្រើពាក្យ បុណ្យប្រណាំងទូក ពីព្រោះពាក្យបុណ្យ បានបញ្ចាក់ន័យឱ្យពាក្យ អុំទូក ដោយមានន័យថា ការអុំទូកមិនថា អុំលឿន ឬ អុំយឺត អ្នកអុំទូកទាំងអស់បានស្ថិតក្នុងកម្មពិធីបុណ្យដែលកំពុងប្រារព្ធ ។ បន្ទាប់មកពាក្យ "បណ្ដែតប្រទីប" ហេតុអ្វីក្រុមបុរាណាចារ្យ មិនប្រើពាក្យ លយប្រទីប បណ្ដែតកន្ទោង ឬ លយកន្ទោង ពីព្រោះពាក្យ (លយ) គឺជាកម្ចីពាក្យសៀម ដែលមិនមែនជាពាក្យផ្លូវការណ៍របស់ខ្មែរនោះទេ ហើយពាក្យ "កន្ទោង" គឺសំដៅលើស្លឹករុក្ខជាតិ ដែលគេធ្វើជាចានសម្រាប់ដាក់នូវសំណែនចង្អាប បណ្ដែតឱ្យពពួកខ្មោចព្រាយបីសាចប៉ុនណោះ ដោយមានបញ្ចាក់នៅក្នុងវចនានុក្រមជាតិ របស់សម្ដេចសង្ឃរាជ្យ ជួនណាត រីឯពាក្យ ប្រទីប មានន័យស្មើនិងពាក្យ គោម ។ បន្ទាប់មកពាក្យ "អកអំបុក" ត្រូវបានដាក់នៅកណ្ដាល បន្ទាប់ពីពិធីបណ្ដែតប្រទីប ត្រូវបានបញ្ចប់នៅម៉ោង 7ល្ងាច ហើយកម្មពិធីអកអំបុកត្រូវបានចាប់ផ្ដើមប្រារព្ធនៅម៉ោង 8យប់ រហូតដល់ពេលវេលា ចូលដល់ម៉ោង 12 រំលងអាធ្រាត ទើបប្រជាជននៃកម្ពុជា ធ្វើការអុចធូបបន់ស្រន់សំពះព្រះខែ ជាការបញ្ចប់ ។ ដូចនេះហើយទើបពាក្យផ្លូវការណ៍នៃពិធីបុណ្យអុំទូកត្រូវសរសេរថា "ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប អកអំបុក និង សំពះព្រះខែ" ចំណែកឯពាក្យដែលអ្នកមួយចំនួនប្រើខុសនោះ គឺពាក្យ ពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប សំពះព្រះខែ និង អកអំបុក ឬ ប្រើពាក្យទាំងនេះឆ្លាសគ្នាយ៉ាងណាដែលផ្ទុយនិងការពន្យល់ពាក្យវេយ្យករណ៍ខ្មែរខាងលើនេះ គឺសុទ្ធសឹងតែជាអ្នកយល់ខុសពីវេយ្យាករណ៍ភាសាខ្មែរទាំងស្រុង ។<ref> RUPP (1999) [https://www.google.com.kh/books/edition/2e_Congr%C3%A8s_national_de_la_recherche_soc/770ZFiMbwm8C?hl=en 2e Congrès national de la recherche socio-culturelle sur le Cambodge, 3-5 Février 1999], Publisher: Royal University of Phnom Penh, Original from University of California, Berkeley p.381 </ref> * សូមមើល ការប្រើពាក្យ "អកអំបុក សំពះព្រះខែ" ដោយសាស្ត្រាចារ្យ អាំងជូលាន (2018) [https://www.yosothor.org/publications/khmer-renaissance/chapter-two/som-pes-preas-khae.html?fbclid=IwAR14QHbrPzbXRgDAK8Jcv_MCEVMfP2nsx3dBXpqqrzc_oU9uoq_U46MFK7U សំពះព្រះខែ], Publisher: សកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ នៃមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ វិទ្យាសាស្ត្រ , Website: www.yosothor.org ។ * សូមកុំយកឈ្មោះបុណ្យជាតិ ដែលមានពាក្យក្នុងការប្រើវេយ្យករណ៍ត្រឹមត្រូវយក ទៅសរសេរឡូកឡំតាមការយល់ឃើញរបស់អស់លោកអ្នក សូមអរគុណ ។ * មានក្មេងៗវប្បធម៌ ចូលមកពន្យល់ក្រុមបុរាណាចារ្យថា ពាក្យ បុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប និង សំពះព្រះខែ អកអំបុក សរសេរទៅតាម បទដ្ឋានគតិយុទ្ធ និងទំនៀម ។ សូមកុំយល់ច្រឡំ សៀវភៅប្រចាំទាំង១២ខែ របស់អ្នកស្រីពេជ្រសល់ ឆ្នាំ ១៩៦៦ ដែលចេញផ្សាយផ្ទាល់ខ្លួន ជាមួយនិង អត្ថបទ ពិធីទ្វាទសមាស ឆ្នាំ ១៩៥២ ចេញផ្សាយដោយ ពុទ្ធសន្យបណ្ឌិតកម្ពុជា នៃសមាជិកទាំង ៦រូប មកពីក្រុមជុំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ។ == សេចក្តីកែតម្រូវ == ថ្មីៗនេះ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានមើលឃើញពីការសរសេរ វេយ្យាករណ៍ខុស អំពីឈ្មោះពេញ នៃពិធីបុណ្យអុំទូក ដែលជាបុណ្យជាតិរបស់ខ្លួន ពីសំណាក់ក្រុមមន្ត្រីរាជការមួយចំនួន ដែលក្នុងនោះបូករួមទាំងគណ:កម្មាធិការបុណ្យជាតិផងដែរ ដែលធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី០៩ ខែកញ្ញ ឆ្នាំ២០២៤ ដែលបានសរសេរថា÷ [https://www.facebook.com/share/p/e1ZoZVYbgJFTSFUm/ ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប និងសំពះព្រះខែ អកអុំបុក] ដែលខុសនិង វេយ្យាករណ៍ជាតិទាំងស្រុង ដែលគួរសរសេរថា "ព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក បណ្ដែតប្រទីប អកអំបុក និង សំពះព្រះខែ" ។ នៅពេលដែលក្បាលម៉ាសុីនប្រើវេយ្យាករណ៍ជាតិខុសហើយ ថ្នាក់ក្រោមខ្លាចមិនហ៊ានបញ្ចេញមតិកែតម្រូវទេ បែរជាព្រងើយកន្តើយ ហើយគាំទ្រនូវការប្រើវេយ្យាករណ៍ជាតិទាំងខុស បែរជាគ្រប់បណ្ដាញ (Page) នៃក្រសួងបន្តប្រើខុសបន្តគ្នា ពិធីបុណ្យទៅមុខហើយ តែវេយ្យាករណ៍ជាតិចាប់ផ្ដើមរលាយ ប្រជាជនចាប់ផ្ដើមល្ងិតល្ងង់លែងស្គាល់ នាមសព្ទ គុណនាម សព្ទនាមប្រធាន នេះហើយភាពរលាយនៃភាសាជាតិ ។ '''បុណ្យអុំទូកកំពង់ចាម''' ការបណ្ដែតប្រទីប នាខេត្តកំពង់ចាម ១៧ តុលា ២០២៤ [https://www.facebook.com/share/p/W4CK5yrrHWXAAZiR/ តើនេះជាការបណ្ដែតប្រទីប ?] , ប្រជាជនកម្ពុជាចាប់ផ្ដើមល្ងិតល្ងង់ លែងស្គាល់ កន្ទោង ស្គាល់ប្រទីប , បើសិនជាបរទេសសួរថា តើអ្នកមានភស្តុតាងដែលទេ ដែលខេត្តកំពង់ចាម មានបណ្ដែតប្រទីប រូបរាង្គកន្ទោង គេសុំរូបថត 1960s ឬ យ៉ាងហោចណាស់ រូបថត 1990s , ប្រាកដណាស់មិនមានទេ តែប្រទេសជិតខាងមាន ហើយគេមានរូបថត លយក្រាថង ក្នុងឆ្នាំ 1950s ដូចនេះមានន័យថា ការបណ្ដែតកន្ទោងរបស់ប្រទេសអ្នកគឺ ទទួលឥទ្ធិពលពីប្រទេសសៀម ។ ក្រុមបុរាណចារ្យ បានស្វែងរករូបថតពីអតីតកាល ដែលជនជាតិខ្មែរយកផ្កាទៅបណ្ដែតដែលហៅថាលយប្រទីប នៅតាមបណ្ណាល័យជាតិប្រទេសនានានៅក្រៅប្រទេសផងដែរ ប៉ុន្តែគឺគ្មានទាល់តែសោះ ដូចនេះសូមបញ្ឈប់ដាច់ខាតរាល់សកម្មភាពផុសផុលណាមួយដែលធ្វើឱ្យច្របូកច្របល់ដល់វប្បធម៌ជាតិរបស់កម្ពុជា ។ == ចំណារពន្យល់ == [[File:Floating Kantong (Loi Krathong) at Bayon, Cambodia.jpg|thumb|នេះជាចម្លាក់ នៃការថ្វាយដង្វាយស្រូវអង្ករ ជារង្វាស់តៅ ទៅកាន់ក្សត្រីយ៍ នាប្រាសាទបាយ័ន (English: This is a sculpture of offering rice as a measure of tao to the queen of Bayon temple)]] ពិធីលយកន្ទោង ដែលបងប្អូនខ្មែរមួយចំនួនយល់ច្រឡំទៅ និងចម្លាក់លិបនាប្រាសាទបាយ័ន ដែលបង្ហាញជាតឹកតាងនៃការលយប្រទីបនាសម័យអង្គរ គឺមិនត្រឹមត្រូវនោះទេ ប្រាសាទបាយ័ន សាងសង់ឧទ្ទិសឱ្យពុទ្ធសាសនា មហាយាន មិនមែនឧទ្ទិសឱ្យខាងសាសនាហិណ្ឌូឡើយ តើគេអាចទាញសេចក្ដីនោះ ថាជាពិធីនៃសាសនាហិណ្ឌូបានដោយរបៀបណា ជាពិសេសថាបន់ស្រន់ថ្វាយ ទេវៈស្រី ព្រះម៉ែគង្គា ខាងហិណ្ឌូសាសនាទៅទៀត តើសំអាងលើអ្វី ? តើប្រវត្តិវិទូរអន្តរជាតិណាខ្លះទទួលស្គាល់ថា ចម្លាក់លិបនាប្រាសាទបាយ័នមួយផ្ទាំងនេះជាពិធីលយកន្ទោង ? ការបកស្រាយ ចំពោះក្មេងៗវប្បធម៌មួយចំនួននៅកម្ពុជា ពួកគេតែងនាំយកកិច្ចពិធីលយកន្ទោងរបស់ជាតិសាសន៍ដ៏ទៃ ដែលធ្វើពីស្លឹកចេកយកមកច្របល់និង កិច្ចពិធីលយប្រទីប ម្ដងហើយម្ដងទៀត ទាំងកម្ពុជាមិនមានកំណត់ត្រាច្បាស់លាស់ទាល់តែសោះ ហើយគ្មានប្រវត្តិវិទូរខ្មែរណាមួយធ្វើការកត់ត្រាពន្យល់ក្នុងក្រាំងសៀវភៅសោះឡើយ សូម្បីតែភាសាអង់គ្លេស ឬ បារាំង ដែលក្រុមបុរាណាចរ្យខំស្វែងរកតាមប្រភពបណ្ណាល័យអន្តរជាតិធំៗ ក៏គ្មានការកត់ត្រាពីការលយកន្ទោងក្នុងពិធីបុណ្យអុំទូក ឬ កិច្ចពិធីចេញព្រះវស្សានោះទេ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការសាកសួរចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ចាប់ពីព្រះជន្ម៧០ ដល់ព្រះជន្ម៩០ អំពីកិច្ចលយកន្ទោង ក្នុងការចេញវស្សា និង បុណ្យអុំទូក ក្នុងទ.វទី៦០ ចម្លើយដែលក្រុមបុរាណាចារ្យទទួលបាន គឺមិនមានទាល់តែសោះ សេចក្ដីអំពាវនាវ សូមបញ្ឈប់ការបកស្រាយវប្បធម៌ខ្មែរតាមអំពើចិត្តរបស់អ្នក ដោយមិនមានប្រភពច្បាស់លាស់ ។ ទាំងព្រះសង្ឃមួយចំនួន ទាំងក្រុមក្មេងវប្បធម៌មួយចំនួន ដែលមានការយល់ដឹងតិចតួច បានបង្កើតកិច្ចបង្ហោះគោម តាមអំពើចិត្តរបស់ខ្លួន ខុសកាល ខុសវេលា មិនយល់ដឹងអំពី ខ្យល់ជំនោរ ទិសដៅខ្យល់ស្ងួត គិតជា អុីដ្រូហ្សែន និង អុកស៊ីហ្សែន ដែលនាំឱ្យគោមដែលបង្ហោះអាចនិងធ្លាក់មកវិញ ជាមួយនិងចំហេះភ្លើងនាំឱ្យកើតមានហានិភ័យ បង្ករជាភ្លើងឆេះផ្ទះ និង ភ្លើងឆេះព្រៃ ដែលបុរាណាចរ្យ ហាមប្រាម មិនឱ្យមានការបង្ហោះគោមផ្ដេះផ្ដាស រាប់ចាប់ពីខែចេញវស្សា រហូតដល់ខែចេត្រ ចូលឆ្នាំ ។ កិច្ចបង្ហោះគោមបូជាពុទ្ធសាសនា អាចប្រារព្ធទៅបាននៅអំឡុងខែពិសាខ នៃខែទី៥ នៃកិច្ចពិធីបុណ្យវិសាខបូជាប៉ុនណោះ ។ យូរៗទៅ ទៅជាពួកក្មេងវប្បធម៌មួយចំនួន ទៅជាចេះពន្យល់ពាក្យខ្មែរដោយចិត្តឯង ទាញពាក្យ កន្ទោង និង ប្រទីប ដែលមានន័យខុសគ្នា មកច្របល់បញ្ចូលគ្នា ដើរពន្យល់វប្បធម៌ខ្មែរប៉ាតណាប៉ាតណីនៅលើបណ្ដាញសង្គម គ្មានការទទួលស្គាល់ដោយក្រុមសាស្ត្រាចារ្យខ្មែរ និង មិនមានសូម្បីតែការចេញផ្សាយ អំពីអត្ថន័យ ដូចគ្នា ដោយវិទ្យាស្ថានភាសាជាតិនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា ។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យក្រុមបុរាណាចារ្យ ឈឺក្បាលនិងបងប្អូនខ្មែរមួយចំនួនដែលកាន់កន្ទោងយកមកបណ្ដែតច្របល់និងពិធីបុណ្យអុំទូក និង ចេញវស្សា ខុសរដ្ឋប្បវេណីនៃទំនៀមខ្មែរទាំងស្រុង ហើយពួកគាត់ផុសទាំងមិនដឹងខ្យល់លើបណ្ដាញសង្គមថា មកលយប្រទីប ។ នៅក្នុងកំណត់ត្រា នៃកិច្ចពិធីលយប្រទីប មានការពន្យល់នៅក្នុងព្រះរាជទ្វាទសមាស នៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ឆ្នាំ ១៩៦៦ ដែលមានភាពខុសគ្នាទាំងស្រុង ទៅនិងពិធីលយកន្ទោង ដោយបែបនេះហើយ សូមអំពាវនាវ បងប្អូនខ្មែរមួយចំនួនបញ្ឈប់ការលយកន្ទោង ក្នុងពិធីចេញព្រះវស្សា និង ពិធីបុណ្យអុំទូក ។ === ប្រការ === ថ្មីៗនេះមានក្មេងវប្បធម៌មួយចំនួន បានបង្កើតទំព័រ Facebook ដាក់ឈ្មោះថា៖ (បុរាណាចារ្យ) និង (Asean Untold History) ហើយបានផុសអំពី លយកន្ទោង ច្របល់និង ពិធីលយប្រទីបថែមទៀតផង ដោយធ្វើការពន្យល់តាមអំពើចិត្តរបស់ខ្លួន និង មិនមានសូម្បីតែឯកសារយោង ឬ កំណត់ត្រាណាមួយ របស់អ្នកប្រវត្តិវិទូរកម្ពុជា យកមកគាំទ្រការលើកឡើងនោះទេ ។ ម្ចាស់ក្សត្រីកុសមៈ លោកខំប្រឹងចែកញែកវប្បធម៌កម្ពុជា ឱ្យដាច់ដោយឡែកពីប្រទេសថៃ ព្រោះមិនចង់ឱ្យវប្បធម៌កម្ពុជាមានវប្បធម៌ក្លូន ឬ វប្បធម៌ភ្លោះជាមួយថៃ ដើម្បីកុំជនបរទេសយល់ច្រឡំ ពីព្រោះប្រទេសសៀម គឺជាក្រុមចោរឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា និង បានប្លន់យកវប្បធម៌កម្ពុជា និងមិនឱ្យតម្លៃ "Credit" ទៅម្ចាស់ដើមនោះទេ ដូចនេះហើយលោកចង់ឱ្យបរទេសយល់ថា កម្ពុជា និង ថៃ ទោះមានវប្បធម៌ស្រដៀងគ្នាពិតមែន តែមានរចនាបទខុសគ្នា (Diffrent Style) នៅក្នុងកំណត់ត្រាលោក ចូវតាក្វាន់ (Zhou Daguan) លោកបានពណ៌នាថា កម្ពុជាមានគោម រាប់ពាន់ចងដង្ហែរតាមផ្លូវផងដែរ នោះបញ្ចាក់ថា គោមក្រដាស មានតាំងពីសម័យកាលអង្គរមកម៉្លេះ ផ្អែកលើការដោះដូរទំនិញជាមួយនគរចិនតាមរយៈឈ្មួញសំពៅ និង កំណត់ត្រាអំពីបណ្ណាល័យចំនួនពីរនៅប្រាសាទអង្គរវត្ត មានការតម្កល់ក្រាំងគម្ពីរជាសៀវភៅ ដែលមានចំនួនជាច្រើនរយក្បាលផងដែរ ហើយលោកចូវតាក្វាន់ មិនបានកត់ត្រាពីការលយកន្ទោងស្លឹកនោះទេ ។ បញ្ចាក់៖ ក្រោយពីមានក្មេងៗមួយចំនួន ចាប់ផ្ដើមយល់ច្រឡំពិធីលយក្រាថង របស់ថៃ ដែលកម្ចីពាក្យកម្ពុជា (កន្ទោង) ដែលធ្វើអំពីស្លឹករុក្ខជាតិ យកមកបណ្ដែតច្របល់និង ពិធីលយប្រទីបរបស់កម្ពុជា ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ 2018 ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានចាប់ផ្ដើមធ្វើការពិសោធន៍ ទៅលើកន្ទោងស្លឹក និង ប្រទីបដែលធ្វើពីបន្ទះឬស្សីទ្របាតសម្រាប់ការអុជទាន និង ក្រដាស ហើយវត្ថុទាំងពីរ បានយកទៅបណ្ដែតក្នុងអាងត្រីចំនួនពីរ ក្នុងបរិមាណនៃចំនួនច្រើន និង ទុកវារយៈពេល ១ថ្ងៃ ទៅ៣ថ្ងៃ ប៉ុនណោះ លទ្ធផលដែលយើងទទួលបាន អាងត្រីដែលមានកន្ទោងស្លឹកបានពុលស្លាប់ ចំណែកឯ អាងត្រីដែលមានប្រទីប ត្រីមិនបានពុលស្លាប់នោះទេ ក្នុងដំណាក់កាលពិសោធន៍នេះ យើងមិនទាន់ទុកវត្ថុទាំងពីរក្នុងរយៈពេលយូរអង្វែង រហូតដល់វត្ថុទាំងពីររលាយនោះទេ ពីព្រោះមានលទ្ធផលនៃការពិសោធន៍លើកទី១រួចទៅហើយ ។ ដូចនេះហើយ ទើបក្រុមប្រវត្តិវិទូរកម្ពុជា មិនមានការចងក្រងពីការលយកន្ទោងស្លឹកនោះទេ ផ្អែកលើការបំពុលបរិស្ថានទឹកនេះហើយ ទើបពិធីលយកន្ទោងនេះត្រូវបានបោះបង់ក្នុង ទ.វទី៦០ និងមានការហាមប្រាមពីលោក ត្រឹង ងា ផងដែរ ដែលធ្លាប់បានចុះផ្សាយក្នុងអត្ថបទរបស់លោកក្នុងឆ្នាំ ១៩៧២ ។ == សេចក្ដីប្រតិកម្ម == បុណ្យអុំទូក ជាបុណ្យប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ដ៏ធំមួយដែលត្រូវបានផ្អាកជាច្រើនលើកច្រើនសារ រាប់ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១០ មកដល់ ឆ្នាំ ២០២២ នេះ ហើយពិធីនេះគឺបានអន់ថយជាបន្តបន្ទាប់ផងដែរ ។ នៅក្នុងរាជ ព្រះបាទ [[នរោត្ដមសីហនុ]] ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យអុំទូក នៅទស្សវតន៍ទី៦០ មានការបណ្ដែតប្រទីបចូលរួម ចំនួនជាង ៣០ ហើយប្រទីបទាំងអស់បានផ្លាសប្ដូររូបរាង្គ នៃការរចនា និង ផ្លាសប្ដូរភ្លើងពណ៌ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ គ្រាន់តែរក្សានៅនិមិត្តសញ្ញា (Logo) និងមាន អក្សរស្ថាប័នជាតិធំៗនៅខាងក្រោមផងដែរ យើងងាកទៅមើលការបណ្ដែតប្រទីប គិតចាប់ពីឆ្នាំ ២០១០ ចំនួនប្រទីបបានធ្លាក់ចុះជាខ្លាំង រហូតដល់ក្រោម ១៥ ប្រទីបទៀតផង មានពេលខ្លះរូបរាង្គប្រទីបទាំងអស់នោះមានរូបភាពដដែលៗតាមផ្នត់គំនិតដ៏ចាស់គំរិល របស់ក្រុមមន្ត្រីមួយចំនួននោះផងដែរ ការធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ នៅរដ្ឋប្បវេណីនៃកិច្ចទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ដែលចាត់ទុកការប្រណាំងទូក នៅមុខព្រះបរមរាជវាំង ជានិមិត្តសញ្ញា នៃការប្រារព្ធក្នុងការនឹករលឹក ដឹងគុណដល់កងទ័ពជើងទឹកកម្ពុជា ដែលបានពលីជីវិតដើម្បីទឹកដី ការពិតទៅកិច្ចពិធីដ៏ធំនេះគួរត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ និង ថែរក្សាឱ្យកើតមានជាប្រយោជន៍ដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែររហូតតរៀងទៅ ។ រាល់ពេលមាន ពិធីបុណ្យអុំទូក ប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមតំបន់ភូមដ្ឋានរបស់ពួកគេ បានចូលលុយគ្នា ធ្វើទូក គូរគំនូរពណ៌ទូក ដោយដាក់ឈ្មោះតំណាងឱ្យភូមិដ្ឋានរបស់ពួកគេ ឬ តំណាងវត្តអារាម ក្នុងតំបន់របស់ពួកគេ ជាការពិតណាស់ទោះជាគ្មានមន្ត្រីចាស់គំរិលទាំងនោះឧប្ថម្ភ ក៏ប្រជាពលរដ្ឋ អាចយកទូករបស់ពួកគេ មកប្រកួតបានផងដែរ ដោយសេចក្ដីស្រលាញ់ និង ទឹកចិត្តក្នុងការថែរក្សានូវវប្បធម៌ប្រពៃណី ដែលជាអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរ ការដាក់ឈ្មោះទូកតាមតំបន់របស់ពួកគេ បានរួមចំណែកឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយល់ដឹងពីតំបន់ភូមិស្រុកនោះផងដែរ ដើម្បីឱ្យពួគេអាចប្រកួតប្រជែងយកកេរ្តិ៍ឈ្មោះសម្រាប់ភូមិស្រុករបស់ពួកគេ ហើយបានរួមចំណែកឱ្យពលរដ្ឋទទួលបាននូវចំណេះដឹងទូទៅ ក្នុងការស្គាល់ថាតើភូមិស្រុកនៅកម្ពុជាមានឈ្មោះអ្វីខ្លះ ? ការដាក់ឈ្មោះសម្គាល់នេះត្រូវបានសាបរលាប តាមរយៈមន្ត្រីអគតិមួយចំនួន យកទៅដាក់ឈ្មោះ ទៅតាមអំពើចិត្តនៃឈ្មោះរបស់ខ្លួន ឬ ទៅតាមគោលគំនិតនយោបាយរបស់ពួកគេ ដែលធ្វើឱ្យឈ្មោះទូកមួយចំនួនបាត់បង់តម្លៃ ជាមរតកវប្បធម៌ក្នុងការតំណាងឱ្យវប្បធម៌ជាតិនៃតំបន់របស់ខ្លួន ។ ការមិនប្រារព្ធពិធីបុណ្យអុំទូក បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋដែលចំណាយពេលវេលា និងលុយកាក់ សាងសង់ទូក រៀបចំទូក ត្រូវបានអាសាបង់ ដោយការបំបាក់ទឹកចិត្តពលរដ្ឋផងដែរ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ នៅតែមិនអាចទទួលយក ការលុបពិធីបុណ្យអុំទូក ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ នេះ ជាមួយនិងលេះដែលមិនសម ហេតុផលនេះទាល់តែសោះ យ៉ាងណាក៏សុំឱ្យមានការថែរក្សាទំនៀមបុណ្យអុំទូកនេះជាដរាបរៀងទៅ សូមអរគុណ ។ == វិចារណកថា == '''បើសិនជាមិនមានពិធីបុណ្យអុំទូក តើពលរដ្ឋខ្មែរនិង ខាតអ្វីពិតប្រាកដ ?''' * បាត់បង់អត្តសញ្ញាណ ទំនៀមទម្លាប់ និង ប្រពៃណី ។ * ការខាតបង់ទៅលើវិស័យទេសចរណ៍ ប៉ះពាល់ដល់វិស័យអាកាសចរ គ្មានភ្ញៀវទេសចរណ៍មកលេង ។ * ប៉ះពាល់ដល់វិស័យបដិសណ្ឋារកិច្ច ដូចជា៖ រមណីយដ្ឋាន ភោជនីយដ្ឋាន និង អាហាររដ្ឋាន ។ * ប៉ះពាល់ដល់ការបញ្ចេញលក់ទំនិញ រាប់លានមុខដែល ជិតផុតសពលភាព ឬ (Expired) ដែលជាទំនិញលក់លាងឃ្លាំង បញ្ចុះតម្លៃធូរធ្លៃ ចំណញដល់ការប្រើប្រាសរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ។ * ប្រជាជនតូតាច មិនអាចរកប្រាក់ចំណេញ ទាំងទេសចរណ៍ ក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក ដូចជា៖ អ្នកលក់ទឹកភេសជ្ជៈ អ្នកលក់នំចំនី ដោយការទូរែក...។ * ប៉ះពាល់ទៅដល់វិស័យពាណិជ្ជកម្ម គ្មានការដាក់បង្ហាញនូវផលិតផលថ្មី គ្មានការប្រគំតន្ត្រី គ្មានការជួលតូប ឬ ជួលស្តង់លក់ផ្សេងៗ ។ * ប៉ះពាល់ដល់ផ្នែកសិល្បៈដូរតន្ត្រី មិនមានការជួលអ្នកសិល្បៈ មករាំច្រៀង និង សម្ដែង ។ * ប៉ះពាល់ដល់សេវាកម្មដឹកអ្នកដំណើរ ដែលប្រជាពលរដ្ឋធ្វើដំណើរមកចូលរួមកំសាន្តតាមរយៈ រថយន្តក្រុង ឬ រថយន្តឈ្នួល ផ្សេងៗ ។ == បុណ្យអុំទូក ខួបលើកទី១៥០ == '''Bon Om Touk 150th Anniversary''' បុណ្យអុំទូក ខួបលើកទី១៥០ ដែលគិតចាប់ពីរយៈពេលនៃការប្រារព្ធដំបូងនៅទន្លេចតុមុខ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣ ដល់ ឆ្នាំ២០២៣ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទនរោត្តម ដែលបន្សល់ទុកជាមរតកវប្បធម៏ប្រពៃណីដ៏ល្អឯកនៅកម្ពុជា ។ ពិធីបុណ្យអុំទូក ត្រូវបានបោះបង់ចោលអស់រយៈពេល ២៨០ ឆ្នាំ ដែលគិតចាប់ពីការដួលរំលំសម័យកាលលង្វែក ក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៣ រហូតដល់ការបង្កើតឡើងវិញក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទនរោត្តម ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៣ នាសម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអណាព្យាបាលបារាំង ។ ហេតុអ្វីបានជាពិធីបុណ្យអុំទូក ប្រារព្ធដំបូងដោយ ព្រះបាទនរោត្តម ? ពីព្រោះតែ មិនមានកំណត់ត្រាណាមួយក្នុងសម័យកាលអង្គរ ឬ សម័យកាលលង្វែក សរសេរពីឈ្មោះពិធីប្រណាំងទូក ដែលហៅថា "បុណ្យអុំទូក" នោះទេ មានន័យថាបើទោះជាពិធីប្រណាំងទូក បង្កើតឡើងតាំងពីសម័យអង្គរ ឬ សម័យនគរភ្នំក្ដី តែមិនមានការប្រើឈ្មោះហៅសម្គាល់ថា បុណ្យអុំទូក នោះឡើយ ។ ដូចនេះក្មេងៗវប្បធម៌ជំនាន់ក្រោយសូមកុំព្យាយាម វែកញែក ដេញដោល ដោយភាពល្ងិតល្ងង់របស់ខ្លួន ហើយព្យាយាម លុបបំបាត់នូវស្នាដៃ របស់ព្រះបាទនរោត្តម ដែលជា អង្គព្រះមហាក្សត្រដែលបង្កើតឱ្យមាន ពិធីបុណ្យអុំទូក នៅកម្ពុជា ។ == សេចក្ដីអំណរ ចំពោះព្រះរាជពិធីបុណ្យអុំទូក 2024 == == កិច្ចពិធីទាក់ទងនិងគោម នៅកម្ពុជា == '''Lantern Ceremony in Cambodia''' * '''ពិធីព្យួរគោម''' ប្រារព្ធនៅក្នុងពិធីបុណ្យ [[ចូលឆ្នាំខ្មែរ]] ។ English: Lantern hanging ceremony held in the festival Khmer New Year.(April) * '''ពិធីបង្ហោះគោម''' ប្រារព្ធនៅក្នុងពិធីបុណ្យ [[វិសាខបូជា]] ។ English: Lantern launching ceremony held in the festival Vaisak Worship Day.(May) Worshipping to Buddha Ceremony. * '''ពិធីបណ្ដែតគោម''' ប្រារព្ធនៅក្នុង [[ពិធីបុណ្យអុំទូក]] ។ English: Lantern Floating Ceremony '' 'Held in Cambodia Water Festival or Bon Om Touk (November) == ឯកសារយោង == {{reflist|1}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិធីបុណ្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិធីបុណ្យខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពិធីបុណ្យនៅស្រុកខ្មែរ]] lzkbhozi50uakkpcgtdwgvh4gs2mzss 0 5725 338925 329913 2026-08-13T10:17:17Z ~2026-44393-23 52469 /* វត្តអារាម */ វត្តព្រែកសំរោង 338925 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name = <p style="font-family:Khmer OS Battambang; font-size:12pt;>{{pagename}}</p> |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[បញ្ជីឃុំនិងសង្កាត់កម្ពុជា|ក្រុងតាខ្មៅ]] <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Aerial_View_of_Ta_Khmau_municipality.jpg |imagesize = |image_caption = ទិដ្ឋភាពក្រុងតាខ្មៅពីលើអាកាស |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map =Cambodia<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position =bottom |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption =ទីតាំងនៅកម្ពុជា <!-- Location ------------------> |coordinates_region = KH |subdivision_type = ប្រទេស |subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}} |subdivision_type1 = [[ខេត្តនៃកម្ពុជា|ខេត្ត]] |subdivision_name1 = [[ខេត្តកណ្ដាល|កណ្ដាល]] |subdivision_type2 = សង្កាត់ |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = ភូមិ |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type =រដ្ឋបាលក្រុង |leader_title = |leader_name ={{pagename}} |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of =២០១២ |population_footnotes =<ref>{{cite book|title=ជំរឿនប្រជាជនសកលកម្ពុជា ២០១២: វចនានុក្រមភូមិសាស្ត្រភូមិ|publisher=វិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ|date=កុម្ភៈ ២០០០|pages=១៤៩–១៥២}}</ref> |population_note = នាក់ |population_total = នាក់ |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone =+៧ |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=11|latm=21|lats=45|latNS=N |longd=105|longm=0|longs=18|longEW=E |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 15.25 |elevation_ft =16 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |website = |blank_name =ភូមិក្រម |blank_info =០៨ |footnotes ='''[[ក្រុងតាខ្មៅ]] [[ខេត្តកណ្ដាល]]''' }} {{Location map many|Cambodia | caption = <b>'''ប្លង់នៃ{{pagename}}'''</b> | width= 500 | float= center | label1 = <b>'''{{pagename}}'''</b> | pos1 = top | mark1size = 10 | lat1_deg = 11.6 | lon1_deg = 104.95 | label2 = <b>[[កម្ពុជា]]</b> | pos2 = top | mark2size = 10 | lat2_deg = 12.6 | lon2_deg = 104.95 }}​ '''តាខ្មៅ''' គឺជាទីរួម[[ខេត្តកណ្ដាល]]នៅ[[កម្ពុជា]]ភាគកណ្ដាល។ ក្រុងនេះមានចម្ងាយប្រហែល ១១ គម. ភាគខាងត្បូងនៃ[[ភ្នំពេញ]] (ដែលមានព្រំដែនផ្ទាល់ជាប់នឹង[[ភ្នំពេញ]])។ ក្រុង​​តាខ្មៅ​​ មាន​​ព្រំ​​ប្រ​ទល់​រដ្ឋ​​បាល​​ខាង​​លិច​​ជាប់​​[[ខណ្ឌដង្កោ]] នៃ​​[[រាជធានីភ្នំពេញ]] ខាង​​កើត​​ជាប់​​[[ទន្លេបាសាក់​​]] ខាង​​ជើង​​ជាប់​​[[ខណ្ឌមានជ័យ]] ​នៃ​​[[រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​​]] ខាង​​ត្បូង​​ជាប់​​[[ស្រុកស្អាង]] ​និង[[​​ស្រុកកណ្ដាលស្ទឹង​]]។ ក្រុងនេះត្រូវបានបែងចែកទៅជា ៦&nbsp;[[សង្កាត់]] និង ២០&nbsp;[[ភូមិ]]។<ref>{{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/kandal.html |title=រដ្ឋបាលខេត្តកណ្ដាល |publisher=រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា |accessdate=២០០៩-០២-០១ |archivedate=2008-12-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224050400/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/kandal.html |url-status=dead }}</ref> ប្រហែល ៦០% នៃពលរដ្ឋក្រុងតាខ្មៅធ្វើដំណើរទៅធ្វើការងារនៅ[[ភ្នំពេញ]]។ ==និរុត្តិសាស្ត្រ== ===ឈ្មោះ=== [[ក្រុង]]នេះកាលពីសម័យមុនគឺស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋបាលថ្នាក់ខេត្តដែលគេហៅថា [[ខេត្តតាខ្មៅ]] លុះដល់ចំណេរកាលតមកគេក៏បានដាក់ក្នុង[[រដ្ឋបាល]] ស្រុកវិញ មកទល់បច្ចុប្បន្នគឺស្ថិតនៅក្នុងថ្នាក់ក្រុងស្មើ[[ស្រុក]] ដែលជាក្រុងមួយស្ថិតនៅទីរួម[[ខេត្តកណ្ដាល]] តាខ្មៅ យកតាមមេទ័ពម្នាក់របស់ខ្មែរ ដែលលោកមានសក្ដិស្មើ[[ពញា]] និងមានឈ្មោះថា ខ្មៅ ហៅផ្សំគ្នាថា [[ពញាខ្មៅ]] លុះដល់លោកចែកឋានទៅអ្នកស្រុកក៏តែងតាំងហៅលោក ថាតាខ្មៅៗអញ្ជឹងមកទើបឈ្មោះក្រុងនេះត្រូវគេហៅថា តាខ្មៅដូច្នេះ។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== '''ផ្នែកនេះត្រូវការសរសេរបន្ថែម''' ==រដ្ឋបាល== '''{{pagename}}''' ({{lang-en|'''Ta Khmau Municipality'''}}) ស្ថិតនៅ [[ខេត្តកណ្ដាល]] មាន ១០សង្កាត់ និង ៥៩ភូមិ÷ {| class="wikitable" ! colspan="4"|{{pagename}} |- ! លេខកូដសង្កាត់ !! ឈ្មោះសង្កាត់ជាអក្សរខ្មែរ !! ឈ្មោះសង្កាត់ជាអក្សរឡាតាំង !! ចំនួនភូមិ |- |០៨១១០១ |[[សង្កាត់តាក្ដុល |សង្កាត់តាក្ដុល ]] |Ta Kdol Sangkat |៤ |- |០៨១១០២ |[[សង្កាត់ព្រែកឫស្សី |សង្កាត់ព្រែកឫស្សី ]] |Prek Ruessey Sangkat |៥ |- |០៨១១០៣ |[[សង្កាត់ដើមមៀន |សង្កាត់ដើមមៀន ]] |Doeum Mien Sangkat |៦ |- |០៨១១០៤ |[[សង្កាត់តាខ្មៅ |សង្កាត់តាខ្មៅ ]] |Ta Khmao Sangkat |១១ |- |០៨១១០៥ |[[សង្កាត់ព្រែកហូរ |សង្កាត់ព្រែកហូរ ]] |Prek Ho Sangkat |៦ |- |០៨១១០៦ |[[សង្កាត់កំពង់សំណាញ់ |សង្កាត់កំពង់សំណាញ់ ]] |Kampong Samnanh Sangkat |៦ |- |០៨១១០៧ |[[សង្កាត់ស្វាយរលំ |សង្កាត់ស្វាយរលំ ]] |Svay Rolum Sangkat |៦ |- |០៨១១០៨ |[[សង្កាត់កោះអន្លង់ចិន |សង្កាត់កោះអន្លង់ចិន ]] |Khosh Anlong Chien Sangkat |៤ |- |០៨១១០៩ |[[សង្កាត់សិត្បូ |សង្កាត់សិត្បូ ]] |Setbou Sangkat |៤ |- |០៨១១១០ |[[សង្កាត់រកាខ្ពស់ |សង្កាត់រកាខ្ពស់ ]] |Roka Kpos Sangkat |៧ |- ! colspan="3"|ចំនួនភូមិសរុប |៥៩ |} មកដល់ថ្ងៃទី០៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៨ ក្រុងនេះត្រូវបានយកដែនរដ្ឋ [[ស្រុកស្អាង]] ៤ឃុំ និង ១៨ភូមិ មកដាក់បញ្ចូលជាក្រុងតាខ្មៅគឺ {| class="wikitable" ! colspan="4"|ឃុំចំនួន ៤ នៃស្រុកស្អាងចាស់ |- ! លេខកូដឃុំ !! ឈ្មោះឃុំជាអក្សរខ្មែរ !! ឈ្មោះឃុំជាអក្សរឡាតាំង !! ចំនួនភូមិ |- |០៨១០០២ |[[ឃុំកោះអន្លង់ចិន|ឃុំកោះអន្លង់ចិន ]] |Khosh Anlong Chien Commune |៤ |- |០៨១០០៩ |[[ឃុំរកាខ្ពស់ |ឃុំរកាខ្ពស់ ]] |Roka Kpos Commune |៥ |- |០៨១០១១ |[[ឃុំសិត្បូ |ឃុំសិត្បូ]] |Setbou Commune |៤ |- |០៨១០១៣ |[[ឃុំស្វាយរលំ |ឃុំស្វាយរលំ ]] |Svay Rolum Commune |៥ |} * ចំណាំ # ឃុំរកាខ្ពស់ បង្កើតភូមិថ្មី២ គឺ ភូមិកោះរំដួល និង ភូមិព្រែកឡុង # ឃុំស្វាយរលំ បង្កើតភូមិថ្មី១ គឺ ភូមិលេខ១ ក =រដ្ឋបាល{{pagename}}ចាស់= '''{{pagename}}''' ដែលពីអតីតកាលមកជា [[ស្រុកតាខ្មៅ]] តាមប្រកាសលេខ ៤៩៣ ប្រ.ក ចុះថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០០១​ របស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ បច្ចុន្បន្នប្តូរជា [[ក្រុងតាខ្មៅ]] តាមអនុក្រឹតលេខ ២២៨ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី៣០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៨។ មាន[[ក្រុងតាខ្មៅ]] បានចែកជា ៦ សង្កាត់ និង ២០ ភូមិ៖ {| class="wikitable" ! colspan="4"|{{pagename}} ចាស់ |- ! លេខកូដសង្កាត់ !! ឈ្មោះសង្កាត់ជាអក្សរខ្មែរ !! ឈ្មោះសង្កាត់ជាអក្សរឡាតាំង !! ចំនួនភូមិ |- |០៨១១០១ |[[សង្កាត់តាក្ដុល |សង្កាត់តាក្ដុល ]] |Ta Kdol | |- |០៨១១០២ |[[សង្កាត់ព្រែកឫស្សី |សង្កាត់ព្រែកឫស្សី ]] |Prek Ruessey | |- |០៨១១០៣ |[[សង្កាត់ដើមមៀន |សង្កាត់ដើមមៀន ]] |Doeum Mien | |- |០៨១១០៤ |[[សង្កាត់តាខ្មៅ |សង្កាត់តាខ្មៅ ]] |Ta Khmao | |- |០៨១១០៥ |[[សង្កាត់ព្រែកហូរ |សង្កាត់ព្រែកហូរ ]] |Prek Ho | |- |០៨១១០៦ |[[សង្កាត់កំពង់សំណាញ់ |សង្កាត់កំពង់សំណាញ់ ]] |Kampong Samnanh | |- ! colspan="3"|ចំនួនភូមិសរុប |២០ |} ==អប់រំ== *[[អនុវិទ្យាល័យស្ទឹងជ្រៅ]] *[[វិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន តាខ្មៅ]] *[[វិទ្យាល័យ ហ៊ុន សែន សេរីភាព]] ==សុខាភិបាល== *[[មន្ទីរពេទ្យ​ជ័យ​ជំនះ]] ==វត្តអារាម== *[[វត្ត​ក្របៅ]] *[[​វត្ត​ប្រជុំ​ន​ទី​]] ហៅ​វត្ត​ក្រពើ​ហា *[[វត្ត​ព្រះ​ពុទ្ធ​អណ្តែត]] *វត្តព្រែកសំរោង ==ផ្សារ== *[[ផ្សារកាច់ជ្រុងរោងចក្រ]] *[[ផ្សារឌុយលុច្សតាខ្មៅ]] *[[ផ្សារតាខ្មៅ]] *[[ផ្សារតាខ្មៅថ្មី]] *[[ផ្សារព្រែកហូរ]] *[[ផ្សារកាច់ជ្រុង]] ==ឯកសារយោង== {{reflist}} ==តំណខាងក្រៅ== *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/kandal.html Kandal at Royal Government of Cambodia website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224050400/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/province/kandal.html |date=2008-12-24 }} *[http://www.moc.gov.kh/national_data_resource/Provincial%20Resources/Kandal/Index.htm Kandal at Ministry of Commerce website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105165119/http://www.moc.gov.kh/national_data_resource/Provincial%20Resources/Kandal/Index.htm |date=2009-01-05 }} {{ខេត្តកណ្តាល}} {{Cambodia-geo-stub}} [[Category:កន្លែងដែលមានប្រជាជននៅកម្ពុជា]] [[Category:ក្រុងនៃកម្ពុជា]][[Category:ស្រុក-ក្រុងនៃខេត្តកណ្ដាល]] [[Category:ខេត្តកណ្តាល]] iuai29gvkjam695kdbjwvphyw10dq4y 0 6040 338851 338598 2026-08-12T13:21:00Z ~2026-44359-19 52462 /* */ ASEAN 338851 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Gulf of Thailand.svg|រូបភាពតូច]]   '''ឈូងសមុទ្រថៃASEAN''' (Gulf of Thailand) ដែល បានគេស្គាល់តាម ថៃ ថា '''សៀម''' គឺជាច្រកចូលរាក់ <ref>{{Cite web |title=Marine Gazetteer browser |url=http://www.marineregions.org/gazetteer.php?p=browser&id=4331#ct |access-date=June 6, 2016 |publisher=Marineregions org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Thailand, Gulf of |url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/thailand-gulf-of |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030160533/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/Thailand-Gulf-of |archive-date=October 30, 2014 |access-date=June 6, 2016 |publisher=Oxford University Press |archivedate=សីហា 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160804114629/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/thailand-gulf-of }}</ref> នៅភាគនិរតីនៃ [[សមុទ្រចិនខាងត្បូង]] ដែលមានព្រំប្រទល់រវាងច្រាំងភាគនិរតីនៃ [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក|ឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន]] និងពាក់កណ្តាលខាងជើងនៃ [[ទៀបកោះម៉ាឡេ|ឧបទ្វីបម៉ាឡេ]] ។ វាគឺប្រហែល {{Convert|800|km}} មានប្រវែង និងរហូតដល់ {{Convert|560|km}} ទទឹង និងមានផ្ទៃក្រឡា {{Convert|320,000|km2}} ។ <ref>{{Cite web |title=Marine Gazetteer Placedetails - Gulf of Thailand |url=http://www.marineregions.org/gazetteer.php?p=details&id=4334 |access-date=June 6, 2016 |publisher=Marineregions org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Gulf of Thailand |url=http://www.deepseawaters.com/Gulf_of_Thailand.htm |access-date=June 7, 2016 |publisher=Deepseawaters.com}}</ref> ឈូងសមុទ្រត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធនៅខាងជើង ខាងលិច និងនិរតីដោយឆ្នេរសមុទ្រ [[ថៃ|ប្រទេសថៃASEAN]] ភាគឦសានជាប់ [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] និងតំបន់ [[ដីសណ្តមេគង្គ]] នៃ [[វៀតណាម|ប្រទេសវៀតណាម]] ហើយបើកទៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងនៅភាគអាគ្នេយ៍។ == ឈ្មោះ == ឈ្មោះ [[ភាសាថៃ|ថៃ]] សម័យទំនើបនៃឈូងសមុទ្រគឺ ''អូថៃ'' ( ថៃ: อ่าวไทย , 'ឈូងសមុទ្រថៃ') និង "ឈូងសមុទ្រថៃ" ត្រូវបានអនុម័តជាឈ្មោះផ្លូវការរបស់ស្ថាប័នដោយ អង្គការធារាសាស្ត្រអន្តរជាតិ ។ <ref name="iho">{{Cite web |year=1953 |title=Limits of Oceans and Seas |url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-date=8 October 2011 |access-date=28 December 2020 |publisher=International Hydrographic Organization |page=23 |edition=3}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="The time period mentioned near this tag is ambiguous. (March 2015)">ពេលណា?</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> ឈ្មោះរបស់វាជាភាសា [[ភាសាម៉ាឡេ|ម៉ាឡេ]] គឺ "ឈូងសមុទ្រសៀម" ''តេលូ សៀម'' ជាទូទៅវាត្រូវបានសម្គាល់ដោយ ឈូងសមុទ្រដ៏អស្ចារ្យ ត្រូវបានគេស្គាល់ចំពោះអ្នកគូសវាស ជនជាតិក្រិច រ៉ូម៉ាំង អារ៉ាប់ ពែរ្ស និង ក្រុមហ៊ុន Renaissance មុន ពេលលំហូរចូល នៃ អ្នករុករកព័រទុយហ្គាល់ បានដក ឧបទ្វីប Dragon Tail ខ្មោចចេញពីផែនទីពិភពលោកនៅអឺរ៉ុបក្នុងសតវត្សទី ១៦ ។ == និរុត្តិសាស្ត្រ == '''ឈូងសមុទ្រថៃ''' ដែលគេស្គាល់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រថា '''ឈូងសមុទ្រសៀម''' យកឈ្មោះរបស់វាពីនគរប្រវត្តិសាស្ត្រ [[ថៃ|សៀម]] ដែលជាអតីតឈ្មោះរបស់ប្រទេសថៃសម័យទំនើប។ ពាក្យ "ឈូងសមុទ្រសៀម" ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុង តារាងផែនទី បស្ចិមប្រទេស និងឯកសារយោងភូមិសាស្ត្ររហូតដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការអនុវត្ត សម័យអាណានិគម នៃការដាក់ឈ្មោះតំបន់ដោយផ្អែកលើអង្គភាពនយោបាយក្នុងស្រុកដែលរីករាលដាលនៅពេលនោះ។ "សៀម" ខ្លួនវាផ្ទាល់ជា ពាក្យនិក្ខមនំ ដែលគេជឿថាមានដើមកំណើតពីពាក្យ [[សំស្ក្រឹត]] "ស្យាម" ដែលមានន័យថា "ងងឹត" ឬ "ត្នោត" សំដៅលើស្បែករបស់អ្នកស្រុកក្នុងតំបន់។ ពាក្យ "សៀម" ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាអន្តរជាតិរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៩ នៅពេលដែលប្រទេសនេះបានប្តូរឈ្មោះជាផ្លូវការទៅជាប្រទេសថៃ។ បន្ទាប់ពីការប្តូរឈ្មោះនេះ "ឈូងសមុទ្រថៃ" បានក្លាយជាពាក្យដែលប្រើជាទូទៅកាន់តែច្រើន ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទផ្លូវការ ទោះបីជា "ឈូងសមុទ្រសៀម" នៅតែប្រើម្តងម្កាលក៏ដោយ។ == ភូមិសាស្ត្រ == [[ឯកសារ:Gulf of Thailand in its region.svg|ស្តាំ|រូបភាពតូច| ផែនទីបង្ហាញទីតាំងនៃឈូងសមុទ្រ]] ឈូងសមុទ្រថៃមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេស [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]] [[ថៃ]] [[ម៉ាឡេស៊ី]] និង [[វៀតណាម]] ។ <ref>{{Cite web |title=Map of Gulf of Thailand, Gulf of Thailand Location Facts, Major Bodies of Water, South China Sea |url=https://www.worldatlas.com/aatlas/infopage/gulfofthailand.htm |access-date=29 July 2018 |website=World Atlas}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Gulf of Thailand |url=https://www.britannica.com/place/Gulf-of-Thailand |access-date=29 July 2018 |website=Encyclopedia Britannica}}</ref> វាកាន់កាប់តំបន់បាតសមុទ្រចំនួន 304,000&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ ² ពី 6 ° N ដល់ 13 ° 30' N រយៈទទឹង និង 99 ° E ដល់ 104 ° E រយៈបណ្តោយ។ <ref name="Worldfish">{{Cite web |last=Khongchai |first=Narongsak |last2=Vibunpant |first2=Somchai |last3=Eiamsa-ard |first3=Monton |last4=Supongpan |first4=Mala |title=Preliminary Analysis of Demersal Fish Assemblages in Coastal Waters of the Gulf of Thailand |url=http://pubs.worldfishcenter.org/resource_centre/AMF_Chapter-12-FA.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219173027/http://pubs.worldfishcenter.org/resource_centre/AMF_Chapter-12-FA.pdf |archive-date=19 February 2015 |access-date=19 Feb 2015 |website=Worldfish |archivedate=19 កុម្ភៈ 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150219173027/http://pubs.worldfishcenter.org/resource_centre/AMF_Chapter-12-FA.pdf }}</ref> {{Rp|250}}ចុងខាងជើងនៃឈូងសមុទ្រគឺ ឈូងសមុទ្របាងកក នៅមាត់ទន្លេ [[ទន្លេចៅព្រះយា|ចៅប្រាយ៉ា]] ។ ព្រំដែនភាគខាងត្បូងនៃឈូងសមុទ្រត្រូវបានកំណត់ដោយខ្សែពី Capeបៃបុង នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាម (ភាគខាងត្បូងនៃមាត់ [[ទន្លេមេគង្គ]] ) ទៅកាន់ទីក្រុង Tumpat និង Pengkalan Chepa នៅលើឆ្នេរសមុទ្រម៉ាឡេស៊ី។ ឈូងសមុទ្រគឺរាក់ណាស់៖ ជម្រៅមធ្យមរបស់វាគឺ {{Convert|58|m|ft}} ហើយជម្រៅអតិបរមាគឺត្រឹមតែ {{Convert|85|m|ft}} <ref name="Worldfish"/> {{Rp|250}}នេះធ្វើឱ្យការផ្លាស់ប្តូរទឹកមានភាពយឺតយ៉ាវ ហើយលំហូរទឹកខ្លាំងពីទន្លេកាត់បន្ថយកម្រិត ជាតិប្រៃ នៅក្នុងឈូងសមុទ្រ (3.05-3.25 ភាគរយ) និងធ្វើឱ្យ ដីល្បាប់ ។ មានតែនៅជម្រៅធំជាងនេះទេ ដែលទឹកដែលមានជាតិប្រៃខ្ពស់ (3.4 ភាគរយ) ហូរចូលទៅក្នុងឈូងសមុទ្រពី [[សមុទ្រចិនខាងត្បូង]] ។ វាបំពេញការធ្លាក់ទឹកចិត្តកណ្តាលនៅក្រោមជម្រៅ {{Convert|50|m|ft}} ទន្លេសំខាន់ៗដែលហូរចូលឈូងសមុទ្រគឺ ចាវប្រាយ៉ា រួមទាំង ទន្លេថាជីន មេក្លុង និងទន្លេ បាងប៉ាកុង នៅ ឈូងសមុទ្របាងកក ហើយក្នុងកម្រិតតិចជាងនេះ ទន្លេតាពី ហូរចូល ឈូងសមុទ្រ Bandon នៅភាគនិរតីនៃ ឈូងសមុទ្រ។ អង្គការជលសាស្ត្រអន្តរជាតិ កំណត់ដែនកំណត់ភាគខាងត្បូងនៃឈូងសមុទ្រថាជា "[a] ខ្សែរត់ពីចុងខាងលិចនៃ [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] ឬ Camau Point (8°36'N) ទៅចុងខាងជើងនៃចំណុចនៅត្រើយខាងកើតនៃមាត់ទន្លេ។ ទន្លេកាឡាន់តាន់ ( === សរីរវិទ្យាបាតសមុទ្រ === === ឆ្នេរសមុទ្រ === ; ប្រទេសថៃ * ឈូងសមុទ្របាងកក * ឈូងសមុទ្រ ប្រជួប * អូម៉ាណាវ * ឆកសមុទ្រ សតហប * ឆ្នេរសមុទ្រ បានដុន ; កម្ពុជា * [[ឈូងសមុទ្រកំពង់សោម|ឆកកំពង់សោម]] * ឆ្នេរសមុទ្រវាលរេញ * ឆ្នេរសមុទ្រកែប * ឆក កោះកុង ; ប្រទេសវៀតណាម * Vinh Thuan Yen * Vinh Ba Hon * Vinh Hon Chong === កោះ === កោះធំៗនៅឈូងសមុទ្ររួមមាន៖ កោះឆាង កោះម៉ាក កោះកុត កោះសាម៉ុយ កោះផាងាន កោះតៅ កោះផាលូវ កោះស៊ីឆាង កោះឡាន់ កោះផៃ កោះខ្រម កោះសមែសាន កោះសាម៉េត កោះរ៉ាង កោះខាងខៅ  កោះម៉ាន់នុក កោះវ៉ៃ កោះភិ កោះខាំ កោះសៃ កោះក្រា កោះលូស៊ីន កោះត្រល់ កោះហាទៀន កោះបាលួ កោះណាំទុ កោះកុង កោះរុង កោះស្ដេច កោះរ៉ុងសន្លឹម កោះពោះ កោះដែកគោល កោះឬស្សី កោះតាកៀវ កោះព្រាប កោះថ្មី កោះសេះ កោះទន្សាយ កោះតាង កោះព្រីង កោះពូលូវ៉ៃ == បរិស្ថាន == === ផ្កាថ្ម === មាន ថ្ម ប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្មចំនួន 75,590 រ៉ៃនៅក្នុងឈូងសមុទ្រដែលក្នុងនោះ 5 ភាគរយត្រូវបានចាត់ទុកថាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមានជីជាតិ។ ក្នុងឆ្នាំ 2010 ការប្រែពណ៌ផ្កាថ្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបានកើតឡើងនៅតំបន់ថ្មប៉ប្រះទឹកភាគច្រើនក្នុងប្រទេស។ ការហូរចេញនៃថ្មប៉ប្រះទឹកនៅសមុទ្រ Andaman គឺធ្ងន់ធ្ងរ និងទូលំទូលាយជាងនៅឈូងសមុទ្រថៃ។ <ref name="GP-2012">{{Cite book|title=Oceans in the Balance, Thailand in Focus|date=c. 2012|location=Bangkok|url=http://www.greenpeace.org/seasia/PageFiles/536808/english-singlePages.pdf|archive-date=22 September 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150922104018/http://www.greenpeace.org/seasia/PageFiles/536808/english-singlePages.pdf |date=22 កញ្ញា 2015 }}</ref> នៅឆ្នាំ 2016 ផ្កាថ្ម bleach ត្រូវបានគេរកឃើញនៅ Ko Thalu និង Ko Luam ក្នុង [[ខេត្តប្រចួបគីរីខ័ន្ធ|ខេត្ត Prachuap Khiri Khan]] ជាលើកដំបូង។ <ref>{{Cite news|last=Wipatayotin|first=Apinya|date=2016-04-04|title=Rising sea temps bring coral bleaching to Gulf|work=Bangkok Post|url=http://www.bangkokpost.com/news/general/919989/rising-sea-temps-bring-coral-bleaching-to-gulf|access-date=4 April 2016}}</ref> អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានកំណត់ថាការ bleaching ចាប់ផ្តើមនៅពេលដែលសីតុណ្ហភាពទឹកសមុទ្រកើនឡើងលើសពី 30&nbsp;°C លើសពីបីសប្តាហ៍។ ដែលបានផ្តល់ឱ្យរយៈពេលយូរនៃសីតុណ្ហភាពរហូតដល់ 32&nbsp;°C នៅ Ko Thalu ក្នុងខេត្ត Prachuap Khiri Khan ផ្កាថ្មពី 5 ទៅ 10 ភាគរយនៅក្នុងតំបន់នេះត្រូវបាន bleach រួចហើយ។ <ref>{{Cite news|last=Rujivanarom|first=Pratch|date=2018-05-29|title=More coral reefs damaged by mass bleaching|work=The Nation|url=http://www.nationmultimedia.com/detail/national/30346501|url-status=dead|access-date=2 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200516/https://www.nationmultimedia.com/detail/national/30346501|archive-date=2022-08-15}}</ref> === គុណភាពទឹក។ === លទ្ធផលត្រួតពិនិត្យទឹកតាមឆ្នេរសមុទ្រក្នុងឆ្នាំ 2015 ពីទីតាំងសំណាកចំនួន 202 ដែលប្រមូលបានពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ បង្ហាញថាគ្មានទឹកឆ្នេរសមុទ្រថៃត្រូវបានគេរកឃើញថាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពល្អប្រសើរនោះទេ។ ដប់ប្រាំមួយភាគរយនៃទឹកឆ្នេរសមុទ្រមានគុណភាពល្អ 72 ភាគរយមានគុណភាពត្រឹមត្រូវ 9 ភាគរយមានគុណភាពអន់ និង 3 ភាគរយមានគុណភាពអន់ខ្លាំង។ គុណភាពនៃទឹកឆ្នេរសមុទ្រទាំងអស់បង្ហាញភាគរយស្រដៀងគ្នា — ភាគច្រើនមានគុណភាពត្រឹមត្រូវ លើកលែងតែឈូងសមុទ្រខាងក្នុងនៃប្រទេសថៃ ដែលទឹកនៅឆ្នេរសមុទ្រមានកម្រិតទាបទៅអន់ខ្លាំង។ បើ​ប្រៀបធៀប​នឹង​គុណភាព​ទឹក​តាម​ឆ្នេរ​តាម​ការ​វាស់វែង​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៤ គុណភាព​ទឹក​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ។ <ref name="PCD-AR2015">{{Cite book|title=Thailand State of Pollution Report 2015|date=2016|location=Bangkok|isbn=978-616-316-327-1|url=http://infofile.pcd.go.th/mgt/PollutionReport2015_en.pdf|archive-date=5 September 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905191033/http://infofile.pcd.go.th/mgt/PollutionReport2015_en.pdf |date=5 កញ្ញា 2017 }}</ref> {{Rp|52}}ទឹកឈូងសមុទ្រមួយចំនួននៃ [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ|ខេត្ត ស្ទឹងជ្រៅ]] [[ខេត្តសមុទ្រសាគរ|ខេត្ត សមុទ្រសកល]] [[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្ត សមុទ្រព្រះកាណ៌]] ទីក្រុងបាងកក [[ខេត្តជលបុរី (ឆនបុរី)|ខេត្ត រយ៉ង]] [[ខេត្តរយ៉ង|ខេត្តជលបុរី]] [[ខេត្តពេជ្របុរី|ខេត្ត ពេជ្របុរី]] [[ខេត្តប្រចួបគីរីខ័ន្ធ|ខេត្ត ប្រជុំគិរីក្ខន]] និង [[ខេត្តសុរាស្ត្រធានី]] ត្រូវបានវិនិច្ឆ័យថាមានទឹកឆ្នេរសមុទ្រនៅក្នុង "មិនល្អ" ឬ "ក្រីក្រខ្លាំង" ។ លក្ខខណ្ឌ <ref name="PCD-AR2015" /> {{Rp|54}}[[ខេត្តសង្ខលា|សុងក្លា]] គឺជាខេត្តតែមួយគត់នៅឈូងសមុទ្រ ដែលមានទឹកឆ្នេរសមុទ្រវាយតម្លៃគុណភាព "ល្អ"។ <ref name="PCD-AR2015" /> {{Rp|56}} === ជលផល === === សំណឹកឆ្នេរសមុទ្រ === === ការបំពុលផ្លាស្ទិច === === ការធ្លាយប្រេង === == ទេសចរណ៍ == ថ្មប៉ប្រះ ទឹកផ្កាថ្ម ជាច្រើននៅឈូងសមុទ្របានធ្វើឱ្យវាទាក់ទាញដល់អ្នកមុជទឹក។ កំដៅត្រូពិចនៃទឹកទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាច្រើន។ គោលដៅទេសចរណ៍សំខាន់ៗមួយចំនួននៅក្នុងឈូងសមុទ្រថៃគឺកោះ [[កោះសមុយ|កោះសាម៉ុយ]] និង កោះផាងាន ក្នុង [[ខេត្តសុរាស្ត្រធានី|ខេត្ត សុរាស្ត្រធានី]], [[ផាត់ថាយ៉ា|Pattaya]] ក្នុង [[ខេត្តជលបុរី (ឆនបុរី)|ខេត្ត ជលបុរី]], Cha-am ក្នុង [[ខេត្តពេជ្របុរី|ខេត្ត ពេជ្របុរី]], [[ស្រុកហួហ៊ិន|Hua Hin]] ក្នុង [[ខេត្តប្រចួបគីរីខ័ន្ធ|ខេត្ត ប្រជុំគិរីក្ខន]] និង កោះសាម៉េត នៅ [[ខេត្តរយ៉ង]] ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ឆ្នេរសមុទ្រនេះត្រូវបានគេស្គាល់សម្រាប់សកម្មភាព មើលត្រីបាឡែន របស់ខ្លួន ដោយកំណត់គោលដៅដល់ប្រជាជនដែលជិតផុតពូជ និងជិតផុតពូជយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃ ពពួក cetaceans ( Eden's whales, newly described Omura's whale, <ref>{{Cite web |date=2019-05-13 |title=มารู้จักวาฬโอมูระ สัตว์ทะเลในบัญชีสัตว์สงวนชุดใหม่ |trans-title=Come to know Omura's whale, marine animal in the new reserve animal account |url=https://www.dmcr.go.th/detailAll/32142/nws/141 |website=DMCR |language=th}}</ref> Chinese white dolphins និង [[ផ្សោតក្បាលត្រឡោក|Irrawaddy dolphins]] ដែលបង្ហាញពីអាកប្បកិរិយាពិសេសនៃការចិញ្ចឹម) និង [[ជ្រូកទឹក|សត្វព្រាប]] ។ <ref>{{Cite web |title=Dugongs and seagrass in Thailand: Present status and future challenges |url=http://chm-thai.onep.go.th/chm/MarineBio/Paper/Mammals/7thSEASTAR.41.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102737/http://chm-thai.onep.go.th/chm/MarineBio/Paper/Mammals/7thSEASTAR.41.pdf |archive-date=March 4, 2016 |access-date=June 7, 2016 |publisher=Phuket Marine Biological Center and Department of Marine and Coastal Resources |pages=41–50 |archivedate=មីនា 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304102737/http://chm-thai.onep.go.th/chm/MarineBio/Paper/Mammals/7thSEASTAR.41.pdf }}</ref> <ref>{{Cite web |date=May 1, 2004 |title=Conservation of the Dugong (Dugong Dugon) on the Eastern Coast of the Gulf of Thailand |url=http://rtc.sfsu.edu/research/papers/Conservation%20of%20dugongs%20(Dugong%20dugon)%20along%20the%20eastern%20Gulf%20of%20Thailand%20in%20Thailand%20and%20Cambodia.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908055018/http://rtc.sfsu.edu/research/papers/Conservation%20of%20dugongs%20(Dugong%20dugon)%20along%20the%20eastern%20Gulf%20of%20Thailand%20in%20Thailand%20and%20Cambodia.pdf |archive-date=September 8, 2015 |access-date=June 7, 2016 |publisher=Ocean Park Conservation Foundation Aberdeen, Hong Kong & Project Aware, Australia |archivedate=កញ្ញា 8, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150908055018/http://rtc.sfsu.edu/research/papers/Conservation%20of%20dugongs%20(Dugong%20dugon)%20along%20the%20eastern%20Gulf%20of%20Thailand%20in%20Thailand%20and%20Cambodia.pdf }}</ref> <ref name="IUCNpdf">Marsh, H. ''et al.'' (2002). [http://www.iucn.org/dbtw-wpd/edocs/2002-001.pdf Dugong: status reports and action plans for countries and territories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070508123219/http://iucn.org/dbtw-wpd/edocs/2002-001.pdf|date=2007-05-08}}. IUCN.</ref> វាត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ដំបូងដោយ Muller ក្នុងឆ្នាំ ១៧៧៦ ជា ''Trichechus dugon'' ។ អណ្តើកសមុទ្រចំនួន ៥ ប្រភេទត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងឈូងសមុទ្រថៃ និងឆ្នេរសមុទ្រ Andaman រួមមានអណ្តើកអូលីវ រីលលី អណ្តើកបៃតង អណ្តើកហាកប៊ីល អណ្តើកក្បាលដី និងអណ្តើកស្បែក។ <ref>{{Cite news|last=Boonngok|first=Papitchaya|date=22 June 2009|title=Threatened sea turtles have Thai navy for protection|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-thailand-turtles-idUSTRE55L1GE20090622|access-date=11 August 2021}}</ref> == ជម្លោះទឹកដី == តំបន់​រវាង​ម៉ាឡេស៊ី, ថៃ ,កម្ពុជា និង​វៀតណាម​មាន​ជម្លោះ​ទឹកដី​ជាច្រើន​។ ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី និង​ថៃ​បាន​ជ្រើសរើស​រួម​គ្នា​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​តំបន់​ជម្លោះ​ដែល​រួម​មាន​កោះ កោះក្រា និង កោះឡោសិន ។ <ref>{{Cite web |title=Defining areas for joint development in disputed waters - Malaysia–Thailand p. 13 |url=http://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=2627&context=lhapapers |access-date=June 7, 2016 |publisher=University of Wollongong |archivedate=សីហា 22, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160822033653/http://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=2627&context=lhapapers |url-status=dead }}</ref> ជម្លោះដ៏រ៉ាំរ៉ៃរវាងកម្ពុជា និងវៀតណាមនៅឈូងសមុទ្រថៃ ភាគច្រើនទាក់ទងនឹងកោះ [[កោះត្រល់|ភូកុក]] ឬកោះត្រល់ជាភាសាខ្មែរ ដែលនៅជាប់ឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា។ <ref>{{Cite book|title=Boundaries and Frontiers|url=https://archive.org/details/boundariesfronti0000pres|url-access=registration|date=1978|isbn=978-0847660865}}</ref> កម្ពុជា​ក៏​ទាមទារ​យក {{Convert|48000|km2|mi2}} នៃ ផ្ទៃធ្នើ ។ <ref>{{Cite book|title=Borders and Border Politics in a Globalizing World|date=2005|location=Lanham|isbn=0-8420-5104-X|pages=301–313}} [Reprint of {{Cite book|editor1-first=Clife|title=Boundaries and Energy: Problems and Prospects|date=1998|location=London|isbn=90-411-0690-1|pages=117–135}}]</ref> <ref>{{Cite journal|last=Schofield|first=Clive|year=2008|title=Maritime Claims, Conflicts and Cooperation in the Gulf of Thailand|journal=Ocean Yearbook Online|volume=22|pages=75–116|doi=10.1163/221160008x00064}}</ref> [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text]] 5kzd5dwq037lz7um7z378a9ly26d549 338863 338851 2026-08-12T15:06:12Z TheRandomGoober 27248 មិន​ធ្វើ​វិញ​នូវ​កំណែ​ប្រែ [[Special:Diff/338851|338851]] ដោយ​ [[Special:Contributions/~2026-44359-19|~2026-44359-19]] ([[User talk:~2026-44359-19|ការពិភាក្សា​]]) 338863 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Gulf of Thailand.svg|រូបភាពតូច]]   '''ឈូងសមុទ្រថៃ''' (Gulf of Thailand) ដែល បានគេស្គាល់តាម ថៃ ថា '''សៀម''' គឺជាច្រកចូលរាក់ <ref>{{Cite web |title=Marine Gazetteer browser |url=http://www.marineregions.org/gazetteer.php?p=browser&id=4331#ct |access-date=June 6, 2016 |publisher=Marineregions org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Thailand, Gulf of |url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/thailand-gulf-of |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030160533/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/Thailand-Gulf-of |archive-date=October 30, 2014 |access-date=June 6, 2016 |publisher=Oxford University Press |archivedate=សីហា 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160804114629/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/thailand-gulf-of }}</ref> នៅភាគនិរតីនៃ [[សមុទ្រចិនខាងត្បូង]] ដែលមានព្រំប្រទល់រវាងច្រាំងភាគនិរតីនៃ [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោក|ឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន]] និងពាក់កណ្តាលខាងជើងនៃ [[ទៀបកោះម៉ាឡេ|ឧបទ្វីបម៉ាឡេ]] ។ វាគឺប្រហែល {{Convert|800|km}} មានប្រវែង និងរហូតដល់ {{Convert|560|km}} ទទឹង និងមានផ្ទៃក្រឡា {{Convert|320,000|km2}} ។ <ref>{{Cite web |title=Marine Gazetteer Placedetails - Gulf of Thailand |url=http://www.marineregions.org/gazetteer.php?p=details&id=4334 |access-date=June 6, 2016 |publisher=Marineregions org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Gulf of Thailand |url=http://www.deepseawaters.com/Gulf_of_Thailand.htm |access-date=June 7, 2016 |publisher=Deepseawaters.com}}</ref> ឈូងសមុទ្រត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធនៅខាងជើង ខាងលិច និងនិរតីដោយឆ្នេរសមុទ្រ [[ថៃ|ប្រទេសថៃ]] ភាគឦសានជាប់ [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] និងតំបន់ [[ដីសណ្តមេគង្គ]] នៃ [[វៀតណាម|ប្រទេសវៀតណាម]] ហើយបើកទៅសមុទ្រចិនខាងត្បូងនៅភាគអាគ្នេយ៍។ == ឈ្មោះ == ឈ្មោះ [[ភាសាថៃ|ថៃ]] សម័យទំនើបនៃឈូងសមុទ្រគឺ ''អូថៃ'' ( ថៃ: อ่าวไทย , 'ឈូងសមុទ្រថៃ') និង "ឈូងសមុទ្រថៃ" ត្រូវបានអនុម័តជាឈ្មោះផ្លូវការរបស់ស្ថាប័នដោយ អង្គការធារាសាស្ត្រអន្តរជាតិ ។ <ref name="iho">{{Cite web |year=1953 |title=Limits of Oceans and Seas |url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-date=8 October 2011 |access-date=28 December 2020 |publisher=International Hydrographic Organization |page=23 |edition=3}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="The time period mentioned near this tag is ambiguous. (March 2015)">ពេលណា?</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> ឈ្មោះរបស់វាជាភាសា [[ភាសាម៉ាឡេ|ម៉ាឡេ]] គឺ "ឈូងសមុទ្រសៀម" ''តេលូ សៀម'' ជាទូទៅវាត្រូវបានសម្គាល់ដោយ ឈូងសមុទ្រដ៏អស្ចារ្យ ត្រូវបានគេស្គាល់ចំពោះអ្នកគូសវាស ជនជាតិក្រិច រ៉ូម៉ាំង អារ៉ាប់ ពែរ្ស និង ក្រុមហ៊ុន Renaissance មុន ពេលលំហូរចូល នៃ អ្នករុករកព័រទុយហ្គាល់ បានដក ឧបទ្វីប Dragon Tail ខ្មោចចេញពីផែនទីពិភពលោកនៅអឺរ៉ុបក្នុងសតវត្សទី ១៦ ។ == និរុត្តិសាស្ត្រ == '''ឈូងសមុទ្រថៃ''' ដែលគេស្គាល់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រថា '''ឈូងសមុទ្រសៀម''' យកឈ្មោះរបស់វាពីនគរប្រវត្តិសាស្ត្រ [[ថៃ|សៀម]] ដែលជាអតីតឈ្មោះរបស់ប្រទេសថៃសម័យទំនើប។ ពាក្យ "ឈូងសមុទ្រសៀម" ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុង តារាងផែនទី បស្ចិមប្រទេស និងឯកសារយោងភូមិសាស្ត្ររហូតដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការអនុវត្ត សម័យអាណានិគម នៃការដាក់ឈ្មោះតំបន់ដោយផ្អែកលើអង្គភាពនយោបាយក្នុងស្រុកដែលរីករាលដាលនៅពេលនោះ។ "សៀម" ខ្លួនវាផ្ទាល់ជា ពាក្យនិក្ខមនំ ដែលគេជឿថាមានដើមកំណើតពីពាក្យ [[សំស្ក្រឹត]] "ស្យាម" ដែលមានន័យថា "ងងឹត" ឬ "ត្នោត" សំដៅលើស្បែករបស់អ្នកស្រុកក្នុងតំបន់។ ពាក្យ "សៀម" ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាអន្តរជាតិរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៣៩ នៅពេលដែលប្រទេសនេះបានប្តូរឈ្មោះជាផ្លូវការទៅជាប្រទេសថៃ។ បន្ទាប់ពីការប្តូរឈ្មោះនេះ "ឈូងសមុទ្រថៃ" បានក្លាយជាពាក្យដែលប្រើជាទូទៅកាន់តែច្រើន ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទផ្លូវការ ទោះបីជា "ឈូងសមុទ្រសៀម" នៅតែប្រើម្តងម្កាលក៏ដោយ។ == ភូមិសាស្ត្រ == [[ឯកសារ:Gulf of Thailand in its region.svg|ស្តាំ|រូបភាពតូច| ផែនទីបង្ហាញទីតាំងនៃឈូងសមុទ្រ]] ឈូងសមុទ្រថៃមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេស [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]] [[ថៃ]] [[ម៉ាឡេស៊ី]] និង [[វៀតណាម]] ។ <ref>{{Cite web |title=Map of Gulf of Thailand, Gulf of Thailand Location Facts, Major Bodies of Water, South China Sea |url=https://www.worldatlas.com/aatlas/infopage/gulfofthailand.htm |access-date=29 July 2018 |website=World Atlas}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Gulf of Thailand |url=https://www.britannica.com/place/Gulf-of-Thailand |access-date=29 July 2018 |website=Encyclopedia Britannica}}</ref> វាកាន់កាប់តំបន់បាតសមុទ្រចំនួន 304,000&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ ² ពី 6 ° N ដល់ 13 ° 30' N រយៈទទឹង និង 99 ° E ដល់ 104 ° E រយៈបណ្តោយ។ <ref name="Worldfish">{{Cite web |last=Khongchai |first=Narongsak |last2=Vibunpant |first2=Somchai |last3=Eiamsa-ard |first3=Monton |last4=Supongpan |first4=Mala |title=Preliminary Analysis of Demersal Fish Assemblages in Coastal Waters of the Gulf of Thailand |url=http://pubs.worldfishcenter.org/resource_centre/AMF_Chapter-12-FA.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150219173027/http://pubs.worldfishcenter.org/resource_centre/AMF_Chapter-12-FA.pdf |archive-date=19 February 2015 |access-date=19 Feb 2015 |website=Worldfish |archivedate=19 កុម្ភៈ 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150219173027/http://pubs.worldfishcenter.org/resource_centre/AMF_Chapter-12-FA.pdf }}</ref> {{Rp|250}}ចុងខាងជើងនៃឈូងសមុទ្រគឺ ឈូងសមុទ្របាងកក នៅមាត់ទន្លេ [[ទន្លេចៅព្រះយា|ចៅប្រាយ៉ា]] ។ ព្រំដែនភាគខាងត្បូងនៃឈូងសមុទ្រត្រូវបានកំណត់ដោយខ្សែពី Capeបៃបុង នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាម (ភាគខាងត្បូងនៃមាត់ [[ទន្លេមេគង្គ]] ) ទៅកាន់ទីក្រុង Tumpat និង Pengkalan Chepa នៅលើឆ្នេរសមុទ្រម៉ាឡេស៊ី។ ឈូងសមុទ្រគឺរាក់ណាស់៖ ជម្រៅមធ្យមរបស់វាគឺ {{Convert|58|m|ft}} ហើយជម្រៅអតិបរមាគឺត្រឹមតែ {{Convert|85|m|ft}} <ref name="Worldfish"/> {{Rp|250}}នេះធ្វើឱ្យការផ្លាស់ប្តូរទឹកមានភាពយឺតយ៉ាវ ហើយលំហូរទឹកខ្លាំងពីទន្លេកាត់បន្ថយកម្រិត ជាតិប្រៃ នៅក្នុងឈូងសមុទ្រ (3.05-3.25 ភាគរយ) និងធ្វើឱ្យ ដីល្បាប់ ។ មានតែនៅជម្រៅធំជាងនេះទេ ដែលទឹកដែលមានជាតិប្រៃខ្ពស់ (3.4 ភាគរយ) ហូរចូលទៅក្នុងឈូងសមុទ្រពី [[សមុទ្រចិនខាងត្បូង]] ។ វាបំពេញការធ្លាក់ទឹកចិត្តកណ្តាលនៅក្រោមជម្រៅ {{Convert|50|m|ft}} ទន្លេសំខាន់ៗដែលហូរចូលឈូងសមុទ្រគឺ ចាវប្រាយ៉ា រួមទាំង ទន្លេថាជីន មេក្លុង និងទន្លេ បាងប៉ាកុង នៅ ឈូងសមុទ្របាងកក ហើយក្នុងកម្រិតតិចជាងនេះ ទន្លេតាពី ហូរចូល ឈូងសមុទ្រ Bandon នៅភាគនិរតីនៃ ឈូងសមុទ្រ។ អង្គការជលសាស្ត្រអន្តរជាតិ កំណត់ដែនកំណត់ភាគខាងត្បូងនៃឈូងសមុទ្រថាជា "[a] ខ្សែរត់ពីចុងខាងលិចនៃ [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] ឬ Camau Point (8°36'N) ទៅចុងខាងជើងនៃចំណុចនៅត្រើយខាងកើតនៃមាត់ទន្លេ។ ទន្លេកាឡាន់តាន់ ( === សរីរវិទ្យាបាតសមុទ្រ === === ឆ្នេរសមុទ្រ === ; ប្រទេសថៃ * ឈូងសមុទ្របាងកក * ឈូងសមុទ្រ ប្រជួប * អូម៉ាណាវ * ឆកសមុទ្រ សតហប * ឆ្នេរសមុទ្រ បានដុន ; កម្ពុជា * [[ឈូងសមុទ្រកំពង់សោម|ឆកកំពង់សោម]] * ឆ្នេរសមុទ្រវាលរេញ * ឆ្នេរសមុទ្រកែប * ឆក កោះកុង ; ប្រទេសវៀតណាម * Vinh Thuan Yen * Vinh Ba Hon * Vinh Hon Chong === កោះ === កោះធំៗនៅឈូងសមុទ្ររួមមាន៖ កោះឆាង កោះម៉ាក កោះកុត កោះសាម៉ុយ កោះផាងាន កោះតៅ កោះផាលូវ កោះស៊ីឆាង កោះឡាន់ កោះផៃ កោះខ្រម កោះសមែសាន កោះសាម៉េត កោះរ៉ាង កោះខាងខៅ  កោះម៉ាន់នុក កោះវ៉ៃ កោះភិ កោះខាំ កោះសៃ កោះក្រា កោះលូស៊ីន កោះត្រល់ កោះហាទៀន កោះបាលួ កោះណាំទុ កោះកុង កោះរុង កោះស្ដេច កោះរ៉ុងសន្លឹម កោះពោះ កោះដែកគោល កោះឬស្សី កោះតាកៀវ កោះព្រាប កោះថ្មី កោះសេះ កោះទន្សាយ កោះតាង កោះព្រីង កោះពូលូវ៉ៃ == បរិស្ថាន == === ផ្កាថ្ម === មាន ថ្ម ប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្មចំនួន 75,590 រ៉ៃនៅក្នុងឈូងសមុទ្រដែលក្នុងនោះ 5 ភាគរយត្រូវបានចាត់ទុកថាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមានជីជាតិ។ ក្នុងឆ្នាំ 2010 ការប្រែពណ៌ផ្កាថ្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបានកើតឡើងនៅតំបន់ថ្មប៉ប្រះទឹកភាគច្រើនក្នុងប្រទេស។ ការហូរចេញនៃថ្មប៉ប្រះទឹកនៅសមុទ្រ Andaman គឺធ្ងន់ធ្ងរ និងទូលំទូលាយជាងនៅឈូងសមុទ្រថៃ។ <ref name="GP-2012">{{Cite book|title=Oceans in the Balance, Thailand in Focus|date=c. 2012|location=Bangkok|url=http://www.greenpeace.org/seasia/PageFiles/536808/english-singlePages.pdf|archive-date=22 September 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150922104018/http://www.greenpeace.org/seasia/PageFiles/536808/english-singlePages.pdf |date=22 កញ្ញា 2015 }}</ref> នៅឆ្នាំ 2016 ផ្កាថ្ម bleach ត្រូវបានគេរកឃើញនៅ Ko Thalu និង Ko Luam ក្នុង [[ខេត្តប្រចួបគីរីខ័ន្ធ|ខេត្ត Prachuap Khiri Khan]] ជាលើកដំបូង។ <ref>{{Cite news|last=Wipatayotin|first=Apinya|date=2016-04-04|title=Rising sea temps bring coral bleaching to Gulf|work=Bangkok Post|url=http://www.bangkokpost.com/news/general/919989/rising-sea-temps-bring-coral-bleaching-to-gulf|access-date=4 April 2016}}</ref> អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានកំណត់ថាការ bleaching ចាប់ផ្តើមនៅពេលដែលសីតុណ្ហភាពទឹកសមុទ្រកើនឡើងលើសពី 30&nbsp;°C លើសពីបីសប្តាហ៍។ ដែលបានផ្តល់ឱ្យរយៈពេលយូរនៃសីតុណ្ហភាពរហូតដល់ 32&nbsp;°C នៅ Ko Thalu ក្នុងខេត្ត Prachuap Khiri Khan ផ្កាថ្មពី 5 ទៅ 10 ភាគរយនៅក្នុងតំបន់នេះត្រូវបាន bleach រួចហើយ។ <ref>{{Cite news|last=Rujivanarom|first=Pratch|date=2018-05-29|title=More coral reefs damaged by mass bleaching|work=The Nation|url=http://www.nationmultimedia.com/detail/national/30346501|url-status=dead|access-date=2 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220815200516/https://www.nationmultimedia.com/detail/national/30346501|archive-date=2022-08-15}}</ref> === គុណភាពទឹក។ === លទ្ធផលត្រួតពិនិត្យទឹកតាមឆ្នេរសមុទ្រក្នុងឆ្នាំ 2015 ពីទីតាំងសំណាកចំនួន 202 ដែលប្រមូលបានពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ បង្ហាញថាគ្មានទឹកឆ្នេរសមុទ្រថៃត្រូវបានគេរកឃើញថាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពល្អប្រសើរនោះទេ។ ដប់ប្រាំមួយភាគរយនៃទឹកឆ្នេរសមុទ្រមានគុណភាពល្អ 72 ភាគរយមានគុណភាពត្រឹមត្រូវ 9 ភាគរយមានគុណភាពអន់ និង 3 ភាគរយមានគុណភាពអន់ខ្លាំង។ គុណភាពនៃទឹកឆ្នេរសមុទ្រទាំងអស់បង្ហាញភាគរយស្រដៀងគ្នា — ភាគច្រើនមានគុណភាពត្រឹមត្រូវ លើកលែងតែឈូងសមុទ្រខាងក្នុងនៃប្រទេសថៃ ដែលទឹកនៅឆ្នេរសមុទ្រមានកម្រិតទាបទៅអន់ខ្លាំង។ បើ​ប្រៀបធៀប​នឹង​គុណភាព​ទឹក​តាម​ឆ្នេរ​តាម​ការ​វាស់វែង​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៤ គុណភាព​ទឹក​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ។ <ref name="PCD-AR2015">{{Cite book|title=Thailand State of Pollution Report 2015|date=2016|location=Bangkok|isbn=978-616-316-327-1|url=http://infofile.pcd.go.th/mgt/PollutionReport2015_en.pdf|archive-date=5 September 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905191033/http://infofile.pcd.go.th/mgt/PollutionReport2015_en.pdf |date=5 កញ្ញា 2017 }}</ref> {{Rp|52}}ទឹកឈូងសមុទ្រមួយចំនួននៃ [[ខេត្តស្ទឹងជ្រៅ|ខេត្ត ស្ទឹងជ្រៅ]] [[ខេត្តសមុទ្រសាគរ|ខេត្ត សមុទ្រសកល]] [[ខេត្តសមុទ្រប្រាការ|ខេត្ត សមុទ្រព្រះកាណ៌]] ទីក្រុងបាងកក [[ខេត្តជលបុរី (ឆនបុរី)|ខេត្ត រយ៉ង]] [[ខេត្តរយ៉ង|ខេត្តជលបុរី]] [[ខេត្តពេជ្របុរី|ខេត្ត ពេជ្របុរី]] [[ខេត្តប្រចួបគីរីខ័ន្ធ|ខេត្ត ប្រជុំគិរីក្ខន]] និង [[ខេត្តសុរាស្ត្រធានី]] ត្រូវបានវិនិច្ឆ័យថាមានទឹកឆ្នេរសមុទ្រនៅក្នុង "មិនល្អ" ឬ "ក្រីក្រខ្លាំង" ។ លក្ខខណ្ឌ <ref name="PCD-AR2015" /> {{Rp|54}}[[ខេត្តសង្ខលា|សុងក្លា]] គឺជាខេត្តតែមួយគត់នៅឈូងសមុទ្រ ដែលមានទឹកឆ្នេរសមុទ្រវាយតម្លៃគុណភាព "ល្អ"។ <ref name="PCD-AR2015" /> {{Rp|56}} === ជលផល === === សំណឹកឆ្នេរសមុទ្រ === === ការបំពុលផ្លាស្ទិច === === ការធ្លាយប្រេង === == ទេសចរណ៍ == ថ្មប៉ប្រះ ទឹកផ្កាថ្ម ជាច្រើននៅឈូងសមុទ្របានធ្វើឱ្យវាទាក់ទាញដល់អ្នកមុជទឹក។ កំដៅត្រូពិចនៃទឹកទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាច្រើន។ គោលដៅទេសចរណ៍សំខាន់ៗមួយចំនួននៅក្នុងឈូងសមុទ្រថៃគឺកោះ [[កោះសមុយ|កោះសាម៉ុយ]] និង កោះផាងាន ក្នុង [[ខេត្តសុរាស្ត្រធានី|ខេត្ត សុរាស្ត្រធានី]], [[ផាត់ថាយ៉ា|Pattaya]] ក្នុង [[ខេត្តជលបុរី (ឆនបុរី)|ខេត្ត ជលបុរី]], Cha-am ក្នុង [[ខេត្តពេជ្របុរី|ខេត្ត ពេជ្របុរី]], [[ស្រុកហួហ៊ិន|Hua Hin]] ក្នុង [[ខេត្តប្រចួបគីរីខ័ន្ធ|ខេត្ត ប្រជុំគិរីក្ខន]] និង កោះសាម៉េត នៅ [[ខេត្តរយ៉ង]] ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ឆ្នេរសមុទ្រនេះត្រូវបានគេស្គាល់សម្រាប់សកម្មភាព មើលត្រីបាឡែន របស់ខ្លួន ដោយកំណត់គោលដៅដល់ប្រជាជនដែលជិតផុតពូជ និងជិតផុតពូជយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃ ពពួក cetaceans ( Eden's whales, newly described Omura's whale, <ref>{{Cite web |date=2019-05-13 |title=มารู้จักวาฬโอมูระ สัตว์ทะเลในบัญชีสัตว์สงวนชุดใหม่ |trans-title=Come to know Omura's whale, marine animal in the new reserve animal account |url=https://www.dmcr.go.th/detailAll/32142/nws/141 |website=DMCR |language=th}}</ref> Chinese white dolphins និង [[ផ្សោតក្បាលត្រឡោក|Irrawaddy dolphins]] ដែលបង្ហាញពីអាកប្បកិរិយាពិសេសនៃការចិញ្ចឹម) និង [[ជ្រូកទឹក|សត្វព្រាប]] ។ <ref>{{Cite web |title=Dugongs and seagrass in Thailand: Present status and future challenges |url=http://chm-thai.onep.go.th/chm/MarineBio/Paper/Mammals/7thSEASTAR.41.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102737/http://chm-thai.onep.go.th/chm/MarineBio/Paper/Mammals/7thSEASTAR.41.pdf |archive-date=March 4, 2016 |access-date=June 7, 2016 |publisher=Phuket Marine Biological Center and Department of Marine and Coastal Resources |pages=41–50 |archivedate=មីនា 4, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304102737/http://chm-thai.onep.go.th/chm/MarineBio/Paper/Mammals/7thSEASTAR.41.pdf }}</ref> <ref>{{Cite web |date=May 1, 2004 |title=Conservation of the Dugong (Dugong Dugon) on the Eastern Coast of the Gulf of Thailand |url=http://rtc.sfsu.edu/research/papers/Conservation%20of%20dugongs%20(Dugong%20dugon)%20along%20the%20eastern%20Gulf%20of%20Thailand%20in%20Thailand%20and%20Cambodia.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908055018/http://rtc.sfsu.edu/research/papers/Conservation%20of%20dugongs%20(Dugong%20dugon)%20along%20the%20eastern%20Gulf%20of%20Thailand%20in%20Thailand%20and%20Cambodia.pdf |archive-date=September 8, 2015 |access-date=June 7, 2016 |publisher=Ocean Park Conservation Foundation Aberdeen, Hong Kong & Project Aware, Australia |archivedate=កញ្ញា 8, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150908055018/http://rtc.sfsu.edu/research/papers/Conservation%20of%20dugongs%20(Dugong%20dugon)%20along%20the%20eastern%20Gulf%20of%20Thailand%20in%20Thailand%20and%20Cambodia.pdf }}</ref> <ref name="IUCNpdf">Marsh, H. ''et al.'' (2002). [http://www.iucn.org/dbtw-wpd/edocs/2002-001.pdf Dugong: status reports and action plans for countries and territories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070508123219/http://iucn.org/dbtw-wpd/edocs/2002-001.pdf|date=2007-05-08}}. IUCN.</ref> វាត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ដំបូងដោយ Muller ក្នុងឆ្នាំ ១៧៧៦ ជា ''Trichechus dugon'' ។ អណ្តើកសមុទ្រចំនួន ៥ ប្រភេទត្រូវបានគេរកឃើញនៅក្នុងឈូងសមុទ្រថៃ និងឆ្នេរសមុទ្រ Andaman រួមមានអណ្តើកអូលីវ រីលលី អណ្តើកបៃតង អណ្តើកហាកប៊ីល អណ្តើកក្បាលដី និងអណ្តើកស្បែក។ <ref>{{Cite news|last=Boonngok|first=Papitchaya|date=22 June 2009|title=Threatened sea turtles have Thai navy for protection|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-thailand-turtles-idUSTRE55L1GE20090622|access-date=11 August 2021}}</ref> == ជម្លោះទឹកដី == តំបន់​រវាង​ម៉ាឡេស៊ី, ថៃ ,កម្ពុជា និង​វៀតណាម​មាន​ជម្លោះ​ទឹកដី​ជាច្រើន​។ ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី និង​ថៃ​បាន​ជ្រើសរើស​រួម​គ្នា​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​តំបន់​ជម្លោះ​ដែល​រួម​មាន​កោះ កោះក្រា និង កោះឡោសិន ។ <ref>{{Cite web |title=Defining areas for joint development in disputed waters - Malaysia–Thailand p. 13 |url=http://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=2627&context=lhapapers |access-date=June 7, 2016 |publisher=University of Wollongong |archivedate=សីហា 22, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160822033653/http://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=2627&context=lhapapers |url-status=dead }}</ref> ជម្លោះដ៏រ៉ាំរ៉ៃរវាងកម្ពុជា និងវៀតណាមនៅឈូងសមុទ្រថៃ ភាគច្រើនទាក់ទងនឹងកោះ [[កោះត្រល់|ភូកុក]] ឬកោះត្រល់ជាភាសាខ្មែរ ដែលនៅជាប់ឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា។ <ref>{{Cite book|title=Boundaries and Frontiers|url=https://archive.org/details/boundariesfronti0000pres|url-access=registration|date=1978|isbn=978-0847660865}}</ref> កម្ពុជា​ក៏​ទាមទារ​យក {{Convert|48000|km2|mi2}} នៃ ផ្ទៃធ្នើ ។ <ref>{{Cite book|title=Borders and Border Politics in a Globalizing World|date=2005|location=Lanham|isbn=0-8420-5104-X|pages=301–313}} [Reprint of {{Cite book|editor1-first=Clife|title=Boundaries and Energy: Problems and Prospects|date=1998|location=London|isbn=90-411-0690-1|pages=117–135}}]</ref> <ref>{{Cite journal|last=Schofield|first=Clive|year=2008|title=Maritime Claims, Conflicts and Cooperation in the Gulf of Thailand|journal=Ocean Yearbook Online|volume=22|pages=75–116|doi=10.1163/221160008x00064}}</ref> [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing Thai-language text]] m5c41xuv49qnanrge6vnj4vm9jxezji 0 28684 338885 337105 2026-08-12T19:00:04Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិ​សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រីនៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះសត្ថាទី១ 338885 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី<br/>(ឬ សម្ដេចព្រះមហាទេវីក្សត្រី) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[សម័យកាលលង្វែក]]<br/>(តំណែង​ព្រះអនុមហេសី) | image = | imgw = | caption = | reign = គ.ស. ១៥៧៦-១៥៨៤ | coronation = | personal name = | full name = | predecessor = [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីចក្រពត្រាធិរាជ]]<br/>(តំណែង​ព្រះអគ្គមហេសី) | successor = [[សម្ដេចព្រះស្រីវលក្ខណ៍]]<br/>(តំណែងព្រះទេពី) | spouse = ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ[[ព្រះសត្ថាទី១|សត្ថាទី១]]<ref name=":0">{{Citation |last=Jacobsen |first=Trude |chapter=Querulous queens, bellicose brai |date=2020-01-07 |title=Women Warriors in Southeast Asia |pages=48–63 |chapter-url=http://dx.doi.org/10.4324/9781315737829-3 |access-date=2024-10-16 |place=Abingdon, Oxon; New York, NY : Routledge, 2020. {{!}} Series: Routledge studies in the modern history of Asia |publisher=Routledge |isbn=978-1-315-73782-9}}</ref> | issue = | royal house = រាជវង្សចតុមុខ​មង្គល {{small|(ដោយកំណើត)}}<br/>[[អង្គជ័យ|រាជវង្សលង្វែកធានី]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | dynasty = រាជវង្សចតុមុខ​មង្គល {{small|(ដោយកំណើត)}}<br/>[[អង្គជ័យ|រាជវង្សលង្វែកធានី]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = ព្រះបាទ[[ចន្ទរាជា]] | mother = ​ | birth_date = | birth_place = [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ|ព្រះបរមរាជវាំង]]រាជធានី[[លង្វែក|បន្ទាយលង្វែក]] [[សម័យកាលលង្វែក|ក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] | death_date = | death_place = [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ|ព្រះបរមរាជវាំង]]រាជធានី[[ស្រុកស្រីសន្ធរ|ស្រីសន្ធរ]] [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|ក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបខ្មែរ]]<br><small>(រួម​ជាមួយ[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]（[[វិញ្ញាណនិយម]])និង[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនាបែបខ្មែរ]])</small> |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} '''សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី''' ឬ '''សម្ដេចព្រះមហាទេវីក្សត្រីយ៍''' គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[សម័យកាលលង្វែក]]និងជាព្រះមហេសីរងនៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះ[[ព្រះសត្ថាទី១|សត្ថាទី១]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យកាលលង្វែក]]។<ref name=Jacobsen>{{cite book |last=Jacobsen |first=Trudy |year=2008 |title=Lost Goddesses: The Denial of Female Power in Cambodian History |publisher=NIAS Press |isbn=978-87-7694-001-0}}</ref> និងដែលមានតួនាទី និងឥទ្ធិពលនយោបាយយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការសម្របសម្រួលកិច្ចការព្រះនគរ និងទាក់ទងនឹងព្រះបរមរាជវង្សានុវង្សសម័យនោះ។ ក្នុង[[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារ]]ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ទ្រង់មានអំណាចនិងឥទ្ធិពលក្នុងការជួយសម្រេចព្រះរាជកិច្ចដឹកនាំប្រទេស<ref name=Jacobsen /> ព្រមទាំងទាក់ទងនឹងការដោះស្រាយបញ្ហាផ្ទៃក្នុងរាជវង្ស និងការនិមន្តព្រះបាទ[[បរមរាជាទី៤|ព្រះស្រីសុរិយោពណ៌]]មកវិញ។<ref name=":0" /> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ [[រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ]] * [[អរិយធម៌ខ្មែរនៅសម័យក្រោយអង្គរ (ចតុមុខ-លង្វែក)]] * [[ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ]] ដោយលោកអេង-សុត {{commons category|សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីចក្រពត្រាធិរាជ]]<br/>(តំណែង​ព្រះអគ្គមហេសី)}} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីអគ្គមហេសីកម្ពុជា|សម្ដេចព្រះភគវតីនៃក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[សម័យកាលលង្វែក]])|years= គ.ស. ១៥៧៦-១៥៨៤}} {{s-aft|after= [[សម្ដេចព្រះស្រីវលក្ខណ៍]]<br/>(តំណែងព្រះទេពី)}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់សៀម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះក្សត្រីយានីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សលង្វែកធានី]] htiw0rrlv7r5rs4hjzhly30t3pp3uwx 0 28726 338866 338827 2026-08-12T17:33:46Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះមហេសីសម័យកាលលង្វែក នៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា។ 338866 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរតន៍រាជទេវី<br/>(សុជាតិក្សត្រី) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[សម័យកាលលង្វែក]]<br/>(តំណែង​ព្រះអគ្គមហេសី) | image = | imgw = | caption = | reign = គ.ស.១៥៦៦-១៥៧៦ | coronation = | full name = សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរតន៍រាជទេវី | predecessor = [[ស្រីទេពធីតា|សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីទេពធីតា]] | successor = [[សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី]] | spouse = [[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] | issue = ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ[[ព្រះសត្ថាទី១|សត្ថាទី១]] | royal house = | dynasty = រាជវង្សចតុមុខ​មង្គល {{small|(ដោយកំណើត)}}<br/>[[អង្គជ័យ|រាជវង្សលង្វែកធានី]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = [[យសរាជា|ចៅពញាយសរាជា]] | mother = | birth_date = គ.ស.១៥២៧ | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបខ្មែរ]]<br><small>(រួម​ជាមួយ[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]（[[វិញ្ញាណនិយម]])និង[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនាបែបខ្មែរ]])</small> |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} '''សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរតន៍រាជទេវី''' រឺ '''សុជាតិក្សត្រី''' គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[សម័យកាលលង្វែក]]និងជាព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទសម្ដេច[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យកាលលង្វែក]]។ ជាព្រះមាតានៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះ[[ព្រះសត្ថាទី១|សត្ថាទី១]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យកាលលង្វែក]]។ ==ព្រះរាជប្រវត្តិ== ព្រះនាង'''សុជាតិក្សត្រី''' ជាបុត្រីនៃព្រះភាគិនេយ្យ[[យសរាជា]] ដែលជាបុត្រព្រះបាទ[[ស្រីសុគន្ធបទ|ឝ្រីឝៅគន្ធបទ]]។ ព្រះរាជពង្សាវតារភាគបីរបស់ព្រះរាជបណ្ណាល័យថា : ព្រះភាគិនេយ្យនេះមានព្រះជន្មាយុ ៣៣ ឆ្នាំ មានព្រះរាជបុត្រីមួយព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះនាមជា សុជាតិក្សត្រី ទ្រង់សុគតក្នុងឆ្នាំ[[កុរ]] [[នព្វស័ក]] ព.ស. ២០៧១, គ.ស. ១៥២៧។ ព្រះរាជពង្សាវតារ របស់ព្រះរាជបណ្ណាល័យភាគ ៣ លេខ ត ៥៣-៣ មានសេចក្ដីថា : ព្រះបាទ[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]]តាំងព្រះសុជាតិក្សត្រី ជារាជបុត្រី ព្រះយសរាជា ដែលត្រូវជាព្រះភាគិនេយ្យោ ព្រះអយ្យកោមួយ ជាព្រះអគ្គមហេសី ព្រះនាមជា'''សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរតន៍រាជទេវី''' ទៅវិញទេ គឺថាមិនមែន[[ស្រីទេពធីតា|ព្រះនាងទេពបុប្ផា]]ទេ។ ព្រះ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អគ្គមហេសី]]អង្គនេះ មានព្រះនាមនៅក្នុង[[សិលាចារឹកសម័យកណ្ដាល]] ដែលត្រូវជាព្រះមាតានៃព្រះបាទ[[សត្ថាទី១]]។ ព្រះនាងមានព្រះរៀមព្រះនាម[[ជ័យជេដ្ឋា (អង្គ)|ជ័យជេដ្ឋា]]។<ref>https://km.wikibooks.org/wiki/%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%A0%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9E%BB%E1%9E%9A%E1%9E%9F%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A/%E1%9E%95%E1%9F%82%E1%9E%93%E1%9E%8A%E1%9E%B8%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%94%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%B7%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%87%E1%9E%B6</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ [[រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ]] * [[អរិយធម៌ខ្មែរនៅសម័យក្រោយអង្គរ (ចតុមុខ-លង្វែក)]] * [[ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ]] ដោយលោកអេង-សុត {{commons category|សុជាតិក្សត្រី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ស្រីទេពធីតា|សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីទេពធីតា]]}} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីអគ្គមហេសីកម្ពុជា|សម្ដេចព្រះភគវតីនៃក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[សម័យកាលលង្វែក]])|years= គ.ស ១៥៦៦-១៥៧៦}} {{s-aft|after= [[សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់សៀម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះក្សត្រីយានីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សលង្វែកធានី]] f8kwzkl6giu7rbh8vhltzi5myluwfry 338878 338866 2026-08-12T18:26:41Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះមហេសីសម័យកាលលង្វែក នៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា។ 338878 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរតន៍រាជទេវី<br/>(សុជាតិក្សត្រី) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[សម័យកាលលង្វែក]]<br/>(តំណែង​ព្រះអគ្គមហេសី) | image = | imgw = | caption = | reign = គ.ស.១៥៦៦-១៥៧៦ | coronation = | full name = សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរតន៍រាជទេវី | predecessor = [[ស្រីទេពធីតា|សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីទេពធីតា]] | successor = [[ព្រះម្នាងកេសរមាលា]]<br/>(តំណែងព្រះស្នំឯក) | spouse = [[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] | issue = ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ[[ព្រះសត្ថាទី១|សត្ថាទី១]] | royal house = | dynasty = រាជវង្សចតុមុខ​មង្គល {{small|(ដោយកំណើត)}}<br/>[[អង្គជ័យ|រាជវង្សលង្វែកធានី]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = [[យសរាជា|ចៅពញាយសរាជា]] | mother = | birth_date = គ.ស.១៥២៧ | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបខ្មែរ]]<br><small>(រួម​ជាមួយ[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]（[[វិញ្ញាណនិយម]])និង[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនាបែបខ្មែរ]])</small> |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} '''សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរតន៍រាជទេវី''' រឺ '''សុជាតិក្សត្រី''' គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[សម័យកាលលង្វែក]]និងជាព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទសម្ដេច[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យកាលលង្វែក]]។ ជាព្រះមាតានៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះ[[ព្រះសត្ថាទី១|សត្ថាទី១]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យកាលលង្វែក]]។ ==ព្រះរាជប្រវត្តិ== ព្រះនាង'''សុជាតិក្សត្រី''' ជាបុត្រីនៃព្រះភាគិនេយ្យ[[យសរាជា]] ដែលជាបុត្រព្រះបាទ[[ស្រីសុគន្ធបទ|ឝ្រីឝៅគន្ធបទ]]។ ព្រះរាជពង្សាវតារភាគបីរបស់ព្រះរាជបណ្ណាល័យថា : ព្រះភាគិនេយ្យនេះមានព្រះជន្មាយុ ៣៣ ឆ្នាំ មានព្រះរាជបុត្រីមួយព្រះអង្គ ទ្រង់ព្រះនាមជា សុជាតិក្សត្រី ទ្រង់សុគតក្នុងឆ្នាំ[[កុរ]] [[នព្វស័ក]] ព.ស. ២០៧១, គ.ស. ១៥២៧។ ព្រះរាជពង្សាវតារ របស់ព្រះរាជបណ្ណាល័យភាគ ៣ លេខ ត ៥៣-៣ មានសេចក្ដីថា : ព្រះបាទ[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]]តាំងព្រះសុជាតិក្សត្រី ជារាជបុត្រី ព្រះយសរាជា ដែលត្រូវជាព្រះភាគិនេយ្យោ ព្រះអយ្យកោមួយ ជាព្រះអគ្គមហេសី ព្រះនាមជា'''សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរតន៍រាជទេវី''' ទៅវិញទេ គឺថាមិនមែន[[ស្រីទេពធីតា|ព្រះនាងទេពបុប្ផា]]ទេ។ ព្រះ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អគ្គមហេសី]]អង្គនេះ មានព្រះនាមនៅក្នុង[[សិលាចារឹកសម័យកណ្ដាល]] ដែលត្រូវជាព្រះមាតានៃព្រះបាទ[[សត្ថាទី១]]។ ព្រះនាងមានព្រះរៀមព្រះនាម[[ជ័យជេដ្ឋា (អង្គ)|ជ័យជេដ្ឋា]]។<ref>https://km.wikibooks.org/wiki/%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%A0%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9E%BB%E1%9E%9A%E1%9E%9F%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A/%E1%9E%95%E1%9F%82%E1%9E%93%E1%9E%8A%E1%9E%B8%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%94%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%B7%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%87%E1%9E%B6</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ [[រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ]] * [[អរិយធម៌ខ្មែរនៅសម័យក្រោយអង្គរ (ចតុមុខ-លង្វែក)]] * [[ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ]] ដោយលោកអេង-សុត {{commons category|សុជាតិក្សត្រី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ស្រីទេពធីតា|សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីទេពធីតា]]}} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីអគ្គមហេសីកម្ពុជា|សម្ដេចព្រះភគវតីនៃក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[សម័យកាលលង្វែក]])|years= គ.ស ១៥៦៦-១៥៧៦}} {{s-aft|after= [[ព្រះម្នាងកេសរមាលា]]<br/>(តំណែងព្រះស្នំឯក)}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់សៀម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះក្សត្រីយានីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សលង្វែកធានី]] rjef20cs9x136gwazmo1q3ncoa6cdvv 0 28979 338886 337103 2026-08-12T19:22:40Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិ​ព្រះមាតានៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាទី៤ ឬ ស្រីសុរិយោពណ៌ 338886 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ព្រះម្នាងកេសរមាលា | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[សម័យកាលលង្វែក]]<br/>(តំណែង​ព្រះស្នំឯក) | image = | imgw = | caption = | reign = គ.ស.១៥៦៦-១៥៧៦ | coronation = | full name = ព្រះនាងកេសរមាលា | predecessor = [[សុជាតិក្សត្រី|សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរ័ត្នរាជទេវី]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | successor = [[ព្រះម៉ែនាងវង|ព្រះមេនាងវង]]<br/>(តំណែងព្រះមេនាង) | spouse = ព្រះបាទសម្ដេច[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] | issue = ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ[[បរមរាជាទី៤|ស្រីសុរិយោពណ៌]] | royal house = | dynasty = [[អង្គជ័យ|រាជវង្សលង្វែកធានី]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបខ្មែរ]]<br><small>(រួម​ជាមួយ[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]（[[វិញ្ញាណនិយម]])និង[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនាបែបខ្មែរ]])</small> |}} '''ព្រះនាងកេសរមាលា''' គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[សម័យកាលលង្វែក]]និងជាព្រះស្នំឯកនៃព្រះបាទសម្ដេច[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យកាលលង្វែក]]។ ជាព្រះមាតានៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះ[[បរមរាជាទី៤|ស្រីសុរិយោពណ៌]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ]]។ ==ព្រះរាជប្រវត្តិ== ព្រះនាងមានឋានៈជាព្រះនាងស្ដាំនៃព្រះបាទ[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] ហើយមានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាម [[បរមរាជាទី៤|ស្រីសុរិយោពណ៌]] ដែលក្រោយមកក្លាយជាស្ដេចសោយរាជ្យនៅពេលក្រោយក្នុង[[សម័យកាលស្រីសន្ធរ]]។ កាលក្នុងផែនដី ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមខត្តិយាមហា[[ចន្ទរាជា]] ដែលពាក្យរាស្ត្រទាំងពួង លើកយសព្រះអង្គហៅថា: ព្រះរាជឱង្ការធំនោះ ព្រះអង្គសោយរាជសម្បត្តិ ប្រកបដោយ[[បុញ្ញាធិការ]]មាន[[បុណ្យបារមី]]ណាស់ នោះព្រះបរមិន្ទ កាល ពស.២១០២, គស. ១៥៥៨, មស. ១៤៨០, ចស.៩២០ ឆ្នាំមមី អដ្ឋស័ក ព្រះជន្មាយុចំរើនបាន ៣៧ វស្សា សម្ដេចព្រះបាទបរមិន្ទរាជាសម្ភពព្រះរាជបុត្រា មួយព្រះអង្គ និង ព្រះនាង[[កេសរមាលា]] ជាព្រះនាងស្ដាំ ទ្រង់ប្រទាន ព្រះនាមថា ព្រះ[[បរមរាជាទី៤|ស្រីសុរិយោពណ៌]]។<ref>https://km.wikibooks.org/wiki/%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%A0%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9E%BB%E1%9E%9A%E1%9E%9F%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A/%E1%9E%95%E1%9F%82%E1%9E%93%E1%9E%8A%E1%9E%B8%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%94%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%B7%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%87%E1%9E%B6</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ [[រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ]] * [[អរិយធម៌ខ្មែរនៅសម័យក្រោយអង្គរ (ចតុមុខ-លង្វែក)]] * [[ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ]] ដោយលោក[[អេង សុត|អេង-សុត]] ប្រវត្តិវិទូ ជំនាន់សង្គមរាស្ត្រនិយម * សៀវភៅ[[សិលាចារឹកសម័យកណ្ដាល]] ដោយលោកសាស្ត្រាចារ្យ [[វង់ សុធារ៉ា|វង់-សុធារ៉ា]] សាស្ត្រាចារ្យ[[សិលាចារឹកសាស្ត្រ]]ប្រចាំ[[សកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ]] {{commons category|ព្រះម្នាងកេសរមាលា}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[សុជាតិក្សត្រី|សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរ័ត្នរាជទេវី]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី)}} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[សម័យកាលលង្វែក]]<br/>(តំណែង​ព្រះស្នំឯក)|years= គ.ស.១៥៦៦-១៥៧៦}} {{s-aft|after= [[ព្រះម៉ែនាងវង|ព្រះមេនាងវង]]<br/>(តំណែងព្រះមេនាង)}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងស្ដាំសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហេសីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សលង្វែកធានី]] s3ur2kufhdgg231xrjnj3vr634lpsf1 338887 338886 2026-08-12T19:23:24Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិ​ព្រះមាតានៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាទី៤ ឬ ស្រីសុរិយោពណ៌ 338887 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ព្រះម្នាងកេសរមាលា | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[សម័យកាលលង្វែក]]<br/>(តំណែង​ព្រះស្នំឯក) | image = | imgw = | caption = | reign = គ.ស.១៥៦៦-១៥៧៦ | coronation = | full name = ព្រះនាងកេសរមាលា | predecessor = [[សុជាតិក្សត្រី|សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរ័ត្នរាជទេវី]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | successor = [[ព្រះម៉ែនាងវង|ព្រះមេនាងវង]]<br/>(តំណែងព្រះមេនាង) | spouse = ព្រះបាទសម្ដេច[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] | issue = ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ[[បរមរាជាទី៤|ស្រីសុរិយោពណ៌]] | royal house = | dynasty = [[អង្គជ័យ|រាជវង្សលង្វែកធានី]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបខ្មែរ]]<br><small>(រួម​ជាមួយ[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]（[[វិញ្ញាណនិយម]])និង[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនាបែបខ្មែរ]])</small> |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} '''ព្រះនាងកេសរមាលា''' គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[សម័យកាលលង្វែក]]និងជាព្រះស្នំឯកនៃព្រះបាទសម្ដេច[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យកាលលង្វែក]]។ ជាព្រះមាតានៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះ[[បរមរាជាទី៤|ស្រីសុរិយោពណ៌]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ]]។ ==ព្រះរាជប្រវត្តិ== ព្រះនាងមានឋានៈជាព្រះនាងស្ដាំនៃព្រះបាទ[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] ហើយមានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាម [[បរមរាជាទី៤|ស្រីសុរិយោពណ៌]] ដែលក្រោយមកក្លាយជាស្ដេចសោយរាជ្យនៅពេលក្រោយក្នុង[[សម័យកាលស្រីសន្ធរ]]។ កាលក្នុងផែនដី ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមខត្តិយាមហា[[ចន្ទរាជា]] ដែលពាក្យរាស្ត្រទាំងពួង លើកយសព្រះអង្គហៅថា: ព្រះរាជឱង្ការធំនោះ ព្រះអង្គសោយរាជសម្បត្តិ ប្រកបដោយ[[បុញ្ញាធិការ]]មាន[[បុណ្យបារមី]]ណាស់ នោះព្រះបរមិន្ទ កាល ពស.២១០២, គស. ១៥៥៨, មស. ១៤៨០, ចស.៩២០ ឆ្នាំមមី អដ្ឋស័ក ព្រះជន្មាយុចំរើនបាន ៣៧ វស្សា សម្ដេចព្រះបាទបរមិន្ទរាជាសម្ភពព្រះរាជបុត្រា មួយព្រះអង្គ និង ព្រះនាង[[កេសរមាលា]] ជាព្រះនាងស្ដាំ ទ្រង់ប្រទាន ព្រះនាមថា ព្រះ[[បរមរាជាទី៤|ស្រីសុរិយោពណ៌]]។<ref>https://km.wikibooks.org/wiki/%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%A0%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9E%BB%E1%9E%9A%E1%9E%9F%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A/%E1%9E%95%E1%9F%82%E1%9E%93%E1%9E%8A%E1%9E%B8%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%94%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%B7%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%87%E1%9E%B6</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ [[រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ]] * [[អរិយធម៌ខ្មែរនៅសម័យក្រោយអង្គរ (ចតុមុខ-លង្វែក)]] * [[ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ]] ដោយលោក[[អេង សុត|អេង-សុត]] ប្រវត្តិវិទូ ជំនាន់សង្គមរាស្ត្រនិយម * សៀវភៅ[[សិលាចារឹកសម័យកណ្ដាល]] ដោយលោកសាស្ត្រាចារ្យ [[វង់ សុធារ៉ា|វង់-សុធារ៉ា]] សាស្ត្រាចារ្យ[[សិលាចារឹកសាស្ត្រ]]ប្រចាំ[[សកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ]] {{commons category|ព្រះម្នាងកេសរមាលា}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[សុជាតិក្សត្រី|សម្ដេចព្រះភគវតី សិរីរ័ត្នរាជទេវី]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី)}} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[សម័យកាលលង្វែក]]<br/>(តំណែង​ព្រះស្នំឯក)|years= គ.ស.១៥៦៦-១៥៧៦}} {{s-aft|after= [[ព្រះម៉ែនាងវង|ព្រះមេនាងវង]]<br/>(តំណែងព្រះមេនាង)}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះនាងស្ដាំសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហេសីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សលង្វែកធានី]] jxg3xn7jcfzw41gy8f0621j27slynzd 0 28982 338907 180738 2026-08-12T21:00:22Z Sreynaree1986 47227 ប្រវត្តិព្រះ​ស្នំទោនៃព្រះបាទបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា 338907 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = អ្នកម្នាងកេសរ | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[សម័យកាលលង្វែក]]<br/>(តំណែងព្រះ​ស្នំទោ) | image = | caption = | reign = គ.ស.១៥៦៦-១៥៧៦ | coronation = | full name = ​​អ្នកម្នាងកេសរ | predecessor = [[ព្រះម៉ែនាងវង|អ្នកព្រះមេនាងវង]]<br/>(តំណែង​ព្រះមេនាង) | successor = [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|អ្នកនាង ពៅភិវង្សធំ]]<br/>(តំណែង​ព្រះអគ្គមហេសី)<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ព្រះសត្ថាទី១|សម្ដេចព្រះសត្ថា]] | spouse = ព្រះបាទសម្ដេច[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] | issue = [[ពញានូរ]] | royal house = | dynasty = [[អង្គជ័យ|រាជវង្សលង្វែកធានី]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបខ្មែរ]]<br><small>(រួម​ជាមួយ[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]（[[វិញ្ញាណនិយម]])និង[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនាបែបខ្មែរ]])</small> |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} '''អ្នកម្នាងកេសរ''' (កាន់.១៥៦២-១៥??) ជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ចៅចម]]នៃព្រះបាទ[[បរមរាជាទី២|បរមិន្ទរាជា]]។ កាលពស. ២១០៦, គស. ១៥៦២, មស. ១៤៨៤, ច.ស. ៩២៤ ឆ្នាំច ទោស័ក ស្ដេចសម្ភពព្រះរាជបុត្រាមួយព្រះអង្គនឹងអ្នកម្នាងកេសរទ្រង់ប្រទានព្រះនាមថា [[ពញានូរ]]។<ref>https://km.wikibooks.org/wiki/%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%A0%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9E%BB%E1%9E%9A%E1%9E%9F%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A/%E1%9E%95%E1%9F%82%E1%9E%93%E1%9E%8A%E1%9E%B8%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%94%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%B7%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%87%E1%9E%B6</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ [[រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ]] * [[អរិយធម៌ខ្មែរនៅសម័យក្រោយអង្គរ (ចតុមុខ-លង្វែក)]] * [[ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ]] ដោយលោក[[អេង សុត|អេង-សុត]] ប្រវត្តិវិទូ ជំនាន់សង្គមរាស្ត្រនិយម {{commons category|អ្នកម្នាងកេសរ_(លង្វែក)}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ព្រះម៉ែនាងវង|អ្នកព្រះមេនាងវង]]<br/>(តំណែង​ព្រះមេនាង)}} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[សម័យកាលលង្វែក]]<br/>(តំណែង​ព្រះស្នំទោ)|years= គ.ស.១៥៦៦-១៥៧៦}} {{s-aft|after= [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|អ្នកនាង ពៅភិវង្សធំ]]<br/>(តំណែង​ព្រះអគ្គមហេសី)<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ព្រះសត្ថាទី១|សម្ដេចព្រះសត្ថា]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកម្នាងសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហេសីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សលង្វែកធានី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ]] czelkmv6kg0980qdly6hbz9gzx5nxq0 0 28984 338901 337101 2026-08-12T20:48:41Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិ​ព្រះមាតានៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាមាទី៣ ឬ ពញាអន 338901 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = អ្នកព្រះមេនាងវង | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[សម័យកាលលង្វែក]]<br/>(តំណែង​ព្រះមេនាង) | image = | imgw = | caption = | reign = គ.ស.១៥៦៦-១៥៧៦ | coronation = | full name = អ្នកព្រះមេនាងវង | predecessor = [[ព្រះម្នាងកេសរមាលា]]<br/>(តំណែងព្រះស្នំឯក) | successor = [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|អ្នកម្នាងកេសរ]]<br/>(តំណែងព្រះស្នំ) | spouse = ព្រះបាទសម្ដេច[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] | issue = ព្រះបាទ[[បរមរាមាទី៣|ពញាអន]] | royal house = | dynasty = [[អង្គជ័យ|រាជវង្សលង្វែកធានី]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបខ្មែរ]]<br><small>(រួម​ជាមួយ[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]（[[វិញ្ញាណនិយម]])និង[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនាបែបខ្មែរ]])</small> |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} '''អ្នកព្រះម៉ែនាងវង''' កាន់តំណែង (ប្រ.១៥៦៥-១៥??) ជាចៅចមរបស់ព្រះបាទ[[បរមរាជាទី២|ព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា]] មានថ្នាក់លំដាប់ជា អ្នកព្រះមេនាង។ នៅមុនពេលព្រះបាទបរមិន្ទរាជាសោយរាជ្យមួយឆ្នាំ អ្នកព្រះម៉ែនាងវងសម្ភពបានព្រះរាជបុត្រាមួយអង្គ ទ្រង់ប្រទានព្រះនាមថា [[បរមរាមាទី៣|ពញាអន]] គឺឆ្នាំ គស.១៥៦៥។<ref>https://km.wikibooks.org/wiki/%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%A0%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9E%BB%E1%9E%9A%E1%9E%9F%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A/%E1%9E%95%E1%9F%82%E1%9E%93%E1%9E%8A%E1%9E%B8%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%94%E1%9E%9A%E1%9E%98%E1%9E%B7%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%87%E1%9E%B6</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរភាគរឿងនិទាន ដោយលោកបណ្ឌិតសភាចារ្យ [[រស់ ចន្ទ្រាបុត្រ]] * [[អរិយធម៌ខ្មែរនៅសម័យក្រោយអង្គរ (ចតុមុខ-លង្វែក)]] * [[ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ]] ដោយលោក[[អេង សុត|អេង-សុត]] ប្រវត្តិវិទូ ជំនាន់សង្គមរាស្ត្រនិយម {{commons category|ព្រះមេនាងវង}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ព្រះម្នាងកេសរមាលា]]<br/>(តំណែងព្រះស្នំឯក)}} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[សម័យកាលលង្វែក]]<br/>(តំណែង​ព្រះមេនាង)|years= គ.ស.១៥៦៦-១៥៧៦}} {{s-aft|after= [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|អ្នកម្នាងកេសរ]]<br/>(តំណែងព្រះស្នំ)}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកព្រះម៉ែនាងសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សអង្គជ័យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មហេសីសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ពុទ្ធសាសនិកសម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យលង្វែក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សលង្វែកធានី]] 858pit3aardld0wbke282tqw8w5hzsg 0 42512 338917 337484 2026-08-13T04:59:34Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Don't_Do_This_in_Khmer_New_Year.jpg|Don't_Do_This_in_Khmer_New_Year.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this users files 338917 wikitext text/x-wiki {{pp-move-indef}} <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude> {{Good article}} {| class="infobox" style="width:2em;" |-style="text-align:center;" |style="background: #7851A9;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> រាក្យៈសាទេវី <br> Reakyaksa Tevi </br> </p> |- style="text-align:center;" |colspan="3"|[[File:Sangkran Khmer.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5"|'''Surya god journey with his own Sun Change the three Era of Cambodia''' |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះ​ផ្លូវការណ៍''' |colspan="2"|'''[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ]]''' |- style="vertical-align:top;" |'''ចាប់ផ្ដើម''' |colspan="2"| ស.វទី៧ នៃបុណ្យមេសារាសី |- style="vertical-align:top;" |'''សម្គាល់ហៅ''' |colspan="2"|សង្ក្រាន្តខ្មែរ |- style="vertical-align:top;" |'''ប្រភេទបុណ្យ''' |colspan="2"|បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី |- style="vertical-align:top;" |'''ប្រារព្ធដោយ''' |colspan="2"|ជនជាតិខ្មែរ |- style="vertical-align:top;" |'''រយៈពេល''' |colspan="2"|៣ ឬ ៤ ថ្ងៃ |- style="vertical-align:top;" |'''ថ្ងៃចាប់ផ្ដើម''' |colspan="2"|១៣ ឬ​ ១៤​ រៀងរាល់ខែមេសា |- style="vertical-align:top; |'''ព្រេងនិទាន ចូលឆ្នាំខ្មែរ''' |colspan="2"|ភាភទាក់ទងទៅនិងសាសនា [[ហិណ្ឌូសាសនា]] <br> [[ពុទ្ធសាសនា]] <br> មានជំនឿទៅលើពួកទេវតា |- style="vertical-align:top; |'''ទំនៀមពិធី''' |colspan="2"| * ការតុបតែងដេគ័រផ្ទះ * ទំនៀមផ្ជួរគោមផ្កាយ * សែនទទួលទេវតា * លេងល្បែងប្រជាប្រិយ * ទំនៀមលេងជះទឹក និង ប៉ាតម្ស៉ៅ * លេងល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ * រាំកំសាន្តសិល្បៈតន្ត្រី * ពូនភ្នំខ្សាច់ * លាងជម្រះបដិមារព្រះ * លាងជម្រះឱពុកម្ដាយ និង យាយតា * លាងជម្រះព្រះសង្ឃ និង ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ * ទំនៀមព្រះសង្ឃចេញស្រោចទឹក ថ្ងៃទី១៧ * ការដង្ហែរបដិមារព្រះ ថៃ្ងទី១៧ |} '''[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ]]''' ([[អង់គ្លេស]]: Khmer New Year) គឺជាពិធីបុណ្យ​ចូលឆ្នាំថ្មីរបស់កម្ពុជា ដែលកំណត់តាម ប្រតិទិនពុទ្ធសាសនា (Buddhist calendar) តាមដំណើរគោលរចរបស់ [[ព្រះចន្ទ]] ដែលរាប់តាមរង្វាស់នៃឆ្នាំ [[ចន្ទគតិ]] (Lunar calendar) នៅក្នុងវប្បធម៌របស់កម្ពុជា ពិធីបុណ្យនេះត្រូវបានគេហៅថា ពិធីបុណ្យ គិម្ហៈរដូវ "បុណ្យរដូវក្ដៅ" (The Hot Season) នៃវិស្សមកាលតូចរបស់សិស្សានុសិស្ស ហើយពិធីនេះ ដែលបានមកពីអរិយធម៌ នៃវប្បធម៌ [[ប្រទេសឥណ្ឌា]] ដែលហៅថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មីថា "សង្ក្រាន្ត" (Sangkranta) ដែលពាក្យ សង្ក្រាន្ត ជាភាសាដើម នៃពាក្យ ([[សំស្ក្រឹត]]-Sanskrit) ដែលត្រូវបានប្រជាជនកម្ពុជា ឱ្យនិយមន័យថា (សង្ក្រាន្ត​ខ្មែរ​-Sangkrant Khmer) គឺជាថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មី ដែលប្រារព្ធ​ឡើងរៀងរាល់ ថ្ងៃទី១៣ ឬ ថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា (April) ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​គ្រប់រូប និងត្រូវបានឈប់សំរាកពីការងារដើម្បីចូលរួមអបអរថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ពួកគេ ដែលមានរយៈពេលពេញមួយសប្ដាហ៍ ។​<ref> Vappadharm Khmaer (1981) [https://books.google.com/books/about/Vappadharm_Khmaer.html?id=RNAbinEhNt4C Khmer Family Culture], Publisher: Rungsin Kānphim, Original from the University of Michigan, OCLC Number: 54221527 </ref> == ទំនៀមមុនចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''Traditions Before Khmer New Year''' មុនថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរមកដល់ ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូបនិងធ្វើដំណើរវិវត្តគ្រប់ទិសទីមកស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេវិញ ដើម្បីជួបជុំក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ រៀងរាល់មួយឆ្នាំម្ដង បន្ទាប់មក ពួកគេនិងរៀបចំសំអាតផ្ទះសម្បែង និង តុបតែង លម្អផ្ទះសម្បែងរបស់ពួកគេផងដែរ ជាមួយនិង ប្រពៃណីព្យួរគោមផ្កាយ (Star Lantern) ដែលពួកគេមានជំនឿថា ពន្លឺគោមផ្កាយ និង នាំមកនូវ សិរីសួស្ដី លាភសំណាង និង ភាពមានបានផងដែរ ក្រៅពីនេះទៀតមានលេងល្បែងកំសាន្តប្រជាប្រិយខ្មែរ នៅតាមភូមិស្រុករបស់ពួកគេផងដែរ ដូចជា៖ ចោលឈូង លាក់កន្សែង ទាញព្រ័ត្យ បោះអង្គុញ ស្ដេចចង់ ពង្រាត់សង្សា ក្លែងចាប់កូនមាន់ ផ្សេងៗ ក្រៅពីល្បែងកំសាន្តទាំងនេះ ក៏មានល្បែងកំសាន្តមួយប្រភេទទៀតហៅថា ពិធីលេងជះទឹក តាមទីលំនៅនីមួយៗ តែងមានធុងទឹកនៅពីមុខផ្ទះរបស់ពួកគេ ដើម្បីជះទឹកទៅលើអ្នកដំណើរ ដែលពួកគេមានជំនឿថា ភាពមិនល្អដែលតោងទាមយើងគ្រប់គ្នាតាំងពីឆ្នាំចាស់ និងត្រូវលាងសំអាតជម្រះចេញក្នុងឆ្នាំថ្មីនេះ ដែលជាទំនៀមមួយមិនអាចចោលបាននូវក្នុងវប្បធម៌ប្រពៃណីខ្មែរ ដែលទាក់ទងនិង កិច្ចពិធីស្រង់ព្រះពុទ្ធអង្គ និង ស្រង់ព្រះរស់ដែលជាឪពុកម្ដាយ យាយតា របស់យើងផងដែរ ។​<ref> Robert Headley, Rath Chim (1998) [https://books.google.com.kh/books?id=VypnAAAAMAAJ&q=%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A&dq=%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiC8OnWj-71AhURyYsBHZB1BjMQ6AF6BAgGEAM Cambodian Advanced Reader], Publisher: Dunwoody Press, Original from the University of Michigan p.309 [[ISBN]]: 188126565X </ref> * កំណត់ចំណាំ ៖ ពិធីលេងជះទឹក នៅកម្ពុជាមានប្រវត្តិមកយូលង់ណាស់មកហើយ តាំងពីសម័យសង្គមរាស្ត្រនានិយមមកម៉្លេះ ហើយត្រូវបានខូចរូបរាង្គដោយជនខិលខូចមួយចំនួន លេងដោយអសីលធម៌ ដោយការចងថង់ទឹកគប់ទៅលើអ្នកដំណើរ បង្ករជារបួសស្នាម ដួលគ្រោះថ្នាក់ពេលកំពុងធ្វើដំណើរថែមទៀតផង ដូចនេះហើយ បង្កើតបានការវែកញែកទៅដល់ពលរដ្ឋទូទៅ អំពីការហាមប្រាម និង ចង់លុបចោលនៅពិធីដ៏ល្អនេះ រហូតដល់ប្រទេសជិតខាង ដាក់ចូលជាពិធីលេងជះទឹកយ៉ាងធំក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគេទៀតផង ដូចនេះសូមកុំបោះបង់ពិធីនេះអី ហើយសូមលេងដោយមានការគោរពទៅលើសីលធម៌ របស់អ្នកដ៍ទៃផងដែរ សូមអរគុណ ។ * កំណត់ចំណាំ ៖ ខ្មែរពីបុរាណកាល លេងជះទឹក ដោយសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ "ជះ" ការជះនៅភាពមិនល្អចេញទៅក្រៅ ឬ ជះភាពមិនល្អនៃឆ្នាំចាស់ចេញពីខ្លួនរបស់យើង ពាក្យជះទឹកមិនដូចគ្នា និង ពាក្យបាញ់ទឹកនោះទេ ។ ការលេងជះទឹក ប្រកបដោយអត្ថន័យ ទឹកជាគ្រឿងមង្គល នៃសិរីទាំង៣ប្រការផងដែរ ការលេងជះទឹកតាមប្រពៃណីខ្មែរបុរាណ ទឹកមួយធុងមានផ្កា មានទឹកអប់ មានផ្ទឹល ឬ បោយទឹក ឬ ត្រឡោកដូង ដួសជះលើអ្នកដំណើរ នៅតាមផ្លូវតូចៗ ក្នុងភូមស្រុក ឬ សហគមន៍ ឬ លេងតាមតំបន់ដែលកំណត់ឱ្យលេង ការលេងជះទឹកមិនគួរលេងតាមផ្លូវជាតិធំៗនោះទេ ព្រោះនាំឱ្យមានការឆ្គាំឆ្គង បង្កើតជាគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗ ការវែកញែកចោទប្រកាន់ដៀលគ្នាទៅវិញទៅមក អំពីការលេងជះទឹកនៅកម្ពុជាអំឡុងថ្ងៃសង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មី គឺជារឿងមិនល្អនោះទេ ពាក្យចាស់បុរាណបានពោលថា ត្រីមួយកន្ត្រកបើស្អុយមួយ គឺស្អុយទាំងអស់ ដូចគ្នានិង ការលេងជះទឹក បើមានជនណាម្នាក់លេងមិនល្អ លេងដោយគ្មានសីលធម៌ នោះអ្នកលេងដ៏ទៃទៀតនិងត្រូវគេត្មិះដៀលដូចគ្នា ពីព្រោះអ្វី អ្នកដែលត្មិះដៀលទាំងនោះ មិនបានរៀនសូត្រជ្រៅជ្រះនោះទេ ពួកគេច្រើនជាពួកអវិជ្ជា និង មិនបានយល់ដឹងពីក្រមសីលធម៌ក្នុងការគិតពិចារណាក្នុងការនិយាយស្ដី នោះទេ ត្រីមួយកន្ត្រកបើស្អុយមួយ ត្រូវដកត្រីនោះចេញ មិនគួរប្រើពាក្យដៀលត្រីក្នុងកន្ត្រកជារួមនោះទេ បើមានជនណាម្នាក់លេងមិនល្អ លេងដោយគ្មានសីលធម៌ ត្រូវចាប់បុគ្គលនោះយកទៅអប់រំ មិនមែនប្រើពាក្យត្មិះដៀលមកលើអ្នកលេងទាំងអស់នោះទេ ព្រោះអ្នកលេងមានក្មេងចាស់ដូចគ្នា គួរប្រើពាក្យ សូមលេងជះទឹកដោយការទទួលខុសត្រូវ មិនគួរប្រើពាក្យដៀលត្មិះល្បែងដែលដូនតាបង្កើតនោះទេ ព្រោះល្បែងនីមួយៗសុទ្ធតែមានអត្ថន័យ សូមកុំប្រើការស្មាន ឬ ការវិនិច្ឆ័យណាមួយតាមចិត្តគំនិតរបស់លោកអ្នកដោយគ្រាន់នៅតែក្នុងផ្ទះ ហើយលឺគេថា បែបនេះ ឬ បែបនោះ ដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ មិនបានចុះផ្ទាល់ទៅតាមតំបន់ភូមស្រុកដែលប្រជាពលរដ្ឋ បានលេងនៅល្បែងខុសគ្នាណាខ្លះតាមទម្លាប់ ភូមស្រុក និង សហគមន៍ របស់ពួកគេ ។ == ពិធីលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ == '''Water Throwing and Powder Ceremony''' ក្នុងតំណាលនិទានអំពី មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ បានបរិយាយអំពី ទឹក ជាគ្រឿង នាំមកនូវ សិរីមង្គល ទាំង បីប្រការ សម្រាប់ជាមង្គលដល់ មនុស្សលោកទាំងពួង "ពេលព្រឹក លាងមុខ" "ពេលថ្ងៃ លាងទ្រូង" និង "ពេលល្ងាច លាងជើង" ។ ក្នុង ឱកាសសង្រ្កាន្តឆ្នាំថ្មី នេះផងដែរ ប្រជាជនខ្មែរ ក៏មាននូវកិច្ចពិធី ស្រង់ព្រះរស់ (ឪពុកម្តាយ) ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ព្រះសង្ឃ និង ពុទ្ធបដិមា ផងដែរ ។ ការលេងជះទឹក ក្នុងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំ ប្រពៃណីជាតិកម្ពុជា ទំនងត្រូវបានបង្កើតចេញពីពិធីស្រង់ព្រះ របស់អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរ ដែលកើតមានក្នុងរាជ ព្រះបាទ [[ជ័យវរ្ម័នទី៧]] ដែលពណ៌នាអំពី អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរបានប្រមូលទឹកមកពីគ្រប់ទិសទី ដើម្បីលាងជំរះស្រោចស្របលើព្រះពុទ្ធបដិមារដែលមានចំនួន ២៥អង្គ ដែលត្រួវបានគេយកមកដង្ហែរនាពេលនោះ ដែលពិធីស្រង់ព្រះពុទ្ធអង្គនេះ បានប្រាព្ធឡើងនៅក្នុងតំបន់ នៃ [[ប្រាសាទព្រះខ័ន]] តារយៈសិលាចរឹក ដែលពណ៌នាអំពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ ចេញផ្សាយដោយ កម្ពុជសុរិយា នៃ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ។<ref> Khmer Tradition Church (1994) [https://www.elibraryofcambodia.org/book_cover/kampuchea-soriya-chhnam-ti-48-lek-1-cover/ Kampuchea-soriya Volium 1 Year 48], Publisher: Cambodian Buddhist Academy, Website: elibrary of Cambodia </ref> យោងតាមកំណត់ត្រារបស់លោក ចូវតាក្វាន់ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Daguan Zhou Daguan]) ដែលជារាជ្យទូត នគរយ័ន ([https://en.wikipedia.org/wiki/Yuan_dynasty Yuan dynasty]) មកពីប្រទេសចិនបច្ចុប្បន្ន ដែលបានកត់ត្រាអំពីពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរ នាសម័យកាលអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៧ នៃគ.សករាជ ដែលពណ៌នាអំពី អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរបានប្រមូលទឹកមកពីគ្រប់ទិសទី ដើម្បីជំរះលាងស្រោចស្របលើព្រះពុទ្ធបដិមារផងដែរ ដូចនេះបានបញ្ចាក់ឱ្យឃើញថា ពិធីស្រង់ព្រះ និង ទំនៀមលេងជះទឹករបស់កម្ពុជាបច្ចុប្បន្នទំនងកើតចេញពីពិធីស្រង់ព្រះ អំឡុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ តាំងពីសម័យកាលចក្រភពអង្គរមកម៉្លេះ ហើយទំនៀមលេងជះទឹកនេះបានរីកសាយមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។<ref> Daguan Zhou (2001) [https://books.google.com/books/about/The_Customs_of_Cambodia.html?id=sn5uAAAAMAAJ The Customs of Cambodia], Translated by Michael Smithies, Publisher: Siam Society, Original from the University of Michigan p.147 [[ISBN]]: 9748298515, 9789748298511 </ref><ref> Chou Ta kuan (1971) [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000054459 Notes of a 13th century Chinese diplomat in Cambodia], Publisher: The UNESCO Courier: a window open on the world, XXIV, 12, p. 27, Website: WWW.UNESCO.ORG , Publication: UNESCO Digital Library </ref> === កំណត់ត្រា នៃទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងអំឡុង ចូលឆ្នាំខ្មែរ === '''Noted of Khmer New Year water throwing tradition''' * ទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ អំឡុងឆ្នាំ 1890 នៃកំណត់ត្រា របស់លោក James George Frazer ក្នុងកំណត់ត្រាមួយនៃការសិក្សារបស់លោក ស្ដីពីទំនៀមទម្លាប់ និង សាសនា នៅកម្ពុជា The Golden Bough: A Study in Comparative Religion, Volume 2.<ref> James George Frazer (1890) [https://books.google.com/books/about/The_Golden_Bough.html?id=suAWAAAAYAAJ The Golden Bough: A Study in Comparative Religion, Volume 2], Publisher: Macmillan, Original from Harvard University p.407 </ref> * ទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ អំឡុងឆ្នាំ 2002 នៃកំណត់ត្រា របស់លោក Beverley Palmer, Rough Guides (Firm) ក្នុងសៀវភៅ The Rough Guide to Cambodia.<ref> Beverley Palmer, Rough Guides (Firm) (2002) [https://books.google.com/books/about/The_Rough_Guide_to_Cambodia.html?id=oR-Kmnj8wmAC The Rough Guide to Cambodia], Publisher: Rough Guides p.354 [[ISBN]]: 1858288371, 9781858288376 </ref> * ទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ អំឡុងឆ្នាំ 2005 នៃកំណត់ត្រា របស់លោក Peter North ក្នុងសៀវភៅ CultureShock! Cambodia.<ref> Peter North (2005) [https://books.google.com/books/about/Cultureshock.html?id=2be6AAAAIAAJ CultureShock! Cambodia], Publisher: Marshall Cavendish Editions, Original from the University of California p.270 [[ISBN]]: 9812329013, 9789812329011 </ref> វប្បធម៌កម្ពុជានៃទំនៀមលេងជះទឹក ក្នុងអំឡុងចូលឆ្នាំខ្មែរ តែងត្រូវបានលាបពណ៌ពីក្រុមមនុស្សមួយចំនួន បូករួមទាំងព្រះសង្ឃមួយចំនួនៅកម្ពុជា ដែលពួកគាត់មានការយល់ដឹងតិចតួច ទាក់ទងនិង ទំនៀមទម្លាប់ព្រពៃណីរបស់កម្ពុជា គួបផ្សំនិងរបត់សង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ទំនៀមលេងជះទឹកត្រូវបានទ្រុឌទ្រោម និង អន់ថយជាបន្តបន្ទាប់ រហូតធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមួយចំនួនយល់ថា វាមិនមែនជាប្រពៃណីរបស់ខ្មែរ ឬ ខ្មែរទទួលឥទ្ធិពលពីប្រទេសដ៏ទៃ បុគ្គលមួយចំនួនតែងយល់ច្រឡំថា ចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺជាចូលឆ្នាំពុទ្ធសាសនា នោះដោយសារតែពួកគេមិនបានធ្វើការសិក្សាទៅលើវប្បធម៌ជាតិកម្ពុជា ចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺជាពិធីបុណ្យមេសៈរាសី នៃសាសនាព្រហ្មញ្ញ ដែលផ្លាសបូរ ឆ្នាំសករាជ នៅកម្ពុជា ដោយសារតែប្រតិទិនកម្ពុជា បានផ្លាសប្ដូរជាបន្តបន្ទាប់ ពីចុល្លសករាជ មហាសករាជ និង ពុទ្ធសករាជ ទើបឆ្នាំសករាជ ត្រូវបានកំណត់ដោយការប្ដូរព្រមគ្នាក្នុងអំឡុងពេលចូលឆ្នាំខ្មែរ នៃថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្ត ដោយសារតែខែមេសា អាកាសធាតុក្ដៅខ្លាំង ខុសពីខែផ្សេងៗ ទើបប្រពៃណីលេងជះទឹក ត្រូវបានពេញនិយមនាសម័យកាលអង្គរ ដោយផ្អែកលើកិច្ចពិធីនៃការលាងជំរះព្រះបដិមារ ដែលត្រូវបានចាប់ផ្ដើមក្នុង ស.វទី១១ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[សូរ្យវរ្ម័នទី១]] ដែលទទួលបាន [[ព្រះកែវមរកត]] ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ។ ដូចនេះហើយ ចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺជាចូលឆ្មាំរបស់ជាតិសាសន៍ខ្មែរ គ្រប់ពណ៌សម្បុរ មិនមែនជាការចូលឆ្នាំរបស់ព្រះសង្ឃនោះទេ ព្រះសង្ឃមិនអាចលេងសប្បាយ ដូចពលរដ្ឋទូទៅនោះទេ ព្រោះអាចខុសច្បាប់វិន័យ វត្តជាទីសំណាក់ធម៌ មិនគួរឱ្យមានការចាក់តន្ត្រីសម័យរាំរែកនៅក្នុងទីធ្លាវត្តនោះឡើយ ដូចច្នេះសូមធ្វើការបែងចែកឱ្យបានច្បាស់លាស់ វត្តអារាម អាចបង្កើតឱ្យមានពិធីសប្បាយៗបែបសីលធម៌ផ្សេងៗទៀត ដូចជា៖ លេងជះទឹក ប៉ាតម្ស៉ៅ លេងល្បែងប្រជាប្រិយ ឬ អាចចាក់ត្រឹមតន្ត្រីបែបប្រជាប្រិយខ្មែរប៉ុនណោះ ដូចជា៖ រាំវង់ សារ៉ាវ៉ាន់ ឡាំលាវ កន្ទ្រឹម ម៉ាកឌីហ្សុន ជៀសវាងបទរាំញាក់ផ្សេងៗ ។ === អត្ថន័យនៃការលេងប៉ាតម៉្សៅ === '''The Meaning of Playing Powder''' [[File:Hindukailash.JPG|thumb|The Meaning of Playing Powder of Khmer New Year from An illustration of the Hindu significance of Mount Kailash. It shows the holy family of Shiva and Ganesha celebration the Holi powder From the 18th century.]] ការលេងប៉ាតម៉្សៅ ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ទំនងជាទទួលឥទ្ធិពលពីវប្បធម៌ឥណ្ឌា នៃពិធីប៉ាតម៉្សៅពណ៌ ឬ ប៉ាតល័ក្ស ក្នុងពិធីបុណ្យ "ហូលី"([https://en.wikipedia.org/wiki/Holi Holi]) គឺជាពិធីបុណ្យមួយនៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ដែលគេស្គាល់ថាជាពិធីបុណ្យពណ៌ (Festival of Colors) ។ ដែលជាពិធីបុណ្យប្រារព្ធនូវសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏អស់កល្ប និងដ៏ទេវភាពរបស់ ព្រះគ្រឹស្នា (Radha Krishna) វាក៏បង្ហាញពីជ័យជំនះដែលអំពើល្អយកឈ្នះទៅលើអំពើអាក្រក់ផងដែរ តាមរយៈព្រេងកថានៃ [[អវតារ]] [[ព្រះវិស្ណុ]] ដែលបានក្រឡាខ្លួនជា នរៈសិង្ហ (Narasimha Narayana) ដែលយកឈ្នះ "ហិរណយក្សសិបុ" (Hiranyakashipu) ភាពល្បីល្បាញនៃពិធីបុណ្យនេះបានហូរចូលមកតំបន់អាសុីគ្នេយ៍ផងដែរ ព្រោះពិធីបុណ្យនេះប្រារព្ធខុសពេលវេលា និង ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ តែមួយខែ ប៉ុនណោះ ដែលពិធីបុណ្យនេះប្រារព្ធនៅខែមីនា ។ ដោយម៉្សៅពណ៌ប្រហែលជាអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ទើបពលរដ្ឋកម្ពុជាពីមុនៗមក លេងត្រឹមការប៉ាតម្ស៉ៅស ដែលមិនប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ការលេងប៉ាតម្ស៉ៅក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ របស់កម្ពុជាមានការពេញនិយមលេងខ្លាំងអំឡុងឆ្នាំ ២០០០ មកម៉្លេះបើគិតមកដល់ពេលនេះមានរយៈពេលជាង ២០ ឆ្នាំហើយ ដោយចាស់ពីដើមលោកយល់ថា មនុស្សមិនស្គាល់គ្នាសោះ ពួកគេអាចលេងប៉ាតម្សៅជាមួយគ្នា បង្កើតភាពស្និតស្នាល និង ក្ដីស្រលាញ់ ហើយអាចនាំពួកគេចាកឆ្ងាយពីល្បែងពាលាមួយចំនួន ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរនេះផងដែរ ។<ref> Kaev Bhuan (2004) [https://books.google.com/books/about/Tourism_Sites_of_Cambodia.html?id=4mm7AAAAIAAJ Tourism Sites of Cambodia], Publisher: Ponleu Khmer, Original from the University of California p.295 </ref> <ref> Matt Jacobson (2004) [https://books.google.com/books/about/Adventure_Cambodia.html?id=RWq7AAAAIAAJ Adventure Cambodia: An Explorer's Travel Guide], Publisher: Silkworm Books, Original from the University of California p.393 [[ISBN]]: 9749575539 </ref> === ប្រការយល់ខុស === * ការលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ ប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមលេងកំសាន្តរាប់សែននាក់ មិនមានករណីស្លាប់ដោយការលេងបែបនេះទេ បើសិនជាមានផលប៉ះពាល់ បង្កើតជារបួសស្នាមផ្សេងៗក៏មាន មិនដល់ 1% នៃប្រជាជនដែលបានចូលរួមលេងកំសាន្តនោះដែរ ។ * អ្នកមិនចូលចិត្តលេងបែបនេះ ពួកគេអាចវាងផ្លូវ ពាក់អាវភ្លៀង មុនពេលផ្ដើមចូលឆ្នាំខ្មែរ និង ក្រោយពេលចូលឆ្នាំខ្មែរ ១ថ្ងៃ ទៅ២ថ្ងៃ ឬ មិនឆ្លងកាត់តំបន់ដែលគេលេងនេះ ហើយការលេងកំសាន្តបែបនេះ មានរៀងរាល់មួយឆ្នាំម្ដងប៉ុនណោះ ។ * ការយករូបភាព នៃការលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅអសីលធម៌ នៃក្រុមបុគ្គលមួយចំនួនតូច មកវាយប្រហារពិធីលេងជះទឹករបស់ខ្លួនទាំងមូល ។ * ប្រជាជនថៃ និង ឡាវ ដែលមាន ពិធីលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ ដូចគ្នាទៅនិងកម្ពុជា ហើយក៏មានរូបភាព អសីលធម៌ និង ការបង្កររបួស្នាមផងដែរ តែពួកគេនៅតែលេងកំសាន្ត ផ្ទុយនិងផ្នត់គំនិតនៃបុគ្គលខ្មែរមួយចំនួន ដែលពួកគេប្រើពាក្យវាយប្រហារ ពិធីរបស់ខ្លួន ហើយចោទថាពិធីរបស់ខ្លួនចម្លងបរទេសថែមទៀតផង ។ * ផ្នត់គំនិតនៃការយល់ខុស ក្នុងពិធីជះទឹកនៅកម្ពុជា ក្នុងអំឡុងថ្ងៃចូលឆ្នាំ មនុស្សចំនួន 100% បានលេងនូវពិធីជះទឹកនេះ ក្នុងនោះមានមនុស្ស 5% បានរងគ្រោះ ដោយការបៀតបៀន ការកេងបន្លំលួចរបស់ គ្រោះថ្នាក់រអិលដួល ការជះទឹកកខ្វក់ដាក់ផ្សេងៗ ក្នុងចំនោមមនុស្ស 5% ដែលរងគ្រោះនេះពួកគេបានផុសលើបណ្ដាញសង្គមវាយប្រហារមកលើអ្នកលេងជះទឹក ចំនួន 95% ផ្សេងទៀតដោយចោទបែបនេះ ឬ បែបនោះ ទាំងអ្នកដែលលេងជះទឹក 95% នេះលេងដោយសប្បាយរីករាយ មិនមានហេតុប៉ះពាល់អ្វីកើតឡើងនោះទេ ដូចនេះមិនគួរប្រកាន់ច្រើនអំពីពិធីជះទឹកនេះឡើយ ហើយវាមិនមានផលចំណេញអីដល់ថ្ងៃរីករាយក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរនោះទេ ។ * ផ្នត់គំនិតនៃការយល់ខុស អំពីការលេងប៉ាតម៉្សៅក្នុង ថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ឧទាហរណ៍ មានការលេងប៉ាតម៉្សៅជាង 1000 តំបន់នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងនោះ មានរូបភាព អសីលធម៌នៃការលេងប៉ាតម៉្សៅ ដោយការបន្លំស្ទាប បន្លំលួចរបស់ផ្សេងៗ 2 ទៅ 3 តំបន់ ក្នុងរូបភាពដូចគ្នានេះ ហើយជនរងគ្រោះក្នុងតំបន់តិចតួចនេះ ពួកគេបានលើកយកបញ្ហានេះទៅផុសវាយប្រហារការលេងប៉ាតម្ស៉ៅជារួម ក៏ដូចជាតំបន់ដែលបានលេង 900 ផ្សេងទៀត នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមិនមានករណីដូចនេះ ហើយពិធីសប្បាយៗរបស់ជាតិធំៗ ត្រូវដួលរំលំ និង អាចបាត់រូបរាង្គទាំងស្រុង នៃគំនិតអត្មានិយមរបស់ពួកគេ ។ * ហេតុអ្វីពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនចូលចិត្តលេងជះទឹក នៅតាមដងផ្លូវ ឬ តាមផ្លូវក្នុងភូមិរបស់ពួកគេ ជាការពិតណាស់ នេះប្រហែលជាពួកគេ មានវិបិត្តលុយកាក់ ឬ ប្រជាជនដែលមានជីវភាពខ្វះខាត មិនអាចដើរលេងតាមរម្មណីយ៍ដ្ឋានផ្សេងៗបាន ហើយពួកគេបានប្រមូលផ្ដុំគ្នា លេងជះទឹក នៅតាមដងផ្លូវដើម្បីបង្កើតបរិយាកាសរីករាយក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួនប៉ុនណោះ ប្រការដែលសំខាន់នោះ គឺការយោគយល់គ្នា មនុស្សមួយចំនួនដែលប្រកាន់ខ្លួនមិនចង់ប៉ះពាល់ទឹកក្នុងពេលដែលពលរដ្ឋលេងពិធីជះទឹក ពួកគេច្រើនជាមនុស្សវាយរិក ឬ ជាមនុស្សប្រកាន់ច្រើន ហើយភាគច្រើនជាអ្នកមានជីវភាពធូរធារ ហើយពួកគេអាចធ្វើដំណើរគ្រប់រម្មណីយដ្ឋានសប្បាយៗដែលពួកគេចង់ទៅ ។ * រីករាយចូលឆ្នាំខ្មែរ (Happy Khmer New Year) * សួស្ដីចូលឆ្នាំខ្មែរ (Hello Khmer New Year) * រីករាយឆ្នាំថ្មី (Happy New Year) * សួស្ដីឆ្នាំថ្មី (Hello New Year) * Songkran (សុងក្រាន) Thai pronounciation * Sangkran (សាំងក្រាន) Khmer pronounciation from official 1896 === វិចារណកថា === * នៅពេលដែលពិធីលេងជះទឹក ដែលមានតាំងពីសម័យអង្គរត្រូវដួលរំលំ រលត់រលាយ ជាមួយនិងពិធីលេងប៉ាតម៉្សៅ ក្នុងសម័យកាលបច្ចុប្បន្ន ដោយភាពអត្មានិយមរបស់អ្នកមួយចំនួនតូចដែលចូលរួមតិះដៀលមកលើទំនៀមនេះ ក្រោយមកពិធីនេះត្រូវបានធ្លាក់ចូលក្នុងដៃប្រទេសជិតខាង អនគតនៃចូលឆ្នាំខ្មែរ មានតែពលរដ្ឋផឹកគ្រឿងស្រវឹង ស្រែកច្រៀងរាំលេងកំសាន្ត អង្គុយលេងបៀរ ចាក់អាប៉ោងគ្រប់ៗផ្ទះ ហើយបរទេសដែលមើលមកក្នុងរូបភាពបែបនេះ និងយល់ថា ជាជនជាតិមួយដែលពោពេញទៅដោយវប្បធម៌ពាលាអាវ៉ាសែ នោះហើយដែលឈានទៅរកនៃការរលាយរលត់នៃទំនៀមដូនតាយ៉ាងពិតប្រាកដ ។ == អ្វីដែលក្រុមបុរាណាចារ្យព្រួយបារម្ភ! == ប្រទេសដែលចូលឆ្នាំ ខែមេសា (April) ឥណ្ឌា ភូមា ថៃ ឡាវ និង ចិន[[ខេត្តយូណាន|យូណាន]] គេមានទំនៀមលេងជះទឹកនិង ប៉ាតម្ស៉ៅដូចគ្នាទាំងអស់ ស្រាប់តែមានប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួន នៅតែមានគំនិតយល់ថា កម្ពុជាមិនមានលេងទេ ប្រទេសយើងវាទៅជាខុសគេវិញ នោះនិងមានន័យថា យើងមិនមែនជាជាតិសាសន៍ដែលមានអរិយធម៌ខ្ពង់ខ្ពស់នោះទេ ហើយគេនិងវាយប្រហារថា យើងជាជាតិសាសន៍ស្ថិតក្រោមអណានិគមប្រទេសទាំងនោះ ហើយទទួលរងឥទ្ធិពលវប្បធម៌ពីប្រទេសទាំងអស់នោះវិញទៀត ចឹងមានន័យថាទោះជាចក្រភពខ្មែរធំយ៉ាងណា ក៏គេមិនបានទទួលឥទ្ធិពលពីយើងដែរ ហើយពិតណាស់គឺឈានដល់ការបាត់បង់ពិធីស្រង់ព្រះ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធជាមួយទឹកដែលជាគ្រឿងមង្គល ហើយដួលទៅទាំងអស់ដោយពាក្យមួយឃ្លា យើងក្រោមអណានិគមគេ ទទួលយកទំនៀមស្រង់ព្រះតាមបែបពុទ្ធសាសនាថេរវាទពីគេថែមទៀត ដល់ពេលយើងខុសគេ ទាញកំណត់ត្រា រឿងកុបិលមហាព្រហ្ម ដែលចេញពីភ្នំកៃឡាប្រទេសឥណ្ឌា ថាយើងចម្លងលំនាំរឿងពីគេទាំងស្រុង ដែលមានន័យថា ខ្មែរមិនមែនទទួលឥទ្ធិពលពីវប្បធម៌ឥណ្ឌា ហើយបំប្លែងទៅជាបែបផែន Version សម្រាប់ខ្លួននោះទេ បែរជានាំឱ្យយល់ច្រឡំហើយបរទេសគិតថា ខ្មែរទៅជាក្រោមអណានិគមគេហើយ ទទួលឥទ្ធិពលវប្បធម៌ពីប្រទេសទាំងនោះវិញទៀត ។ ការមានចិត្តស្រលាញ់វប្បធម៌ និង ថែរក្សាមរតកវប្បធម៌ជាតិ គឺជារឿងល្អណាស់ តែកុំមានគំនិតអភិរក្សនិយម រហូតដល់បិទការគិតរបស់ខ្លួន បើរៀនមុខជំនាញផ្សេង ដែលផ្ទុយនិងជំនាញវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ ចូលកុំតាំងខ្លួនឡើងមកពន្យល់បង្គាប់គេអំពីវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិខ្លួន ព្រោះអាចនាំឱ្យគេវង្វេង វិនាសអន្តរាយ ។ ត្រូវគិតឱ្យបានវែងឆ្ងាយ ត្រូវគិតឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ត្រូវគិតឱ្យបានច្រើនចំនុចជាមុនសិន ត្រូវគិតរកភាពចំនេញ ឬ មិនចំនេញ ជាមុនសិន សឹមយើងយកមកថ្លឹងថ្លែង កុំគិតអ្វីមួយត្រឹមចុងច្រមុះរបស់ខ្លួន ។ យើងឆ្លងកាត់សង្គ្រាមប៉ុលពត រលាយឯកសារជាតិជិតអស់ម្ដងហើយ បើយើងនៅតែបន្តវែកញែកខាំគ្នា រឹតតែរលាយលើសដើម ជនជាតិយើងមកដល់ ស.វទី២១ នេះ គឺជា ស.វ ដែលកំពុងប្រកួតជែងប្រទេសផ្សេងៗក្នុងតំបន់ មិនគួរឱ្យមានការអប់រំកូនខ្មែរ ឱ្យរស់នៅតែសម័យប្រើទានទេ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ១ឆ្នាំមានការលេងសប្បាយតែប៉ុន្មានថ្ងៃទេ កុំតឹងតែងហួសហេតុ បិទសិទ្ធសេរីភាពក្មេងៗនិងយុវជន ធ្វើឱ្យក្មេងៗ និងយុវជនរងសម្ពាធផ្លូវចិត្ត ត្រូវក្រឡេកមើលប្រទេសគេ ក្មេងៗនិងយុវជនគេរីកចម្រើនដល់ណាហើយ ។ មួយវិញទៀត បើតាមគំនិតរបស់ខ្មែរមួយចំនួនដែលមានការយល់ដឹងបានតិចតួចថា ល្បែងប្រជាប្រិយ មានបោះអង្គញ់ លាក់កន្សែង ខ្លែងឆាបកូនមាន់ គួរលេងជារបស់ខ្មែរ កុំលេងជះទឹក ប៉ាតម៉្សៅ តាមប្រទេសជិតខាង នោះសបញ្ជាក់ប្រាប់បរទេសក្នុងលោកថា ចក្រភពខ្មែរគ្មានឥទ្ធិពលវប្បធម៌ទៅលើគេទេព្រោះប្រទេសទាំងនោះគេមិនបាន យកល្បែងប្រជាប្រិយទាំងនេះទៅលេងផុសផុលតាមខ្មែរទេ មានន័យថាប្រទេសយើងរឹតតែក្រោមអណានិគមគេ នោះហើយគឺចប់ដោយគ្មានពាក្យថ្លាថ្លែង ។ == ស្រាយគំនិត អំពីទំនៀមលេងជះទឹកប៉ាតម៉្សៅ == ក្រុមបុរាណាចារ្យ ជូនជាគំនិតដល់ពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់វ័យ ប្រទេសដែលចូលឆ្នាំ ខែមេសា (April) ឥណ្ឌា ភូមា ថៃ ឡាវ និង ចិនយូណាន គេមានទំនៀមលេងជះទឹក និង ប៉ាតម្ស៉ៅនេះ បូកចំនួនប្រជាពលរដ្ឋទាំង 5 ប្រទេសនេះយកទៅបញ្ចូលគ្នា គឺមានចំនួនអ្នកលេងទំនៀមនេះ រាប់រយលាននាក់ ហើយគេលេងគ្រប់វ័យពីក្មេងដល់ចាស់រហូតដល់មន្ត្រីធំៗ នេះមិនទាន់គិតទៅលើទេសចរណ៍បរទេសចំរុះជាតិសាសន៍ដែលគេមកលេងផង ហើយជនដែលគ្មានការត្រិះរិះពិចារណា ទៅដៀលត្មិះលើទំនៀមដែលគេលេងនេះ តើបរទេសទូទាំងពិភពលោក និងមើលមក ថាយើងជាជនជាតិថ្លៃថ្នូរដែលមានការអប់រំ ឬ ជាជាតិសាសន៍កុលសម្ព័ន្ធក្រោមអាណានិគមគេ ! សូមប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលមានគំនិតអគតិគិតឡើងវិញ ហើយសូមឈប់បំពុលសង្គម ។ === វិបាក === ដូនតាខ្មែរបន្សល់ទុកមរតកវប្បធម៌ខ្មែរដ៏សំបូរបែប យើងជាកូនខ្មែរត្រូវចេះកែខៃយកទៅអភិវឌ្ឍន៍តុបតែងលម្អបន្ថែម មិនគួរឈ្លោះប្រកែកគ្នានូវរបស់ដូនតាដែលបន្សល់ទុកឱ្យទេ ។ * អ្នកមិនចូលចិត្តលេងជះទឹកប៉ាតម៉្សៅ ក៏បបួលអ្នកមិនចូលចិត្តលេងដូចគ្នា ទៅលេងល្បែងប្រជាប្រិយដែលខ្លួនចូលចិត្តទៅ ។ * អ្នកមិនចូលចិត្តបទសម័យដែលគេច្រៀង ក៏ទៅស្ដាប់បទបុរាណដែលមានគេច្រៀងទៅ ។ * អ្នកមិនចង់ត្រូវទឹកដែលគេលេង ក៏ពាក់អាវភ្លៀង រកថង់ស្បោងមកច្រក បង្ការទៅ ។ * អ្នកដែលមិនចង់លឺសម្លេងកងរំពងថ្ងៃចូលឆ្នាំ ក៏ទៅកន្លែងលំហែរស្ងាត់ណាមួយ សំរាកមួយរយៈសិនទៅ ។ * សប្បាយយ៉ាងណា ត្រូវមានព្រំដែន ត្រូវគិតគូពីទំនៀមវប្បធម៌របស់ខ្លួនផងដែរ ១.សែនទេវតា ២.ពូនភ្នំខ្សាច់ និងការ ចែកទាន ៣.ស្រង់ព្រះ,ជីដូនជីតា,ឪពុកម្ដាយ, ព្រះសង្ឃ នេះជាអត្ថន័យសំខាន់ក្នុងកិច្ចពិធីចូលឆ្នាំខ្មែររបស់យើង ។ * លេងជះទឹក ទាក់ទងនិង មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ទឹកជាគ្រឿងមង្គល ទាក់ទងនិង កិច្ចពិធីស្រង់ព្រះ * លេងប៉ាតម៉្សៅ ទាក់ទងនិងទេវកថាហិណ្ឌូ ព្រះឥសូរ យកគ្រឿងម៉្សៅប៉ាតទៅលើ ព្រះគណេស ព្រះតំណាងឱ្យលាភសំណាង ។ * ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយ បោះអង្គញ់ លាក់កន្សែង ចោលឈូង មិនមានសេចក្ដីនិទានតំណាលណាមួយទាក់ទងនិងពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរទេ គ្រាន់តែការលេងសប្បាយបែបនេះគេយកមកបន្ថែមនៅរដូវចូលឆ្នាំប៉ុនណោះ ដែលគេលេងនៅចុងខែមីនា រហូតដល់បញ្ចប់ ឬ ក្រោយការចូលឆ្នាំប៉ុន្មានថ្ងៃ ។ === វិចារ === ចូលឆ្នាំ ខែមេសា (April) ឥណ្ឌា ភូមា ថៃ ឡាវ និង ចិនយូណាន គេមានមនុស្សចាស់ច្រើនណាស់ មានសាស្ត្រាចារ្យច្រើនណាស់ ហេតុអ្វីគេមិនមានការហាមឃាត់ទំនៀមលេងជះទឹក និង ប៉ាតម្ស៉ៅនេះ ដូចមនុស្សចាស់មួយចំនួននៅកម្ពុជា ? ក៏ព្រោះតែចាស់ៗក្នុងប្រទេសទាំងនេះសុទ្ធតែទទួលបានការអប់រំចិត្តគំនិតខ្ពស់ យុវវ័យនាំគ្នាមកលេងស្និតស្នាលច្រើនបង្កើតបានការស្រឡាញ់គ្នា ហើយពួកគេបង្កើតគ្រួសារ បង្កើតកូន បង្កើតបានកំណើនពលរដ្ឋ មានកំណើនពលរដ្ឋ បង្កើតបានយោធាធំ ដើម្បីត្រៀមទប់ទល់ពីការឈ្លានពានណាមួយពីបច្ចាមិត្ត បើសិនជាសភាពការណ៍ពិភពលោកប្រែប្រួល មហាអំណាចចែកប្លុកគ្នា រំលាយអង្គការសហប្រជាជាតិ គ្មានច្បាប់អន្តរជាតិ កើតសង្គ្រាមលោក នោះប្រទេសជិតខាងដែលមានកម្លាំងយោធាធំ និងលើកទ័ពពីកន្លះលាននាក់ទៅមួយលាននាក់មកច្បាំង និងយើង ពេលនោះយើងគឺចប់ហើយ ។ ក្រោយសម័យប៉ុលពត មនុស្សចាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មានអរកម្មច្រើន មិនមានការយល់ដឹងទៅលើបរិបទពិភពលោកនោះទេ ដូចនេះ ត្រូវកែប្រែប្រព័ន្ធអប់រំ បញ្ចូលនៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សា ។ មាតិកាមួយចំនួននិងលុបចេញវិញ ក្រោយពេលពលរដ្ឋខ្មែរទូទៅ ទទួលបានការយល់ដឹងទូលំទូលាយ ឈប់វែកញែកឈ្លោះគ្នាលើរបស់ដូនតាចែកឱ្យ ។ === ការអប់រំយុវជន === នៅអំឡុងពាក់កណ្ដាលខែមីនា ឆ្នាំ 2024 នេះ មានក្មេងៗសិស្សានុសិស្សចេញមកលេងគប់ទឹកគ្នាប្រសេប្រសាចនៅតាមដងផ្លូវ អាចបង្ករគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដំណើរ ក្មេងទាំងនេះមិនដឹងអីទេ សំខាន់គឺ កម្សោយប្រព័ន្ធអប់រំនៅកម្ពុជា សំខាន់ហេតុអ្វីប្រព័ន្ធអប់រំ មិនដាក់បញ្ចូលការអប់រំសីលធម៌ ទាក់ទងក្រមសីលធម៌នៃការលេងក្នុងអំឡុងចូលឆ្នាំ ? ចុះហេតុអ្វី មិនដាក់បញ្ចូល ក្រមសីលធម៌នៃការលេងល្បែងផ្សេងៗ ក្នុងអំឡុងចូលឆ្នាំខ្មែរ ទៅក្នុងម៉ោងសិក្សាសីលធម៌ និង ពលរដ្ឋវិទ្យា? តើមន្ត្រីអប់រំ រវល់ធ្វើអី ? ប្រទេសគេមានក្មេងលេងទឹក អំឡុងចូលឆ្នាំ រាប់លាននាក់ ហេតុអ្វីគេទប់ស្កាត់ និង គ្រប់គ្រងបាន ចុះយើងមិចធ្វើមិនបាន ? ធ្វើមិនបានខ្លួនឯង មិចបានជា ទៅលាបពណ៌ ត្មិះដៀល ទំនៀមដូនតាដែលបានបន្សល់ទុកឱ្យ! ។ === ការអប់រំផ្នត់គំនិត === រាល់ពេលជិតចូលឆ្នាំខ្មែរ យូរទៅៗ វាទៅជាអ្នក Dj មួយចំនួន, អ្នកនិយាយមាតិកាទូទៅ, ព្រះសង្ឃមួយចំនួនផ្នែកធម្មទាន, អ្នកវាក្មិនផ្នែកអីផ្សេងចឹងទៅ ចេញមក ទើសនេះ ទើសនោះ ហាមនេះហាមនោះ សាបព្រួសជាតិនិយមជ្រុល ដល់ប្រជាជនខ្លួន បញ្ចេញមតិយូរទៅចង់ទៅជាលក្ខណៈផ្ដាច់ការដូចកូរ៉េខាងជើង បិទសិទ្ធសេរីភាព យុវវ័យ និង យុវជនខ្មែរ រឿងចូលឆ្នាំខ្មែរសម ឬ មិមសម កិច្ចការទាំងអស់នេះជាតួនាទី ក្រុមបណ្ឌិតសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកវប្បធម៌ នរៈវិទ្យា ទិញរបស់ពីគេយកមកលេង សេដ្ឋកិច្ចខាតចំណេញ ទាក់ទងនិងជំនាញលោកបណ្ឌិតផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចគាត់ធ្វើការសិក្សាទៅលើបញ្ហានេះ វាទៅជាពួកដែលមានជំនាញផ្ទុយចេញមតិបំពុលសង្គមពេញនឹង ។ រៀនបរិញ្ញាបត្រផ្នែក កសិកម្ម ធានាគារ ពេទ្យ ទៅចេញវែកញែកបញ្ចេញមតិធ្វើដូចសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកវប្បធម៌ នរៈវិទ្យា ? រាល់ពេលជិតចូលឆ្នាំខ្មែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ តែងសង្កេតឃើញពួកអគតិជនមួយចំនួន តែងតែយកប្រធានបទ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ទាញចូលរឿងនយោបាយប្រខាំគ្នា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ បុណ្យប្រពៃណីជាតិខ្លួនសោះ យកទៅវាយប្រហារគ្នាកើត! ។ មានអ្នកចេះដឹងច្រើនមិនលើកតម្កើងជ្រោមជ្រែង ទៅជាវាយប្រហារក្ដិចត្រួយចោទលាបពណ៌បំផ្លាញគ្នាសឹងតែគ្រប់ជំនាន់ ។ សង្គមកម្ពុជា មានជំនឿអរូបីផង ជំនឿរូបីផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រផង ស្របពេលជំនឿកំពុងដើរទន្ទឹមគ្នា ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវចេះបើកចិត្តទទួលយក ឧទាហរណ៍: បញ្ចាមិត្តលើកទ័ពមកឈ្លានពានក្នុងសង្គមវិទ្យាសាស្ត្រពិត យើងមើលឃើញកាំភ្លើង រថក្រោះលើកមកច្បាំងអីចឹងទៅ ដល់អ្នកមានជំនឿអរូបី គេឃើញខ្មោចដូនតាខាងបញ្ចាមិត្តលើកមកច្បាំងដែរ ដើម្បីឱ្យខាងមន្ត្រីទ័ពយើងឈឺដោយអត់ដឹងមូលហេតុ បញ្ជារកងទ័ពអត់កើត ដូចនេះអារ័ក្សអ្នកតាខ្មោចដូនតាយើងក៏ចេញទៅច្បាំងទប់ទល់ក្នុងជំនឿអរូបីដែលយើងជាសមញ្ញជនមើលមិនឃើញ ហើយអ្នកដែលគេមានវិជ្ជាមើលឃើញ គេធ្វើជាពិធីសែនព្រេនជួយជាផ្នែកស្មារតីមួយផ្នែកទៀតចឹងទៅ សំខាន់ភាពជារួម ការសាមគ្កីគ្នា ការយកឈ្នះទៅលើបញ្ចាមិត្ត ។ === ការអប់រំ ទៅលើការយល់ខុស === រាល់ពេលមានពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរ ប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួន មានការយល់ខុស ទៅលើរឿងមិនសំទំនងជាច្រើន ដោយសារពួកគាត់ជាតិនិយមជ្រុល បណ្ដាលឱ្យពួកគាត់មានបញ្ហាទៅលើសតិអារម្មណ៍ ដូចជា៖ * ឃើញគោមផ្កាយ ច្រឡំជា ជានិមិត្តសញ្ញាទង់ជាតិ វៀតណាម ពេលឃើញ មានអារម្មណ៍តក់ស្លុតភ័យ ពាក់ព័ន្ធ ឱ្យតែរូបភាពនោះមាននិមិត្តសញ្ញារូបផ្កាយ (Star and crescent) ជាការពិតណាស់ និមិត្តសញ្ញាផ្កាយដំបូងត្រូវបានគេរកឃើញជាផ្នែកមួយនៃអក្សរសិល្ប៍អេហ្ស៊ីបបុរាណ ។ បើចង់ដឹងពីនិមិត្តសញ្ញាផ្កាយនេះច្បាស់ សូមស្វែងរកសៀវភៅកំណត់ត្រារបស់លោក A. Locher ឆ្នាំ 1889 ។ * ឃើញអាវផ្កា ច្រឡំថា អាវផ្កាមានប្រភពមកពី ប្រទេសថៃ ពេលឃើញប្រជាជនខ្លួនពាក់ មានអារម្មណ៍តានតឹងក្នុងចិត្ត ភ័យព្រួយបារម្ភខ្លាចប្រជាជនខ្លួនត្រូវគេដៀល នេះក៏ដោយសារតែកម្រិតយល់ដឹងតិច បូករួមទាំងជាតិនិយមជ្រុល បង្កើតបានការបារម្មណ៍ជ្រុល និង ភ័យខ្លាច ជាការពិតណាស់ អាវផ្កាមានប្រភពរចនាដំបូងគេនៅឯកោះ[[ហាវ៉ៃ]] របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1930s ដើម្បីប្រមូដវិស័យទេសចរណ៍ក្នុងតំបន់ អាវផ្កាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា Aloha ដែលមានន័យស្មើនិងពាក្យស្វាគមន៍ បើចង់ដឹងអំពីការរចនា អាវផ្កា ដែលមាន 700 មូដ សូមស្វែងរកសៀវភៅកំណត់ត្រា ACPTC Proceedings: National meeting 1983 ដោយក្រុមអ្នកនិពន្ធ Association of College Professors of Textiles and Clothing នៃសកលវិទ្យាល័យ Cornell University ។ * ឃើញ កាំភ្លើងបាញ់ទឹក ច្រឡំថា មានប្រភពមកពី ប្រទេសថៃ មានអារម្មណ៍តានតឹងក្នុងចិត្ត ភ័យព្រួយបារម្ភខ្លាចប្រជាជនខ្លួនត្រូវគេដៀល នេះក៏ដោយសារតែកម្រិតយល់ដឹងតិច បូករួមទាំងជាតិនិយមជ្រុល បង្កើតបានការបារម្មណ៍ជ្រុល និង ភ័យខ្លាច ជាការពិតណាស់ កាំភ្លើងបាញ់ទឹក ត្រូវបានបង្កើតលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1896 ដែលដំបូងមានរូបរាងតូច ហៅថា squirt gun បន្ទាប់មកត្រូវបានគេអភិវឌ្ឈន៍ ឱ្យមានរូបរាង្គធំហៅថា Super Soaker ក្នុងឆ្នាំ 1989 ដោយលោក Lonnie G. Johnson ហើយកាំភ្លើងបាញ់ទឹកត្រូវបានយកមកប្រើប្រាសយ៉ាងទូលំទូលាយមកដល់ សព្វថ្ងៃនេះ ។ ប្រជាជន ដែលមានអារម្មណ៍ប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តដោយប្រការខាងលើនេះ ដោយសារតែពួកគាត់ មានកម្រិតយល់ដឹងតិច មានជាតិនិយមជ្រុល បណ្ដាលឱ្យពួកគាត់មានបញ្ហាទៅលើសតិអារម្មណ៍ ដូចនេះត្រូវស្វែងរកពេទ្យចិត្តសាស្ត្រដើម្បីព្យាបាលពួកគាត់ ។ === ការអប់រំ ទៅលើបណ្ឌិតជំនាន់ក្រោយ === រៀនពីសិលាចរឹក ទៅជាអំនួតគិតថាដូនតាខ្មែរ និយាយសំស្ក្រឹត តាមការយល់ឃើញរបស់ជនបរទេសមួយចំនួនក៏មិនត្រឹមត្រូវដែរ ដូនតាខ្មែរ ប្រើភាសាសំស្ក្រឹត សំនៀងខ្មែរ មិនមែនប្រើភាសាសំស្ក្រឹត ប្រាកដច្បាស់ថា អានជាសំនៀងឥណ្ឌាអីចឹងទេ ឃើញពាក្យ "បរម" អានសំស្ក្រឹតជាសំនៀងឥណ្ឌា (Parama) , ចុះម្ដេចអស់លោកមិនអានជាសំនៀងខ្មែរ (Borom) ? រៀនឱ្យដល់ឬសគល់សិន សឹមដើរអួត កុំមានសម្ដីចច្រាច់ដូចសេក ។ === ប្រការមិនគួរលេង ក្នុងពិធីជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ === * ការលេងគប់ថង់ទឹក * ការលេងគប់ប៉េងប៉ោងទឹក * ការលេងបាញ់ទឹកទៅរកផ្ទៃមុខអ្នកដំណើរ * ការលេងជះទឹកសាប៊ូលើអ្នកដំណើរ * ការលេងបាញ់ទឹក និង ជះទឹកទៅលើអ្នកដំណើរ ដែលបានលើកដៃជាសញ្ញា បញ្ចាក់ពីការមិនយល់ព្រម * ការលេងបាញ់ទឹក និង ជះទឹក ទៅលើអ្នកដំណើរដែល ស្លៀកសំលៀកពាក់ទៅវត្ត ជាពិសេសប្រការលេងខុសឆ្គង ទៅលើអ្នកស្លៀកហូលផាមួង * ការចាប់ប៉ាតម៉្សៅហួសហេតុ បណ្ដាលឱ្យចូលបំពង់ខ្យល់ ដកដង្ហើម * ការប៉ាតម៉្សៅប៉ះពាល់ភ្នែក * ការលេងប៉ាតធ្យូង ប៉ះពាល់ទៅដល់សុខភាពស្បែក ដូចនេះ មិនគួរលេងបាញ់ទឹក ជះទឹក ឬ ប៉ាតម៉្សៅ ក្នុងប្រការហាមប្រាមដែលបានរៀបរាប់នៅខាងលើនេះទេ សូមលេងដោយក្រមសីលធម៌ និង សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ។ === ស្រាយចម្ងល់ === * រាប់ចាប់ពីសមញ្ញជន ព្រះសង្ឃ រហូតដល់គ្រូ បណ្ឌិតដេប៉ាតឺម៉ង់ មួយចំនួន ពួកគាត់តែងលើកឡើងថា មិនគួរលេងជះទឹកប៉ាតម៉្សៅទេ នាំឱ្យបាត់បង់ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មានជាអាថ៍ បោះអង្គុញ លាក់កន្សែង ចោលឈូង ទាញព្រ័ត្យ ល-។ !! ចំណារពន្យល់ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មិនបានបាត់បង់ទៅណាតាមការយល់ឃើញរបស់អ្នកមួយចំនួននោះឡើយ ព្រោះរបៀបលេងទាំងអស់មានការចងក្រងក្នុងសៀវភៅឯកសាររួចរាល់អស់ហើយ របស់ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ កត្តា ដែលអ្នកមួយចំនួននោះយល់ថា ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មិនសូវឃើញលេង ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំ ពីព្រោះ មនុស្សរាប់លាននាក់មិនអាចប្រមូលផ្ដុំគ្នាលេងតែល្បែងប្រជាប្រិយតែមួយមុខនោះទេ ត្បិតមនុស្សម្នាក់ៗមានចិត្តលេងអ្វីដែលខ្លួនពួកគេចង់លេង ដោយគ្មានការបង្ខិតបង្ខំ ប៉ុន្តែប្រសិនជាពួកគេលេងនៅល្បែងសុីសងក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ នោះទើបជាទង្វើរខុសច្បាប់ ។ '''ប្រសិនបើ គ្មានសោះនៃពិធីលេងជះទឹក និង ប៉ាតម្សៅ ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរចំនួន 3ថ្ងៃនេះ តើនិងមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះ ?''' ឧទាហរណ៍៖ វត្តមួយបង្កើតឱ្យមានល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ប៉ុន្តែទីធ្លាវត្តនោះ បង្កើតល្បែងប្រជាប្រិយបានតែ 2 ទៅ 3 មុខប៉ុនណោះ ហើយក្នុងមួយមុខអាចលេងលើសពី 10នាក់ បើធៀបនិងការចូលរួមលេងសរុបគឺ 50 ទៅ 100 នាក់អីចឹងទៅ ក្នុងមួយវត្ត តើមនុស្សចំនួន 1ពាន់នាក់ផ្សេងទៀតដែលគាត់កំពុងឈរមើល ហើយចង់លេងដែរនោះ គាត់បានអ្វីលេង ? ស្របពេលដែលពេលវេលារកំពុងដើរទៅមុខ ? ចុះបើចំនួនដល់រាប់មុឺននាក់កំពុងឈរមើល តើពួកគាត់បានអ្វីលេង ? ចុះបើចំនួនដល់រាប់លាននាក់កំពុងឈរមើល តើពួកគាត់បានអ្វីលេង ? * ការិះគន់ដែលគ្មាន សតិវិចារណា បុរាណាចារ្យ មិនអាចទទួលយកបាន នៅតាមភូមិមួយចំនួនធំក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ផ្ទះរបស់ពួកគេចាប់ផ្ដើមធ្វើរបងខណ្ឌព្រុំដី ដើម្បីសំគាល់ ភាពស្របច្បាប់នៃដីធ្លីរបស់ពួកគេ ដូចនេះតាមភូមិបច្ចុប្បន្ន មិនមានទីធ្លាសម្រាប់លេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរនោះទេ តើក្មេងៗក្នុងភូមិទាំងនោះលេងបានដោយរបៀបណា ? តើឱ្យពួកគេលេងតាមចិញ្ចើមផ្លូវ ឬយ៉ាងណា ? ពួកគេអាចប្រឈមមុខនិង គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ខ្ពស់ផងដែរ ។ * '''បំណកស្រាយ''' គ្រប់វត្តអារ៉ាម នៅតែបង្កើតឱ្យមានល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ នៅមុនថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរមួយសប្ដាហ៍ ឬ បង្កើតឱ្យមានក្នុងវេលា ៣ថ្ងៃនេះដដែល ជាពិសេស ពន្យល់ពីរបៀបលេង ឬ ពិធីលេងទៅកាន់ក្មេងៗជំនាន់ក្រោយ ហើយពលរដ្ឋដែលបានចូលរួមលេង ក៏លេងទៅ ហើយបើអត់ក៏អត់ទៅ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ អត់មានបាត់ និង រត់ទៅណាទេ សូមអរគុណ ។ * '''ប្រសិនជាបាត់ ទំនៀមលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅវិញ''' មានផលប៉ពាល់ជាច្រើនដែលមិនអាចនឹកស្មានដល់ មនុស្សរាប់លាននាក់ ចូលឆ្នាំមិនដឹងលេងអ្វី ដូចនេះ ពលរដ្ឋមួយភាគធំដែលមានជីវភាពធូរធារ គាត់និងធ្វើទេសចរណ៍ ទៅលេងជះទឹកក្នុងប្រទេសដទៃ លំហូរលុយចេញទៅក្រៅប្រទេស ធ្វើឱ្យចរន្តសេដ្ឋកិច្ចបានបែកចេញមួយផ្នែក ចំណែកទេសចរណ៍បរទេស គាត់មិនឃើញមានអ្វីលេងដូចនេះមិនធ្វើដំណើរកំសាន្តចូលមក ប៉ះពាល់ដល់ វិស័យជើងហោះហើរ វិស័យសណ្ឋាគារ រម្យណីយដ្ឋានផ្សេងៗ មិនមានទេសចរណ៍អន្តរជាតិទៅលេង ប៉ះពាលសេដ្ឋកិច្ចជាតិមួយភាគធំ គ្មានចរន្តលុយវិល សម្រាប់ការចាយវាយក្នុងប្រទេស ប៉ះពាល់ទៅដល់ការលក់ទំនិញអាហារ តាមតំបន់ទេសចរណ៍ថែមទៀត ។ មនុស្សរាប់លានអត់អីលេង ក៏អង្គុយលេងល្បែងសុីសងក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេរៀងខ្លួនៗ ចូលឆ្នាំក្លាយជាវប្បធម៌ពាលាអាវ៉ាសែ តាមផ្នត់គំនិតដ៏សំរាម របស់ជនអគតិមួយចំនួននោះ ។ សេចក្ដីពិរោធ៖ រាប់ចាប់ពី សមញ្ញជន ព្រះសង្ឃ រហូតដល់គ្រូ បណ្ឌិតដេប៉ាតឺម៉ង់ មួយចំនួន ដែលតិះដៀលពិធីលេងជះទឹក របស់ដូនតាអង្គរ គំនិតរបស់ពួកគេមិនបានមួយជំនិតនៃយុវជនជាតិនិយមសៀមម្នាក់ផងនោះទេ ។ == ព្រេងនិទាន គោមផ្កាយ == '''The Legend of Star Lantern''' [[File:Linteau Musée Guimet 25974.jpg|thumb|Cambodia version, The Legend of Star Lantern Kirtimukha swallow all of Star planet symbols of [https://en.wikipedia.org/wiki/Black_hole Black hole], in the story of Skanda Purāna.]] [[File:Cambodian Star Lantern.jpg|thumb|Cambodian Star Lantern are always celebrated during the Khmer New Year April which is meaningful in the Hindu mythology.]] ព្រេងនិទាន គោមផ្កាយ ដែលដកស្រង់ចេញពីគម្ពីរ Skanda Purāna ដ៏ធំរបស់ [[សាសនាហិណ្ឌូ]] ដែលនិទានពី ការកកើតនៅ សភាវៈសុីមិនចេះឆ្អែត "កាឡា" (Kala) ដែលជានិមិត្តសញ្ញានៃ ប្រហោងខ្មៅ (Black Hole) នៅក្នុងចក្រវាឡ (In the universe) ដែលត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា "កិត្តិមុខ" (Kirtimukha) ដែលមានឆ្លាក់ជាប់នៅតាមផ្ដែរនៃប្រាសាទមួយចំនួនរបស់កម្ពុជា ។<ref> Ananthacharya Indological Research Institute series (1982) [https://books.google.com/books/about/Proceedings_of_the_Seminar_on_Symbolism.html?id=aOfVAAAAMAAJ Proceedings of the Seminar on "Symbolism In Temple Art and Architecture", Held in February 1981], Editor: K. K. A. Venkatachari, Publisher: Ananthacharya Indological Research Institute, Original from the University of Michigan p.94 </ref> នាថ្ងៃមួយដែល "[[ព្រះឥន្ទ្រ]]" (Indra) និង [[ព្រះហស្បាទី]] (Brihaspati) ដែលជាតារានិករ នៃ [[ភពព្រហស្បតិ៍]] បានធ្វើដំណើរទៅភ្នំកៃឡាសដើម្បីទៅជួបព្រះនាងគង្គា ដោយល្បីថាទ្រង់មានសម្រស់ស្អាតដាច់គេនាជម្ពូទ្វីប និងចង់ទៅប្រឡោមស្នេហ៍មកធ្វើជាប្រពន្ធរបស់ខ្លួន ធ្វើដំណើបានពាក់កណ្តាលផ្លូវ ព្រះឥសូរ បានក្រឡាខ្លួនជាឥសីម្នាក់មករារាំងផ្លូវដើម្បីសាកល្បងជាមួយព្រះឥន្ទ និង ព្រះហស្បាទី ។ ព្រះឥន្ទបានឱ្យ ឥសីនោះចេញពីផ្លូវ តែឥសីពុំព្រមចេញ ព្រះឥន្ទក៏គំរាមឥសីដោយអាវុធ [[វជ្រ]] ដែលជាសិល៍កាំរន្ទះរបស់ខ្លួន និងបានចោលវាត្រូវដៃរបស់ព្រះឥសូរ ដោយសេចក្ដីគ្រោធខឹង ឥសីនោះក៏បើកភ្នែកទីបីអគ្គីនេត្រ បាញ់ប្រហារទៅ ព្រះឥន្ទ្រ ឯព្រះហស្បាទី ឃើញដូចនេះបានហក់ទៅជួយ ព្រះឥន្ទ្រ គេចចេញពីថាមពលភ្នែកទី៣ របស់ឥសីនោះ ថាមពលភ្នែកទីបីរបស់ឥសីនោះ បានរត់ទៅប៉ះនិងស្រទាប់ចក្រវាឡ បង្កើតបានជា សភាវៈសុីមិនចេះឆ្អែត "កាឡា" ។ កាឡា បានលេបយកដួងតារានិករទាំងអស់នៅក្នុងចក្រវាឡ ព្រះហស្បាទី ឃើញដូចនេះក៏ពោលថា បើសភាវៈនេះលេបយក ដួងផ្កាយទាំងអស់ នោះចក្រវាឡ ទាំងមូល និងប្រែជាខ្មៅងងឹតអន្ធកាល រីឯឥសីនោះ បានក្រឡាខ្លួនជា ព្រះឥសូរវិញ ព្រះឥន្ទ្រ និង ព្រហស្បាទី ក៏ស្គាល់ថា នេះគឺជាមហាទេវៈ ក៏លត់ជង្គង់សូមឱ្យព្រះឥសូរអភ័យទោស និង សូមឱ្យបញ្ឈប់សភាវៈកាឡា ព្រះឥសូរក៏យល់ព្រម និងបានហាម "កាឡា" មិនឱ្យលេបដួងផ្កាយបន្តទៀត តែកាឡាបានពោលទៅវិញថា ខ្ញុំសុីមិនឆ្អែតសោះ តើធ្វើដូចម្ដេចទើបខ្ញុំឈប់ឃ្លានបាន ? ព្រះឥសូរ ក៏មានបន្ទូលថា ចូលឯងសុីកន្ទុយខ្លួនឯងចុះ ឯងនិងឆ្អែត "កាឡា" បានសុីកន្ទុយរបស់ខ្លួនព័ទ្ធមួយជុំដល់មុខរបស់ខ្លួនវិញ ក៏រលត់សង្ខារស្លាប់ទៅ ដោយ "កាឡា" ជាសភាវៈដ៏ស្មោះត្រង់ ព្រះឥសូរ បានប្រសិទ្ធនាមវាថា "[[កិត្តិមុខ]]" មុខដ៏មានកិត្តិនាម ។ ព្រេងនិទាន ដ៏មានអត្ថន័យនេះ ដែលជាការប្រែសម្រួលរបស់កម្ពុជា បានផ្សារភ្ជាប់និងទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណីវប្បធម៌ នៃការផ្ជួរគោមផ្កាយ ក្នុងរដូវកាលបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ចំណែកឯការនិពន្ធបន្ថែមប្រែសម្រួលផ្សេងទៀតមានទៅតាមបែបផែនផ្សេងគ្នារបស់អ្នកពិន្ធផ្សេងៗផងដែរ ។ == ការសម្ដែងរបាំត្រុដិ == '''Trod Dance Performance''' យោង​តាម​សៀវភៅ ​(​របាំ​ប្រជាប្រិយ​ខ្មែរ​) នៃ​ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀមទម្លាប់​ខ្មែរ លើក​ឡើង​ថា របាំ​ត្រុដិ​ជារបាំប្រជាប្រិយ​មួយ​បែប ​ដែលគេសម្ដែងលេង​ដើម្បី​ប្រសិទ្ធពរ​ជ័យ សិរី​សួស្តី​ជូន​ដល់​អ្នកស្រុក​ក្នុង​ឱកាស​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី ប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ។ ឈ្មោះ​ថា «​ត្រុដិ​» ជា​ពាក្យ​ដើម​មក​ពី​ភាសាសំស្ក្រឹត​ប្រែ​ថា «​ផ្តាច់ ឬ កាត់​ផ្តាច់​» គឺ​សំដៅ​ដល់​ការ​ផ្តាច់​ឆ្នាំ ឬ​ការ​កាត់​ផ្តាច់​ឆ្នាំ​ចាស់​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី ហើយ​ដែល​នៅ​មាន​ជាប់​នាម​ព្រះរាជ​ពិធី​មួយ​ហៅ​ថា «​ត្រស្តិ​សង្ក្រាន្ត​» មកដល់សព្វថ្ងៃ ។ ដូចនេះ​ឃើញ​ថា ឈ្មោះ​របាំ​ត្រុដិ​បញ្ជាក់​ថា សម្រាប់​ប្រកប​ឡើង​នៅ​ពេល​ដំណាច់ឆ្នាំ នីមួយ​ៗ ។ "ប្រដាប់ប្រដារ​និង​របៀប​លេង" តាម​ធម្មតា​វង់​របាំ​ត្រុដិ​មាន​ក្រុម​តូច ក្រុម​ធំ​យោង​ទៅ​តាម​ការ​និយម​របស់​អ្នកស្រុក និង​និយម​តាម​ចំនួន​មនុស្ស​ដែល​ស្ម័គ្រចិត្ត​ចូល​លេង ។ ឯ​ប្រដាប់ប្រដារ​សោត​ក៏​និយម​ទៅ​តាម​នោះ​ដែរ ប៉ុន្តែ​យើង​អាច​រក​មើល​ទាំងអស់​ឲ្យ​ឃើញ​ថា តើ​វង់​ត្រុដិ​ពេញលេញ​នោះ​ប្រដាប់​មានឈ្មោះ​អ្វីខ្លះ គឺ​មាន គ្រឿង​ភ្លេង ៖ * «​ក​ញ្ចា​រ​» ដង​ធ្វើ​ពី​ពីងពង់​ប្រវែង​២ ម៉ែត្រ មាន​បន្ទះ​រនាប​តូចឆ្មារ​ភ្ជាប់​នៅ​ចុង ហើយ​ខ្វែងគ្នា​ពត់​ង​ទន្ទាំ​មាន​សណ្ឋាន​ដូច​ស្នែង​៤ ។ នៅ​ចុង​បន្ទះ​រនាប​មាន​ចងខ្សែ​ខ្វែង​ពី​ចុង​មួយ​ទៅ​ចុង​មួយ ហើយ​ត្រង់​កណ្តាល​ខ្សែ​ខ្វែង​នេះ​មាន​បណ្តោយ​ផ្លែ​អង្គញ់​ដែល​ចោះ​យក​គ្រាប់​ចេញ​អស់ ហើយ​ដាក់​គ្រាប់​ក្រួស ឬ​កម្ទេច​ដែក​ទៅ​ក្នុង​នោះ​ប្រយោជន៍​ឲ្យ​ឮ​សូរ កាលណា​គេ​បុក​ដង​វា​នឹង​ដី​តាម​ចង្វាក់​ស្គរ ។ * «​ចង្ក្រង់​ដំបែ​» ៖ ចង្ក្រង់​ចង​បន្តោង​នឹង​ខ្សែទាម​គោ ហើយ​ចង​ភ្ជាប់​នឹង​ដង​ឫស្សី​ដែរ ។ កាលណា​គេ​បុក​នឹង​ដី​ក៏​មាន​សូរ ប្រាវ​ៗ តាម​ចង្វាក់ ។ * «​ចង្ក្រង់​រ៉ូង​» ៖ ចង្ក្រង់​នេះ​ចង​ព្យួរ​នឹង ចង្កេះ​មនុស្ស​តែ​ម្តង ដោយ​ចង​គួប​គ្នា​ជា ចង្កោម​ៗ ។ * «​ស្គរ​» ៖ ស្គរអារក្ស គឺ​ស្គរ​ដែល​ធ្វើ​ពី​ដី​ដុត​ពាស​ស្បែក​ថ្លាន់ ។ * «​ប៉ីពក​» ៖ មាន​តែ​១​ប៉ុណ្ណោះ​។ * «​ទ្រអ៊ូ ឬ​ទ្រសោ​» ៖ ត្រូវ​មាន​ទាំង​ពីរ ។ * «​សន្ទូច​» ៖ ដង​ពីងពង់​វែង​មាន​សណ្ឋាន ដូច​សន្ទូច​ចង​ចុង​ដូច​ចន្ទោល​រទេះ ដោយ​មាន ព្យួរ​ថង់​មួយ​នៅ​ចុង​សម្រាប់​ទទួល​វត្ថុ​ជា​ទាន ។ គ្រឿង​តែង ៖ * មុខ​ត្លុក ៖ ធ្វើ​ពី​ឆ្អឹង​ឫស្សី​ពាស​ក្រដាស ឬ​ស្មាច់ ឬ​ខ្មុក ។ * មកុដ ៖ គេ​ធ្វើ​ពី​ក្រដាស​លាប​កាវ និង​បិទ ឲ្យ​ក្រាស់​តម្រួត​គ្នា​ទៅ​ជា​រឹង គឺ​ស្មាច់ ឬ​ខ្មុក ហើយ​ផាត់​ពណ៌ ។ * ​ស្នែង​ប្រើស ៖ គេ​យក​ផ្តៅ​មក​ព័ទ្ធ​ធ្វើ​ឆ្អឹង ហើយ​យក​ក្រដាស​បិទ​ពី​ក្រៅ​ឲ្យ​ក្រាស់​ព័ទ្ធ​ឲ្យ​មាន​រាង​ដូច​ស្នែង ឬ​ជួនកាល​គេ​យក​ស្នែង​ប្រើស​មែនទែន​មក​ស៊ក​ភ្ជាប់​នឹង​ផ្តៅ​ពាក់​ឲ្យ​ជាប់​នឹង​ក្បាលមនុស្ស​ក៏​មាន ។ * ​ស្នែងទន្សោង​៖ ស្នែងទន្សោង​គេ​ធ្វើ​ប្រហែល​គ្នា​នឹង​ស្នែង​ប្រើស​ដែរ គឺ​ជួន​គេ​យក​ស្នែង​មែនទែន​មក​ធ្វើ ជួន​គេ​ស្មាច់​ក្រដាស​ឲ្យ​ក្រាស់ ។ * កន្ទុយក្ងោក ៖ យក​កន្ទុយក្ងោក​មែនទែន​មក​កាន់ ហើយ​កាច់​កែ​ឲ្យ​មាន​សណ្ឋាន​ដូច​សត្វ​ក្ងោក​មែនទែន ។ * ​ក្រចក ៖ យក​ផ្តៅ​ប្រវែង​០,២០​ម៉ែត្រ ទៅ​បិត​ចុង​ឲ្យ​ស្រួច រោល​ភ្លើង​ពត់​ឲ្យ​ង ហើយ​យក​អំបោះ​ចង​គល់​ភ្ជាប់​នឹង​ម្រាម​៤ ឯ​មេដៃ​មិន​ពាក់​ទេ ។<ref> Khmer Tradition Church Customs (1964) [https://books.google.com/books/about/Rap%C4%81%E1%B9%83_praj%C4%81priy_khmaer.html?id=SSc7AAAAMAAJ Khmer folk dance], Publisher: Cambodia Buddhist Academy Original from the University of Michigan p.155 </ref> === សូមបញ្ឈប់ការកែប្រែ ការសម្ដែង របាំត្រុដិ === ថ្មីៗនេះមានការចែកចាយ របាំត្រុដិនៅលើបណ្ដាញសង្គម ក្នុងអំឡុងពាក់កណ្ដាលខែមីនាក្នុងឆ្នាំ 2024 នេះ ដែលមានការសម្ដែងកែប្រែផ្ទុយនិងប្រភពដើមផងដែរ ។ ចាស់ៗដែលមិនបានសិក្សារៀនសូត្រជ្រៅជ្រះទៅលើវប្បធម៌ខ្មែរ បានក្រឡៃរបាំត្រុដិរបស់ខ្មែរត្រង់វគ្គចុងក្រោយនៃរបាំដែលក្រឡៃយកទឹកទៅប្រស់ព្រំជប់សត្វប្រឺសតំណាង ឱ្យភាពមិនល្អ ភាពឧបទ្រុព្ទចង្រៃ ឱ្យរស់ឡើងវិញ ការក្រឡៃបែបនេះវាធ្វើឱ្យបាត់បង់ខ្លឹមសារនិងអត្ថន័យផ្សារភ្ជាប់ទៅនិងជំនឿអរូបី ដែលនិទានពី ក្រុងរាពណ៍ ឱ្យមហារីក ក្រឡាខ្លួនជាសត្វប្រឺសមាស បញ្ឆោត[[នាង​សីតា|នាងសីតា]] ក្នុងខ្សែររឿងរាមកេរ្តិ៍ ។ ដូចនេះសូមអ្នកសម្ដែងរបាំ ដែលយករបាំត្រុដិទៅសម្ដែងនៅទីកន្លែងណាមួយសូមបញ្ឈប់ដាច់ខាតការសម្ដែងដែលផ្ទុយពីអត្ថន័យខ្លឹមសារដើម សូមអរគុណ ។ == ព្រះរាជពិធី ត្រស្តិសង្ក្រាន្ត == '''Royal cut off the old year ceremony''' ព្រះរាជពិធី '''ត្រស្តិសង្ក្រាន្ត''' (អ.ថ.ត្រស់តិ សង់ក្រានតៈ) គឺជាពិធី ព័ទ្ធ​ខ្សែសីម៉ា សូត្របាលីគាថា ភាណៈយក្ស ហៅអន្ទងស្ដេចយក្ស សម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណ ស្ដេចនៃពួកអាសុរា ឱ្យមកបណ្ដេញ​ខ្មោចព្រាយបិសាច ឱ្យចេញពី ព្រះបរមរាជវាំង ដែលប្រព្រឹត្តទៅវេលា ចំនួន ៤ថ្ងៃ ដែលគិតចាប់ពីថ្ងៃ ១២រោច ១៣រោច ១៤រោច និង ១៥រោច ខែផល្គុន ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។ ព្រះរាជពិធី​នេះ តែងធ្វើឡើងក្នុងព្រះទីនាំង ទេវានិច្ឆ័យ នៅក្នុងរោងមណ្ឌលទាំង៥ ដែលនៅខាងក្រៅកំពែងព្រះបរមរាជវាំង មានអំបោះឆៅ ពណ៌ស ព័ទ្ធជុំវិញ​កំពែងរាជវាំង និងព័ទ្ធគ្រប់រោងមណ្ឌលទាំង៥ រហូតដល់ក្នុង ព្រះទីនាំង ទេវានិច្ឆ័យ ដែលយកទៅព័ទ្ធដល់គ្រែសូត្ររបស់ព្រះសង្ឃ និងចេញព័ទ្ធដល់រាជវង្សានុវង្សរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ក្រៅពីនេះមានបន្ថែមនៅអំបោះ ភ្លុកចំនួន២បែប បែបទី១ ដាក់ព័ទ្ធជារង្វង់មូលជុំវិញអង្គព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីជាកិច្ចការពារ និង ដាក់ព័ទ្ធជុំវិញសិរសា របស់ពួកនាហ្មឺនសព្វមុខមន្ត្រី បែបទី២ ហៅថា ខ្សែរអភិសមរៈ សម្រាប់ព្រះរាជាទ្រង់ពាក់ឈៀងអង្សាម្ខាង និងពួកនាហ្មឺនសព្វមុខមន្ត្រីពាក់ឈៀងស្មាម្ខាង គេមានដាក់ដង្វាយ "ដំបងពេជ្រ" ជាតំណាងឱ្សសម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណផងដែរ ដើម្បីបង្ការ ពួកខ្មោចព្រាយបិសាច បច្ចុប្បន្ន​គេអាចធ្វើពិធីកាត់ៗ សង្ខេបមកត្រឹម១ថ្ងៃ ត្រូវនិងថ្ងៃ១៥រោច ខែផល្គុន ។ នៅថ្ងៃ១៥រោច ខែផល្គុន ព្រះរាជា ឬ ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាល ត្រូវរៀបចំពិធី និមន្ត​ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​រាជ ទាំង៣ គណៈនិកាយ សូត្រ​បាលី​អាដានាដិយសូត្រ តាំង​ពី​បើកកិច្ចពិធីបញ្ជាន់ឆ្នាំថ្មី រហូតដល់បញ្ចប់ពិធី (សូត្រ​ផ្លាស់​គ្នា) មាន​បាញ់​កាំភ្លើង​ធំ​ៗ​​គ្រប់​ទិស​ធំ​ទាំង ៤ គ្រប់ខេត្តក្រុងស្រុកត្រូវទូងស្គរជ័យ អុចធូប​សម្បូងសង្រូង ២១សសៃ តំណាងឱ្យការប្រកាសប្រាប់អស់ទេវតា ទាំង ២១ ច្រក ឱ្យយដឹងលឺពីការកាត់ផ្ដាច់ឆ្នាំចាស់នេះ ។<ref> Chab Pin (1969) [http://www.elibraryofcambodia.org/preah-reach-pithi-thvea-tor-sor-meas-pheak-ti-3-ebook/ The 12-Month Royal Ceremony-Volume 3] Khmer Tradition Church of the Buddhist Academy of Cambodia p.157 </ref> == ទំនៀមចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''Khmer New Year Tradition''' [[File:Devata Sangkran Worship.jpg|thumb|Million of Cambodian always Devata Sangkran Worship During Khmer New Year Sangkran Every Year.]] តាមទំនៀមចូលឆ្នាំខ្មែរ គេចែកវេលាចូលឆ្នាំជា ៣ថ្ងៃ ថ្ងៃទី១ ហៅថា៖ ថ្ងៃ [[មហាសង្ក្រាន្ត]] (Maha Sangkran Day), ថ្ងៃទី២ ហៅថា៖ ថ្ងៃ [[វារៈវ័នបត]] (Vonnabot Day), ថ្ងៃទី៣ ហៅថា៖ ថ្ងៃ [[វារៈឡើងស័ក]] (Leungsak Day), រីឯការកំណត់ថ្ងៃ ម៉ោង នាទីដែលឆ្នាំចាស់ត្រូវផុតកំណត់ ហើយទេវតាឆ្នាំថ្មីត្រូវចុះមកទទួលតំណែងពីទេវតាឆ្នាំចាស់នោះ គេអាចដឹងបានដោយប្រើក្បួន ហោរាសាស្ត្រខ្មែរបុរាណ ([[អង់គ្លេស]]: Zodiac Khmer) គឺក្បួនមហាសសង្ក្រាន្ត តាមរយៈក្រុមព្រាហ្មណ៍ [[បាគូ]] ប្រចាំនៅក្នុង [[ព្រះបរមរាជវាំង]] ។ ប្រសិនបើថ្ងៃចូលឆ្នាំនាឆ្នាំបន្ទាប់ ជាន់គ្នានិងឆ្នាំចាស់ គេត្រូវបន្ថែមថ្ងៃវ័នបត មួយថ្ងៃទៀត ដែលធ្វើឱ្យថ្ងៃវ័នបតមានចំនួនដល់ទៅ ២ថ្ងៃ ហើយថ្ងៃទី២ នៃថ្ងៃវ័នបត ត្រូវបានចាត់ទុក ជាថ្ងៃខ្វាក់ (Blind Vonnabot Day) ដែលធ្វើឱ្យទំនៀមនៃថ្ងៃចូលឆ្នាំ មានរហូតដល់ ៤ថ្ងៃ ។ ថ្ងៃចាប់ផ្ដើម នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ត្រូវបានចាត់ទុកជាថ្ងៃពិសេសមួយ នៃកិច្ចពិធីសែនទទួលទេវតាឆ្នាំថ្មី ដែលកំណត់ការសែនព្រេន តាមម៉ោងកំណត់យាងមករបស់ទេវតា ដែលពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប បានរៀបចំនូវគ្រឿងរណ្ដាប់ទទួលទេវតា ផងដែរ ។<ref> Professor Miech Pon (2007) [https://books.google.com/books/about/Kamran_ekas%C4%81r_st%C4%ABb%C4%AB_prabain%C4%AB_nin_dam.html?id=YhBBzgEACAAJ Documentary on Khmer Traditions and Customs Volume 1; Volume 3], Publisher: Center for Khmer Studies Library, [[ISBN]]: 9995059983 </ref> === រណ្ដាប់ទទួលទេវតា === យោង​តាម​ក្បួន​នៃ​ព្រះ​រាជពិធី​សង្ក្រាន្ត​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​ព្រះ​រាជពិធី​ទ្វាទសមាស ភាគ​ទី​១ របស់ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ចេញផ្សាយដោយ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ឆ្នាំ ១៩៥២ បានរៀបរាប់ពីរឿងពលីការ នៃរណ្ដាប់​ទទួល​ទេវតាដូចតទៅ៖ មាន​រាន​ទេវតា​៧​ថ្នាក់​មួយ សម្រាប់​តាំង​គ្រឿង​ដង្វាយ និង​មាន​ភ្លេងពិណពាទ្យ ១​វង់ សម្រាប់​លេង​ទទួល ។ គេ​ត្រូវ​ក្រាល​កំរាលតុ​តាមពណ៌មង្គល របស់ទេវតាដែលយាងមក និង មានក្រាលសំពត់ស សម្រាប់ថ្វាយបង្គំទទួលទេវតាផងដែរ ។ គ្រឿងពលីការ មានកូនចេកកន្ទុយប្រើស១ ផ្ទិលមាស១ ឬ ផ្ទិលប្រាក់១ សម្រាប់ទេវតាលោកប្រោះព្រំ បាយ​សី​ធំ ១​គូ ស្លាធម៌ ១​គូ ទឹក​អប់ ១​គូ ទៀន ៥ ធូប ៥ ១​គូ លាជ ៥​កែវ ផ្កា ៥​កែវ ស្លា​បារី​ដាក់​ជើង​ពាន ១​គូ ចេកនួន ឬ​ចេក​ណាំវ៉ា ១​គូ ពែ​ព្រះ​ភូមិ​១ ពែ​ព្រះ​កេតុ​១ មានផ្លែឈើ នំចំនី និង ភេសជ្ជៈ ផងដែរ ។ រីឯព្រះដង្វាយដែលចាំបាច់បំផុតនោះ គឺ ព្រះដង្វាយតាម ភក្សាហារ របស់ទេវតា ដែលកំណត់ដោយព្រាហ្មណ៍បាគូ ។ === ហេតុអ្វី ចូលឆ្នាំខ្មែរប្រារព្ធនៅខែមេសា ឬ ខែចេត្រ ? === កម្ពុជាពីបុរាណកាល មិនដែលប្រារព្ធចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ខ្លួនខែកត្ដិក ឬ ខែ មិគសិរ នោះទេ ក៏ព្រោះតែខ្មែរពីបុរាណកាលប្រើប្រាសឆ្នាំ ចុល្លសករាជ ជាប្រតិទិនរបស់ខ្លួន ដែលប្រារព្ធថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មី នាស.វទី៧ ដោយទទួលរងឥទ្ធិពល ព្រហ្មញ្ញសាសនា របស់ឥណ្ឌាតាមិល ដែលប្រារព្ធចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួន នៅខែមេសាសង្ក្រាន្ត (Mesha Sankranti) បើសង្ក្រាន គ្មានជើងត ព្យញ្ជនៈ '''"ន"''' ដែលជាខ្យល់សម្លេងក្រុម (អ៊) និងទាញការប្រកប អានថា (សង្ក្រៀន) ដូចនេះគេត្រូវបន្ថែមជើងត ដើម្បីប្ដូរខ្យល់សម្លេង "ន" ឱ្យទៅជាក្រុមខ្យល់ (អ) ដើម្បីឱ្យការអានមានភាពសុីចង្វាក់គ្នាទៅនិងប្រភពរបស់ម្ចាស់ដើម ទោះជាកម្ពុជាពីបុរាណកាលទទួលឥទ្ធិពវប្បធម៌ពី ឥណ្ឌា ក៏ពិតមែន តែកម្ពុជាមានភាសារបស់ខ្លួនរួចជាស្រេចមុនការមកដល់នៃវប្បធម៌របស់ឥណ្ឌារួចទៅហើយ ដូចនេះសិលាចរឹកជាច្រើនរបស់កម្ពុជា មិនដែលសរសេរ អានចេញជា សង្ក្រាន្តិ ដូចឥណ្ឌានោះទេ ដោយសារ ពាក្យ សង្ក្រាន្ត មានជើង ត ទើបពួកបរទេសយល់ច្រឡំនៃការប្រកប ភាសាខ្មែរហៅថា សង្ក្រាន្តៈ (Sankranta) ។ មកដល់ ស.វទី១២ បើទោះជាកម្ពុជា ផ្លាសប្ដូរប្រតិទិនរបស់ខ្លួន ពី ចុល្លសករាជ មក មហាសករាជក្ដី ការចូលឆ្នាំខ្មែរ នៅតែប្រារព្ធឡើងនៅអំឡុង ខែមេសា ដដែល គ្រាន់តែកម្ពុជា ប្ដូរការហៅលំដាប់ខែ ពី ខែមេសា ទៅជា ខែចេត្រ ប៉ុនណោះ ។ ហេតុដែលនាំឱ្យ អ្នកសិក្សាវប្បធម៌ខ្មែរ យល់ច្រឡំថា កម្ពុជាពីបុរាណកាល ចូលឆ្នាំថ្មី នៅខែកត្ដិក ឬ មិគសិរ ! ក៏ព្រោះតែ កំណត់ត្រា របស់លោកចូវតាក្វាន់ បានពណ៌នាថា អ្នកស្រុកចេនឡា បានប្រារព្ធពិធីបុណ្យរបស់ខ្លួនមួយហៅថា "កត្ដិក" ដែលក្រុមអ្នកសិក្សាអំពីវប្បធម៌កម្ពុជា យល់ឃើញថា ខែនេះ តាមរង្វាស់ខែចន្ទគតិ ត្រូវនិងខែទី១១ នៃខែវិច្ឆិកា ដូចនេះពួកគេសន្និដ្ឋានថា កម្ពុជាពីបុរាណប្រារព្ធចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួន នៅរដូវរំហើយ ចុងខែកត្ដិក ឬ មិគសិរ តាមរង្វាស់សុរិយាគតិ ប៉ុន្តែនេះគ្រាន់តែជាការសន្និដ្ឋានរបស់ជនបរទេសមួយចំនួននោះប៉ុនណោះ ពីព្រោះលោក ចូវតាក្វាន់ ស្នាក់នៅកម្ពុជា រយៈពេលតែ ប្រាំបីខែប៉ុនណោះ ធ្វើយ៉ាងមិចអាចយល់ដឹងពីវប្បធម៌ខ្មែរទាំងមូលបាន យ៉ាងហើចណាស់ជនបរទេស ត្រូវរស់នៅយ៉ាងតិចណាស់ ២ ទៅ ៣ឆ្នាំ ចេះភាសាខ្មែរច្រើនសិន ទើបអាចយល់ដឹងពីវប្បធម៌ប្រទេសមួយបាន ។ ជីវតាក្វាន់ ភាសាចិនហុកកៀន ការចងក្រងរបស់ លោក លីធាមតេង ឆ្នាំ ១៩៧៣ លោកបានចងក្រង ត្រឹមតែអត្ថបទមួយកំណាត់ របស់លោក ចូវតាក្វាន់ ប៉ុនណោះ សូមមើលកំណត់ត្រាពេញ [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000054459 Notes of a 13th century Chinese diplomat in Cambodia] ឆ្នាំ ១៩៧១ ដែលលោកចូវតាក្វាន់ ពណ៌នាអំពីពិធីស្រង់ព្រះ ក្នុងអំឡុងខែចេត្រ ។ === ហេតុអ្វី ចូលឆ្នាំខ្មែរមានរយៈពេល ៣ថ្ងៃ ឬ ៤ថ្ងៃ ? === ចូលឆ្នាំខ្មែរ មានរយៈពេល ៣ថ្ងៃ ឬ ៤ថ្ងៃ ក៏ព្រោះតែ កម្ពុជាទទួលឥទ្ធិពលពី ពុទ្ធសាសនាមហាយាន ការផ្សារផ្ជាប់និទាន មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ទាក់ទង អំពីអានិសង្សនៃការពូនភ្នំខ្សាច់នោះថា "ពេលសង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មីចូលមកដល់ ព្រះបាទ​"បសេនទិកោសល" បានចូលទៅទូលសួរ ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា (ព្រះដ៏ចម្រើន) មុនពេលព្រះអង្គទ្រង់បរិនិព្វានទៅ បើដល់សង្ក្រាន្ត​ចូលឆ្នាំថ្មីម្ដងៗ តើខ្ញុំព្រះអង្គគួរបំពេញបុញ្ញកម្មអ្វីខ្លះ? "ព្រះដ៏ចម្រើនត្រាស់ថា" បពិត្រមហារាជ! គួរសាងវាលុកចេតិយនៅឆ្នេរស្ទឹង ឬ ទន្លេហើយនាំយកគ្រឿង​សក្ការៈមានទៀន ធូប គ្រឿងក្រអូប ផ្កាភ្ញីជាដើម មកបូជាថ្វាយចុះ ។ បុរាណខ្មែរ មិនអាចយកថ្ងៃសង្ក្រាន្ត របស់ព្រហ្មញ្ញមកឡូកឡំ និង ពុទ្ធសាសនា បាននោះទេ ដូចនេះដើម្បីបន្ថែមអត្ថន័យចូលឆ្នាំខ្មែរ ឱ្យមានភាពទាក់ទង និង ពុទ្ធសាសនា បុរាណខ្មែរ បានបន្ថែមថ្ងៃ វ័នបត ជាថ្ងៃទី២ ក្នុងពិធីចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួន ធ្វើឱ្យចំនួនចូលឆ្នាំមានរហូតដល់ពីរថ្ងៃ ការបន្ថែមនេះ នូវតែមិនអាចសន្មតរកន័យគ្រប់គ្រាន់ ឱ្យចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួនបាននោះទេ ដូចនេះ បុរាណខ្មែរ ត្រូវបន្ថែមមួយថ្ងៃទៀតជាការបង្គ្រប់ នោះគឺ ថ្ងៃឡើងស័ក ដែលធ្វើឱ្យចំនួនចូលឆ្នាំរបស់កម្ពុជាមានចំនួន ៣ថ្ងៃ ដើម្បីបញ្ចាក់ថា សករាជទាំង៣ របស់កម្ពុជា ត្រូវបានផ្លាសប្ដូរព្រមគ្នា ក្នុងថ្ងៃតែមួយនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួនគឺ ចុល្លសករាជ មហាសករាជ និង ពុទ្ធសករាជ ។ ដូចនេះការរំកិលឆ្នាំពុទ្ធសករាជ របស់កម្ពុជា គឺ ទាក់ទង និង ពុទ្ធសាសនាមហាយាន ឧទាហរណ៍ ចូលឆ្នាំខ្មែររួចក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ នេះ ពុទ្ធសករាជនៅកម្ពុជាគឺរំកិលចូលឆ្នាំ ២៥៦៨ ចំណែកឯប្រទេសថៃ មិនទាន់មានការរំកិលពុទ្ធសករាជនោះទេ ដែលក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ នេះ គឺ ប្រទេសថៃ នៅរាប់ ពុទ្ធសករាជ ត្រឹមឆ្នាំ ២៥៦៧ ដដែល ក៏ព្រោះតែពួកគេ យកពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ ជាគោល ហើយធ្វើការរំកិល ពុទ្ធសករាជក្នុងខែពិសាខ នៃពិធីបុណ្យ វិសាខបូជា ។ ពេលខ្លះ ចូលឆ្នាំខ្មែរ មានរយៈពេល រហូតដល់ ៤ថ្ងៃ ព្រោះគេបន្ថែមថ្ងៃវ័នបត មួយថ្ងៃទៀត ដោយសារតែ លំដាប់ខែ មានអធិកមាសលើស ខែអាសាឍ អាចមាន ២ ដង នោះ ត្រង់គិម្ហៈរដូវ មាន ៥ខែ គឺរាប់ពីត្រឹមថ្ងៃ ១រោច ខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែទុតិយាសាឍ, ឆ្នាំនោះមាន ១៣ ខែ, ហៅថា ឆ្នាំមានអធិកមាស ។ បើឆ្នាំមានអធិកវារៈ ត្រង់ខែជេស្ឋត្រូវមាន ៣០ថ្ងៃ ខុសពីធម្មតា ខែអាសាឍ ជួនកាលមាន ២ដង មុនឈ្មោះ បឋមាសាឍ ក្រោយឈ្មោះ ទុតិយាសាឍ ដូចនេះពេលខ្លះ ថ្ងៃវ័នបត មានចំនួន ២ថ្ងៃ ដោយថ្ងៃបង្គ្រប់យើងហៅថា ថ្ងៃខ្វាក់ មិនមែនចូលឆ្នាំខ្មែរ ៤ឆ្នាំម្ដង ត្រូវចូលឆ្នាំថ្ងៃទី១៣ ឬ ឆ្នាំមាន ៣៦៦ថ្ងៃ ដូចក្មេងៗគិតនោះទេ ។ === ការប្រើពាក្យ សង្ក្រាន្ត === ភាពចម្រូងចម្រាសពាក្យ "សង្ក្រាន្ត" មតិមួយថាគួរប្រើ មតិមួយទៀតថាមិនគួរប្រើ គួរប្រើពាក្យ សួស្ដីឆ្នាំថ្មី ឬ ចូលឆ្នាំថ្មី ។ ប្រទេសកម្ពុជាបុរាណកាល ជាប្រទេសចក្រភពមានទៅដោយចម្រុះជនជាតិសាសន៍ភាគតិច ជាច្រើនក្រុម មិនថាជនជាតិភាគតិច ភ្នង គួយ សម្រែ ស្ទាង ខ្មែរលើ ខ្មែរកណ្ដាល ខ្មែរក្រោម សុទ្ធតែមានភាសាតាមតំបន់ ដោយច្រើនអន្លើណាស់ ដើម្បីរកភាពជារួម ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើពាក្យ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ (Khmer New Year) (Sangkran Khmer) សម្ដៅលើការចូលឆ្នាំថ្មី របស់ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់ពណ៌សម្បុរមិនថាពួកគាត់រស់នៅទីណានោះទេ ហើយនៅតាមតំបន់ដែលប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរ ត្រូវដាក់ឈ្មោះថា "សង្ក្រាន្ត" សង្ក្រាន្តឆ្នាំរោង សង្ក្រាន្តសៀមរាប សង្ក្រាន្តវត្តភ្នំ សង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មី ដើម្បីបញ្ចាក់ថា កម្ពុជាមិនបោះបង់ពាក្យបុរាណខ្មែរ ដែលមាននៅក្នុងសិលាចរឹកនោះទេ ដូចជាពាក្យ "អង្គរសង្ក្រាន្ត" ការប្រើពាក្យនេះក៏មិនខុសដែរ ពីព្រោះពាក្យ អង្គរ ជានាមសព្ទ មានថ្នាក់ពាក្យជាសព្ទនាមបុរិស: មានតួនាទីជាប្រធានដូចគ្នា ទៅនិងពាក្យ សង្ក្រាន្តអង្គរ ឧទាហរណ៍: អង្គរបុរី , អង្គរវត្ត , ការប្រើសព្ទនាមពីរ អាចប្រើត្រឡប់ពាក្យបាន បើសិនជាពាក្យនោះប្រើទៅ មិនមានការឆ្គងពាក្យ ។ រាល់ពេលចូលឆ្នាំខ្មែរម្ដងៗ យើងតែងតែសង្កេតឃើញថាមាន មហាបណ្ឌិត មហាវីរៈបណ្ឌិត វាលគ្មិនផ្សេងៗ ដែលរៀនជំនាញផ្នែកផ្សេងសោះតែងចេញមកបកស្រាយពាក្យ "សង្ក្រាន្តខ្មែរ" ប៉ាតណាប៉ាតណី តាមអំពើចិត្តរបស់ខ្លួន! ដូចជាពាក្យ សួរស្ដីឆ្នាំថ្មី រីករាយឆ្នាំថ្មី ចូលឆ្នាំថ្មី សង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មី វាគ្រាន់តែជាពាក្យ សម្គាល់ហៅ ឧទាហរណ៍: ឈ្មោះពេញ '''"ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ប្រពៃណីជាតិខ្មែរ'''" សម្គាល់ហៅថា បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ឬ បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ មហាសង្ក្រាន្តខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មី ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ ខ្មែរពីបុរាណកាល ជាប្រទេសចក្រភព ហៅអ្វីក៏បាន កុំឱ្យតែហៅខុស ខេមរៈវេយ្យាករណ៍ខ្មែរ ។ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ពាក្យនេះវាវែងណាស់ បើប្រើឱ្យសាសន៍ដទៃទូទាំងពិភពលោកចាំស្គាល់ គេមិនចាំទេ អត់មានភាពទាក់ទាញក្នុងការហៅ ទើបក្រុមបុរាណចារ្យ លើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើ "ចូលឆ្នាំខ្មែរ" ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ ពាក្យខ្លីខ្លឹមងាយចាំ ងាយយល់ ។ === វេយ្យាករណ៍ សង្ក្រាន្ត === មានវាគ្មិននៅក្នុងវិទ្យុមួយ លើកឡើងថា ការប្រើពាក្យ "អង្គរសង្ក្រាន្ត" មិនត្រឹមត្រូវទេ នាមទី១ ត្រូវបញ្ជាក់ន័យឱ្យនាមទី២ លោកម្នាក់នោះ ឧទាហរណ៍ថា៖ ម្រេចកំពត ម្រេចរបស់កំពត គេមិនដែលហៅ កំពតម្រេចទេ ។ ចង្កូតឡាន ចង្កូតរបស់ឡាន គេមិនដែលហៅថា ឡានចង្កូតទេ ។ ដូចនេះហើយ ក្រុមបុរាណាចារ្យ ចង់លើកជា ឧទាហរណ៍ មួយសួរទៅវិញថា ចុះបើប្រើពាក្យ ម្រេចផ្ទះ លោកចង់មានន័យថា ម្រេចរបស់ផ្ទះ ? ចុះបើប្រើពាក្យ ចង្កូតផ្ទះ លោកចង់មានន័យថា ចង្កូតរបស់ផ្ទះ ? ការប្រើនាមសព្ទពីរ មិនអាចកំណត់ថាខុសដោយវេយ្យករណ៍នោះទេ គេត្រូវយល់ឃ្លាទាំងនោះជាមុនសិន តើពាក្យនេះឆ្គងឃ្លាដែរ ឬ ទេ ? កាលណាគេប្រើនាមសព្ទពីរ គេសម្គាល់ឃ្លាឆ្គងទៅបាន គេអាស្រ័យទៅលើ នាមសព្ទនោះ សម្គាល់ជា វត្ថុ ឬរបស់ បើសិនជានាមសព្ទនោះ សម្គាល់ជា វត្ថុ ឬ របស់ ដូចនេះ នាមសព្ទនោះ ត្រូវស្ថិតនៅខាងមុខគេជាប្រធាន បើសិនជានាមសព្ទនោះ មិនសម្គាល់ជា វត្ថុ ឬ របស់ ទេ នាមសព្ទនោះអាចប្រើនៅខាងមុខក៏បាន អាចប្រើនៅខាងក្រោយក៏បាន ។ សង្ក្រាន្ត ប្រែថា ឆ្នាំថ្មី មិនសម្គាល់ជា វត្ថុ ឬ របស់ ទេ ដូចនេះប្រើនៅខាងមុខក៏បាន អាចប្រើនៅខាងក្រោយក៏បាន ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ ជាក្រុមអព្យាក្រឹត សូមកុំយកវប្បធម៌ប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ទៅប្រខាំគ្នារឿងនយោបាយ សូមអរគុណ ។ === អម្ពរពស្ត្រា ទេវតាសង្ក្រាន្ត === អម្ពរពស្ត្រា ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា គ្រឿងសំលៀកបំពាក់ ឬ គ្រឿងស្លៀកពាក់ ការដែលក្រុមមហាបណ្ឌិតជំនាន់ក្រោយ ផ្លាសប្ដូរពណ៌អម្ពរពស្ត្រា របស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត ដោយ មណ្ឌាទេវី ពណ៌ផ្ទៃមេឃ , កិមិរាទេវី ពណ៌ស , មហោទរាទេវី ពណ៌ខៀវ នោះនិងមានន័យថា និទាន ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គរបស់កម្ពុជា មានប្រភពចេញមកពីភូមា ដែលនិទានអំពី ព្រហ្មឥសី (Brahma Arsi) ភ្នាល់កាត់ក្បាលជាមួយ ទេវៈស័ក្ក្រា (Sakra) ព្រហ្មឥសី ចាញ់ភ្នាល់ក៏បានកាត់ក្បាលរបស់ខ្លួន ។ ក្បាលរបស់ ព្រហ្មឥសី មិនអាចបោះទៅលើអាកាស សមុទ្រទេ និងធ្វើឱ្យរាំងស្ងួតហួតអស់....ស្រដៀងនិទានទេវៈកថាកម្ពុជាដែរ ហើយទេវៈស័ក្ក្រា បានឱ្យបុត្រីខ្លួន៧អង្គ ថែរក្សាទុកដាក់ក្បាលរបស់ ព្រហ្មឥសី នេះ ក្រោយមក ព្រហ្មឥសី ជំនួសដោយក្បាលដំរី ដែលសម្គាល់ជា ព្រះគណេស ភាសាភូមាហៅព្រះគណេសថា "ធីងយ៉ាន" ([https://www.burmese-buddhas.com/blog/burmese-festival-thingyan/ Thingyan]) ភូមាចូលឆ្នាំតាមលំនាំ ពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ ដែលផ្ទុយពីកម្ពុជា ចូលឆ្នាំតាម លំនាំពុទ្ធសាសនា មហាយាន ប្រែសម្រួលជា ពុទ្ធមហានិកាយ ។ តើអស់លោកមហាបណ្ឌិតជំនាន់ក្រោយចង់កែប្រែរបស់ខ្លួនឱ្យចម្លងតាមគេ ឬ ចង់យកតាមតម្រាដូនតាខ្មែរ របស់ខ្លួន ? គួរបញ្ចាក់ថា តម្រាដូនតាខ្មែរ៖ មណ្ឌាទេវី ពណ៌សុីលាប , កិមិរាទេវី ពណ៌ខៀវ , មហោទរាទេវី ពណ៌ព្រីងទុំ នេះទើបជាតម្រាដូនតាខ្មែរ ។ === គ្រឿងអាភរណៈ ទេវតាសង្ក្រាន្ត === គ្រឿងអាភរណៈ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា គ្រឿងត្បូង (Gems) ត្បូងប្រដាប់កាយដូចជា៖ ចិញ្ចៀន ក្រវិល ខ្សែរក ខ្សែរដៃ ការដាំត្បូងទៅលើសំលៀកបំពាក់ផ្សេងៗ នាងទុងស្សាទេវី អាភរណៈ ត្បូងទទឹម ដែលត្រូវបានគេជឿថា ជាត្បូងមួយប្រភេទដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះអាទិត្យ ត្បូងទទឹម ជំរុញឱ្យមានក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ជីវិត ដែលលើកទឹកចិត្តអ្នកឱ្យរស់នៅដោយគ្មានភាពភ័យខ្លាច និង ក្លាហានចេញពីបេះដូងរបស់អ្នក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកធ្វើតាមបំណងប្រាថ្នា ។ គ្រឿងអាភរណៈ មិនមែនជាអម្ពរពស្ត្រា របស់ទេវតាសង្ក្រាន្តទេ ឈប់នាំគេវង្វេង គ្រឿងអាភរណៈ គឺជាគ្រឿងត្បូង សម្ដៅលើអំណានផ្លូវចិត្ត ដូចនេះមហាសង្ក្រាន្ត ថ្ងៃអាទិត្យ ទុង្សាទេវី អាភរណៈ ត្បូងទទឹម ។ * ក្រុមបុរាណាចារ្យ ឆ្ងល់ត្រង់ថា ហេតុអ្វីពាក្យ អាភរណៈ មហាបណ្ឌិត បកចេញ អម្ពរពស្ត្រា ? === ចនព្រះកាណ៌ ទេវតាសង្ក្រាន្ត === ចនព្រះកាណ៌ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា ផ្កាលម្អត្រចៀក ផ្កាមានច្រើប្រភេទណាស់ ហេតុអ្វី មហោទរាទេវី លម្អផ្កាត្រកៀត (ផ្កាកំប្លោក) ? មហោទរាទេវី ទេវតាសង្ក្រាន្ត ថ្ងៃសៅរ៍ ដូចនេះក្បួនតារាសាស្ត្រ ថ្ងៃសៅរ៍ តំណាងឱ្យ ផ្កាយនក្ខត្តឫក្ស របស់ព្រហ្មញ្ញសាសនា ឈ្មោះព្រះសានី ដែលយកផ្កាត្រកៀត មកធ្វើជាឱសថថ្នាំប្រឆាំង និង ជំងឺអាសន្នរោគផ្សេងៗ បច្ចុប្បន្ន ផ្កាកំប្លោក ត្រូវគេយកធ្វើជាឱ្យសថថ្នាំផងដែរ ។ === ភក្សាហារ ទេវតាសង្ក្រាន្ត === ភក្សាហារ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា អាហាររបស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត មហោទរាទេវី សោយសាច់ទ្រាយ (សត្វឈ្លូស) ឈ្លូសតំណាងឱ្យ ភាពមិនល្អ ឬ សេចក្ដី ឧបទ្រុព្ទចង្រៃផ្សេងៗ មហោទរាទេវី ទេវតាសង្ក្រាន្ត ថ្ងៃសៅរ៍ ដូចនេះក្បួនតារាសាស្ត្រ ថ្ងៃសៅរ៍ តំណាងឱ្យ ផ្កាយបាបគ្រោះ ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក កើតមានអំពើបាបកម្មច្រើន ដោយកាយវាចារចិត្ត ក្បួនតម្រូវ មហោទរាទេវី សោយសាច់ទ្រាយ ដើម្បីរំដោះគ្រោះបាបកម្ម ដល់មនុស្សលោក ទើបបុរាណខ្មែរ លោកឱ្យសែនព្រេនតាម ភក្សាហារ ទេវតាសង្ក្រាន្ត ដល់ទៅពេលអ្នកមួយចំនួនរៀនមិនដល់ផ្នត់គំនិតដូនតា ទៅដៀលថា សោយសាច់ ជាពួកបីសាច លោកមហាបណ្ឌិត បាននិយាយថា ទេវតាគេមានអាហារទិព្វសោយហើយ ដូចនេះ ក្រុមបុរាណាចារ្យ មានចម្ងល់មួយចង់សួរអស់លោកថា ហើយចុះបើលោកយល់ដឹងចឹងហើយ ហេតុអ្វីប្រឹងចម្លងចេញពីដូនតាធ្វើអី ម្ដេចក៏លោកមហាបណ្ឌិត មិនតាក់តែងនិពន្ធសាច់រឿងទេវតាសង្ក្រាន្ត បែបថ្មីស្រឡាងមួយមក ? យកមកបោះពុម្ភលក់យកលុយរាល់ថ្ងៃនិងចម្លងទេ ម្ដេចមិននិពន្ធខ្លួនឯង ? === ឆ្នាំតំណាងធាតុ === មនុស្ស មានធាតុមួយ ខុសពីឆ្នាំ តំណាងធាតុ មានន័យថា មនុស្សកើតឆ្នាំរោង មានធាតុមាស ដែលខុសពី ឆ្នាំតំណាងធាតុ ឧទាហរណ៍: ប្រចាំឆ្នាំរោង សំដៅលើសត្វនាគរាជ ដែលមានធាតុចំនួន 5 ដូចជាៈ៖ នាគភ្លើង នាគទឹក នាគដី នាគខ្យល់ នាគឈើ ឧទាហរណ៍: បើឆ្នាំរោងរបស់ខ្មែរ ចំទៅលើនាគទឹក ទំនាយទាយថានិង មានគ្រោះទឹកជំនន់ធំលិចលង់ទូទាំងប្រទេស ក្បួនបុរាណខ្មែរ មានភាពស្រដៀងគ្នាទៅនិង ក្បួនតម្រាសត្វទាំង 12 របស់ចិន តែមិនដូចគ្នាទាំងស្រុងទៅ និង ក្បួនរបស់ចិននោះទេ ។ === សេចក្ដីអំណរ === តាមរយៈការចងក្រងអត្ថបទចូលឆ្នាំខ្មែរ ប៉ុន្មានឆ្នាំនេះ ព្រះកេស (ក្បាល) កុបិលមហាព្រហ្ម ក្រុមជាងគំនូរខ្មែរមួយចំនួន ផ្ដើមមកគូរក្នុងទម្រង់ធ្មេចព្រះនេត្រ (បិទភ្នែក) វិញហើយ ដែលជាការត្រឹមត្រូវល្អណាស់ ដែលកូនខ្មែរចាប់ផ្ដើមរៀនស្វែងយល់ពីផ្នត់គំនិតដូនតា ជាជាងពេលមុនៗ គូរព្រះកេស (ក្បាល) កុបិលមហាព្រហ្ម ក្នុងទម្រង់បើកភ្នែកក្រឡង់ៗ ខុសក្បួនតម្រា កុបិលមហាព្រហ្ម ដាក់អាយុសង្ខាររលត់ខន្ធហើយ កម្ដេចនិង បើកភ្នែកកើតទៀត ។ បើសិនជាហ៊ានចំណាយ ប្ដូរយកចំណេញ ថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្ត មានក្បួនហែរទេវតាសង្ក្រាន្តមានកាន់សាស្ត្រាវុធ ជិះយាន្តជំនិះសត្វទេពនិករ ថ្ងៃវារៈកណ្ដាល ទេវតាសង្ក្រាន្ត ចេញមកដង្ហែរព្រះកេស កុបិលមហាព្រហ្ម ថ្ងៃពារឡើងស័ក ទេវតាសង្ក្រាន្ត ចេញមកដង្ហែរបដិមាព្រះពុទ្ធយកមកស្រង់ទឹក នោះទើបល្អប្រពៃ វប្បធម៌កម្ពុជាយើង និង ល្បីល្បាញក្នុងសកលលោក ។ == [[មហាសង្ក្រាន្ត]] == '''Maha Sangkran''' [[File:Sangkran Khmer.jpg|thumb|ព្រះសូរិយា នាំព្រះទិត្យរបស់ខ្លួនមកផ្លាសប្ដូរស័ករាជថ្មីនាជម្ពូទ្វីប]] ថ្ងៃទី១ ហៅថា "មហាសង្ក្រាន្ត" មានន័យថា ឆ្នាំថ្មីដ៏ប្រសើរ (The Great New Year) ដែលសម្គាល់ទៅលើការប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំថ្មីដ៏ធំ ដែលរាប់បញ្ចូលគ្នា នៃការផ្លាសឆ្នាំ របស់ មហាសករាជ ចុល្លសករាជ ពុទ្ធសករាជ ក្នុងថ្ងៃតែមួយតាងដោយ ពិធីត្រុដិ ដែលជាកិច្ចពិធីផ្ដាច់ឆ្នាំចាស់ ។<ref> Scientifique (1896) [https://books.google.com/books/about/Revue_scientifique.html?id=iexEAQAAMAAJ Revue scientifique], Publisher: Original from University of Illinois at Urbana-Champaign. </ref> ដោយពាក្យថា "សង្ក្រាន្ត" ( ន. ) សង់ក្រាន ឬ សង្ក្រាន្ត ឬ សង្រ្កាន្តិ ( សំ. ) (សង្រ្កាន្តិ) មានន័យថា៖ ដំណើរ​ឃ្លាត​ចាក​ទី; ការ​ឈាន​ចូល​ដល់; ដំណើរ​ដែល​ព្រះ​អាទិត្យ​ចរ​ចូល​ដល់​ទី​ជួបមួយ​ជុំ​រាសី​ចក្រ គឺ​ដំណើរ​ដែល​ដើម​និង​ចុង​នៃ​រាសី​ចក្រ​ជួបគ្នា ពេញ​គ្រប់​ជា​មួយ​ឆ្នាំ (ដំណើរ​ដាច់​ឆ្នាំ​ចាស់​ផ្លាស់​ឆ្នាំ​ថ្មី), ពិធី​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី សង្រ្កាន្ត​មាន​បី​ថ្ងៃ​គឺ​ថ្ងៃ​ទី ១ ជា​ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ, ថ្ងៃ​ទី ២ ជា ពារ​កណ្ដាល ឬ​ហៅ​ថា វ័នបត (ថ្ងៃ​ខ្វាក់), ថ្ងៃ​ទី ៣ ជា ពារ​ឡើង​ស័ក គឺ​ផ្លាស់​ស័ក​ថ្មី​នៅ​ថ្ងៃ​នេះ​ឯង : ថ្ងៃ​សង្រ្កាន្ត, ពិធី​សង្រ្កាន្ត ។<ref> Tep Pitur Chim Krasem (1951) [https://www.google.com.kh/books/edition/Bra%E1%B8%A5_r%C4%81j_bidh%C4%AB_dv%C4%81dasam%C4%81s/I_xhCMWOOa4C?hl=en Braḥ rāj bidhī dvādasamās Volumes 1-3], Publishers: Buddhasāsan Paṇḍity Original from Cornell University </ref> === សិទ្ធិការ្យ ទេវតាមហាសង្ក្រាន្ត === '''The power journey of Devata Maha Sangkran''' '''សិទ្ធិការ្យ ដែលមានន័យថា ដំណើរប្រកបដោយអំណាច''' * បើទេវតាថ្ងៃអាទិត្យ ព្រះនាម [[ទុង្សាទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុ​ងវេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះនគរច្រើនមានវិបត្តិអំពី ទិន្នផលកសិកម្ម កើតឡើងបណ្ដាលអំពីគ្រោះរាំងស្ងួត ។ * បើទេវតាថ្ងៃច័ន្ទ ព្រះនាម [[គោរាគៈទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ បណ្ដាលមន្ត្រីអ្នកមុខអ្នកការ ច្រើនអស់បុណ្សស័ក្ដិ និង អាប់យ័ស្ត ។ * បើទេវតាថ្ងៃអង្គារ ព្រះនាម [[រាក្យៈសាទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះនគរ និង កើតចម្បាំងរាំងជល់ និង បញ្ចាមិត្ត កើតកលយុគ្គសង្គ្រាម ឬ មានទំនាស់និង ប្រទេសដ៍ទៃ និង សំបូរទៅដោយជំងឺរាតត្បាតជាអនេក ។ * បើទេវតាថ្ងៃពុធ ព្រះនាម [[មណ្ឌាទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ តាងអំពីព្រះមហាក្សត្រ និង តាងអំពីក្រុមមន្ត្រី ច្រើនទទួលបាន គ្រឿងបណ្ដាការ និង ការលើកសរសើរយ័ស្តពីប្រទេសដទៃ ប៉ុន្តែក្មេងៗតូច ច្រើនកើតជំងឺតម្កាត់ផ្សេងៗរងគ្រោះជាអនេក ។ * បើទេវតាថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ព្រះនាម [[កិរិណីទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះពិក្ខុសង្ឃ គណៈសង្ឃ និង ជនចាស់ជរាទាំងឡាយ ច្រើនមានសេចក្ដីទោម្នេញក្ដៅក្រហាយចិត្តជាច្រើនអនេក ផ្ទៃមេឃពោពេញ ដោយព្យុះភ្លៀងផ្គររន្ទះ ។ * បើទេវតាថ្ងៃសុក្រ ព្រះនាម [[កិមិរាទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ដំណាំផល្លានុផល ស្រូវអង្ករ ប្រកបដោយភាពបរិបូរណ៌ ប៉ុន្តែផ្ទៃមេឃពោពេញ ដោយខ្យល់ច្រើន បណ្ដាលឱ្យមាននូវព្យុះសង្ឃរាធំៗ ។ * បើទេវតាថ្ងៃសៅរ៍ ព្រះនាម [[មហោទរាទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះនគរនិងមានគ្រោះអន្តរាយ បណ្ដាលហេតុមកពីភ្លើង កើតមានវិបត្តិប្រាក់កាក់ និងកើតមានចោរកម្មច្រើន ។ ប្រការ៖ សិទ្ធិការ្យ ទេវតាមហាសង្ក្រាន្ត នៃកិរិយាចេញច្បាំង របសទេវតាមហាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គ បុរាណចារ្យមិនឱ្យធ្វើសេចក្ដី ព្យាករណ៍ទំលាយឱ្យមហាជនដឹងឡើយ នាំឱ្យកើតមានចលាចលក្នុងព្រះនគរ ។<ref> Cambodia Royal Library (1943) [https://www.worldcat.org/title/prajum-horasastr/oclc/54822442 Prajuṃ horāsāstr], Publisher: Buddist Academy of Cambodia p.2,162 </ref> == គ្រឿងរណ្ដាប់ហែទេវតា មហាសង្ក្រាន្ត == '''Devata Maha Sangkrant Parade Accessories''' ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនធំ តែងឆ្ងង់ថា ហេតុអ្វីកម្ពុជាមិនមានរូភាព ឬ វីដេអូ ឯកសារអំពីការហែទេវតា មហាសង្ក្រាន្ត ពីអតីតកាល ក៏ដូចជា ពីសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ក៏ដូចជាសម័យសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ !! នោះក៏ដោយសារតែ កាហែរក្បួនតំណាងទេវតា មហាសង្ក្រាន្ត បុរាណចារ្យ ចាត់ទុកជាភាពមុឺងម៉ាត់ ម៉ត់ចត់ មិនអាចធ្វើលេងសើច និងធ្វើឱ្យរួចពីដៃបានឡើយ បើថវិកាមិនដល់សម្រេចមិនធ្វើតែម្ដង ។ '''អំពីគ្រឿងទេវតា''' * ប្រការទី១៖ បុរាណចារ្យ ត្រូវជ្រើសរើសយកមនុស្សស្រីរូបណា ដែលមានរូបសម្បត្តិល្អស្អាត និង ត្រូវមាន កិរិយាមាយាទល្អ ។ * ប្រការទី២៖ សម្លៀកបំពាក់ទេវតាត្រូវធ្វើពីតម្បាញសូត្រល្អបំផុត ជាមួយនិងការចាក់ខ្សែរមាស ប្រដេញជាមួយគ្រាប់អង្កាំយ៉ាងសម្រិតសម្រាង ។ * ប្រការទី៣៖ គ្រឿងអភរណៈ រឺយើងស្គាល់ថា ត្បូងលម្អកាយរបស់ទេវតា ត្រូវគ្រងដោយត្បូងមានតម្លៃពិតប្រាកដ និង ប្រើប្រាសដោយចំនួនច្រើន មានជាអាថ៍ ខ្សែរក ខ្សែរដៃ ជញ្ជៀន ការដាំនៅលើស្បៃឆៀង ការដាំនៅលើមកុដ ផងដែរ ។ * ប្រការទី៤៖ ព្រះមកុដរបស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត ត្រូវធ្វើពីមាសសុទ្ធ និង មានដាំនូវត្បូងជាច្រើន និង មានដាំនៅគ្រាប់ពេជ្រផងដែរ ។ * ប្រការទី៥៖ គ្រឿងសាស្ត្រាវុធ របស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត ត្រូវធ្វើពីឈើខ្លឹមល្អៗ ការសិតដោយមានខ្នាតច្បាស់លាស់ អមទៅដោយការស្រោបគ្រឿងមាស និង គ្រឿងប្រាក់ ឬ ធ្វើចេញមកពីភ្លុកដំរីផងដែរ ។ * ប្រការទី៦៖ ទេវតាសង្ក្រាន្ត ត្រូវយាងប្រថាប់លើរាជរថ ដែលមានក្បាលសត្វពាហណៈ ដែលតំណាងឱ្យយានជំនិះរបស់ទេវតានីមួយៗផងដែរ ។ នៅពីលើរាជរថ ត្រូវបាំងដោយ ឆត្រអភិរម្យ និង ត្រូវមានព្រះមន្ត្រីឆ្មាំ ចំនួន ២៧ អង្គ ចែកចេញជា ៣ ជួរតាមហែរហម រាជរថនេះផងដែរ ។ នៅក្នុង រាជរថនេះដដែល ត្រូវមានព្រះភីលៀង ២ អង្គឈរកាន់ផ្លិតសែនត្វ័ននៃជំហៀងម្ខាងៗ សម្រាប់បាំងខ្យល់ឱ្យតួឯកទេវតា និង ៤ អង្គទៀតផ្នែកខាងក្រោយត្រូវកាន់ផ្លិត បាំងសែង បាំងសូន សម្រាប់ការបាំងកាំរស្មីពន្លឺដល់ទេវតា និង ២ អង្គទៀតត្រូវកាន់ផ្លិត វិជនី សម្រាប់បក់នាំនូវវាយោដល់តួឯកទេវតា ។ * ប្រការទី៧៖ ព្រះសិរសា កុបិលមហាព្រហ្មត្រូវមានព្រះភ័ក្រ ធ្មេចព្រះនេត្រ រលត់ខន្ធ (khandha) គឺ​ជាពាក្យបាលី ដែល​ត្រូវ​​នឹង​ពាក្យ​ថា​ ស្កន្ធ (skandha) នៅ​ក្នុង​ភាសា​សំស្រ្កឹត ។ ខន្ធ​ គឺជា​បាតុភូត នៃញាណ ទាំង៥ យ៉ាង ដែល​ជាមូលដ្ឋាននៃវិញ្ញាណ​ឲ្យដឹងអំពីខ្លួន​ ។ នៅ​ក្នុងបញ្ចក្ខន្ធ​គ្មានអ្វីជា ​របស់​អញទេ ចំណែកទ្រឹស្តី ​​​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ អះអាង​ថា​ សេចក្តី​ទុក្ខកើតឡើង​នៅ​ពេល​​ណា​ចិត្ត​មនុស្ស​​ជាប់ជំពាក់ (ឧបាទាន) ជាមួយនឹងខន្ធ ៥ ឬ ញាណទាំង៥ របស់មនុស្ស ដូចនេះហើយទើបពលរដ្ឋខ្មែរបច្ចុប្បន្ន ផ្សារភ្ជាប់និង [[ជំនឿការអុជធូប]] ៥សរសៃ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់អរុក្ខ អារ័ក្ស អ្នកតា ទេវតា មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ * ប្រការទី៨៖ ព្រះសិរសា កុបិលមហាព្រហ្ម ត្រូវដាក់នៅលើ រាជរថបុស្បុក ដែលមានក្បាលនាគចំនួន ៣៨ តំណាងឱ្យ អភិប្រាយ​មង្គលសូត្រ ៣៨ ប្រការ ផងដែរ ។ គេត្រូវជ្រើសយក មនុស្សប្រុសមានមាឌធំតែងជាទេវតា រក្សាទិសធំទាំង៤ ដើរអមនៅក្បួនរាជរថ ជាមួយនិង ព្រះមន្ត្រី ដែលស្លៀកពាក់ជាមន្ត្រីកងទ័ពទេវតាតាមដង្ហែរក្បួន ចំនួន ២៧ អង្គផងដែរ ។ * ប្រការទី៩៖ ដែលជាប្រការចុងក្រោយ ត្រូវមានក្រុមភ្លេងទេវតា ប្រដាប់ទៅដោយ គ្មោះ ស្គរ និង ក្រុមភ្លេងពិណពាទ្យ ជាមួយនិង ទេវតាកាន់ជ័យទង់ ផងដែរ ។ == [[វារៈវ័នបត]] == '''Vonnabot Day''' [[File:Khmer New Year Sand Hill Ceremony.jpg|thumb|Khmer New Year Sand Hill Ceremony in seconds day of Veareak Vonnabot It means the day of giving]] ថ្ងៃទី២ ហៅថា "វារៈវ័នបត" មានន័យថា ថ្ងៃផ្ដល់ផល្លានុផល ឬ ការផ្ដល់ជូន នូវអំណោយបន្តិចបន្តួច ដើម្បីជួយទៅដល់ ជនក្រីក្រ អ្នកបម្រើ អ្នកដែលគ្មានផ្ទះ សំបែង និង ជនក្រីក្រជាច្រើនទៀត ​ក្រុមគ្រួរសារ​ យកចិត្តទុកដាក់ ទៅលើការឧទិ្ទស ផល្លានុផលទៅដល់ ជីដូនជីតា ឬ អ្នកមានគុណរបស់ពួកគេ ដើម្បីទទួលបាននូវអានិសង្ស ។ * ថ្ងៃទី ២ នៃថ្ងៃវ័នបត ម្នាក់ ៗ ភ្ញាក់ពីព្រលឹម ខុសពីធម្មតា កូនចៅរៀបចំវត្ថុជាច្រើនមុខ យ៉ាងសមរម្យ មានសំលៀកបំពាក់ថ្មីថ្មោងនិងចំណីអាហារ យកទៅជូនដល់មាតាបិតា ជីដូនជីតា និង គ្រូបាធ្យាយ ។ ការធ្វើ​រ​បៀបនេះ បង្ហាញ់ឲ្យឃើញនូវការគោរពនិងការដឹងគុណរបស់កូនចៅចំពោះអ្នកមានគុណ និង ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ។ គ្រួសារបរិច្ចាកលុយ​កាក់ដាក់ទានដល់ជនក្រីក្រ ដល់អ្នកបម្រើ និងគ្រួសារទុគ៌តទាំងឡាយ រួចហើយគេនាំគ្នាទៅវត្ត ដើម្បីធ្វើបុណ្យ​ឧទ្ទិសកុសលដល់បុព្វការីជន ។ ក្នុងថ្ងៃទី ២ នេះ ពុទ្ធបរិស័ទនិយមធ្វើពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ គេពូនភ្នំធំមួយចំកណ្ដាល និងភ្នំតូចៗ បួនសង្ខាង ធ្វើរាជវ័តព័ទ្ធជុំវិញ មានទ្វារចេញចូលបានទាំងបួនទិស​ ដែលហៅថា វាលុកចេតិយ ។ វាលុក​ចេតិយ គឺជាតំណាង ចុឡាមណីចេតិយ ជាទីដែលពួកទេព្ដាសាងបញ្ចុះព្រះមោលី (ព្រះកេសធាតុ) និង ព្រះទាឋាធាតុ (ព្រះចង្កូមកែវ) របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ នៅឯឋានត្រៃត្រឹង្ស ដោយសំគាល់ថា បានផលានិ​សង្សច្រើនផង បានរួចរំដោះអំពីគ្រោះចង្រៃ ក្នុងឆ្នាំចាស់ចេញស្រឡះផង និងបានទទួលសិរីសួស្ដី ក្នុងឆ្នាំថ្មីពេញមួយឆ្នាំ ម្យ៉ាងទៀត ខ្មែរយើងតែងមានជំនឿថា គ្រាប់ខ្សាច់មួយ​គ្រាប់ៗ ដែលចាក់ពូននោះ អាចផ្ដល់អានិសង្សដល់អ្នកដែលបានពូននោះឲ្យបានរួចរំដោះនូវបាបគ្រោះនិងកម្ម​ពៀរវេរាទាំងពួងទៀតផង ។ មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ក៏បានបញ្ជាក់ អំពីអានិសង្សនៃការពូនភ្នំខ្សាច់នោះថា "ពេលសង្ក្រាន្តថ្មីចូលមកដល់ ព្រះបាទ​"បសេនទិកោសល" បានចូលទៅទូលសួរ ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា (ព្រះដ៏ចម្រើន) មុនពេលព្រះអង្គទ្រង់បរិនិព្វានទៅ បើដល់សង្ក្រាន្ត​ចូលឆ្នាំថ្មីម្ដងៗ តើខ្ញុំព្រះអង្គគួរបំពេញបុញ្ញកម្មអ្វីខ្លះ? "ព្រះដ៏ចម្រើនត្រាស់ថា" បពិត្រមហារាជ! គួរសាងវាលុកចេតិយនៅឆ្នេរស្ទឹង ឬ ទន្លេហើយនាំយកគ្រឿង​សក្ការៈមានទៀន ធូប គ្រឿងក្រអូប ផ្កាភ្ញីជាដើម មកបូជាថ្វាយចុះ​ ព្រះអង្គក៏បានត្រាស់បញ្ជាក់អំពីអានិ​សង្សនៃការកសាងវាលុកចេតិយ ជាព្រះបាលីគាថាយ៉ាង ដូច្នេះថា៖ "វាលុកចេតិយំ កត្វា យេ​ នរា អថ នារិយា អន្នំ បានំ វត្ថំ បប្ផំ គន្ធវិលេបនាទីនិ អាហរិត្វា ចេតិយំ បូជំ កត្វា​ សទ្ធាយ ច អានិសំសំ មហប្ផលំ ទ្វេ កុលេ ឧប្បជ្ជតិ ខត្តិយេ ចាបិ ព្រាហ្មណេ ហីនេ កុលេ ន ជាយន្តិ ពាលុកស្ស ឥទំ​ ផលំ " ប្រែថា៖ នរៈនារីណាដែលបានសាង វាលុកចេតិយ ហើយបានយកនូវបាយ ទឹក សំពត់ ផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿង​លាប ជាដើម បូជាព្រះចេតិយនោះ ដោយសទ្ធាជ្រះថ្លា នរៈនារីនោះ រមែងបានទទួលនូវផលានិសង្សច្រើន រមែង​ទៅកើតក្នុងត្រកូលពីរគឺ ខត្តិយត្រកូល និងព្រាហ្មណត្រកូល មិនទៅកើតក្នុងត្រកូលថោកទាបឡើយ ។<ref> United States. State Department (1974) [https://books.google.com/books/about/Contemporary_Cambodian_the_Social_Instit.html?id=LclIAQAAMAAJ Contemporary Cambodian, the Social Institutions, a Joint Project of the Foreign Service Institute and the Defense Language Institute, 1974], Publisher: Original from University of Minnesota p.379 </ref> <ref> Olivier de Bernon, Kun Sopheap, Leng Kok-An (2004) [https://books.google.com/books/about/Inventaire_provisoire_des_manuscrits_du.html?id=oGTgAAAAMAAJ Inventaire provisoire des manuscrits du Cambodge, Part 1], Publisher: École française d'Extrême-Orient, Original from the University of Michigan p.405 [[ISBN]]: 9741332912 </ref> === ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ក្នុងថ្ងៃវារៈវ័នបត === '''Khmer Folk Games in Vonnabat Day''' ក្នុងថ្ងៃវារៈវ័នបត នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ពលរដ្ឋក្មេងចាស់ងើបពីព្រលឹម រៀបចំម្ហូបអាហារ ទៅវត្តដើម្បើចូលរួមក្នុងពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ ដើម្បីធ្វើកិច្ចរំដោះកម្មពៀរផង និង ជាថ្ងៃផ្ដល់ផល្លានុផល ទៅឱ្យជនទីទាល់ក្រដែលបានទៅប្រមូលផ្ដុំតាមវត្ត អារាមនីមួយៗផង ការទទួលបាននូវអានិសង្សនេះហើយ ដែលបុរាណាចារ្យលោកសម្គាល់ហៅថាជា "ថ្ងៃត្រាសបុណ្យ" ក្រោយពេលដែលបញ្ចប់ពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ នាពេលព្រឹក ពលរដ្ឋក៏បន្តលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរក្នុងពេលនោះ លេងរហូតដល់ថ្ងៃរសៀល ឬ បញ្ឈប់ត្រឹមព្រះអាទិត្យអស់សុដង្គត ហើយពលរដ្ឋខ្លះអាចនៅបន្តដើម្បីបន្តធ្វើពិធីសូត្រឆ្លងភ្នំខ្សាច់ នាពេលព្រលប់ផងដែរ ។<ref> Sākalvidyālay Bhūmin Bhnaṃ Beñ (2002) [https://books.google.com/books/about/4th_Socio_Cultural_Research_Congress_on.html?id=41pQAQAAMAAJ 4th Socio-Cultural Research Congress on Cambodia, 6-8 November 2001 : papers of the congress], Publisher: Royal University of Phnom Penh Original from University of California, Berkeley p.541 </ref> ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ដែលបានដកស្រង់ចេញពីឯកសារ នៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ រៀបរៀងដោយ លោក ចាប ពិន អធិបតីក្រុមជំនុំ អ្នកស្រី ពេជ្រ សល់, លោក លី ធាមតេង, លោក ស្ដើងធូរ និង ផ្នែកគំនូរដោយលោក ចាប នូ ដែលបានចុះផ្សាយក្នុងឆ្នាំ 1964 ចេញផ្សាយដោយ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ។<ref> Chap Pin, Pich Sal, Ly Theamteng, Sdeung Thou, Chap Nou (1964) [https://books.google.com/books/about/%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9F%82%E1%9E%84%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A.html?id=JCMcygEACAAJ Khmer Traditional Games], Publisher: Krumjaòmnuòm Daòmniamdamlâap Khmaer, Khmer Buddhist Academy Tradition Church of Cambodia p.105 </ref> === ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរមានដូចតទៅ៖ === * '''ល្បែងស្ដេចចង់''' មាន័យថា អ្នកធ្វើស្ដេចមិនត្រូវមានចិត្តលំអៀងនោះទេ គេចែកក្រុមលេងជា២ផ្នែក ប្រុស និង ស្រី ដែលជ្រើសយកចំនួនគូ ឱ្យឈរម្ខាងគ្នា ហើយស្ដេចចង់ត្រូវ អង្គុយកណ្ដាល ក្រុមស្រី ត្រូវឡើង មកខ្សឹបប្រាប់ស្ដេចជាមុន នៃការស្រលាញ់ទៅកាន់ក្រុមប្រុស ហើយក្រុមប្រុសត្រូវឡើងខ្សឹបបន្ត កាលណាពួកគេខ្សឹបការស្រលាញ់ឈ្មោះដូចគ្នា ស្ដេចចង់និងស្រែកថា អៀវ ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកខ្សឹបលើកទី២ នៃគូរទី១ ត្រូវអៀវដៃគូររបស់គេទៅម្ខាងទៀត គេធ្វើការចូលខ្សឹបឆ្លាសគ្នាទៅវិញទៅមករហូតដល់រកឃើញអ្នកឈ្នះនៃគូរចុងក្រោយ ភាគីដែលចាញ់ ត្រូវចូលមកអៀវភាគគីដែលឈ្នះទាំងអស់ព្រមគ្នា ទៅផ្នែកម្ខាងទៀតនៃទីរបស់ខ្លួនដែលចាញ់ អ្នកដែលត្រូវបានគេអៀវ និង ស្រែកបន្តថាអៀវៗ អៀវៗ រហូតដលទីនៃភាគីខាងចាញ់ ទើបសន្មតថាបញ្ចប់ល្បែង ។ * '''ល្បែងចោលឈូង''' មានន័យថា ល្បែងផ្សងគូ គេចែកក្រុមលេងជា២ផ្នែក ប្រុស និង ស្រី ដែលជ្រើសយកចំនួនគូ ឱ្យឈរម្ខាងគ្នា ដែលឃ្លាតពីគ្នាទាំងសងខាងប្រហែល ៨ ទៅ ១០ ម៉ែត្រ គេយកក្រមារឺ កន្សែងមកឆ្នូលអោយមូលចងរឹតអោយតឹងណែនល្អ ទុកអោយមានកន្ទុយបន្ដិចហៅថា «ឈូង» សំរាប់កាន់បោះរឺចោលទៅមករកគ្នា ។ ការលេងល្បែងចោលឈូងមាន ២ បែប ទី១ហៅថា "ឈូងច្រៀងរាំ" ដែលតម្រូវឱ្យខាងប្រុស ឬ ខាងស្រី ច្រៀងនូវឃ្លាបោះឈូង ប្រកបដោយពាក្យចុងជួន (ស្រៈ ា ិ ី ុ អូ -ល-) រួចហើយគេលេបខាយពាក្យជួននោះទៅលើខាងប្រុស រួចគេពោលថា ចាំទទួលឈូងអូន ឬ ឈូងបង នៅពេលដែលខាងប្រុស ឬ ខាងស្រីចាប់បាននូវឈូងនោះ គេនិងចោលឈូងនោះទៅរកនរណាម្នាក់ បើចោលខុសចាត់ទុកជាឈូងស្អុយ បើចោលត្រូវ ម្នាក់ណាហើយត្រូវចាត់ទុកជា គូដែលគេផ្សង ដែលម្នាក់នោះត្រូវច្រៀងផងរាំផង យកឈូងនោះមកឱ្យភាគីដែលបានចោលត្រូវនេះ ដែលគេសន្មតហៅថា ច្រៀងរាំជូនឈូង ហើយអ្នកដែលមិនត្រូវបានគេចោលឈូងត្រូវមិនចាំបាច់ ច្រៀងរាំយកឈូងមកនោះទេ ។ បែប ទី២ហៅថា "ឈូងលោះខ្ញុំ" លេងដូចឈូងបែបទី១ដែរ ខុសត្រង់ ភាគីដែលចោលឈូងត្រូវនរណាម្នាក់នៃភាគីម្ខាងទៀត ត្រូវចាប់យកម្នាក់នោះមកឃាត់ទុក រួចតម្រូវឱ្យភាគីម្ខាងទៀតចោលឈូង ដើម្បីលោះគ្នីគ្នាមកវិញ បើភាគីម្ខាងទៀតមិនអាចលោះគ្នីគ្នារបស់ខ្លួនមកវិញបានទេ និង ត្រូវចាត់ទុកថាចាញ់ ហើយអ្នកដែលត្រូវបានគេឃាត់ទុកតម្រូវឱ្យចងបិទភ្នែក រួចប្រលែងឱ្យដេញចាប់ភាគីដែលជាអ្នកឈ្នះ បើចាប់បានសមាជិកណាម្នាក់ក្នុងពេលកំពុងចងបិទភ្នែក នោះនិងត្រូវបានរួចខ្លួន ហើយសន្មតថាបញ្ចប់ល្បែង ។ * '''ល្បែងខ្លែងចាប់កូនមាន់''' មានន័យថា ល្បែងការពារសមាជិក គេចាត់ម្នាក់ដែលមានមាឌធំឡើងធ្វើជាមេហ្វូងហៅថា "មេមាន់" សមាជិកជាច្រើនចាត់ធ្វើកូនមាន់ ហើយចាត់ម្នាក់ទៀត ឱ្យធ្វើជាខ្លែង ចាំចាប់កូនមាន់ ។ ម្នាក់ៗ ត្រូវចងក្រម៉ាក្រវ៉ាត់ចង្កេះឱ្យតឹងណែន ដើម្បីការពារកុំឱ្យរបូតសម្លៀកបំពាក់ គេត្រូវយកឈើមកគងលើគ្នា រួចឧបកិច្ចថា ភ្នក់ភ្លើង រួចមេមាន់ប្រាប់ឱ្យកូនមាន់តោងចង្កេះបន្តគ្នាជាជួរ រួចដើរក្រវែលៗជុំវិញ ទៅលេបខាយចំអក ឱ្យអ្នកតាងជាសត្វខ្លែងថា៖ ចាប់កូនខ្លែងប្រឡែងកូនអក ពពេចញ៉ែកញ៉កកូនអញតែមួយ ។ ជីកអន្លុងដាំត្រកួន ទន្សាយរត់ពួន ត្រកួនឡើងលាស់ ទៀន១គូតាំងយូបាំងព្រះ វារៈបីដងដល់ផ្ទះតានៅ ឬ ដល់ផ្ទះដូននៅ ? បន្ទាប់មកមេមាន់ស្រែកប្រាប់ថាដល់ហើយ មកដល់មុខខ្លែង មេមាន់សួរថា តាៗសុំភ្លើង ឬ ដូនៗសុំភ្លើង ខ្លែងសួរថា យកធ្វើអី យកមកដុតខ្យង ឱ្យតាសុីផង យកសំបក បើតាមិនសុីហើយចាប់កូនមុខ ឪពុកមិនឱ្យ ចាប់បានកូនក្រោយ សូមតាឬដូនយកចុះ រួចខ្លែងត្រូវយកដុំឈើឱ្យមេមាន់ បោះរមៀលខាងក្រោមប្រឡោះជួរជើង បើត្រូវសមាជិកណាម្នាក់ត្រូវដកហូតយកចុះ រួចមេមាន់ត្រូវដើរ ក្រវែលម្ដងទៀត ហើយប្ដូរចម្រៀងថា ចាប់កូនខ្លែងប្រឡែងកូនមាន់ បើមេមកទាន់យកកូនទៅលាក់ លាក់ឯណាលាក់ក្បាលដំណេក ភ្ញាក់ពីដេកវាយកូនទូងតាំង វារៈបីដងដល់ផ្ទះតានៅ ឬ ដល់ផ្ទះដូននៅ ? ក្នុងការសុំភ្លើងដដែល បើសិនជាដុំឈើនៅតែរមៀលត្រូវកូនមាន់ ខ្លែងនៅតែមានសិទ្ធដកសមាជិករហូតដល់អស់ បើដុំឈើមិនរមៀលត្រូវទេ ខ្លែងត្រូវចេញមកឆាបកូនមាន់ កាលណាខ្លែងចាប់បានសមាជិកណាមួយដែលបានបែកចេញពីជួរ កូនមាន់ដែលចាប់បានក្ដី កូនមាន់ដែលឃាត់ទុកក្ដី នោះត្រូវខ្លែងដាក់ទោស ឱ្យដើរដំណើរសត្វផ្សេងៗ ជុំវិញខ្លែងចំនួន៣ជុំ ហើយត្រូវសន្មតថាបញ្ចប់ល្បែង ។ * '''ល្បែងលាក់កន្សែង''' មានន័យថា ល្បែងរវាសរវៃ គេបបួលគ្នាពី ៦ - ទៅ ១២ នាក់ ឬ ច្រើនជាងនេះ រួចគេឱ្យអង្គុយចោងហោងជាកងរង្វង់ នាក់អង្គុយត្រូវដាក់ដៃម្ខាង ឆ្វេង ឬ ស្ដាំ បោះមកខាងក្រោយ ។ ទើបគេយកកន្សែង មកបត់ជាពីរពួតធ្វើជារំព័ត បន្ទាប់មកគេចាត់អ្នកលេងម្នាក់ ត្រូវកាន់លាក់កន្សែងនេះ ដើរជារង្វង់ពីក្រោយដោយស្រែកច្រៀងពោលថា លាក់កន្សែង ឆ្មាខាំកែងអូសលោងៗ គេលាក់បណ្ដើរ ច្រៀងបណ្ដើរ ហើយក្រឡេកទៅមើលអ្នកអង្គុយ បើមានអ្នកណាម្នាក់ ងៀកក្រោយលួយមើល ត្រូវចាប់បានគេនិងពិន័យ ដោយដាក់ឱ្យអង្គុយនៅកណ្ដាលវង់មិនឱ្យកាន់កន្សែងចំនួន ៣ លើក ។ រួចហើយគេលាក់ទៅឱ្យអ្នកអង្គុយម្នាក់នៅក្នុងដៃ អ្នកអង្គុយនោះត្រូវដេញវាយអ្នកអង្គុយបន្ទាប់ដែលមិនដឹងខ្លួននិងមិនបានត្រៀមជាមុន ឱ្យរត់ព័តមួយជុំមកទីអង្គុយរបស់ខ្លួនវិញទើបរួចខ្លួន ទើបគេបន្តបែបនេះរហូតដល់គ្រប់សមាជិកដែលបានលេងទើបសន្មតថាបញ្ចប់ល្បែង ។ == [[វារៈឡើងស័ក]] == '''Leungsak Day''' [[File:Srong Preah.jpg|thumb|Srong Preah during Khmer New Year Leungsak Day origin of Khmer Empire during Suryavarman I found Emerald Buddha from Sri Lanka, he celebration washing the buddha statue on third day of New Year Sangkran 11th century.]] ថ្ងៃទី៣ ហៅថា "វារៈឡើងស័ក" មានន័យថា ការផ្លាសប្ដូរ លំដាប់ស័ក នៃឆ្នាំសករាជ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Shaka_era Saka Era]) ដែលមានស័កទាំង១០ ដូចជា៖ ឯក​ស័ក, ទោស័ក, ត្រី​ស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្តស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធិស័ក ដើម្បីសម្គាល់ឆ្នាំ នៃក្បួនហោរាសាស្ត្រក្នុងការគណនា [[ចុល្លសករាជ]] និង [[មហាសករាជ]] ចងក្រងដោយលោក '''[https://fr.m.wikipedia.org/wiki/F%C3%A9lix_Faraut Félix Gaspard Faraut]''' ក្នុងឆ្នាំ ១៩១០ ដោយសៀវភៅនោះមានឈ្មោះថា (Astronomie Cambodgienne) លោកបានរៀនក្បួនតម្រាតារាសាស្ត្រខ្មែរនេះ ពីលោកឧកញ៉ាធិបតី ចាងហ្វាងដួង ។<ref> Félix Gaspard (1910) [https://www.worldcat.org/title/astronomie-cambodgienne/oclc/1123570023 Astronomie cambodgienne], Publisher: Imprimerie F.-H. Schneider, p.283 [[ISBN]]: 1123570023 </ref> * ថ្ងៃទី ៣ នៃថ្ងៃឡើងស័ក មានការស្រង់ ព្រះពុទ្ធបដិមាករ និង ព្រះរស់ ដែលមានន័យថា មាតា​បិតា ឬ ជីដូនជីតា ។ ការងូតទឹកជម្រះកាយជូនចំពោះ មាតាបិតា ឬ ជីដូនជីតា កូនចៅបានទទួលនូវពរសព្វសាធុ​ការ ក៏ដូចជាការដឹងគុណ ចំពោះពួកគាត់ក្នុងការផ្ដល់កំណើត និង កិច្ចខិតខំបីបាច់ថែរក្សា ដែលពួកគាត់មានចំពោះកូនៗ កិច្ចតបស្នងនេះហើយ ដែលកូនចៅទទួលបានដំបូន្មានល្អៗ សម្រាប់អប់រំខ្លួន ក៏ដូចជាសាបព្រួសនូវទង្វើរដ៏ល្អនេះចំពោះកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់ពួកគេផងដែរ ។ មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ក្នុងគម្ពីរ សុត្តជាតក បញ្ជាក់ថាអានិសង្សនៃការស្រង់ទឹក ព្រះសង្ឃ និង មាតាបិតា កាល​ថ្ងៃ​សង្ក្រាន្តចូលមកជិតដល់ព្រះបាទ "បសេនទិកោសល" បានរៀបចំឆាកយ៉ាងស្អាត នៅឆ្នេរស្ទឹងមួយរួចហើយក៏និមន្ត​ព្រះពុទ្ធ និង ព្រះសង្ឃស្រង់ទឹក ដោយមានសមាទានសីល ប្រគេនភត្តាហារចំពោះព្រះពុទ្ធ និង ព្រះសង្ឃទាំងអស់ ក្នុងទីនោះផង ។ ដោយមានក្នុងពំនោលថា៖ អ្នកណាបានស្រង់ទឹកព្រះសង្ឃ មាតាបិតា និង គ្រូឧបជ្ឈាយ៍ និងបាន​ទទួលអានិសង្សច្រើនណាស់ លុះដល់អនាគតជាតិនិងបានទៅកើតក្នុងទេវលោកឋាននិងបានជាស្ដេចចក្រ​ពត្តិ​ មានបុណ្យបារមីច្រើន មានរូបសម្បត្តិល្អ មានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន មានសេចក្ដីសុខគ្រប់បែបយ៉ាង ។<ref> Lim Hak Kheang, Madeline Elizabeth Ehrman, Kem Sos, Foreign Service Institute (États-Unis) (1974) [https://books.google.com/books/about/Contemporary_Cambodian.html?id=-1Do7L7GrlkC Contemporary Cambodian: The Social Institutions], Publisher: Foreign Service Institute, Original from the University of California p.379 </ref> * ក៏ដូចជាតាមរយៈកំណត់ត្រាលោក [[ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម]] ការស្រង់បានបដិមា [[ព្រះកែវមរកត]] ក្នុងរាជព្រះបាទ [[សូរ្យវរ្ម័នទី១]] ទ្រង់សោមនស្សណាស់ឱ្យទទួលទុកក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១០៤០ នៃគ​.សករាជ ជាមួយនិងកិច្ចពិធីស្រង់ព្រះផងដែរ ហើយភាពល្បីល្បាញនៃកិច្ចពិធីបានដឹងដល់ ព្រះបាទ អនុរុទ្ធ ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៃអាណាចក្របាកាន បានជ្រាបដឹងដំណឹងនេះទ្រង់បានត្រាសបញ្ជារ ឱ្យរាជបម្រើនាំរាជសារមកស្នើសុំយកព្រះកែវមរកត ត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសភូមាវិញផងដែរ តាមរយៈកំណត់ត្រានេះ យើងអាចយល់បានថា កិច្ចពិធីស្រង់ព្រះពុទ្ធអង្គ អាចនឹងកើតមានតាំងពីសម័យកាលអង្គរមកម៉្លេះ ។<ref> Tep pitur Chim-Krasem (1950) [https://m.wikisource.org/w/index.php?title=File%3AKambuja_Suriya_1950_Issue_9.pdf&page=1 Kambuja Suriya Issue 9] Publisher: Church of the Trinity Buddhist University of Cambodia p.82 </ref> === ការលេងល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ ក្នុងថ្ងៃវារៈឡើងស័ក === '''Khmer Traditional Games in Leungsak Day''' បងប្អូនខ្មែរមួយចំនួន តែងយល់ច្រឡំពាក្យ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ទៅនិងពាក្យ ល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ ដែលបុរាណាចារ្យ លោកបានបញ្ចាក់ពីភាពខុសគ្នានៃឈ្មោះរួចទៅហើយ គ្រាន់តែបងប្អូនមួយចំនួនយល់ច្រឡំប៉ុនណោះ ល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ ជាល្បែងដែលគេតម្រូវឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងគ្នា ដោយការល្បងប្រាជ្ញា ឬ ល្បងកម្លាំង ដោយសន្មតថា ជាកីឡាល្បែងបែបប្រពៃណី ដែលឈានទៅរកជាម្ចាស់ជើងឯក ដែលបុរាណាចារ្យលោកឱ្យកំណត់លេងជាការសម្គាល់នៃថ្ងៃឡើងស័ក ថ្ងៃដែលថ្នាក់ដឹកនាំតាមតំបន់បានប្រគល់រង្វាន់ជ័យលាភី តែងតាំងដល់អ្នកដែលបានឈ្នះក្នុងកម្មវីធីប្រកួតផ្សេងៗ ក្នុងថ្ងៃបង្ហើយថ្ងៃទី៣ នៃថ្ងៃវារៈឡើងស័កនេះ ។<ref> Mary Benton Smith (1968) [https://books.google.com/books/about/Southeast_Asia.html?id=4z9uAAAAMAAJ Southeast Asia], Publisher: Lane Books, Original from the University of Michigan p.159 </ref> * ការប្រកួតលេងអុក * ការប្រជល់មាន់ * [[គុនខ្មែរ|ប្រដាល់គុនខ្មែរ]] (Kun Khmer Boxing) * [[ល្បុក្កតោ|ការសម្ដែងគុនល្បុកតោ]] (Bokator Performance) * ការប្រកួតបាញ់ព្រួញ * ការប្រណាំរទេះគោ * ការប្រណាំងរទេះសេះ * ការប្រណាំងរទេះក្របី * ការប្រមូលទឹកយក មកលេងជះទឹក និង បាតម៉្សៅ ធំបំផុតនៃថ្ងៃចុងក្រោយ ។ == ទំនៀមក្រោយចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''Traditions after Khmer New Year''' [[File:Water tradition 17 April Day.jpg|thumb|ថ្ងៃទី១៧ មេសា ជាថ្ងៃដែលកំណត់ដោយការបើកច្រកទ្វារសករាជ ភាពមិនល្អអាចនិងកើតមាននូវថ្ងៃនេះ ដូចនេះទំនៀមហែរទេវរូប និង ទំនៀមព្រះសង្ឃចេញមកស្រោយទឹកក្នុងថ្ងៃឆ្លងនៃឆ្នាំថ្មី ដើម្បីលាងជម្រះភាពមិនល្អទាំងពួង]] ក្រោយចូលឆ្នាំខ្មែរមួយថ្ងៃ ពោលគឺថ្ងៃទី១៧ គណៈសង្ឃទាំង៣និកាយ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និង ប្រាប់ឱ្យ ព្រះសងរាជ្យគ្រប់វត្ត នាំព្រះសង្ឃគ្រប់ៗអង្គ ចេញមកប្រស់ព្រំ ទឹកមន្តតាមភូមិស្រុករបស់ប្រជាជនខ្មែរ ដើម្បីបោសសំអាតនៅអំពើអាក្រក់ដែលកើតមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាពីមុនមក រំលឹកនៃការចងចាំ ថ្ងៃ១៧ មេសា ដែលពួក [[ខ្មែរក្រហម]] បានចូលមកកាន់កាប់ដឹកនាំប្រទេសកម្ពុជាទាំងស្រុងរហូតដល់មានការកាប់សម្លាប់ប្រជាពលរដ្ឋអស់រាប់លាននាក់ ។ ព្រះសង្ឃគ្រប់អង្គ នាថ្ងៃរសៀលនេះ និង ចេញមកដង្ហែរ ព្រះពុទ្ធបដិមារ ជាមួយទេវរូបរបស់ សាសនាព្រហ្មញ្ញ មាន [[ព្រះវិស្ណុ]] [[ព្រះព្រហ្ម]] [[ព្រះឥសូរ]] [[ព្រះគណេស]] ជាមួយនិងការ សូត្រមន្តប្រស់ព្រំទឹក ដើម្បីបណ្ដេញ ពពួកបិសាច ដែលនាំយកភាពមិនល្អ មកថ្ងៃទី១៧នេះ ។<ref> Heinrich-Böll-Stiftung (2005) [https://books.google.com/books/about/7th_Socio_Cultural_Research_Congress_on.html?id=x2K1s6ZQh1QC 7th Socio-Cultural Research Congress on Cambodia, 15-17 November 2004] Publisher: Royal University of Phnom Penh Original from University of California, Berkeley p.1035 </ref> '''តំណាលនិទាន''' មាននិទានអំពីថ្ងៃទី១៧ មេសា ដែលឆ្លងសករាជរួច ដែលច្រកទ្វារបិសាច និង ច្រកទ្វារទេវតាបានបើកដំណាលគ្នា បង្កើតបានជាចម្បាំងរវាងពួកទេវតា និង ពួកបិសាច ពួកទេវតាបានបើកច្រកទ្វារទាំង២១ ដើម្បីចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកបិសាច ដូចនេះហើយទើបពលរដ្ឋខ្មែរមាននូវកិច្ច [[ជំនឿការអុជធូប]] ទាំង២១សសៃ ដើម្បីឧទ្ទិសសំបូងរូង មកដល់បញ្ចុប្បន្ននេះ ។ នៅក្នុងព្រះគុម្គីរពុទ្ធសាសនាមហាយាន នាប្រទេសចិន បាននិទានអំពីពួកបិសាច ដែលដឹកនាំដោយស្ដេចបិសាចឈ្មោះ "អូធាន" បានច្បាំងដណ្ដើមកាន់កាប់ឋានសួគ៌របស់ព្រះឥន្ទនាពេលនោះ ខាងទេវតាបានច្បាំងចាញ់ ហើយពួកបិសាចបានគ្រប់គ្រងនៅឋានទាំង៣ ដើម្បីបង្ក្រាបពួកបិសាចបាន ព្រះពុទ្ធ បានទៅចាប់បដិសន្ធិជា មនុស្សលោក មករួមនិងពួកទេវតា ចេញមកប្រយុទ្ធជាមួយនិងពួកបិសាច ទើបអាចយកឈ្នះពួកបិសាចបាន និទានចង់ពន្យល់ថា ព្រោះបើព្រះពុទ្ធ សម្លាប់ពួកបិសាច ក្នុងទម្រង់ជាព្រះ នោះទ្រង់និងដាច់អាបត្តិដោយការសម្លាប់សត្វ មិនអាចក្លាយជាព្រះអរហន្តឡើយ ។ និទាននៅក្នុងគម្ពីរគ្រឹស្តសាសនា របស់ពួកអុឺរ៉ុប ថ្ងៃទី១៧ មេសា ដូចគ្នា ជាថ្ងៃដែលព្រះយេស៊ូគ្រឹស្ត លោករស់ឡើងវិញម្ដងទៀត ។ តឹកតាងនៃចម្លាក់ ព្រះទេវៈទាំងអស់ដែលជិះលើសត្វយានជំនិះរបស់ខ្លួន គ្រប់ព្រះហត្ថកាន់ទៅដោយគ្រប់សាស្ត្រាវុធ ដែលឆ្លាក់ នៅជ្រុងថែវខាងលិចចំហៀងខាងជើង នៃ [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] ពណ៌នាអំពីព្រឹត្តិការណ៍នៃការបើកច្រកទ្វារទេវតាទាំង២១ ដើម្បីធ្វើចម្បាំងរវាងពួកទេវៈ និងពួកបិសាច ។ ក្នុងនោះ មានព្រះសូរិយា បរនូវរាជរថចម្បាំងរបស់ខ្លួនអូសដោយ អស្សតរ ៧ ក្បាល នៅខាងក្រោមព្រះសូរិយា មានទេពនិករទាំង ៩ ចេញមកធ្វើចម្បាំងផងដែរ ។ មានរូបចម្លាក់ទេវតារក្សាទិសទាំង៨ ផងដែរ ដែលលោកគង់លើយានជំនិះរបស់ខ្លួន និងប្រដាប់ទៅដោយគ្រឿងសាស្ត្រាបវុធក្នុងព្រះហត្ថ ដូចជា៖ * ១. ព្រះកុវេរៈ គង់លើយក្ស ថែរក្សាទិសឧត្ដរ លោកជាអធិបតីលើពួក យក្ស លោកមានឈ្មោះមួយទៀតថា សម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណ ។ * ២. ព្រះវារុណ គង់លើហង្ស ថែរក្សាទិសបស្ចឹម លោកជាអាទិទេពតំណាងឱ្យគង្គា ដែលមានន័យថា ទឹក មានជាអាថ៍ ភ្លៀង ស្ទឹង ទន្លេ សមុទ្រ ។ * ៣. ព្រះស្កន្តៈ គង់លើមយូរា (ក្ងោក) ថែរក្សាទិសនារតី លោកជាបុត្ររបស់ [[ព្រះឥសូរ]] ។ * ៤. ព្រះវាយុ គង់លើសេះ ថែរក្សាទិសពាយ័ព្យ លោកជាអាទិទេពតំណាងឱ្យខ្យល់ ឬ ព្យុះ ។ * ៥. ព្រះឥន្រ្ទ គង់លើដំរីក្បាលបី ថែរក្សាទិសបូព៌ា លោក ជាស្ដេចគ្រប់គ្រងពួកទេវតា ទាំង៣៣ពួក ។ * ៦. ព្រះយមរាជ គង់លើក្របី ថែរក្សាទិសទក្សិណ លោកជាស្ដេចដែលគ្រប់គ្រង ឋាននរក និងជាអ្នកកាន់ច្បាប់ ក្ដោបក្ដាប់នៃព្រលឹងវិញាណខ្មោចទាំងអស់ ព្រះយមរាជ មានសៀវភៅកំណត់ហេតុជីវិតរបស់មនុស្សទាំងអស់នៅលើផែនដី ហើយនៅពេលដែលមនុស្សណាអស់ជីវិត ព្រះយមរាជ នឹងបញ្ជូនកូនចៅរបស់ខ្លួន ឱ្យទៅយកព្រលឹងវិញ្ញាណមនុស្សនោះ មកឋាននរកដើម្បីកាត់ក្តី ។ * ៧. ព្រះអគ្គី គង់លើរមាស ថែរក្សាទិសអគ្នេយ៍ លោកជាអាទិទេពតំណាងឱ្យភ្លើង លោកជាកូនច្បងរបស់ [[ព្រះព្រហ្ម]] លោកមានមុខ២ តំណាងឱ្យថាមពល២ គឺ ពន្លឺ និង កំដៅ ។ * ៨. ព្រះឥសានៈ គង់លើរាជសីហ៍ ថែរក្សាទិសឥសានលោកជាអាទិទេពតំណាងឱ្យអាកាស និងជាព្រះដែលតំណាងឲ្យថាមពល ដែលមើលមិនឃើញនោះគឺ "សំឡេង" ។ == តើសហគមន៍ពលរដ្ឋខ្មែរ អាមេរិកកាំង គួរចូលឆ្នាំខ្មែរយ៉ាងដូចម្ដេច? == '''How should the Cambodian-American community celebration Khmer New Year?''' * រៀងរាល់មួយឆ្នាំម្ដង នៃថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ យើងតែងសង្កេតឃើញថា ពលរដ្ឋខ្មែរអាមេរិកាំង តែងតែមានសេចក្ដីនឹករលឹកទៅដល់ថ្ងៃចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួន ហើយពួកគេនិងបង្កើតឱ្យមានក្បួនព្យុហយាត្រា (Parade Khmer New Year) ជាប្រចាំឆ្នាំ ដែលជារឿងល្អប្រពៃណាស់ ក៏ប៉ុន្តែ ក្បួនព្យុហយាត្រា របស់ពួកគេជារៀងរាល់ឆ្នាំមើលទៅហាក់បីដូចជាដំណើរធម្មតា មិនមានអ្វីដែលធ្វើឱ្យសារទររំភើបសោះ មិនមានការលើកយកអត្ថន័យណាមួយក្នុងនិទានចូលឆ្នាំយកទៅបង្ហាញដល់ជនបរទេសសោះ គួរមានក្បួនដង្ហែរ គោមផ្កាយ ក្បួនដង្ហែរទេវតាសង្ក្រាន្ត ក្បួនដង្ហែរក្បាលព្រហ្ម ក្បួនដង្ហែបដិមារព្រះពុទ្ធធំៗគង់លើរតនបល្ល័ងផ្កាឈូក ដូចជាមិនឃើញមានសោះ (រកអត្ថន័យ នៃពាក្យចូលឆ្នាំមិនឃើញនោះទេ) ហើយពួកគេប្រមូលផ្ដុំគ្នាទៅវត្ត ក្រៅពីចូលវត្តរួចមានលេងល្បែងប្រជាប្រិយតិចតួច ហើយអង្គុយញាំអីធម្មតា លក្ខណៈបែប (Picnic) គ្រួសារដោយឡែកៗពីគ្នា មិនមានអ្វីសម្គាល់ជាភាពធំដុំក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរនោះទេ !! ពលរដ្ឋខ្មែរអាមេរិកកាំង គួរបង្កើតឱ្យមានក្បួនព្យុហយត្រាពេលល្ងាច មានដង្ហែរគោមរូបផ្កាយ រូបព្រះផ្សេងៗ តំណាងឱ្យ ក្បួនហែរទេវតា បង្កើតឱ្យមានពិធីប៉ាតម៉្សៅ ក្នុងពេលប្រារព្ធពិធីហែរក្បួន ជាកិច្ចទទួលនូវសេចក្ដីក្រអូប ជាងនោះទៅទៀតគួរមានបាញ់នៅភ្លើងកាំជ្រួចផងដែរ គម្ពីរពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា បានបញ្ចាក់ថា វត្តអារាម ជាទីស្ងប់ស្ងាត់ផងដែរ តាមរយៈ លោកទេព ពិទូរឈឹមក្រសេម មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ធ្លាប់លើកឡើងថា មិនគួរឱ្យមានការរាំរែកវក់វីនៅពីមុខព្រះពុទ្ធបដិមាករនោះទេ វាជាអំពើបាប យើងក្រឡេកទៅមើលវត្តអារាមជាច្រើននៅកម្ពុជាបានធ្លាក់ចុះនៅក្រមសីលធម៌ជាខ្លាំងការចាក់ធុងបាសដម្លង់នៅតាមវត្តអារាម ដោយញាក់ញ័រ កន្ត្រាក់ៗចាក់សុទ្ធតែបទ Remix នៅពីមុខព្រះវិហារ នៅចំពីមុខព្រះពុទ្ធអង្គថែមទៀត ហើយមានអ្នកខ្លះក៏ឈានទៅដល់ការវាយតប់គ្នាក្នុងវត្តអារាមផងដែរ នេះហើយជាអំពើអន្តរាយនៃសីលធម៌ទំនៀមវប្បធម៌ជាតិ ។ ព្រះសង្ឃមួយចំនួនដែលគាត់រៀនព្រះគម្ពីពុទ្ធសាសនាបានតិច ក៏កើតជាក្ដីទោម្នេញមិនដឹងទាក់ទាញក្មេងៗយុវជនបែបណាមកវត្តលេងកំសាន្ត មានតែចាក់ធុងបាសតម្លង់ក្នុងវត្តអារាម យ៉ាងអនាធិបតេយ្យ ទាំងដែលគ្រប់វត្តអារាមជាទីស្ងប់ស្ងាត់នៃព្រះធម៌ ។ ព្រះសង្ឃមួយចំនួនដែលបួសជំពាក់ដោយគលេស នៃតណ្ហាកាមគុណ បានបង្កើតឱ្យមានការរាំរែក ពាសពេញវត្ត ប្រាសចាកពីពាក្យថា វត្តជាទីសំណាក់ធម៌ និង ជាទីស្ងប់ស្ងាត់ ព្រះសង្ឃមួយចំនួននៅមិនទាន់យល់ពីវដ្តរបស់មនុស្ស ដែលសប្បាយ ក្នុងរូបភាពជា កុមារតូច កុមារជំទង់ កុមារពេញវ័យ ចូលដល់វ័យមនុស្សធំ វ័យមនុស្សចាស់ ក៏ធ្លាក់ចុះនៃការសប្បាយជាបន្តបន្ទាប់ ហើយធុញទ្រាន់និងការសប្បាយរបស់ក្មេងៗដែលកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់រហូតដែលយើងថា វដ្តនៃមនុស្ស (ភាពសប្បាយជាកង់រង្វង់) * បុរាណចារ្យ លោកខំសយោគសាសនាទាំងពីរបញ្ជូលគ្នា ដែលចាត់ទុក ព្រហ្មញ្ញសាសនា ជាឪពុក ចាត់ទុកពុទ្ធសាសនា ជាម្ដាយ សាសនាទាំងពីរបានចូលគ្នាជាធ្លុងមួយ បង្កើតបានជាទំនៀមខាងផ្នែកអាណាចក្រ និង ទំនៀមខាងផ្នែកពុទ្ធចក្រ ដើម្បីឱ្យប្រទេសជាតិរីកចម្រើនរុងរឿង ដូចបណ្ដាលប្រទេសដទៃ ផ្នត់គំនិតដ៏ល្អឯកនេះហើយ នៅទទួលរងនូវការលាបពណ៌គ្នាគ្រប់រូបភាព ។ == ព្រេងនិទាន ចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''Khmer New Year Legends''' [[File:Cambodian - The Hindu God Brahma - Walters 542734.jpg|thumb|Brahma Avatar Lokesvara cut his head scarifice to Dhamabal Kumar]] តាមរយៈមហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ឆ្នាំ 1892 របស់លោក ឧកញ៉ា ហោរ៉ាធិបតី ទិព្វនៃ្យ នេត្យដួង ជាសម្ដេចហោរា ទីប្រឹក្សាផ្ទាល់ របស់ព្រះបាទនរោត្ដម បាននិទានអំពី ទេវៈ [[ព្រះព្រហ្ម|មហាព្រហ្ម]] បានបែងភាគជា [[អវតារ]] លោកកេរស្វារៈ ជាសក្កទេវរាជនៃឋានទេវតា បានកាត់ផ្ដាច់ សិរសារបស់ខ្លួនហៅថា កុបិល ដែលបានមកពីពាក្យ "ក្បិល" មានន័យថា ការកាត់ផ្ដាច់ ។ មហាព្រហ្ម ដែលជា អវតារ លោកកេរ្ត៍ស្វារៈ (Avatar Lokesvara) មានព្រះភ័ក្រ មុខបួន តំណាងឱ្យ ព្រហ្មវិហារធម៌ទាំង៤ មាន៖ មេត្តា ករុណា មុទិតា និង ឧបេក្ខា ។ តាមរយៈរឿងអក្សរសិល៍ខាងលើ យើងមានភស្តុតាងជាច្រើនទៀត តាមរយៈ [[ប្រាសាទបាយ័ន]] ដែលសាងសង់ ដោយព្រះបាទ [[ជ័យវរ្ម័នទី៧]] ឧទ្ទិសចំពោះ អវតារ លោកកេរស្វារៈ ក្នុងគោលគំនិតនៃការបង្រួម [[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] និង [[ព្រះពុទ្ធសាសនា]] ឱ្យក្លាយជាសាសនាតែមួយ ដើម្បីបង្កើតបានអរិយធម៌សាសនាដ៏រុងរឿងសម្រាប់មហានគររបស់ព្រះអង្គ ។<ref> Frank Webster Price (1950) [https://books.google.com/books/about/Collier_s_Encyclopedia.html?id=3H9VmUWdIOsC Collier's Encyclopedia: With Bibliography and Index, Volume 18], Publisher: Collier, Original from The Ohio State University </ref> === ព្រហ្មវិហារធម៌ទាំង៤ === '''4 Brahma-vihara''' === មេត្តា === '''Mettā''' មេត្តា ឬ មេត្រី ([[សំស្ក្រឹត]]: मैत्री) សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីរាប់អានគ្នា សេចក្តីសណ្ដោសប្រណី បំណងឱ្យអ្នក​ដទៃ​បាននូវសេចក្តីសុខ ។ === ករុណា === '''Karuṇā''' ករុណា ([[សំស្ក្រឹត]]: करुणा) សេចក្តីអាណិតអាសូរចំពោះខ្លួនឯង និង អ្នកដ៏ទៃ ដោយមិនចង់ឃើញនូវសេចក្ដីទុក្ខ របស់អ្នកដ៏ទៃ និងមានចិត្តប្រាថ្នាចង់ឱ្យអ្នកដ៏ទៃ ឆាប់រួចចាកសេចក្តីទុក្ខនោះ ។ === មុទិតា === '''Muditā''' មុទិតា ([[សំស្ក្រឹត]]: मुदिता) សេចក្តីរីករាយត្រេកអរ នៅពេលឃើញអ្នកដទៃ បានទទួលសេចក្តីសុខចម្រើន មានចិត្តត្រេកអរ និងអ្នកដទៃ ពេលឃើញអ្នកដទៃបានល្អ មិនមានចិត្តច្រណែន​និន្ទា​ឈ្នានីសឡើយ ។ === ឧបេក្ខា === '''Upekṣā''' ឧបេក្ខា ([[សំស្ក្រឹត]]: उपेक्षा) សេចក្តីមិនលម្អៀងចិត្ត ការរក្សាចិត្តជាកណ្ដាល មានទស្សនៈវិស័យវែងឆ្ងាយ ប្រកបដោយសេចក្ដីត្រិះរិះ និងពិចារណា តាមរយៈការប្រតិបត្តិនៃចក្ខុ ។ === មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ === '''Maha Sangkran Sutra''' === និទានអំពី សិរីមង្គលទាំង៣ប្រការ === '''Tales about the three kinds of glory''' [[File:Kailash north.JPG|thumb|[https://en.wikipedia.org/wiki/Mahabrahma Kobil Maha Brahma] cut his head worshiping to Dhammabal Kumar and keep his head in cave of Mount Kailas.]] មានតំណាលនិទានថា នៅដើមនៃភទ្ទកប្ប មានសេដ្ឋីម្នាក់លោកមានកូនប្រុសម្នាក់ឈ្មោះថា "ធម្មបាលកុមារ" (Dhamabal Kumar) ដែលមាននូវចំណេះវិជ្ជាដ៏វិសេស ចេះភាសាសត្វ ​និងបានរៀនចេះចប់គម្ពីរត្រៃវេទតាំងពីអាយុបាន ៧ឆ្នាំ ។ សេដ្ឋីបិតាបានសាងប្រាសាទមួយ នាឆ្នេរទន្លេជាប់ដើមជ្រៃធំមួយ ដែលជាទីលំនៅរបស់បក្សីទាំងពួង ដើម្បីធ្វើការសម្មាធិ និងហាត់រៀន "ធម្មបាលកុមារ"បានក្លាយជាអាចារ្យក្មេងសមែ្តងមង្គលទេសនាផេ្សងៗដល់មនុស្សទាំងពួងផងក្នុងលិទ្ធិ [[ពុទ្ធសាសនា]] ។ គ្រានោះការសាបព្រោះព្រះពុទ្ធសាសនារបស់ធម្មបាលកុមារបានល្បីរន្ទឺដល់ "[[ព្រះព្រហ្ម|កុបិលមហាព្រហ្ម]]" ([https://en.wikipedia.org/wiki/Mahabrahma Kobil Maha Brahma]) or ([[អង់គ្លេស]]: Avatar Lokesvara) ជាទេពនៃ "ទេវៈមុខ៤" ដែលជាអ្នកសមែ្តងមង្គលដល់មនុស្សទាំងពួងក្នុងលទ្ធិ [[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] ។ ពេលនោះ[[កុបិលមហាព្រហ្ម ]]បានប្រមើលមើលហើយឆ្ងល់ថាហេតុអ្វីបានជា[[ព្រះពោធិសត្វ]] (Bodhisattva) ទៅចាប់កំណើតជាធម្មបាលកុមារហើយប៊ែរជាចង់លើកពុទ្ធសាសនាឱ្យល្បីរន្ទឺជាង [[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] របស់អត្មាអញទៅវិញ!? ដើម្បីចង់ផ្ចាញ់[[ព្រះពោធិសត្វ]] ដែលចាប់កំណើតជាធម្មបាលកុមារ កុបិលមហាព្រហ្មក៏ក្រឡាខ្លួនជា "សមណព្រាហ្មណ៍" (Brahmanism) យាងចុះមកសួរនៅចំណោទប្រស្នា "៣ប្រការ" ដល់ធម្មបាលកុមារ ដោយសន្យាទុកថា បើដោះប្រស្នាបានអាត្មាដែលជាសមណព្រាហ្មណ៍ នេះបាន អាត្មាអញនិងកាត់ក្បាលបូជា ចំពោះធម្មបាលកុមារ តែបើធម្មបាលកុមារដោះប្រស្នានេះមិនរួចទេ អាត្មាអញនិងកាត់ក្បាលធម្មបាលកុមារ ដើម្បីបូជាចំពោះព្រហ្មញ្ញសាសនាវិញ ។ ធម្មបាលកុមារសុំឱ្យពន្យារពេលចំនួន ៧ថៃ្ងសិន ដើម្បីគិតប្រស្នា លុះកន្លងទៅ ៦ថៃ្ងហើយក៏នៅតែគិតមិនឃើញដឹងខ្លួនថាព្រឹកនេះនឹង ត្រូវស្លាប់ដោយអាជ្ញាកុបិលមហាព្រហ្មជាប្រាកដហើយដូចេ្នះ គួរតែរត់ ទៅលាក់ខ្លួន ពួនអាត្មាឱ្យឆ្ងាយប្រសើរជាង ។ ការគេចវេះរបស់ធម្មបាលកុមារបានទៅសម្រាកនៅ [[ដើមត្នោត]] មួយដែលជាសំបុកសត្វឥន្រី្ទញីឈ្មោលមួយគូអាស្រ័យនៅ ។ ** ឥន្ទ្រីទាំងនោះធ្វើជាជជែកគ្នាថា៖ ** ឥន្ទ្រីញីសួរថា :តើព្រឹកនេះយើងបានអាហារអ្វីស៊ី? ** ឥន្រី្ទឈ្មោលឆ្លើយថា : យើងនឹងស៊ីសាច់ ធម្មបាលកុមារ ដែលត្រូវ[[កុបិលមហាព្រហ្ម]]សម្លាប់ ព្រោះដោះប្រស្នាមិនរួច។ ** ឥន្រី្ទញីសួរថា តើប្រស្នានោះដូចមេ្តច ? ** ឥន្រី្ទឈ្មោលឆ្លើយថា : តើវេលាព្រឹកសិរីសួសី្តស្ថិតនៅត្រង់ណានៃមនុស្ស ? "ប្រស្នាទី១ ត្រូវឆ្លើយថា នៅមុខ"ហេតុនេះទើបមនុស្សទាំងឡាយត្រូវយកទឹកលប់មុខ ដើម្បីជាមង្គលនៅ ពេលព្រឹក ។​ ** ឥន្ទ្រីឈ្មោលបន្ត តើថៃ្ងត្រង់សិរីសួស្ដីស្ថិតនៅត្រង់ណា នៃមនុស្ស ? "ប្រស្នាទី២ ត្រូវឆ្លើយថា នៅដើមទ្រូង" ដែលហេតុនោះពេលថ្ងៃត្រង់ក្ដៅខ្លាំងទើបមនុស្សត្រូវយកទឹកលាងទ្រូងដើម្បីជាមង្គលនៅពេលថ្ងៃ ។ ** ឥន្ទ្រីឈ្មោលបន្តទៀត តើវេលាព្រលប់ចូលដេកសិរីសួស្ដីស្ថិតនៅត្រង់ណា នៃមនុស្ស? "ប្រស្នាទី៣ ត្រូវឆ្លើយថា នៅជើងហេតុនេះ ទើបមនុស្សទាំងឡាយត្រូវយកទឹកលាងជើងមុននិងចូលដេកដើម្បីជាមង្គល នៅពេលយប់ ។ ធម្មបាលកុមារបានលឺដូចេ្នះ មានចិត្តសប្បាយរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ក៏ត្រឡប់ទៅអាស្រមវិញដើម្បីដោះប្រស្នានៅថៃ្ងទី៧ជាថ្ងៃចុងក្រោយដែលជាថ្ងៃអាទិត្យ ។ ក្រោយមកធម្មបាលកុមារបានឆ្លើយដោះស្រាយប្រស្នានោះរួចពី "សមណព្រាហ្មណ៍" នោះ ព្រាហ្មណ៍នោះក៏សុខចិត្តចាញ់និងកាត់ក្បាលដើម្បីបូជា ។ ព្រាហ្មណ៍នោះមុននិងកាត់ក្បាលរបស់ខ្លួន បានក្រឡាខ្លួនជា កុបិលមហាព្រហ្មវិញ រួចហៅបុត្រីខ្លួនទាំង៧អង្គ មកប្រាប់ថា ឥឡូវបិតាត្រូវកាត់ក្បាលបូជាចំពោះធម្មបាលកុមារ ដែលចាញ់ភ្នាល់ប្រស្នានោះ តែបើដាក់ក្បាលបិតានៅលើផែនដី ក៏នឹងកើតជាភ្លើងឆេះទាំងលោកធាតុ ហើយបើបោះទៅលើអាកាសនិងគ្មានភ្លៀងរាំងស្ងួត បើចោលក្នុងមហាសមុទ្រទឹកនិងរីងស្ងួតហួតអស់ ចូលបុត្រីយកក្បាលបិតាទៅតម្កល់នារូងភ្នំកៃឡាស ([[អង់គ្លេស]]: [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Mount_Kailash Mount Kailash]) ដូចេ្នះសូមបុត្រីទាំង៧ យកពានមកទទួលក្បាលរបស់បិតា បណ្ដាំចប់ហើយ កបិលមហាព្រហ្មក៏កាត់ក្បាលហុច ទៅយឱ្យនាង "ទុង្សាទេវី" ដែលជាកូនច្បង ។ នាង [[ទុង្សាទេវី]] ក៏យកពានមាសទៅទទួលក្បាលបិតារួចហោះ ហែប្រទក្សិណភ្នំព្រះសុមេរុរាជ ជុំចក្រវាឡ តាមផ្លូវព្រះអាទិត្យចរគម្រប់ចំនួន ៦០នាទី ហើយក៏ដង្ហែព្រះសិរសាបិតា ទៅប្រតិស្ឋានទុក ក្នុងមណ្ឌលនៅក្នុងគុហាគន្ធមាលី នាទីភ្នំ នៃភំ្នកៃឡាស រួចបូជានៅគឿ្រងទិព្វផេ្សងៗ រួចហើយក៏ជុំនំអស់ទេវតា និងទេពនិករ នៃលទ្ធិវេទ ([[អង់គ្លេស]]: [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Vedas Ved]) ទាំងមួយសែនកោដិទៅស្រង់ទឹក អនោតត្តមហាស្រះ ដែលមានទឹកហូរចេញពីបំពង់ថ្មកែវ នៃមាត់ព្រះគោឧសភារាជ ដែលជាយាន្តជំនិះរបស់ "[[ព្រះឥសូរ]]" ដោយភាពត្រជាក់ត្រជុំក្សេមក្សាន ព្រះហរទ័យ ទើបនាំគ្នាសមទានសីលដោយសេចក្ដីសមនស្សរីករាយគ្រប់ៗព្រះអង្គក្នុង "ភគវតីសភាសាលា" ដែល "ព្រះវិស្វកម្មទេវបុត្រ" ជាជាងវិស្វករ នៃឋានសួគ៌ និមត្តថ្វាយ ហើយបន្ទោរបង់នូវអពមង្គលឱ្យជ្រះស្រឡះដើម្បីចម្រើននូវសុភមង្គល សិរីសួស្ដីជន្មាយុយុឺនយូរ ដល់មនុស្សសត្វលោកទាំងឡាយ ឱ្យទទួលបាននូវសេចក្ដីសុខតរៀងទៅ ។ លុះ​ដល់​គម្រប់ ១ឆ្នាំជា សង្ក្រាន្ត ​នាងទេវតា​ទាំង ៧ អង្គ ​ក៏​ផ្លាស់​វេនគ្នា មក​អញ្ជើញ ព្រះសិរ​សា[[កុបិលមហាព្រហ្ម]] ដែលរក្សាទុកក្នុងរូងភ្នំទឹកកកនាភ្នំកៃឡាស ខេត្តហេមពាន នាំចេញមកតម្កល់លើពានមាសហោះហើរប្រទក្សិណ ភ្នំព្រះសុមេរុរាជ ចំនួន ៦០នាទី ទើបយាងត្រឡប់ទៅតម្កល់ទុក ព្រះសិរសាបិតា នៅកន្លែងដើមវិញ រួចទើប​​ត្រឡប់ទៅស្ថានទេវលោកវិញ ។ <ref> Astrologer Nhim Pen (1947) [https://books.google.com/books/about/Prakratidin_kambuj%C4%81.html?id=yODnAAAAMAAJ Cambodia Calendar], Contributor: William J. Gedney, Publisher: Association Sutharot, Original from the University of Michigan p.118 </ref> === ពន្យល់និទាន === * តួអង្គ កុបិលមហាព្រហ្ម គឺជា អវតារ លោកកេរ្តិ៍ស្វារៈ (Avatar Lokesvara) តំណាងឱ្យ ព្រហ្មវិហារធម៌ទាំង៤ មាន៖ មេត្តា ករុណា មុទិតា និង ឧបេក្ខា ។ * តួអង្គ ធម្មបាលកុមារ គឺជា តួអង្គ ព្រះពោធិសត្វ (Bodhisattva) ក្នុងពុទ្ធសាសនាមហាយាន បុគ្គលដែលអាចដល់ព្រះនិព្វានបាន ប៉ុន្តែពន្យារពេលធ្វើសេចក្ដីប្រស់មេត្តាដល់សត្វលោកដែលរងទុក្ខ ។ * នៅពេលដែល កបិលមហាព្រហ្ម កាត់ព្រះសិរសាររបស់ខ្លួន ទ្រង់បានធ្មេចព្រះនេត្រ (បិទភ្នែក) រលត់ខន្ធ (khandha) គឺជា​បាតុភូត នៃញាណ ទាំង៥ របស់មនុស្ស ដូចនេះហើយទើបពលរដ្ឋខ្មែរបច្ចុប្បន្ន ផ្សារភ្ជាប់និង [[ជំនឿការអុជធូប]] ៥សរសៃ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់អរុក្ខ អារ័ក្ស អ្នកតា ទេវតា មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ * ហេតុអ្វី ព្រះកេស កុបិលមហាព្រហ្ម មិនអាចបោះចោលនៅលើអាកាស លើដី និងក្មុងសមុទ្រ ដែលបណ្ដាលឱ្យលោកធាតុទាំងអស់ឆេះវិនាស នោះដោយសារតែ ព្រះកេសរបស់ទ្រង់បានស្រូបយកថាមពលភ្នែកទី៣ របស់ព្រះឥសូរ នៅពេលដែលព្រះឥសូរបានប្រើថាមពលភ្នែកទី៣ ដែលមានសីតុណ្ហភាពជាង ១លានអង្សារ ដុតបំផ្លាញព្រះកេសទី៥ របស់មហាព្រហ្ម ហើយកម្ដៅដែលសេសសល់ក្នុងព្រះកេសរបសមហាព្រហ្មទាំង៤ មានកម្ដៅរហូតដល់ ៥០០០ (៥ពាន់) ទៅ ១០០០០ (១មុឺន) អង្សាសេរ ទើបនិទានឱ្យយកព្រះកេសរបស់ទ្រង់តម្កល់នៅរូងភ្នំទឹកកក ដែលជាភាពត្រជាក់ នាភ្នំកៃឡាស (Mount Kailash) ។ * តួអង្គ ទេវតាមហាសង្ក្រាន្ត ទាំង៧ ដែលជាបុត្រី ទាំង៧របស់ កបិលមហាព្រហ្ម គឺតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នៅលើផែនដី ដែលរាប់ចាប់ពីកូនច្បង តំណាងឱ្យថ្ងៃអាទិត្យ រហូតដល់ថ្ងៃសៅរ៍ ដែលជារង្វាស់នៃឯក្កតាប្រចាំសប្ដាហ៍ផងដែរ ។ * តួអង្គ ព្រះវិស្វៈកម្មទេវបុត្រ គឺជាតួអង្គ តំណាងឱ្យ ព្រះពិស្ណុការ ជាជាងវិស្វៈករ នៃឋានសួគ៌ ដែលគ្រប់ការសាសង់ទាំងអស់នៅកម្ពុជា ត្រូវសែនព្រេនឧទ្ទិសបួងសួងដល់ទ្រង់ ដើម្បីជាសេចក្ដីសុខក្នុងការងារសាងសង់នេះ ។ * ពាក្យត្រូវ: កុបិលមហាព្រហ្ម ដកស្រង់ពីច្បាប់ដើម 1945 * ពាក្យមិនត្រឹមត្រូវ: កបិលមហាព្រហ្ម មិនមានក្នុងច្បាប់ដើម == ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ == '''The 7 Devata Sangkran''' ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ សម្ដែងកិរិយា អំពីការចេញហែ សិរសា កបិលមហាព្រហ្ម ដោយកំណត់ទៅតាមពេលវេលាច្បាស់លាស់ ជាមួយនិង ឈ្មោះទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង ៧ និង គ្រឿងអាភរណៈ នៃដំណើរមកដល់ដែលបានចងក្រងដោយក្រុម កិច្ចការនៃ ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ។ <ref>[[ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម]], ចាប ពិន (1960) [https://library.khmerstudies.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=3382 ព្រះរាជពិធីទ្វាទសមាស ភាគ១, ភាគ២ និងភាគ៣] , Publisher: កិច្ចការនៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ព.ស.២៥១២, Original From: Center for Khmer Studies Library, Website: [https://khmerstudies.org/ khmerstudies.org], DDC: 390.596 IBO (Browse shelf) </ref> * បេីចេញហែរនៅវេលាព្រឹកព្រលឹម ដល់ថ្ងៃត្រង់ (ទ្រង់ឈរ) មិនកាន់ខ្សែរបង្ហៀរ ៦ : ០០ ព្រឹក > ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់ * បេីចេញហែរវេលាថ្ងៃត្រង់ ទល់នឹងព្រលប់ (ទ្រង់អង្គុយពាក់ឆៀង) ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់ > ៦ : ០០ ល្ងាច * បើចេញហែរនៅវេលាព្រលប់ ទៅទល់អធ្រាត្រ (ទ្រង់ផ្ទំបេីកព្រះនេត្រ) ៦ : ០០ ល្ងាច > ១២ : ០០ អធ្រាត្រ * បេីចេញហែរនៅវេលាអធ្រាត្រ ទៅទល់ភ្លឺ (ទ្រង់ផ្ទំបិទព្រះនេត្រ) ១២ : ០០ រំលងអធ្រាត្រ > ៦ : ០០ ព្រឹក {| class="wikitable" ! style="background-color:#C0C0C0" width=10% | ពណ៌អម្ពរពស្ត្រា តំណាងថ្ងៃ ! style="background-color:#C0C0C0" width=15% | ព្រះនាម ! style="background-color:#C0C0C0" width=15% | លម្អរព្រះកាណ៌ ! style="background-color:#C0C0C0" width=15% | គ្រឿងអាភរណៈ អលង្ការត្បូង ! style="background-color:#C0C0C0" width=20% | ភក្សាហារ ! style="background-color:#C0C0C0" width=20% | គ្រឿងសាស្ត្រាវុធ ក្នុងព្រះហត្ថ ! style="background-color:#C0C0C0" width=20% | យាន្តជំនិះ ជាសំស្ក្រឹត |- | align="center" style="background:#FF0000;" | {{font color | White | ថ្ងៃអាទិត្យ}} | align="center" | [[ទុង្សាទេវី]] | align="center" | សៀត [[ផ្កាទទឹម]] | align="center" | [[បទុមរាគ]] <br/> "ត្បូងទទឹម" (Ruby) | align="center" | សោយផ្លែឧទុម្ពរ (ផ្លែល្វា) | align="center" | ឆ្វេង-[[ខ្យងស័ង្ខ]] | ស្តាំ-[[កងចក្រ]] | align="center" | ហ្គារូដា गरुड (គ្រុឌ) |- | align="center" style="background:#FFAA1D;" | {{font color | White | ថ្ងៃច័ន្ទ}} | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" | សៀត [[ផ្កាអង្គាបុស្ប]] | align="center" | [[កែវមុក្តា]] <br/> "គជ់ខ្យង" (Pearl) | align="center" | សោយតេលំ तैल <br/> (ប្រេងល្ង ឬ ប្រេងសណ្ដែក) | align="center" | ឆ្វេង-[[ឈើច្រត់]] | ស្តាំ-[[ព្រះខ័ន]] | align="center" | វ្យាឃ្រ व्याघ्र (ខ្លាធំ) |- | align="center" style="background:#7851A9;" | {{font color | White | ថ្ងៃអង្គារ}} | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" | សៀត [[ឈូក|ផ្កាឈូក]] | align="center" | [[កែវមោរ៉ា]] <br/> "ត្បូងសមុទ្រ​" (Coral) | align="center" | សោយលោហិត (ឈាម) | align="center" | ឆ្វេង-[[ដងធ្នូ|ធ្នូ]] |ស្តាំ- [[ត្រីសូល៍]] | align="center" | អស្សតរ अश्व (សេះ) |- | align="center" style="background:#6B8E23;" | {{font color | White | ថ្ងៃពុធ}} | align="center" | [[មណ្ឌាទេវី]] | align="center" | សៀត [[ផ្កាចម្ប៉ា]] | align="center" | [[កែវពិទូរ្យ]] <br/> "ត្បូងភ្នែកឆ្មា" <br/> (Cat'S Eye Gem) | align="center" | សោយទឹកដោះសប្បិ <br/> (ទឹកដោះគោច្អិន) | align="center" | ឆ្វេង-[[ឈើច្រត់]] | ស្តាំ-[[ម្ជុល]] | align="center" | គទ្រភៈ गर्दभ (លា) |- | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍}} | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" | សៀត ផ្កាមណ្ឌា ([[ផ្កាមន្ទារ]]) | align="center" | [[កែវមរកត|មរកត]] <br/> "ត្បូងពណ៌បៃតង" <br/> (Emerald) | align="center" | សោយសណ្ដែក ល្ង | align="center" | ឆ្វេង-កាំភ្លើង [[វិជ្រៈ|វជ្រ]] | ស្តាំ-[[កង្វេរដំរី]] | align="center" | [[គជសារ]]​ कुञ्चर ([[គជសារ|ដំរី]]) |- | align="center" style="background:#1260CC;" | {{font color | White | ថ្ងៃសុក្រ}} | align="center" | [[កិមិរាទេវី]] | align="center" | សៀត [[ផ្កាចង្កុលណី|ផ្កាចង្កុលណី]] <br/> ([[ផ្កាចង្កុលណី|ផ្ការំចង់]]) | align="center" | [[ផុស្សរាគ]] புஷ்பராகம் <br/> "ត្បូងពណ៌លឿង" (Topaz) | align="center" | សោយចេកណាំវ៉ា | align="center" | ឆ្វេង-[[ពិណ]] | ស្តាំ-[[ព្រះខ័ន]] | align="center" | មហឹសា महिष (ក្របី) |- | align="center" style="background:#570861;" | {{font color | White | ថ្ងៃសៅរ៍}} | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" | សៀត [[ត្រកៀត| ផ្កាត្រកៀត]]<br/> ([[ត្រកៀត|ផ្កាកំប្លោក]]) | align="center" | [[និលរ័ត្ន |និលរ័តន៍]] <br/> "ត្បូងពណ៌ខៀវ ឬ ត្បូងកណ្ដៀង" <br/> (Sapphire) | align="center" | សោយសាច់ទ្រាយ ពពួក ក្ដាន់ ឈ្លូស | align="center" | ឆ្វេង-[[ត្រីសូល៍]] | ស្តាំ-[[កងចក្រ]] | align="center" | មយូរ៉ា मयूर (ក្ងោក) |} === អត្ថន័យនៃពណ៌មង្គលប្រចាំថ្ងៃទាំង៧ === '''The meaning of 7 color glory of daily happiness''' អត្ថន័យនៃសំលៀកបំពាក់ ពណ៌មង្គលប្រចាំថ្ងៃ នៃសប្ដាហ៍របស់កម្ពុជា ដែលបានដកស្រង់ចេញពីពណ៌មង្គលរបស់ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ ដែលជាពណ៌តំណាងឱ្យថ្ងៃកំណើតរបស់ពួកគេ បុរាណខ្មែរលោកមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ប្រសិនបើពួកគេអនុវត្តដោយស្លៀកពាក់ តាមពណ៌នៃថ្ងៃកំណើតរបស់ពួកគេ នោះពួកគេនិង ជួបនូវភាពជោគជ័យ សុភមង្គល ភាពសុខដុមរមនា សុខភាពល្អ និងសំណាងល្អ, ពណ៌តំណាងថ្ងៃនិមួយៗមានអត្ថន័យដូចតទៅ៖ <ref> Michael Freeman, Gillian Green (2003) [https://books.google.com/books/about/Traditional_Textiles_of_Cambodia.html?id=DYXWAAAAMAAJ Traditional Textiles of Cambodia: Cultural Threads and Material Heritage River Books guides], Publisher: River Books, Original from the University of Michigan p.320 [[ISBN]]: 9748225399 </ref>​ * '''[[ថ្ងៃអាទិត្យ]]''' {{colorbox|red}} (Red) ពណ៌ក្រហម តំណាងឱ្យថ្ងៃវីរៈភាព ភាពអង់អាចក្លាហាន ។ ថ្ងៃអាទិត្យ ជាក្រុមមនុស្សដែលមិនចេះអែបអបអ្នកដ៏ទៃ បើមានចិត្តពិរោធ (ខឹង) និងកើតជាភ្លើងខ្លាំង ដូចនេះរមែងធ្វើឱ្យកិច្ចការរបស់ខ្លួនតែង ខូចខាតអាសាបង់ឥតការ និង ស្ដាយក្រោយជានិច្ច បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌ក្រហមដើម្បីជាមង្គល ចេះគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ ដែលធ្វើឱ្យខ្លួនគេយល់ថា ខ្លួនរបស់គេនិងធ្វើតែការងារចាំបាច់ សម្រាប់រូបគេផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះ ។ * '''[[ថ្ងៃច័ន្ទ]]''' {{colorbox|#FFAA1D}} (Bright yellow) ពណ៌លឿងទុំ តំណាងឱ្យថ្ងៃសោមនស្ស ភាពរីករាយ ។ ថ្ងៃច័ន្ទ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលសេពគប់មិត្តភក្តិ បានល្អតែដំបូងប៉ុណ្ណោះ លុះយូរទៅច្រើនព្រងើយៗដាក់គ្នា ហើយក៏បាត់បង់ទំនាក់ទំនងដែលអាចបង្កើតជាឱ្យកាស និងប្រយោជន៍ដល់រូបគេ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌លឿងទុំដើម្បីជាមង្គល ចេះធ្វើសេចក្ដីសោមនស្ស ចេះរក្សាទំនាក់ទំនង ការប្រាស្រ័យទាក់ទង ដើម្បីបានជាប្រយោជន៍តទៅមុខទៀត ។ * '''[[ថ្ងៃអង្គារ]]''' {{colorbox|#7851A9}} (Royal Purple) ពណ៌ស្វាយ តំណាងឱ្យថ្ងៃអាថ៍កំបាំង ភាពជឿជាក់លើខ្លួនឯង ។ ថ្ងៃអង្គារ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលពោពេញទៅដោយហេតុផលច្រើន គេច្រើនមានសេចក្ដីភ័យព្រួយច្រើនទៅលើរឿងការងារអ្វីមួយ ជាមនុស្សខ្លាចមុខខ្លាចក្រោយ ធ្វើកិច្ចការអ្វីមួយច្រើនអែអង់ និងពឹងពាក់ទៅលើអ្នកដទៃ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌ស្វាយ ដើម្បីជាមង្គល បង្កើនសេចក្ដីក្លាហាន និងភាពជឿជាក់លើខ្លួនឯង នោះកិច្ចការអ្វីៗក៏បានសម្រេចផងដែរ ។ ​​* '''[[ថ្ងៃពុធ]]''' {{colorbox|#6B8E23}} (Olive drab ) ​ពណ៌សុីលៀប តំណាងឱ្យថ្ងៃសុទិដ្ឋិនិយម ភាពជាអ្នកដឹកនាំ ។ ថ្ងៃពុធ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលច្រើនតែមើលងាយការងារ និង ស្ថានកាល ហើយចូលចិត្តនិយាយអួតអាងទៅអ្នកដ៏ទៃ និងមិនចេះខ្លាចអ្នកណាឡើយ ដូចនេះហើយរូបគេផ្ទាល់ច្រើនសម្បូរគេស្អប់ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌សុីលៀប ជាមង្គលដើម្បីឱ្យមានគំនិតសុទិដ្ឋិនិយម ការយល់ល្អគិតល្អចំពោះអ្នកដទៃ ទើបអាចដឹកនាំខ្លួនឯងបានល្អគេចចេញពីការស្អប់ខ្ពើមផងដែរ ។ * '''[[ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍]]''' {{colorbox|green}} (Green) ពណ៌បៃតង តំណាងឱ្យថ្ងៃវិនិច្ឆ័យ ​ភាពរីកចម្រើនរុងរឿង ។ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលមិនចូលចិត្តការនិយាយស្ដីច្រើន ហើយការងាររបស់គេច្រើនមានប្រសិទ្ធភាព ព្រោះគេជាមនុស្សម៉ត់ចត់ចំពោះការងារផងដែរ តែគេច្រើនមានសេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់ចំពោះអ្នកជុំវិញខ្លួន ដោយការគិតអវិជ្ជមានទៅលើអ្នកដ៏ទៃ និងការចាប់កំហុសរបស់អ្នកដ៏ទៃ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌បៃតង ជាមង្គលដើម្បីឱ្យរូបគេចេះវិនិច្ឆ័យ ថ្លឹងថ្លែង ព្រោះការចាប់កំហុសអ្នកដ៏ទៃ បង្កើតបានតែការមិនចុះសម្រុងគ្នា និងមិនធ្វើឱ្យរូបគេមានភាពរីកចម្រើនរុងរឿងនោះទេ ។ * '''[[ថ្ងៃសុក្រ]]''' {{colorbox|#1260CC}} (Blue) ពណ៌ខៀវ តំណាងឱ្យថ្ងៃប្ដេជ្ញាចិត្ត ភាពអំណត់ព្យាយាម ។ ថ្ងៃសុក្រ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលមិនទុកចិត្តអ្នកដ៏ទៃជាងរូបគេផ្ទាល់នោះទេ ទោះក្នុងសភាពណា ការណាក៏ដោយ រូបគេចូលចិត្តសួរដេញដោល បញ្ជាក់សំដីគ្នាណាស់ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌ខៀវ ជាមង្គល ព្រោះភាពអំណត់ព្យាយាម និងការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់អ្នក សុទ្ធតែកើតមានបានដោយសារថ្វីដៃរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ ។ * '''[[ថ្ងៃសៅរ៍]]''' {{colorbox|#570861}} (Dark Purple) ពណ៌ព្រីងទុំ តំណាងឱ្យថ្ងៃរាក់ទាក់ ​ភាពប្រាកដនិយម ។ ថ្ងៃសៅរ៍ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលចូលចិត្តជួយអ្នកដទៃ ច្រើនជាទីទុកចិត្តដល់អ្នកដ៏ទៃ ដោយបែបនេះហើយ ទើបរូបគេទទួលបានអំណោយជារឿយៗ ពីអ្នកដ៏ទៃ ហើយជាអ្នកពូកែរៀបពាក្យពេចន៍ច្រើនចាក់បណ្ដោយ ហើយចេះប្រើពាក្យផ្អែមគ្រប់កាលៈទេសៈ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌ព្រីងទុំ ឬ ស្វាយក្រម៉ៅ ជាមង្គល ព្រោះភាពរាក់ទាក់របស់អ្នក និងបង្កើនភាពប្រាកដនិយមទៅលើផ្នត់គំនិតរបស់អ្នកដ៏ទៃ ដែលមានគំនិតមិនល្អទៅលើរូបអ្នក ។ == អត្ថន័យ នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''The meaning of Khmer New Year''' ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ (Khmer New Year) មានន័យថា ពិធីបុណ្យឆ្លងឆ្នាំថ្មី របស់ប្រជាជាតិខ្មែរ ដែលផ្សារភ្ជាប់ទៅនិងវប្បធម៌ចម្រុះរបស់ពួកគេ ។ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពាក្យ "ចូលឆ្នាំខ្មែរ" ជាផ្លូវការណ៍ ដើម្បីសម្គាល់ថា នេះជាពិធីចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ជាតិសាសន៍ខ្មែរ ដែលមានតាំងពីការរាប់ឆ្នាំ តាមប្រតិទិន ចុល្លសករាជ (Chulasakaraj) ដែលកម្ពុជាចាប់ផ្ដើមរាប់ក្នុងឆ្នាំ ៦៣៧ នៃគ.សករាជ ដែលគិតចាប់ពី ស.វទី៧ មកម៉្លេះ ដែលគេបានតាំងវេលា តាមផ្កាយនក្ខត្តឬក្ស ចូលមកកាន់មេសៈរាសី ដែលមានស័កចំនួន ១០ ប៉ុណ្ណោះ ដូចជា៖ ឯក​ស័ក, ទោស័ក, ត្រី​ស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្តស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធិស័ក ។ === កាតព្វកិច្ចចូលរួមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ === ក្នុងនាមជាប្រជាជាតិខ្មែរ ត្រូវចូលរួមថែរក្សា ការពារ លើកស្ទួយ ទំនៀមចូលឆ្នាំខ្មែរ របស់យើងដូចម្ដេចខ្លះ ? '''ការរក្សានូវអត្ថន័យចូលឆ្នាំខ្មែរ''' * ការតែងដេគ័រលម្អផ្ទះ នៅថ្ងៃចូលឆ្នាំ ។ * ថែរក្សាវប្បធម៌នៃការព្យួរគោមផ្កាយ ។ * មានធុងទឹកនៅពីមុខផ្ទះ សម្រាប់ជះទៅលើអ្នកដំណើរ ទំនៀមមិនអាចកែប្រែ និងលុបចោលបាន របស់ដូនតាអង្គរ តំណាងឱ្យសិរីសួស្ដីបីប្រការ ។ * នៅតែរក្សាការលេងជះទឹក និងប៉ាតម៉្សៅ នាំប្រជាជនចាកឆ្ងាយ អំពីល្បែងសុីសងពាលា នៅថ្ងៃចូលឆ្នាំ ។ * រាជការទៅប៉ូលិសមានសមត្ថកិច្ច ឬ មន្ត្រីអាជ្ញាធរ នៅពេលឃើញអ្នកណាម្នាក់ បានលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ ដោយខ្វះក្រមសីលធម៌ ដូចជា៖ ការជះទឹកកខ្វក់ ការគប់ថង់ទឹក ការបន្លំស្ទាបប្រដាប់ភេទផ្សេងៗ អាជ្ញាធរត្រូវចុះចាប់ពួកគេយកទៅអប់រំ បើមាននូវការរាជការណាមួយ ក្នុងរូបភាពបែបនេះពិតមែន ។ * គ្រប់វត្តអារាម មានបង្ហាញនូវទស្សនីយភាពរបាំប្រជាប្រិយ ដូចជា៖ របាំគោះត្រឡោក របាំគោះអង្រែ របាំក្ងោកប់ៃលិន ការសម្ដែងល្ខោន និងការសម្ដែងយីកេផ្សេងល។ == ថ្ងៃនៃមហាសង្ក្រាន្ត == '''Date of Great Maha Sangkran''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#BEBEBE" width=10% | ឆ្នាំ ! style="background-color:#BEBEBE" width=20% | ថ្ងៃចូលឆ្នាំ ! style="background-color:#BEBEBE" width=20% | ទេវតាសង្ក្រាន្ត ! style="background-color:#BEBEBE" width=10% | ពណ៌មង្គល ! style="background-color:#BEBEBE" width=20% | ម៉ោងមកដល់ ! style="background-color:#BEBEBE" width=20% | សត្វតំណាងឆ្នាំ |- | align="center" | 2020 | align="center" | 13 មេសា | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" style="background:#FFAA1D;" |{{font color | White | ពណ៌លឿងទុំ }} | align="center" | 20:48 PM | align="center" | ឆ្នាំជូត (កណ្ដុរ) |- | align="center" | 2021 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មណ្ឌាទេវី]] | align="center" style="background:#6B8E23;" |{{font color | White | ពណ៌សុីលៀប }} | align="center" | 04:00 AM | align="center" | ឆ្នាំឆ្លូវ (គោ) |- | align="center" | 2022 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 10:00 AM | align="center" | ឆ្នាំខាល (ខ្លា) |- | align="center" | 2023 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិមិរាទេវី]] | align="center" style="background:#1260CC;" |{{font color | White | ពណ៌ខៀវ }} | align="center" | 16:00 PM | align="center" | ឆ្នាំថោះ (ទន្សាយ) |- | align="center" | 2024 | align="center" | 13 មេសា | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" style="background:#570861;" |{{font color | White | ពណ៌ព្រីងទុំ }} | align="center" | 22:24 PM | align="center" | ឆ្នាំរោង (នាគ) |- | align="center" | 2025 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" style="background:#FFAA1D;" |{{font color | White | ពណ៌លឿងទុំ }} | align="center" | 04:48 AM | align="center" | ឆ្នាំម្សាញ់ (ពស់) |- | align="center" | 2026 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" style="background:#7851A9;" |{{font color | White | ពណ៌ស្វាយ }} | align="center" | 10:48 AM | align="center" | ឆ្នាំមមី (សេះ) |- | align="center" | 2027 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មណ្ឌាទេវី]] | align="center" style="background:#6B8E23;" |{{font color | White | ពណ៌សុីលៀប }} | align="center" | 16:48 PM | align="center" | ឆ្នាំមមែ (ពពែ) |- | align="center" | 2028 | align="center" | 13 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 23:12 PM | align="center" | ឆ្នាំវក (ស្វា) |- | align="center" | 2029 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" style="background:#570861;" |{{font color | White | ពណ៌ព្រីងទុំ }} | align="center" | 05:36 AM | align="center" | ឆ្នាំរកា (មាន់) |- | align="center" | 2030 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[ទុង្សាទេវី]] | align="center" style="background:#FF0000;" |{{font color | White | ពណ៌ក្រហម }} | align="center" | 11:36 AM | align="center" | ឆ្នាំច (ឆ្កែ) |- | align="center" | 2031 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" style="background:#FFAA1D;" |{{font color | White | ពណ៌លឿងទុំ }} | align="center" | 17:36 PM | align="center" | ឆ្នាំកុរ (ជ្រូក) |- | align="center" | 2032 | align="center" | 13 មេសា | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" style="background:#7851A9;" |{{font color | White | ពណ៌ស្វាយ }} | align="center" | 00:00 AM | align="center" | ឆ្នាំជូត (កណ្ដុរ) |- | align="center" | 2033 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 06:24 AM | align="center" | ឆ្នាំឆ្លូវ (គោ) |- | align="center" | 2034 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិមិរាទេវី]] | align="center" style="background:#1260CC;" |{{font color | White | ពណ៌ខៀវ }} | align="center" | 12:24 PM | align="center" | ឆ្នាំខាល (ខ្លា) |- | align="center" | 2035 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" style="background:#570861;" |{{font color | White | ពណ៌ព្រីងទុំ }} | align="center" | 18:24 PM | align="center" | ឆ្នាំថោះ (ទន្សាយ) |- | align="center" | 2036 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" style="background:#FFAA1D;" |{{font color | White | ពណ៌លឿងទុំ }} | align="center" | 01:12 AM | align="center" | ឆ្នាំរោង (នាគ) |- | align="center" | 2037 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" style="background:#7851A9;" |{{font color | White | ពណ៌ស្វាយ }} | align="center" | 07:12 AM | align="center" | ឆ្នាំម្សាញ់ (ពស់) |- | align="center" | 2038 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មណ្ឌាទេវី]] | align="center" style="background:#6B8E23;" |{{font color | White | ពណ៌សុីលៀប }} | align="center" | 13:12 PM | align="center" | ឆ្នាំមមី (សេះ) |- | align="center" | 2039 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 19:12 PM | align="center" | ឆ្នាំមមែ (ពពែ) |- | align="center" | 2040 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" style="background:#570861;" |{{font color | White | ពណ៌ព្រីងទុំ }} | align="center" | 02:00 AM | align="center" | ឆ្នាំវក (ស្វា) |- | align="center" | 2041 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[ទុង្សាទេវី]] | align="center" style="background:#FF0000;" |{{font color | White | ពណ៌ក្រហម }} | align="center" | 08:00 AM | align="center" | ឆ្នាំរកា (មាន់) |- | align="center" | 2042 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" style="background:#FFAA1D;" |{{font color | White | ពណ៌លឿងទុំ }} | align="center" | 14:00 PM | align="center" | ឆ្នាំច (ឆ្កែ) |- | align="center" | 2043 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" style="background:#7851A9;" |{{font color | White | ពណ៌ស្វាយ }} | align="center" | 20:00 PM | align="center" | ឆ្នាំកុរ (ជ្រូក) |- | align="center" | 2044 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 02:48 AM | align="center" | ឆ្នាំជូត (កណ្ដុរ) |- | align="center" | 2045 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិមិរាទេវី]] | align="center" style="background:#1260CC;" |{{font color | White | ពណ៌ខៀវ }} | align="center" | 08:48 AM | align="center" | ឆ្នាំឆ្លូវ (គោ) |- | align="center" | 2046 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" style="background:#570861;" |{{font color | White | ពណ៌ព្រីងទុំ }} | align="center" | 14:48 PM | align="center" | ឆ្នាំខាល (ខ្លា) |- | align="center" | 2047 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[ទុង្សាទេវី]] | align="center" style="background:#FF0000;" |{{font color | White | ពណ៌ក្រហម }} | align="center" | 20:48 PM | align="center" | ឆ្នាំថោះ (ទន្សាយ) |- | align="center" | 2048 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" style="background:#7851A9;" |{{font color | White | ពណ៌ស្វាយ }} | align="center" | 03:36 AM | align="center" | ឆ្នាំរោង (នាគ) |- | align="center" | 2049 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មណ្ឌាទេវី]] | align="center" style="background:#6B8E23;" |{{font color | White | ពណ៌សុីលៀប }} | align="center" | 09:36 AM | align="center" | ឆ្នាំម្សាញ់ (ពស់) |- | align="center" | 2050 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 15:36 PM | align="center" | ឆ្នាំមមី (សេះ) |} == ប្រវត្តិចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''Khmer New Year History''' ប្រវត្តិចូលឆ្នាំខ្មែរ ត្រូវបានគេយល់ឃើញថាបានប្រារព្ធលើកដំបូងតាំងពី ស.វទី៧ មកម៉្លេះ ដោយការចាប់ផ្ដើមរាប់នៅប្រតិទិនជាលើកដំបូងរបស់កម្ពុជានោះគឺ ចុល្លសករាជ (ច.សក) ចាប់ផ្ដើមរាប់ចាប់ពីថ្ងៃចន្ទ ១២កើត ខែចេត្រ ឆ្នាំកុរ ឯកស័ក ពុទ្ធសករាជ ១១៨១, នេះបើយោងតាមវចនានុក្រមខ្មែរ ភាគ ១ ទំព័រ ១៥២ ។ រីឯព្រះរាជពង្សាវតាក្រុងកម្ពុជា ដែលរៀបរៀងដោយលោក [[ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម]] នោះ ក៏បានឱ្យដឹងដែរថាព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី១ ទ្រង់បានចេញព្រះរាជឱង្ការឱ្យប្រើប្រាស់ចុល្លសករាជជាលើកដំបូង ក្នុងពុទ្ធសករាជ ១១៨១ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជ ៦៣៧ ពោលគឺក្នុងពេលដែលទ្រង់ឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅរាជធានីឦសានបុរៈ គឺនៅតំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក [[ខេត្តកំពង់ធំ]] បច្ចុប្បន្ន ។ ចុល្លសករាជ (Chulasakaraj) ដែលកម្ពុជាហៅថា សករាជតូច ព្រោះមានការសម្គាល់ឆ្នាំតែ ១០ ប៉ុនណោះ ដូចជា៖ ឯកស័ក (១) ទោស័ក (២) ត្រីស័ក (៣) ចត្វាស័ក (៤) បញ្ចស័ក (៥) ឆស័ក (៦) សប្តស័ក (៧) អដ្ឋស័ក (៨) នព្វស័ក (៩) សំរឹទ្ធស័ក (១០) ។<ref> Prince Varacakraraṇariddhi (1935) [https://books.google.com/books/about/Pakkhaga%E1%B9%87an%C4%81vidh%C4%AB_n%E1%BA%8F%E1%B9%85_pakkhasamr.html?id=BzjRAAAAMAAJ Pakkhagaṇanāvidhī nyn pakkhasamrec], Publisher: Cambodia. Bibliothèque Royale, Braḥ Rajapaṇṇālǎy, Original from the University of Michigan p.108 </ref> ក្រោយមកដោយសារ ចុល្លសករាជ ជាសករាជតូច មិនអាចកំណត់ខែឆ្នាំ តាមឯក្កតា ជាក់លាក់បាន កម្ពុជាក៏ផ្លាសប្ដូរមកប្រើប្រតិទិន "មហាសករាជ" (Mahasakaraj) ដែលកម្ពុជាហៅថា សករាជធំ ដោយចាប់ផ្ដើមរាប់ជាលើកដំបូង នាស.វទី៩ គ.សករាជ ៨៨៩ ត្រូវនិងរជ្ជកាលព្រះបាទ [[យសោវរ្ម័នទី១]] ដែលមហាសករាជ បានចាប់កំណើតនៅ [[ប្រទេសឥណ្ឌា]] នៅថ្ងៃ១កើតខែចេត្រ គ.សករាជ ៧៨ ត្រូវនិងថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ដែលយកឈ្មោះតាមព្រះបាទ (សក/សៈកៈ) ។ ប្រតិទិនរបស់ មហាសករាជ គិតតាមដំណើរគោលចរ របស់ព្រះច័ន្ទ នៃរង្វាស់ឆ្នាំ "ចន្ទគតិ" ដូច្នេះ ការរាប់មហាសករាជ គេត្រូវគិតតាមថ្ងៃខែ របស់ចន្ទគតិ មិនគិតតាមសុរិយាគតិឡើយ មហាសករាជថ្មី គេរមែងរាប់ចាប់ពីថ្ងៃ១កើត ខែចេត្រ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ទើបព្រះបរមរាជវាំងមាននូវកិច្ចពិធី ត្រស្តិសង្ក្រាន្ត ដែលធ្វើឡើង៣ថ្ងៃ មុនថ្ងៃ១កើត ខែចេត្រជារៀងរាល់ឆ្នាំ ធ្វើនៅថ្ងៃទី ១៣.១៤.១៥ រោចខែផល្គុន ។ មហាសករាជ មានការរាប់សម្គាល់ខែទាំង១២ នៃចន្ទគតិ ដូចជា៖ ១.បុស្ស (Bŏss) ២.មាឃ (Méakh) ៣.ផល្គុន (Phâlkŭn) ៤.ចេត្រ (Chêtr) ៥.ពិសាខ (Pĭsakh) ៦.ជេស្ឋ (Chésth) ៧.អាសាឍ (Asath) ៨.ស្រាពណ៍ (Srapôn) ៩.ភទ្របទ (Phôtrôbât) ១០.អស្សុជ (Âssŏch) ១១.កត្តិក (Kâtdĕk) ១២.មិគសិរ (Mĭkôsĕr) ។<ref> Q́um Būv (1970) [https://books.google.com/books/about/S%C5%ABryay%C4%81tra_%E1%B8%B7oe%E1%B9%85_s%C4%83k_prakratidin.html?id=YODKrbHKG-EC Sorya Trei Leung Sak], Publisher: Cambodian Buddhist Academy Original from the University of Michigan p.138 </ref> រហូតដល់ចុងសម័យអង្គរ យោងតាមកំណត់ត្រាលោក ចូវតាខ្វាន់ (Zhou Daguan) ដែលមកដល់អាណាចក្រខ្មែរ ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៦ នៃគ.សករាជ លោកបានធ្វើដំណើរចេញពីតំបន់អ្នកស្រុកចេនឡា មកតាមបឹងទន្លេសាប មកដល់តំបន់អង្គរ ក្នុងខែសីហា លោកអាចយល់ច្រឡំនៅ [[ពិធីបុណ្យអុំទូក]] ថាជាពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ របស់កម្ពុជាដែលធ្វើឡើងនៅខែ មិគសិរ ត្រូវនិងខែទី១១ របស់ចិន ដែលលោកបានពណ៌នាអំពីការប្រកួតអុំទូក មានបណ្ដែតគោម និង អុចកាំជ្រួច ផងដែរ រហូតលោកបន្តស្នាក់នៅអស់ពេល ៨ខែ លោកបានកត់ត្រាអំពីពិធីបុណ្យរដូវក្ដៅរបស់កម្ពុជា ដែលអ្នកស្រុកនាតំបន់អង្គរបានលេងជះទឹកដាក់គ្នារយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ និងបានប្រមូលទឹកមកពីគ្រប់ទិសទីនាថ្ងៃចុងក្រោយ យកមកស្រោចស្រពបដិមារព្រះពុទ្ធដែលគេបានយកមកដង្ហែរចំនួន ២៥អង្គ ផងដែរ ។ អរិយធម៌កម្ពុជា បានប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួនតាំងពីខែចេត្រ ដែលត្រូវជាខែទី៤ នៃខែមេសា តាំងពីស.វទី៧ មកម៉្លេះ តែដោយភាពល្អៀងនៃប្រតិទិនចន្ទគតិ ខែទី១២ មិគសិរ អាចល្អៀងមកខែទី១ ហើយខែចេត្រទី៤ អាចល្អៀងមកខែទី៥ ហើយខែបន្តបន្ទាប់ទៀតមានការល្អៀងចូលគ្នាជាបន្តបន្ទាប់ ទើបកម្ពុជាសំរេចប្ដូរមករាប់ សុរិយាគតិវិញ ក្នុងសម័យអណាព្យាបាលបារាំង រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ មានន័យថាយើងចូលឆ្នាំ នៅមេសៈរាសី តាមប្រតិទិនពុទ្ធសាសនាដដែល គ្រាន់តែយើងផ្លាសប្ដូរឯក្កតានៃការរាប់លំដាប់ខែប៉ុនណោះ ដោយប្ដូរពីចន្ទគតិ ទៅសុរិយាគតិ វិញដើម្បីភាពជាក់លាក់នៃរង្វាស់ខែក្នុងមួយឆ្នាំ ។ ដោយសុរិយាគតិ គេគិតតាមក្បួនរាសីចក្រ ដែលព្រះអាទិត្យធ្វើដំណើរចេញពី មីនរាសី (Pisces) គឺជាសញ្ញាហោរាសាស្ត្រទីដប់ពីរ និងចុងក្រោយនៅក្នុងរាសីចក្រ វាលាតសន្ធឹងពី 330° ទៅ 360° នៃរយៈបណ្តោយលំហអាកាស នៅក្រោមរាសីចក្រត្រូពិច ព្រះអាទិត្យឆ្លងកាត់តំបន់នេះនៅចន្លោះថ្ងៃទី 19 ខែកុម្ភៈ ដល់ថ្ងៃទី 20 ខែមីនា ហើយធ្វើដំណើរចូលដល់ មេសរាសី (Aries) ទីតាំងនៅអឌ្ឍគោលលំហអាកាសខាងជើង ដោយព្រះអាទិត្យនិងដើរត្រង់ពីលើក្បាល ហៅថា "សាមញ្ញសង្ក្រាន្ត" កំដៅព្រះអាទិត្យឡើងក្ដៅជាងខែទាំងពួង ប្រជាប្រុសស្រីនិងបានសំរាកពីស្រែចម្ការរបស់ពួកគេ បន្ទាប់មកពួកគេអាចប្រមូលទិន្នផលក្នុងខែនេះផងដែរសម្រាប់ការត្រៀមអបអរពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ខ្លួន ដោយសារតែអាកាសធាតុក្ដៅនេះហើយទើបកើតមានទំនៀមលេងជះទឹករបស់ដូនតាខ្មែរបុរាណ មកដល់បញ្ចុប្បន្ននេះ ។<ref> Bejr Sál (1966) [https://books.google.com/books/about/Bidh%C4%AB_prac%C4%81%E1%B9%83_%E1%B9%AD%C3%A1p_b%C4%ABr_khae.html?id=8Eis4PLIPp0C Bidhī pracāṃ ṭáp bīr khae], Publisher: Buṭdh Sāsanapaṇḍity, Original from University of California, Berkeley p.76 </ref> === ចន្ទគតិ === ចន្ទគតិ បា. ( ន. ) ដំណើរព្រះចន្ទ : លើកខែតាមចន្ទគតិ, កំណត់ថ្ងៃខែតាមចន្ទគតិ ។ ចន្ទគតិកាល បា. ( ន. ) កាលរដូវដែលកំណត់តាមដំណើរព្រះចន្ទក្នុងឆ្នាំមួយៗ ចែកជារដូវមាន ៣ គឺ ហេមន្តៈ រដូវរងា មាន ៤ ខែ រាប់តាំងពីថ្ងៃ ១ រោច ខែកត្ដិក ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែផល្គុន, គិម្ហៈ រដូវក្ដៅមាន ៤ ខែ រាប់ពីថ្ងៃ ១ រោចខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែអាសាឍ, វស្សា រដូវភ្លៀងមាន ៤ ខែ រាប់ពីថ្ងៃ ១ រោចខែអាសាឍ ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែកត្ដិក, រួមទាំងបីរដូវជា ១២ខែ ត្រូវជា គម្រប់១ឆ្នាំ, តែបើឆ្នាំ ដែលមានអធិកមាសលើស ខែអាសាឍ ២ ដង នោះ ត្រង់គិម្ហៈរដូវ មាន ៥ខែ គឺរាប់ពីត្រឹមថ្ងៃ ១រោច ខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែទុតិយាសាឍ, ឆ្នាំនោះមាន ១៣ ខែ, ហៅថា ឆ្នាំមានអធិកមាស ។ បើឆ្នាំមានអធិកវារៈ ត្រង់ខែជេស្ឋត្រូវមាន ៣០ថ្ងៃ ខុសពីធម្មតា ខែអាសាឍ ជួនកាលមាន ២ដង * មុនឈ្មោះ – បឋមាសាឍ * ក្រោយឈ្មោះ – ទុតិយាសាឍ បើយកលេខប្រើជាជំនួសខែ បឋមាសាឍ ត្រូវដាក់លេខ ៨ ក្រោមសូន្យ ( ᧠ ), ខែ ទុតិយាសាធ ត្រូវដាក់លេខ ៨ ពីរតម្រួតលើគ្នា ( ᧰ ) ចន្ទមណ្ឌល ក្នុងអាកាសក៏ហៅថា ខែដែរ : សំពះព្រះខែ, ខែរះ, និង ខែលិច ។ ទុតិយាសាឍ –យ៉ាសាត បា.; សំ. ( ន. ) (ទុតិយាសាឡ្ហ; ទ្វិតីយាសាឍ) ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២ គឺខែអាសាឍក្រោយ ជាគូគ្នានឹងខែអាសាឍទី ១ គឺខែអាសាឍមុនដែលហៅថា បឋមាសាឍ (មានតែក្នុងឆ្នាំណាដែលមានអធិកមាស គឺឆ្នាំដែលត្រូវលើកខែអាសាឍ ២ ដងបំពេញតាមចន្ទគតិ) ហៅខែ ទុតិយាសាឍ ។ == កំណត់ត្រា ពាក្យ សង្ក្រាន្ត == [[File:Sangkran inscription of Cambodia.jpg|thumb|Sangkran of Cambodia inscription around 10th century.]] * សិលាចារឹក [[ប្រាសាទទេពប្រណម]] K.290 <ref> Tep Pranam temple stone inscription K.290 in (Saka 937 = A.D. 1015), Angkor Database.Asia [https://books.google.com.kh/books?id=_0N5tAEACAAJ&dq=Tep+Pranam+temple+stone+inscription+K.290&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwju_fKmyJXuAhVigtgFHXymBx0Q6AEwAXoECAIQAg Vibrancy in Stone: Masterpieces of the Danang Museum of Cham Sculpture], Publisher: River Books, p.287 [[ISBN]]: 6167339996 </ref>​ * សិលាចារឹក [[ប្រាសាទភិមានអាកាស]] K.291 និយាយពីការ សែនដង្វាយក្នុងឆ្នាំថ្មី <ref> Phimeanakas temple stone inscription K.291 Speaking of offerings in the new year in (Saka 832 = A.D. 910) Sachchidanand Sahai (2012)[https://books.google.com.kh/books?id=rgaVIEbNQVQC&q=Phimeanakas+temple+stone+inscription+K.291&dq=Phimeanakas+temple+stone+inscription+K.291&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyqJTdypXuAhXOAnIKHXn-BI8Q6AEwAHoECAMQAg The Hindu Temples in Southeast Asia: Their Role in Social, Economic and Political Formations], Publisher: Indian Institute of Advanced Study, University of Minnesota p.368 [[ISBN]]: 8173054282 </ref>​ * សិលាចារឹក [[ប្រាសាទបឹងមាលា]] K.989 និយាយពីការ រៀបដង្វាយថ្វាយគ្រូបុរោហិត ក្នុងឆ្នាំថ្មី <ref> [https://books.google.com.kh/books?id=rgaVIEbNQVQC&q=Phimeanakas+temple+stone+inscription+K.291&dq=Phimeanakas+temple+stone+inscription+K.291&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyqJTdypXuAhXOAnIKHXn-BI8Q6AEwAHoECAMQAg Beng Mealea temple stone inscription K.989 Talk about the New Year's Eve offering​ to Astrologer​ of the rules.] The University of Minnesota </ref>​ * សិលាចារឹក ភ្នំសណ្ដក [[ខេត្តព្រះវិហារ]] K.195 បានចារឹកថា គប្បីរក្សាគ្រឿងដង្វាយដល់ព្រះ ប្រចាំថ្ងៃសង្ក្រាន្ត <ref> Phnom Sondok in Preah Vihear Province stone inscription K.195 Talk about one should keep the offering to God in the day of Songkran [https://books.google.com.kh/books?id=iKM0AQAAIAAJ&q=Vihear+Province+stone+inscription&dq=Vihear+Province+stone+inscription&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjDrPL30pXuAhVc_XMBHWasACsQ6AEwCHoECAcQAg Khmer: History and Treasures of an Ancient Civilization] the University of California </ref>​ == ចំពោះពាក្យសង្ក្រាន្ត == ថ្មីៗនេះនៅថ្ងៃទី 25 ខែមីនា ឆ្នាំ 2024 មានការប្រតិកម្មចំរុះគ្នាទៅលើពាក្យ "សង្ក្រាន្ត" មួយចំនួនថាមិនគួរប្រើ យើងគួរប្រើពាក្យ បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ដោយខ្លាចថាចម្លងថៃ ឯមួយចំនួនទៀតថាគួរតែប្រើ ពាក្យសង្ក្រាន្ត ព្រោះមាននៅលើសិលាចារឹក ផ្សេងៗ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានដឹងតាំងពី 5 ឆ្នាំមុនថាថៃនិងត្រៀមឯកសារ ដើម្បីដាក់ពិធីចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួនទៅ UNESCO ដោយប្រើប្រាសឈ្មោះថា Songkran ហើយគេនិងសម្រេច ដូចនេះ តើយើងប្រើពាក្យសង្ក្រាន្តបានឬទេ ? សង្ក្រាន្ត ជាពាក្យសំស្ក្រឹត ដែលបុរាណខ្មែរយកមកប្រើ ទោះជា ឥណ្ឌាជាម្ចាស់នៃពាក្យនេះពិតមែន ប៉ុន្តែរបៀបសរសេរជាពាក្យ "សង្ក្រាន្ត" បែបនេះមិនមានក្នុងកំណត់ត្រាសិលាចារឹកណាមួយរបស់ឥណ្ឌានោះទេ គេឃើញមានការសរសេរបែបនេះ ជាទម្រង់អក្សរសាស្ត្រខ្មែរប៉ុនណោះ ដូចនេះយើងនៅតែប្រើពាក្យនេះបានធម្មតា ហើយពាក្យ "សង្ក្រាន្ត" ដែលថៃយកទៅដាក់គឺចេញ ពីសិលាចារឹកប្រាសាទរបស់ខ្មែរពីបុរាណកាលដូចគ្នា តែដោយសារថៃបានជាប់ក្មុងបេតិភណ្ឌពិភពលោកទៅហើយ ដូចនេះការផ្ដល់តម្លៃឱ្យគ្នាតារយៈការទូត យើងមិនត្រូវទោមនស្ស រឿងនេះឡើយ ។ ហើយពាក្យថា បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី យើងមិនគួរប្រើជាពាក្យផ្លូវការណ៍ឡើយ ព្រោះពាក្យនេះអាចប្រើបាន នូវវេលាចូលឆ្នាំរបស់ពួកលោកខាងលិចទៀត គឺ ចូលឆ្នាំសកល ដែលសម្ដៅដល់ការចូលឆ្នាំថ្មីដូចគ្នា ដូចនេះ ក្រុមបុរាណាចារ្យលើកទឹកចិត្ត ពាក្យដែលយើងគួរប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍គឺ បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ ដែលសម្ដៅដល់ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំរបស់ជនជាតិខ្មែរគ្រប់ពណ៌សម្បុរមិនថាពួកគេនៅទីណាឡើយ បើទោះជាពួកគេនៅក្រៅប្រទេសក្ដី ហើយតំបន់ដែលប្រារព្ធពិធី យើងប្រើពាក្យថា សង្ក្រាន្តដដែល ឧទាហរណ៍: អង្គរសង្ក្រាន្ត សង្ក្រាន្តវត្តភ្នំ សង្ក្រាន្តសៀមរាប សង្ក្រាន្តបាត់ដំបង សង្ក្រាន្ត LA, Sangkran Long Beach ល ។ បើសិនជាអ្នកមួយចំនួនទទូចថា ថៃប្រើពាក្យសង្ក្រាន្តហើយ យើងមិនគួរប្រើទេ ក្រុមបុរាណាចារ្យ ចង់សួរទៅអ្នកវិញថា អ្នកសំអាងលើសិលាចារឹកណាមួយនៅក្នុងប្រទេសថៃ ? បើថៃមិនទទួលស្គាល់ពាក្យ សង្ក្រាន្តដែលសរសេរតាមដូនតាខ្មែរ ដូចនេះថៃត្រូវសរសេរជាទម្រង់ប្រកបបែបថៃ "សុងក្រាន" ដោយមិនពាក់ព័ន្ធទៅនិងទម្រង់អក្សររបស់ដូនតាខ្មែរ "សង្ក្រាន្ត" ។ * Songkran = សុងក្រាន សរសរជាទម្រង់ដូនតាថៃ * Sangkran = សង្ក្រាន្ត សរសរជាទម្រង់ដូនតាខ្មែរ ។ * រាល់ពេលដែលមានការចងក្រងប្រពៃណីចូលឆ្នាំ របស់ជាតិសាសន៍ អាសុីអាគ្នេយ៍ បើសិនជាគេចងក្រងថា ថៃមានទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំ គេនិងប្រើពាក្យថា ដូច្នេះ ទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំ ក៏មាននៅភូមា កម្ពុជាដែរ គេមិនហ៊ានប្រើពាក្យណាមួយ សង្កត់យកពិធីនេះទៅផ្ដាច់មុខជារបស់ខ្លួនទេ សូម្បីតែសាស្ត្រាចារ្យថៃផ្ទាល់ក៏ដូចគ្នា សូមមើលការចងក្រង: [https://www.google.com.kh/books/edition/The_Journal_of_the_Siam_Society/OB-quhgp2SAC?hl=en The Journal of the Siam Society Volumes 48-51], ដែលចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ 1963 ។ * មានអ្នកចំនួនទៀត និយាយថា ថៃគេមិនប្រើចុល្លសករាជទេ ទើបគេ ហៅសុងក្រាន ខ្មែរយើងចូលឆ្នាំ នៅខែមិគសិរ មិនមែនចូលឆ្នាំនៅថ្ងៃសង្ក្រាន្ត ឯណាឯណី មានចូលមើលអត្ថបទ លោកចូវតាក្វាន់ នៅបណ្ណាល័យប្រទេសចិនទេ លោកបានភ័ន្តច្រឡំពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ក្នុងខែកក្ដិក នោះគឺជាពិធីបុណ្យអុំទូក ដែលត្រូវនិងខែវិច្ឆិកា ហើយលោកបន្តស្នាក់នៅរហូតដល់បានជួបពិធីស្រង់ព្រះក្មុងខែចេត្រ ដែលនោះហើយទើបជាថ្ងៃសង្ក្រាន្ត ។ សង្ក្រាន្ត ជាពាក្យសំស្ក្រឹត ការវិវឌ្ឍន៍នូវអក្សរខ្មែរ និង ភាសាខ្មែរ ទើបមានការបកប្រែពាក្យ សង្ក្រាន្តនេះថា ចូលឆ្នាំថ្មី ដែលជាខេមរៈភាសា ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាប្រើ ខេមរៈភាសា ជាភាសាផ្លូវការណ៍ ទើបយើងនិយាយថា បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ហើយបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ប្រារព្ធដោយជាតិសាសន៍ណា គឺ ជាតិសាសន៍ខ្មែរ តើធ្វើដូចម្ដេច ទើបសម្គាល់បុណ្យនេះថា ជាបុណ្យជាតិសាសន៍ខ្មែរ ដូចនេះត្រូវប្រាប់គេថា បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ (Khmer New Year) ហើយក្នុងបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ មានអ្វីខ្លះ ? មានការរៀបចំសង្ក្រាន្ត សង្ក្រាន្តសៀមរាប ល-។ ហើយក្នុងសង្ក្រាន្តមានអីខ្លះ មានសិល្បៈល្បែងរបាំផ្សេងៗ... ។ តើយើងចង់ប្រាប់ឈ្មោះ បុណ្យចូលឆ្នាំរបស់យើងទៅកាន់បរទេស ជាភាសាសំស្ក្រឹត ឬ ជាខេមរៈភាសា ? ចុះបើយើងប្រើទាំងពីរ មានទៅខាតបង់អី ដូនតាខ្មែរ បង្កើតចូលឆ្នាំ ឱ្យយើងបានសប្បាយ មិនមែនឱ្យយើងយកមកវែកញែកឈ្លោះគ្នាទេ ។ == ការតុបតែងលម្អថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ == ផ្នែកសំខាន់នៃការតុបតែង ចូលឆ្នាំខ្មែរ មិនមែនជាការប្រក់ស្បូវ ដាក់ឧបករណ៍ ហត្ថកម្ម ដូចជា៖ ចង្អេរ ល្អី រទេះគោ ហើយយល់ថាជាការតុបតែងផ្សារភ្ជាប់ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំនោះទេ របស់សំខាន់ក្នុងការតែងលម្អចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិខ្មែរ មានដូចជា៖ * ការផ្ជួរគោមផ្កាយ គោមផ្ការំដួល ឬ រូបគោមផ្សេងៗ * មានអាសនៈតាំងលម្អព្រះពុទ្ធបដិមា ឬ ព្រះកេស (ក្បាល) កុបិលមហាព្រហ្ម * មានរូបគំនូរ ទេវតាសង្ក្រាន្ត * មានទង់មង្គលចំរុះពណ៌ * មានការតាំងលម្អផ្កាស្រស់ * មានភ្លើងអគ្គីសនីចំរុះពណ៌ភ្លឹបផ្លេត គួរជាទីគយគន់ * ការចងក្រណាត់ពណ៌ទៅតាមពណ៌មង្គលទេវតា បើទេវតាសង្ក្រាន្ត ប្រើពណ៌មង្គលណាមួយ គួររៀបចំផ្ទាំង ក្រណាត់នោះឱ្យត្រូវនិងពណ៌មង្គលរបស់ទេវតា ។ ឧទាហរណ៍: ទុង្សាទេវី ពណ៌មង្គលក្រហម ត្រូវរៀបចំឱ្យមានលក្ខណៈក្រហមតាម ដើម្បីស្រូបយកលាភសំណាងពីទេវតាឆ្នាំថ្មី ។ មហោទរាទេវី ២០២៤ ពណ៌មង្គលព្រីងទុំ ស្វាយក្រម៉ៅ ដូចនេះត្រូវរៀបចំឱ្យមានលក្ខណៈពណ៌ព្រីងទុំទៅតាម ពណ៌មង្គលរបស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត ក្បួនមហាសង្ក្រាន្ត ទាក់ទងនិង ក្បួនតារាសាស្ត្រ ក្បួនភូគប់ បែបវិទ្យាសាស្ត្រ មិនមែនធម្មតាៗ ដូចអស់លោកអ្នកមួយចំនួន គិតនោះទេ ។ == សេចក្តីប្រតិកម្ម == * មានការផុសនិយាយពីវប្បធម៌ចូលឆ្នាំខ្មែរ របស់បងប្អូនមួយចំនួនលើបណ្ដាញសង្គម Facebook និង Youtube ដែលប្រាសចាកពី កំណត់ត្រានៃឯកសារយោងទាំងស្រុង ការលើកឡើងដោយគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់ ដោយផុសថា ទេវតាទាំង៧អង្គ ជាប្រពន្ធរបស់ ព្រះឥន្ទ្រ ពិធីលេងជះទឹក ជារបស់បរទេសជាដើម និង តាមរយៈសារព័ត៌មានមួយចំនួន ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យមានការយល់ច្រឡំដល់ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនធំ ។ អត្ថបទនៃ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ដែលរៀបរាប់ខាងលើនេះ បានធ្វើការស្រាវជ្រាវអស់រយៈពេល 4 ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2018 មក ដែលឯកសារមួយចំនួនធំ បានរកឃើញនៅបណ្ណាល័យអន្តរជាតិធំៗ នាក្រៅប្រទេស ដូចនេះសូមធ្វើការកែតម្រូវ ខ្លឹមសាររបស់បងប្អូន ដែលផុសអំពីទំនៀមចូលឆ្នាំខ្មែរ ឱ្យបានច្បាស់លាស់ សូមអរគុណ ។ * អត្ថបទទាំងមូល មិនដាក់ប្រភពឯកសារ តាមសៀវភៅមហាសង្ក្រាន្តរបស់លោក អុឹម បុរិន្ទ នោះទេ ព្រោះប្រភពមួយចំនួនធំក្នុងសៀវភៅនេះ ដាក់ Credit យកមកពីតម្រាសង្ក្រានរបស់ថៃ ដែលប្រាសចាកតាមតម្រារបស់ខ្មែរ ។ ដូចជា៖ ការផ្លាសប្ដូរឈ្មោះ ទេវតា ក្នុងសៀវភៅមហាសង្ក្រាន្ត ដែលនាំឱ្យមានភាពច្របូលច្របល់ជាច្រើនលើកច្រើនសារ ទុង្សាទេវី ទៅជា ទុង្សទេវី ទៅជា ធុង្សៈទេវី រាក្យសាទេវី ទៅជា រាក្សសាទេវី, មហោទរាទេវី ទៅជា មហោធរៈទេវី រូបគ្របមុខ កាយវិការយាងមករបស់ទេវតា ខុសក្បួនតម្រា យកគ្រឿងពណ៌ត្បូងប្រដាប់កាយ ទៅធ្វើជាពណ៌មង្គលផ្សេងៗ ល ។ == សេចក្តីប្រតិកម្ម លើកទី 2 == * ការលើកឡើងចំពោះ បណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្រមួយរូបចំពោះពិធីលេងជះទឹកនៅកម្ពុជា ហាក់ដូចជាឆ្ងាយពីជំនាញរបស់លោកម្នាក់នោះ ចំពោះវប្បធម៌ប្រពៃណីជាតិកម្ពុជា តាមរយៈ ការលើកឡើងជាបន្តបន្ទាប់ដែលខុសពីជំនាញរបស់ពួកគេ ។ មានដូចជា៖ គ្រូបង្រៀន ដេប៉ាតឺម៉ង់ ផ្នែកគណិតវិទ្យា បណ្ឌិតសភាផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ មន្ត្រីជំនាញផ្នែក សារពត៌មាន ព្រះសង្ឃផ្នែកធម្មទាន បុគ្គលផ្នែកអចលនទ្រព្យ ផ្សេងៗ ពួកគេគ្មានការងារធ្វើ ឬ យ៉ាងណា ចាំមកអង្គុយតែទើសឆ្កឹះឆ្កៀល វប្បធម៌ទំនៀមរបស់កម្ពុជាតាមការយល់ឃើញ របស់ពួកគេ ពេលខ្លះពួកគេ ចង់កែប្រែ ឬ ចង់លុបបំបាត់នៅទំនៀមវប្បធម៌របស់កម្ពុជាថែមទៀត ។ * ពិធីលេងជះទឹក ដែលផ្លាសប្ដូរពីការលេងដោយជះទឹក តាមរយៈ ត្រឡោកដូង វិវត្តន៍មក កាធុនដាក់ទឹក បន្តមកផ្ទិលទឹក រហូតជឿនលឿនដល់ មានកាំភ្លើងជ័រ បាញ់ទឹក ដើម្បីជាភាពងាយស្រួលក្នុងការរក្សាបរិមាណទឹកដាក់នៅតាមខ្លួនរបស់ពួកគេ អ្វីដែលសំខាន់កុំបោះបង់នៃការលេង ព្រោះនិងបណ្ដាលឱ្យទំនៀមរបស់យើងធ្លាក់ទៅដៃប្រទេសជិតខាង យើងនិងគ្មានឬសគល់នៃការតតាំង រហូតដល់រាប់រយជំនាន់ឯណោះ ។ * វាគួរតែមន្ត្រីជំនាញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ជាអ្នកបកស្រាយពីផលប៉ះពាល់ មើលទៅដូចគ្មានឃើញប៉ះពាល់អ្វីសោះ បើតាមបុរាណចារ្យ ក្ដាប់បាន មានតែជនបរទេសគាត់ពោលសរសើរ ពីការលេងជះទឹក បាញ់ទឹកនៅសៀមរាប ហើយពួកគេចង់មកលេងបែបនេះនៅឆ្នាំបន្ទាប់នេះទៀត ភ្ញៀវទេសចរណ៍អន្តរជាតិ អាចថានិងសម្រុកមកច្រើនជាងនេះទៀត នៅពេលដែលពលរដ្ឋខ្មែរលេងកាំភ្លើងជ័របាញ់ទឹកកាន់តែច្រើន ប្រាកដជាមានអ្នកវិនិយោគ មកបើករោងចក្រផលិតកាំភ្លើងជ័រនេះបន្ថែមទៀត កម្ពុជាចំណេញពី ទេសចរណ៍ជាតិ និង អន្តរជាតិផង ចំណេញទាំងកំណើនការងារក្នុងស្រុកផង ដូចជាមិនឃើញចំនុចដែលមើលទៅគួរឱ្យខាំធ្មេញដាក់សោះ !!។ === ចុះបើយើងប្រើក្អមជះទឹកវិញ និងមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះ ? === * ក្អមទឹក ជាវត្ថុដែលមានកស្តួច សម្រាប់ដាក់ទឹក គេអាចត្រឹមយក មកចាក់ទឹក ឬ ច្រូចទឹកបាន តើយើងជះទឹកយ៉ាងដូចម្ដេច បើវាមានបរិមាណធ្ងន់ ? ភាគច្រើនខ្មែរពីបុរាណ ប្រើវាដោយការកណ្ដៀត និង ទូលក្អម ប៉ុនណោះ គិតចាប់ពី សម័យអង្គរ មកដល់សង្គមរាស្ត្រនិយម រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ មិនដែលជួបសោះការយកក្អមដាក់ទឹកមកជះគ្នានេះ តើលោកបណ្ឌិតនោះបាន រកឃើញរបកគំហើញនេះពីណាដែរ ? បើតាមបុរាណចារ្យ យល់ឃើញ ការយកក្អមទឹកមកជះគ្នា មានហានិភ័យណាស់ អាចបង្ករជាអំពើហិង្សា គប់គ្នារបួសស្លាប់ដោយក្អម បង្ករតែសេចក្ដីអន្តរាយដល់ទំនៀមខ្មែរប៉ុនណោះ ។ មានតែល្បែងប្រប្រិយមួយគត់ដែលគេប្រើក្អម នោះគឺ ល្បែងវាយក្អម ហើយមិនមានកំណត់ត្រាណាផ្សេងដែលខ្មែរបុរាណបានកត់ត្រាទុក អំពីបែបផែននៃការលេងក្អមបែបផ្សេងពីនេះទៀតនោះទេ សូមអរគុណ ។ == សេចក្តីស្នើសុំ ចំពោះបងប្អូនសារពត៌មាន == * នៅក្នុងថ្ងៃដ៏វិសេស នាថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ បុរាណចារ្យ សូមស្នើសុំ ចំពោះបងប្អូនសារពត៌មានមួយចំនួន សូមកុំបង្ហោះ សេចក្ដីមិនល្អនៅក្នុងបណ្ដាញសង្គមនាថ្ងៃចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិរបស់ខ្លួនអី វាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សេចក្ដីរីករាយ និងបង្កើតបានផ្នត់គំនិត នៃរូបភាពភ័យខ្លាច ធ្វើឱ្យឪពុកម្ដាយនៃពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន សម្រេចចិត្តខុស នៃការបិទសិទ្ធសេរីភាពរបស់កូន មិនឱ្យលេងទៅតាមទំនៀមរបស់ដូនតាខ្លួន ធ្វើឱ្យកូនៗរបស់ពួកគេរងនូវសម្ពាធផ្លូវចិត្តឈានដល់ការប្រព្រឹត្តនូវអបាយមុខផ្សេងៗ ដូចជា៖ សេពគ្រឿងញៀន លេងល្បែងសុីសង ផ្សេងៗ ដោយសាររូបភាព ឬ Video របស់បងប្អូនសារពត៌មានមួយចំនួន ដែលបានយករូបភាពគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗនៃប្រទេសដ៏ទៃមកធ្វើការផុសចាក់ដោតដល់អារម្មណ៍របស់ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន បង្កើតឱ្យមានការតិះដៀលដល់ជាតិសាសន៍ខ្លួនគ្រប់រូបភាព គិតចាប់ពីសមញ្ញជន ព្រះសង្ឃរហូតដល់គ្រូ បណ្ឌិតដេប៉ាតឺម៉ង់ ផងដែរ សូមអរគុណ និង អរព្រះគុណ ។ === ក្រមសីលធម៌ពត៌មាន ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ === * មិនគួរផុសពីពត៌មាន លាបពណ៌នយោបាយណាមួយក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ចំនួន 3ថ្ងៃ ។ (មិនថាបក្សនយោបាយទាំងអស់នៅកម្ពុជា) * មិនគួរផុសសេចក្ដីកើតទុក្ខ ណាមួយក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ចំនួន 3 ថ្ងៃ ។ * មិនគួរផុសរូបភាពចលាចលណាមួយ ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ចំនួន 3 ថ្ងៃ ។ * មិនគួរផុស ពីចេទនាបុគ្គលណាមួយ ក្នុងការបង្អាក់ វប្បធម៌ និង ទំនៀមនៃការលេង ជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ ។ * សូមចូលរួមផ្សព្វផ្សាយ កន្លែងទេសចរណ៍ សំខាន់ៗ ឬ ភាពសប្បាយរីករាយណាមួយ ដើម្បីជួយជម្រុញវិស័យទេសចរណ៍ជាតិ ។ (មានន័យថាសារពត៌មានរួមចំណែកជួយដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ) * មិនគួរផុសសេចក្ដីអន្តរាយ នៃបណ្ដាលប្រទេសផ្សេងៗនៅលើពិភពលោកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ចំនួន 3 ថ្ងៃ ។ == សេចក្ដីសង្វេគ == * រាល់ពេលចូលឆ្នាំខ្មែរម្ដងៗ យើងតែងតែទទួលបានការលាបពណ៌ពីជនអគតិមួយចំនួន អំពីទំនៀម លេងជះទឹក និង ប៉ាតម្ស៉ៅ ហើយកង្វះការយល់ដឹងរបស់ពួកគេសឹងតែរំលាយ ទំនៀមនេះចោលទៀតផង ។ឧទាហរណ៍៖ ពេលចូលឆ្នាំម្ដងៗ នៅតំបន់ ក មានពិធីលេងសប្បាយៗទៅតាមទំនៀម 30 ទៅ 40 ប្រភេទឯណោះ ហើយ តំបន់ ខ មានលេងទៅតាមទំនៀម 20 ទៅ 30 ប្រភេទប៉ុនណោះ រីឯតំបន់ គ មានលេងទៅតាមទំនៀមក្រោម 20 ប្រភេទអីចឹងទៅ ហើយតំបន់ ឃ មានទំនៀមលេងសប្បាយតែ 4 ទៅ 5 ប្រភេទតែប៉ុនណោះ ស្របពេលដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយតាមទូរសព្ទដៃចាប់ផ្ដើមបើកទូលាយ មនុស្សតំបន់ ឃ ដែលគាត់មានទំនៀមលេងតិចតួច ក៏បង្ហោះលាបពណ៌ ឌឺដងជេរដៀល ទៅតំបន់ ក ដែលគេមាន មានពិធីលេងសប្បាយៗទៅតាមទំនៀម 30 ទៅ 40 ប្រភេទឯណោះ ដូចនេះ មនុស្សក្នុងតំបន់ ឃ ពួកគាត់មិនបានស្វ័យសិក្សា ទៅលើមនុស្ស ក្នុងតំបន់ ក នោះទេ គាត់ប្រឹងវាយប្រហារមួយឈ្នះដៃ ដើម្បីឱ្យអ្នកដទៃមើលឃើញថា មានតែពួកគាត់ទេ ជាអ្នកការពារថែរក្សានៅទំនៀមវប្បធម៌ខ្មែរកន្លងមក ។ ចុះតំបន់ ក ដែលគេខំប្រឹងប្រែងរក្សាទំនៀមពីដើមរៀងមក ពួកគេមិនចេះឈឺចាប់ឬយ៉ាងណា ដែលទ្រាំមើល ពួកដង្កូវដូចអ្នកមកបំផ្លាញតែខ្មែរគ្នាឯងឱ្យរលាយ សឹងគ្រប់ជំនាន់ ។ យូរៗទៅ ទៅជាពួករៀនបានតិច ពួកអក្ខរកម្ម និង ពួករៀនជំនាញផ្នែកផ្សេងសោះ ចេះមកបកស្រាយ ទំនៀមវប្បធម៌ខ្មែរ ប៉ាតណាប៉ាតណី នាំឱ្យច្របល់សង្គមខ្មែរម្ដងហើយម្ដងទៀត តាមផ្នត់គំនិតដ៏សំរាមរបស់ពួកគេ ដែលក្រុមបុរាណចារ្យ មិនអាចទទួលយកបាន ក្នុងបរិបទនេះ ។ == សេចក្តីថ្កោលទោស == * សូមអំពាវនាវ ឱ្យអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចទាំងអស់ ក៏ដូចជាថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់នៃក្រសួងវប្បធម៌ និង ក្រសួងពត៌មាន សូមចូលរួមបញ្ឈប់ដាច់ខាត រាល់ជន់ទាំងឡាយណាដែលស្លៀកពាក់តែងកាយ ជាពួកទេវតា ហើយយកទៅធ្វើជាសេចក្ដីលេងសើចបង្ហោះជាការលេងកំប្លុកកំប្លែង ផុសនៅតាមបណ្ដាញសង្គមផ្សេងៗ ដែលប្រាសចាកពីសេចក្ដីគោរពរបស់ដូនតាខ្មែរទាំងស្រុង ដែលសំលៀកបំពាក់ទាំងនេះត្រូវបានចាត់ទុកជា សំលៀកបំពាក់ថ្លៃថ្នូរ និងជានិមិត្តរូបតំណាងឱ្យរបាំទេវៈរបស់កម្ពុជាផងដែរ ដែលយើងគ្រប់គ្នាសម្គាល់ថា ជាសំលៀកបំពាក់នៃរបាំព្រះរាជទ្រព្យ ។ == កិច្ចពិធីទាក់ទងនិងគោម នៅកម្ពុជា == '''Lantern Ceremony in Cambodia''' * '''ពិធីព្យួរគោម''' ប្រារព្ធនៅក្នុងពិធីបុណ្យ [[ចូលឆ្នាំខ្មែរ]] ។ English: Lantern hanging ceremony held in the festival Khmer New Year.(April) * '''ពិធីបង្ហោះគោម''' ប្រារព្ធនៅក្នុងពិធីបុណ្យ [[វិសាខបូជា]] ។ English: Lantern launching ceremony held in the festival Vaisak Worship Day.(May) Worshipping to Buddha Ceremony. * '''ពិធីបណ្ដែតគោម''' ប្រារព្ធនៅក្នុង [[ពិធីបុណ្យអុំទូក]] ។ English: Lantern Floating Ceremony '' 'Held in Cambodia Water Festival or Bon Om Touk (November) == តំណភ្ជាប់អត្ថបទ == '''Article links''' * [[សង្ក្រាន្ត]] (Sangkran) * [[ព្រះរាជពិធី ច្រត់ព្រះនង្គ័លកម្ពុជា]] == អត្ថបទ ប្រៀបធៀប == '''Articles Comparison''' អត្ថបទ នៃការចងក្រងនៅ វីគីភីឌាខ្មែរចែកចេញជា ៤ ប្រភេទ ប្រភេទទី១ ការចងក្រងតាមកម្រិតសិក្សា របស់ យូស័រ (User) ដែលធ្វើការសរសេរចងក្រងតាមលំនាំ ដើមទាំងស្រុង ហៅថាអត្ថបទចម្លង អ្នកចងក្រងមានកម្រិតយល់ដឹងតិច ការដាក់ប្រភពឯកសារយោង មិនច្បាស់លាស់ ការដាក់ប្រភពឯកសារមិនត្រឹមត្រូវ ។ ប្រភេទទី២ ការចងក្រង ដោយផ្អែកលើ ការដាក់ឯកសារយោងតាមប្រភពតំណភ្ជាប់ក្រៅ លើបណ្ដាញណាមួយ ដោយមិនមានស្ថាប័ន ជំនាញទទួលស្គាល់ ឧទាហរណ៍: ការដាក់ឯកសារយោងតាម វេបសាយផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជា៖ Blog spot, World press, ផ្សេងៗ ដែលជាប្រភពបង្កើតឡើងដោយខ្លួនឯង ដោយមិនមានការ ទទួលស្គាល់ដោយ គ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយ និង មិនមានអាជ្ញាប័ណ្ណ ចេញផ្សាយត្រឹមត្រូវ និង មិនមានសូម្បីតែឈ្មោះអ្នកនិពន្ធ ។ ឧទាហរណ៍: អ្នកនិពន្ធជំនាន់មុន ស្រាវជ្រាវនិងចងក្រងចេញផ្សាយជាសៀវភៅមួយក្បាល បន្ទាប់មកអ្នកជំនាន់ក្រោយបានស្រាវជ្រាវឃើញអត្ថបទនេះ ក៏យកវាមកបន្ត ដោយបន្លំថាខ្លួនជាអ្នកស្រាវជ្រាវ និង ចងក្រង ដែលជាការរំលោភលើសិទ្ធអ្នកនិពន្ធជាខ្លាំង ហើយវាជាចេទនាក្នុងការបន្លំស្នាដៃ អ្នកជំនាន់មុនផងដែរ ដូចនេះហើយ អ្នកជំនាន់ក្រោយគួរផ្លាសប្ដូរឥរិយាបទ គួរជំនួសដោយពាក្យថា ប្រែសម្រួល (Edition) មានន័យថា អ្នកបានយកអត្ថបទដើមជាគោល ហើយអ្នកសរសេរបន្ថែមនូវប្រយោគឃ្លាណាមួយ ដែលអ្នកអាចរកឃើញពីប្រភពឯកសារផ្សេងទៀតហើយយកមកប្រែសម្រួលបញ្ចូលគ្នា ។ ប្រភេទទី៣ ការចងក្រងអត្ថបទខុសជំនាញវិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្លួន មានន័យថា អ្នករៀនផ្នែកផ្សេង និង មានកម្រិតវប្បធម៌ផ្នែកផ្សេង ហើយអ្នកមកចងក្រអត្ថបទផ្ទុយពីកម្រិតយល់ដឹងរបស់ខ្លួន ឧទាហរណ៍ អ្នកចេះជំនាញចងកូដ (Coder) ប៉ុន្តែអ្នកបែរជាមកសរសេរ ឬ ចងក្រងអត្ថបទ ដែលខុសពីជំនាញរបស់ខ្លួន មានន័យថា អ្នករៀនមុខវិជ្ជាផ្សេង ហើយអ្នកមកចងក្រង អត្ថបទ វប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រជាដើម ដែលធ្វើឱ្យអ្នកផ្សេងដែលចូលមើលអត្ថបទរបស់អ្នកទទួលបានការយល់ខុស ។ ប្រភេទទី៤ ការចងក្រងអត្ថបទដោយអ្នកជំនាញ មានន័យថា អត្ថបទដែលគេបានចងក្រង មានការរៀបពាក្យពេចន៍បានល្អ មានការពន្យល់ច្បាស់លាស់ មានឯកសារយោងច្បាស់លាស់ មានឈ្មោះអ្នកនិពន្ធ មានការបរិច្ឆេទ នៃឆ្នាំចេញផ្សាយ មានឈ្មោះដើម របស់អត្ថបទគោល មានការទទួលស្គាល់ពីអ្នកជំនាញ គាំទ្រដោយគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ភផ្សាយ អត្ថបទដែលបានចងក្រង មានបញ្ជីរលេខសៀវភៅ ដែលត្រូវនិងចំណេះជំនាញរបស់អ្នកចងក្រង ។ ដោយការរៀបរាប់ខាងលើនេះ រាល់អត្ថបទដែលចងក្រង វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា នៅលើអត្ថបទវីគីភីឌាខ្មែរ សូមបងប្អូនពិនិត្យរាល់ខ្លឹមសារអត្ថបទ និង តំណភ្ជាប់ ឯកសារយោង ឱ្យបានច្បាស់លាស់ ជាពិសេសការចងក្រងអត្ថបទ វប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ជាភាសាអង់គ្លេស ចងក្រងដោយពួកបរទេស ភាគច្រើនគឺមិនត្រឹមត្រូវនោះទេ ដូចនេះហើយ សូមបងប្អូនយល់ដឹងអំពីចំនុចនេះ សូមបញ្ឈប់ការចែកចាយ អត្ថបទវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា តាមរយៈអត្ថបទនៃ English Wikipedia ដោយជនបរទេសទាំងនោះ ធ្វើតាមច្បាប់គោលការរបស់គេ ដោយរក្សានូវស្នាដៃអ្នកចងក្រងមុន ដូចនេះយើងមិនអាចចូលទៅកែសម្រួលអត្ថបទក្នុង Article នោះបានទេ ពួកគេ និង Block យើងចេញហើយហើយចោទប្រកាន់ User របស់យើងថា ជា User អាយ៉ង ។ ឧទាហរណ៍: Article [https://en.wikipedia.org/wiki/Cambodian_New_Year Cambodian New Year] ដែលជាអត្ថបទមិនត្រឹមត្រូវ ហើយខ្លឹមសារនៃអត្ថបទនេះ ត្រូវបានជនជាតិថៃមួយចំនួន យកវាមកវាយប្រហារ វប្បធម៌កម្ពុជា នៅលើបណ្ដាញសង្គមថ្មីៗនេះ ហើយអត្ថបទក្នុង article នេះត្រូវបានពួកជនបរទេសដែលខុសជំនាញវិជ្ជាមុខជំនាញរបស់ពួកគេ ធ្វើការការពារ និង ចងក្រងអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ហើយយើងមិនងាយស្រួលក្នុងការចូលទៅប្រែសម្រួលនោះទេ ពួកវានិងប្លុកយើងចេញដោយចោទប្រកាន់ថា អាយ៉ង user ដោយពួកវាចាំបាច់ក្នុងការប្លុកមិនឱ្យមានការកែប្រែក្នុង article ដែលពួកវាបានកាន់កាប់នោះទេ ។ == ដូចច្នេះ == '''See also''' តើពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី មេសៈរាសី មាននៅប្រទេសណាខ្លះ នៃតំបន់អាសុីភាគខាងត្បូង ? តើពួគគេចាប់ផ្ដើមប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួននៅពេលណា ? '''(New Year fall in April)''' * (Khmer New Year) Start in 7th century 637 AD * (Songkran Thai New Year) Start in 19th century 1888 AD * (Pi Mai Laos New Year) Start in 14th century * (Tamil New Year in Southern India) start in 3rd century * (Sinhalese New Year Sri Lanka) Start in 5th century * (Vaisakhi in Northern India) Start in 19th century 1801 AD * (Nepal New Year) Start in 16th century * (Thingyan New Year Myanmar) Start in 11th century * (Dai New Year Chinese) Start in 14th century 1380 AD * (Pohela Boishakh New Year Bangladesh) Start in 7th century == ឯកសារយោង == s1mc6t29t0gesiljrapmt25u4da3ton 338923 338917 2026-08-13T04:59:51Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Sangkran_inscription_of_Cambodia.jpg|Sangkran_inscription_of_Cambodia.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this users fil 338923 wikitext text/x-wiki {{pp-move-indef}} <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude> {{Good article}} {| class="infobox" style="width:2em;" |-style="text-align:center;" |style="background: #7851A9;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> រាក្យៈសាទេវី <br> Reakyaksa Tevi </br> </p> |- style="text-align:center;" |colspan="3"|[[File:Sangkran Khmer.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5"|'''Surya god journey with his own Sun Change the three Era of Cambodia''' |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះ​ផ្លូវការណ៍''' |colspan="2"|'''[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ]]''' |- style="vertical-align:top;" |'''ចាប់ផ្ដើម''' |colspan="2"| ស.វទី៧ នៃបុណ្យមេសារាសី |- style="vertical-align:top;" |'''សម្គាល់ហៅ''' |colspan="2"|សង្ក្រាន្តខ្មែរ |- style="vertical-align:top;" |'''ប្រភេទបុណ្យ''' |colspan="2"|បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី |- style="vertical-align:top;" |'''ប្រារព្ធដោយ''' |colspan="2"|ជនជាតិខ្មែរ |- style="vertical-align:top;" |'''រយៈពេល''' |colspan="2"|៣ ឬ ៤ ថ្ងៃ |- style="vertical-align:top;" |'''ថ្ងៃចាប់ផ្ដើម''' |colspan="2"|១៣ ឬ​ ១៤​ រៀងរាល់ខែមេសា |- style="vertical-align:top; |'''ព្រេងនិទាន ចូលឆ្នាំខ្មែរ''' |colspan="2"|ភាភទាក់ទងទៅនិងសាសនា [[ហិណ្ឌូសាសនា]] <br> [[ពុទ្ធសាសនា]] <br> មានជំនឿទៅលើពួកទេវតា |- style="vertical-align:top; |'''ទំនៀមពិធី''' |colspan="2"| * ការតុបតែងដេគ័រផ្ទះ * ទំនៀមផ្ជួរគោមផ្កាយ * សែនទទួលទេវតា * លេងល្បែងប្រជាប្រិយ * ទំនៀមលេងជះទឹក និង ប៉ាតម្ស៉ៅ * លេងល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ * រាំកំសាន្តសិល្បៈតន្ត្រី * ពូនភ្នំខ្សាច់ * លាងជម្រះបដិមារព្រះ * លាងជម្រះឱពុកម្ដាយ និង យាយតា * លាងជម្រះព្រះសង្ឃ និង ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ * ទំនៀមព្រះសង្ឃចេញស្រោចទឹក ថ្ងៃទី១៧ * ការដង្ហែរបដិមារព្រះ ថៃ្ងទី១៧ |} '''[[ចូលឆ្នាំខ្មែរ]]''' ([[អង់គ្លេស]]: Khmer New Year) គឺជាពិធីបុណ្យ​ចូលឆ្នាំថ្មីរបស់កម្ពុជា ដែលកំណត់តាម ប្រតិទិនពុទ្ធសាសនា (Buddhist calendar) តាមដំណើរគោលរចរបស់ [[ព្រះចន្ទ]] ដែលរាប់តាមរង្វាស់នៃឆ្នាំ [[ចន្ទគតិ]] (Lunar calendar) នៅក្នុងវប្បធម៌របស់កម្ពុជា ពិធីបុណ្យនេះត្រូវបានគេហៅថា ពិធីបុណ្យ គិម្ហៈរដូវ "បុណ្យរដូវក្ដៅ" (The Hot Season) នៃវិស្សមកាលតូចរបស់សិស្សានុសិស្ស ហើយពិធីនេះ ដែលបានមកពីអរិយធម៌ នៃវប្បធម៌ [[ប្រទេសឥណ្ឌា]] ដែលហៅថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មីថា "សង្ក្រាន្ត" (Sangkranta) ដែលពាក្យ សង្ក្រាន្ត ជាភាសាដើម នៃពាក្យ ([[សំស្ក្រឹត]]-Sanskrit) ដែលត្រូវបានប្រជាជនកម្ពុជា ឱ្យនិយមន័យថា (សង្ក្រាន្ត​ខ្មែរ​-Sangkrant Khmer) គឺជាថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មី ដែលប្រារព្ធ​ឡើងរៀងរាល់ ថ្ងៃទី១៣ ឬ ថ្ងៃទី១៤ ខែមេសា (April) ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រជាពលរដ្ឋ​កម្ពុជា​គ្រប់រូប និងត្រូវបានឈប់សំរាកពីការងារដើម្បីចូលរួមអបអរថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ពួកគេ ដែលមានរយៈពេលពេញមួយសប្ដាហ៍ ។​<ref> Vappadharm Khmaer (1981) [https://books.google.com/books/about/Vappadharm_Khmaer.html?id=RNAbinEhNt4C Khmer Family Culture], Publisher: Rungsin Kānphim, Original from the University of Michigan, OCLC Number: 54221527 </ref> == ទំនៀមមុនចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''Traditions Before Khmer New Year''' មុនថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរមកដល់ ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូបនិងធ្វើដំណើរវិវត្តគ្រប់ទិសទីមកស្រុកកំណើតរបស់ពួកគេវិញ ដើម្បីជួបជុំក្រុមគ្រួសាររបស់ពួកគេ រៀងរាល់មួយឆ្នាំម្ដង បន្ទាប់មក ពួកគេនិងរៀបចំសំអាតផ្ទះសម្បែង និង តុបតែង លម្អផ្ទះសម្បែងរបស់ពួកគេផងដែរ ជាមួយនិង ប្រពៃណីព្យួរគោមផ្កាយ (Star Lantern) ដែលពួកគេមានជំនឿថា ពន្លឺគោមផ្កាយ និង នាំមកនូវ សិរីសួស្ដី លាភសំណាង និង ភាពមានបានផងដែរ ក្រៅពីនេះទៀតមានលេងល្បែងកំសាន្តប្រជាប្រិយខ្មែរ នៅតាមភូមិស្រុករបស់ពួកគេផងដែរ ដូចជា៖ ចោលឈូង លាក់កន្សែង ទាញព្រ័ត្យ បោះអង្គុញ ស្ដេចចង់ ពង្រាត់សង្សា ក្លែងចាប់កូនមាន់ ផ្សេងៗ ក្រៅពីល្បែងកំសាន្តទាំងនេះ ក៏មានល្បែងកំសាន្តមួយប្រភេទទៀតហៅថា ពិធីលេងជះទឹក តាមទីលំនៅនីមួយៗ តែងមានធុងទឹកនៅពីមុខផ្ទះរបស់ពួកគេ ដើម្បីជះទឹកទៅលើអ្នកដំណើរ ដែលពួកគេមានជំនឿថា ភាពមិនល្អដែលតោងទាមយើងគ្រប់គ្នាតាំងពីឆ្នាំចាស់ និងត្រូវលាងសំអាតជម្រះចេញក្នុងឆ្នាំថ្មីនេះ ដែលជាទំនៀមមួយមិនអាចចោលបាននូវក្នុងវប្បធម៌ប្រពៃណីខ្មែរ ដែលទាក់ទងនិង កិច្ចពិធីស្រង់ព្រះពុទ្ធអង្គ និង ស្រង់ព្រះរស់ដែលជាឪពុកម្ដាយ យាយតា របស់យើងផងដែរ ។​<ref> Robert Headley, Rath Chim (1998) [https://books.google.com.kh/books?id=VypnAAAAMAAJ&q=%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A&dq=%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiC8OnWj-71AhURyYsBHZB1BjMQ6AF6BAgGEAM Cambodian Advanced Reader], Publisher: Dunwoody Press, Original from the University of Michigan p.309 [[ISBN]]: 188126565X </ref> * កំណត់ចំណាំ ៖ ពិធីលេងជះទឹក នៅកម្ពុជាមានប្រវត្តិមកយូលង់ណាស់មកហើយ តាំងពីសម័យសង្គមរាស្ត្រនានិយមមកម៉្លេះ ហើយត្រូវបានខូចរូបរាង្គដោយជនខិលខូចមួយចំនួន លេងដោយអសីលធម៌ ដោយការចងថង់ទឹកគប់ទៅលើអ្នកដំណើរ បង្ករជារបួសស្នាម ដួលគ្រោះថ្នាក់ពេលកំពុងធ្វើដំណើរថែមទៀតផង ដូចនេះហើយ បង្កើតបានការវែកញែកទៅដល់ពលរដ្ឋទូទៅ អំពីការហាមប្រាម និង ចង់លុបចោលនៅពិធីដ៏ល្អនេះ រហូតដល់ប្រទេសជិតខាង ដាក់ចូលជាពិធីលេងជះទឹកយ៉ាងធំក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគេទៀតផង ដូចនេះសូមកុំបោះបង់ពិធីនេះអី ហើយសូមលេងដោយមានការគោរពទៅលើសីលធម៌ របស់អ្នកដ៍ទៃផងដែរ សូមអរគុណ ។ * កំណត់ចំណាំ ៖ ខ្មែរពីបុរាណកាល លេងជះទឹក ដោយសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ "ជះ" ការជះនៅភាពមិនល្អចេញទៅក្រៅ ឬ ជះភាពមិនល្អនៃឆ្នាំចាស់ចេញពីខ្លួនរបស់យើង ពាក្យជះទឹកមិនដូចគ្នា និង ពាក្យបាញ់ទឹកនោះទេ ។ ការលេងជះទឹក ប្រកបដោយអត្ថន័យ ទឹកជាគ្រឿងមង្គល នៃសិរីទាំង៣ប្រការផងដែរ ការលេងជះទឹកតាមប្រពៃណីខ្មែរបុរាណ ទឹកមួយធុងមានផ្កា មានទឹកអប់ មានផ្ទឹល ឬ បោយទឹក ឬ ត្រឡោកដូង ដួសជះលើអ្នកដំណើរ នៅតាមផ្លូវតូចៗ ក្នុងភូមស្រុក ឬ សហគមន៍ ឬ លេងតាមតំបន់ដែលកំណត់ឱ្យលេង ការលេងជះទឹកមិនគួរលេងតាមផ្លូវជាតិធំៗនោះទេ ព្រោះនាំឱ្យមានការឆ្គាំឆ្គង បង្កើតជាគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗ ការវែកញែកចោទប្រកាន់ដៀលគ្នាទៅវិញទៅមក អំពីការលេងជះទឹកនៅកម្ពុជាអំឡុងថ្ងៃសង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មី គឺជារឿងមិនល្អនោះទេ ពាក្យចាស់បុរាណបានពោលថា ត្រីមួយកន្ត្រកបើស្អុយមួយ គឺស្អុយទាំងអស់ ដូចគ្នានិង ការលេងជះទឹក បើមានជនណាម្នាក់លេងមិនល្អ លេងដោយគ្មានសីលធម៌ នោះអ្នកលេងដ៏ទៃទៀតនិងត្រូវគេត្មិះដៀលដូចគ្នា ពីព្រោះអ្វី អ្នកដែលត្មិះដៀលទាំងនោះ មិនបានរៀនសូត្រជ្រៅជ្រះនោះទេ ពួកគេច្រើនជាពួកអវិជ្ជា និង មិនបានយល់ដឹងពីក្រមសីលធម៌ក្នុងការគិតពិចារណាក្នុងការនិយាយស្ដី នោះទេ ត្រីមួយកន្ត្រកបើស្អុយមួយ ត្រូវដកត្រីនោះចេញ មិនគួរប្រើពាក្យដៀលត្រីក្នុងកន្ត្រកជារួមនោះទេ បើមានជនណាម្នាក់លេងមិនល្អ លេងដោយគ្មានសីលធម៌ ត្រូវចាប់បុគ្គលនោះយកទៅអប់រំ មិនមែនប្រើពាក្យត្មិះដៀលមកលើអ្នកលេងទាំងអស់នោះទេ ព្រោះអ្នកលេងមានក្មេងចាស់ដូចគ្នា គួរប្រើពាក្យ សូមលេងជះទឹកដោយការទទួលខុសត្រូវ មិនគួរប្រើពាក្យដៀលត្មិះល្បែងដែលដូនតាបង្កើតនោះទេ ព្រោះល្បែងនីមួយៗសុទ្ធតែមានអត្ថន័យ សូមកុំប្រើការស្មាន ឬ ការវិនិច្ឆ័យណាមួយតាមចិត្តគំនិតរបស់លោកអ្នកដោយគ្រាន់នៅតែក្នុងផ្ទះ ហើយលឺគេថា បែបនេះ ឬ បែបនោះ ដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ មិនបានចុះផ្ទាល់ទៅតាមតំបន់ភូមស្រុកដែលប្រជាពលរដ្ឋ បានលេងនៅល្បែងខុសគ្នាណាខ្លះតាមទម្លាប់ ភូមស្រុក និង សហគមន៍ របស់ពួកគេ ។ == ពិធីលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ == '''Water Throwing and Powder Ceremony''' ក្នុងតំណាលនិទានអំពី មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ បានបរិយាយអំពី ទឹក ជាគ្រឿង នាំមកនូវ សិរីមង្គល ទាំង បីប្រការ សម្រាប់ជាមង្គលដល់ មនុស្សលោកទាំងពួង "ពេលព្រឹក លាងមុខ" "ពេលថ្ងៃ លាងទ្រូង" និង "ពេលល្ងាច លាងជើង" ។ ក្នុង ឱកាសសង្រ្កាន្តឆ្នាំថ្មី នេះផងដែរ ប្រជាជនខ្មែរ ក៏មាននូវកិច្ចពិធី ស្រង់ព្រះរស់ (ឪពុកម្តាយ) ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ព្រះសង្ឃ និង ពុទ្ធបដិមា ផងដែរ ។ ការលេងជះទឹក ក្នុងថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំ ប្រពៃណីជាតិកម្ពុជា ទំនងត្រូវបានបង្កើតចេញពីពិធីស្រង់ព្រះ របស់អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរ ដែលកើតមានក្នុងរាជ ព្រះបាទ [[ជ័យវរ្ម័នទី៧]] ដែលពណ៌នាអំពី អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរបានប្រមូលទឹកមកពីគ្រប់ទិសទី ដើម្បីលាងជំរះស្រោចស្របលើព្រះពុទ្ធបដិមារដែលមានចំនួន ២៥អង្គ ដែលត្រួវបានគេយកមកដង្ហែរនាពេលនោះ ដែលពិធីស្រង់ព្រះពុទ្ធអង្គនេះ បានប្រាព្ធឡើងនៅក្នុងតំបន់ នៃ [[ប្រាសាទព្រះខ័ន]] តារយៈសិលាចរឹក ដែលពណ៌នាអំពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ ចេញផ្សាយដោយ កម្ពុជសុរិយា នៃ ក្រុមជំុនំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ។<ref> Khmer Tradition Church (1994) [https://www.elibraryofcambodia.org/book_cover/kampuchea-soriya-chhnam-ti-48-lek-1-cover/ Kampuchea-soriya Volium 1 Year 48], Publisher: Cambodian Buddhist Academy, Website: elibrary of Cambodia </ref> យោងតាមកំណត់ត្រារបស់លោក ចូវតាក្វាន់ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Zhou_Daguan Zhou Daguan]) ដែលជារាជ្យទូត នគរយ័ន ([https://en.wikipedia.org/wiki/Yuan_dynasty Yuan dynasty]) មកពីប្រទេសចិនបច្ចុប្បន្ន ដែលបានកត់ត្រាអំពីពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរ នាសម័យកាលអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៧ នៃគ.សករាជ ដែលពណ៌នាអំពី អ្នកស្រុកតំបន់អង្គរបានប្រមូលទឹកមកពីគ្រប់ទិសទី ដើម្បីជំរះលាងស្រោចស្របលើព្រះពុទ្ធបដិមារផងដែរ ដូចនេះបានបញ្ចាក់ឱ្យឃើញថា ពិធីស្រង់ព្រះ និង ទំនៀមលេងជះទឹករបស់កម្ពុជាបច្ចុប្បន្នទំនងកើតចេញពីពិធីស្រង់ព្រះ អំឡុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ តាំងពីសម័យកាលចក្រភពអង្គរមកម៉្លេះ ហើយទំនៀមលេងជះទឹកនេះបានរីកសាយមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។<ref> Daguan Zhou (2001) [https://books.google.com/books/about/The_Customs_of_Cambodia.html?id=sn5uAAAAMAAJ The Customs of Cambodia], Translated by Michael Smithies, Publisher: Siam Society, Original from the University of Michigan p.147 [[ISBN]]: 9748298515, 9789748298511 </ref><ref> Chou Ta kuan (1971) [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000054459 Notes of a 13th century Chinese diplomat in Cambodia], Publisher: The UNESCO Courier: a window open on the world, XXIV, 12, p. 27, Website: WWW.UNESCO.ORG , Publication: UNESCO Digital Library </ref> === កំណត់ត្រា នៃទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងអំឡុង ចូលឆ្នាំខ្មែរ === '''Noted of Khmer New Year water throwing tradition''' * ទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ អំឡុងឆ្នាំ 1890 នៃកំណត់ត្រា របស់លោក James George Frazer ក្នុងកំណត់ត្រាមួយនៃការសិក្សារបស់លោក ស្ដីពីទំនៀមទម្លាប់ និង សាសនា នៅកម្ពុជា The Golden Bough: A Study in Comparative Religion, Volume 2.<ref> James George Frazer (1890) [https://books.google.com/books/about/The_Golden_Bough.html?id=suAWAAAAYAAJ The Golden Bough: A Study in Comparative Religion, Volume 2], Publisher: Macmillan, Original from Harvard University p.407 </ref> * ទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ អំឡុងឆ្នាំ 2002 នៃកំណត់ត្រា របស់លោក Beverley Palmer, Rough Guides (Firm) ក្នុងសៀវភៅ The Rough Guide to Cambodia.<ref> Beverley Palmer, Rough Guides (Firm) (2002) [https://books.google.com/books/about/The_Rough_Guide_to_Cambodia.html?id=oR-Kmnj8wmAC The Rough Guide to Cambodia], Publisher: Rough Guides p.354 [[ISBN]]: 1858288371, 9781858288376 </ref> * ទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ អំឡុងឆ្នាំ 2005 នៃកំណត់ត្រា របស់លោក Peter North ក្នុងសៀវភៅ CultureShock! Cambodia.<ref> Peter North (2005) [https://books.google.com/books/about/Cultureshock.html?id=2be6AAAAIAAJ CultureShock! Cambodia], Publisher: Marshall Cavendish Editions, Original from the University of California p.270 [[ISBN]]: 9812329013, 9789812329011 </ref> វប្បធម៌កម្ពុជានៃទំនៀមលេងជះទឹក ក្នុងអំឡុងចូលឆ្នាំខ្មែរ តែងត្រូវបានលាបពណ៌ពីក្រុមមនុស្សមួយចំនួន បូករួមទាំងព្រះសង្ឃមួយចំនួនៅកម្ពុជា ដែលពួកគាត់មានការយល់ដឹងតិចតួច ទាក់ទងនិង ទំនៀមទម្លាប់ព្រពៃណីរបស់កម្ពុជា គួបផ្សំនិងរបត់សង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ទំនៀមលេងជះទឹកត្រូវបានទ្រុឌទ្រោម និង អន់ថយជាបន្តបន្ទាប់ រហូតធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមួយចំនួនយល់ថា វាមិនមែនជាប្រពៃណីរបស់ខ្មែរ ឬ ខ្មែរទទួលឥទ្ធិពលពីប្រទេសដ៏ទៃ បុគ្គលមួយចំនួនតែងយល់ច្រឡំថា ចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺជាចូលឆ្នាំពុទ្ធសាសនា នោះដោយសារតែពួកគេមិនបានធ្វើការសិក្សាទៅលើវប្បធម៌ជាតិកម្ពុជា ចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺជាពិធីបុណ្យមេសៈរាសី នៃសាសនាព្រហ្មញ្ញ ដែលផ្លាសបូរ ឆ្នាំសករាជ នៅកម្ពុជា ដោយសារតែប្រតិទិនកម្ពុជា បានផ្លាសប្ដូរជាបន្តបន្ទាប់ ពីចុល្លសករាជ មហាសករាជ និង ពុទ្ធសករាជ ទើបឆ្នាំសករាជ ត្រូវបានកំណត់ដោយការប្ដូរព្រមគ្នាក្នុងអំឡុងពេលចូលឆ្នាំខ្មែរ នៃថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្ត ដោយសារតែខែមេសា អាកាសធាតុក្ដៅខ្លាំង ខុសពីខែផ្សេងៗ ទើបប្រពៃណីលេងជះទឹក ត្រូវបានពេញនិយមនាសម័យកាលអង្គរ ដោយផ្អែកលើកិច្ចពិធីនៃការលាងជំរះព្រះបដិមារ ដែលត្រូវបានចាប់ផ្ដើមក្នុង ស.វទី១១ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[សូរ្យវរ្ម័នទី១]] ដែលទទួលបាន [[ព្រះកែវមរកត]] ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ។ ដូចនេះហើយ ចូលឆ្នាំខ្មែរ គឺជាចូលឆ្មាំរបស់ជាតិសាសន៍ខ្មែរ គ្រប់ពណ៌សម្បុរ មិនមែនជាការចូលឆ្នាំរបស់ព្រះសង្ឃនោះទេ ព្រះសង្ឃមិនអាចលេងសប្បាយ ដូចពលរដ្ឋទូទៅនោះទេ ព្រោះអាចខុសច្បាប់វិន័យ វត្តជាទីសំណាក់ធម៌ មិនគួរឱ្យមានការចាក់តន្ត្រីសម័យរាំរែកនៅក្នុងទីធ្លាវត្តនោះឡើយ ដូចច្នេះសូមធ្វើការបែងចែកឱ្យបានច្បាស់លាស់ វត្តអារាម អាចបង្កើតឱ្យមានពិធីសប្បាយៗបែបសីលធម៌ផ្សេងៗទៀត ដូចជា៖ លេងជះទឹក ប៉ាតម្ស៉ៅ លេងល្បែងប្រជាប្រិយ ឬ អាចចាក់ត្រឹមតន្ត្រីបែបប្រជាប្រិយខ្មែរប៉ុនណោះ ដូចជា៖ រាំវង់ សារ៉ាវ៉ាន់ ឡាំលាវ កន្ទ្រឹម ម៉ាកឌីហ្សុន ជៀសវាងបទរាំញាក់ផ្សេងៗ ។ === អត្ថន័យនៃការលេងប៉ាតម៉្សៅ === '''The Meaning of Playing Powder''' [[File:Hindukailash.JPG|thumb|The Meaning of Playing Powder of Khmer New Year from An illustration of the Hindu significance of Mount Kailash. It shows the holy family of Shiva and Ganesha celebration the Holi powder From the 18th century.]] ការលេងប៉ាតម៉្សៅ ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ទំនងជាទទួលឥទ្ធិពលពីវប្បធម៌ឥណ្ឌា នៃពិធីប៉ាតម៉្សៅពណ៌ ឬ ប៉ាតល័ក្ស ក្នុងពិធីបុណ្យ "ហូលី"([https://en.wikipedia.org/wiki/Holi Holi]) គឺជាពិធីបុណ្យមួយនៅក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ដែលគេស្គាល់ថាជាពិធីបុណ្យពណ៌ (Festival of Colors) ។ ដែលជាពិធីបុណ្យប្រារព្ធនូវសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏អស់កល្ប និងដ៏ទេវភាពរបស់ ព្រះគ្រឹស្នា (Radha Krishna) វាក៏បង្ហាញពីជ័យជំនះដែលអំពើល្អយកឈ្នះទៅលើអំពើអាក្រក់ផងដែរ តាមរយៈព្រេងកថានៃ [[អវតារ]] [[ព្រះវិស្ណុ]] ដែលបានក្រឡាខ្លួនជា នរៈសិង្ហ (Narasimha Narayana) ដែលយកឈ្នះ "ហិរណយក្សសិបុ" (Hiranyakashipu) ភាពល្បីល្បាញនៃពិធីបុណ្យនេះបានហូរចូលមកតំបន់អាសុីគ្នេយ៍ផងដែរ ព្រោះពិធីបុណ្យនេះប្រារព្ធខុសពេលវេលា និង ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ តែមួយខែ ប៉ុនណោះ ដែលពិធីបុណ្យនេះប្រារព្ធនៅខែមីនា ។ ដោយម៉្សៅពណ៌ប្រហែលជាអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ទើបពលរដ្ឋកម្ពុជាពីមុនៗមក លេងត្រឹមការប៉ាតម្ស៉ៅស ដែលមិនប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ការលេងប៉ាតម្ស៉ៅក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ របស់កម្ពុជាមានការពេញនិយមលេងខ្លាំងអំឡុងឆ្នាំ ២០០០ មកម៉្លេះបើគិតមកដល់ពេលនេះមានរយៈពេលជាង ២០ ឆ្នាំហើយ ដោយចាស់ពីដើមលោកយល់ថា មនុស្សមិនស្គាល់គ្នាសោះ ពួកគេអាចលេងប៉ាតម្សៅជាមួយគ្នា បង្កើតភាពស្និតស្នាល និង ក្ដីស្រលាញ់ ហើយអាចនាំពួកគេចាកឆ្ងាយពីល្បែងពាលាមួយចំនួន ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរនេះផងដែរ ។<ref> Kaev Bhuan (2004) [https://books.google.com/books/about/Tourism_Sites_of_Cambodia.html?id=4mm7AAAAIAAJ Tourism Sites of Cambodia], Publisher: Ponleu Khmer, Original from the University of California p.295 </ref> <ref> Matt Jacobson (2004) [https://books.google.com/books/about/Adventure_Cambodia.html?id=RWq7AAAAIAAJ Adventure Cambodia: An Explorer's Travel Guide], Publisher: Silkworm Books, Original from the University of California p.393 [[ISBN]]: 9749575539 </ref> === ប្រការយល់ខុស === * ការលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ ប្រជាពលរដ្ឋចូលរួមលេងកំសាន្តរាប់សែននាក់ មិនមានករណីស្លាប់ដោយការលេងបែបនេះទេ បើសិនជាមានផលប៉ះពាល់ បង្កើតជារបួសស្នាមផ្សេងៗក៏មាន មិនដល់ 1% នៃប្រជាជនដែលបានចូលរួមលេងកំសាន្តនោះដែរ ។ * អ្នកមិនចូលចិត្តលេងបែបនេះ ពួកគេអាចវាងផ្លូវ ពាក់អាវភ្លៀង មុនពេលផ្ដើមចូលឆ្នាំខ្មែរ និង ក្រោយពេលចូលឆ្នាំខ្មែរ ១ថ្ងៃ ទៅ២ថ្ងៃ ឬ មិនឆ្លងកាត់តំបន់ដែលគេលេងនេះ ហើយការលេងកំសាន្តបែបនេះ មានរៀងរាល់មួយឆ្នាំម្ដងប៉ុនណោះ ។ * ការយករូបភាព នៃការលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅអសីលធម៌ នៃក្រុមបុគ្គលមួយចំនួនតូច មកវាយប្រហារពិធីលេងជះទឹករបស់ខ្លួនទាំងមូល ។ * ប្រជាជនថៃ និង ឡាវ ដែលមាន ពិធីលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ ដូចគ្នាទៅនិងកម្ពុជា ហើយក៏មានរូបភាព អសីលធម៌ និង ការបង្កររបួស្នាមផងដែរ តែពួកគេនៅតែលេងកំសាន្ត ផ្ទុយនិងផ្នត់គំនិតនៃបុគ្គលខ្មែរមួយចំនួន ដែលពួកគេប្រើពាក្យវាយប្រហារ ពិធីរបស់ខ្លួន ហើយចោទថាពិធីរបស់ខ្លួនចម្លងបរទេសថែមទៀតផង ។ * ផ្នត់គំនិតនៃការយល់ខុស ក្នុងពិធីជះទឹកនៅកម្ពុជា ក្នុងអំឡុងថ្ងៃចូលឆ្នាំ មនុស្សចំនួន 100% បានលេងនូវពិធីជះទឹកនេះ ក្នុងនោះមានមនុស្ស 5% បានរងគ្រោះ ដោយការបៀតបៀន ការកេងបន្លំលួចរបស់ គ្រោះថ្នាក់រអិលដួល ការជះទឹកកខ្វក់ដាក់ផ្សេងៗ ក្នុងចំនោមមនុស្ស 5% ដែលរងគ្រោះនេះពួកគេបានផុសលើបណ្ដាញសង្គមវាយប្រហារមកលើអ្នកលេងជះទឹក ចំនួន 95% ផ្សេងទៀតដោយចោទបែបនេះ ឬ បែបនោះ ទាំងអ្នកដែលលេងជះទឹក 95% នេះលេងដោយសប្បាយរីករាយ មិនមានហេតុប៉ះពាល់អ្វីកើតឡើងនោះទេ ដូចនេះមិនគួរប្រកាន់ច្រើនអំពីពិធីជះទឹកនេះឡើយ ហើយវាមិនមានផលចំណេញអីដល់ថ្ងៃរីករាយក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរនោះទេ ។ * ផ្នត់គំនិតនៃការយល់ខុស អំពីការលេងប៉ាតម៉្សៅក្នុង ថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ឧទាហរណ៍ មានការលេងប៉ាតម៉្សៅជាង 1000 តំបន់នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងនោះ មានរូបភាព អសីលធម៌នៃការលេងប៉ាតម៉្សៅ ដោយការបន្លំស្ទាប បន្លំលួចរបស់ផ្សេងៗ 2 ទៅ 3 តំបន់ ក្នុងរូបភាពដូចគ្នានេះ ហើយជនរងគ្រោះក្នុងតំបន់តិចតួចនេះ ពួកគេបានលើកយកបញ្ហានេះទៅផុសវាយប្រហារការលេងប៉ាតម្ស៉ៅជារួម ក៏ដូចជាតំបន់ដែលបានលេង 900 ផ្សេងទៀត នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដែលមិនមានករណីដូចនេះ ហើយពិធីសប្បាយៗរបស់ជាតិធំៗ ត្រូវដួលរំលំ និង អាចបាត់រូបរាង្គទាំងស្រុង នៃគំនិតអត្មានិយមរបស់ពួកគេ ។ * ហេតុអ្វីពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនចូលចិត្តលេងជះទឹក នៅតាមដងផ្លូវ ឬ តាមផ្លូវក្នុងភូមិរបស់ពួកគេ ជាការពិតណាស់ នេះប្រហែលជាពួកគេ មានវិបិត្តលុយកាក់ ឬ ប្រជាជនដែលមានជីវភាពខ្វះខាត មិនអាចដើរលេងតាមរម្មណីយ៍ដ្ឋានផ្សេងៗបាន ហើយពួកគេបានប្រមូលផ្ដុំគ្នា លេងជះទឹក នៅតាមដងផ្លូវដើម្បីបង្កើតបរិយាកាសរីករាយក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួនប៉ុនណោះ ប្រការដែលសំខាន់នោះ គឺការយោគយល់គ្នា មនុស្សមួយចំនួនដែលប្រកាន់ខ្លួនមិនចង់ប៉ះពាល់ទឹកក្នុងពេលដែលពលរដ្ឋលេងពិធីជះទឹក ពួកគេច្រើនជាមនុស្សវាយរិក ឬ ជាមនុស្សប្រកាន់ច្រើន ហើយភាគច្រើនជាអ្នកមានជីវភាពធូរធារ ហើយពួកគេអាចធ្វើដំណើរគ្រប់រម្មណីយដ្ឋានសប្បាយៗដែលពួកគេចង់ទៅ ។ * រីករាយចូលឆ្នាំខ្មែរ (Happy Khmer New Year) * សួស្ដីចូលឆ្នាំខ្មែរ (Hello Khmer New Year) * រីករាយឆ្នាំថ្មី (Happy New Year) * សួស្ដីឆ្នាំថ្មី (Hello New Year) * Songkran (សុងក្រាន) Thai pronounciation * Sangkran (សាំងក្រាន) Khmer pronounciation from official 1896 === វិចារណកថា === * នៅពេលដែលពិធីលេងជះទឹក ដែលមានតាំងពីសម័យអង្គរត្រូវដួលរំលំ រលត់រលាយ ជាមួយនិងពិធីលេងប៉ាតម៉្សៅ ក្នុងសម័យកាលបច្ចុប្បន្ន ដោយភាពអត្មានិយមរបស់អ្នកមួយចំនួនតូចដែលចូលរួមតិះដៀលមកលើទំនៀមនេះ ក្រោយមកពិធីនេះត្រូវបានធ្លាក់ចូលក្នុងដៃប្រទេសជិតខាង អនគតនៃចូលឆ្នាំខ្មែរ មានតែពលរដ្ឋផឹកគ្រឿងស្រវឹង ស្រែកច្រៀងរាំលេងកំសាន្ត អង្គុយលេងបៀរ ចាក់អាប៉ោងគ្រប់ៗផ្ទះ ហើយបរទេសដែលមើលមកក្នុងរូបភាពបែបនេះ និងយល់ថា ជាជនជាតិមួយដែលពោពេញទៅដោយវប្បធម៌ពាលាអាវ៉ាសែ នោះហើយដែលឈានទៅរកនៃការរលាយរលត់នៃទំនៀមដូនតាយ៉ាងពិតប្រាកដ ។ == អ្វីដែលក្រុមបុរាណាចារ្យព្រួយបារម្ភ! == ប្រទេសដែលចូលឆ្នាំ ខែមេសា (April) ឥណ្ឌា ភូមា ថៃ ឡាវ និង ចិន[[ខេត្តយូណាន|យូណាន]] គេមានទំនៀមលេងជះទឹកនិង ប៉ាតម្ស៉ៅដូចគ្នាទាំងអស់ ស្រាប់តែមានប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួន នៅតែមានគំនិតយល់ថា កម្ពុជាមិនមានលេងទេ ប្រទេសយើងវាទៅជាខុសគេវិញ នោះនិងមានន័យថា យើងមិនមែនជាជាតិសាសន៍ដែលមានអរិយធម៌ខ្ពង់ខ្ពស់នោះទេ ហើយគេនិងវាយប្រហារថា យើងជាជាតិសាសន៍ស្ថិតក្រោមអណានិគមប្រទេសទាំងនោះ ហើយទទួលរងឥទ្ធិពលវប្បធម៌ពីប្រទេសទាំងអស់នោះវិញទៀត ចឹងមានន័យថាទោះជាចក្រភពខ្មែរធំយ៉ាងណា ក៏គេមិនបានទទួលឥទ្ធិពលពីយើងដែរ ហើយពិតណាស់គឺឈានដល់ការបាត់បង់ពិធីស្រង់ព្រះ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធជាមួយទឹកដែលជាគ្រឿងមង្គល ហើយដួលទៅទាំងអស់ដោយពាក្យមួយឃ្លា យើងក្រោមអណានិគមគេ ទទួលយកទំនៀមស្រង់ព្រះតាមបែបពុទ្ធសាសនាថេរវាទពីគេថែមទៀត ដល់ពេលយើងខុសគេ ទាញកំណត់ត្រា រឿងកុបិលមហាព្រហ្ម ដែលចេញពីភ្នំកៃឡាប្រទេសឥណ្ឌា ថាយើងចម្លងលំនាំរឿងពីគេទាំងស្រុង ដែលមានន័យថា ខ្មែរមិនមែនទទួលឥទ្ធិពលពីវប្បធម៌ឥណ្ឌា ហើយបំប្លែងទៅជាបែបផែន Version សម្រាប់ខ្លួននោះទេ បែរជានាំឱ្យយល់ច្រឡំហើយបរទេសគិតថា ខ្មែរទៅជាក្រោមអណានិគមគេហើយ ទទួលឥទ្ធិពលវប្បធម៌ពីប្រទេសទាំងនោះវិញទៀត ។ ការមានចិត្តស្រលាញ់វប្បធម៌ និង ថែរក្សាមរតកវប្បធម៌ជាតិ គឺជារឿងល្អណាស់ តែកុំមានគំនិតអភិរក្សនិយម រហូតដល់បិទការគិតរបស់ខ្លួន បើរៀនមុខជំនាញផ្សេង ដែលផ្ទុយនិងជំនាញវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ ចូលកុំតាំងខ្លួនឡើងមកពន្យល់បង្គាប់គេអំពីវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិខ្លួន ព្រោះអាចនាំឱ្យគេវង្វេង វិនាសអន្តរាយ ។ ត្រូវគិតឱ្យបានវែងឆ្ងាយ ត្រូវគិតឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ត្រូវគិតឱ្យបានច្រើនចំនុចជាមុនសិន ត្រូវគិតរកភាពចំនេញ ឬ មិនចំនេញ ជាមុនសិន សឹមយើងយកមកថ្លឹងថ្លែង កុំគិតអ្វីមួយត្រឹមចុងច្រមុះរបស់ខ្លួន ។ យើងឆ្លងកាត់សង្គ្រាមប៉ុលពត រលាយឯកសារជាតិជិតអស់ម្ដងហើយ បើយើងនៅតែបន្តវែកញែកខាំគ្នា រឹតតែរលាយលើសដើម ជនជាតិយើងមកដល់ ស.វទី២១ នេះ គឺជា ស.វ ដែលកំពុងប្រកួតជែងប្រទេសផ្សេងៗក្នុងតំបន់ មិនគួរឱ្យមានការអប់រំកូនខ្មែរ ឱ្យរស់នៅតែសម័យប្រើទានទេ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ១ឆ្នាំមានការលេងសប្បាយតែប៉ុន្មានថ្ងៃទេ កុំតឹងតែងហួសហេតុ បិទសិទ្ធសេរីភាពក្មេងៗនិងយុវជន ធ្វើឱ្យក្មេងៗ និងយុវជនរងសម្ពាធផ្លូវចិត្ត ត្រូវក្រឡេកមើលប្រទេសគេ ក្មេងៗនិងយុវជនគេរីកចម្រើនដល់ណាហើយ ។ មួយវិញទៀត បើតាមគំនិតរបស់ខ្មែរមួយចំនួនដែលមានការយល់ដឹងបានតិចតួចថា ល្បែងប្រជាប្រិយ មានបោះអង្គញ់ លាក់កន្សែង ខ្លែងឆាបកូនមាន់ គួរលេងជារបស់ខ្មែរ កុំលេងជះទឹក ប៉ាតម៉្សៅ តាមប្រទេសជិតខាង នោះសបញ្ជាក់ប្រាប់បរទេសក្នុងលោកថា ចក្រភពខ្មែរគ្មានឥទ្ធិពលវប្បធម៌ទៅលើគេទេព្រោះប្រទេសទាំងនោះគេមិនបាន យកល្បែងប្រជាប្រិយទាំងនេះទៅលេងផុសផុលតាមខ្មែរទេ មានន័យថាប្រទេសយើងរឹតតែក្រោមអណានិគមគេ នោះហើយគឺចប់ដោយគ្មានពាក្យថ្លាថ្លែង ។ == ស្រាយគំនិត អំពីទំនៀមលេងជះទឹកប៉ាតម៉្សៅ == ក្រុមបុរាណាចារ្យ ជូនជាគំនិតដល់ពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់វ័យ ប្រទេសដែលចូលឆ្នាំ ខែមេសា (April) ឥណ្ឌា ភូមា ថៃ ឡាវ និង ចិនយូណាន គេមានទំនៀមលេងជះទឹក និង ប៉ាតម្ស៉ៅនេះ បូកចំនួនប្រជាពលរដ្ឋទាំង 5 ប្រទេសនេះយកទៅបញ្ចូលគ្នា គឺមានចំនួនអ្នកលេងទំនៀមនេះ រាប់រយលាននាក់ ហើយគេលេងគ្រប់វ័យពីក្មេងដល់ចាស់រហូតដល់មន្ត្រីធំៗ នេះមិនទាន់គិតទៅលើទេសចរណ៍បរទេសចំរុះជាតិសាសន៍ដែលគេមកលេងផង ហើយជនដែលគ្មានការត្រិះរិះពិចារណា ទៅដៀលត្មិះលើទំនៀមដែលគេលេងនេះ តើបរទេសទូទាំងពិភពលោក និងមើលមក ថាយើងជាជនជាតិថ្លៃថ្នូរដែលមានការអប់រំ ឬ ជាជាតិសាសន៍កុលសម្ព័ន្ធក្រោមអាណានិគមគេ ! សូមប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលមានគំនិតអគតិគិតឡើងវិញ ហើយសូមឈប់បំពុលសង្គម ។ === វិបាក === ដូនតាខ្មែរបន្សល់ទុកមរតកវប្បធម៌ខ្មែរដ៏សំបូរបែប យើងជាកូនខ្មែរត្រូវចេះកែខៃយកទៅអភិវឌ្ឍន៍តុបតែងលម្អបន្ថែម មិនគួរឈ្លោះប្រកែកគ្នានូវរបស់ដូនតាដែលបន្សល់ទុកឱ្យទេ ។ * អ្នកមិនចូលចិត្តលេងជះទឹកប៉ាតម៉្សៅ ក៏បបួលអ្នកមិនចូលចិត្តលេងដូចគ្នា ទៅលេងល្បែងប្រជាប្រិយដែលខ្លួនចូលចិត្តទៅ ។ * អ្នកមិនចូលចិត្តបទសម័យដែលគេច្រៀង ក៏ទៅស្ដាប់បទបុរាណដែលមានគេច្រៀងទៅ ។ * អ្នកមិនចង់ត្រូវទឹកដែលគេលេង ក៏ពាក់អាវភ្លៀង រកថង់ស្បោងមកច្រក បង្ការទៅ ។ * អ្នកដែលមិនចង់លឺសម្លេងកងរំពងថ្ងៃចូលឆ្នាំ ក៏ទៅកន្លែងលំហែរស្ងាត់ណាមួយ សំរាកមួយរយៈសិនទៅ ។ * សប្បាយយ៉ាងណា ត្រូវមានព្រំដែន ត្រូវគិតគូពីទំនៀមវប្បធម៌របស់ខ្លួនផងដែរ ១.សែនទេវតា ២.ពូនភ្នំខ្សាច់ និងការ ចែកទាន ៣.ស្រង់ព្រះ,ជីដូនជីតា,ឪពុកម្ដាយ, ព្រះសង្ឃ នេះជាអត្ថន័យសំខាន់ក្នុងកិច្ចពិធីចូលឆ្នាំខ្មែររបស់យើង ។ * លេងជះទឹក ទាក់ទងនិង មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ទឹកជាគ្រឿងមង្គល ទាក់ទងនិង កិច្ចពិធីស្រង់ព្រះ * លេងប៉ាតម៉្សៅ ទាក់ទងនិងទេវកថាហិណ្ឌូ ព្រះឥសូរ យកគ្រឿងម៉្សៅប៉ាតទៅលើ ព្រះគណេស ព្រះតំណាងឱ្យលាភសំណាង ។ * ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយ បោះអង្គញ់ លាក់កន្សែង ចោលឈូង មិនមានសេចក្ដីនិទានតំណាលណាមួយទាក់ទងនិងពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរទេ គ្រាន់តែការលេងសប្បាយបែបនេះគេយកមកបន្ថែមនៅរដូវចូលឆ្នាំប៉ុនណោះ ដែលគេលេងនៅចុងខែមីនា រហូតដល់បញ្ចប់ ឬ ក្រោយការចូលឆ្នាំប៉ុន្មានថ្ងៃ ។ === វិចារ === ចូលឆ្នាំ ខែមេសា (April) ឥណ្ឌា ភូមា ថៃ ឡាវ និង ចិនយូណាន គេមានមនុស្សចាស់ច្រើនណាស់ មានសាស្ត្រាចារ្យច្រើនណាស់ ហេតុអ្វីគេមិនមានការហាមឃាត់ទំនៀមលេងជះទឹក និង ប៉ាតម្ស៉ៅនេះ ដូចមនុស្សចាស់មួយចំនួននៅកម្ពុជា ? ក៏ព្រោះតែចាស់ៗក្នុងប្រទេសទាំងនេះសុទ្ធតែទទួលបានការអប់រំចិត្តគំនិតខ្ពស់ យុវវ័យនាំគ្នាមកលេងស្និតស្នាលច្រើនបង្កើតបានការស្រឡាញ់គ្នា ហើយពួកគេបង្កើតគ្រួសារ បង្កើតកូន បង្កើតបានកំណើនពលរដ្ឋ មានកំណើនពលរដ្ឋ បង្កើតបានយោធាធំ ដើម្បីត្រៀមទប់ទល់ពីការឈ្លានពានណាមួយពីបច្ចាមិត្ត បើសិនជាសភាពការណ៍ពិភពលោកប្រែប្រួល មហាអំណាចចែកប្លុកគ្នា រំលាយអង្គការសហប្រជាជាតិ គ្មានច្បាប់អន្តរជាតិ កើតសង្គ្រាមលោក នោះប្រទេសជិតខាងដែលមានកម្លាំងយោធាធំ និងលើកទ័ពពីកន្លះលាននាក់ទៅមួយលាននាក់មកច្បាំង និងយើង ពេលនោះយើងគឺចប់ហើយ ។ ក្រោយសម័យប៉ុលពត មនុស្សចាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មានអរកម្មច្រើន មិនមានការយល់ដឹងទៅលើបរិបទពិភពលោកនោះទេ ដូចនេះ ត្រូវកែប្រែប្រព័ន្ធអប់រំ បញ្ចូលនៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សា ។ មាតិកាមួយចំនួននិងលុបចេញវិញ ក្រោយពេលពលរដ្ឋខ្មែរទូទៅ ទទួលបានការយល់ដឹងទូលំទូលាយ ឈប់វែកញែកឈ្លោះគ្នាលើរបស់ដូនតាចែកឱ្យ ។ === ការអប់រំយុវជន === នៅអំឡុងពាក់កណ្ដាលខែមីនា ឆ្នាំ 2024 នេះ មានក្មេងៗសិស្សានុសិស្សចេញមកលេងគប់ទឹកគ្នាប្រសេប្រសាចនៅតាមដងផ្លូវ អាចបង្ករគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដំណើរ ក្មេងទាំងនេះមិនដឹងអីទេ សំខាន់គឺ កម្សោយប្រព័ន្ធអប់រំនៅកម្ពុជា សំខាន់ហេតុអ្វីប្រព័ន្ធអប់រំ មិនដាក់បញ្ចូលការអប់រំសីលធម៌ ទាក់ទងក្រមសីលធម៌នៃការលេងក្នុងអំឡុងចូលឆ្នាំ ? ចុះហេតុអ្វី មិនដាក់បញ្ចូល ក្រមសីលធម៌នៃការលេងល្បែងផ្សេងៗ ក្នុងអំឡុងចូលឆ្នាំខ្មែរ ទៅក្នុងម៉ោងសិក្សាសីលធម៌ និង ពលរដ្ឋវិទ្យា? តើមន្ត្រីអប់រំ រវល់ធ្វើអី ? ប្រទេសគេមានក្មេងលេងទឹក អំឡុងចូលឆ្នាំ រាប់លាននាក់ ហេតុអ្វីគេទប់ស្កាត់ និង គ្រប់គ្រងបាន ចុះយើងមិចធ្វើមិនបាន ? ធ្វើមិនបានខ្លួនឯង មិចបានជា ទៅលាបពណ៌ ត្មិះដៀល ទំនៀមដូនតាដែលបានបន្សល់ទុកឱ្យ! ។ === ការអប់រំផ្នត់គំនិត === រាល់ពេលជិតចូលឆ្នាំខ្មែរ យូរទៅៗ វាទៅជាអ្នក Dj មួយចំនួន, អ្នកនិយាយមាតិកាទូទៅ, ព្រះសង្ឃមួយចំនួនផ្នែកធម្មទាន, អ្នកវាក្មិនផ្នែកអីផ្សេងចឹងទៅ ចេញមក ទើសនេះ ទើសនោះ ហាមនេះហាមនោះ សាបព្រួសជាតិនិយមជ្រុល ដល់ប្រជាជនខ្លួន បញ្ចេញមតិយូរទៅចង់ទៅជាលក្ខណៈផ្ដាច់ការដូចកូរ៉េខាងជើង បិទសិទ្ធសេរីភាព យុវវ័យ និង យុវជនខ្មែរ រឿងចូលឆ្នាំខ្មែរសម ឬ មិមសម កិច្ចការទាំងអស់នេះជាតួនាទី ក្រុមបណ្ឌិតសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកវប្បធម៌ នរៈវិទ្យា ទិញរបស់ពីគេយកមកលេង សេដ្ឋកិច្ចខាតចំណេញ ទាក់ទងនិងជំនាញលោកបណ្ឌិតផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចគាត់ធ្វើការសិក្សាទៅលើបញ្ហានេះ វាទៅជាពួកដែលមានជំនាញផ្ទុយចេញមតិបំពុលសង្គមពេញនឹង ។ រៀនបរិញ្ញាបត្រផ្នែក កសិកម្ម ធានាគារ ពេទ្យ ទៅចេញវែកញែកបញ្ចេញមតិធ្វើដូចសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកវប្បធម៌ នរៈវិទ្យា ? រាល់ពេលជិតចូលឆ្នាំខ្មែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ តែងសង្កេតឃើញពួកអគតិជនមួយចំនួន តែងតែយកប្រធានបទ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ទាញចូលរឿងនយោបាយប្រខាំគ្នា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ បុណ្យប្រពៃណីជាតិខ្លួនសោះ យកទៅវាយប្រហារគ្នាកើត! ។ មានអ្នកចេះដឹងច្រើនមិនលើកតម្កើងជ្រោមជ្រែង ទៅជាវាយប្រហារក្ដិចត្រួយចោទលាបពណ៌បំផ្លាញគ្នាសឹងតែគ្រប់ជំនាន់ ។ សង្គមកម្ពុជា មានជំនឿអរូបីផង ជំនឿរូបីផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រផង ស្របពេលជំនឿកំពុងដើរទន្ទឹមគ្នា ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវចេះបើកចិត្តទទួលយក ឧទាហរណ៍: បញ្ចាមិត្តលើកទ័ពមកឈ្លានពានក្នុងសង្គមវិទ្យាសាស្ត្រពិត យើងមើលឃើញកាំភ្លើង រថក្រោះលើកមកច្បាំងអីចឹងទៅ ដល់អ្នកមានជំនឿអរូបី គេឃើញខ្មោចដូនតាខាងបញ្ចាមិត្តលើកមកច្បាំងដែរ ដើម្បីឱ្យខាងមន្ត្រីទ័ពយើងឈឺដោយអត់ដឹងមូលហេតុ បញ្ជារកងទ័ពអត់កើត ដូចនេះអារ័ក្សអ្នកតាខ្មោចដូនតាយើងក៏ចេញទៅច្បាំងទប់ទល់ក្នុងជំនឿអរូបីដែលយើងជាសមញ្ញជនមើលមិនឃើញ ហើយអ្នកដែលគេមានវិជ្ជាមើលឃើញ គេធ្វើជាពិធីសែនព្រេនជួយជាផ្នែកស្មារតីមួយផ្នែកទៀតចឹងទៅ សំខាន់ភាពជារួម ការសាមគ្កីគ្នា ការយកឈ្នះទៅលើបញ្ចាមិត្ត ។ === ការអប់រំ ទៅលើការយល់ខុស === រាល់ពេលមានពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរ ប្រជាជនខ្មែរមួយចំនួន មានការយល់ខុស ទៅលើរឿងមិនសំទំនងជាច្រើន ដោយសារពួកគាត់ជាតិនិយមជ្រុល បណ្ដាលឱ្យពួកគាត់មានបញ្ហាទៅលើសតិអារម្មណ៍ ដូចជា៖ * ឃើញគោមផ្កាយ ច្រឡំជា ជានិមិត្តសញ្ញាទង់ជាតិ វៀតណាម ពេលឃើញ មានអារម្មណ៍តក់ស្លុតភ័យ ពាក់ព័ន្ធ ឱ្យតែរូបភាពនោះមាននិមិត្តសញ្ញារូបផ្កាយ (Star and crescent) ជាការពិតណាស់ និមិត្តសញ្ញាផ្កាយដំបូងត្រូវបានគេរកឃើញជាផ្នែកមួយនៃអក្សរសិល្ប៍អេហ្ស៊ីបបុរាណ ។ បើចង់ដឹងពីនិមិត្តសញ្ញាផ្កាយនេះច្បាស់ សូមស្វែងរកសៀវភៅកំណត់ត្រារបស់លោក A. Locher ឆ្នាំ 1889 ។ * ឃើញអាវផ្កា ច្រឡំថា អាវផ្កាមានប្រភពមកពី ប្រទេសថៃ ពេលឃើញប្រជាជនខ្លួនពាក់ មានអារម្មណ៍តានតឹងក្នុងចិត្ត ភ័យព្រួយបារម្ភខ្លាចប្រជាជនខ្លួនត្រូវគេដៀល នេះក៏ដោយសារតែកម្រិតយល់ដឹងតិច បូករួមទាំងជាតិនិយមជ្រុល បង្កើតបានការបារម្មណ៍ជ្រុល និង ភ័យខ្លាច ជាការពិតណាស់ អាវផ្កាមានប្រភពរចនាដំបូងគេនៅឯកោះ[[ហាវ៉ៃ]] របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1930s ដើម្បីប្រមូដវិស័យទេសចរណ៍ក្នុងតំបន់ អាវផ្កាត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា Aloha ដែលមានន័យស្មើនិងពាក្យស្វាគមន៍ បើចង់ដឹងអំពីការរចនា អាវផ្កា ដែលមាន 700 មូដ សូមស្វែងរកសៀវភៅកំណត់ត្រា ACPTC Proceedings: National meeting 1983 ដោយក្រុមអ្នកនិពន្ធ Association of College Professors of Textiles and Clothing នៃសកលវិទ្យាល័យ Cornell University ។ * ឃើញ កាំភ្លើងបាញ់ទឹក ច្រឡំថា មានប្រភពមកពី ប្រទេសថៃ មានអារម្មណ៍តានតឹងក្នុងចិត្ត ភ័យព្រួយបារម្ភខ្លាចប្រជាជនខ្លួនត្រូវគេដៀល នេះក៏ដោយសារតែកម្រិតយល់ដឹងតិច បូករួមទាំងជាតិនិយមជ្រុល បង្កើតបានការបារម្មណ៍ជ្រុល និង ភ័យខ្លាច ជាការពិតណាស់ កាំភ្លើងបាញ់ទឹក ត្រូវបានបង្កើតលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ 1896 ដែលដំបូងមានរូបរាងតូច ហៅថា squirt gun បន្ទាប់មកត្រូវបានគេអភិវឌ្ឈន៍ ឱ្យមានរូបរាង្គធំហៅថា Super Soaker ក្នុងឆ្នាំ 1989 ដោយលោក Lonnie G. Johnson ហើយកាំភ្លើងបាញ់ទឹកត្រូវបានយកមកប្រើប្រាសយ៉ាងទូលំទូលាយមកដល់ សព្វថ្ងៃនេះ ។ ប្រជាជន ដែលមានអារម្មណ៍ប៉ះទង្គិចផ្លូវចិត្តដោយប្រការខាងលើនេះ ដោយសារតែពួកគាត់ មានកម្រិតយល់ដឹងតិច មានជាតិនិយមជ្រុល បណ្ដាលឱ្យពួកគាត់មានបញ្ហាទៅលើសតិអារម្មណ៍ ដូចនេះត្រូវស្វែងរកពេទ្យចិត្តសាស្ត្រដើម្បីព្យាបាលពួកគាត់ ។ === ការអប់រំ ទៅលើបណ្ឌិតជំនាន់ក្រោយ === រៀនពីសិលាចរឹក ទៅជាអំនួតគិតថាដូនតាខ្មែរ និយាយសំស្ក្រឹត តាមការយល់ឃើញរបស់ជនបរទេសមួយចំនួនក៏មិនត្រឹមត្រូវដែរ ដូនតាខ្មែរ ប្រើភាសាសំស្ក្រឹត សំនៀងខ្មែរ មិនមែនប្រើភាសាសំស្ក្រឹត ប្រាកដច្បាស់ថា អានជាសំនៀងឥណ្ឌាអីចឹងទេ ឃើញពាក្យ "បរម" អានសំស្ក្រឹតជាសំនៀងឥណ្ឌា (Parama) , ចុះម្ដេចអស់លោកមិនអានជាសំនៀងខ្មែរ (Borom) ? រៀនឱ្យដល់ឬសគល់សិន សឹមដើរអួត កុំមានសម្ដីចច្រាច់ដូចសេក ។ === ប្រការមិនគួរលេង ក្នុងពិធីជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ === * ការលេងគប់ថង់ទឹក * ការលេងគប់ប៉េងប៉ោងទឹក * ការលេងបាញ់ទឹកទៅរកផ្ទៃមុខអ្នកដំណើរ * ការលេងជះទឹកសាប៊ូលើអ្នកដំណើរ * ការលេងបាញ់ទឹក និង ជះទឹកទៅលើអ្នកដំណើរ ដែលបានលើកដៃជាសញ្ញា បញ្ចាក់ពីការមិនយល់ព្រម * ការលេងបាញ់ទឹក និង ជះទឹក ទៅលើអ្នកដំណើរដែល ស្លៀកសំលៀកពាក់ទៅវត្ត ជាពិសេសប្រការលេងខុសឆ្គង ទៅលើអ្នកស្លៀកហូលផាមួង * ការចាប់ប៉ាតម៉្សៅហួសហេតុ បណ្ដាលឱ្យចូលបំពង់ខ្យល់ ដកដង្ហើម * ការប៉ាតម៉្សៅប៉ះពាល់ភ្នែក * ការលេងប៉ាតធ្យូង ប៉ះពាល់ទៅដល់សុខភាពស្បែក ដូចនេះ មិនគួរលេងបាញ់ទឹក ជះទឹក ឬ ប៉ាតម៉្សៅ ក្នុងប្រការហាមប្រាមដែលបានរៀបរាប់នៅខាងលើនេះទេ សូមលេងដោយក្រមសីលធម៌ និង សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ ។ === ស្រាយចម្ងល់ === * រាប់ចាប់ពីសមញ្ញជន ព្រះសង្ឃ រហូតដល់គ្រូ បណ្ឌិតដេប៉ាតឺម៉ង់ មួយចំនួន ពួកគាត់តែងលើកឡើងថា មិនគួរលេងជះទឹកប៉ាតម៉្សៅទេ នាំឱ្យបាត់បង់ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មានជាអាថ៍ បោះអង្គុញ លាក់កន្សែង ចោលឈូង ទាញព្រ័ត្យ ល-។ !! ចំណារពន្យល់ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មិនបានបាត់បង់ទៅណាតាមការយល់ឃើញរបស់អ្នកមួយចំនួននោះឡើយ ព្រោះរបៀបលេងទាំងអស់មានការចងក្រងក្នុងសៀវភៅឯកសាររួចរាល់អស់ហើយ របស់ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ កត្តា ដែលអ្នកមួយចំនួននោះយល់ថា ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ មិនសូវឃើញលេង ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំ ពីព្រោះ មនុស្សរាប់លាននាក់មិនអាចប្រមូលផ្ដុំគ្នាលេងតែល្បែងប្រជាប្រិយតែមួយមុខនោះទេ ត្បិតមនុស្សម្នាក់ៗមានចិត្តលេងអ្វីដែលខ្លួនពួកគេចង់លេង ដោយគ្មានការបង្ខិតបង្ខំ ប៉ុន្តែប្រសិនជាពួកគេលេងនៅល្បែងសុីសងក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ នោះទើបជាទង្វើរខុសច្បាប់ ។ '''ប្រសិនបើ គ្មានសោះនៃពិធីលេងជះទឹក និង ប៉ាតម្សៅ ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរចំនួន 3ថ្ងៃនេះ តើនិងមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះ ?''' ឧទាហរណ៍៖ វត្តមួយបង្កើតឱ្យមានល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ប៉ុន្តែទីធ្លាវត្តនោះ បង្កើតល្បែងប្រជាប្រិយបានតែ 2 ទៅ 3 មុខប៉ុនណោះ ហើយក្នុងមួយមុខអាចលេងលើសពី 10នាក់ បើធៀបនិងការចូលរួមលេងសរុបគឺ 50 ទៅ 100 នាក់អីចឹងទៅ ក្នុងមួយវត្ត តើមនុស្សចំនួន 1ពាន់នាក់ផ្សេងទៀតដែលគាត់កំពុងឈរមើល ហើយចង់លេងដែរនោះ គាត់បានអ្វីលេង ? ស្របពេលដែលពេលវេលារកំពុងដើរទៅមុខ ? ចុះបើចំនួនដល់រាប់មុឺននាក់កំពុងឈរមើល តើពួកគាត់បានអ្វីលេង ? ចុះបើចំនួនដល់រាប់លាននាក់កំពុងឈរមើល តើពួកគាត់បានអ្វីលេង ? * ការិះគន់ដែលគ្មាន សតិវិចារណា បុរាណាចារ្យ មិនអាចទទួលយកបាន នៅតាមភូមិមួយចំនួនធំក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ផ្ទះរបស់ពួកគេចាប់ផ្ដើមធ្វើរបងខណ្ឌព្រុំដី ដើម្បីសំគាល់ ភាពស្របច្បាប់នៃដីធ្លីរបស់ពួកគេ ដូចនេះតាមភូមិបច្ចុប្បន្ន មិនមានទីធ្លាសម្រាប់លេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរនោះទេ តើក្មេងៗក្នុងភូមិទាំងនោះលេងបានដោយរបៀបណា ? តើឱ្យពួកគេលេងតាមចិញ្ចើមផ្លូវ ឬយ៉ាងណា ? ពួកគេអាចប្រឈមមុខនិង គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ខ្ពស់ផងដែរ ។ * '''បំណកស្រាយ''' គ្រប់វត្តអារ៉ាម នៅតែបង្កើតឱ្យមានល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ នៅមុនថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរមួយសប្ដាហ៍ ឬ បង្កើតឱ្យមានក្នុងវេលា ៣ថ្ងៃនេះដដែល ជាពិសេស ពន្យល់ពីរបៀបលេង ឬ ពិធីលេងទៅកាន់ក្មេងៗជំនាន់ក្រោយ ហើយពលរដ្ឋដែលបានចូលរួមលេង ក៏លេងទៅ ហើយបើអត់ក៏អត់ទៅ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ អត់មានបាត់ និង រត់ទៅណាទេ សូមអរគុណ ។ * '''ប្រសិនជាបាត់ ទំនៀមលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅវិញ''' មានផលប៉ពាល់ជាច្រើនដែលមិនអាចនឹកស្មានដល់ មនុស្សរាប់លាននាក់ ចូលឆ្នាំមិនដឹងលេងអ្វី ដូចនេះ ពលរដ្ឋមួយភាគធំដែលមានជីវភាពធូរធារ គាត់និងធ្វើទេសចរណ៍ ទៅលេងជះទឹកក្នុងប្រទេសដទៃ លំហូរលុយចេញទៅក្រៅប្រទេស ធ្វើឱ្យចរន្តសេដ្ឋកិច្ចបានបែកចេញមួយផ្នែក ចំណែកទេសចរណ៍បរទេស គាត់មិនឃើញមានអ្វីលេងដូចនេះមិនធ្វើដំណើរកំសាន្តចូលមក ប៉ះពាល់ដល់ វិស័យជើងហោះហើរ វិស័យសណ្ឋាគារ រម្យណីយដ្ឋានផ្សេងៗ មិនមានទេសចរណ៍អន្តរជាតិទៅលេង ប៉ះពាលសេដ្ឋកិច្ចជាតិមួយភាគធំ គ្មានចរន្តលុយវិល សម្រាប់ការចាយវាយក្នុងប្រទេស ប៉ះពាល់ទៅដល់ការលក់ទំនិញអាហារ តាមតំបន់ទេសចរណ៍ថែមទៀត ។ មនុស្សរាប់លានអត់អីលេង ក៏អង្គុយលេងល្បែងសុីសងក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេរៀងខ្លួនៗ ចូលឆ្នាំក្លាយជាវប្បធម៌ពាលាអាវ៉ាសែ តាមផ្នត់គំនិតដ៏សំរាម របស់ជនអគតិមួយចំនួននោះ ។ សេចក្ដីពិរោធ៖ រាប់ចាប់ពី សមញ្ញជន ព្រះសង្ឃ រហូតដល់គ្រូ បណ្ឌិតដេប៉ាតឺម៉ង់ មួយចំនួន ដែលតិះដៀលពិធីលេងជះទឹក របស់ដូនតាអង្គរ គំនិតរបស់ពួកគេមិនបានមួយជំនិតនៃយុវជនជាតិនិយមសៀមម្នាក់ផងនោះទេ ។ == ព្រេងនិទាន គោមផ្កាយ == '''The Legend of Star Lantern''' [[File:Linteau Musée Guimet 25974.jpg|thumb|Cambodia version, The Legend of Star Lantern Kirtimukha swallow all of Star planet symbols of [https://en.wikipedia.org/wiki/Black_hole Black hole], in the story of Skanda Purāna.]] [[File:Cambodian Star Lantern.jpg|thumb|Cambodian Star Lantern are always celebrated during the Khmer New Year April which is meaningful in the Hindu mythology.]] ព្រេងនិទាន គោមផ្កាយ ដែលដកស្រង់ចេញពីគម្ពីរ Skanda Purāna ដ៏ធំរបស់ [[សាសនាហិណ្ឌូ]] ដែលនិទានពី ការកកើតនៅ សភាវៈសុីមិនចេះឆ្អែត "កាឡា" (Kala) ដែលជានិមិត្តសញ្ញានៃ ប្រហោងខ្មៅ (Black Hole) នៅក្នុងចក្រវាឡ (In the universe) ដែលត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា "កិត្តិមុខ" (Kirtimukha) ដែលមានឆ្លាក់ជាប់នៅតាមផ្ដែរនៃប្រាសាទមួយចំនួនរបស់កម្ពុជា ។<ref> Ananthacharya Indological Research Institute series (1982) [https://books.google.com/books/about/Proceedings_of_the_Seminar_on_Symbolism.html?id=aOfVAAAAMAAJ Proceedings of the Seminar on "Symbolism In Temple Art and Architecture", Held in February 1981], Editor: K. K. A. Venkatachari, Publisher: Ananthacharya Indological Research Institute, Original from the University of Michigan p.94 </ref> នាថ្ងៃមួយដែល "[[ព្រះឥន្ទ្រ]]" (Indra) និង [[ព្រះហស្បាទី]] (Brihaspati) ដែលជាតារានិករ នៃ [[ភពព្រហស្បតិ៍]] បានធ្វើដំណើរទៅភ្នំកៃឡាសដើម្បីទៅជួបព្រះនាងគង្គា ដោយល្បីថាទ្រង់មានសម្រស់ស្អាតដាច់គេនាជម្ពូទ្វីប និងចង់ទៅប្រឡោមស្នេហ៍មកធ្វើជាប្រពន្ធរបស់ខ្លួន ធ្វើដំណើបានពាក់កណ្តាលផ្លូវ ព្រះឥសូរ បានក្រឡាខ្លួនជាឥសីម្នាក់មករារាំងផ្លូវដើម្បីសាកល្បងជាមួយព្រះឥន្ទ និង ព្រះហស្បាទី ។ ព្រះឥន្ទបានឱ្យ ឥសីនោះចេញពីផ្លូវ តែឥសីពុំព្រមចេញ ព្រះឥន្ទក៏គំរាមឥសីដោយអាវុធ [[វជ្រ]] ដែលជាសិល៍កាំរន្ទះរបស់ខ្លួន និងបានចោលវាត្រូវដៃរបស់ព្រះឥសូរ ដោយសេចក្ដីគ្រោធខឹង ឥសីនោះក៏បើកភ្នែកទីបីអគ្គីនេត្រ បាញ់ប្រហារទៅ ព្រះឥន្ទ្រ ឯព្រះហស្បាទី ឃើញដូចនេះបានហក់ទៅជួយ ព្រះឥន្ទ្រ គេចចេញពីថាមពលភ្នែកទី៣ របស់ឥសីនោះ ថាមពលភ្នែកទីបីរបស់ឥសីនោះ បានរត់ទៅប៉ះនិងស្រទាប់ចក្រវាឡ បង្កើតបានជា សភាវៈសុីមិនចេះឆ្អែត "កាឡា" ។ កាឡា បានលេបយកដួងតារានិករទាំងអស់នៅក្នុងចក្រវាឡ ព្រះហស្បាទី ឃើញដូចនេះក៏ពោលថា បើសភាវៈនេះលេបយក ដួងផ្កាយទាំងអស់ នោះចក្រវាឡ ទាំងមូល និងប្រែជាខ្មៅងងឹតអន្ធកាល រីឯឥសីនោះ បានក្រឡាខ្លួនជា ព្រះឥសូរវិញ ព្រះឥន្ទ្រ និង ព្រហស្បាទី ក៏ស្គាល់ថា នេះគឺជាមហាទេវៈ ក៏លត់ជង្គង់សូមឱ្យព្រះឥសូរអភ័យទោស និង សូមឱ្យបញ្ឈប់សភាវៈកាឡា ព្រះឥសូរក៏យល់ព្រម និងបានហាម "កាឡា" មិនឱ្យលេបដួងផ្កាយបន្តទៀត តែកាឡាបានពោលទៅវិញថា ខ្ញុំសុីមិនឆ្អែតសោះ តើធ្វើដូចម្ដេចទើបខ្ញុំឈប់ឃ្លានបាន ? ព្រះឥសូរ ក៏មានបន្ទូលថា ចូលឯងសុីកន្ទុយខ្លួនឯងចុះ ឯងនិងឆ្អែត "កាឡា" បានសុីកន្ទុយរបស់ខ្លួនព័ទ្ធមួយជុំដល់មុខរបស់ខ្លួនវិញ ក៏រលត់សង្ខារស្លាប់ទៅ ដោយ "កាឡា" ជាសភាវៈដ៏ស្មោះត្រង់ ព្រះឥសូរ បានប្រសិទ្ធនាមវាថា "[[កិត្តិមុខ]]" មុខដ៏មានកិត្តិនាម ។ ព្រេងនិទាន ដ៏មានអត្ថន័យនេះ ដែលជាការប្រែសម្រួលរបស់កម្ពុជា បានផ្សារភ្ជាប់និងទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណីវប្បធម៌ នៃការផ្ជួរគោមផ្កាយ ក្នុងរដូវកាលបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ចំណែកឯការនិពន្ធបន្ថែមប្រែសម្រួលផ្សេងទៀតមានទៅតាមបែបផែនផ្សេងគ្នារបស់អ្នកពិន្ធផ្សេងៗផងដែរ ។ == ការសម្ដែងរបាំត្រុដិ == '''Trod Dance Performance''' យោង​តាម​សៀវភៅ ​(​របាំ​ប្រជាប្រិយ​ខ្មែរ​) នៃ​ក្រុម​ជំនុំ​ទំនៀមទម្លាប់​ខ្មែរ លើក​ឡើង​ថា របាំ​ត្រុដិ​ជារបាំប្រជាប្រិយ​មួយ​បែប ​ដែលគេសម្ដែងលេង​ដើម្បី​ប្រសិទ្ធពរ​ជ័យ សិរី​សួស្តី​ជូន​ដល់​អ្នកស្រុក​ក្នុង​ឱកាស​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី ប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ។ ឈ្មោះ​ថា «​ត្រុដិ​» ជា​ពាក្យ​ដើម​មក​ពី​ភាសាសំស្ក្រឹត​ប្រែ​ថា «​ផ្តាច់ ឬ កាត់​ផ្តាច់​» គឺ​សំដៅ​ដល់​ការ​ផ្តាច់​ឆ្នាំ ឬ​ការ​កាត់​ផ្តាច់​ឆ្នាំ​ចាស់​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី ហើយ​ដែល​នៅ​មាន​ជាប់​នាម​ព្រះរាជ​ពិធី​មួយ​ហៅ​ថា «​ត្រស្តិ​សង្ក្រាន្ត​» មកដល់សព្វថ្ងៃ ។ ដូចនេះ​ឃើញ​ថា ឈ្មោះ​របាំ​ត្រុដិ​បញ្ជាក់​ថា សម្រាប់​ប្រកប​ឡើង​នៅ​ពេល​ដំណាច់ឆ្នាំ នីមួយ​ៗ ។ "ប្រដាប់ប្រដារ​និង​របៀប​លេង" តាម​ធម្មតា​វង់​របាំ​ត្រុដិ​មាន​ក្រុម​តូច ក្រុម​ធំ​យោង​ទៅ​តាម​ការ​និយម​របស់​អ្នកស្រុក និង​និយម​តាម​ចំនួន​មនុស្ស​ដែល​ស្ម័គ្រចិត្ត​ចូល​លេង ។ ឯ​ប្រដាប់ប្រដារ​សោត​ក៏​និយម​ទៅ​តាម​នោះ​ដែរ ប៉ុន្តែ​យើង​អាច​រក​មើល​ទាំងអស់​ឲ្យ​ឃើញ​ថា តើ​វង់​ត្រុដិ​ពេញលេញ​នោះ​ប្រដាប់​មានឈ្មោះ​អ្វីខ្លះ គឺ​មាន គ្រឿង​ភ្លេង ៖ * «​ក​ញ្ចា​រ​» ដង​ធ្វើ​ពី​ពីងពង់​ប្រវែង​២ ម៉ែត្រ មាន​បន្ទះ​រនាប​តូចឆ្មារ​ភ្ជាប់​នៅ​ចុង ហើយ​ខ្វែងគ្នា​ពត់​ង​ទន្ទាំ​មាន​សណ្ឋាន​ដូច​ស្នែង​៤ ។ នៅ​ចុង​បន្ទះ​រនាប​មាន​ចងខ្សែ​ខ្វែង​ពី​ចុង​មួយ​ទៅ​ចុង​មួយ ហើយ​ត្រង់​កណ្តាល​ខ្សែ​ខ្វែង​នេះ​មាន​បណ្តោយ​ផ្លែ​អង្គញ់​ដែល​ចោះ​យក​គ្រាប់​ចេញ​អស់ ហើយ​ដាក់​គ្រាប់​ក្រួស ឬ​កម្ទេច​ដែក​ទៅ​ក្នុង​នោះ​ប្រយោជន៍​ឲ្យ​ឮ​សូរ កាលណា​គេ​បុក​ដង​វា​នឹង​ដី​តាម​ចង្វាក់​ស្គរ ។ * «​ចង្ក្រង់​ដំបែ​» ៖ ចង្ក្រង់​ចង​បន្តោង​នឹង​ខ្សែទាម​គោ ហើយ​ចង​ភ្ជាប់​នឹង​ដង​ឫស្សី​ដែរ ។ កាលណា​គេ​បុក​នឹង​ដី​ក៏​មាន​សូរ ប្រាវ​ៗ តាម​ចង្វាក់ ។ * «​ចង្ក្រង់​រ៉ូង​» ៖ ចង្ក្រង់​នេះ​ចង​ព្យួរ​នឹង ចង្កេះ​មនុស្ស​តែ​ម្តង ដោយ​ចង​គួប​គ្នា​ជា ចង្កោម​ៗ ។ * «​ស្គរ​» ៖ ស្គរអារក្ស គឺ​ស្គរ​ដែល​ធ្វើ​ពី​ដី​ដុត​ពាស​ស្បែក​ថ្លាន់ ។ * «​ប៉ីពក​» ៖ មាន​តែ​១​ប៉ុណ្ណោះ​។ * «​ទ្រអ៊ូ ឬ​ទ្រសោ​» ៖ ត្រូវ​មាន​ទាំង​ពីរ ។ * «​សន្ទូច​» ៖ ដង​ពីងពង់​វែង​មាន​សណ្ឋាន ដូច​សន្ទូច​ចង​ចុង​ដូច​ចន្ទោល​រទេះ ដោយ​មាន ព្យួរ​ថង់​មួយ​នៅ​ចុង​សម្រាប់​ទទួល​វត្ថុ​ជា​ទាន ។ គ្រឿង​តែង ៖ * មុខ​ត្លុក ៖ ធ្វើ​ពី​ឆ្អឹង​ឫស្សី​ពាស​ក្រដាស ឬ​ស្មាច់ ឬ​ខ្មុក ។ * មកុដ ៖ គេ​ធ្វើ​ពី​ក្រដាស​លាប​កាវ និង​បិទ ឲ្យ​ក្រាស់​តម្រួត​គ្នា​ទៅ​ជា​រឹង គឺ​ស្មាច់ ឬ​ខ្មុក ហើយ​ផាត់​ពណ៌ ។ * ​ស្នែង​ប្រើស ៖ គេ​យក​ផ្តៅ​មក​ព័ទ្ធ​ធ្វើ​ឆ្អឹង ហើយ​យក​ក្រដាស​បិទ​ពី​ក្រៅ​ឲ្យ​ក្រាស់​ព័ទ្ធ​ឲ្យ​មាន​រាង​ដូច​ស្នែង ឬ​ជួនកាល​គេ​យក​ស្នែង​ប្រើស​មែនទែន​មក​ស៊ក​ភ្ជាប់​នឹង​ផ្តៅ​ពាក់​ឲ្យ​ជាប់​នឹង​ក្បាលមនុស្ស​ក៏​មាន ។ * ​ស្នែងទន្សោង​៖ ស្នែងទន្សោង​គេ​ធ្វើ​ប្រហែល​គ្នា​នឹង​ស្នែង​ប្រើស​ដែរ គឺ​ជួន​គេ​យក​ស្នែង​មែនទែន​មក​ធ្វើ ជួន​គេ​ស្មាច់​ក្រដាស​ឲ្យ​ក្រាស់ ។ * កន្ទុយក្ងោក ៖ យក​កន្ទុយក្ងោក​មែនទែន​មក​កាន់ ហើយ​កាច់​កែ​ឲ្យ​មាន​សណ្ឋាន​ដូច​សត្វ​ក្ងោក​មែនទែន ។ * ​ក្រចក ៖ យក​ផ្តៅ​ប្រវែង​០,២០​ម៉ែត្រ ទៅ​បិត​ចុង​ឲ្យ​ស្រួច រោល​ភ្លើង​ពត់​ឲ្យ​ង ហើយ​យក​អំបោះ​ចង​គល់​ភ្ជាប់​នឹង​ម្រាម​៤ ឯ​មេដៃ​មិន​ពាក់​ទេ ។<ref> Khmer Tradition Church Customs (1964) [https://books.google.com/books/about/Rap%C4%81%E1%B9%83_praj%C4%81priy_khmaer.html?id=SSc7AAAAMAAJ Khmer folk dance], Publisher: Cambodia Buddhist Academy Original from the University of Michigan p.155 </ref> === សូមបញ្ឈប់ការកែប្រែ ការសម្ដែង របាំត្រុដិ === ថ្មីៗនេះមានការចែកចាយ របាំត្រុដិនៅលើបណ្ដាញសង្គម ក្នុងអំឡុងពាក់កណ្ដាលខែមីនាក្នុងឆ្នាំ 2024 នេះ ដែលមានការសម្ដែងកែប្រែផ្ទុយនិងប្រភពដើមផងដែរ ។ ចាស់ៗដែលមិនបានសិក្សារៀនសូត្រជ្រៅជ្រះទៅលើវប្បធម៌ខ្មែរ បានក្រឡៃរបាំត្រុដិរបស់ខ្មែរត្រង់វគ្គចុងក្រោយនៃរបាំដែលក្រឡៃយកទឹកទៅប្រស់ព្រំជប់សត្វប្រឺសតំណាង ឱ្យភាពមិនល្អ ភាពឧបទ្រុព្ទចង្រៃ ឱ្យរស់ឡើងវិញ ការក្រឡៃបែបនេះវាធ្វើឱ្យបាត់បង់ខ្លឹមសារនិងអត្ថន័យផ្សារភ្ជាប់ទៅនិងជំនឿអរូបី ដែលនិទានពី ក្រុងរាពណ៍ ឱ្យមហារីក ក្រឡាខ្លួនជាសត្វប្រឺសមាស បញ្ឆោត[[នាង​សីតា|នាងសីតា]] ក្នុងខ្សែររឿងរាមកេរ្តិ៍ ។ ដូចនេះសូមអ្នកសម្ដែងរបាំ ដែលយករបាំត្រុដិទៅសម្ដែងនៅទីកន្លែងណាមួយសូមបញ្ឈប់ដាច់ខាតការសម្ដែងដែលផ្ទុយពីអត្ថន័យខ្លឹមសារដើម សូមអរគុណ ។ == ព្រះរាជពិធី ត្រស្តិសង្ក្រាន្ត == '''Royal cut off the old year ceremony''' ព្រះរាជពិធី '''ត្រស្តិសង្ក្រាន្ត''' (អ.ថ.ត្រស់តិ សង់ក្រានតៈ) គឺជាពិធី ព័ទ្ធ​ខ្សែសីម៉ា សូត្របាលីគាថា ភាណៈយក្ស ហៅអន្ទងស្ដេចយក្ស សម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណ ស្ដេចនៃពួកអាសុរា ឱ្យមកបណ្ដេញ​ខ្មោចព្រាយបិសាច ឱ្យចេញពី ព្រះបរមរាជវាំង ដែលប្រព្រឹត្តទៅវេលា ចំនួន ៤ថ្ងៃ ដែលគិតចាប់ពីថ្ងៃ ១២រោច ១៣រោច ១៤រោច និង ១៥រោច ខែផល្គុន ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។ ព្រះរាជពិធី​នេះ តែងធ្វើឡើងក្នុងព្រះទីនាំង ទេវានិច្ឆ័យ នៅក្នុងរោងមណ្ឌលទាំង៥ ដែលនៅខាងក្រៅកំពែងព្រះបរមរាជវាំង មានអំបោះឆៅ ពណ៌ស ព័ទ្ធជុំវិញ​កំពែងរាជវាំង និងព័ទ្ធគ្រប់រោងមណ្ឌលទាំង៥ រហូតដល់ក្នុង ព្រះទីនាំង ទេវានិច្ឆ័យ ដែលយកទៅព័ទ្ធដល់គ្រែសូត្ររបស់ព្រះសង្ឃ និងចេញព័ទ្ធដល់រាជវង្សានុវង្សរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ក្រៅពីនេះមានបន្ថែមនៅអំបោះ ភ្លុកចំនួន២បែប បែបទី១ ដាក់ព័ទ្ធជារង្វង់មូលជុំវិញអង្គព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីជាកិច្ចការពារ និង ដាក់ព័ទ្ធជុំវិញសិរសា របស់ពួកនាហ្មឺនសព្វមុខមន្ត្រី បែបទី២ ហៅថា ខ្សែរអភិសមរៈ សម្រាប់ព្រះរាជាទ្រង់ពាក់ឈៀងអង្សាម្ខាង និងពួកនាហ្មឺនសព្វមុខមន្ត្រីពាក់ឈៀងស្មាម្ខាង គេមានដាក់ដង្វាយ "ដំបងពេជ្រ" ជាតំណាងឱ្សសម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណផងដែរ ដើម្បីបង្ការ ពួកខ្មោចព្រាយបិសាច បច្ចុប្បន្ន​គេអាចធ្វើពិធីកាត់ៗ សង្ខេបមកត្រឹម១ថ្ងៃ ត្រូវនិងថ្ងៃ១៥រោច ខែផល្គុន ។ នៅថ្ងៃ១៥រោច ខែផល្គុន ព្រះរាជា ឬ ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាល ត្រូវរៀបចំពិធី និមន្ត​ព្រះ​ភិក្ខុ​សង្ឃ​រាជ ទាំង៣ គណៈនិកាយ សូត្រ​បាលី​អាដានាដិយសូត្រ តាំង​ពី​បើកកិច្ចពិធីបញ្ជាន់ឆ្នាំថ្មី រហូតដល់បញ្ចប់ពិធី (សូត្រ​ផ្លាស់​គ្នា) មាន​បាញ់​កាំភ្លើង​ធំ​ៗ​​គ្រប់​ទិស​ធំ​ទាំង ៤ គ្រប់ខេត្តក្រុងស្រុកត្រូវទូងស្គរជ័យ អុចធូប​សម្បូងសង្រូង ២១សសៃ តំណាងឱ្យការប្រកាសប្រាប់អស់ទេវតា ទាំង ២១ ច្រក ឱ្យយដឹងលឺពីការកាត់ផ្ដាច់ឆ្នាំចាស់នេះ ។<ref> Chab Pin (1969) [http://www.elibraryofcambodia.org/preah-reach-pithi-thvea-tor-sor-meas-pheak-ti-3-ebook/ The 12-Month Royal Ceremony-Volume 3] Khmer Tradition Church of the Buddhist Academy of Cambodia p.157 </ref> == ទំនៀមចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''Khmer New Year Tradition''' [[File:Devata Sangkran Worship.jpg|thumb|Million of Cambodian always Devata Sangkran Worship During Khmer New Year Sangkran Every Year.]] តាមទំនៀមចូលឆ្នាំខ្មែរ គេចែកវេលាចូលឆ្នាំជា ៣ថ្ងៃ ថ្ងៃទី១ ហៅថា៖ ថ្ងៃ [[មហាសង្ក្រាន្ត]] (Maha Sangkran Day), ថ្ងៃទី២ ហៅថា៖ ថ្ងៃ [[វារៈវ័នបត]] (Vonnabot Day), ថ្ងៃទី៣ ហៅថា៖ ថ្ងៃ [[វារៈឡើងស័ក]] (Leungsak Day), រីឯការកំណត់ថ្ងៃ ម៉ោង នាទីដែលឆ្នាំចាស់ត្រូវផុតកំណត់ ហើយទេវតាឆ្នាំថ្មីត្រូវចុះមកទទួលតំណែងពីទេវតាឆ្នាំចាស់នោះ គេអាចដឹងបានដោយប្រើក្បួន ហោរាសាស្ត្រខ្មែរបុរាណ ([[អង់គ្លេស]]: Zodiac Khmer) គឺក្បួនមហាសសង្ក្រាន្ត តាមរយៈក្រុមព្រាហ្មណ៍ [[បាគូ]] ប្រចាំនៅក្នុង [[ព្រះបរមរាជវាំង]] ។ ប្រសិនបើថ្ងៃចូលឆ្នាំនាឆ្នាំបន្ទាប់ ជាន់គ្នានិងឆ្នាំចាស់ គេត្រូវបន្ថែមថ្ងៃវ័នបត មួយថ្ងៃទៀត ដែលធ្វើឱ្យថ្ងៃវ័នបតមានចំនួនដល់ទៅ ២ថ្ងៃ ហើយថ្ងៃទី២ នៃថ្ងៃវ័នបត ត្រូវបានចាត់ទុក ជាថ្ងៃខ្វាក់ (Blind Vonnabot Day) ដែលធ្វើឱ្យទំនៀមនៃថ្ងៃចូលឆ្នាំ មានរហូតដល់ ៤ថ្ងៃ ។ ថ្ងៃចាប់ផ្ដើម នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ត្រូវបានចាត់ទុកជាថ្ងៃពិសេសមួយ នៃកិច្ចពិធីសែនទទួលទេវតាឆ្នាំថ្មី ដែលកំណត់ការសែនព្រេន តាមម៉ោងកំណត់យាងមករបស់ទេវតា ដែលពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូប បានរៀបចំនូវគ្រឿងរណ្ដាប់ទទួលទេវតា ផងដែរ ។<ref> Professor Miech Pon (2007) [https://books.google.com/books/about/Kamran_ekas%C4%81r_st%C4%ABb%C4%AB_prabain%C4%AB_nin_dam.html?id=YhBBzgEACAAJ Documentary on Khmer Traditions and Customs Volume 1; Volume 3], Publisher: Center for Khmer Studies Library, [[ISBN]]: 9995059983 </ref> === រណ្ដាប់ទទួលទេវតា === យោង​តាម​ក្បួន​នៃ​ព្រះ​រាជពិធី​សង្ក្រាន្ត​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​សៀវភៅ​ព្រះ​រាជពិធី​ទ្វាទសមាស ភាគ​ទី​១ របស់ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ចេញផ្សាយដោយ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ឆ្នាំ ១៩៥២ បានរៀបរាប់ពីរឿងពលីការ នៃរណ្ដាប់​ទទួល​ទេវតាដូចតទៅ៖ មាន​រាន​ទេវតា​៧​ថ្នាក់​មួយ សម្រាប់​តាំង​គ្រឿង​ដង្វាយ និង​មាន​ភ្លេងពិណពាទ្យ ១​វង់ សម្រាប់​លេង​ទទួល ។ គេ​ត្រូវ​ក្រាល​កំរាលតុ​តាមពណ៌មង្គល របស់ទេវតាដែលយាងមក និង មានក្រាលសំពត់ស សម្រាប់ថ្វាយបង្គំទទួលទេវតាផងដែរ ។ គ្រឿងពលីការ មានកូនចេកកន្ទុយប្រើស១ ផ្ទិលមាស១ ឬ ផ្ទិលប្រាក់១ សម្រាប់ទេវតាលោកប្រោះព្រំ បាយ​សី​ធំ ១​គូ ស្លាធម៌ ១​គូ ទឹក​អប់ ១​គូ ទៀន ៥ ធូប ៥ ១​គូ លាជ ៥​កែវ ផ្កា ៥​កែវ ស្លា​បារី​ដាក់​ជើង​ពាន ១​គូ ចេកនួន ឬ​ចេក​ណាំវ៉ា ១​គូ ពែ​ព្រះ​ភូមិ​១ ពែ​ព្រះ​កេតុ​១ មានផ្លែឈើ នំចំនី និង ភេសជ្ជៈ ផងដែរ ។ រីឯព្រះដង្វាយដែលចាំបាច់បំផុតនោះ គឺ ព្រះដង្វាយតាម ភក្សាហារ របស់ទេវតា ដែលកំណត់ដោយព្រាហ្មណ៍បាគូ ។ === ហេតុអ្វី ចូលឆ្នាំខ្មែរប្រារព្ធនៅខែមេសា ឬ ខែចេត្រ ? === កម្ពុជាពីបុរាណកាល មិនដែលប្រារព្ធចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ខ្លួនខែកត្ដិក ឬ ខែ មិគសិរ នោះទេ ក៏ព្រោះតែខ្មែរពីបុរាណកាលប្រើប្រាសឆ្នាំ ចុល្លសករាជ ជាប្រតិទិនរបស់ខ្លួន ដែលប្រារព្ធថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្មី នាស.វទី៧ ដោយទទួលរងឥទ្ធិពល ព្រហ្មញ្ញសាសនា របស់ឥណ្ឌាតាមិល ដែលប្រារព្ធចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួន នៅខែមេសាសង្ក្រាន្ត (Mesha Sankranti) បើសង្ក្រាន គ្មានជើងត ព្យញ្ជនៈ '''"ន"''' ដែលជាខ្យល់សម្លេងក្រុម (អ៊) និងទាញការប្រកប អានថា (សង្ក្រៀន) ដូចនេះគេត្រូវបន្ថែមជើងត ដើម្បីប្ដូរខ្យល់សម្លេង "ន" ឱ្យទៅជាក្រុមខ្យល់ (អ) ដើម្បីឱ្យការអានមានភាពសុីចង្វាក់គ្នាទៅនិងប្រភពរបស់ម្ចាស់ដើម ទោះជាកម្ពុជាពីបុរាណកាលទទួលឥទ្ធិពវប្បធម៌ពី ឥណ្ឌា ក៏ពិតមែន តែកម្ពុជាមានភាសារបស់ខ្លួនរួចជាស្រេចមុនការមកដល់នៃវប្បធម៌របស់ឥណ្ឌារួចទៅហើយ ដូចនេះសិលាចរឹកជាច្រើនរបស់កម្ពុជា មិនដែលសរសេរ អានចេញជា សង្ក្រាន្តិ ដូចឥណ្ឌានោះទេ ដោយសារ ពាក្យ សង្ក្រាន្ត មានជើង ត ទើបពួកបរទេសយល់ច្រឡំនៃការប្រកប ភាសាខ្មែរហៅថា សង្ក្រាន្តៈ (Sankranta) ។ មកដល់ ស.វទី១២ បើទោះជាកម្ពុជា ផ្លាសប្ដូរប្រតិទិនរបស់ខ្លួន ពី ចុល្លសករាជ មក មហាសករាជក្ដី ការចូលឆ្នាំខ្មែរ នៅតែប្រារព្ធឡើងនៅអំឡុង ខែមេសា ដដែល គ្រាន់តែកម្ពុជា ប្ដូរការហៅលំដាប់ខែ ពី ខែមេសា ទៅជា ខែចេត្រ ប៉ុនណោះ ។ ហេតុដែលនាំឱ្យ អ្នកសិក្សាវប្បធម៌ខ្មែរ យល់ច្រឡំថា កម្ពុជាពីបុរាណកាល ចូលឆ្នាំថ្មី នៅខែកត្ដិក ឬ មិគសិរ ! ក៏ព្រោះតែ កំណត់ត្រា របស់លោកចូវតាក្វាន់ បានពណ៌នាថា អ្នកស្រុកចេនឡា បានប្រារព្ធពិធីបុណ្យរបស់ខ្លួនមួយហៅថា "កត្ដិក" ដែលក្រុមអ្នកសិក្សាអំពីវប្បធម៌កម្ពុជា យល់ឃើញថា ខែនេះ តាមរង្វាស់ខែចន្ទគតិ ត្រូវនិងខែទី១១ នៃខែវិច្ឆិកា ដូចនេះពួកគេសន្និដ្ឋានថា កម្ពុជាពីបុរាណប្រារព្ធចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួន នៅរដូវរំហើយ ចុងខែកត្ដិក ឬ មិគសិរ តាមរង្វាស់សុរិយាគតិ ប៉ុន្តែនេះគ្រាន់តែជាការសន្និដ្ឋានរបស់ជនបរទេសមួយចំនួននោះប៉ុនណោះ ពីព្រោះលោក ចូវតាក្វាន់ ស្នាក់នៅកម្ពុជា រយៈពេលតែ ប្រាំបីខែប៉ុនណោះ ធ្វើយ៉ាងមិចអាចយល់ដឹងពីវប្បធម៌ខ្មែរទាំងមូលបាន យ៉ាងហើចណាស់ជនបរទេស ត្រូវរស់នៅយ៉ាងតិចណាស់ ២ ទៅ ៣ឆ្នាំ ចេះភាសាខ្មែរច្រើនសិន ទើបអាចយល់ដឹងពីវប្បធម៌ប្រទេសមួយបាន ។ ជីវតាក្វាន់ ភាសាចិនហុកកៀន ការចងក្រងរបស់ លោក លីធាមតេង ឆ្នាំ ១៩៧៣ លោកបានចងក្រង ត្រឹមតែអត្ថបទមួយកំណាត់ របស់លោក ចូវតាក្វាន់ ប៉ុនណោះ សូមមើលកំណត់ត្រាពេញ [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000054459 Notes of a 13th century Chinese diplomat in Cambodia] ឆ្នាំ ១៩៧១ ដែលលោកចូវតាក្វាន់ ពណ៌នាអំពីពិធីស្រង់ព្រះ ក្នុងអំឡុងខែចេត្រ ។ === ហេតុអ្វី ចូលឆ្នាំខ្មែរមានរយៈពេល ៣ថ្ងៃ ឬ ៤ថ្ងៃ ? === ចូលឆ្នាំខ្មែរ មានរយៈពេល ៣ថ្ងៃ ឬ ៤ថ្ងៃ ក៏ព្រោះតែ កម្ពុជាទទួលឥទ្ធិពលពី ពុទ្ធសាសនាមហាយាន ការផ្សារផ្ជាប់និទាន មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ទាក់ទង អំពីអានិសង្សនៃការពូនភ្នំខ្សាច់នោះថា "ពេលសង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មីចូលមកដល់ ព្រះបាទ​"បសេនទិកោសល" បានចូលទៅទូលសួរ ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា (ព្រះដ៏ចម្រើន) មុនពេលព្រះអង្គទ្រង់បរិនិព្វានទៅ បើដល់សង្ក្រាន្ត​ចូលឆ្នាំថ្មីម្ដងៗ តើខ្ញុំព្រះអង្គគួរបំពេញបុញ្ញកម្មអ្វីខ្លះ? "ព្រះដ៏ចម្រើនត្រាស់ថា" បពិត្រមហារាជ! គួរសាងវាលុកចេតិយនៅឆ្នេរស្ទឹង ឬ ទន្លេហើយនាំយកគ្រឿង​សក្ការៈមានទៀន ធូប គ្រឿងក្រអូប ផ្កាភ្ញីជាដើម មកបូជាថ្វាយចុះ ។ បុរាណខ្មែរ មិនអាចយកថ្ងៃសង្ក្រាន្ត របស់ព្រហ្មញ្ញមកឡូកឡំ និង ពុទ្ធសាសនា បាននោះទេ ដូចនេះដើម្បីបន្ថែមអត្ថន័យចូលឆ្នាំខ្មែរ ឱ្យមានភាពទាក់ទង និង ពុទ្ធសាសនា បុរាណខ្មែរ បានបន្ថែមថ្ងៃ វ័នបត ជាថ្ងៃទី២ ក្នុងពិធីចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួន ធ្វើឱ្យចំនួនចូលឆ្នាំមានរហូតដល់ពីរថ្ងៃ ការបន្ថែមនេះ នូវតែមិនអាចសន្មតរកន័យគ្រប់គ្រាន់ ឱ្យចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួនបាននោះទេ ដូចនេះ បុរាណខ្មែរ ត្រូវបន្ថែមមួយថ្ងៃទៀតជាការបង្គ្រប់ នោះគឺ ថ្ងៃឡើងស័ក ដែលធ្វើឱ្យចំនួនចូលឆ្នាំរបស់កម្ពុជាមានចំនួន ៣ថ្ងៃ ដើម្បីបញ្ចាក់ថា សករាជទាំង៣ របស់កម្ពុជា ត្រូវបានផ្លាសប្ដូរព្រមគ្នា ក្នុងថ្ងៃតែមួយនៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួនគឺ ចុល្លសករាជ មហាសករាជ និង ពុទ្ធសករាជ ។ ដូចនេះការរំកិលឆ្នាំពុទ្ធសករាជ របស់កម្ពុជា គឺ ទាក់ទង និង ពុទ្ធសាសនាមហាយាន ឧទាហរណ៍ ចូលឆ្នាំខ្មែររួចក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ នេះ ពុទ្ធសករាជនៅកម្ពុជាគឺរំកិលចូលឆ្នាំ ២៥៦៨ ចំណែកឯប្រទេសថៃ មិនទាន់មានការរំកិលពុទ្ធសករាជនោះទេ ដែលក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ នេះ គឺ ប្រទេសថៃ នៅរាប់ ពុទ្ធសករាជ ត្រឹមឆ្នាំ ២៥៦៧ ដដែល ក៏ព្រោះតែពួកគេ យកពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ ជាគោល ហើយធ្វើការរំកិល ពុទ្ធសករាជក្នុងខែពិសាខ នៃពិធីបុណ្យ វិសាខបូជា ។ ពេលខ្លះ ចូលឆ្នាំខ្មែរ មានរយៈពេល រហូតដល់ ៤ថ្ងៃ ព្រោះគេបន្ថែមថ្ងៃវ័នបត មួយថ្ងៃទៀត ដោយសារតែ លំដាប់ខែ មានអធិកមាសលើស ខែអាសាឍ អាចមាន ២ ដង នោះ ត្រង់គិម្ហៈរដូវ មាន ៥ខែ គឺរាប់ពីត្រឹមថ្ងៃ ១រោច ខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែទុតិយាសាឍ, ឆ្នាំនោះមាន ១៣ ខែ, ហៅថា ឆ្នាំមានអធិកមាស ។ បើឆ្នាំមានអធិកវារៈ ត្រង់ខែជេស្ឋត្រូវមាន ៣០ថ្ងៃ ខុសពីធម្មតា ខែអាសាឍ ជួនកាលមាន ២ដង មុនឈ្មោះ បឋមាសាឍ ក្រោយឈ្មោះ ទុតិយាសាឍ ដូចនេះពេលខ្លះ ថ្ងៃវ័នបត មានចំនួន ២ថ្ងៃ ដោយថ្ងៃបង្គ្រប់យើងហៅថា ថ្ងៃខ្វាក់ មិនមែនចូលឆ្នាំខ្មែរ ៤ឆ្នាំម្ដង ត្រូវចូលឆ្នាំថ្ងៃទី១៣ ឬ ឆ្នាំមាន ៣៦៦ថ្ងៃ ដូចក្មេងៗគិតនោះទេ ។ === ការប្រើពាក្យ សង្ក្រាន្ត === ភាពចម្រូងចម្រាសពាក្យ "សង្ក្រាន្ត" មតិមួយថាគួរប្រើ មតិមួយទៀតថាមិនគួរប្រើ គួរប្រើពាក្យ សួស្ដីឆ្នាំថ្មី ឬ ចូលឆ្នាំថ្មី ។ ប្រទេសកម្ពុជាបុរាណកាល ជាប្រទេសចក្រភពមានទៅដោយចម្រុះជនជាតិសាសន៍ភាគតិច ជាច្រើនក្រុម មិនថាជនជាតិភាគតិច ភ្នង គួយ សម្រែ ស្ទាង ខ្មែរលើ ខ្មែរកណ្ដាល ខ្មែរក្រោម សុទ្ធតែមានភាសាតាមតំបន់ ដោយច្រើនអន្លើណាស់ ដើម្បីរកភាពជារួម ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើពាក្យ ចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ (Khmer New Year) (Sangkran Khmer) សម្ដៅលើការចូលឆ្នាំថ្មី របស់ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់ពណ៌សម្បុរមិនថាពួកគាត់រស់នៅទីណានោះទេ ហើយនៅតាមតំបន់ដែលប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំខ្មែរ ត្រូវដាក់ឈ្មោះថា "សង្ក្រាន្ត" សង្ក្រាន្តឆ្នាំរោង សង្ក្រាន្តសៀមរាប សង្ក្រាន្តវត្តភ្នំ សង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មី ដើម្បីបញ្ចាក់ថា កម្ពុជាមិនបោះបង់ពាក្យបុរាណខ្មែរ ដែលមាននៅក្នុងសិលាចរឹកនោះទេ ដូចជាពាក្យ "អង្គរសង្ក្រាន្ត" ការប្រើពាក្យនេះក៏មិនខុសដែរ ពីព្រោះពាក្យ អង្គរ ជានាមសព្ទ មានថ្នាក់ពាក្យជាសព្ទនាមបុរិស: មានតួនាទីជាប្រធានដូចគ្នា ទៅនិងពាក្យ សង្ក្រាន្តអង្គរ ឧទាហរណ៍: អង្គរបុរី , អង្គរវត្ត , ការប្រើសព្ទនាមពីរ អាចប្រើត្រឡប់ពាក្យបាន បើសិនជាពាក្យនោះប្រើទៅ មិនមានការឆ្គងពាក្យ ។ រាល់ពេលចូលឆ្នាំខ្មែរម្ដងៗ យើងតែងតែសង្កេតឃើញថាមាន មហាបណ្ឌិត មហាវីរៈបណ្ឌិត វាលគ្មិនផ្សេងៗ ដែលរៀនជំនាញផ្នែកផ្សេងសោះតែងចេញមកបកស្រាយពាក្យ "សង្ក្រាន្តខ្មែរ" ប៉ាតណាប៉ាតណី តាមអំពើចិត្តរបស់ខ្លួន! ដូចជាពាក្យ សួរស្ដីឆ្នាំថ្មី រីករាយឆ្នាំថ្មី ចូលឆ្នាំថ្មី សង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មី វាគ្រាន់តែជាពាក្យ សម្គាល់ហៅ ឧទាហរណ៍: ឈ្មោះពេញ '''"ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ប្រពៃណីជាតិខ្មែរ'''" សម្គាល់ហៅថា បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ឬ បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ មហាសង្ក្រាន្តខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តឆ្នាំថ្មី ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ ខ្មែរពីបុរាណកាល ជាប្រទេសចក្រភព ហៅអ្វីក៏បាន កុំឱ្យតែហៅខុស ខេមរៈវេយ្យាករណ៍ខ្មែរ ។ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ពាក្យនេះវាវែងណាស់ បើប្រើឱ្យសាសន៍ដទៃទូទាំងពិភពលោកចាំស្គាល់ គេមិនចាំទេ អត់មានភាពទាក់ទាញក្នុងការហៅ ទើបក្រុមបុរាណចារ្យ លើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើ "ចូលឆ្នាំខ្មែរ" ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ ពាក្យខ្លីខ្លឹមងាយចាំ ងាយយល់ ។ === វេយ្យាករណ៍ សង្ក្រាន្ត === មានវាគ្មិននៅក្នុងវិទ្យុមួយ លើកឡើងថា ការប្រើពាក្យ "អង្គរសង្ក្រាន្ត" មិនត្រឹមត្រូវទេ នាមទី១ ត្រូវបញ្ជាក់ន័យឱ្យនាមទី២ លោកម្នាក់នោះ ឧទាហរណ៍ថា៖ ម្រេចកំពត ម្រេចរបស់កំពត គេមិនដែលហៅ កំពតម្រេចទេ ។ ចង្កូតឡាន ចង្កូតរបស់ឡាន គេមិនដែលហៅថា ឡានចង្កូតទេ ។ ដូចនេះហើយ ក្រុមបុរាណាចារ្យ ចង់លើកជា ឧទាហរណ៍ មួយសួរទៅវិញថា ចុះបើប្រើពាក្យ ម្រេចផ្ទះ លោកចង់មានន័យថា ម្រេចរបស់ផ្ទះ ? ចុះបើប្រើពាក្យ ចង្កូតផ្ទះ លោកចង់មានន័យថា ចង្កូតរបស់ផ្ទះ ? ការប្រើនាមសព្ទពីរ មិនអាចកំណត់ថាខុសដោយវេយ្យករណ៍នោះទេ គេត្រូវយល់ឃ្លាទាំងនោះជាមុនសិន តើពាក្យនេះឆ្គងឃ្លាដែរ ឬ ទេ ? កាលណាគេប្រើនាមសព្ទពីរ គេសម្គាល់ឃ្លាឆ្គងទៅបាន គេអាស្រ័យទៅលើ នាមសព្ទនោះ សម្គាល់ជា វត្ថុ ឬរបស់ បើសិនជានាមសព្ទនោះ សម្គាល់ជា វត្ថុ ឬ របស់ ដូចនេះ នាមសព្ទនោះ ត្រូវស្ថិតនៅខាងមុខគេជាប្រធាន បើសិនជានាមសព្ទនោះ មិនសម្គាល់ជា វត្ថុ ឬ របស់ ទេ នាមសព្ទនោះអាចប្រើនៅខាងមុខក៏បាន អាចប្រើនៅខាងក្រោយក៏បាន ។ សង្ក្រាន្ត ប្រែថា ឆ្នាំថ្មី មិនសម្គាល់ជា វត្ថុ ឬ របស់ ទេ ដូចនេះប្រើនៅខាងមុខក៏បាន អាចប្រើនៅខាងក្រោយក៏បាន ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ ជាក្រុមអព្យាក្រឹត សូមកុំយកវប្បធម៌ប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ទៅប្រខាំគ្នារឿងនយោបាយ សូមអរគុណ ។ === អម្ពរពស្ត្រា ទេវតាសង្ក្រាន្ត === អម្ពរពស្ត្រា ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា គ្រឿងសំលៀកបំពាក់ ឬ គ្រឿងស្លៀកពាក់ ការដែលក្រុមមហាបណ្ឌិតជំនាន់ក្រោយ ផ្លាសប្ដូរពណ៌អម្ពរពស្ត្រា របស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត ដោយ មណ្ឌាទេវី ពណ៌ផ្ទៃមេឃ , កិមិរាទេវី ពណ៌ស , មហោទរាទេវី ពណ៌ខៀវ នោះនិងមានន័យថា និទាន ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គរបស់កម្ពុជា មានប្រភពចេញមកពីភូមា ដែលនិទានអំពី ព្រហ្មឥសី (Brahma Arsi) ភ្នាល់កាត់ក្បាលជាមួយ ទេវៈស័ក្ក្រា (Sakra) ព្រហ្មឥសី ចាញ់ភ្នាល់ក៏បានកាត់ក្បាលរបស់ខ្លួន ។ ក្បាលរបស់ ព្រហ្មឥសី មិនអាចបោះទៅលើអាកាស សមុទ្រទេ និងធ្វើឱ្យរាំងស្ងួតហួតអស់....ស្រដៀងនិទានទេវៈកថាកម្ពុជាដែរ ហើយទេវៈស័ក្ក្រា បានឱ្យបុត្រីខ្លួន៧អង្គ ថែរក្សាទុកដាក់ក្បាលរបស់ ព្រហ្មឥសី នេះ ក្រោយមក ព្រហ្មឥសី ជំនួសដោយក្បាលដំរី ដែលសម្គាល់ជា ព្រះគណេស ភាសាភូមាហៅព្រះគណេសថា "ធីងយ៉ាន" ([https://www.burmese-buddhas.com/blog/burmese-festival-thingyan/ Thingyan]) ភូមាចូលឆ្នាំតាមលំនាំ ពុទ្ធសាសនា ថេរវាទ ដែលផ្ទុយពីកម្ពុជា ចូលឆ្នាំតាម លំនាំពុទ្ធសាសនា មហាយាន ប្រែសម្រួលជា ពុទ្ធមហានិកាយ ។ តើអស់លោកមហាបណ្ឌិតជំនាន់ក្រោយចង់កែប្រែរបស់ខ្លួនឱ្យចម្លងតាមគេ ឬ ចង់យកតាមតម្រាដូនតាខ្មែរ របស់ខ្លួន ? គួរបញ្ចាក់ថា តម្រាដូនតាខ្មែរ៖ មណ្ឌាទេវី ពណ៌សុីលាប , កិមិរាទេវី ពណ៌ខៀវ , មហោទរាទេវី ពណ៌ព្រីងទុំ នេះទើបជាតម្រាដូនតាខ្មែរ ។ === គ្រឿងអាភរណៈ ទេវតាសង្ក្រាន្ត === គ្រឿងអាភរណៈ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា គ្រឿងត្បូង (Gems) ត្បូងប្រដាប់កាយដូចជា៖ ចិញ្ចៀន ក្រវិល ខ្សែរក ខ្សែរដៃ ការដាំត្បូងទៅលើសំលៀកបំពាក់ផ្សេងៗ នាងទុងស្សាទេវី អាភរណៈ ត្បូងទទឹម ដែលត្រូវបានគេជឿថា ជាត្បូងមួយប្រភេទដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះអាទិត្យ ត្បូងទទឹម ជំរុញឱ្យមានក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ជីវិត ដែលលើកទឹកចិត្តអ្នកឱ្យរស់នៅដោយគ្មានភាពភ័យខ្លាច និង ក្លាហានចេញពីបេះដូងរបស់អ្នក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកធ្វើតាមបំណងប្រាថ្នា ។ គ្រឿងអាភរណៈ មិនមែនជាអម្ពរពស្ត្រា របស់ទេវតាសង្ក្រាន្តទេ ឈប់នាំគេវង្វេង គ្រឿងអាភរណៈ គឺជាគ្រឿងត្បូង សម្ដៅលើអំណានផ្លូវចិត្ត ដូចនេះមហាសង្ក្រាន្ត ថ្ងៃអាទិត្យ ទុង្សាទេវី អាភរណៈ ត្បូងទទឹម ។ * ក្រុមបុរាណាចារ្យ ឆ្ងល់ត្រង់ថា ហេតុអ្វីពាក្យ អាភរណៈ មហាបណ្ឌិត បកចេញ អម្ពរពស្ត្រា ? === ចនព្រះកាណ៌ ទេវតាសង្ក្រាន្ត === ចនព្រះកាណ៌ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា ផ្កាលម្អត្រចៀក ផ្កាមានច្រើប្រភេទណាស់ ហេតុអ្វី មហោទរាទេវី លម្អផ្កាត្រកៀត (ផ្កាកំប្លោក) ? មហោទរាទេវី ទេវតាសង្ក្រាន្ត ថ្ងៃសៅរ៍ ដូចនេះក្បួនតារាសាស្ត្រ ថ្ងៃសៅរ៍ តំណាងឱ្យ ផ្កាយនក្ខត្តឫក្ស របស់ព្រហ្មញ្ញសាសនា ឈ្មោះព្រះសានី ដែលយកផ្កាត្រកៀត មកធ្វើជាឱសថថ្នាំប្រឆាំង និង ជំងឺអាសន្នរោគផ្សេងៗ បច្ចុប្បន្ន ផ្កាកំប្លោក ត្រូវគេយកធ្វើជាឱ្យសថថ្នាំផងដែរ ។ === ភក្សាហារ ទេវតាសង្ក្រាន្ត === ភក្សាហារ ទេវតាសង្ក្រាន្ត មានន័យថា អាហាររបស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត មហោទរាទេវី សោយសាច់ទ្រាយ (សត្វឈ្លូស) ឈ្លូសតំណាងឱ្យ ភាពមិនល្អ ឬ សេចក្ដី ឧបទ្រុព្ទចង្រៃផ្សេងៗ មហោទរាទេវី ទេវតាសង្ក្រាន្ត ថ្ងៃសៅរ៍ ដូចនេះក្បួនតារាសាស្ត្រ ថ្ងៃសៅរ៍ តំណាងឱ្យ ផ្កាយបាបគ្រោះ ជម្ពូទ្វីបមនុស្សលោក កើតមានអំពើបាបកម្មច្រើន ដោយកាយវាចារចិត្ត ក្បួនតម្រូវ មហោទរាទេវី សោយសាច់ទ្រាយ ដើម្បីរំដោះគ្រោះបាបកម្ម ដល់មនុស្សលោក ទើបបុរាណខ្មែរ លោកឱ្យសែនព្រេនតាម ភក្សាហារ ទេវតាសង្ក្រាន្ត ដល់ទៅពេលអ្នកមួយចំនួនរៀនមិនដល់ផ្នត់គំនិតដូនតា ទៅដៀលថា សោយសាច់ ជាពួកបីសាច លោកមហាបណ្ឌិត បាននិយាយថា ទេវតាគេមានអាហារទិព្វសោយហើយ ដូចនេះ ក្រុមបុរាណាចារ្យ មានចម្ងល់មួយចង់សួរអស់លោកថា ហើយចុះបើលោកយល់ដឹងចឹងហើយ ហេតុអ្វីប្រឹងចម្លងចេញពីដូនតាធ្វើអី ម្ដេចក៏លោកមហាបណ្ឌិត មិនតាក់តែងនិពន្ធសាច់រឿងទេវតាសង្ក្រាន្ត បែបថ្មីស្រឡាងមួយមក ? យកមកបោះពុម្ភលក់យកលុយរាល់ថ្ងៃនិងចម្លងទេ ម្ដេចមិននិពន្ធខ្លួនឯង ? === ឆ្នាំតំណាងធាតុ === មនុស្ស មានធាតុមួយ ខុសពីឆ្នាំ តំណាងធាតុ មានន័យថា មនុស្សកើតឆ្នាំរោង មានធាតុមាស ដែលខុសពី ឆ្នាំតំណាងធាតុ ឧទាហរណ៍: ប្រចាំឆ្នាំរោង សំដៅលើសត្វនាគរាជ ដែលមានធាតុចំនួន 5 ដូចជាៈ៖ នាគភ្លើង នាគទឹក នាគដី នាគខ្យល់ នាគឈើ ឧទាហរណ៍: បើឆ្នាំរោងរបស់ខ្មែរ ចំទៅលើនាគទឹក ទំនាយទាយថានិង មានគ្រោះទឹកជំនន់ធំលិចលង់ទូទាំងប្រទេស ក្បួនបុរាណខ្មែរ មានភាពស្រដៀងគ្នាទៅនិង ក្បួនតម្រាសត្វទាំង 12 របស់ចិន តែមិនដូចគ្នាទាំងស្រុងទៅ និង ក្បួនរបស់ចិននោះទេ ។ === សេចក្ដីអំណរ === តាមរយៈការចងក្រងអត្ថបទចូលឆ្នាំខ្មែរ ប៉ុន្មានឆ្នាំនេះ ព្រះកេស (ក្បាល) កុបិលមហាព្រហ្ម ក្រុមជាងគំនូរខ្មែរមួយចំនួន ផ្ដើមមកគូរក្នុងទម្រង់ធ្មេចព្រះនេត្រ (បិទភ្នែក) វិញហើយ ដែលជាការត្រឹមត្រូវល្អណាស់ ដែលកូនខ្មែរចាប់ផ្ដើមរៀនស្វែងយល់ពីផ្នត់គំនិតដូនតា ជាជាងពេលមុនៗ គូរព្រះកេស (ក្បាល) កុបិលមហាព្រហ្ម ក្នុងទម្រង់បើកភ្នែកក្រឡង់ៗ ខុសក្បួនតម្រា កុបិលមហាព្រហ្ម ដាក់អាយុសង្ខាររលត់ខន្ធហើយ កម្ដេចនិង បើកភ្នែកកើតទៀត ។ បើសិនជាហ៊ានចំណាយ ប្ដូរយកចំណេញ ថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្ត មានក្បួនហែរទេវតាសង្ក្រាន្តមានកាន់សាស្ត្រាវុធ ជិះយាន្តជំនិះសត្វទេពនិករ ថ្ងៃវារៈកណ្ដាល ទេវតាសង្ក្រាន្ត ចេញមកដង្ហែរព្រះកេស កុបិលមហាព្រហ្ម ថ្ងៃពារឡើងស័ក ទេវតាសង្ក្រាន្ត ចេញមកដង្ហែរបដិមាព្រះពុទ្ធយកមកស្រង់ទឹក នោះទើបល្អប្រពៃ វប្បធម៌កម្ពុជាយើង និង ល្បីល្បាញក្នុងសកលលោក ។ == [[មហាសង្ក្រាន្ត]] == '''Maha Sangkran''' [[File:Sangkran Khmer.jpg|thumb|ព្រះសូរិយា នាំព្រះទិត្យរបស់ខ្លួនមកផ្លាសប្ដូរស័ករាជថ្មីនាជម្ពូទ្វីប]] ថ្ងៃទី១ ហៅថា "មហាសង្ក្រាន្ត" មានន័យថា ឆ្នាំថ្មីដ៏ប្រសើរ (The Great New Year) ដែលសម្គាល់ទៅលើការប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំថ្មីដ៏ធំ ដែលរាប់បញ្ចូលគ្នា នៃការផ្លាសឆ្នាំ របស់ មហាសករាជ ចុល្លសករាជ ពុទ្ធសករាជ ក្នុងថ្ងៃតែមួយតាងដោយ ពិធីត្រុដិ ដែលជាកិច្ចពិធីផ្ដាច់ឆ្នាំចាស់ ។<ref> Scientifique (1896) [https://books.google.com/books/about/Revue_scientifique.html?id=iexEAQAAMAAJ Revue scientifique], Publisher: Original from University of Illinois at Urbana-Champaign. </ref> ដោយពាក្យថា "សង្ក្រាន្ត" ( ន. ) សង់ក្រាន ឬ សង្ក្រាន្ត ឬ សង្រ្កាន្តិ ( សំ. ) (សង្រ្កាន្តិ) មានន័យថា៖ ដំណើរ​ឃ្លាត​ចាក​ទី; ការ​ឈាន​ចូល​ដល់; ដំណើរ​ដែល​ព្រះ​អាទិត្យ​ចរ​ចូល​ដល់​ទី​ជួបមួយ​ជុំ​រាសី​ចក្រ គឺ​ដំណើរ​ដែល​ដើម​និង​ចុង​នៃ​រាសី​ចក្រ​ជួបគ្នា ពេញ​គ្រប់​ជា​មួយ​ឆ្នាំ (ដំណើរ​ដាច់​ឆ្នាំ​ចាស់​ផ្លាស់​ឆ្នាំ​ថ្មី), ពិធី​ចូល​ឆ្នាំ​ថ្មី សង្រ្កាន្ត​មាន​បី​ថ្ងៃ​គឺ​ថ្ងៃ​ទី ១ ជា​ថ្ងៃ​ចូល​ឆ្នាំ, ថ្ងៃ​ទី ២ ជា ពារ​កណ្ដាល ឬ​ហៅ​ថា វ័នបត (ថ្ងៃ​ខ្វាក់), ថ្ងៃ​ទី ៣ ជា ពារ​ឡើង​ស័ក គឺ​ផ្លាស់​ស័ក​ថ្មី​នៅ​ថ្ងៃ​នេះ​ឯង : ថ្ងៃ​សង្រ្កាន្ត, ពិធី​សង្រ្កាន្ត ។<ref> Tep Pitur Chim Krasem (1951) [https://www.google.com.kh/books/edition/Bra%E1%B8%A5_r%C4%81j_bidh%C4%AB_dv%C4%81dasam%C4%81s/I_xhCMWOOa4C?hl=en Braḥ rāj bidhī dvādasamās Volumes 1-3], Publishers: Buddhasāsan Paṇḍity Original from Cornell University </ref> === សិទ្ធិការ្យ ទេវតាមហាសង្ក្រាន្ត === '''The power journey of Devata Maha Sangkran''' '''សិទ្ធិការ្យ ដែលមានន័យថា ដំណើរប្រកបដោយអំណាច''' * បើទេវតាថ្ងៃអាទិត្យ ព្រះនាម [[ទុង្សាទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុ​ងវេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះនគរច្រើនមានវិបត្តិអំពី ទិន្នផលកសិកម្ម កើតឡើងបណ្ដាលអំពីគ្រោះរាំងស្ងួត ។ * បើទេវតាថ្ងៃច័ន្ទ ព្រះនាម [[គោរាគៈទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ បណ្ដាលមន្ត្រីអ្នកមុខអ្នកការ ច្រើនអស់បុណ្សស័ក្ដិ និង អាប់យ័ស្ត ។ * បើទេវតាថ្ងៃអង្គារ ព្រះនាម [[រាក្យៈសាទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះនគរ និង កើតចម្បាំងរាំងជល់ និង បញ្ចាមិត្ត កើតកលយុគ្គសង្គ្រាម ឬ មានទំនាស់និង ប្រទេសដ៍ទៃ និង សំបូរទៅដោយជំងឺរាតត្បាតជាអនេក ។ * បើទេវតាថ្ងៃពុធ ព្រះនាម [[មណ្ឌាទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ តាងអំពីព្រះមហាក្សត្រ និង តាងអំពីក្រុមមន្ត្រី ច្រើនទទួលបាន គ្រឿងបណ្ដាការ និង ការលើកសរសើរយ័ស្តពីប្រទេសដទៃ ប៉ុន្តែក្មេងៗតូច ច្រើនកើតជំងឺតម្កាត់ផ្សេងៗរងគ្រោះជាអនេក ។ * បើទេវតាថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ព្រះនាម [[កិរិណីទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះពិក្ខុសង្ឃ គណៈសង្ឃ និង ជនចាស់ជរាទាំងឡាយ ច្រើនមានសេចក្ដីទោម្នេញក្ដៅក្រហាយចិត្តជាច្រើនអនេក ផ្ទៃមេឃពោពេញ ដោយព្យុះភ្លៀងផ្គររន្ទះ ។ * បើទេវតាថ្ងៃសុក្រ ព្រះនាម [[កិមិរាទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ដំណាំផល្លានុផល ស្រូវអង្ករ ប្រកបដោយភាពបរិបូរណ៌ ប៉ុន្តែផ្ទៃមេឃពោពេញ ដោយខ្យល់ច្រើន បណ្ដាលឱ្យមាននូវព្យុះសង្ឃរាធំៗ ។ * បើទេវតាថ្ងៃសៅរ៍ ព្រះនាម [[មហោទរាទេវី]] យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះនគរនិងមានគ្រោះអន្តរាយ បណ្ដាលហេតុមកពីភ្លើង កើតមានវិបត្តិប្រាក់កាក់ និងកើតមានចោរកម្មច្រើន ។ ប្រការ៖ សិទ្ធិការ្យ ទេវតាមហាសង្ក្រាន្ត នៃកិរិយាចេញច្បាំង របសទេវតាមហាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គ បុរាណចារ្យមិនឱ្យធ្វើសេចក្ដី ព្យាករណ៍ទំលាយឱ្យមហាជនដឹងឡើយ នាំឱ្យកើតមានចលាចលក្នុងព្រះនគរ ។<ref> Cambodia Royal Library (1943) [https://www.worldcat.org/title/prajum-horasastr/oclc/54822442 Prajuṃ horāsāstr], Publisher: Buddist Academy of Cambodia p.2,162 </ref> == គ្រឿងរណ្ដាប់ហែទេវតា មហាសង្ក្រាន្ត == '''Devata Maha Sangkrant Parade Accessories''' ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនធំ តែងឆ្ងង់ថា ហេតុអ្វីកម្ពុជាមិនមានរូភាព ឬ វីដេអូ ឯកសារអំពីការហែទេវតា មហាសង្ក្រាន្ត ពីអតីតកាល ក៏ដូចជា ពីសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម ក៏ដូចជាសម័យសាធារណៈរដ្ឋខ្មែរ !! នោះក៏ដោយសារតែ កាហែរក្បួនតំណាងទេវតា មហាសង្ក្រាន្ត បុរាណចារ្យ ចាត់ទុកជាភាពមុឺងម៉ាត់ ម៉ត់ចត់ មិនអាចធ្វើលេងសើច និងធ្វើឱ្យរួចពីដៃបានឡើយ បើថវិកាមិនដល់សម្រេចមិនធ្វើតែម្ដង ។ '''អំពីគ្រឿងទេវតា''' * ប្រការទី១៖ បុរាណចារ្យ ត្រូវជ្រើសរើសយកមនុស្សស្រីរូបណា ដែលមានរូបសម្បត្តិល្អស្អាត និង ត្រូវមាន កិរិយាមាយាទល្អ ។ * ប្រការទី២៖ សម្លៀកបំពាក់ទេវតាត្រូវធ្វើពីតម្បាញសូត្រល្អបំផុត ជាមួយនិងការចាក់ខ្សែរមាស ប្រដេញជាមួយគ្រាប់អង្កាំយ៉ាងសម្រិតសម្រាង ។ * ប្រការទី៣៖ គ្រឿងអភរណៈ រឺយើងស្គាល់ថា ត្បូងលម្អកាយរបស់ទេវតា ត្រូវគ្រងដោយត្បូងមានតម្លៃពិតប្រាកដ និង ប្រើប្រាសដោយចំនួនច្រើន មានជាអាថ៍ ខ្សែរក ខ្សែរដៃ ជញ្ជៀន ការដាំនៅលើស្បៃឆៀង ការដាំនៅលើមកុដ ផងដែរ ។ * ប្រការទី៤៖ ព្រះមកុដរបស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត ត្រូវធ្វើពីមាសសុទ្ធ និង មានដាំនូវត្បូងជាច្រើន និង មានដាំនៅគ្រាប់ពេជ្រផងដែរ ។ * ប្រការទី៥៖ គ្រឿងសាស្ត្រាវុធ របស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត ត្រូវធ្វើពីឈើខ្លឹមល្អៗ ការសិតដោយមានខ្នាតច្បាស់លាស់ អមទៅដោយការស្រោបគ្រឿងមាស និង គ្រឿងប្រាក់ ឬ ធ្វើចេញមកពីភ្លុកដំរីផងដែរ ។ * ប្រការទី៦៖ ទេវតាសង្ក្រាន្ត ត្រូវយាងប្រថាប់លើរាជរថ ដែលមានក្បាលសត្វពាហណៈ ដែលតំណាងឱ្យយានជំនិះរបស់ទេវតានីមួយៗផងដែរ ។ នៅពីលើរាជរថ ត្រូវបាំងដោយ ឆត្រអភិរម្យ និង ត្រូវមានព្រះមន្ត្រីឆ្មាំ ចំនួន ២៧ អង្គ ចែកចេញជា ៣ ជួរតាមហែរហម រាជរថនេះផងដែរ ។ នៅក្នុង រាជរថនេះដដែល ត្រូវមានព្រះភីលៀង ២ អង្គឈរកាន់ផ្លិតសែនត្វ័ននៃជំហៀងម្ខាងៗ សម្រាប់បាំងខ្យល់ឱ្យតួឯកទេវតា និង ៤ អង្គទៀតផ្នែកខាងក្រោយត្រូវកាន់ផ្លិត បាំងសែង បាំងសូន សម្រាប់ការបាំងកាំរស្មីពន្លឺដល់ទេវតា និង ២ អង្គទៀតត្រូវកាន់ផ្លិត វិជនី សម្រាប់បក់នាំនូវវាយោដល់តួឯកទេវតា ។ * ប្រការទី៧៖ ព្រះសិរសា កុបិលមហាព្រហ្មត្រូវមានព្រះភ័ក្រ ធ្មេចព្រះនេត្រ រលត់ខន្ធ (khandha) គឺ​ជាពាក្យបាលី ដែល​ត្រូវ​​នឹង​ពាក្យ​ថា​ ស្កន្ធ (skandha) នៅ​ក្នុង​ភាសា​សំស្រ្កឹត ។ ខន្ធ​ គឺជា​បាតុភូត នៃញាណ ទាំង៥ យ៉ាង ដែល​ជាមូលដ្ឋាននៃវិញ្ញាណ​ឲ្យដឹងអំពីខ្លួន​ ។ នៅ​ក្នុងបញ្ចក្ខន្ធ​គ្មានអ្វីជា ​របស់​អញទេ ចំណែកទ្រឹស្តី ​​​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ អះអាង​ថា​ សេចក្តី​ទុក្ខកើតឡើង​នៅ​ពេល​​ណា​ចិត្ត​មនុស្ស​​ជាប់ជំពាក់ (ឧបាទាន) ជាមួយនឹងខន្ធ ៥ ឬ ញាណទាំង៥ របស់មនុស្ស ដូចនេះហើយទើបពលរដ្ឋខ្មែរបច្ចុប្បន្ន ផ្សារភ្ជាប់និង [[ជំនឿការអុជធូប]] ៥សរសៃ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់អរុក្ខ អារ័ក្ស អ្នកតា ទេវតា មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ * ប្រការទី៨៖ ព្រះសិរសា កុបិលមហាព្រហ្ម ត្រូវដាក់នៅលើ រាជរថបុស្បុក ដែលមានក្បាលនាគចំនួន ៣៨ តំណាងឱ្យ អភិប្រាយ​មង្គលសូត្រ ៣៨ ប្រការ ផងដែរ ។ គេត្រូវជ្រើសយក មនុស្សប្រុសមានមាឌធំតែងជាទេវតា រក្សាទិសធំទាំង៤ ដើរអមនៅក្បួនរាជរថ ជាមួយនិង ព្រះមន្ត្រី ដែលស្លៀកពាក់ជាមន្ត្រីកងទ័ពទេវតាតាមដង្ហែរក្បួន ចំនួន ២៧ អង្គផងដែរ ។ * ប្រការទី៩៖ ដែលជាប្រការចុងក្រោយ ត្រូវមានក្រុមភ្លេងទេវតា ប្រដាប់ទៅដោយ គ្មោះ ស្គរ និង ក្រុមភ្លេងពិណពាទ្យ ជាមួយនិង ទេវតាកាន់ជ័យទង់ ផងដែរ ។ == [[វារៈវ័នបត]] == '''Vonnabot Day''' [[File:Khmer New Year Sand Hill Ceremony.jpg|thumb|Khmer New Year Sand Hill Ceremony in seconds day of Veareak Vonnabot It means the day of giving]] ថ្ងៃទី២ ហៅថា "វារៈវ័នបត" មានន័យថា ថ្ងៃផ្ដល់ផល្លានុផល ឬ ការផ្ដល់ជូន នូវអំណោយបន្តិចបន្តួច ដើម្បីជួយទៅដល់ ជនក្រីក្រ អ្នកបម្រើ អ្នកដែលគ្មានផ្ទះ សំបែង និង ជនក្រីក្រជាច្រើនទៀត ​ក្រុមគ្រួរសារ​ យកចិត្តទុកដាក់ ទៅលើការឧទិ្ទស ផល្លានុផលទៅដល់ ជីដូនជីតា ឬ អ្នកមានគុណរបស់ពួកគេ ដើម្បីទទួលបាននូវអានិសង្ស ។ * ថ្ងៃទី ២ នៃថ្ងៃវ័នបត ម្នាក់ ៗ ភ្ញាក់ពីព្រលឹម ខុសពីធម្មតា កូនចៅរៀបចំវត្ថុជាច្រើនមុខ យ៉ាងសមរម្យ មានសំលៀកបំពាក់ថ្មីថ្មោងនិងចំណីអាហារ យកទៅជូនដល់មាតាបិតា ជីដូនជីតា និង គ្រូបាធ្យាយ ។ ការធ្វើ​រ​បៀបនេះ បង្ហាញ់ឲ្យឃើញនូវការគោរពនិងការដឹងគុណរបស់កូនចៅចំពោះអ្នកមានគុណ និង ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ។ គ្រួសារបរិច្ចាកលុយ​កាក់ដាក់ទានដល់ជនក្រីក្រ ដល់អ្នកបម្រើ និងគ្រួសារទុគ៌តទាំងឡាយ រួចហើយគេនាំគ្នាទៅវត្ត ដើម្បីធ្វើបុណ្យ​ឧទ្ទិសកុសលដល់បុព្វការីជន ។ ក្នុងថ្ងៃទី ២ នេះ ពុទ្ធបរិស័ទនិយមធ្វើពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ គេពូនភ្នំធំមួយចំកណ្ដាល និងភ្នំតូចៗ បួនសង្ខាង ធ្វើរាជវ័តព័ទ្ធជុំវិញ មានទ្វារចេញចូលបានទាំងបួនទិស​ ដែលហៅថា វាលុកចេតិយ ។ វាលុក​ចេតិយ គឺជាតំណាង ចុឡាមណីចេតិយ ជាទីដែលពួកទេព្ដាសាងបញ្ចុះព្រះមោលី (ព្រះកេសធាតុ) និង ព្រះទាឋាធាតុ (ព្រះចង្កូមកែវ) របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ នៅឯឋានត្រៃត្រឹង្ស ដោយសំគាល់ថា បានផលានិ​សង្សច្រើនផង បានរួចរំដោះអំពីគ្រោះចង្រៃ ក្នុងឆ្នាំចាស់ចេញស្រឡះផង និងបានទទួលសិរីសួស្ដី ក្នុងឆ្នាំថ្មីពេញមួយឆ្នាំ ម្យ៉ាងទៀត ខ្មែរយើងតែងមានជំនឿថា គ្រាប់ខ្សាច់មួយ​គ្រាប់ៗ ដែលចាក់ពូននោះ អាចផ្ដល់អានិសង្សដល់អ្នកដែលបានពូននោះឲ្យបានរួចរំដោះនូវបាបគ្រោះនិងកម្ម​ពៀរវេរាទាំងពួងទៀតផង ។ មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ក៏បានបញ្ជាក់ អំពីអានិសង្សនៃការពូនភ្នំខ្សាច់នោះថា "ពេលសង្ក្រាន្តថ្មីចូលមកដល់ ព្រះបាទ​"បសេនទិកោសល" បានចូលទៅទូលសួរ ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា (ព្រះដ៏ចម្រើន) មុនពេលព្រះអង្គទ្រង់បរិនិព្វានទៅ បើដល់សង្ក្រាន្ត​ចូលឆ្នាំថ្មីម្ដងៗ តើខ្ញុំព្រះអង្គគួរបំពេញបុញ្ញកម្មអ្វីខ្លះ? "ព្រះដ៏ចម្រើនត្រាស់ថា" បពិត្រមហារាជ! គួរសាងវាលុកចេតិយនៅឆ្នេរស្ទឹង ឬ ទន្លេហើយនាំយកគ្រឿង​សក្ការៈមានទៀន ធូប គ្រឿងក្រអូប ផ្កាភ្ញីជាដើម មកបូជាថ្វាយចុះ​ ព្រះអង្គក៏បានត្រាស់បញ្ជាក់អំពីអានិ​សង្សនៃការកសាងវាលុកចេតិយ ជាព្រះបាលីគាថាយ៉ាង ដូច្នេះថា៖ "វាលុកចេតិយំ កត្វា យេ​ នរា អថ នារិយា អន្នំ បានំ វត្ថំ បប្ផំ គន្ធវិលេបនាទីនិ អាហរិត្វា ចេតិយំ បូជំ កត្វា​ សទ្ធាយ ច អានិសំសំ មហប្ផលំ ទ្វេ កុលេ ឧប្បជ្ជតិ ខត្តិយេ ចាបិ ព្រាហ្មណេ ហីនេ កុលេ ន ជាយន្តិ ពាលុកស្ស ឥទំ​ ផលំ " ប្រែថា៖ នរៈនារីណាដែលបានសាង វាលុកចេតិយ ហើយបានយកនូវបាយ ទឹក សំពត់ ផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿង​លាប ជាដើម បូជាព្រះចេតិយនោះ ដោយសទ្ធាជ្រះថ្លា នរៈនារីនោះ រមែងបានទទួលនូវផលានិសង្សច្រើន រមែង​ទៅកើតក្នុងត្រកូលពីរគឺ ខត្តិយត្រកូល និងព្រាហ្មណត្រកូល មិនទៅកើតក្នុងត្រកូលថោកទាបឡើយ ។<ref> United States. State Department (1974) [https://books.google.com/books/about/Contemporary_Cambodian_the_Social_Instit.html?id=LclIAQAAMAAJ Contemporary Cambodian, the Social Institutions, a Joint Project of the Foreign Service Institute and the Defense Language Institute, 1974], Publisher: Original from University of Minnesota p.379 </ref> <ref> Olivier de Bernon, Kun Sopheap, Leng Kok-An (2004) [https://books.google.com/books/about/Inventaire_provisoire_des_manuscrits_du.html?id=oGTgAAAAMAAJ Inventaire provisoire des manuscrits du Cambodge, Part 1], Publisher: École française d'Extrême-Orient, Original from the University of Michigan p.405 [[ISBN]]: 9741332912 </ref> === ការលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ក្នុងថ្ងៃវារៈវ័នបត === '''Khmer Folk Games in Vonnabat Day''' ក្នុងថ្ងៃវារៈវ័នបត នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ពលរដ្ឋក្មេងចាស់ងើបពីព្រលឹម រៀបចំម្ហូបអាហារ ទៅវត្តដើម្បើចូលរួមក្នុងពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ ដើម្បីធ្វើកិច្ចរំដោះកម្មពៀរផង និង ជាថ្ងៃផ្ដល់ផល្លានុផល ទៅឱ្យជនទីទាល់ក្រដែលបានទៅប្រមូលផ្ដុំតាមវត្ត អារាមនីមួយៗផង ការទទួលបាននូវអានិសង្សនេះហើយ ដែលបុរាណាចារ្យលោកសម្គាល់ហៅថាជា "ថ្ងៃត្រាសបុណ្យ" ក្រោយពេលដែលបញ្ចប់ពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ នាពេលព្រឹក ពលរដ្ឋក៏បន្តលេងល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរក្នុងពេលនោះ លេងរហូតដល់ថ្ងៃរសៀល ឬ បញ្ឈប់ត្រឹមព្រះអាទិត្យអស់សុដង្គត ហើយពលរដ្ឋខ្លះអាចនៅបន្តដើម្បីបន្តធ្វើពិធីសូត្រឆ្លងភ្នំខ្សាច់ នាពេលព្រលប់ផងដែរ ។<ref> Sākalvidyālay Bhūmin Bhnaṃ Beñ (2002) [https://books.google.com/books/about/4th_Socio_Cultural_Research_Congress_on.html?id=41pQAQAAMAAJ 4th Socio-Cultural Research Congress on Cambodia, 6-8 November 2001 : papers of the congress], Publisher: Royal University of Phnom Penh Original from University of California, Berkeley p.541 </ref> ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ដែលបានដកស្រង់ចេញពីឯកសារ នៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ រៀបរៀងដោយ លោក ចាប ពិន អធិបតីក្រុមជំនុំ អ្នកស្រី ពេជ្រ សល់, លោក លី ធាមតេង, លោក ស្ដើងធូរ និង ផ្នែកគំនូរដោយលោក ចាប នូ ដែលបានចុះផ្សាយក្នុងឆ្នាំ 1964 ចេញផ្សាយដោយ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ។<ref> Chap Pin, Pich Sal, Ly Theamteng, Sdeung Thou, Chap Nou (1964) [https://books.google.com/books/about/%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9F%82%E1%9E%84%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A.html?id=JCMcygEACAAJ Khmer Traditional Games], Publisher: Krumjaòmnuòm Daòmniamdamlâap Khmaer, Khmer Buddhist Academy Tradition Church of Cambodia p.105 </ref> === ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរមានដូចតទៅ៖ === * '''ល្បែងស្ដេចចង់''' មាន័យថា អ្នកធ្វើស្ដេចមិនត្រូវមានចិត្តលំអៀងនោះទេ គេចែកក្រុមលេងជា២ផ្នែក ប្រុស និង ស្រី ដែលជ្រើសយកចំនួនគូ ឱ្យឈរម្ខាងគ្នា ហើយស្ដេចចង់ត្រូវ អង្គុយកណ្ដាល ក្រុមស្រី ត្រូវឡើង មកខ្សឹបប្រាប់ស្ដេចជាមុន នៃការស្រលាញ់ទៅកាន់ក្រុមប្រុស ហើយក្រុមប្រុសត្រូវឡើងខ្សឹបបន្ត កាលណាពួកគេខ្សឹបការស្រលាញ់ឈ្មោះដូចគ្នា ស្ដេចចង់និងស្រែកថា អៀវ ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកខ្សឹបលើកទី២ នៃគូរទី១ ត្រូវអៀវដៃគូររបស់គេទៅម្ខាងទៀត គេធ្វើការចូលខ្សឹបឆ្លាសគ្នាទៅវិញទៅមករហូតដល់រកឃើញអ្នកឈ្នះនៃគូរចុងក្រោយ ភាគីដែលចាញ់ ត្រូវចូលមកអៀវភាគគីដែលឈ្នះទាំងអស់ព្រមគ្នា ទៅផ្នែកម្ខាងទៀតនៃទីរបស់ខ្លួនដែលចាញ់ អ្នកដែលត្រូវបានគេអៀវ និង ស្រែកបន្តថាអៀវៗ អៀវៗ រហូតដលទីនៃភាគីខាងចាញ់ ទើបសន្មតថាបញ្ចប់ល្បែង ។ * '''ល្បែងចោលឈូង''' មានន័យថា ល្បែងផ្សងគូ គេចែកក្រុមលេងជា២ផ្នែក ប្រុស និង ស្រី ដែលជ្រើសយកចំនួនគូ ឱ្យឈរម្ខាងគ្នា ដែលឃ្លាតពីគ្នាទាំងសងខាងប្រហែល ៨ ទៅ ១០ ម៉ែត្រ គេយកក្រមារឺ កន្សែងមកឆ្នូលអោយមូលចងរឹតអោយតឹងណែនល្អ ទុកអោយមានកន្ទុយបន្ដិចហៅថា «ឈូង» សំរាប់កាន់បោះរឺចោលទៅមករកគ្នា ។ ការលេងល្បែងចោលឈូងមាន ២ បែប ទី១ហៅថា "ឈូងច្រៀងរាំ" ដែលតម្រូវឱ្យខាងប្រុស ឬ ខាងស្រី ច្រៀងនូវឃ្លាបោះឈូង ប្រកបដោយពាក្យចុងជួន (ស្រៈ ា ិ ី ុ អូ -ល-) រួចហើយគេលេបខាយពាក្យជួននោះទៅលើខាងប្រុស រួចគេពោលថា ចាំទទួលឈូងអូន ឬ ឈូងបង នៅពេលដែលខាងប្រុស ឬ ខាងស្រីចាប់បាននូវឈូងនោះ គេនិងចោលឈូងនោះទៅរកនរណាម្នាក់ បើចោលខុសចាត់ទុកជាឈូងស្អុយ បើចោលត្រូវ ម្នាក់ណាហើយត្រូវចាត់ទុកជា គូដែលគេផ្សង ដែលម្នាក់នោះត្រូវច្រៀងផងរាំផង យកឈូងនោះមកឱ្យភាគីដែលបានចោលត្រូវនេះ ដែលគេសន្មតហៅថា ច្រៀងរាំជូនឈូង ហើយអ្នកដែលមិនត្រូវបានគេចោលឈូងត្រូវមិនចាំបាច់ ច្រៀងរាំយកឈូងមកនោះទេ ។ បែប ទី២ហៅថា "ឈូងលោះខ្ញុំ" លេងដូចឈូងបែបទី១ដែរ ខុសត្រង់ ភាគីដែលចោលឈូងត្រូវនរណាម្នាក់នៃភាគីម្ខាងទៀត ត្រូវចាប់យកម្នាក់នោះមកឃាត់ទុក រួចតម្រូវឱ្យភាគីម្ខាងទៀតចោលឈូង ដើម្បីលោះគ្នីគ្នាមកវិញ បើភាគីម្ខាងទៀតមិនអាចលោះគ្នីគ្នារបស់ខ្លួនមកវិញបានទេ និង ត្រូវចាត់ទុកថាចាញ់ ហើយអ្នកដែលត្រូវបានគេឃាត់ទុកតម្រូវឱ្យចងបិទភ្នែក រួចប្រលែងឱ្យដេញចាប់ភាគីដែលជាអ្នកឈ្នះ បើចាប់បានសមាជិកណាម្នាក់ក្នុងពេលកំពុងចងបិទភ្នែក នោះនិងត្រូវបានរួចខ្លួន ហើយសន្មតថាបញ្ចប់ល្បែង ។ * '''ល្បែងខ្លែងចាប់កូនមាន់''' មានន័យថា ល្បែងការពារសមាជិក គេចាត់ម្នាក់ដែលមានមាឌធំឡើងធ្វើជាមេហ្វូងហៅថា "មេមាន់" សមាជិកជាច្រើនចាត់ធ្វើកូនមាន់ ហើយចាត់ម្នាក់ទៀត ឱ្យធ្វើជាខ្លែង ចាំចាប់កូនមាន់ ។ ម្នាក់ៗ ត្រូវចងក្រម៉ាក្រវ៉ាត់ចង្កេះឱ្យតឹងណែន ដើម្បីការពារកុំឱ្យរបូតសម្លៀកបំពាក់ គេត្រូវយកឈើមកគងលើគ្នា រួចឧបកិច្ចថា ភ្នក់ភ្លើង រួចមេមាន់ប្រាប់ឱ្យកូនមាន់តោងចង្កេះបន្តគ្នាជាជួរ រួចដើរក្រវែលៗជុំវិញ ទៅលេបខាយចំអក ឱ្យអ្នកតាងជាសត្វខ្លែងថា៖ ចាប់កូនខ្លែងប្រឡែងកូនអក ពពេចញ៉ែកញ៉កកូនអញតែមួយ ។ ជីកអន្លុងដាំត្រកួន ទន្សាយរត់ពួន ត្រកួនឡើងលាស់ ទៀន១គូតាំងយូបាំងព្រះ វារៈបីដងដល់ផ្ទះតានៅ ឬ ដល់ផ្ទះដូននៅ ? បន្ទាប់មកមេមាន់ស្រែកប្រាប់ថាដល់ហើយ មកដល់មុខខ្លែង មេមាន់សួរថា តាៗសុំភ្លើង ឬ ដូនៗសុំភ្លើង ខ្លែងសួរថា យកធ្វើអី យកមកដុតខ្យង ឱ្យតាសុីផង យកសំបក បើតាមិនសុីហើយចាប់កូនមុខ ឪពុកមិនឱ្យ ចាប់បានកូនក្រោយ សូមតាឬដូនយកចុះ រួចខ្លែងត្រូវយកដុំឈើឱ្យមេមាន់ បោះរមៀលខាងក្រោមប្រឡោះជួរជើង បើត្រូវសមាជិកណាម្នាក់ត្រូវដកហូតយកចុះ រួចមេមាន់ត្រូវដើរ ក្រវែលម្ដងទៀត ហើយប្ដូរចម្រៀងថា ចាប់កូនខ្លែងប្រឡែងកូនមាន់ បើមេមកទាន់យកកូនទៅលាក់ លាក់ឯណាលាក់ក្បាលដំណេក ភ្ញាក់ពីដេកវាយកូនទូងតាំង វារៈបីដងដល់ផ្ទះតានៅ ឬ ដល់ផ្ទះដូននៅ ? ក្នុងការសុំភ្លើងដដែល បើសិនជាដុំឈើនៅតែរមៀលត្រូវកូនមាន់ ខ្លែងនៅតែមានសិទ្ធដកសមាជិករហូតដល់អស់ បើដុំឈើមិនរមៀលត្រូវទេ ខ្លែងត្រូវចេញមកឆាបកូនមាន់ កាលណាខ្លែងចាប់បានសមាជិកណាមួយដែលបានបែកចេញពីជួរ កូនមាន់ដែលចាប់បានក្ដី កូនមាន់ដែលឃាត់ទុកក្ដី នោះត្រូវខ្លែងដាក់ទោស ឱ្យដើរដំណើរសត្វផ្សេងៗ ជុំវិញខ្លែងចំនួន៣ជុំ ហើយត្រូវសន្មតថាបញ្ចប់ល្បែង ។ * '''ល្បែងលាក់កន្សែង''' មានន័យថា ល្បែងរវាសរវៃ គេបបួលគ្នាពី ៦ - ទៅ ១២ នាក់ ឬ ច្រើនជាងនេះ រួចគេឱ្យអង្គុយចោងហោងជាកងរង្វង់ នាក់អង្គុយត្រូវដាក់ដៃម្ខាង ឆ្វេង ឬ ស្ដាំ បោះមកខាងក្រោយ ។ ទើបគេយកកន្សែង មកបត់ជាពីរពួតធ្វើជារំព័ត បន្ទាប់មកគេចាត់អ្នកលេងម្នាក់ ត្រូវកាន់លាក់កន្សែងនេះ ដើរជារង្វង់ពីក្រោយដោយស្រែកច្រៀងពោលថា លាក់កន្សែង ឆ្មាខាំកែងអូសលោងៗ គេលាក់បណ្ដើរ ច្រៀងបណ្ដើរ ហើយក្រឡេកទៅមើលអ្នកអង្គុយ បើមានអ្នកណាម្នាក់ ងៀកក្រោយលួយមើល ត្រូវចាប់បានគេនិងពិន័យ ដោយដាក់ឱ្យអង្គុយនៅកណ្ដាលវង់មិនឱ្យកាន់កន្សែងចំនួន ៣ លើក ។ រួចហើយគេលាក់ទៅឱ្យអ្នកអង្គុយម្នាក់នៅក្នុងដៃ អ្នកអង្គុយនោះត្រូវដេញវាយអ្នកអង្គុយបន្ទាប់ដែលមិនដឹងខ្លួននិងមិនបានត្រៀមជាមុន ឱ្យរត់ព័តមួយជុំមកទីអង្គុយរបស់ខ្លួនវិញទើបរួចខ្លួន ទើបគេបន្តបែបនេះរហូតដល់គ្រប់សមាជិកដែលបានលេងទើបសន្មតថាបញ្ចប់ល្បែង ។ == [[វារៈឡើងស័ក]] == '''Leungsak Day''' [[File:Srong Preah.jpg|thumb|Srong Preah during Khmer New Year Leungsak Day origin of Khmer Empire during Suryavarman I found Emerald Buddha from Sri Lanka, he celebration washing the buddha statue on third day of New Year Sangkran 11th century.]] ថ្ងៃទី៣ ហៅថា "វារៈឡើងស័ក" មានន័យថា ការផ្លាសប្ដូរ លំដាប់ស័ក នៃឆ្នាំសករាជ ([https://en.wikipedia.org/wiki/Shaka_era Saka Era]) ដែលមានស័កទាំង១០ ដូចជា៖ ឯក​ស័ក, ទោស័ក, ត្រី​ស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្តស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធិស័ក ដើម្បីសម្គាល់ឆ្នាំ នៃក្បួនហោរាសាស្ត្រក្នុងការគណនា [[ចុល្លសករាជ]] និង [[មហាសករាជ]] ចងក្រងដោយលោក '''[https://fr.m.wikipedia.org/wiki/F%C3%A9lix_Faraut Félix Gaspard Faraut]''' ក្នុងឆ្នាំ ១៩១០ ដោយសៀវភៅនោះមានឈ្មោះថា (Astronomie Cambodgienne) លោកបានរៀនក្បួនតម្រាតារាសាស្ត្រខ្មែរនេះ ពីលោកឧកញ៉ាធិបតី ចាងហ្វាងដួង ។<ref> Félix Gaspard (1910) [https://www.worldcat.org/title/astronomie-cambodgienne/oclc/1123570023 Astronomie cambodgienne], Publisher: Imprimerie F.-H. Schneider, p.283 [[ISBN]]: 1123570023 </ref> * ថ្ងៃទី ៣ នៃថ្ងៃឡើងស័ក មានការស្រង់ ព្រះពុទ្ធបដិមាករ និង ព្រះរស់ ដែលមានន័យថា មាតា​បិតា ឬ ជីដូនជីតា ។ ការងូតទឹកជម្រះកាយជូនចំពោះ មាតាបិតា ឬ ជីដូនជីតា កូនចៅបានទទួលនូវពរសព្វសាធុ​ការ ក៏ដូចជាការដឹងគុណ ចំពោះពួកគាត់ក្នុងការផ្ដល់កំណើត និង កិច្ចខិតខំបីបាច់ថែរក្សា ដែលពួកគាត់មានចំពោះកូនៗ កិច្ចតបស្នងនេះហើយ ដែលកូនចៅទទួលបានដំបូន្មានល្អៗ សម្រាប់អប់រំខ្លួន ក៏ដូចជាសាបព្រួសនូវទង្វើរដ៏ល្អនេះចំពោះកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់ពួកគេផងដែរ ។ មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ក្នុងគម្ពីរ សុត្តជាតក បញ្ជាក់ថាអានិសង្សនៃការស្រង់ទឹក ព្រះសង្ឃ និង មាតាបិតា កាល​ថ្ងៃ​សង្ក្រាន្តចូលមកជិតដល់ព្រះបាទ "បសេនទិកោសល" បានរៀបចំឆាកយ៉ាងស្អាត នៅឆ្នេរស្ទឹងមួយរួចហើយក៏និមន្ត​ព្រះពុទ្ធ និង ព្រះសង្ឃស្រង់ទឹក ដោយមានសមាទានសីល ប្រគេនភត្តាហារចំពោះព្រះពុទ្ធ និង ព្រះសង្ឃទាំងអស់ ក្នុងទីនោះផង ។ ដោយមានក្នុងពំនោលថា៖ អ្នកណាបានស្រង់ទឹកព្រះសង្ឃ មាតាបិតា និង គ្រូឧបជ្ឈាយ៍ និងបាន​ទទួលអានិសង្សច្រើនណាស់ លុះដល់អនាគតជាតិនិងបានទៅកើតក្នុងទេវលោកឋាននិងបានជាស្ដេចចក្រ​ពត្តិ​ មានបុណ្យបារមីច្រើន មានរូបសម្បត្តិល្អ មានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន មានសេចក្ដីសុខគ្រប់បែបយ៉ាង ។<ref> Lim Hak Kheang, Madeline Elizabeth Ehrman, Kem Sos, Foreign Service Institute (États-Unis) (1974) [https://books.google.com/books/about/Contemporary_Cambodian.html?id=-1Do7L7GrlkC Contemporary Cambodian: The Social Institutions], Publisher: Foreign Service Institute, Original from the University of California p.379 </ref> * ក៏ដូចជាតាមរយៈកំណត់ត្រាលោក [[ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម]] ការស្រង់បានបដិមា [[ព្រះកែវមរកត]] ក្នុងរាជព្រះបាទ [[សូរ្យវរ្ម័នទី១]] ទ្រង់សោមនស្សណាស់ឱ្យទទួលទុកក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១០៤០ នៃគ​.សករាជ ជាមួយនិងកិច្ចពិធីស្រង់ព្រះផងដែរ ហើយភាពល្បីល្បាញនៃកិច្ចពិធីបានដឹងដល់ ព្រះបាទ អនុរុទ្ធ ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៃអាណាចក្របាកាន បានជ្រាបដឹងដំណឹងនេះទ្រង់បានត្រាសបញ្ជារ ឱ្យរាជបម្រើនាំរាជសារមកស្នើសុំយកព្រះកែវមរកត ត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសភូមាវិញផងដែរ តាមរយៈកំណត់ត្រានេះ យើងអាចយល់បានថា កិច្ចពិធីស្រង់ព្រះពុទ្ធអង្គ អាចនឹងកើតមានតាំងពីសម័យកាលអង្គរមកម៉្លេះ ។<ref> Tep pitur Chim-Krasem (1950) [https://m.wikisource.org/w/index.php?title=File%3AKambuja_Suriya_1950_Issue_9.pdf&page=1 Kambuja Suriya Issue 9] Publisher: Church of the Trinity Buddhist University of Cambodia p.82 </ref> === ការលេងល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ ក្នុងថ្ងៃវារៈឡើងស័ក === '''Khmer Traditional Games in Leungsak Day''' បងប្អូនខ្មែរមួយចំនួន តែងយល់ច្រឡំពាក្យ ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ ទៅនិងពាក្យ ល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ ដែលបុរាណាចារ្យ លោកបានបញ្ចាក់ពីភាពខុសគ្នានៃឈ្មោះរួចទៅហើយ គ្រាន់តែបងប្អូនមួយចំនួនយល់ច្រឡំប៉ុនណោះ ល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ ជាល្បែងដែលគេតម្រូវឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងគ្នា ដោយការល្បងប្រាជ្ញា ឬ ល្បងកម្លាំង ដោយសន្មតថា ជាកីឡាល្បែងបែបប្រពៃណី ដែលឈានទៅរកជាម្ចាស់ជើងឯក ដែលបុរាណាចារ្យលោកឱ្យកំណត់លេងជាការសម្គាល់នៃថ្ងៃឡើងស័ក ថ្ងៃដែលថ្នាក់ដឹកនាំតាមតំបន់បានប្រគល់រង្វាន់ជ័យលាភី តែងតាំងដល់អ្នកដែលបានឈ្នះក្នុងកម្មវីធីប្រកួតផ្សេងៗ ក្នុងថ្ងៃបង្ហើយថ្ងៃទី៣ នៃថ្ងៃវារៈឡើងស័កនេះ ។<ref> Mary Benton Smith (1968) [https://books.google.com/books/about/Southeast_Asia.html?id=4z9uAAAAMAAJ Southeast Asia], Publisher: Lane Books, Original from the University of Michigan p.159 </ref> * ការប្រកួតលេងអុក * ការប្រជល់មាន់ * [[គុនខ្មែរ|ប្រដាល់គុនខ្មែរ]] (Kun Khmer Boxing) * [[ល្បុក្កតោ|ការសម្ដែងគុនល្បុកតោ]] (Bokator Performance) * ការប្រកួតបាញ់ព្រួញ * ការប្រណាំរទេះគោ * ការប្រណាំងរទេះសេះ * ការប្រណាំងរទេះក្របី * ការប្រមូលទឹកយក មកលេងជះទឹក និង បាតម៉្សៅ ធំបំផុតនៃថ្ងៃចុងក្រោយ ។ == ទំនៀមក្រោយចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''Traditions after Khmer New Year''' [[File:Water tradition 17 April Day.jpg|thumb|ថ្ងៃទី១៧ មេសា ជាថ្ងៃដែលកំណត់ដោយការបើកច្រកទ្វារសករាជ ភាពមិនល្អអាចនិងកើតមាននូវថ្ងៃនេះ ដូចនេះទំនៀមហែរទេវរូប និង ទំនៀមព្រះសង្ឃចេញមកស្រោយទឹកក្នុងថ្ងៃឆ្លងនៃឆ្នាំថ្មី ដើម្បីលាងជម្រះភាពមិនល្អទាំងពួង]] ក្រោយចូលឆ្នាំខ្មែរមួយថ្ងៃ ពោលគឺថ្ងៃទី១៧ គណៈសង្ឃទាំង៣និកាយ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និង ប្រាប់ឱ្យ ព្រះសងរាជ្យគ្រប់វត្ត នាំព្រះសង្ឃគ្រប់ៗអង្គ ចេញមកប្រស់ព្រំ ទឹកមន្តតាមភូមិស្រុករបស់ប្រជាជនខ្មែរ ដើម្បីបោសសំអាតនៅអំពើអាក្រក់ដែលកើតមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាពីមុនមក រំលឹកនៃការចងចាំ ថ្ងៃ១៧ មេសា ដែលពួក [[ខ្មែរក្រហម]] បានចូលមកកាន់កាប់ដឹកនាំប្រទេសកម្ពុជាទាំងស្រុងរហូតដល់មានការកាប់សម្លាប់ប្រជាពលរដ្ឋអស់រាប់លាននាក់ ។ ព្រះសង្ឃគ្រប់អង្គ នាថ្ងៃរសៀលនេះ និង ចេញមកដង្ហែរ ព្រះពុទ្ធបដិមារ ជាមួយទេវរូបរបស់ សាសនាព្រហ្មញ្ញ មាន [[ព្រះវិស្ណុ]] [[ព្រះព្រហ្ម]] [[ព្រះឥសូរ]] [[ព្រះគណេស]] ជាមួយនិងការ សូត្រមន្តប្រស់ព្រំទឹក ដើម្បីបណ្ដេញ ពពួកបិសាច ដែលនាំយកភាពមិនល្អ មកថ្ងៃទី១៧នេះ ។<ref> Heinrich-Böll-Stiftung (2005) [https://books.google.com/books/about/7th_Socio_Cultural_Research_Congress_on.html?id=x2K1s6ZQh1QC 7th Socio-Cultural Research Congress on Cambodia, 15-17 November 2004] Publisher: Royal University of Phnom Penh Original from University of California, Berkeley p.1035 </ref> '''តំណាលនិទាន''' មាននិទានអំពីថ្ងៃទី១៧ មេសា ដែលឆ្លងសករាជរួច ដែលច្រកទ្វារបិសាច និង ច្រកទ្វារទេវតាបានបើកដំណាលគ្នា បង្កើតបានជាចម្បាំងរវាងពួកទេវតា និង ពួកបិសាច ពួកទេវតាបានបើកច្រកទ្វារទាំង២១ ដើម្បីចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកបិសាច ដូចនេះហើយទើបពលរដ្ឋខ្មែរមាននូវកិច្ច [[ជំនឿការអុជធូប]] ទាំង២១សសៃ ដើម្បីឧទ្ទិសសំបូងរូង មកដល់បញ្ចុប្បន្ននេះ ។ នៅក្នុងព្រះគុម្គីរពុទ្ធសាសនាមហាយាន នាប្រទេសចិន បាននិទានអំពីពួកបិសាច ដែលដឹកនាំដោយស្ដេចបិសាចឈ្មោះ "អូធាន" បានច្បាំងដណ្ដើមកាន់កាប់ឋានសួគ៌របស់ព្រះឥន្ទនាពេលនោះ ខាងទេវតាបានច្បាំងចាញ់ ហើយពួកបិសាចបានគ្រប់គ្រងនៅឋានទាំង៣ ដើម្បីបង្ក្រាបពួកបិសាចបាន ព្រះពុទ្ធ បានទៅចាប់បដិសន្ធិជា មនុស្សលោក មករួមនិងពួកទេវតា ចេញមកប្រយុទ្ធជាមួយនិងពួកបិសាច ទើបអាចយកឈ្នះពួកបិសាចបាន និទានចង់ពន្យល់ថា ព្រោះបើព្រះពុទ្ធ សម្លាប់ពួកបិសាច ក្នុងទម្រង់ជាព្រះ នោះទ្រង់និងដាច់អាបត្តិដោយការសម្លាប់សត្វ មិនអាចក្លាយជាព្រះអរហន្តឡើយ ។ និទាននៅក្នុងគម្ពីរគ្រឹស្តសាសនា របស់ពួកអុឺរ៉ុប ថ្ងៃទី១៧ មេសា ដូចគ្នា ជាថ្ងៃដែលព្រះយេស៊ូគ្រឹស្ត លោករស់ឡើងវិញម្ដងទៀត ។ តឹកតាងនៃចម្លាក់ ព្រះទេវៈទាំងអស់ដែលជិះលើសត្វយានជំនិះរបស់ខ្លួន គ្រប់ព្រះហត្ថកាន់ទៅដោយគ្រប់សាស្ត្រាវុធ ដែលឆ្លាក់ នៅជ្រុងថែវខាងលិចចំហៀងខាងជើង នៃ [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] ពណ៌នាអំពីព្រឹត្តិការណ៍នៃការបើកច្រកទ្វារទេវតាទាំង២១ ដើម្បីធ្វើចម្បាំងរវាងពួកទេវៈ និងពួកបិសាច ។ ក្នុងនោះ មានព្រះសូរិយា បរនូវរាជរថចម្បាំងរបស់ខ្លួនអូសដោយ អស្សតរ ៧ ក្បាល នៅខាងក្រោមព្រះសូរិយា មានទេពនិករទាំង ៩ ចេញមកធ្វើចម្បាំងផងដែរ ។ មានរូបចម្លាក់ទេវតារក្សាទិសទាំង៨ ផងដែរ ដែលលោកគង់លើយានជំនិះរបស់ខ្លួន និងប្រដាប់ទៅដោយគ្រឿងសាស្ត្រាបវុធក្នុងព្រះហត្ថ ដូចជា៖ * ១. ព្រះកុវេរៈ គង់លើយក្ស ថែរក្សាទិសឧត្ដរ លោកជាអធិបតីលើពួក យក្ស លោកមានឈ្មោះមួយទៀតថា សម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណ ។ * ២. ព្រះវារុណ គង់លើហង្ស ថែរក្សាទិសបស្ចឹម លោកជាអាទិទេពតំណាងឱ្យគង្គា ដែលមានន័យថា ទឹក មានជាអាថ៍ ភ្លៀង ស្ទឹង ទន្លេ សមុទ្រ ។ * ៣. ព្រះស្កន្តៈ គង់លើមយូរា (ក្ងោក) ថែរក្សាទិសនារតី លោកជាបុត្ររបស់ [[ព្រះឥសូរ]] ។ * ៤. ព្រះវាយុ គង់លើសេះ ថែរក្សាទិសពាយ័ព្យ លោកជាអាទិទេពតំណាងឱ្យខ្យល់ ឬ ព្យុះ ។ * ៥. ព្រះឥន្រ្ទ គង់លើដំរីក្បាលបី ថែរក្សាទិសបូព៌ា លោក ជាស្ដេចគ្រប់គ្រងពួកទេវតា ទាំង៣៣ពួក ។ * ៦. ព្រះយមរាជ គង់លើក្របី ថែរក្សាទិសទក្សិណ លោកជាស្ដេចដែលគ្រប់គ្រង ឋាននរក និងជាអ្នកកាន់ច្បាប់ ក្ដោបក្ដាប់នៃព្រលឹងវិញាណខ្មោចទាំងអស់ ព្រះយមរាជ មានសៀវភៅកំណត់ហេតុជីវិតរបស់មនុស្សទាំងអស់នៅលើផែនដី ហើយនៅពេលដែលមនុស្សណាអស់ជីវិត ព្រះយមរាជ នឹងបញ្ជូនកូនចៅរបស់ខ្លួន ឱ្យទៅយកព្រលឹងវិញ្ញាណមនុស្សនោះ មកឋាននរកដើម្បីកាត់ក្តី ។ * ៧. ព្រះអគ្គី គង់លើរមាស ថែរក្សាទិសអគ្នេយ៍ លោកជាអាទិទេពតំណាងឱ្យភ្លើង លោកជាកូនច្បងរបស់ [[ព្រះព្រហ្ម]] លោកមានមុខ២ តំណាងឱ្យថាមពល២ គឺ ពន្លឺ និង កំដៅ ។ * ៨. ព្រះឥសានៈ គង់លើរាជសីហ៍ ថែរក្សាទិសឥសានលោកជាអាទិទេពតំណាងឱ្យអាកាស និងជាព្រះដែលតំណាងឲ្យថាមពល ដែលមើលមិនឃើញនោះគឺ "សំឡេង" ។ == តើសហគមន៍ពលរដ្ឋខ្មែរ អាមេរិកកាំង គួរចូលឆ្នាំខ្មែរយ៉ាងដូចម្ដេច? == '''How should the Cambodian-American community celebration Khmer New Year?''' * រៀងរាល់មួយឆ្នាំម្ដង នៃថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ យើងតែងសង្កេតឃើញថា ពលរដ្ឋខ្មែរអាមេរិកាំង តែងតែមានសេចក្ដីនឹករលឹកទៅដល់ថ្ងៃចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួន ហើយពួកគេនិងបង្កើតឱ្យមានក្បួនព្យុហយាត្រា (Parade Khmer New Year) ជាប្រចាំឆ្នាំ ដែលជារឿងល្អប្រពៃណាស់ ក៏ប៉ុន្តែ ក្បួនព្យុហយាត្រា របស់ពួកគេជារៀងរាល់ឆ្នាំមើលទៅហាក់បីដូចជាដំណើរធម្មតា មិនមានអ្វីដែលធ្វើឱ្យសារទររំភើបសោះ មិនមានការលើកយកអត្ថន័យណាមួយក្នុងនិទានចូលឆ្នាំយកទៅបង្ហាញដល់ជនបរទេសសោះ គួរមានក្បួនដង្ហែរ គោមផ្កាយ ក្បួនដង្ហែរទេវតាសង្ក្រាន្ត ក្បួនដង្ហែរក្បាលព្រហ្ម ក្បួនដង្ហែបដិមារព្រះពុទ្ធធំៗគង់លើរតនបល្ល័ងផ្កាឈូក ដូចជាមិនឃើញមានសោះ (រកអត្ថន័យ នៃពាក្យចូលឆ្នាំមិនឃើញនោះទេ) ហើយពួកគេប្រមូលផ្ដុំគ្នាទៅវត្ត ក្រៅពីចូលវត្តរួចមានលេងល្បែងប្រជាប្រិយតិចតួច ហើយអង្គុយញាំអីធម្មតា លក្ខណៈបែប (Picnic) គ្រួសារដោយឡែកៗពីគ្នា មិនមានអ្វីសម្គាល់ជាភាពធំដុំក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរនោះទេ !! ពលរដ្ឋខ្មែរអាមេរិកកាំង គួរបង្កើតឱ្យមានក្បួនព្យុហយត្រាពេលល្ងាច មានដង្ហែរគោមរូបផ្កាយ រូបព្រះផ្សេងៗ តំណាងឱ្យ ក្បួនហែរទេវតា បង្កើតឱ្យមានពិធីប៉ាតម៉្សៅ ក្នុងពេលប្រារព្ធពិធីហែរក្បួន ជាកិច្ចទទួលនូវសេចក្ដីក្រអូប ជាងនោះទៅទៀតគួរមានបាញ់នៅភ្លើងកាំជ្រួចផងដែរ គម្ពីរពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា បានបញ្ចាក់ថា វត្តអារាម ជាទីស្ងប់ស្ងាត់ផងដែរ តាមរយៈ លោកទេព ពិទូរឈឹមក្រសេម មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ធ្លាប់លើកឡើងថា មិនគួរឱ្យមានការរាំរែកវក់វីនៅពីមុខព្រះពុទ្ធបដិមាករនោះទេ វាជាអំពើបាប យើងក្រឡេកទៅមើលវត្តអារាមជាច្រើននៅកម្ពុជាបានធ្លាក់ចុះនៅក្រមសីលធម៌ជាខ្លាំងការចាក់ធុងបាសដម្លង់នៅតាមវត្តអារាម ដោយញាក់ញ័រ កន្ត្រាក់ៗចាក់សុទ្ធតែបទ Remix នៅពីមុខព្រះវិហារ នៅចំពីមុខព្រះពុទ្ធអង្គថែមទៀត ហើយមានអ្នកខ្លះក៏ឈានទៅដល់ការវាយតប់គ្នាក្នុងវត្តអារាមផងដែរ នេះហើយជាអំពើអន្តរាយនៃសីលធម៌ទំនៀមវប្បធម៌ជាតិ ។ ព្រះសង្ឃមួយចំនួនដែលគាត់រៀនព្រះគម្ពីពុទ្ធសាសនាបានតិច ក៏កើតជាក្ដីទោម្នេញមិនដឹងទាក់ទាញក្មេងៗយុវជនបែបណាមកវត្តលេងកំសាន្ត មានតែចាក់ធុងបាសតម្លង់ក្នុងវត្តអារាម យ៉ាងអនាធិបតេយ្យ ទាំងដែលគ្រប់វត្តអារាមជាទីស្ងប់ស្ងាត់នៃព្រះធម៌ ។ ព្រះសង្ឃមួយចំនួនដែលបួសជំពាក់ដោយគលេស នៃតណ្ហាកាមគុណ បានបង្កើតឱ្យមានការរាំរែក ពាសពេញវត្ត ប្រាសចាកពីពាក្យថា វត្តជាទីសំណាក់ធម៌ និង ជាទីស្ងប់ស្ងាត់ ព្រះសង្ឃមួយចំនួននៅមិនទាន់យល់ពីវដ្តរបស់មនុស្ស ដែលសប្បាយ ក្នុងរូបភាពជា កុមារតូច កុមារជំទង់ កុមារពេញវ័យ ចូលដល់វ័យមនុស្សធំ វ័យមនុស្សចាស់ ក៏ធ្លាក់ចុះនៃការសប្បាយជាបន្តបន្ទាប់ ហើយធុញទ្រាន់និងការសប្បាយរបស់ក្មេងៗដែលកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់រហូតដែលយើងថា វដ្តនៃមនុស្ស (ភាពសប្បាយជាកង់រង្វង់) * បុរាណចារ្យ លោកខំសយោគសាសនាទាំងពីរបញ្ជូលគ្នា ដែលចាត់ទុក ព្រហ្មញ្ញសាសនា ជាឪពុក ចាត់ទុកពុទ្ធសាសនា ជាម្ដាយ សាសនាទាំងពីរបានចូលគ្នាជាធ្លុងមួយ បង្កើតបានជាទំនៀមខាងផ្នែកអាណាចក្រ និង ទំនៀមខាងផ្នែកពុទ្ធចក្រ ដើម្បីឱ្យប្រទេសជាតិរីកចម្រើនរុងរឿង ដូចបណ្ដាលប្រទេសដទៃ ផ្នត់គំនិតដ៏ល្អឯកនេះហើយ នៅទទួលរងនូវការលាបពណ៌គ្នាគ្រប់រូបភាព ។ == ព្រេងនិទាន ចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''Khmer New Year Legends''' [[File:Cambodian - The Hindu God Brahma - Walters 542734.jpg|thumb|Brahma Avatar Lokesvara cut his head scarifice to Dhamabal Kumar]] តាមរយៈមហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ឆ្នាំ 1892 របស់លោក ឧកញ៉ា ហោរ៉ាធិបតី ទិព្វនៃ្យ នេត្យដួង ជាសម្ដេចហោរា ទីប្រឹក្សាផ្ទាល់ របស់ព្រះបាទនរោត្ដម បាននិទានអំពី ទេវៈ [[ព្រះព្រហ្ម|មហាព្រហ្ម]] បានបែងភាគជា [[អវតារ]] លោកកេរស្វារៈ ជាសក្កទេវរាជនៃឋានទេវតា បានកាត់ផ្ដាច់ សិរសារបស់ខ្លួនហៅថា កុបិល ដែលបានមកពីពាក្យ "ក្បិល" មានន័យថា ការកាត់ផ្ដាច់ ។ មហាព្រហ្ម ដែលជា អវតារ លោកកេរ្ត៍ស្វារៈ (Avatar Lokesvara) មានព្រះភ័ក្រ មុខបួន តំណាងឱ្យ ព្រហ្មវិហារធម៌ទាំង៤ មាន៖ មេត្តា ករុណា មុទិតា និង ឧបេក្ខា ។ តាមរយៈរឿងអក្សរសិល៍ខាងលើ យើងមានភស្តុតាងជាច្រើនទៀត តាមរយៈ [[ប្រាសាទបាយ័ន]] ដែលសាងសង់ ដោយព្រះបាទ [[ជ័យវរ្ម័នទី៧]] ឧទ្ទិសចំពោះ អវតារ លោកកេរស្វារៈ ក្នុងគោលគំនិតនៃការបង្រួម [[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] និង [[ព្រះពុទ្ធសាសនា]] ឱ្យក្លាយជាសាសនាតែមួយ ដើម្បីបង្កើតបានអរិយធម៌សាសនាដ៏រុងរឿងសម្រាប់មហានគររបស់ព្រះអង្គ ។<ref> Frank Webster Price (1950) [https://books.google.com/books/about/Collier_s_Encyclopedia.html?id=3H9VmUWdIOsC Collier's Encyclopedia: With Bibliography and Index, Volume 18], Publisher: Collier, Original from The Ohio State University </ref> === ព្រហ្មវិហារធម៌ទាំង៤ === '''4 Brahma-vihara''' === មេត្តា === '''Mettā''' មេត្តា ឬ មេត្រី ([[សំស្ក្រឹត]]: मैत्री) សេចក្តីស្រឡាញ់ សេចក្តីរាប់អានគ្នា សេចក្តីសណ្ដោសប្រណី បំណងឱ្យអ្នក​ដទៃ​បាននូវសេចក្តីសុខ ។ === ករុណា === '''Karuṇā''' ករុណា ([[សំស្ក្រឹត]]: करुणा) សេចក្តីអាណិតអាសូរចំពោះខ្លួនឯង និង អ្នកដ៏ទៃ ដោយមិនចង់ឃើញនូវសេចក្ដីទុក្ខ របស់អ្នកដ៏ទៃ និងមានចិត្តប្រាថ្នាចង់ឱ្យអ្នកដ៏ទៃ ឆាប់រួចចាកសេចក្តីទុក្ខនោះ ។ === មុទិតា === '''Muditā''' មុទិតា ([[សំស្ក្រឹត]]: मुदिता) សេចក្តីរីករាយត្រេកអរ នៅពេលឃើញអ្នកដទៃ បានទទួលសេចក្តីសុខចម្រើន មានចិត្តត្រេកអរ និងអ្នកដទៃ ពេលឃើញអ្នកដទៃបានល្អ មិនមានចិត្តច្រណែន​និន្ទា​ឈ្នានីសឡើយ ។ === ឧបេក្ខា === '''Upekṣā''' ឧបេក្ខា ([[សំស្ក្រឹត]]: उपेक्षा) សេចក្តីមិនលម្អៀងចិត្ត ការរក្សាចិត្តជាកណ្ដាល មានទស្សនៈវិស័យវែងឆ្ងាយ ប្រកបដោយសេចក្ដីត្រិះរិះ និងពិចារណា តាមរយៈការប្រតិបត្តិនៃចក្ខុ ។ === មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ === '''Maha Sangkran Sutra''' === និទានអំពី សិរីមង្គលទាំង៣ប្រការ === '''Tales about the three kinds of glory''' [[File:Kailash north.JPG|thumb|[https://en.wikipedia.org/wiki/Mahabrahma Kobil Maha Brahma] cut his head worshiping to Dhammabal Kumar and keep his head in cave of Mount Kailas.]] មានតំណាលនិទានថា នៅដើមនៃភទ្ទកប្ប មានសេដ្ឋីម្នាក់លោកមានកូនប្រុសម្នាក់ឈ្មោះថា "ធម្មបាលកុមារ" (Dhamabal Kumar) ដែលមាននូវចំណេះវិជ្ជាដ៏វិសេស ចេះភាសាសត្វ ​និងបានរៀនចេះចប់គម្ពីរត្រៃវេទតាំងពីអាយុបាន ៧ឆ្នាំ ។ សេដ្ឋីបិតាបានសាងប្រាសាទមួយ នាឆ្នេរទន្លេជាប់ដើមជ្រៃធំមួយ ដែលជាទីលំនៅរបស់បក្សីទាំងពួង ដើម្បីធ្វើការសម្មាធិ និងហាត់រៀន "ធម្មបាលកុមារ"បានក្លាយជាអាចារ្យក្មេងសមែ្តងមង្គលទេសនាផេ្សងៗដល់មនុស្សទាំងពួងផងក្នុងលិទ្ធិ [[ពុទ្ធសាសនា]] ។ គ្រានោះការសាបព្រោះព្រះពុទ្ធសាសនារបស់ធម្មបាលកុមារបានល្បីរន្ទឺដល់ "[[ព្រះព្រហ្ម|កុបិលមហាព្រហ្ម]]" ([https://en.wikipedia.org/wiki/Mahabrahma Kobil Maha Brahma]) or ([[អង់គ្លេស]]: Avatar Lokesvara) ជាទេពនៃ "ទេវៈមុខ៤" ដែលជាអ្នកសមែ្តងមង្គលដល់មនុស្សទាំងពួងក្នុងលទ្ធិ [[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] ។ ពេលនោះ[[កុបិលមហាព្រហ្ម ]]បានប្រមើលមើលហើយឆ្ងល់ថាហេតុអ្វីបានជា[[ព្រះពោធិសត្វ]] (Bodhisattva) ទៅចាប់កំណើតជាធម្មបាលកុមារហើយប៊ែរជាចង់លើកពុទ្ធសាសនាឱ្យល្បីរន្ទឺជាង [[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] របស់អត្មាអញទៅវិញ!? ដើម្បីចង់ផ្ចាញ់[[ព្រះពោធិសត្វ]] ដែលចាប់កំណើតជាធម្មបាលកុមារ កុបិលមហាព្រហ្មក៏ក្រឡាខ្លួនជា "សមណព្រាហ្មណ៍" (Brahmanism) យាងចុះមកសួរនៅចំណោទប្រស្នា "៣ប្រការ" ដល់ធម្មបាលកុមារ ដោយសន្យាទុកថា បើដោះប្រស្នាបានអាត្មាដែលជាសមណព្រាហ្មណ៍ នេះបាន អាត្មាអញនិងកាត់ក្បាលបូជា ចំពោះធម្មបាលកុមារ តែបើធម្មបាលកុមារដោះប្រស្នានេះមិនរួចទេ អាត្មាអញនិងកាត់ក្បាលធម្មបាលកុមារ ដើម្បីបូជាចំពោះព្រហ្មញ្ញសាសនាវិញ ។ ធម្មបាលកុមារសុំឱ្យពន្យារពេលចំនួន ៧ថៃ្ងសិន ដើម្បីគិតប្រស្នា លុះកន្លងទៅ ៦ថៃ្ងហើយក៏នៅតែគិតមិនឃើញដឹងខ្លួនថាព្រឹកនេះនឹង ត្រូវស្លាប់ដោយអាជ្ញាកុបិលមហាព្រហ្មជាប្រាកដហើយដូចេ្នះ គួរតែរត់ ទៅលាក់ខ្លួន ពួនអាត្មាឱ្យឆ្ងាយប្រសើរជាង ។ ការគេចវេះរបស់ធម្មបាលកុមារបានទៅសម្រាកនៅ [[ដើមត្នោត]] មួយដែលជាសំបុកសត្វឥន្រី្ទញីឈ្មោលមួយគូអាស្រ័យនៅ ។ ** ឥន្ទ្រីទាំងនោះធ្វើជាជជែកគ្នាថា៖ ** ឥន្ទ្រីញីសួរថា :តើព្រឹកនេះយើងបានអាហារអ្វីស៊ី? ** ឥន្រី្ទឈ្មោលឆ្លើយថា : យើងនឹងស៊ីសាច់ ធម្មបាលកុមារ ដែលត្រូវ[[កុបិលមហាព្រហ្ម]]សម្លាប់ ព្រោះដោះប្រស្នាមិនរួច។ ** ឥន្រី្ទញីសួរថា តើប្រស្នានោះដូចមេ្តច ? ** ឥន្រី្ទឈ្មោលឆ្លើយថា : តើវេលាព្រឹកសិរីសួសី្តស្ថិតនៅត្រង់ណានៃមនុស្ស ? "ប្រស្នាទី១ ត្រូវឆ្លើយថា នៅមុខ"ហេតុនេះទើបមនុស្សទាំងឡាយត្រូវយកទឹកលប់មុខ ដើម្បីជាមង្គលនៅ ពេលព្រឹក ។​ ** ឥន្ទ្រីឈ្មោលបន្ត តើថៃ្ងត្រង់សិរីសួស្ដីស្ថិតនៅត្រង់ណា នៃមនុស្ស ? "ប្រស្នាទី២ ត្រូវឆ្លើយថា នៅដើមទ្រូង" ដែលហេតុនោះពេលថ្ងៃត្រង់ក្ដៅខ្លាំងទើបមនុស្សត្រូវយកទឹកលាងទ្រូងដើម្បីជាមង្គលនៅពេលថ្ងៃ ។ ** ឥន្ទ្រីឈ្មោលបន្តទៀត តើវេលាព្រលប់ចូលដេកសិរីសួស្ដីស្ថិតនៅត្រង់ណា នៃមនុស្ស? "ប្រស្នាទី៣ ត្រូវឆ្លើយថា នៅជើងហេតុនេះ ទើបមនុស្សទាំងឡាយត្រូវយកទឹកលាងជើងមុននិងចូលដេកដើម្បីជាមង្គល នៅពេលយប់ ។ ធម្មបាលកុមារបានលឺដូចេ្នះ មានចិត្តសប្បាយរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ក៏ត្រឡប់ទៅអាស្រមវិញដើម្បីដោះប្រស្នានៅថៃ្ងទី៧ជាថ្ងៃចុងក្រោយដែលជាថ្ងៃអាទិត្យ ។ ក្រោយមកធម្មបាលកុមារបានឆ្លើយដោះស្រាយប្រស្នានោះរួចពី "សមណព្រាហ្មណ៍" នោះ ព្រាហ្មណ៍នោះក៏សុខចិត្តចាញ់និងកាត់ក្បាលដើម្បីបូជា ។ ព្រាហ្មណ៍នោះមុននិងកាត់ក្បាលរបស់ខ្លួន បានក្រឡាខ្លួនជា កុបិលមហាព្រហ្មវិញ រួចហៅបុត្រីខ្លួនទាំង៧អង្គ មកប្រាប់ថា ឥឡូវបិតាត្រូវកាត់ក្បាលបូជាចំពោះធម្មបាលកុមារ ដែលចាញ់ភ្នាល់ប្រស្នានោះ តែបើដាក់ក្បាលបិតានៅលើផែនដី ក៏នឹងកើតជាភ្លើងឆេះទាំងលោកធាតុ ហើយបើបោះទៅលើអាកាសនិងគ្មានភ្លៀងរាំងស្ងួត បើចោលក្នុងមហាសមុទ្រទឹកនិងរីងស្ងួតហួតអស់ ចូលបុត្រីយកក្បាលបិតាទៅតម្កល់នារូងភ្នំកៃឡាស ([[អង់គ្លេស]]: [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Mount_Kailash Mount Kailash]) ដូចេ្នះសូមបុត្រីទាំង៧ យកពានមកទទួលក្បាលរបស់បិតា បណ្ដាំចប់ហើយ កបិលមហាព្រហ្មក៏កាត់ក្បាលហុច ទៅយឱ្យនាង "ទុង្សាទេវី" ដែលជាកូនច្បង ។ នាង [[ទុង្សាទេវី]] ក៏យកពានមាសទៅទទួលក្បាលបិតារួចហោះ ហែប្រទក្សិណភ្នំព្រះសុមេរុរាជ ជុំចក្រវាឡ តាមផ្លូវព្រះអាទិត្យចរគម្រប់ចំនួន ៦០នាទី ហើយក៏ដង្ហែព្រះសិរសាបិតា ទៅប្រតិស្ឋានទុក ក្នុងមណ្ឌលនៅក្នុងគុហាគន្ធមាលី នាទីភ្នំ នៃភំ្នកៃឡាស រួចបូជានៅគឿ្រងទិព្វផេ្សងៗ រួចហើយក៏ជុំនំអស់ទេវតា និងទេពនិករ នៃលទ្ធិវេទ ([[អង់គ្លេស]]: [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Vedas Ved]) ទាំងមួយសែនកោដិទៅស្រង់ទឹក អនោតត្តមហាស្រះ ដែលមានទឹកហូរចេញពីបំពង់ថ្មកែវ នៃមាត់ព្រះគោឧសភារាជ ដែលជាយាន្តជំនិះរបស់ "[[ព្រះឥសូរ]]" ដោយភាពត្រជាក់ត្រជុំក្សេមក្សាន ព្រះហរទ័យ ទើបនាំគ្នាសមទានសីលដោយសេចក្ដីសមនស្សរីករាយគ្រប់ៗព្រះអង្គក្នុង "ភគវតីសភាសាលា" ដែល "ព្រះវិស្វកម្មទេវបុត្រ" ជាជាងវិស្វករ នៃឋានសួគ៌ និមត្តថ្វាយ ហើយបន្ទោរបង់នូវអពមង្គលឱ្យជ្រះស្រឡះដើម្បីចម្រើននូវសុភមង្គល សិរីសួស្ដីជន្មាយុយុឺនយូរ ដល់មនុស្សសត្វលោកទាំងឡាយ ឱ្យទទួលបាននូវសេចក្ដីសុខតរៀងទៅ ។ លុះ​ដល់​គម្រប់ ១ឆ្នាំជា សង្ក្រាន្ត ​នាងទេវតា​ទាំង ៧ អង្គ ​ក៏​ផ្លាស់​វេនគ្នា មក​អញ្ជើញ ព្រះសិរ​សា[[កុបិលមហាព្រហ្ម]] ដែលរក្សាទុកក្នុងរូងភ្នំទឹកកកនាភ្នំកៃឡាស ខេត្តហេមពាន នាំចេញមកតម្កល់លើពានមាសហោះហើរប្រទក្សិណ ភ្នំព្រះសុមេរុរាជ ចំនួន ៦០នាទី ទើបយាងត្រឡប់ទៅតម្កល់ទុក ព្រះសិរសាបិតា នៅកន្លែងដើមវិញ រួចទើប​​ត្រឡប់ទៅស្ថានទេវលោកវិញ ។ <ref> Astrologer Nhim Pen (1947) [https://books.google.com/books/about/Prakratidin_kambuj%C4%81.html?id=yODnAAAAMAAJ Cambodia Calendar], Contributor: William J. Gedney, Publisher: Association Sutharot, Original from the University of Michigan p.118 </ref> === ពន្យល់និទាន === * តួអង្គ កុបិលមហាព្រហ្ម គឺជា អវតារ លោកកេរ្តិ៍ស្វារៈ (Avatar Lokesvara) តំណាងឱ្យ ព្រហ្មវិហារធម៌ទាំង៤ មាន៖ មេត្តា ករុណា មុទិតា និង ឧបេក្ខា ។ * តួអង្គ ធម្មបាលកុមារ គឺជា តួអង្គ ព្រះពោធិសត្វ (Bodhisattva) ក្នុងពុទ្ធសាសនាមហាយាន បុគ្គលដែលអាចដល់ព្រះនិព្វានបាន ប៉ុន្តែពន្យារពេលធ្វើសេចក្ដីប្រស់មេត្តាដល់សត្វលោកដែលរងទុក្ខ ។ * នៅពេលដែល កបិលមហាព្រហ្ម កាត់ព្រះសិរសាររបស់ខ្លួន ទ្រង់បានធ្មេចព្រះនេត្រ (បិទភ្នែក) រលត់ខន្ធ (khandha) គឺជា​បាតុភូត នៃញាណ ទាំង៥ របស់មនុស្ស ដូចនេះហើយទើបពលរដ្ឋខ្មែរបច្ចុប្បន្ន ផ្សារភ្ជាប់និង [[ជំនឿការអុជធូប]] ៥សរសៃ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់អរុក្ខ អារ័ក្ស អ្នកតា ទេវតា មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ * ហេតុអ្វី ព្រះកេស កុបិលមហាព្រហ្ម មិនអាចបោះចោលនៅលើអាកាស លើដី និងក្មុងសមុទ្រ ដែលបណ្ដាលឱ្យលោកធាតុទាំងអស់ឆេះវិនាស នោះដោយសារតែ ព្រះកេសរបស់ទ្រង់បានស្រូបយកថាមពលភ្នែកទី៣ របស់ព្រះឥសូរ នៅពេលដែលព្រះឥសូរបានប្រើថាមពលភ្នែកទី៣ ដែលមានសីតុណ្ហភាពជាង ១លានអង្សារ ដុតបំផ្លាញព្រះកេសទី៥ របស់មហាព្រហ្ម ហើយកម្ដៅដែលសេសសល់ក្នុងព្រះកេសរបសមហាព្រហ្មទាំង៤ មានកម្ដៅរហូតដល់ ៥០០០ (៥ពាន់) ទៅ ១០០០០ (១មុឺន) អង្សាសេរ ទើបនិទានឱ្យយកព្រះកេសរបស់ទ្រង់តម្កល់នៅរូងភ្នំទឹកកក ដែលជាភាពត្រជាក់ នាភ្នំកៃឡាស (Mount Kailash) ។ * តួអង្គ ទេវតាមហាសង្ក្រាន្ត ទាំង៧ ដែលជាបុត្រី ទាំង៧របស់ កបិលមហាព្រហ្ម គឺតំណាងឱ្យថ្ងៃទាំង៧ នៅលើផែនដី ដែលរាប់ចាប់ពីកូនច្បង តំណាងឱ្យថ្ងៃអាទិត្យ រហូតដល់ថ្ងៃសៅរ៍ ដែលជារង្វាស់នៃឯក្កតាប្រចាំសប្ដាហ៍ផងដែរ ។ * តួអង្គ ព្រះវិស្វៈកម្មទេវបុត្រ គឺជាតួអង្គ តំណាងឱ្យ ព្រះពិស្ណុការ ជាជាងវិស្វៈករ នៃឋានសួគ៌ ដែលគ្រប់ការសាសង់ទាំងអស់នៅកម្ពុជា ត្រូវសែនព្រេនឧទ្ទិសបួងសួងដល់ទ្រង់ ដើម្បីជាសេចក្ដីសុខក្នុងការងារសាងសង់នេះ ។ * ពាក្យត្រូវ: កុបិលមហាព្រហ្ម ដកស្រង់ពីច្បាប់ដើម 1945 * ពាក្យមិនត្រឹមត្រូវ: កបិលមហាព្រហ្ម មិនមានក្នុងច្បាប់ដើម == ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ == '''The 7 Devata Sangkran''' ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ សម្ដែងកិរិយា អំពីការចេញហែ សិរសា កបិលមហាព្រហ្ម ដោយកំណត់ទៅតាមពេលវេលាច្បាស់លាស់ ជាមួយនិង ឈ្មោះទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង ៧ និង គ្រឿងអាភរណៈ នៃដំណើរមកដល់ដែលបានចងក្រងដោយក្រុម កិច្ចការនៃ ក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ។ <ref>[[ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម]], ចាប ពិន (1960) [https://library.khmerstudies.org/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=3382 ព្រះរាជពិធីទ្វាទសមាស ភាគ១, ភាគ២ និងភាគ៣] , Publisher: កិច្ចការនៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ព.ស.២៥១២, Original From: Center for Khmer Studies Library, Website: [https://khmerstudies.org/ khmerstudies.org], DDC: 390.596 IBO (Browse shelf) </ref> * បេីចេញហែរនៅវេលាព្រឹកព្រលឹម ដល់ថ្ងៃត្រង់ (ទ្រង់ឈរ) មិនកាន់ខ្សែរបង្ហៀរ ៦ : ០០ ព្រឹក > ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់ * បេីចេញហែរវេលាថ្ងៃត្រង់ ទល់នឹងព្រលប់ (ទ្រង់អង្គុយពាក់ឆៀង) ១២ : ០០ ថ្ងៃត្រង់ > ៦ : ០០ ល្ងាច * បើចេញហែរនៅវេលាព្រលប់ ទៅទល់អធ្រាត្រ (ទ្រង់ផ្ទំបេីកព្រះនេត្រ) ៦ : ០០ ល្ងាច > ១២ : ០០ អធ្រាត្រ * បេីចេញហែរនៅវេលាអធ្រាត្រ ទៅទល់ភ្លឺ (ទ្រង់ផ្ទំបិទព្រះនេត្រ) ១២ : ០០ រំលងអធ្រាត្រ > ៦ : ០០ ព្រឹក {| class="wikitable" ! style="background-color:#C0C0C0" width=10% | ពណ៌អម្ពរពស្ត្រា តំណាងថ្ងៃ ! style="background-color:#C0C0C0" width=15% | ព្រះនាម ! style="background-color:#C0C0C0" width=15% | លម្អរព្រះកាណ៌ ! style="background-color:#C0C0C0" width=15% | គ្រឿងអាភរណៈ អលង្ការត្បូង ! style="background-color:#C0C0C0" width=20% | ភក្សាហារ ! style="background-color:#C0C0C0" width=20% | គ្រឿងសាស្ត្រាវុធ ក្នុងព្រះហត្ថ ! style="background-color:#C0C0C0" width=20% | យាន្តជំនិះ ជាសំស្ក្រឹត |- | align="center" style="background:#FF0000;" | {{font color | White | ថ្ងៃអាទិត្យ}} | align="center" | [[ទុង្សាទេវី]] | align="center" | សៀត [[ផ្កាទទឹម]] | align="center" | [[បទុមរាគ]] <br/> "ត្បូងទទឹម" (Ruby) | align="center" | សោយផ្លែឧទុម្ពរ (ផ្លែល្វា) | align="center" | ឆ្វេង-[[ខ្យងស័ង្ខ]] | ស្តាំ-[[កងចក្រ]] | align="center" | ហ្គារូដា गरुड (គ្រុឌ) |- | align="center" style="background:#FFAA1D;" | {{font color | White | ថ្ងៃច័ន្ទ}} | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" | សៀត [[ផ្កាអង្គាបុស្ប]] | align="center" | [[កែវមុក្តា]] <br/> "គជ់ខ្យង" (Pearl) | align="center" | សោយតេលំ तैल <br/> (ប្រេងល្ង ឬ ប្រេងសណ្ដែក) | align="center" | ឆ្វេង-[[ឈើច្រត់]] | ស្តាំ-[[ព្រះខ័ន]] | align="center" | វ្យាឃ្រ व्याघ्र (ខ្លាធំ) |- | align="center" style="background:#7851A9;" | {{font color | White | ថ្ងៃអង្គារ}} | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" | សៀត [[ឈូក|ផ្កាឈូក]] | align="center" | [[កែវមោរ៉ា]] <br/> "ត្បូងសមុទ្រ​" (Coral) | align="center" | សោយលោហិត (ឈាម) | align="center" | ឆ្វេង-[[ដងធ្នូ|ធ្នូ]] |ស្តាំ- [[ត្រីសូល៍]] | align="center" | អស្សតរ अश्व (សេះ) |- | align="center" style="background:#6B8E23;" | {{font color | White | ថ្ងៃពុធ}} | align="center" | [[មណ្ឌាទេវី]] | align="center" | សៀត [[ផ្កាចម្ប៉ា]] | align="center" | [[កែវពិទូរ្យ]] <br/> "ត្បូងភ្នែកឆ្មា" <br/> (Cat'S Eye Gem) | align="center" | សោយទឹកដោះសប្បិ <br/> (ទឹកដោះគោច្អិន) | align="center" | ឆ្វេង-[[ឈើច្រត់]] | ស្តាំ-[[ម្ជុល]] | align="center" | គទ្រភៈ गर्दभ (លា) |- | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍}} | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" | សៀត ផ្កាមណ្ឌា ([[ផ្កាមន្ទារ]]) | align="center" | [[កែវមរកត|មរកត]] <br/> "ត្បូងពណ៌បៃតង" <br/> (Emerald) | align="center" | សោយសណ្ដែក ល្ង | align="center" | ឆ្វេង-កាំភ្លើង [[វិជ្រៈ|វជ្រ]] | ស្តាំ-[[កង្វេរដំរី]] | align="center" | [[គជសារ]]​ कुञ्चर ([[គជសារ|ដំរី]]) |- | align="center" style="background:#1260CC;" | {{font color | White | ថ្ងៃសុក្រ}} | align="center" | [[កិមិរាទេវី]] | align="center" | សៀត [[ផ្កាចង្កុលណី|ផ្កាចង្កុលណី]] <br/> ([[ផ្កាចង្កុលណី|ផ្ការំចង់]]) | align="center" | [[ផុស្សរាគ]] புஷ்பராகம் <br/> "ត្បូងពណ៌លឿង" (Topaz) | align="center" | សោយចេកណាំវ៉ា | align="center" | ឆ្វេង-[[ពិណ]] | ស្តាំ-[[ព្រះខ័ន]] | align="center" | មហឹសា महिष (ក្របី) |- | align="center" style="background:#570861;" | {{font color | White | ថ្ងៃសៅរ៍}} | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" | សៀត [[ត្រកៀត| ផ្កាត្រកៀត]]<br/> ([[ត្រកៀត|ផ្កាកំប្លោក]]) | align="center" | [[និលរ័ត្ន |និលរ័តន៍]] <br/> "ត្បូងពណ៌ខៀវ ឬ ត្បូងកណ្ដៀង" <br/> (Sapphire) | align="center" | សោយសាច់ទ្រាយ ពពួក ក្ដាន់ ឈ្លូស | align="center" | ឆ្វេង-[[ត្រីសូល៍]] | ស្តាំ-[[កងចក្រ]] | align="center" | មយូរ៉ា मयूर (ក្ងោក) |} === អត្ថន័យនៃពណ៌មង្គលប្រចាំថ្ងៃទាំង៧ === '''The meaning of 7 color glory of daily happiness''' អត្ថន័យនៃសំលៀកបំពាក់ ពណ៌មង្គលប្រចាំថ្ងៃ នៃសប្ដាហ៍របស់កម្ពុជា ដែលបានដកស្រង់ចេញពីពណ៌មង្គលរបស់ទេវតាសង្ក្រាន្តទាំង៧ ដែលជាពណ៌តំណាងឱ្យថ្ងៃកំណើតរបស់ពួកគេ បុរាណខ្មែរលោកមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំថា ប្រសិនបើពួកគេអនុវត្តដោយស្លៀកពាក់ តាមពណ៌នៃថ្ងៃកំណើតរបស់ពួកគេ នោះពួកគេនិង ជួបនូវភាពជោគជ័យ សុភមង្គល ភាពសុខដុមរមនា សុខភាពល្អ និងសំណាងល្អ, ពណ៌តំណាងថ្ងៃនិមួយៗមានអត្ថន័យដូចតទៅ៖ <ref> Michael Freeman, Gillian Green (2003) [https://books.google.com/books/about/Traditional_Textiles_of_Cambodia.html?id=DYXWAAAAMAAJ Traditional Textiles of Cambodia: Cultural Threads and Material Heritage River Books guides], Publisher: River Books, Original from the University of Michigan p.320 [[ISBN]]: 9748225399 </ref>​ * '''[[ថ្ងៃអាទិត្យ]]''' {{colorbox|red}} (Red) ពណ៌ក្រហម តំណាងឱ្យថ្ងៃវីរៈភាព ភាពអង់អាចក្លាហាន ។ ថ្ងៃអាទិត្យ ជាក្រុមមនុស្សដែលមិនចេះអែបអបអ្នកដ៏ទៃ បើមានចិត្តពិរោធ (ខឹង) និងកើតជាភ្លើងខ្លាំង ដូចនេះរមែងធ្វើឱ្យកិច្ចការរបស់ខ្លួនតែង ខូចខាតអាសាបង់ឥតការ និង ស្ដាយក្រោយជានិច្ច បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌ក្រហមដើម្បីជាមង្គល ចេះគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ ដែលធ្វើឱ្យខ្លួនគេយល់ថា ខ្លួនរបស់គេនិងធ្វើតែការងារចាំបាច់ សម្រាប់រូបគេផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះ ។ * '''[[ថ្ងៃច័ន្ទ]]''' {{colorbox|#FFAA1D}} (Bright yellow) ពណ៌លឿងទុំ តំណាងឱ្យថ្ងៃសោមនស្ស ភាពរីករាយ ។ ថ្ងៃច័ន្ទ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលសេពគប់មិត្តភក្តិ បានល្អតែដំបូងប៉ុណ្ណោះ លុះយូរទៅច្រើនព្រងើយៗដាក់គ្នា ហើយក៏បាត់បង់ទំនាក់ទំនងដែលអាចបង្កើតជាឱ្យកាស និងប្រយោជន៍ដល់រូបគេ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌លឿងទុំដើម្បីជាមង្គល ចេះធ្វើសេចក្ដីសោមនស្ស ចេះរក្សាទំនាក់ទំនង ការប្រាស្រ័យទាក់ទង ដើម្បីបានជាប្រយោជន៍តទៅមុខទៀត ។ * '''[[ថ្ងៃអង្គារ]]''' {{colorbox|#7851A9}} (Royal Purple) ពណ៌ស្វាយ តំណាងឱ្យថ្ងៃអាថ៍កំបាំង ភាពជឿជាក់លើខ្លួនឯង ។ ថ្ងៃអង្គារ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលពោពេញទៅដោយហេតុផលច្រើន គេច្រើនមានសេចក្ដីភ័យព្រួយច្រើនទៅលើរឿងការងារអ្វីមួយ ជាមនុស្សខ្លាចមុខខ្លាចក្រោយ ធ្វើកិច្ចការអ្វីមួយច្រើនអែអង់ និងពឹងពាក់ទៅលើអ្នកដទៃ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌ស្វាយ ដើម្បីជាមង្គល បង្កើនសេចក្ដីក្លាហាន និងភាពជឿជាក់លើខ្លួនឯង នោះកិច្ចការអ្វីៗក៏បានសម្រេចផងដែរ ។ ​​* '''[[ថ្ងៃពុធ]]''' {{colorbox|#6B8E23}} (Olive drab ) ​ពណ៌សុីលៀប តំណាងឱ្យថ្ងៃសុទិដ្ឋិនិយម ភាពជាអ្នកដឹកនាំ ។ ថ្ងៃពុធ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលច្រើនតែមើលងាយការងារ និង ស្ថានកាល ហើយចូលចិត្តនិយាយអួតអាងទៅអ្នកដ៏ទៃ និងមិនចេះខ្លាចអ្នកណាឡើយ ដូចនេះហើយរូបគេផ្ទាល់ច្រើនសម្បូរគេស្អប់ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌សុីលៀប ជាមង្គលដើម្បីឱ្យមានគំនិតសុទិដ្ឋិនិយម ការយល់ល្អគិតល្អចំពោះអ្នកដទៃ ទើបអាចដឹកនាំខ្លួនឯងបានល្អគេចចេញពីការស្អប់ខ្ពើមផងដែរ ។ * '''[[ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍]]''' {{colorbox|green}} (Green) ពណ៌បៃតង តំណាងឱ្យថ្ងៃវិនិច្ឆ័យ ​ភាពរីកចម្រើនរុងរឿង ។ ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលមិនចូលចិត្តការនិយាយស្ដីច្រើន ហើយការងាររបស់គេច្រើនមានប្រសិទ្ធភាព ព្រោះគេជាមនុស្សម៉ត់ចត់ចំពោះការងារផងដែរ តែគេច្រើនមានសេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់ចំពោះអ្នកជុំវិញខ្លួន ដោយការគិតអវិជ្ជមានទៅលើអ្នកដ៏ទៃ និងការចាប់កំហុសរបស់អ្នកដ៏ទៃ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌បៃតង ជាមង្គលដើម្បីឱ្យរូបគេចេះវិនិច្ឆ័យ ថ្លឹងថ្លែង ព្រោះការចាប់កំហុសអ្នកដ៏ទៃ បង្កើតបានតែការមិនចុះសម្រុងគ្នា និងមិនធ្វើឱ្យរូបគេមានភាពរីកចម្រើនរុងរឿងនោះទេ ។ * '''[[ថ្ងៃសុក្រ]]''' {{colorbox|#1260CC}} (Blue) ពណ៌ខៀវ តំណាងឱ្យថ្ងៃប្ដេជ្ញាចិត្ត ភាពអំណត់ព្យាយាម ។ ថ្ងៃសុក្រ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលមិនទុកចិត្តអ្នកដ៏ទៃជាងរូបគេផ្ទាល់នោះទេ ទោះក្នុងសភាពណា ការណាក៏ដោយ រូបគេចូលចិត្តសួរដេញដោល បញ្ជាក់សំដីគ្នាណាស់ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌ខៀវ ជាមង្គល ព្រោះភាពអំណត់ព្យាយាម និងការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់អ្នក សុទ្ធតែកើតមានបានដោយសារថ្វីដៃរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ ។ * '''[[ថ្ងៃសៅរ៍]]''' {{colorbox|#570861}} (Dark Purple) ពណ៌ព្រីងទុំ តំណាងឱ្យថ្ងៃរាក់ទាក់ ​ភាពប្រាកដនិយម ។ ថ្ងៃសៅរ៍ ជាក្រុមមនុស្ស ដែលចូលចិត្តជួយអ្នកដទៃ ច្រើនជាទីទុកចិត្តដល់អ្នកដ៏ទៃ ដោយបែបនេះហើយ ទើបរូបគេទទួលបានអំណោយជារឿយៗ ពីអ្នកដ៏ទៃ ហើយជាអ្នកពូកែរៀបពាក្យពេចន៍ច្រើនចាក់បណ្ដោយ ហើយចេះប្រើពាក្យផ្អែមគ្រប់កាលៈទេសៈ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពណ៌ព្រីងទុំ ឬ ស្វាយក្រម៉ៅ ជាមង្គល ព្រោះភាពរាក់ទាក់របស់អ្នក និងបង្កើនភាពប្រាកដនិយមទៅលើផ្នត់គំនិតរបស់អ្នកដ៏ទៃ ដែលមានគំនិតមិនល្អទៅលើរូបអ្នក ។ == អត្ថន័យ នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''The meaning of Khmer New Year''' ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ (Khmer New Year) មានន័យថា ពិធីបុណ្យឆ្លងឆ្នាំថ្មី របស់ប្រជាជាតិខ្មែរ ដែលផ្សារភ្ជាប់ទៅនិងវប្បធម៌ចម្រុះរបស់ពួកគេ ។ បុរាណចារ្យ លោកឱ្យប្រើពាក្យ "ចូលឆ្នាំខ្មែរ" ជាផ្លូវការណ៍ ដើម្បីសម្គាល់ថា នេះជាពិធីចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ជាតិសាសន៍ខ្មែរ ដែលមានតាំងពីការរាប់ឆ្នាំ តាមប្រតិទិន ចុល្លសករាជ (Chulasakaraj) ដែលកម្ពុជាចាប់ផ្ដើមរាប់ក្នុងឆ្នាំ ៦៣៧ នៃគ.សករាជ ដែលគិតចាប់ពី ស.វទី៧ មកម៉្លេះ ដែលគេបានតាំងវេលា តាមផ្កាយនក្ខត្តឬក្ស ចូលមកកាន់មេសៈរាសី ដែលមានស័កចំនួន ១០ ប៉ុណ្ណោះ ដូចជា៖ ឯក​ស័ក, ទោស័ក, ត្រី​ស័ក, ចត្វាស័ក, បញ្ចស័ក, ឆស័ក, សប្តស័ក, អដ្ឋស័ក, នព្វស័ក, សំរឹទ្ធិស័ក ។ === កាតព្វកិច្ចចូលរួមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ === ក្នុងនាមជាប្រជាជាតិខ្មែរ ត្រូវចូលរួមថែរក្សា ការពារ លើកស្ទួយ ទំនៀមចូលឆ្នាំខ្មែរ របស់យើងដូចម្ដេចខ្លះ ? '''ការរក្សានូវអត្ថន័យចូលឆ្នាំខ្មែរ''' * ការតែងដេគ័រលម្អផ្ទះ នៅថ្ងៃចូលឆ្នាំ ។ * ថែរក្សាវប្បធម៌នៃការព្យួរគោមផ្កាយ ។ * មានធុងទឹកនៅពីមុខផ្ទះ សម្រាប់ជះទៅលើអ្នកដំណើរ ទំនៀមមិនអាចកែប្រែ និងលុបចោលបាន របស់ដូនតាអង្គរ តំណាងឱ្យសិរីសួស្ដីបីប្រការ ។ * នៅតែរក្សាការលេងជះទឹក និងប៉ាតម៉្សៅ នាំប្រជាជនចាកឆ្ងាយ អំពីល្បែងសុីសងពាលា នៅថ្ងៃចូលឆ្នាំ ។ * រាជការទៅប៉ូលិសមានសមត្ថកិច្ច ឬ មន្ត្រីអាជ្ញាធរ នៅពេលឃើញអ្នកណាម្នាក់ បានលេងជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ ដោយខ្វះក្រមសីលធម៌ ដូចជា៖ ការជះទឹកកខ្វក់ ការគប់ថង់ទឹក ការបន្លំស្ទាបប្រដាប់ភេទផ្សេងៗ អាជ្ញាធរត្រូវចុះចាប់ពួកគេយកទៅអប់រំ បើមាននូវការរាជការណាមួយ ក្នុងរូបភាពបែបនេះពិតមែន ។ * គ្រប់វត្តអារាម មានបង្ហាញនូវទស្សនីយភាពរបាំប្រជាប្រិយ ដូចជា៖ របាំគោះត្រឡោក របាំគោះអង្រែ របាំក្ងោកប់ៃលិន ការសម្ដែងល្ខោន និងការសម្ដែងយីកេផ្សេងល។ == ថ្ងៃនៃមហាសង្ក្រាន្ត == '''Date of Great Maha Sangkran''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#BEBEBE" width=10% | ឆ្នាំ ! style="background-color:#BEBEBE" width=20% | ថ្ងៃចូលឆ្នាំ ! style="background-color:#BEBEBE" width=20% | ទេវតាសង្ក្រាន្ត ! style="background-color:#BEBEBE" width=10% | ពណ៌មង្គល ! style="background-color:#BEBEBE" width=20% | ម៉ោងមកដល់ ! style="background-color:#BEBEBE" width=20% | សត្វតំណាងឆ្នាំ |- | align="center" | 2020 | align="center" | 13 មេសា | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" style="background:#FFAA1D;" |{{font color | White | ពណ៌លឿងទុំ }} | align="center" | 20:48 PM | align="center" | ឆ្នាំជូត (កណ្ដុរ) |- | align="center" | 2021 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មណ្ឌាទេវី]] | align="center" style="background:#6B8E23;" |{{font color | White | ពណ៌សុីលៀប }} | align="center" | 04:00 AM | align="center" | ឆ្នាំឆ្លូវ (គោ) |- | align="center" | 2022 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 10:00 AM | align="center" | ឆ្នាំខាល (ខ្លា) |- | align="center" | 2023 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិមិរាទេវី]] | align="center" style="background:#1260CC;" |{{font color | White | ពណ៌ខៀវ }} | align="center" | 16:00 PM | align="center" | ឆ្នាំថោះ (ទន្សាយ) |- | align="center" | 2024 | align="center" | 13 មេសា | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" style="background:#570861;" |{{font color | White | ពណ៌ព្រីងទុំ }} | align="center" | 22:24 PM | align="center" | ឆ្នាំរោង (នាគ) |- | align="center" | 2025 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" style="background:#FFAA1D;" |{{font color | White | ពណ៌លឿងទុំ }} | align="center" | 04:48 AM | align="center" | ឆ្នាំម្សាញ់ (ពស់) |- | align="center" | 2026 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" style="background:#7851A9;" |{{font color | White | ពណ៌ស្វាយ }} | align="center" | 10:48 AM | align="center" | ឆ្នាំមមី (សេះ) |- | align="center" | 2027 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មណ្ឌាទេវី]] | align="center" style="background:#6B8E23;" |{{font color | White | ពណ៌សុីលៀប }} | align="center" | 16:48 PM | align="center" | ឆ្នាំមមែ (ពពែ) |- | align="center" | 2028 | align="center" | 13 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 23:12 PM | align="center" | ឆ្នាំវក (ស្វា) |- | align="center" | 2029 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" style="background:#570861;" |{{font color | White | ពណ៌ព្រីងទុំ }} | align="center" | 05:36 AM | align="center" | ឆ្នាំរកា (មាន់) |- | align="center" | 2030 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[ទុង្សាទេវី]] | align="center" style="background:#FF0000;" |{{font color | White | ពណ៌ក្រហម }} | align="center" | 11:36 AM | align="center" | ឆ្នាំច (ឆ្កែ) |- | align="center" | 2031 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" style="background:#FFAA1D;" |{{font color | White | ពណ៌លឿងទុំ }} | align="center" | 17:36 PM | align="center" | ឆ្នាំកុរ (ជ្រូក) |- | align="center" | 2032 | align="center" | 13 មេសា | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" style="background:#7851A9;" |{{font color | White | ពណ៌ស្វាយ }} | align="center" | 00:00 AM | align="center" | ឆ្នាំជូត (កណ្ដុរ) |- | align="center" | 2033 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 06:24 AM | align="center" | ឆ្នាំឆ្លូវ (គោ) |- | align="center" | 2034 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិមិរាទេវី]] | align="center" style="background:#1260CC;" |{{font color | White | ពណ៌ខៀវ }} | align="center" | 12:24 PM | align="center" | ឆ្នាំខាល (ខ្លា) |- | align="center" | 2035 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" style="background:#570861;" |{{font color | White | ពណ៌ព្រីងទុំ }} | align="center" | 18:24 PM | align="center" | ឆ្នាំថោះ (ទន្សាយ) |- | align="center" | 2036 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" style="background:#FFAA1D;" |{{font color | White | ពណ៌លឿងទុំ }} | align="center" | 01:12 AM | align="center" | ឆ្នាំរោង (នាគ) |- | align="center" | 2037 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" style="background:#7851A9;" |{{font color | White | ពណ៌ស្វាយ }} | align="center" | 07:12 AM | align="center" | ឆ្នាំម្សាញ់ (ពស់) |- | align="center" | 2038 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មណ្ឌាទេវី]] | align="center" style="background:#6B8E23;" |{{font color | White | ពណ៌សុីលៀប }} | align="center" | 13:12 PM | align="center" | ឆ្នាំមមី (សេះ) |- | align="center" | 2039 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 19:12 PM | align="center" | ឆ្នាំមមែ (ពពែ) |- | align="center" | 2040 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" style="background:#570861;" |{{font color | White | ពណ៌ព្រីងទុំ }} | align="center" | 02:00 AM | align="center" | ឆ្នាំវក (ស្វា) |- | align="center" | 2041 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[ទុង្សាទេវី]] | align="center" style="background:#FF0000;" |{{font color | White | ពណ៌ក្រហម }} | align="center" | 08:00 AM | align="center" | ឆ្នាំរកា (មាន់) |- | align="center" | 2042 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[គោរាគៈទេវី]] | align="center" style="background:#FFAA1D;" |{{font color | White | ពណ៌លឿងទុំ }} | align="center" | 14:00 PM | align="center" | ឆ្នាំច (ឆ្កែ) |- | align="center" | 2043 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" style="background:#7851A9;" |{{font color | White | ពណ៌ស្វាយ }} | align="center" | 20:00 PM | align="center" | ឆ្នាំកុរ (ជ្រូក) |- | align="center" | 2044 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 02:48 AM | align="center" | ឆ្នាំជូត (កណ្ដុរ) |- | align="center" | 2045 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិមិរាទេវី]] | align="center" style="background:#1260CC;" |{{font color | White | ពណ៌ខៀវ }} | align="center" | 08:48 AM | align="center" | ឆ្នាំឆ្លូវ (គោ) |- | align="center" | 2046 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មហោទរាទេវី]] | align="center" style="background:#570861;" |{{font color | White | ពណ៌ព្រីងទុំ }} | align="center" | 14:48 PM | align="center" | ឆ្នាំខាល (ខ្លា) |- | align="center" | 2047 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[ទុង្សាទេវី]] | align="center" style="background:#FF0000;" |{{font color | White | ពណ៌ក្រហម }} | align="center" | 20:48 PM | align="center" | ឆ្នាំថោះ (ទន្សាយ) |- | align="center" | 2048 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[រាក្យៈសាទេវី]] | align="center" style="background:#7851A9;" |{{font color | White | ពណ៌ស្វាយ }} | align="center" | 03:36 AM | align="center" | ឆ្នាំរោង (នាគ) |- | align="center" | 2049 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[មណ្ឌាទេវី]] | align="center" style="background:#6B8E23;" |{{font color | White | ពណ៌សុីលៀប }} | align="center" | 09:36 AM | align="center" | ឆ្នាំម្សាញ់ (ពស់) |- | align="center" | 2050 | align="center" | 14 មេសា | align="center" | [[កិរិណីទេវី]] | align="center" style="background:#008000;" | {{font color | White | ពណ៌បៃតង }} | align="center" | 15:36 PM | align="center" | ឆ្នាំមមី (សេះ) |} == ប្រវត្តិចូលឆ្នាំខ្មែរ == '''Khmer New Year History''' ប្រវត្តិចូលឆ្នាំខ្មែរ ត្រូវបានគេយល់ឃើញថាបានប្រារព្ធលើកដំបូងតាំងពី ស.វទី៧ មកម៉្លេះ ដោយការចាប់ផ្ដើមរាប់នៅប្រតិទិនជាលើកដំបូងរបស់កម្ពុជានោះគឺ ចុល្លសករាជ (ច.សក) ចាប់ផ្ដើមរាប់ចាប់ពីថ្ងៃចន្ទ ១២កើត ខែចេត្រ ឆ្នាំកុរ ឯកស័ក ពុទ្ធសករាជ ១១៨១, នេះបើយោងតាមវចនានុក្រមខ្មែរ ភាគ ១ ទំព័រ ១៥២ ។ រីឯព្រះរាជពង្សាវតាក្រុងកម្ពុជា ដែលរៀបរៀងដោយលោក [[ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម]] នោះ ក៏បានឱ្យដឹងដែរថាព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី១ ទ្រង់បានចេញព្រះរាជឱង្ការឱ្យប្រើប្រាស់ចុល្លសករាជជាលើកដំបូង ក្នុងពុទ្ធសករាជ ១១៨១ ត្រូវនឹងគ្រិស្ដសករាជ ៦៣៧ ពោលគឺក្នុងពេលដែលទ្រង់ឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិនៅរាជធានីឦសានបុរៈ គឺនៅតំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក [[ខេត្តកំពង់ធំ]] បច្ចុប្បន្ន ។ ចុល្លសករាជ (Chulasakaraj) ដែលកម្ពុជាហៅថា សករាជតូច ព្រោះមានការសម្គាល់ឆ្នាំតែ ១០ ប៉ុនណោះ ដូចជា៖ ឯកស័ក (១) ទោស័ក (២) ត្រីស័ក (៣) ចត្វាស័ក (៤) បញ្ចស័ក (៥) ឆស័ក (៦) សប្តស័ក (៧) អដ្ឋស័ក (៨) នព្វស័ក (៩) សំរឹទ្ធស័ក (១០) ។<ref> Prince Varacakraraṇariddhi (1935) [https://books.google.com/books/about/Pakkhaga%E1%B9%87an%C4%81vidh%C4%AB_n%E1%BA%8F%E1%B9%85_pakkhasamr.html?id=BzjRAAAAMAAJ Pakkhagaṇanāvidhī nyn pakkhasamrec], Publisher: Cambodia. Bibliothèque Royale, Braḥ Rajapaṇṇālǎy, Original from the University of Michigan p.108 </ref> ក្រោយមកដោយសារ ចុល្លសករាជ ជាសករាជតូច មិនអាចកំណត់ខែឆ្នាំ តាមឯក្កតា ជាក់លាក់បាន កម្ពុជាក៏ផ្លាសប្ដូរមកប្រើប្រតិទិន "មហាសករាជ" (Mahasakaraj) ដែលកម្ពុជាហៅថា សករាជធំ ដោយចាប់ផ្ដើមរាប់ជាលើកដំបូង នាស.វទី៩ គ.សករាជ ៨៨៩ ត្រូវនិងរជ្ជកាលព្រះបាទ [[យសោវរ្ម័នទី១]] ដែលមហាសករាជ បានចាប់កំណើតនៅ [[ប្រទេសឥណ្ឌា]] នៅថ្ងៃ១កើតខែចេត្រ គ.សករាជ ៧៨ ត្រូវនិងថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ដែលយកឈ្មោះតាមព្រះបាទ (សក/សៈកៈ) ។ ប្រតិទិនរបស់ មហាសករាជ គិតតាមដំណើរគោលចរ របស់ព្រះច័ន្ទ នៃរង្វាស់ឆ្នាំ "ចន្ទគតិ" ដូច្នេះ ការរាប់មហាសករាជ គេត្រូវគិតតាមថ្ងៃខែ របស់ចន្ទគតិ មិនគិតតាមសុរិយាគតិឡើយ មហាសករាជថ្មី គេរមែងរាប់ចាប់ពីថ្ងៃ១កើត ខែចេត្រ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ទើបព្រះបរមរាជវាំងមាននូវកិច្ចពិធី ត្រស្តិសង្ក្រាន្ត ដែលធ្វើឡើង៣ថ្ងៃ មុនថ្ងៃ១កើត ខែចេត្រជារៀងរាល់ឆ្នាំ ធ្វើនៅថ្ងៃទី ១៣.១៤.១៥ រោចខែផល្គុន ។ មហាសករាជ មានការរាប់សម្គាល់ខែទាំង១២ នៃចន្ទគតិ ដូចជា៖ ១.បុស្ស (Bŏss) ២.មាឃ (Méakh) ៣.ផល្គុន (Phâlkŭn) ៤.ចេត្រ (Chêtr) ៥.ពិសាខ (Pĭsakh) ៦.ជេស្ឋ (Chésth) ៧.អាសាឍ (Asath) ៨.ស្រាពណ៍ (Srapôn) ៩.ភទ្របទ (Phôtrôbât) ១០.អស្សុជ (Âssŏch) ១១.កត្តិក (Kâtdĕk) ១២.មិគសិរ (Mĭkôsĕr) ។<ref> Q́um Būv (1970) [https://books.google.com/books/about/S%C5%ABryay%C4%81tra_%E1%B8%B7oe%E1%B9%85_s%C4%83k_prakratidin.html?id=YODKrbHKG-EC Sorya Trei Leung Sak], Publisher: Cambodian Buddhist Academy Original from the University of Michigan p.138 </ref> រហូតដល់ចុងសម័យអង្គរ យោងតាមកំណត់ត្រាលោក ចូវតាខ្វាន់ (Zhou Daguan) ដែលមកដល់អាណាចក្រខ្មែរ ក្នុងឆ្នាំ ១២៩៦ នៃគ.សករាជ លោកបានធ្វើដំណើរចេញពីតំបន់អ្នកស្រុកចេនឡា មកតាមបឹងទន្លេសាប មកដល់តំបន់អង្គរ ក្នុងខែសីហា លោកអាចយល់ច្រឡំនៅ [[ពិធីបុណ្យអុំទូក]] ថាជាពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំ របស់កម្ពុជាដែលធ្វើឡើងនៅខែ មិគសិរ ត្រូវនិងខែទី១១ របស់ចិន ដែលលោកបានពណ៌នាអំពីការប្រកួតអុំទូក មានបណ្ដែតគោម និង អុចកាំជ្រួច ផងដែរ រហូតលោកបន្តស្នាក់នៅអស់ពេល ៨ខែ លោកបានកត់ត្រាអំពីពិធីបុណ្យរដូវក្ដៅរបស់កម្ពុជា ដែលអ្នកស្រុកនាតំបន់អង្គរបានលេងជះទឹកដាក់គ្នារយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ និងបានប្រមូលទឹកមកពីគ្រប់ទិសទីនាថ្ងៃចុងក្រោយ យកមកស្រោចស្រពបដិមារព្រះពុទ្ធដែលគេបានយកមកដង្ហែរចំនួន ២៥អង្គ ផងដែរ ។ អរិយធម៌កម្ពុជា បានប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួនតាំងពីខែចេត្រ ដែលត្រូវជាខែទី៤ នៃខែមេសា តាំងពីស.វទី៧ មកម៉្លេះ តែដោយភាពល្អៀងនៃប្រតិទិនចន្ទគតិ ខែទី១២ មិគសិរ អាចល្អៀងមកខែទី១ ហើយខែចេត្រទី៤ អាចល្អៀងមកខែទី៥ ហើយខែបន្តបន្ទាប់ទៀតមានការល្អៀងចូលគ្នាជាបន្តបន្ទាប់ ទើបកម្ពុជាសំរេចប្ដូរមករាប់ សុរិយាគតិវិញ ក្នុងសម័យអណាព្យាបាលបារាំង រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ មានន័យថាយើងចូលឆ្នាំ នៅមេសៈរាសី តាមប្រតិទិនពុទ្ធសាសនាដដែល គ្រាន់តែយើងផ្លាសប្ដូរឯក្កតានៃការរាប់លំដាប់ខែប៉ុនណោះ ដោយប្ដូរពីចន្ទគតិ ទៅសុរិយាគតិ វិញដើម្បីភាពជាក់លាក់នៃរង្វាស់ខែក្នុងមួយឆ្នាំ ។ ដោយសុរិយាគតិ គេគិតតាមក្បួនរាសីចក្រ ដែលព្រះអាទិត្យធ្វើដំណើរចេញពី មីនរាសី (Pisces) គឺជាសញ្ញាហោរាសាស្ត្រទីដប់ពីរ និងចុងក្រោយនៅក្នុងរាសីចក្រ វាលាតសន្ធឹងពី 330° ទៅ 360° នៃរយៈបណ្តោយលំហអាកាស នៅក្រោមរាសីចក្រត្រូពិច ព្រះអាទិត្យឆ្លងកាត់តំបន់នេះនៅចន្លោះថ្ងៃទី 19 ខែកុម្ភៈ ដល់ថ្ងៃទី 20 ខែមីនា ហើយធ្វើដំណើរចូលដល់ មេសរាសី (Aries) ទីតាំងនៅអឌ្ឍគោលលំហអាកាសខាងជើង ដោយព្រះអាទិត្យនិងដើរត្រង់ពីលើក្បាល ហៅថា "សាមញ្ញសង្ក្រាន្ត" កំដៅព្រះអាទិត្យឡើងក្ដៅជាងខែទាំងពួង ប្រជាប្រុសស្រីនិងបានសំរាកពីស្រែចម្ការរបស់ពួកគេ បន្ទាប់មកពួកគេអាចប្រមូលទិន្នផលក្នុងខែនេះផងដែរសម្រាប់ការត្រៀមអបអរពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីរបស់ខ្លួន ដោយសារតែអាកាសធាតុក្ដៅនេះហើយទើបកើតមានទំនៀមលេងជះទឹករបស់ដូនតាខ្មែរបុរាណ មកដល់បញ្ចុប្បន្ននេះ ។<ref> Bejr Sál (1966) [https://books.google.com/books/about/Bidh%C4%AB_prac%C4%81%E1%B9%83_%E1%B9%AD%C3%A1p_b%C4%ABr_khae.html?id=8Eis4PLIPp0C Bidhī pracāṃ ṭáp bīr khae], Publisher: Buṭdh Sāsanapaṇḍity, Original from University of California, Berkeley p.76 </ref> === ចន្ទគតិ === ចន្ទគតិ បា. ( ន. ) ដំណើរព្រះចន្ទ : លើកខែតាមចន្ទគតិ, កំណត់ថ្ងៃខែតាមចន្ទគតិ ។ ចន្ទគតិកាល បា. ( ន. ) កាលរដូវដែលកំណត់តាមដំណើរព្រះចន្ទក្នុងឆ្នាំមួយៗ ចែកជារដូវមាន ៣ គឺ ហេមន្តៈ រដូវរងា មាន ៤ ខែ រាប់តាំងពីថ្ងៃ ១ រោច ខែកត្ដិក ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែផល្គុន, គិម្ហៈ រដូវក្ដៅមាន ៤ ខែ រាប់ពីថ្ងៃ ១ រោចខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែអាសាឍ, វស្សា រដូវភ្លៀងមាន ៤ ខែ រាប់ពីថ្ងៃ ១ រោចខែអាសាឍ ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែកត្ដិក, រួមទាំងបីរដូវជា ១២ខែ ត្រូវជា គម្រប់១ឆ្នាំ, តែបើឆ្នាំ ដែលមានអធិកមាសលើស ខែអាសាឍ ២ ដង នោះ ត្រង់គិម្ហៈរដូវ មាន ៥ខែ គឺរាប់ពីត្រឹមថ្ងៃ ១រោច ខែផល្គុន ទៅដល់ថ្ងៃពេញបូណ៌មី ខែទុតិយាសាឍ, ឆ្នាំនោះមាន ១៣ ខែ, ហៅថា ឆ្នាំមានអធិកមាស ។ បើឆ្នាំមានអធិកវារៈ ត្រង់ខែជេស្ឋត្រូវមាន ៣០ថ្ងៃ ខុសពីធម្មតា ខែអាសាឍ ជួនកាលមាន ២ដង * មុនឈ្មោះ – បឋមាសាឍ * ក្រោយឈ្មោះ – ទុតិយាសាឍ បើយកលេខប្រើជាជំនួសខែ បឋមាសាឍ ត្រូវដាក់លេខ ៨ ក្រោមសូន្យ ( ᧠ ), ខែ ទុតិយាសាធ ត្រូវដាក់លេខ ៨ ពីរតម្រួតលើគ្នា ( ᧰ ) ចន្ទមណ្ឌល ក្នុងអាកាសក៏ហៅថា ខែដែរ : សំពះព្រះខែ, ខែរះ, និង ខែលិច ។ ទុតិយាសាឍ –យ៉ាសាត បា.; សំ. ( ន. ) (ទុតិយាសាឡ្ហ; ទ្វិតីយាសាឍ) ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២ គឺខែអាសាឍក្រោយ ជាគូគ្នានឹងខែអាសាឍទី ១ គឺខែអាសាឍមុនដែលហៅថា បឋមាសាឍ (មានតែក្នុងឆ្នាំណាដែលមានអធិកមាស គឺឆ្នាំដែលត្រូវលើកខែអាសាឍ ២ ដងបំពេញតាមចន្ទគតិ) ហៅខែ ទុតិយាសាឍ ។ == កំណត់ត្រា ពាក្យ សង្ក្រាន្ត == * សិលាចារឹក [[ប្រាសាទទេពប្រណម]] K.290 <ref> Tep Pranam temple stone inscription K.290 in (Saka 937 = A.D. 1015), Angkor Database.Asia [https://books.google.com.kh/books?id=_0N5tAEACAAJ&dq=Tep+Pranam+temple+stone+inscription+K.290&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwju_fKmyJXuAhVigtgFHXymBx0Q6AEwAXoECAIQAg Vibrancy in Stone: Masterpieces of the Danang Museum of Cham Sculpture], Publisher: River Books, p.287 [[ISBN]]: 6167339996 </ref>​ * សិលាចារឹក [[ប្រាសាទភិមានអាកាស]] K.291 និយាយពីការ សែនដង្វាយក្នុងឆ្នាំថ្មី <ref> Phimeanakas temple stone inscription K.291 Speaking of offerings in the new year in (Saka 832 = A.D. 910) Sachchidanand Sahai (2012)[https://books.google.com.kh/books?id=rgaVIEbNQVQC&q=Phimeanakas+temple+stone+inscription+K.291&dq=Phimeanakas+temple+stone+inscription+K.291&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyqJTdypXuAhXOAnIKHXn-BI8Q6AEwAHoECAMQAg The Hindu Temples in Southeast Asia: Their Role in Social, Economic and Political Formations], Publisher: Indian Institute of Advanced Study, University of Minnesota p.368 [[ISBN]]: 8173054282 </ref>​ * សិលាចារឹក [[ប្រាសាទបឹងមាលា]] K.989 និយាយពីការ រៀបដង្វាយថ្វាយគ្រូបុរោហិត ក្នុងឆ្នាំថ្មី <ref> [https://books.google.com.kh/books?id=rgaVIEbNQVQC&q=Phimeanakas+temple+stone+inscription+K.291&dq=Phimeanakas+temple+stone+inscription+K.291&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiyqJTdypXuAhXOAnIKHXn-BI8Q6AEwAHoECAMQAg Beng Mealea temple stone inscription K.989 Talk about the New Year's Eve offering​ to Astrologer​ of the rules.] The University of Minnesota </ref>​ * សិលាចារឹក ភ្នំសណ្ដក [[ខេត្តព្រះវិហារ]] K.195 បានចារឹកថា គប្បីរក្សាគ្រឿងដង្វាយដល់ព្រះ ប្រចាំថ្ងៃសង្ក្រាន្ត <ref> Phnom Sondok in Preah Vihear Province stone inscription K.195 Talk about one should keep the offering to God in the day of Songkran [https://books.google.com.kh/books?id=iKM0AQAAIAAJ&q=Vihear+Province+stone+inscription&dq=Vihear+Province+stone+inscription&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjDrPL30pXuAhVc_XMBHWasACsQ6AEwCHoECAcQAg Khmer: History and Treasures of an Ancient Civilization] the University of California </ref>​ == ចំពោះពាក្យសង្ក្រាន្ត == ថ្មីៗនេះនៅថ្ងៃទី 25 ខែមីនា ឆ្នាំ 2024 មានការប្រតិកម្មចំរុះគ្នាទៅលើពាក្យ "សង្ក្រាន្ត" មួយចំនួនថាមិនគួរប្រើ យើងគួរប្រើពាក្យ បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ដោយខ្លាចថាចម្លងថៃ ឯមួយចំនួនទៀតថាគួរតែប្រើ ពាក្យសង្ក្រាន្ត ព្រោះមាននៅលើសិលាចារឹក ផ្សេងៗ ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានដឹងតាំងពី 5 ឆ្នាំមុនថាថៃនិងត្រៀមឯកសារ ដើម្បីដាក់ពិធីចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួនទៅ UNESCO ដោយប្រើប្រាសឈ្មោះថា Songkran ហើយគេនិងសម្រេច ដូចនេះ តើយើងប្រើពាក្យសង្ក្រាន្តបានឬទេ ? សង្ក្រាន្ត ជាពាក្យសំស្ក្រឹត ដែលបុរាណខ្មែរយកមកប្រើ ទោះជា ឥណ្ឌាជាម្ចាស់នៃពាក្យនេះពិតមែន ប៉ុន្តែរបៀបសរសេរជាពាក្យ "សង្ក្រាន្ត" បែបនេះមិនមានក្នុងកំណត់ត្រាសិលាចារឹកណាមួយរបស់ឥណ្ឌានោះទេ គេឃើញមានការសរសេរបែបនេះ ជាទម្រង់អក្សរសាស្ត្រខ្មែរប៉ុនណោះ ដូចនេះយើងនៅតែប្រើពាក្យនេះបានធម្មតា ហើយពាក្យ "សង្ក្រាន្ត" ដែលថៃយកទៅដាក់គឺចេញ ពីសិលាចារឹកប្រាសាទរបស់ខ្មែរពីបុរាណកាលដូចគ្នា តែដោយសារថៃបានជាប់ក្មុងបេតិភណ្ឌពិភពលោកទៅហើយ ដូចនេះការផ្ដល់តម្លៃឱ្យគ្នាតារយៈការទូត យើងមិនត្រូវទោមនស្ស រឿងនេះឡើយ ។ ហើយពាក្យថា បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី យើងមិនគួរប្រើជាពាក្យផ្លូវការណ៍ឡើយ ព្រោះពាក្យនេះអាចប្រើបាន នូវវេលាចូលឆ្នាំរបស់ពួកលោកខាងលិចទៀត គឺ ចូលឆ្នាំសកល ដែលសម្ដៅដល់ការចូលឆ្នាំថ្មីដូចគ្នា ដូចនេះ ក្រុមបុរាណាចារ្យលើកទឹកចិត្ត ពាក្យដែលយើងគួរប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍គឺ បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ឬ សង្ក្រាន្តខ្មែរ ដែលសម្ដៅដល់ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំរបស់ជនជាតិខ្មែរគ្រប់ពណ៌សម្បុរមិនថាពួកគេនៅទីណាឡើយ បើទោះជាពួកគេនៅក្រៅប្រទេសក្ដី ហើយតំបន់ដែលប្រារព្ធពិធី យើងប្រើពាក្យថា សង្ក្រាន្តដដែល ឧទាហរណ៍: អង្គរសង្ក្រាន្ត សង្ក្រាន្តវត្តភ្នំ សង្ក្រាន្តសៀមរាប សង្ក្រាន្តបាត់ដំបង សង្ក្រាន្ត LA, Sangkran Long Beach ល ។ បើសិនជាអ្នកមួយចំនួនទទូចថា ថៃប្រើពាក្យសង្ក្រាន្តហើយ យើងមិនគួរប្រើទេ ក្រុមបុរាណាចារ្យ ចង់សួរទៅអ្នកវិញថា អ្នកសំអាងលើសិលាចារឹកណាមួយនៅក្នុងប្រទេសថៃ ? បើថៃមិនទទួលស្គាល់ពាក្យ សង្ក្រាន្តដែលសរសេរតាមដូនតាខ្មែរ ដូចនេះថៃត្រូវសរសេរជាទម្រង់ប្រកបបែបថៃ "សុងក្រាន" ដោយមិនពាក់ព័ន្ធទៅនិងទម្រង់អក្សររបស់ដូនតាខ្មែរ "សង្ក្រាន្ត" ។ * Songkran = សុងក្រាន សរសរជាទម្រង់ដូនតាថៃ * Sangkran = សង្ក្រាន្ត សរសរជាទម្រង់ដូនតាខ្មែរ ។ * រាល់ពេលដែលមានការចងក្រងប្រពៃណីចូលឆ្នាំ របស់ជាតិសាសន៍ អាសុីអាគ្នេយ៍ បើសិនជាគេចងក្រងថា ថៃមានទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំ គេនិងប្រើពាក្យថា ដូច្នេះ ទំនៀមលេងជះទឹកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំ ក៏មាននៅភូមា កម្ពុជាដែរ គេមិនហ៊ានប្រើពាក្យណាមួយ សង្កត់យកពិធីនេះទៅផ្ដាច់មុខជារបស់ខ្លួនទេ សូម្បីតែសាស្ត្រាចារ្យថៃផ្ទាល់ក៏ដូចគ្នា សូមមើលការចងក្រង: [https://www.google.com.kh/books/edition/The_Journal_of_the_Siam_Society/OB-quhgp2SAC?hl=en The Journal of the Siam Society Volumes 48-51], ដែលចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ 1963 ។ * មានអ្នកចំនួនទៀត និយាយថា ថៃគេមិនប្រើចុល្លសករាជទេ ទើបគេ ហៅសុងក្រាន ខ្មែរយើងចូលឆ្នាំ នៅខែមិគសិរ មិនមែនចូលឆ្នាំនៅថ្ងៃសង្ក្រាន្ត ឯណាឯណី មានចូលមើលអត្ថបទ លោកចូវតាក្វាន់ នៅបណ្ណាល័យប្រទេសចិនទេ លោកបានភ័ន្តច្រឡំពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ក្នុងខែកក្ដិក នោះគឺជាពិធីបុណ្យអុំទូក ដែលត្រូវនិងខែវិច្ឆិកា ហើយលោកបន្តស្នាក់នៅរហូតដល់បានជួបពិធីស្រង់ព្រះក្មុងខែចេត្រ ដែលនោះហើយទើបជាថ្ងៃសង្ក្រាន្ត ។ សង្ក្រាន្ត ជាពាក្យសំស្ក្រឹត ការវិវឌ្ឍន៍នូវអក្សរខ្មែរ និង ភាសាខ្មែរ ទើបមានការបកប្រែពាក្យ សង្ក្រាន្តនេះថា ចូលឆ្នាំថ្មី ដែលជាខេមរៈភាសា ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាប្រើ ខេមរៈភាសា ជាភាសាផ្លូវការណ៍ ទើបយើងនិយាយថា បុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ហើយបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ប្រារព្ធដោយជាតិសាសន៍ណា គឺ ជាតិសាសន៍ខ្មែរ តើធ្វើដូចម្ដេច ទើបសម្គាល់បុណ្យនេះថា ជាបុណ្យជាតិសាសន៍ខ្មែរ ដូចនេះត្រូវប្រាប់គេថា បុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ (Khmer New Year) ហើយក្នុងបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ មានអ្វីខ្លះ ? មានការរៀបចំសង្ក្រាន្ត សង្ក្រាន្តសៀមរាប ល-។ ហើយក្នុងសង្ក្រាន្តមានអីខ្លះ មានសិល្បៈល្បែងរបាំផ្សេងៗ... ។ តើយើងចង់ប្រាប់ឈ្មោះ បុណ្យចូលឆ្នាំរបស់យើងទៅកាន់បរទេស ជាភាសាសំស្ក្រឹត ឬ ជាខេមរៈភាសា ? ចុះបើយើងប្រើទាំងពីរ មានទៅខាតបង់អី ដូនតាខ្មែរ បង្កើតចូលឆ្នាំ ឱ្យយើងបានសប្បាយ មិនមែនឱ្យយើងយកមកវែកញែកឈ្លោះគ្នាទេ ។ == ការតុបតែងលម្អថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ == ផ្នែកសំខាន់នៃការតុបតែង ចូលឆ្នាំខ្មែរ មិនមែនជាការប្រក់ស្បូវ ដាក់ឧបករណ៍ ហត្ថកម្ម ដូចជា៖ ចង្អេរ ល្អី រទេះគោ ហើយយល់ថាជាការតុបតែងផ្សារភ្ជាប់ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំនោះទេ របស់សំខាន់ក្នុងការតែងលម្អចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិខ្មែរ មានដូចជា៖ * ការផ្ជួរគោមផ្កាយ គោមផ្ការំដួល ឬ រូបគោមផ្សេងៗ * មានអាសនៈតាំងលម្អព្រះពុទ្ធបដិមា ឬ ព្រះកេស (ក្បាល) កុបិលមហាព្រហ្ម * មានរូបគំនូរ ទេវតាសង្ក្រាន្ត * មានទង់មង្គលចំរុះពណ៌ * មានការតាំងលម្អផ្កាស្រស់ * មានភ្លើងអគ្គីសនីចំរុះពណ៌ភ្លឹបផ្លេត គួរជាទីគយគន់ * ការចងក្រណាត់ពណ៌ទៅតាមពណ៌មង្គលទេវតា បើទេវតាសង្ក្រាន្ត ប្រើពណ៌មង្គលណាមួយ គួររៀបចំផ្ទាំង ក្រណាត់នោះឱ្យត្រូវនិងពណ៌មង្គលរបស់ទេវតា ។ ឧទាហរណ៍: ទុង្សាទេវី ពណ៌មង្គលក្រហម ត្រូវរៀបចំឱ្យមានលក្ខណៈក្រហមតាម ដើម្បីស្រូបយកលាភសំណាងពីទេវតាឆ្នាំថ្មី ។ មហោទរាទេវី ២០២៤ ពណ៌មង្គលព្រីងទុំ ស្វាយក្រម៉ៅ ដូចនេះត្រូវរៀបចំឱ្យមានលក្ខណៈពណ៌ព្រីងទុំទៅតាម ពណ៌មង្គលរបស់ទេវតាសង្ក្រាន្ត ក្បួនមហាសង្ក្រាន្ត ទាក់ទងនិង ក្បួនតារាសាស្ត្រ ក្បួនភូគប់ បែបវិទ្យាសាស្ត្រ មិនមែនធម្មតាៗ ដូចអស់លោកអ្នកមួយចំនួន គិតនោះទេ ។ == សេចក្តីប្រតិកម្ម == * មានការផុសនិយាយពីវប្បធម៌ចូលឆ្នាំខ្មែរ របស់បងប្អូនមួយចំនួនលើបណ្ដាញសង្គម Facebook និង Youtube ដែលប្រាសចាកពី កំណត់ត្រានៃឯកសារយោងទាំងស្រុង ការលើកឡើងដោយគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់ ដោយផុសថា ទេវតាទាំង៧អង្គ ជាប្រពន្ធរបស់ ព្រះឥន្ទ្រ ពិធីលេងជះទឹក ជារបស់បរទេសជាដើម និង តាមរយៈសារព័ត៌មានមួយចំនួន ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យមានការយល់ច្រឡំដល់ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនធំ ។ អត្ថបទនៃ ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ ដែលរៀបរាប់ខាងលើនេះ បានធ្វើការស្រាវជ្រាវអស់រយៈពេល 4 ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2018 មក ដែលឯកសារមួយចំនួនធំ បានរកឃើញនៅបណ្ណាល័យអន្តរជាតិធំៗ នាក្រៅប្រទេស ដូចនេះសូមធ្វើការកែតម្រូវ ខ្លឹមសាររបស់បងប្អូន ដែលផុសអំពីទំនៀមចូលឆ្នាំខ្មែរ ឱ្យបានច្បាស់លាស់ សូមអរគុណ ។ * អត្ថបទទាំងមូល មិនដាក់ប្រភពឯកសារ តាមសៀវភៅមហាសង្ក្រាន្តរបស់លោក អុឹម បុរិន្ទ នោះទេ ព្រោះប្រភពមួយចំនួនធំក្នុងសៀវភៅនេះ ដាក់ Credit យកមកពីតម្រាសង្ក្រានរបស់ថៃ ដែលប្រាសចាកតាមតម្រារបស់ខ្មែរ ។ ដូចជា៖ ការផ្លាសប្ដូរឈ្មោះ ទេវតា ក្នុងសៀវភៅមហាសង្ក្រាន្ត ដែលនាំឱ្យមានភាពច្របូលច្របល់ជាច្រើនលើកច្រើនសារ ទុង្សាទេវី ទៅជា ទុង្សទេវី ទៅជា ធុង្សៈទេវី រាក្យសាទេវី ទៅជា រាក្សសាទេវី, មហោទរាទេវី ទៅជា មហោធរៈទេវី រូបគ្របមុខ កាយវិការយាងមករបស់ទេវតា ខុសក្បួនតម្រា យកគ្រឿងពណ៌ត្បូងប្រដាប់កាយ ទៅធ្វើជាពណ៌មង្គលផ្សេងៗ ល ។ == សេចក្តីប្រតិកម្ម លើកទី 2 == * ការលើកឡើងចំពោះ បណ្ឌិតសភាអក្សរសាស្ត្រមួយរូបចំពោះពិធីលេងជះទឹកនៅកម្ពុជា ហាក់ដូចជាឆ្ងាយពីជំនាញរបស់លោកម្នាក់នោះ ចំពោះវប្បធម៌ប្រពៃណីជាតិកម្ពុជា តាមរយៈ ការលើកឡើងជាបន្តបន្ទាប់ដែលខុសពីជំនាញរបស់ពួកគេ ។ មានដូចជា៖ គ្រូបង្រៀន ដេប៉ាតឺម៉ង់ ផ្នែកគណិតវិទ្យា បណ្ឌិតសភាផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ មន្ត្រីជំនាញផ្នែក សារពត៌មាន ព្រះសង្ឃផ្នែកធម្មទាន បុគ្គលផ្នែកអចលនទ្រព្យ ផ្សេងៗ ពួកគេគ្មានការងារធ្វើ ឬ យ៉ាងណា ចាំមកអង្គុយតែទើសឆ្កឹះឆ្កៀល វប្បធម៌ទំនៀមរបស់កម្ពុជាតាមការយល់ឃើញ របស់ពួកគេ ពេលខ្លះពួកគេ ចង់កែប្រែ ឬ ចង់លុបបំបាត់នៅទំនៀមវប្បធម៌របស់កម្ពុជាថែមទៀត ។ * ពិធីលេងជះទឹក ដែលផ្លាសប្ដូរពីការលេងដោយជះទឹក តាមរយៈ ត្រឡោកដូង វិវត្តន៍មក កាធុនដាក់ទឹក បន្តមកផ្ទិលទឹក រហូតជឿនលឿនដល់ មានកាំភ្លើងជ័រ បាញ់ទឹក ដើម្បីជាភាពងាយស្រួលក្នុងការរក្សាបរិមាណទឹកដាក់នៅតាមខ្លួនរបស់ពួកគេ អ្វីដែលសំខាន់កុំបោះបង់នៃការលេង ព្រោះនិងបណ្ដាលឱ្យទំនៀមរបស់យើងធ្លាក់ទៅដៃប្រទេសជិតខាង យើងនិងគ្មានឬសគល់នៃការតតាំង រហូតដល់រាប់រយជំនាន់ឯណោះ ។ * វាគួរតែមន្ត្រីជំនាញផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ជាអ្នកបកស្រាយពីផលប៉ះពាល់ មើលទៅដូចគ្មានឃើញប៉ះពាល់អ្វីសោះ បើតាមបុរាណចារ្យ ក្ដាប់បាន មានតែជនបរទេសគាត់ពោលសរសើរ ពីការលេងជះទឹក បាញ់ទឹកនៅសៀមរាប ហើយពួកគេចង់មកលេងបែបនេះនៅឆ្នាំបន្ទាប់នេះទៀត ភ្ញៀវទេសចរណ៍អន្តរជាតិ អាចថានិងសម្រុកមកច្រើនជាងនេះទៀត នៅពេលដែលពលរដ្ឋខ្មែរលេងកាំភ្លើងជ័របាញ់ទឹកកាន់តែច្រើន ប្រាកដជាមានអ្នកវិនិយោគ មកបើករោងចក្រផលិតកាំភ្លើងជ័រនេះបន្ថែមទៀត កម្ពុជាចំណេញពី ទេសចរណ៍ជាតិ និង អន្តរជាតិផង ចំណេញទាំងកំណើនការងារក្នុងស្រុកផង ដូចជាមិនឃើញចំនុចដែលមើលទៅគួរឱ្យខាំធ្មេញដាក់សោះ !!។ === ចុះបើយើងប្រើក្អមជះទឹកវិញ និងមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះ ? === * ក្អមទឹក ជាវត្ថុដែលមានកស្តួច សម្រាប់ដាក់ទឹក គេអាចត្រឹមយក មកចាក់ទឹក ឬ ច្រូចទឹកបាន តើយើងជះទឹកយ៉ាងដូចម្ដេច បើវាមានបរិមាណធ្ងន់ ? ភាគច្រើនខ្មែរពីបុរាណ ប្រើវាដោយការកណ្ដៀត និង ទូលក្អម ប៉ុនណោះ គិតចាប់ពី សម័យអង្គរ មកដល់សង្គមរាស្ត្រនិយម រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ មិនដែលជួបសោះការយកក្អមដាក់ទឹកមកជះគ្នានេះ តើលោកបណ្ឌិតនោះបាន រកឃើញរបកគំហើញនេះពីណាដែរ ? បើតាមបុរាណចារ្យ យល់ឃើញ ការយកក្អមទឹកមកជះគ្នា មានហានិភ័យណាស់ អាចបង្ករជាអំពើហិង្សា គប់គ្នារបួសស្លាប់ដោយក្អម បង្ករតែសេចក្ដីអន្តរាយដល់ទំនៀមខ្មែរប៉ុនណោះ ។ មានតែល្បែងប្រប្រិយមួយគត់ដែលគេប្រើក្អម នោះគឺ ល្បែងវាយក្អម ហើយមិនមានកំណត់ត្រាណាផ្សេងដែលខ្មែរបុរាណបានកត់ត្រាទុក អំពីបែបផែននៃការលេងក្អមបែបផ្សេងពីនេះទៀតនោះទេ សូមអរគុណ ។ == សេចក្តីស្នើសុំ ចំពោះបងប្អូនសារពត៌មាន == * នៅក្នុងថ្ងៃដ៏វិសេស នាថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ បុរាណចារ្យ សូមស្នើសុំ ចំពោះបងប្អូនសារពត៌មានមួយចំនួន សូមកុំបង្ហោះ សេចក្ដីមិនល្អនៅក្នុងបណ្ដាញសង្គមនាថ្ងៃចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិរបស់ខ្លួនអី វាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សេចក្ដីរីករាយ និងបង្កើតបានផ្នត់គំនិត នៃរូបភាពភ័យខ្លាច ធ្វើឱ្យឪពុកម្ដាយនៃពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន សម្រេចចិត្តខុស នៃការបិទសិទ្ធសេរីភាពរបស់កូន មិនឱ្យលេងទៅតាមទំនៀមរបស់ដូនតាខ្លួន ធ្វើឱ្យកូនៗរបស់ពួកគេរងនូវសម្ពាធផ្លូវចិត្តឈានដល់ការប្រព្រឹត្តនូវអបាយមុខផ្សេងៗ ដូចជា៖ សេពគ្រឿងញៀន លេងល្បែងសុីសង ផ្សេងៗ ដោយសាររូបភាព ឬ Video របស់បងប្អូនសារពត៌មានមួយចំនួន ដែលបានយករូបភាពគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗនៃប្រទេសដ៏ទៃមកធ្វើការផុសចាក់ដោតដល់អារម្មណ៍របស់ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួន បង្កើតឱ្យមានការតិះដៀលដល់ជាតិសាសន៍ខ្លួនគ្រប់រូបភាព គិតចាប់ពីសមញ្ញជន ព្រះសង្ឃរហូតដល់គ្រូ បណ្ឌិតដេប៉ាតឺម៉ង់ ផងដែរ សូមអរគុណ និង អរព្រះគុណ ។ === ក្រមសីលធម៌ពត៌មាន ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ === * មិនគួរផុសពីពត៌មាន លាបពណ៌នយោបាយណាមួយក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ចំនួន 3ថ្ងៃ ។ (មិនថាបក្សនយោបាយទាំងអស់នៅកម្ពុជា) * មិនគួរផុសសេចក្ដីកើតទុក្ខ ណាមួយក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ចំនួន 3 ថ្ងៃ ។ * មិនគួរផុសរូបភាពចលាចលណាមួយ ក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ចំនួន 3 ថ្ងៃ ។ * មិនគួរផុស ពីចេទនាបុគ្គលណាមួយ ក្នុងការបង្អាក់ វប្បធម៌ និង ទំនៀមនៃការលេង ជះទឹក និង ប៉ាតម៉្សៅ ។ * សូមចូលរួមផ្សព្វផ្សាយ កន្លែងទេសចរណ៍ សំខាន់ៗ ឬ ភាពសប្បាយរីករាយណាមួយ ដើម្បីជួយជម្រុញវិស័យទេសចរណ៍ជាតិ ។ (មានន័យថាសារពត៌មានរួមចំណែកជួយដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ) * មិនគួរផុសសេចក្ដីអន្តរាយ នៃបណ្ដាលប្រទេសផ្សេងៗនៅលើពិភពលោកក្នុងថ្ងៃចូលឆ្នាំខ្មែរ ចំនួន 3 ថ្ងៃ ។ == សេចក្ដីសង្វេគ == * រាល់ពេលចូលឆ្នាំខ្មែរម្ដងៗ យើងតែងតែទទួលបានការលាបពណ៌ពីជនអគតិមួយចំនួន អំពីទំនៀម លេងជះទឹក និង ប៉ាតម្ស៉ៅ ហើយកង្វះការយល់ដឹងរបស់ពួកគេសឹងតែរំលាយ ទំនៀមនេះចោលទៀតផង ។ឧទាហរណ៍៖ ពេលចូលឆ្នាំម្ដងៗ នៅតំបន់ ក មានពិធីលេងសប្បាយៗទៅតាមទំនៀម 30 ទៅ 40 ប្រភេទឯណោះ ហើយ តំបន់ ខ មានលេងទៅតាមទំនៀម 20 ទៅ 30 ប្រភេទប៉ុនណោះ រីឯតំបន់ គ មានលេងទៅតាមទំនៀមក្រោម 20 ប្រភេទអីចឹងទៅ ហើយតំបន់ ឃ មានទំនៀមលេងសប្បាយតែ 4 ទៅ 5 ប្រភេទតែប៉ុនណោះ ស្របពេលដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយតាមទូរសព្ទដៃចាប់ផ្ដើមបើកទូលាយ មនុស្សតំបន់ ឃ ដែលគាត់មានទំនៀមលេងតិចតួច ក៏បង្ហោះលាបពណ៌ ឌឺដងជេរដៀល ទៅតំបន់ ក ដែលគេមាន មានពិធីលេងសប្បាយៗទៅតាមទំនៀម 30 ទៅ 40 ប្រភេទឯណោះ ដូចនេះ មនុស្សក្នុងតំបន់ ឃ ពួកគាត់មិនបានស្វ័យសិក្សា ទៅលើមនុស្ស ក្នុងតំបន់ ក នោះទេ គាត់ប្រឹងវាយប្រហារមួយឈ្នះដៃ ដើម្បីឱ្យអ្នកដទៃមើលឃើញថា មានតែពួកគាត់ទេ ជាអ្នកការពារថែរក្សានៅទំនៀមវប្បធម៌ខ្មែរកន្លងមក ។ ចុះតំបន់ ក ដែលគេខំប្រឹងប្រែងរក្សាទំនៀមពីដើមរៀងមក ពួកគេមិនចេះឈឺចាប់ឬយ៉ាងណា ដែលទ្រាំមើល ពួកដង្កូវដូចអ្នកមកបំផ្លាញតែខ្មែរគ្នាឯងឱ្យរលាយ សឹងគ្រប់ជំនាន់ ។ យូរៗទៅ ទៅជាពួករៀនបានតិច ពួកអក្ខរកម្ម និង ពួករៀនជំនាញផ្នែកផ្សេងសោះ ចេះមកបកស្រាយ ទំនៀមវប្បធម៌ខ្មែរ ប៉ាតណាប៉ាតណី នាំឱ្យច្របល់សង្គមខ្មែរម្ដងហើយម្ដងទៀត តាមផ្នត់គំនិតដ៏សំរាមរបស់ពួកគេ ដែលក្រុមបុរាណចារ្យ មិនអាចទទួលយកបាន ក្នុងបរិបទនេះ ។ == សេចក្តីថ្កោលទោស == * សូមអំពាវនាវ ឱ្យអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចទាំងអស់ ក៏ដូចជាថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់នៃក្រសួងវប្បធម៌ និង ក្រសួងពត៌មាន សូមចូលរួមបញ្ឈប់ដាច់ខាត រាល់ជន់ទាំងឡាយណាដែលស្លៀកពាក់តែងកាយ ជាពួកទេវតា ហើយយកទៅធ្វើជាសេចក្ដីលេងសើចបង្ហោះជាការលេងកំប្លុកកំប្លែង ផុសនៅតាមបណ្ដាញសង្គមផ្សេងៗ ដែលប្រាសចាកពីសេចក្ដីគោរពរបស់ដូនតាខ្មែរទាំងស្រុង ដែលសំលៀកបំពាក់ទាំងនេះត្រូវបានចាត់ទុកជា សំលៀកបំពាក់ថ្លៃថ្នូរ និងជានិមិត្តរូបតំណាងឱ្យរបាំទេវៈរបស់កម្ពុជាផងដែរ ដែលយើងគ្រប់គ្នាសម្គាល់ថា ជាសំលៀកបំពាក់នៃរបាំព្រះរាជទ្រព្យ ។ == កិច្ចពិធីទាក់ទងនិងគោម នៅកម្ពុជា == '''Lantern Ceremony in Cambodia''' * '''ពិធីព្យួរគោម''' ប្រារព្ធនៅក្នុងពិធីបុណ្យ [[ចូលឆ្នាំខ្មែរ]] ។ English: Lantern hanging ceremony held in the festival Khmer New Year.(April) * '''ពិធីបង្ហោះគោម''' ប្រារព្ធនៅក្នុងពិធីបុណ្យ [[វិសាខបូជា]] ។ English: Lantern launching ceremony held in the festival Vaisak Worship Day.(May) Worshipping to Buddha Ceremony. * '''ពិធីបណ្ដែតគោម''' ប្រារព្ធនៅក្នុង [[ពិធីបុណ្យអុំទូក]] ។ English: Lantern Floating Ceremony '' 'Held in Cambodia Water Festival or Bon Om Touk (November) == តំណភ្ជាប់អត្ថបទ == '''Article links''' * [[សង្ក្រាន្ត]] (Sangkran) * [[ព្រះរាជពិធី ច្រត់ព្រះនង្គ័លកម្ពុជា]] == អត្ថបទ ប្រៀបធៀប == '''Articles Comparison''' អត្ថបទ នៃការចងក្រងនៅ វីគីភីឌាខ្មែរចែកចេញជា ៤ ប្រភេទ ប្រភេទទី១ ការចងក្រងតាមកម្រិតសិក្សា របស់ យូស័រ (User) ដែលធ្វើការសរសេរចងក្រងតាមលំនាំ ដើមទាំងស្រុង ហៅថាអត្ថបទចម្លង អ្នកចងក្រងមានកម្រិតយល់ដឹងតិច ការដាក់ប្រភពឯកសារយោង មិនច្បាស់លាស់ ការដាក់ប្រភពឯកសារមិនត្រឹមត្រូវ ។ ប្រភេទទី២ ការចងក្រង ដោយផ្អែកលើ ការដាក់ឯកសារយោងតាមប្រភពតំណភ្ជាប់ក្រៅ លើបណ្ដាញណាមួយ ដោយមិនមានស្ថាប័ន ជំនាញទទួលស្គាល់ ឧទាហរណ៍: ការដាក់ឯកសារយោងតាម វេបសាយផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជា៖ Blog spot, World press, ផ្សេងៗ ដែលជាប្រភពបង្កើតឡើងដោយខ្លួនឯង ដោយមិនមានការ ទទួលស្គាល់ដោយ គ្រឹះស្ថានបោះពុម្ពផ្សាយ និង មិនមានអាជ្ញាប័ណ្ណ ចេញផ្សាយត្រឹមត្រូវ និង មិនមានសូម្បីតែឈ្មោះអ្នកនិពន្ធ ។ ឧទាហរណ៍: អ្នកនិពន្ធជំនាន់មុន ស្រាវជ្រាវនិងចងក្រងចេញផ្សាយជាសៀវភៅមួយក្បាល បន្ទាប់មកអ្នកជំនាន់ក្រោយបានស្រាវជ្រាវឃើញអត្ថបទនេះ ក៏យកវាមកបន្ត ដោយបន្លំថាខ្លួនជាអ្នកស្រាវជ្រាវ និង ចងក្រង ដែលជាការរំលោភលើសិទ្ធអ្នកនិពន្ធជាខ្លាំង ហើយវាជាចេទនាក្នុងការបន្លំស្នាដៃ អ្នកជំនាន់មុនផងដែរ ដូចនេះហើយ អ្នកជំនាន់ក្រោយគួរផ្លាសប្ដូរឥរិយាបទ គួរជំនួសដោយពាក្យថា ប្រែសម្រួល (Edition) មានន័យថា អ្នកបានយកអត្ថបទដើមជាគោល ហើយអ្នកសរសេរបន្ថែមនូវប្រយោគឃ្លាណាមួយ ដែលអ្នកអាចរកឃើញពីប្រភពឯកសារផ្សេងទៀតហើយយកមកប្រែសម្រួលបញ្ចូលគ្នា ។ ប្រភេទទី៣ ការចងក្រងអត្ថបទខុសជំនាញវិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្លួន មានន័យថា អ្នករៀនផ្នែកផ្សេង និង មានកម្រិតវប្បធម៌ផ្នែកផ្សេង ហើយអ្នកមកចងក្រអត្ថបទផ្ទុយពីកម្រិតយល់ដឹងរបស់ខ្លួន ឧទាហរណ៍ អ្នកចេះជំនាញចងកូដ (Coder) ប៉ុន្តែអ្នកបែរជាមកសរសេរ ឬ ចងក្រងអត្ថបទ ដែលខុសពីជំនាញរបស់ខ្លួន មានន័យថា អ្នករៀនមុខវិជ្ជាផ្សេង ហើយអ្នកមកចងក្រង អត្ថបទ វប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រជាដើម ដែលធ្វើឱ្យអ្នកផ្សេងដែលចូលមើលអត្ថបទរបស់អ្នកទទួលបានការយល់ខុស ។ ប្រភេទទី៤ ការចងក្រងអត្ថបទដោយអ្នកជំនាញ មានន័យថា អត្ថបទដែលគេបានចងក្រង មានការរៀបពាក្យពេចន៍បានល្អ មានការពន្យល់ច្បាស់លាស់ មានឯកសារយោងច្បាស់លាស់ មានឈ្មោះអ្នកនិពន្ធ មានការបរិច្ឆេទ នៃឆ្នាំចេញផ្សាយ មានឈ្មោះដើម របស់អត្ថបទគោល មានការទទួលស្គាល់ពីអ្នកជំនាញ គាំទ្រដោយគ្រឹះស្ថានបោះពុម្ភផ្សាយ អត្ថបទដែលបានចងក្រង មានបញ្ជីរលេខសៀវភៅ ដែលត្រូវនិងចំណេះជំនាញរបស់អ្នកចងក្រង ។ ដោយការរៀបរាប់ខាងលើនេះ រាល់អត្ថបទដែលចងក្រង វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិកម្ពុជា នៅលើអត្ថបទវីគីភីឌាខ្មែរ សូមបងប្អូនពិនិត្យរាល់ខ្លឹមសារអត្ថបទ និង តំណភ្ជាប់ ឯកសារយោង ឱ្យបានច្បាស់លាស់ ជាពិសេសការចងក្រងអត្ថបទ វប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ជាភាសាអង់គ្លេស ចងក្រងដោយពួកបរទេស ភាគច្រើនគឺមិនត្រឹមត្រូវនោះទេ ដូចនេះហើយ សូមបងប្អូនយល់ដឹងអំពីចំនុចនេះ សូមបញ្ឈប់ការចែកចាយ អត្ថបទវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា តាមរយៈអត្ថបទនៃ English Wikipedia ដោយជនបរទេសទាំងនោះ ធ្វើតាមច្បាប់គោលការរបស់គេ ដោយរក្សានូវស្នាដៃអ្នកចងក្រងមុន ដូចនេះយើងមិនអាចចូលទៅកែសម្រួលអត្ថបទក្នុង Article នោះបានទេ ពួកគេ និង Block យើងចេញហើយហើយចោទប្រកាន់ User របស់យើងថា ជា User អាយ៉ង ។ ឧទាហរណ៍: Article [https://en.wikipedia.org/wiki/Cambodian_New_Year Cambodian New Year] ដែលជាអត្ថបទមិនត្រឹមត្រូវ ហើយខ្លឹមសារនៃអត្ថបទនេះ ត្រូវបានជនជាតិថៃមួយចំនួន យកវាមកវាយប្រហារ វប្បធម៌កម្ពុជា នៅលើបណ្ដាញសង្គមថ្មីៗនេះ ហើយអត្ថបទក្នុង article នេះត្រូវបានពួកជនបរទេសដែលខុសជំនាញវិជ្ជាមុខជំនាញរបស់ពួកគេ ធ្វើការការពារ និង ចងក្រងអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ហើយយើងមិនងាយស្រួលក្នុងការចូលទៅប្រែសម្រួលនោះទេ ពួកវានិងប្លុកយើងចេញដោយចោទប្រកាន់ថា អាយ៉ង user ដោយពួកវាចាំបាច់ក្នុងការប្លុកមិនឱ្យមានការកែប្រែក្នុង article ដែលពួកវាបានកាន់កាប់នោះទេ ។ == ដូចច្នេះ == '''See also''' តើពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី មេសៈរាសី មាននៅប្រទេសណាខ្លះ នៃតំបន់អាសុីភាគខាងត្បូង ? តើពួគគេចាប់ផ្ដើមប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំរបស់ខ្លួននៅពេលណា ? '''(New Year fall in April)''' * (Khmer New Year) Start in 7th century 637 AD * (Songkran Thai New Year) Start in 19th century 1888 AD * (Pi Mai Laos New Year) Start in 14th century * (Tamil New Year in Southern India) start in 3rd century * (Sinhalese New Year Sri Lanka) Start in 5th century * (Vaisakhi in Northern India) Start in 19th century 1801 AD * (Nepal New Year) Start in 16th century * (Thingyan New Year Myanmar) Start in 11th century * (Dai New Year Chinese) Start in 14th century 1380 AD * (Pohela Boishakh New Year Bangladesh) Start in 7th century == ឯកសារយោង == ql15xs1xb18i99qe1byzsdjb8qxlqp5 0 47803 338867 337469 2026-08-12T17:43:29Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះមហេសីសម័យកាលលង្វែក នៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា។ 338867 wikitext text/x-wiki {{pp-protected}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #CFB53B;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> បរមរាជាទី២ </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''រជ្ជកាល''' | ១៥៦៦-១៥៧៦ [[រាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''គ្រងរាជ''' |​​លើកទី១ - ១៥៦៦ <br/> លើកទី២ - ១៥៦៨ |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' | [[សម័យកាលលង្វែក]] |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះនាមពេញ''' |​​​ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជាធិរាជ រាមាធិបតី |- style="vertical-align:center;" |'''មរណៈនាម''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''ក្សត្រមុន''' | [[ចន្ទរាជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជបន្ត''' | [[ព្រះសត្ថាទី១]] |- style="vertical-align:center;" |'''សន្តិវង្ស''' | រាជវង្ស​លង្វែក |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រសូត្រ''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''មហេសី''' | [[ស្រីទេពធីតា]]<br/>[[សុជាតិក្សត្រី]]<br/>[[សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី|ទេវីក្សត្រី]]<br/>[[កេសរមាលា]]<br/>[[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]]<br/>[[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''បុត្រ''' | [[ព្រះសត្ថាទី១]]<br/>[[ស្រីសុរិយោពណ៌]]<br/>[[ពញ្ញានូ]]<br/>[[ពញ្ញាអន]] |- style="vertical-align:center;" |'''ចូលទីវង្គត''' | ១៥៧៦ |- style="vertical-align:center;" |'''ជំនឿសាសនា''' |[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ពុទ្ធសាសនា]] និង [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា]] <br/> [[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|ជំនឿ​លើពពួកទេវតា ]] |} '''បរមរាជាទី២''' ឬ '''[[រាជឱង្ការធំ]]''' ([[អង់គ្លេស]]: Borom Reachea II) or (Reach Angkar Thom) ([[សៀម ]] ហៅទ្រង់ថា: បរមិន្ទរាជា) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៥៧៦) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៥៦៦-១៥៧៦) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ជាលើកទី២នៅ រាជធានីលង្វែក ក្នុងឆ្នាំខាល ព.សករាជ ២១១២ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៥៦៨ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៤៩១ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា '''"ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជាធិរាជ រាមាធិបតី"''' ព្រះអង្គមានមហេសីមួយអង្គ ព្រះនាម សិរីរ័ត្នរាជទេវី និង មានបុត្រ ព្រះនាម ព្រះសត្ថា ដែលបានឡើងសោយរាជបន្តពីព្រះអង្គផងដែរ ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == ការប្រមូលកងទ័ព == '''Army mobilization''' គ.សករាជ ១៥៧០ ព្រះបរមរាជាទី២ ទ្រង់ប្រកាសប្រមូលកងទ័ពបានចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) ត្រៀមធ្វើសឹកចម្បាំងជាមួយនគរ [[សៀម]], ទ្រង់បញ្ជារឱ្យធ្វើទូកចម្បាំងចំនួន ៥០០ គ្រឿង រួមជាមួយទូកចម្លងកងទ័ពចំនួន ២០០ គ្រឿង, ដំរីសឹក ១០០០ ក្បាល, សេះចម្បាំង ៥០០០ ក្បាល, រទេះចម្បាំង ៥០០០ គ្រឿង, កងឆ្នើម ៤០០០ នាក់, ចារកម្ម ២៣ នាក់, អ្នកឆ្លបការណ៍សឹក ១០០ នាក់ ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឱ្យចេញព្រះរាជប្រកាសប្រាប់ដល់ទៅចៅហ្វាយស្រុកគ្រប់ខេត្តឱ្យហ្វឹកហាត់សេនាទាហ៊ានឱ្យបានស្ទាត់ជំនាញ ហើយឱ្យសន្សំគ្រឿងស្បៀងអាហារនាំយកដាក់ក្នុងឃ្លាំងព្រះនគរ បន្ទាប់មកទ្រង់ចាត់សំពៅពីរ ឱ្យទៅទិញគ្រឿងសាស្ត្រាវុធ កាំភ្លើងធំពីពួក ប៉ទុយហ្គាល់ (Portugal) នាក្រៅប្រទេសផងដែរ ។ ក្រោយប្រមូលកងទ័ព និង គ្រឿងសឹកចម្បាំងរួចរាល់ ព្រះបរមរាជាទី២ បានចាត់តំណាង បេសកជន ឱ្យថ្វាយសារលិខិតប្រកាសសង្គ្រាម និង ស្ដេចក្រុងស្រីអាយុធ្យា ព្រះនាម ព្រះមហាធម្មរាជា (Maha Thomma Rachha) ស្ដេចសៀម មានការបារម្ភណាស់ បានចេញបញ្ជារឱ្យកងទ័ពទាំងអស់ការពារ ក្រុងអាយុធ្យា ឱ្យបានមាំមួន និង បានសុំជំនួយទ័ពពីភូមា នៃទ័ព ហង្សាវឌី ឱ្យការពារក្រុងអាយុធ្យា នៅផ្នែកម្ខាងទៀតនៃទន្លេនោះផងដែរ ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == កងទ័ពលង្វែក វាយប្រហារ ក្រុងស្រីអាយុធ្យា == '''Longvek army attacks Ayyuthaya City''' គ.សករាជ ១៥៧០ ដដែល នៅពេលដែល ព្រះបរមរាជាទី២ ត្រៀមលើកទ័ពទៅវាយក្រុងស្រីអាយុធ្យា អំឡុងពេលនោះដែរ ពួក [[អណ្ណាម]] បានលើកទ័ពវាយយកទឹកដីចាម៉្បា បានជាបន្តបន្ទាប់ ដូចនេះហើយទ្រង់បានបញ្ជូនទ័ព ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) ឱ្យទៅការពារ [[ក្រុងព្រៃនគរ]] ដូចនេះកងទ័ពដែលត្រៀមយកទៅវាយ ក្រុងអាយុធ្យា ចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) បានកាត់បន្ថយមកត្រឹម ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) វិញប៉ុនណោះ ។ ព្រះបរមរាជាទី២ ទ្រង់បានចាត់ឱ្យ ចំប៉ាធិរាជ ជាមេទ័ពធំ លើកទ័ព ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) ទៅវាយក្រុងស្រីអាយុធ្យា ដោយសារតែក្រុងស្រីអាយុធ្យា ហុំព័ទ្ធទៅដោយទឹកជុំវិញ កងទ័ពជើងគោកមិនអាចឆ្លងទៅបាន ចំប៉ាធិរាជ បានឱ្យទ័ពជើងទឹក ដាក់ទូកចម្លង ១០០គ្រឿង ដែលផ្ទុកកងទ័ព ៧០០០ (៧ពាន់នាក់) វាយចូលក្រុងស្រីអាយុធ្យា និង បែកចែងកងទ័ព មួយផ្នែកទៀត ដឹកនាំដោយមេទ័ពរង នាម រតនា ឱ្យដាក់ទូកចម្លង ១៥គ្រឿង ដែលផ្ទុកកងទ័ព ៤០០០ (៤ពាន់នាក់) ទៅវាយជ្រុងចៅសនុក ដែលជាផ្នែកម្ខាងទៀតនៃក្រុងអាយុធ្យា និង ចាត់ឱ្យធ្វើក្បូនឬស្សី ដាក់កាំភ្លើងធំបាញ់ចេញពីផ្ទៃទឹក វាយប្រហារទៅក្រុងស្រីអាយុធ្យាតែម្ដង កងទ័ពលង្វែកបានចូលច្បាំង និង ទ័ពសៀម ពីវេលាព្រឹក រហូតដល់ថ្ងៃត្រង់ នៅតែមិនអាចវាយបែកក្រុងអាយុធ្យា ស្ដេចសៀម មហាធម្មរាជា បានបញ្ជារឱ្យកងទ័ពបែរកាំភ្លើងធំបាញ់កំទេចក្បូនខ្មែរ ដែលដាក់កាំភ្លើងធំនោះខ្ទេចគ្មានសល់ កងទ័ពខ្មែរបានដកមកច្រាំងម្ខាងទៀតវិញ ត្រៀមវាយចូលក្រុងអាយុធ្យាផ្នែកម្ខាងទៀតជាលើកទី២ ការចូលច្បាំងជាលើកទី២ ដឹកនាំដោយមេទ័ពខ្មែរ នាម បុស្សរាជ បានលើកទ័ពជើងទឹកជាង១មុឺននាក់ទៀត ចូលវាយក្រុងអាយុធ្យាជាលើកទី២ ទៅដល់ផ្នែកម្ខាងទៀត ក៏ប្រទះនិងទ័ពភូមាហង្សាវឌី បានដាក់កាំភ្លើងធំនៅលើខ្នងដំរី ហើយបាញ់បំបែកកងទ័ពខ្មែរ មិនអាចចម្លងទ័ពទៅផ្នែកម្ខាងទៀតបាន កងទ័ពខ្មែរបានដកថយមកវិញជាលើកទី២ ។ ដោយសារតែក្រុងស្រីអាយុធ្យា មានទឹកហ៊ុំព័ទ្ធជុំវិញ ធ្វើឱ្យកងទ័ពខ្មែរពិបាកវាយចូលពេក ទើបព្រះបរមរាជាទី២ ត្រាសបង្គាប់ឱ្យ លើកប៉មដាក់កាំភ្លើងធំនៅផ្នែកម្ខាង ហើយឱ្យកងទ័ពលង្វែក រឹបអូសយក ទ្រព្យសម្បត្តិ តាមភូមិស្រុករបស់សៀម ដោយរឹបអូសយក ដំរី សេះ គោ ក្របី និង ស្បៀងអាហារជាច្រើន ឱ្យចាប់បញ្ជូនមកក្រុងលង្វែក ។ កងទ័ពលង្វែក បានធ្វើសង្ក្រាមជាមួយទ័ពសៀមអស់រយៈពេលពេញមួយខែ នៅតែមិនអាចវាយបែកក្រុងអាយុធ្យា ទើបព្រះបរមរាជាទី២ ប្រកាសឱ្យដកទ័ពត្រឡប់មកវិញ ហើយទ្រង់បានប្រកាសថា ទ្រង់ផ្ទាល់និងលើកទ័ពធំលង្វែក វាយចូលសៀមម្ដងទៀត ។<ref>Eng Suth (1969) [https://www.elibraryofcambodia.org/ebook/morha-boros-khmer-2-ebook/ Mohaboros Khmer Documents Volume 1-2], Publisher: Institut Français du Cambodge Bibliothèque Numérique Culturethèque.</ref> == សង្គ្រាមខ្មែរ-ឡាវ គ.សករាជ ១៥៧២ == '''Khmer-Laotian War 1572 AD''' ក្នុងឆ្នាំ ១៥៧១ នៃគ.សករាជ នៅពេលដែលស្ដេចឡាវ ព្រះនាម ស្រីសេដ្ឋាធិរាជ (Si Sethatiraj) នៃនគរឡានឆាង យល់ឃើញថា ស្ដេចនៃអាណាចក្រលង្វែក បានពង្រីកឥទ្ធិពលកងទ័ពយ៉ាងខ្លាំងក្នុងតំបន់ ដូចនេះដើម្បីទប់ទល់ឥទ្ធិពលកម្ពុជាក្នុងការពង្រីកវិសាលភាពទឹកដី ស្ដេចឡាវអង្គនេះបានមកបបួល ព្រះបរមរាជាទី២ ភ្នាល់ប្រជល់ដំរី ដាក់សួយសាអាករ ជាព្រះដង្វាយ និង ចុះសន្ធិសញ្ញា ដាក់នគរជាចំនុះផងដែរ ។ សំណើរសុំភ្នាល់ប្រជល់ដំរីរបស់ឡាវ ត្រូវបានយល់ព្រមដោយព្រះរាជាខ្មែរ ស្ដេចឡាវ បានចាត់បេសកជន និង មន្ត្រីក្រុមការ ជាង១ពាន់នាក់ នាំយកដំរីឡានឆាង ដែលមានកម្ពស់ ៨ ហត្ថ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ ៤ម៉ែត្រ (4m) មកប្រកួតនិងដំរីខ្មែរ ឈ្មោះ គជវេហារ មានកម្ពស់ ៧ ហត្ថ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ ៣.៥ ម៉ែត្រ (3.5m) ការប្រជល់ដំរី បានរៀបចំឡើងនៅ ស្រុកអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្ន : [[កំពង់ធំ]]) ការប្រជល់ដំរីបានមកដល់ ដោយសារតែដំរីខ្មែរមានកម្ពស់ទាបជាង ទើបវាអាចមុជទៅក្រោមដំរីឡាវរួចយកភ្លុករបស់វាចាក់ផ្នែកខាងក្រោមរហូតដល់ដំរីឡាវចាញ់ ហើស្ដេចឡាវ ក៏យល់ព្រមថ្វាយសួសាអាករយ៉ាងច្រើនមកនគរខ្មែរ រហូតដល់ស្ដេចឡាវ មិនអាចទ្រាំនិងសេចក្ដីអាម៉ាសដែលចាញ់ការភ្នាល់ប្រជល់ដំរីនិង នគរខ្មែរ ទ្រង់ក៏សម្រេចចិត្តលើកទ័ពឡាវមកវាយប្រហារកម្ពុជាតែម្ដង ។ គ.សករាជ ១៥៧២ ស្ដេចឡាវ ស្រីសេដ្ឋាធិរាជ បានលើកទ័ពឡាវ ចំនួន ១៥០,០០០ (១៥មុឺននាក់) ចូលមកឈ្លានពានកម្ពុជា កងទី១ មានចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) ជាកងទ័ពជើងគោក អមទៅដោយដំរីសឹក ៥០០ក្បាល និង ទ័ពសេះ ១២០០នាក់ រីឯកងទី២ មានចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ជាកងទ័ពជើងទឹកធ្វើដំណើរចុះមកតាម ដង [[ទន្លេមេគង្គ]] ។ ដោយមើលឃើញថា ស្ដេចឡាវបញ្ជូនទ័ពធំមកវាយលុកកម្ពុជា ព្រះបរមរាជាទី២ បានចាត់ឱ្យមេទ័ពឧទ័យធិរាជ ដឹកនាំទ័ព ចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) ត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកឡាវ ។ កងទ័ពជើងទឹកឡាវ ចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) បានមកដល់ [[ស្រុកសម្បូរ]] [[ខេត្តក្រចេះ]] ក៏ទទួលច្បាំងនិងកងទ័ពជើងទឹកខ្មែរ ចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) រីឯកងទ័ពខ្មែរចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) ផ្សេងទៀត បូករួមទាំង ដំរីសឹក ៣០០ក្បាល និង ទ័ពសេះ ៨០០នាក់ ត្រៀមការពារបន្ទាយនៅ ស្រុកអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្ន: [[កំពង់ធំ]]) ។ កងទ័ពឡាវ ១សែននាក់បានវាយចូលបន្ទាយខ្មែរ កងទ័ពទាំងពីរបានប្រើកាំភ្លើងធំបាញ់ប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក កងទ័ពស្លាប់អស់ជាច្រើន ស្ដេចឡាវ បានបញ្ជារឱ្យប្រើរថចម្បាំង និង កងដំរីវាយសម្រុកទ័ពខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់ ទ័ពខ្មែរទប់ទល់មិនបានក៏បែកទ័ពរត់ចោលបន្ទាយ ទៅជួបនិងទ័ពហ្លួងរបស់ ព្រះបរមរាជា បានលើកទ័ពជំនួយពីលង្វែក ចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) បន្ថែមទៀត និង បានបញ្ជារឱ្យកងឆ្លបដុតភ្លើងបង្កើតផ្សែង ពាសពេញព្រៃដើម្បីបង្អាក់កងទ័ពឡាវ ហើយទ្រង់ឱ្យរាយទ័ពនៅតាមព្រៃ ដើម្បីព័ទ្ធកងទ័ពឡាវ នៅវេលាយប់នេះ ។ វេលាព្រឹកចូលមកដល់ កងទ័ពខ្មែរ ដឹកនាំដោយ ពញ្ញាធម្មាតេជោ លើកទៅវាយទ័ពឡាវផ្នែកខាងក្រោយ សម្លេងសន្ធឹកស្គរឃ្មោះនៃកងទ័ពខ្មែរ បានបើកការវាយលុកកងទ័ពឡាវ គ្រប់ច្រកល្ហក ស្ដេចឡាវពេលដែលដឹងថាកងទ័ពខ្មែរឡោមព័ទ្ធកងទ័ពខ្លួន ក៏ប្រកាសឱ្យដកថយនិងវាយសម្រុកចេញពីការឡោមព័ទ្ធ កងទ័ពខ្មែរក៏ទទួលបានជ័យជំនះ និង ចាប់បានឈ្លើយសឹកកងទ័ពឡាវ ប្រមាណជា ១០,០០០ (១មុឺននាក់) ចំណែកឯស្ដេចឡាវបានដកទ័ពត្រឡប់ទៅវិញ ក៏ត្រូវបានទ័ពខ្មែរដេញតាម រំកិលព្រំដែនយកបានស្រុកមួយចំនួន នៃភាគជើងផងដែរ ដូចជា៖ ស្រុកអាចម៍ក្រពើ (Attapeu) ចម្ប៉ាសាក់ (Champasak) និង ប៉ាក់សេ (Pakxe) ចំណែកឯតំបន់ដែលកងទ័ពឡាវរត់ឆ្លងកាត់ពីតំបន់អូរអាឡៃ នៃ [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] ហើយតំបន់នោះត្រូវបានហៅថា ឡាវបាក់ទ័ព មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។<ref> Bernard Philippe Groslier (2006) [https://books.google.com/books/about/Angkor_and_Cambodia_in_the_Sixteenth_Cen.html?id=Vm1uAAAAMAAJ Angkor and Cambodia in the Sixteenth Century: According to Portuguese and Spanish Sources], Publisher: Orchid Press, Original from the University of Michigan p.186 [[ISBN]]: 9745240532, 9789745240537 </ref> == សង្គ្រាមខ្មែរ-ភូមា គ.សករាជ ១៥៧៤ == '''Khmer-Burmese War 1574 AD''' នៅពេលដែល ព្រះបរមរាជា ជ្រាបដំណឹងថា នាពេលនេះ ប្រទេសសៀម ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយពួកភូមា ដែលមានស្ដេចព្រះនាម "បាយិនណោង" (Bayinnaung) នៃអាណាចក្រតងអ៊ូ (Kh-Pronoun:Tong U) (Tungoo) ដែលបានលេបយករដ្ឋចំនួន៤ ដូចជា៖ ហង្សាវឌី (Hansavadi), អាវ៉ារ (Avar), សុខោទ័យ (Sukhothai) និង ស្រីអាយុធ្យា (Si Ayutthaya) និង បានចេញទ័ពធំទៅលេបយកអាណាចក្រ ឡានឆាង (Lan Xang) នគរឡាវ ផងដែរ ទើបក្នុងឆ្នាំ ១៥៧៤ នៃគ.សករាជ ព្រះបរមរាជា បានប្រមូលទ័ពលង្វែកចំនួន ១៣០,០០០ (១៣មុឺននាក់) ត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកប៉េហ្គូ (Pegu) របស់ភូមា ដើម្បីដណ្ដើមទឹកដីភាគខាងលិចត្រឡប់មកវិញ ។ កងទ័ពលង្វែកបានប្រមូលផ្ដុំគ្នា នៅចន្ទបុរី (Kh-Pronoun: Chan Borei) (Chanthaburi) ព្រះបរមរាជា បានបែងចែកកងទ័ព ជា៥កងពល កងពលទី១ ជាទ័ពជើងទឹក ដឹកនាំដោយ ចៅពញ្ញាចិន មានចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) លើកទៅវាយយកស្រុក ធនបុរី (Kh-Pronoun: Thun Burei) (Thon Buri) ចំណែកឯ ៤កងពលទៀត ទៅប្រមូលផ្ដុំនៅ ស្រុកព្រះប្រដែង ឬ សមុទ្របាកាន (Samut Prakan) ដើម្បីត្រៀមវាយចូលរាជធានី ស្រីអាយុធ្យា ម្ដងទៀត ។ ដំណឹងនៃការប្រមូលផ្ដុំកងទ័ពលង្វែក ជាង១សែននាក់ ដើម្បីវាយចូលរាជធានីស្រីអាយុធ្យា បានដឹងដល់អ្នកដឹកនាំក្រុងអាយុធ្យា នាម នរេសូរ (Kh-Pronoun: Nore Sur) (Thai-Pronoun: Naresuan) បានប្រកាសបិទព្រំដែន ហើយបានចាត់បេសកជន ថ្វាយសារលិខិតទៅ ព្រះរាជាខ្មែរ ដើម្បីចរចារ សុំបញ្ចប់ចម្បាំង នៅក្នុងសារលិខិតនោះបានសរសេរថា ថ្នាក់ដឹកនាំអាយុធ្យា ព្រមថ្វាយសួយសាអាកររាល់ឆ្នាំ និង ព្រមកំណត់បែងចែកព្រំដែន ពីចន្ទបុរី បស្ចឹមបុរី នគររាជសីម៉ា គោកខ័ណ្ឌ ប្រគល់ឱ្យទៅកម្ពុជា រហូតទល់និងព្រំប្រទល់នគរឡានឆាង ដូចនេះ ព្រះបរមរាជា ក៏យល់ព្រមតាមសំណើរនេះ ហើយដកទ័ពលង្វែកត្រឡប់មកវិញ ។<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref>​​ == ការសោយទីវង្គតស្ដេចសឹកចម្បាំងទី២ នៃអាណាចក្រលង្វែក == '''Death of the Second Warrior King of Longvek Kingdom''' គ.សករាជ ១៥៧៦ ត្រូវនិងឆ្នាំជូត អដ្ឋស័ក ខែជេស្ឋ ពុទ្ធសករាជ ២១២០ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៤៩៩ ព្រះបរមរាជា បានយាងសោយព្រះទីវង្គត ដោយរោគប្រឈួន នៅរាជវាំងលង្វែក ព្រះរាជបុត្រគ្រប់អង្គ និង សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជា និង រាជាគណៈ សេនាបតីមន្ត្រីធំតូច ក្រមព្រះរាជការលើកព្រះបរមសពដំកល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋហើយ រួចជំនុំថ្វាយព្រះរាជាសម្បត្តិទៅ [[ព្រះសត្ថាទី១|ព្រះសត្ថា]] ជារាជបុត្រច្បងឱ្យលើកគ្រងរាជបន្តពីបិតារបស់ទ្រង់ ។ ការសោយទីវង្គតរបស់ បរមរាជាទី២ បានធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជា មានការប្រែប្រួលនយោបាយដឹកនាំជាតិយ៉ាងធំ រហូតធ្វើឱ្យសង្គមជាតិកម្ពុជា មានវិបិត្តសេដ្ឋកិច្ច សាសនា ជំងឺរាតត្បាត គ្រោះរាំងស្ងួតទុរភិក្ស ភាពអត់ឃ្លាន ចោរកម្ម ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ។<ref> Librairie Hachette (1873) [https://books.google.com/books/about/Voyage_d_exploration_en_Indo_Chine_effec.html?id=FVEOAJkhS9EC Voyage d'exploration en Indo-Chine effectué pendant les annés 1866, 1867 et 1868 par une Commission française présidée par m. le capitaine de frégate Doudart de Lagrée et publié par les ordre du Ministere de la marine sous la direction de m. le lieutenant de vaisseu Francis Garnier, avec le concours de m. Delaporte ... et de mm. Joubert et Thorel: 1], Publisher: Librairie Hachette, Original from National Central Library of Florence p.580 </ref> == ក្រុមគ្រួសាររាជវង្ស == '''Royal family''' {| width=100% class="wikitable" |colspan="4" style="background-color:white" width=9% |<center><font color="#000080">'''[[បរមរាជាទី២]] ឬ [[រាជឱង្ការធំ]]'''</font></center> <center> '''Borom Reachea II''' or '''Reach Angkar Thom''' </center> |- ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ព្រះសត្ថាទី១]] <br> (Preah Satha I) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ស្រីសុរិយោពណ៌]] <br> (Srei Soriyoapor) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | ពញ្ញានូ <br> (Ponhea Nu) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ពញ្ញាអន]] <br> (Ponhea On) |- | align="center" |'''[[ជ័យជេស្ឋាទី១]]''' <br> '''[[ពញ្ញាតន់]]''' <br> '''[[ពញ្ញាញោម]]''' | align="center" |'''[[ជ័យជេស្ឋាទី២]]''' <br> '''ឧទ័យរាជា''' | align="center" |'''មិនមានកំណត់ត្រា''' | align="center" |'''មិនមានកំណត់ត្រា''' |} == ចំណារពន្យល់ == នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។ '''បញ្ចាក់''' ព្រះបរមរាជាទី២ បានលើកទ័ពលង្វែកដណ្ដើមបានខេត្ត២ ពីសៀមមកវិញ គឺខេត្ត ធន់បុរី និង ខេត្តព្រះប្រដែង ឬ សមុទ្របាកាន ហើយទ្រង់មានបំណងចង់រំលាយក្រុងអាយុធ្យា ដោយសារតែទ្រង់មិនចង់ប៉ះទង្គិចនិងពួកភូមា ទើបទ្រង់យល់ព្រមដកទ័ពលង្វែកត្រឡប់មកវិញ ក្រោយទទួលបានខេត្ត៣ ដែលកូនធម៌ស្ដេចភូមា ព្រះនាម នរេសូរ កាត់នៅទឹកដីពាក់កណ្ដាលទៀតនៃខេត្តចំនួន៣ មានខេត្ត បស្ចិមបុរី នគររាជសីមា និង គោកខណ្ឌ ឱ្យមកកម្ពុជាវិញក្នុងឆ្នាំ ១៥៧៤ មានន័យថាស្ដេច ចន្ទរាជា បានដណ្ដើមខេត្តទាំង៣នេះមកវិញ ប៉ុន្តែទ្រង់ដណ្ដើមវាបានតែពាក់កណ្ដាលប៉ុនណោះ ហើយមិនមានសំនេរណាមួយនៃឯកសារជាតិ បញ្ជាក់ថាទ្រង់បានចុះសន្ធិសញ្ញាសម្ព័នមិត្តជាមួយសៀមនោះទេ ចំណែកឯសន្ធិសញ្ញាសម្ព័នមិត្តខ្មែរ-សៀម ចុះនៅឆ្នាំ ១៥៧៧ រវាង ព្រះសត្ថាទី១ និង ស្ដេចសៀម មហាធម្មរាជា ក្រោយពេលសោយទិវង្គត់របស់ ព្រះបរមរាជាទី២ ដែលមានក្នុងកំណត់ត្រាឯកសារជាតិ ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា រៀបរៀងដោយរាជបណ្ឌិតមិនស៊ែរ ក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ដែលមានចំនួន ៣ ភាគ ចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ១៩២៨ និង ឆ្នាំ ១៩២៩ គឺជាឯកសារផ្លូវការណ៍ដែលចេញផ្សាយដោយព្រះរាជបណ្ណាល័យកម្ពុជា ហើយត្រូវបានប្រែសម្រួលដោយលោក អេងស៊ុត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩ ចេញផ្សាយដោយក្រសួងអប់រំ កម្ពុជា ។ រាល់ការចងក្រង ឬ តាក់តែនិពន្ធប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ពីសំណាក់ គ្រូបង្រៀន ឬ អ្នកនិពន្ធ ឬ បណ្ឌិតជំនាន់ក្រោយ រូបណាដែលបន្ថែមខ្លឹមសារអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាដោយចិត្តឯង ផ្ទុយនិងប្រភពដើម ហើយធ្វើការបោះពុម្ពចេញផ្សាយ ដោយចិត្តឯងនោះ មានន័យថា វាជាអត្ថបទអារម្មកថា របស់បុគ្គលប៉ុនណោះ មិនឆ្លុះបញ្ចាំងជាប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជានោះទេ ។ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថាចំពោះប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ដោយដាក់ឈ្មោះថា ពង្សាវតារ គឺជាឯកសារចងក្រងដោយសម្ដេចវាំងជួន ជាប្រភេទរឿងព្រេងនិទានអក្សរសីល៍ប៉ុនណោះ មិនឆ្លុះបញ្ចាំងជាប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជានោះទេ ។ * តើការរៀបរៀងរបាព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា របស់ក្រសួងអប់រំកម្ពុជាពីឆ្នាំ 2001 មកដល់ឆ្នាំ 2024 នេះ ដែលបញ្ចូលក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ ត្រឹមត្រូវឬទេ ? ក្រុមបុរាណាចារ្យ សូមឆ្លើយថា មិនត្រឹមត្រូវទេ , ក្រុមបុរាណាចារ្យ សង្ឃឹមថាក្រសួងអប់រំកម្ពុជា និង ធ្វើការត្រួតពិនិត្យកែប្រែខ្លឹមសារអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិកម្ពុជាឡើងវិញ ក្នុងកម្មវិធីសិក្សាថ្មី ឆ្នាំ 2025 ។ == មើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] == តំណភ្ជាប់ រជ្ជកាលគ្រងរាជ == {{S-start}} {{S-hou|''(គ.ស ០០០០-១៥៧៦)''}} {{Succession box|before= [[ចន្ទរាជា]]|title=[[អាណាចក្រលង្វែក]]|years='''១៥៦៦-១៥៧៦'''|after=[[ព្រះសត្ថាទី១]]}} {{S-end}} == ឯកសារយោង == {{Reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ|បរមរាជាទី២]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] smgn84n6e00bclrgnq3gkmobdx6ymh7 338873 338867 2026-08-12T18:12:50Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះមហេសីសម័យកាលលង្វែក នៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា។ 338873 wikitext text/x-wiki {{pp-protected}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #CFB53B;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> បរមរាជាទី២ </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''រជ្ជកាល''' | ១៥៦៦-១៥៧៦ [[រាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''គ្រងរាជ''' |​​លើកទី១ - ១៥៦៦ <br/> លើកទី២ - ១៥៦៨ |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' | [[សម័យកាលលង្វែក]] |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះនាមពេញ''' |​​​ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជាធិរាជ រាមាធិបតី |- style="vertical-align:center;" |'''មរណៈនាម''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''ក្សត្រមុន''' | [[ចន្ទរាជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជបន្ត''' | [[ព្រះសត្ថាទី១]] |- style="vertical-align:center;" |'''សន្តិវង្ស''' | រាជវង្ស​លង្វែក |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រសូត្រ''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''មហេសី''' | [[សុជាតិក្សត្រី|សិរីរ័ត្នរាជទេវី]]<br/>[[ស្រីទេពធីតា]]<br/>[[សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី|ទេវីក្សត្រី]]<br/>[[កេសរមាលា]]<br/>[[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]]<br/>[[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''បុត្រ''' | [[ព្រះសត្ថាទី១]]<br/>[[ស្រីសុរិយោពណ៌]]<br/>[[ពញ្ញានូ]]<br/>[[ពញ្ញាអន]] |- style="vertical-align:center;" |'''ចូលទីវង្គត''' | ១៥៧៦ |- style="vertical-align:center;" |'''ជំនឿសាសនា''' |[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ពុទ្ធសាសនា]] និង [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា]] <br/> [[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|ជំនឿ​លើពពួកទេវតា ]] |} '''បរមរាជាទី២''' ឬ '''[[រាជឱង្ការធំ]]''' ([[អង់គ្លេស]]: Borom Reachea II) or (Reach Angkar Thom) ([[សៀម ]] ហៅទ្រង់ថា: បរមិន្ទរាជា) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៥៧៦) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៥៦៦-១៥៧៦) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ជាលើកទី២នៅ រាជធានីលង្វែក ក្នុងឆ្នាំខាល ព.សករាជ ២១១២ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៥៦៨ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៤៩១ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា '''"ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជាធិរាជ រាមាធិបតី"''' ព្រះអង្គមានមហេសីមួយអង្គ ព្រះនាម [[សុជាតិក្សត្រី|សិរីរ័ត្នរាជទេវី]] និង មានបុត្រ ព្រះនាម [[ព្រះសត្ថាទី១|ព្រះសត្ថា]] ដែលបានឡើងសោយរាជបន្តពីព្រះអង្គផងដែរ ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == ការប្រមូលកងទ័ព == '''Army mobilization''' គ.សករាជ ១៥៧០ ព្រះបរមរាជាទី២ ទ្រង់ប្រកាសប្រមូលកងទ័ពបានចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) ត្រៀមធ្វើសឹកចម្បាំងជាមួយនគរ [[សៀម]], ទ្រង់បញ្ជារឱ្យធ្វើទូកចម្បាំងចំនួន ៥០០ គ្រឿង រួមជាមួយទូកចម្លងកងទ័ពចំនួន ២០០ គ្រឿង, ដំរីសឹក ១០០០ ក្បាល, សេះចម្បាំង ៥០០០ ក្បាល, រទេះចម្បាំង ៥០០០ គ្រឿង, កងឆ្នើម ៤០០០ នាក់, ចារកម្ម ២៣ នាក់, អ្នកឆ្លបការណ៍សឹក ១០០ នាក់ ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឱ្យចេញព្រះរាជប្រកាសប្រាប់ដល់ទៅចៅហ្វាយស្រុកគ្រប់ខេត្តឱ្យហ្វឹកហាត់សេនាទាហ៊ានឱ្យបានស្ទាត់ជំនាញ ហើយឱ្យសន្សំគ្រឿងស្បៀងអាហារនាំយកដាក់ក្នុងឃ្លាំងព្រះនគរ បន្ទាប់មកទ្រង់ចាត់សំពៅពីរ ឱ្យទៅទិញគ្រឿងសាស្ត្រាវុធ កាំភ្លើងធំពីពួក ប៉ទុយហ្គាល់ (Portugal) នាក្រៅប្រទេសផងដែរ ។ ក្រោយប្រមូលកងទ័ព និង គ្រឿងសឹកចម្បាំងរួចរាល់ ព្រះបរមរាជាទី២ បានចាត់តំណាង បេសកជន ឱ្យថ្វាយសារលិខិតប្រកាសសង្គ្រាម និង ស្ដេចក្រុងស្រីអាយុធ្យា ព្រះនាម ព្រះមហាធម្មរាជា (Maha Thomma Rachha) ស្ដេចសៀម មានការបារម្ភណាស់ បានចេញបញ្ជារឱ្យកងទ័ពទាំងអស់ការពារ ក្រុងអាយុធ្យា ឱ្យបានមាំមួន និង បានសុំជំនួយទ័ពពីភូមា នៃទ័ព ហង្សាវឌី ឱ្យការពារក្រុងអាយុធ្យា នៅផ្នែកម្ខាងទៀតនៃទន្លេនោះផងដែរ ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == កងទ័ពលង្វែក វាយប្រហារ ក្រុងស្រីអាយុធ្យា == '''Longvek army attacks Ayyuthaya City''' គ.សករាជ ១៥៧០ ដដែល នៅពេលដែល ព្រះបរមរាជាទី២ ត្រៀមលើកទ័ពទៅវាយក្រុងស្រីអាយុធ្យា អំឡុងពេលនោះដែរ ពួក [[អណ្ណាម]] បានលើកទ័ពវាយយកទឹកដីចាម៉្បា បានជាបន្តបន្ទាប់ ដូចនេះហើយទ្រង់បានបញ្ជូនទ័ព ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) ឱ្យទៅការពារ [[ក្រុងព្រៃនគរ]] ដូចនេះកងទ័ពដែលត្រៀមយកទៅវាយ ក្រុងអាយុធ្យា ចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) បានកាត់បន្ថយមកត្រឹម ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) វិញប៉ុនណោះ ។ ព្រះបរមរាជាទី២ ទ្រង់បានចាត់ឱ្យ ចំប៉ាធិរាជ ជាមេទ័ពធំ លើកទ័ព ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) ទៅវាយក្រុងស្រីអាយុធ្យា ដោយសារតែក្រុងស្រីអាយុធ្យា ហុំព័ទ្ធទៅដោយទឹកជុំវិញ កងទ័ពជើងគោកមិនអាចឆ្លងទៅបាន ចំប៉ាធិរាជ បានឱ្យទ័ពជើងទឹក ដាក់ទូកចម្លង ១០០គ្រឿង ដែលផ្ទុកកងទ័ព ៧០០០ (៧ពាន់នាក់) វាយចូលក្រុងស្រីអាយុធ្យា និង បែកចែងកងទ័ព មួយផ្នែកទៀត ដឹកនាំដោយមេទ័ពរង នាម រតនា ឱ្យដាក់ទូកចម្លង ១៥គ្រឿង ដែលផ្ទុកកងទ័ព ៤០០០ (៤ពាន់នាក់) ទៅវាយជ្រុងចៅសនុក ដែលជាផ្នែកម្ខាងទៀតនៃក្រុងអាយុធ្យា និង ចាត់ឱ្យធ្វើក្បូនឬស្សី ដាក់កាំភ្លើងធំបាញ់ចេញពីផ្ទៃទឹក វាយប្រហារទៅក្រុងស្រីអាយុធ្យាតែម្ដង កងទ័ពលង្វែកបានចូលច្បាំង និង ទ័ពសៀម ពីវេលាព្រឹក រហូតដល់ថ្ងៃត្រង់ នៅតែមិនអាចវាយបែកក្រុងអាយុធ្យា ស្ដេចសៀម មហាធម្មរាជា បានបញ្ជារឱ្យកងទ័ពបែរកាំភ្លើងធំបាញ់កំទេចក្បូនខ្មែរ ដែលដាក់កាំភ្លើងធំនោះខ្ទេចគ្មានសល់ កងទ័ពខ្មែរបានដកមកច្រាំងម្ខាងទៀតវិញ ត្រៀមវាយចូលក្រុងអាយុធ្យាផ្នែកម្ខាងទៀតជាលើកទី២ ការចូលច្បាំងជាលើកទី២ ដឹកនាំដោយមេទ័ពខ្មែរ នាម បុស្សរាជ បានលើកទ័ពជើងទឹកជាង១មុឺននាក់ទៀត ចូលវាយក្រុងអាយុធ្យាជាលើកទី២ ទៅដល់ផ្នែកម្ខាងទៀត ក៏ប្រទះនិងទ័ពភូមាហង្សាវឌី បានដាក់កាំភ្លើងធំនៅលើខ្នងដំរី ហើយបាញ់បំបែកកងទ័ពខ្មែរ មិនអាចចម្លងទ័ពទៅផ្នែកម្ខាងទៀតបាន កងទ័ពខ្មែរបានដកថយមកវិញជាលើកទី២ ។ ដោយសារតែក្រុងស្រីអាយុធ្យា មានទឹកហ៊ុំព័ទ្ធជុំវិញ ធ្វើឱ្យកងទ័ពខ្មែរពិបាកវាយចូលពេក ទើបព្រះបរមរាជាទី២ ត្រាសបង្គាប់ឱ្យ លើកប៉មដាក់កាំភ្លើងធំនៅផ្នែកម្ខាង ហើយឱ្យកងទ័ពលង្វែក រឹបអូសយក ទ្រព្យសម្បត្តិ តាមភូមិស្រុករបស់សៀម ដោយរឹបអូសយក ដំរី សេះ គោ ក្របី និង ស្បៀងអាហារជាច្រើន ឱ្យចាប់បញ្ជូនមកក្រុងលង្វែក ។ កងទ័ពលង្វែក បានធ្វើសង្ក្រាមជាមួយទ័ពសៀមអស់រយៈពេលពេញមួយខែ នៅតែមិនអាចវាយបែកក្រុងអាយុធ្យា ទើបព្រះបរមរាជាទី២ ប្រកាសឱ្យដកទ័ពត្រឡប់មកវិញ ហើយទ្រង់បានប្រកាសថា ទ្រង់ផ្ទាល់និងលើកទ័ពធំលង្វែក វាយចូលសៀមម្ដងទៀត ។<ref>Eng Suth (1969) [https://www.elibraryofcambodia.org/ebook/morha-boros-khmer-2-ebook/ Mohaboros Khmer Documents Volume 1-2], Publisher: Institut Français du Cambodge Bibliothèque Numérique Culturethèque.</ref> == សង្គ្រាមខ្មែរ-ឡាវ គ.សករាជ ១៥៧២ == '''Khmer-Laotian War 1572 AD''' ក្នុងឆ្នាំ ១៥៧១ នៃគ.សករាជ នៅពេលដែលស្ដេចឡាវ ព្រះនាម ស្រីសេដ្ឋាធិរាជ (Si Sethatiraj) នៃនគរឡានឆាង យល់ឃើញថា ស្ដេចនៃអាណាចក្រលង្វែក បានពង្រីកឥទ្ធិពលកងទ័ពយ៉ាងខ្លាំងក្នុងតំបន់ ដូចនេះដើម្បីទប់ទល់ឥទ្ធិពលកម្ពុជាក្នុងការពង្រីកវិសាលភាពទឹកដី ស្ដេចឡាវអង្គនេះបានមកបបួល ព្រះបរមរាជាទី២ ភ្នាល់ប្រជល់ដំរី ដាក់សួយសាអាករ ជាព្រះដង្វាយ និង ចុះសន្ធិសញ្ញា ដាក់នគរជាចំនុះផងដែរ ។ សំណើរសុំភ្នាល់ប្រជល់ដំរីរបស់ឡាវ ត្រូវបានយល់ព្រមដោយព្រះរាជាខ្មែរ ស្ដេចឡាវ បានចាត់បេសកជន និង មន្ត្រីក្រុមការ ជាង១ពាន់នាក់ នាំយកដំរីឡានឆាង ដែលមានកម្ពស់ ៨ ហត្ថ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ ៤ម៉ែត្រ (4m) មកប្រកួតនិងដំរីខ្មែរ ឈ្មោះ គជវេហារ មានកម្ពស់ ៧ ហត្ថ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ ៣.៥ ម៉ែត្រ (3.5m) ការប្រជល់ដំរី បានរៀបចំឡើងនៅ ស្រុកអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្ន : [[កំពង់ធំ]]) ការប្រជល់ដំរីបានមកដល់ ដោយសារតែដំរីខ្មែរមានកម្ពស់ទាបជាង ទើបវាអាចមុជទៅក្រោមដំរីឡាវរួចយកភ្លុករបស់វាចាក់ផ្នែកខាងក្រោមរហូតដល់ដំរីឡាវចាញ់ ហើស្ដេចឡាវ ក៏យល់ព្រមថ្វាយសួសាអាករយ៉ាងច្រើនមកនគរខ្មែរ រហូតដល់ស្ដេចឡាវ មិនអាចទ្រាំនិងសេចក្ដីអាម៉ាសដែលចាញ់ការភ្នាល់ប្រជល់ដំរីនិង នគរខ្មែរ ទ្រង់ក៏សម្រេចចិត្តលើកទ័ពឡាវមកវាយប្រហារកម្ពុជាតែម្ដង ។ គ.សករាជ ១៥៧២ ស្ដេចឡាវ ស្រីសេដ្ឋាធិរាជ បានលើកទ័ពឡាវ ចំនួន ១៥០,០០០ (១៥មុឺននាក់) ចូលមកឈ្លានពានកម្ពុជា កងទី១ មានចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) ជាកងទ័ពជើងគោក អមទៅដោយដំរីសឹក ៥០០ក្បាល និង ទ័ពសេះ ១២០០នាក់ រីឯកងទី២ មានចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ជាកងទ័ពជើងទឹកធ្វើដំណើរចុះមកតាម ដង [[ទន្លេមេគង្គ]] ។ ដោយមើលឃើញថា ស្ដេចឡាវបញ្ជូនទ័ពធំមកវាយលុកកម្ពុជា ព្រះបរមរាជាទី២ បានចាត់ឱ្យមេទ័ពឧទ័យធិរាជ ដឹកនាំទ័ព ចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) ត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកឡាវ ។ កងទ័ពជើងទឹកឡាវ ចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) បានមកដល់ [[ស្រុកសម្បូរ]] [[ខេត្តក្រចេះ]] ក៏ទទួលច្បាំងនិងកងទ័ពជើងទឹកខ្មែរ ចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) រីឯកងទ័ពខ្មែរចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) ផ្សេងទៀត បូករួមទាំង ដំរីសឹក ៣០០ក្បាល និង ទ័ពសេះ ៨០០នាក់ ត្រៀមការពារបន្ទាយនៅ ស្រុកអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្ន: [[កំពង់ធំ]]) ។ កងទ័ពឡាវ ១សែននាក់បានវាយចូលបន្ទាយខ្មែរ កងទ័ពទាំងពីរបានប្រើកាំភ្លើងធំបាញ់ប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក កងទ័ពស្លាប់អស់ជាច្រើន ស្ដេចឡាវ បានបញ្ជារឱ្យប្រើរថចម្បាំង និង កងដំរីវាយសម្រុកទ័ពខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់ ទ័ពខ្មែរទប់ទល់មិនបានក៏បែកទ័ពរត់ចោលបន្ទាយ ទៅជួបនិងទ័ពហ្លួងរបស់ ព្រះបរមរាជា បានលើកទ័ពជំនួយពីលង្វែក ចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) បន្ថែមទៀត និង បានបញ្ជារឱ្យកងឆ្លបដុតភ្លើងបង្កើតផ្សែង ពាសពេញព្រៃដើម្បីបង្អាក់កងទ័ពឡាវ ហើយទ្រង់ឱ្យរាយទ័ពនៅតាមព្រៃ ដើម្បីព័ទ្ធកងទ័ពឡាវ នៅវេលាយប់នេះ ។ វេលាព្រឹកចូលមកដល់ កងទ័ពខ្មែរ ដឹកនាំដោយ ពញ្ញាធម្មាតេជោ លើកទៅវាយទ័ពឡាវផ្នែកខាងក្រោយ សម្លេងសន្ធឹកស្គរឃ្មោះនៃកងទ័ពខ្មែរ បានបើកការវាយលុកកងទ័ពឡាវ គ្រប់ច្រកល្ហក ស្ដេចឡាវពេលដែលដឹងថាកងទ័ពខ្មែរឡោមព័ទ្ធកងទ័ពខ្លួន ក៏ប្រកាសឱ្យដកថយនិងវាយសម្រុកចេញពីការឡោមព័ទ្ធ កងទ័ពខ្មែរក៏ទទួលបានជ័យជំនះ និង ចាប់បានឈ្លើយសឹកកងទ័ពឡាវ ប្រមាណជា ១០,០០០ (១មុឺននាក់) ចំណែកឯស្ដេចឡាវបានដកទ័ពត្រឡប់ទៅវិញ ក៏ត្រូវបានទ័ពខ្មែរដេញតាម រំកិលព្រំដែនយកបានស្រុកមួយចំនួន នៃភាគជើងផងដែរ ដូចជា៖ ស្រុកអាចម៍ក្រពើ (Attapeu) ចម្ប៉ាសាក់ (Champasak) និង ប៉ាក់សេ (Pakxe) ចំណែកឯតំបន់ដែលកងទ័ពឡាវរត់ឆ្លងកាត់ពីតំបន់អូរអាឡៃ នៃ [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] ហើយតំបន់នោះត្រូវបានហៅថា ឡាវបាក់ទ័ព មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។<ref> Bernard Philippe Groslier (2006) [https://books.google.com/books/about/Angkor_and_Cambodia_in_the_Sixteenth_Cen.html?id=Vm1uAAAAMAAJ Angkor and Cambodia in the Sixteenth Century: According to Portuguese and Spanish Sources], Publisher: Orchid Press, Original from the University of Michigan p.186 [[ISBN]]: 9745240532, 9789745240537 </ref> == សង្គ្រាមខ្មែរ-ភូមា គ.សករាជ ១៥៧៤ == '''Khmer-Burmese War 1574 AD''' នៅពេលដែល ព្រះបរមរាជា ជ្រាបដំណឹងថា នាពេលនេះ ប្រទេសសៀម ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយពួកភូមា ដែលមានស្ដេចព្រះនាម "បាយិនណោង" (Bayinnaung) នៃអាណាចក្រតងអ៊ូ (Kh-Pronoun:Tong U) (Tungoo) ដែលបានលេបយករដ្ឋចំនួន៤ ដូចជា៖ ហង្សាវឌី (Hansavadi), អាវ៉ារ (Avar), សុខោទ័យ (Sukhothai) និង ស្រីអាយុធ្យា (Si Ayutthaya) និង បានចេញទ័ពធំទៅលេបយកអាណាចក្រ ឡានឆាង (Lan Xang) នគរឡាវ ផងដែរ ទើបក្នុងឆ្នាំ ១៥៧៤ នៃគ.សករាជ ព្រះបរមរាជា បានប្រមូលទ័ពលង្វែកចំនួន ១៣០,០០០ (១៣មុឺននាក់) ត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកប៉េហ្គូ (Pegu) របស់ភូមា ដើម្បីដណ្ដើមទឹកដីភាគខាងលិចត្រឡប់មកវិញ ។ កងទ័ពលង្វែកបានប្រមូលផ្ដុំគ្នា នៅចន្ទបុរី (Kh-Pronoun: Chan Borei) (Chanthaburi) ព្រះបរមរាជា បានបែងចែកកងទ័ព ជា៥កងពល កងពលទី១ ជាទ័ពជើងទឹក ដឹកនាំដោយ ចៅពញ្ញាចិន មានចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) លើកទៅវាយយកស្រុក ធនបុរី (Kh-Pronoun: Thun Burei) (Thon Buri) ចំណែកឯ ៤កងពលទៀត ទៅប្រមូលផ្ដុំនៅ ស្រុកព្រះប្រដែង ឬ សមុទ្របាកាន (Samut Prakan) ដើម្បីត្រៀមវាយចូលរាជធានី ស្រីអាយុធ្យា ម្ដងទៀត ។ ដំណឹងនៃការប្រមូលផ្ដុំកងទ័ពលង្វែក ជាង១សែននាក់ ដើម្បីវាយចូលរាជធានីស្រីអាយុធ្យា បានដឹងដល់អ្នកដឹកនាំក្រុងអាយុធ្យា នាម នរេសូរ (Kh-Pronoun: Nore Sur) (Thai-Pronoun: Naresuan) បានប្រកាសបិទព្រំដែន ហើយបានចាត់បេសកជន ថ្វាយសារលិខិតទៅ ព្រះរាជាខ្មែរ ដើម្បីចរចារ សុំបញ្ចប់ចម្បាំង នៅក្នុងសារលិខិតនោះបានសរសេរថា ថ្នាក់ដឹកនាំអាយុធ្យា ព្រមថ្វាយសួយសាអាកររាល់ឆ្នាំ និង ព្រមកំណត់បែងចែកព្រំដែន ពីចន្ទបុរី បស្ចឹមបុរី នគររាជសីម៉ា គោកខ័ណ្ឌ ប្រគល់ឱ្យទៅកម្ពុជា រហូតទល់និងព្រំប្រទល់នគរឡានឆាង ដូចនេះ ព្រះបរមរាជា ក៏យល់ព្រមតាមសំណើរនេះ ហើយដកទ័ពលង្វែកត្រឡប់មកវិញ ។<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref>​​ == ការសោយទីវង្គតស្ដេចសឹកចម្បាំងទី២ នៃអាណាចក្រលង្វែក == '''Death of the Second Warrior King of Longvek Kingdom''' គ.សករាជ ១៥៧៦ ត្រូវនិងឆ្នាំជូត អដ្ឋស័ក ខែជេស្ឋ ពុទ្ធសករាជ ២១២០ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៤៩៩ ព្រះបរមរាជា បានយាងសោយព្រះទីវង្គត ដោយរោគប្រឈួន នៅរាជវាំងលង្វែក ព្រះរាជបុត្រគ្រប់អង្គ និង សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជា និង រាជាគណៈ សេនាបតីមន្ត្រីធំតូច ក្រមព្រះរាជការលើកព្រះបរមសពដំកល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋហើយ រួចជំនុំថ្វាយព្រះរាជាសម្បត្តិទៅ [[ព្រះសត្ថាទី១|ព្រះសត្ថា]] ជារាជបុត្រច្បងឱ្យលើកគ្រងរាជបន្តពីបិតារបស់ទ្រង់ ។ ការសោយទីវង្គតរបស់ បរមរាជាទី២ បានធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជា មានការប្រែប្រួលនយោបាយដឹកនាំជាតិយ៉ាងធំ រហូតធ្វើឱ្យសង្គមជាតិកម្ពុជា មានវិបិត្តសេដ្ឋកិច្ច សាសនា ជំងឺរាតត្បាត គ្រោះរាំងស្ងួតទុរភិក្ស ភាពអត់ឃ្លាន ចោរកម្ម ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ។<ref> Librairie Hachette (1873) [https://books.google.com/books/about/Voyage_d_exploration_en_Indo_Chine_effec.html?id=FVEOAJkhS9EC Voyage d'exploration en Indo-Chine effectué pendant les annés 1866, 1867 et 1868 par une Commission française présidée par m. le capitaine de frégate Doudart de Lagrée et publié par les ordre du Ministere de la marine sous la direction de m. le lieutenant de vaisseu Francis Garnier, avec le concours de m. Delaporte ... et de mm. Joubert et Thorel: 1], Publisher: Librairie Hachette, Original from National Central Library of Florence p.580 </ref> == ក្រុមគ្រួសាររាជវង្ស == '''Royal family''' {| width=100% class="wikitable" |colspan="4" style="background-color:white" width=9% |<center><font color="#000080">'''[[បរមរាជាទី២]] ឬ [[រាជឱង្ការធំ]]'''</font></center> <center> '''Borom Reachea II''' or '''Reach Angkar Thom''' </center> |- ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ព្រះសត្ថាទី១]] <br> (Preah Satha I) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ស្រីសុរិយោពណ៌]] <br> (Srei Soriyoapor) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | ពញ្ញានូ <br> (Ponhea Nu) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ពញ្ញាអន]] <br> (Ponhea On) |- | align="center" |'''[[ជ័យជេស្ឋាទី១]]''' <br> '''[[ពញ្ញាតន់]]''' <br> '''[[ពញ្ញាញោម]]''' | align="center" |'''[[ជ័យជេស្ឋាទី២]]''' <br> '''ឧទ័យរាជា''' | align="center" |'''មិនមានកំណត់ត្រា''' | align="center" |'''មិនមានកំណត់ត្រា''' |} == ចំណារពន្យល់ == នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។ '''បញ្ចាក់''' ព្រះបរមរាជាទី២ បានលើកទ័ពលង្វែកដណ្ដើមបានខេត្ត២ ពីសៀមមកវិញ គឺខេត្ត ធន់បុរី និង ខេត្តព្រះប្រដែង ឬ សមុទ្របាកាន ហើយទ្រង់មានបំណងចង់រំលាយក្រុងអាយុធ្យា ដោយសារតែទ្រង់មិនចង់ប៉ះទង្គិចនិងពួកភូមា ទើបទ្រង់យល់ព្រមដកទ័ពលង្វែកត្រឡប់មកវិញ ក្រោយទទួលបានខេត្ត៣ ដែលកូនធម៌ស្ដេចភូមា ព្រះនាម នរេសូរ កាត់នៅទឹកដីពាក់កណ្ដាលទៀតនៃខេត្តចំនួន៣ មានខេត្ត បស្ចិមបុរី នគររាជសីមា និង គោកខណ្ឌ ឱ្យមកកម្ពុជាវិញក្នុងឆ្នាំ ១៥៧៤ មានន័យថាស្ដេច ចន្ទរាជា បានដណ្ដើមខេត្តទាំង៣នេះមកវិញ ប៉ុន្តែទ្រង់ដណ្ដើមវាបានតែពាក់កណ្ដាលប៉ុនណោះ ហើយមិនមានសំនេរណាមួយនៃឯកសារជាតិ បញ្ជាក់ថាទ្រង់បានចុះសន្ធិសញ្ញាសម្ព័នមិត្តជាមួយសៀមនោះទេ ចំណែកឯសន្ធិសញ្ញាសម្ព័នមិត្តខ្មែរ-សៀម ចុះនៅឆ្នាំ ១៥៧៧ រវាង ព្រះសត្ថាទី១ និង ស្ដេចសៀម មហាធម្មរាជា ក្រោយពេលសោយទិវង្គត់របស់ ព្រះបរមរាជាទី២ ដែលមានក្នុងកំណត់ត្រាឯកសារជាតិ ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា រៀបរៀងដោយរាជបណ្ឌិតមិនស៊ែរ ក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ដែលមានចំនួន ៣ ភាគ ចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ១៩២៨ និង ឆ្នាំ ១៩២៩ គឺជាឯកសារផ្លូវការណ៍ដែលចេញផ្សាយដោយព្រះរាជបណ្ណាល័យកម្ពុជា ហើយត្រូវបានប្រែសម្រួលដោយលោក អេងស៊ុត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩ ចេញផ្សាយដោយក្រសួងអប់រំ កម្ពុជា ។ រាល់ការចងក្រង ឬ តាក់តែនិពន្ធប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ពីសំណាក់ គ្រូបង្រៀន ឬ អ្នកនិពន្ធ ឬ បណ្ឌិតជំនាន់ក្រោយ រូបណាដែលបន្ថែមខ្លឹមសារអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាដោយចិត្តឯង ផ្ទុយនិងប្រភពដើម ហើយធ្វើការបោះពុម្ពចេញផ្សាយ ដោយចិត្តឯងនោះ មានន័យថា វាជាអត្ថបទអារម្មកថា របស់បុគ្គលប៉ុនណោះ មិនឆ្លុះបញ្ចាំងជាប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជានោះទេ ។ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថាចំពោះប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ដោយដាក់ឈ្មោះថា ពង្សាវតារ គឺជាឯកសារចងក្រងដោយសម្ដេចវាំងជួន ជាប្រភេទរឿងព្រេងនិទានអក្សរសីល៍ប៉ុនណោះ មិនឆ្លុះបញ្ចាំងជាប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជានោះទេ ។ * តើការរៀបរៀងរបាព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា របស់ក្រសួងអប់រំកម្ពុជាពីឆ្នាំ 2001 មកដល់ឆ្នាំ 2024 នេះ ដែលបញ្ចូលក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ ត្រឹមត្រូវឬទេ ? ក្រុមបុរាណាចារ្យ សូមឆ្លើយថា មិនត្រឹមត្រូវទេ , ក្រុមបុរាណាចារ្យ សង្ឃឹមថាក្រសួងអប់រំកម្ពុជា និង ធ្វើការត្រួតពិនិត្យកែប្រែខ្លឹមសារអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិកម្ពុជាឡើងវិញ ក្នុងកម្មវិធីសិក្សាថ្មី ឆ្នាំ 2025 ។ == មើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] == តំណភ្ជាប់ រជ្ជកាលគ្រងរាជ == {{S-start}} {{S-hou|''(គ.ស ០០០០-១៥៧៦)''}} {{Succession box|before= [[ចន្ទរាជា]]|title=[[អាណាចក្រលង្វែក]]|years='''១៥៦៦-១៥៧៦'''|after=[[ព្រះសត្ថាទី១]]}} {{S-end}} == ឯកសារយោង == {{Reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ|បរមរាជាទី២]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] hh7hqr2dc95efh6decf5jalqr84fyds 338877 338873 2026-08-12T18:25:11Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះមហេសីសម័យកាលលង្វែក នៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមរាជាទី២ ឬ រាជឱង្ការធំ ឬ បរមិន្ទរាជា។ 338877 wikitext text/x-wiki {{pp-protected}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #CFB53B;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> បរមរាជាទី២ </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''រជ្ជកាល''' | ១៥៦៦-១៥៧៦ [[រាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''គ្រងរាជ''' |​​លើកទី១ - ១៥៦៦ <br/> លើកទី២ - ១៥៦៨ |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' | [[សម័យកាលលង្វែក]] |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះនាមពេញ''' |​​​ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជាធិរាជ រាមាធិបតី |- style="vertical-align:center;" |'''មរណៈនាម''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''ក្សត្រមុន''' | [[ចន្ទរាជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជបន្ត''' | [[ព្រះសត្ថាទី១]] |- style="vertical-align:center;" |'''សន្តិវង្ស''' | រាជវង្ស​លង្វែក |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រសូត្រ''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''មហេសី''' | [[សុជាតិក្សត្រី|សិរីរ័ត្នរាជទេវី]]<br/>[[ស្រីទេពធីតា]]<br/>[[កេសរមាលា]]<br/>[[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]]<br/>[[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''បុត្រ''' | [[ព្រះសត្ថាទី១]]<br/>[[ស្រីសុរិយោពណ៌]]<br/>[[ពញ្ញានូ]]<br/>[[ពញ្ញាអន]] |- style="vertical-align:center;" |'''ចូលទីវង្គត''' | ១៥៧៦ |- style="vertical-align:center;" |'''ជំនឿសាសនា''' |[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ពុទ្ធសាសនា]] និង [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា]] <br/> [[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|ជំនឿ​លើពពួកទេវតា ]] |} '''បរមរាជាទី២''' ឬ '''[[រាជឱង្ការធំ]]''' ([[អង់គ្លេស]]: Borom Reachea II) or (Reach Angkar Thom) ([[សៀម ]] ហៅទ្រង់ថា: បរមិន្ទរាជា) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៥៧៦) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៥៦៦-១៥៧៦) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ជាលើកទី២នៅ រាជធានីលង្វែក ក្នុងឆ្នាំខាល ព.សករាជ ២១១២ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៥៦៨ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៤៩១ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា '''"ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជាធិរាជ រាមាធិបតី"''' ព្រះអង្គមានមហេសីមួយអង្គ ព្រះនាម [[សុជាតិក្សត្រី|សិរីរ័ត្នរាជទេវី]] និង មានបុត្រ ព្រះនាម [[ព្រះសត្ថាទី១|ព្រះសត្ថា]] ដែលបានឡើងសោយរាជបន្តពីព្រះអង្គផងដែរ ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == ការប្រមូលកងទ័ព == '''Army mobilization''' គ.សករាជ ១៥៧០ ព្រះបរមរាជាទី២ ទ្រង់ប្រកាសប្រមូលកងទ័ពបានចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) ត្រៀមធ្វើសឹកចម្បាំងជាមួយនគរ [[សៀម]], ទ្រង់បញ្ជារឱ្យធ្វើទូកចម្បាំងចំនួន ៥០០ គ្រឿង រួមជាមួយទូកចម្លងកងទ័ពចំនួន ២០០ គ្រឿង, ដំរីសឹក ១០០០ ក្បាល, សេះចម្បាំង ៥០០០ ក្បាល, រទេះចម្បាំង ៥០០០ គ្រឿង, កងឆ្នើម ៤០០០ នាក់, ចារកម្ម ២៣ នាក់, អ្នកឆ្លបការណ៍សឹក ១០០ នាក់ ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឱ្យចេញព្រះរាជប្រកាសប្រាប់ដល់ទៅចៅហ្វាយស្រុកគ្រប់ខេត្តឱ្យហ្វឹកហាត់សេនាទាហ៊ានឱ្យបានស្ទាត់ជំនាញ ហើយឱ្យសន្សំគ្រឿងស្បៀងអាហារនាំយកដាក់ក្នុងឃ្លាំងព្រះនគរ បន្ទាប់មកទ្រង់ចាត់សំពៅពីរ ឱ្យទៅទិញគ្រឿងសាស្ត្រាវុធ កាំភ្លើងធំពីពួក ប៉ទុយហ្គាល់ (Portugal) នាក្រៅប្រទេសផងដែរ ។ ក្រោយប្រមូលកងទ័ព និង គ្រឿងសឹកចម្បាំងរួចរាល់ ព្រះបរមរាជាទី២ បានចាត់តំណាង បេសកជន ឱ្យថ្វាយសារលិខិតប្រកាសសង្គ្រាម និង ស្ដេចក្រុងស្រីអាយុធ្យា ព្រះនាម ព្រះមហាធម្មរាជា (Maha Thomma Rachha) ស្ដេចសៀម មានការបារម្ភណាស់ បានចេញបញ្ជារឱ្យកងទ័ពទាំងអស់ការពារ ក្រុងអាយុធ្យា ឱ្យបានមាំមួន និង បានសុំជំនួយទ័ពពីភូមា នៃទ័ព ហង្សាវឌី ឱ្យការពារក្រុងអាយុធ្យា នៅផ្នែកម្ខាងទៀតនៃទន្លេនោះផងដែរ ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == កងទ័ពលង្វែក វាយប្រហារ ក្រុងស្រីអាយុធ្យា == '''Longvek army attacks Ayyuthaya City''' គ.សករាជ ១៥៧០ ដដែល នៅពេលដែល ព្រះបរមរាជាទី២ ត្រៀមលើកទ័ពទៅវាយក្រុងស្រីអាយុធ្យា អំឡុងពេលនោះដែរ ពួក [[អណ្ណាម]] បានលើកទ័ពវាយយកទឹកដីចាម៉្បា បានជាបន្តបន្ទាប់ ដូចនេះហើយទ្រង់បានបញ្ជូនទ័ព ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) ឱ្យទៅការពារ [[ក្រុងព្រៃនគរ]] ដូចនេះកងទ័ពដែលត្រៀមយកទៅវាយ ក្រុងអាយុធ្យា ចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) បានកាត់បន្ថយមកត្រឹម ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) វិញប៉ុនណោះ ។ ព្រះបរមរាជាទី២ ទ្រង់បានចាត់ឱ្យ ចំប៉ាធិរាជ ជាមេទ័ពធំ លើកទ័ព ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) ទៅវាយក្រុងស្រីអាយុធ្យា ដោយសារតែក្រុងស្រីអាយុធ្យា ហុំព័ទ្ធទៅដោយទឹកជុំវិញ កងទ័ពជើងគោកមិនអាចឆ្លងទៅបាន ចំប៉ាធិរាជ បានឱ្យទ័ពជើងទឹក ដាក់ទូកចម្លង ១០០គ្រឿង ដែលផ្ទុកកងទ័ព ៧០០០ (៧ពាន់នាក់) វាយចូលក្រុងស្រីអាយុធ្យា និង បែកចែងកងទ័ព មួយផ្នែកទៀត ដឹកនាំដោយមេទ័ពរង នាម រតនា ឱ្យដាក់ទូកចម្លង ១៥គ្រឿង ដែលផ្ទុកកងទ័ព ៤០០០ (៤ពាន់នាក់) ទៅវាយជ្រុងចៅសនុក ដែលជាផ្នែកម្ខាងទៀតនៃក្រុងអាយុធ្យា និង ចាត់ឱ្យធ្វើក្បូនឬស្សី ដាក់កាំភ្លើងធំបាញ់ចេញពីផ្ទៃទឹក វាយប្រហារទៅក្រុងស្រីអាយុធ្យាតែម្ដង កងទ័ពលង្វែកបានចូលច្បាំង និង ទ័ពសៀម ពីវេលាព្រឹក រហូតដល់ថ្ងៃត្រង់ នៅតែមិនអាចវាយបែកក្រុងអាយុធ្យា ស្ដេចសៀម មហាធម្មរាជា បានបញ្ជារឱ្យកងទ័ពបែរកាំភ្លើងធំបាញ់កំទេចក្បូនខ្មែរ ដែលដាក់កាំភ្លើងធំនោះខ្ទេចគ្មានសល់ កងទ័ពខ្មែរបានដកមកច្រាំងម្ខាងទៀតវិញ ត្រៀមវាយចូលក្រុងអាយុធ្យាផ្នែកម្ខាងទៀតជាលើកទី២ ការចូលច្បាំងជាលើកទី២ ដឹកនាំដោយមេទ័ពខ្មែរ នាម បុស្សរាជ បានលើកទ័ពជើងទឹកជាង១មុឺននាក់ទៀត ចូលវាយក្រុងអាយុធ្យាជាលើកទី២ ទៅដល់ផ្នែកម្ខាងទៀត ក៏ប្រទះនិងទ័ពភូមាហង្សាវឌី បានដាក់កាំភ្លើងធំនៅលើខ្នងដំរី ហើយបាញ់បំបែកកងទ័ពខ្មែរ មិនអាចចម្លងទ័ពទៅផ្នែកម្ខាងទៀតបាន កងទ័ពខ្មែរបានដកថយមកវិញជាលើកទី២ ។ ដោយសារតែក្រុងស្រីអាយុធ្យា មានទឹកហ៊ុំព័ទ្ធជុំវិញ ធ្វើឱ្យកងទ័ពខ្មែរពិបាកវាយចូលពេក ទើបព្រះបរមរាជាទី២ ត្រាសបង្គាប់ឱ្យ លើកប៉មដាក់កាំភ្លើងធំនៅផ្នែកម្ខាង ហើយឱ្យកងទ័ពលង្វែក រឹបអូសយក ទ្រព្យសម្បត្តិ តាមភូមិស្រុករបស់សៀម ដោយរឹបអូសយក ដំរី សេះ គោ ក្របី និង ស្បៀងអាហារជាច្រើន ឱ្យចាប់បញ្ជូនមកក្រុងលង្វែក ។ កងទ័ពលង្វែក បានធ្វើសង្ក្រាមជាមួយទ័ពសៀមអស់រយៈពេលពេញមួយខែ នៅតែមិនអាចវាយបែកក្រុងអាយុធ្យា ទើបព្រះបរមរាជាទី២ ប្រកាសឱ្យដកទ័ពត្រឡប់មកវិញ ហើយទ្រង់បានប្រកាសថា ទ្រង់ផ្ទាល់និងលើកទ័ពធំលង្វែក វាយចូលសៀមម្ដងទៀត ។<ref>Eng Suth (1969) [https://www.elibraryofcambodia.org/ebook/morha-boros-khmer-2-ebook/ Mohaboros Khmer Documents Volume 1-2], Publisher: Institut Français du Cambodge Bibliothèque Numérique Culturethèque.</ref> == សង្គ្រាមខ្មែរ-ឡាវ គ.សករាជ ១៥៧២ == '''Khmer-Laotian War 1572 AD''' ក្នុងឆ្នាំ ១៥៧១ នៃគ.សករាជ នៅពេលដែលស្ដេចឡាវ ព្រះនាម ស្រីសេដ្ឋាធិរាជ (Si Sethatiraj) នៃនគរឡានឆាង យល់ឃើញថា ស្ដេចនៃអាណាចក្រលង្វែក បានពង្រីកឥទ្ធិពលកងទ័ពយ៉ាងខ្លាំងក្នុងតំបន់ ដូចនេះដើម្បីទប់ទល់ឥទ្ធិពលកម្ពុជាក្នុងការពង្រីកវិសាលភាពទឹកដី ស្ដេចឡាវអង្គនេះបានមកបបួល ព្រះបរមរាជាទី២ ភ្នាល់ប្រជល់ដំរី ដាក់សួយសាអាករ ជាព្រះដង្វាយ និង ចុះសន្ធិសញ្ញា ដាក់នគរជាចំនុះផងដែរ ។ សំណើរសុំភ្នាល់ប្រជល់ដំរីរបស់ឡាវ ត្រូវបានយល់ព្រមដោយព្រះរាជាខ្មែរ ស្ដេចឡាវ បានចាត់បេសកជន និង មន្ត្រីក្រុមការ ជាង១ពាន់នាក់ នាំយកដំរីឡានឆាង ដែលមានកម្ពស់ ៨ ហត្ថ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ ៤ម៉ែត្រ (4m) មកប្រកួតនិងដំរីខ្មែរ ឈ្មោះ គជវេហារ មានកម្ពស់ ៧ ហត្ថ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ ៣.៥ ម៉ែត្រ (3.5m) ការប្រជល់ដំរី បានរៀបចំឡើងនៅ ស្រុកអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្ន : [[កំពង់ធំ]]) ការប្រជល់ដំរីបានមកដល់ ដោយសារតែដំរីខ្មែរមានកម្ពស់ទាបជាង ទើបវាអាចមុជទៅក្រោមដំរីឡាវរួចយកភ្លុករបស់វាចាក់ផ្នែកខាងក្រោមរហូតដល់ដំរីឡាវចាញ់ ហើស្ដេចឡាវ ក៏យល់ព្រមថ្វាយសួសាអាករយ៉ាងច្រើនមកនគរខ្មែរ រហូតដល់ស្ដេចឡាវ មិនអាចទ្រាំនិងសេចក្ដីអាម៉ាសដែលចាញ់ការភ្នាល់ប្រជល់ដំរីនិង នគរខ្មែរ ទ្រង់ក៏សម្រេចចិត្តលើកទ័ពឡាវមកវាយប្រហារកម្ពុជាតែម្ដង ។ គ.សករាជ ១៥៧២ ស្ដេចឡាវ ស្រីសេដ្ឋាធិរាជ បានលើកទ័ពឡាវ ចំនួន ១៥០,០០០ (១៥មុឺននាក់) ចូលមកឈ្លានពានកម្ពុជា កងទី១ មានចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) ជាកងទ័ពជើងគោក អមទៅដោយដំរីសឹក ៥០០ក្បាល និង ទ័ពសេះ ១២០០នាក់ រីឯកងទី២ មានចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ជាកងទ័ពជើងទឹកធ្វើដំណើរចុះមកតាម ដង [[ទន្លេមេគង្គ]] ។ ដោយមើលឃើញថា ស្ដេចឡាវបញ្ជូនទ័ពធំមកវាយលុកកម្ពុជា ព្រះបរមរាជាទី២ បានចាត់ឱ្យមេទ័ពឧទ័យធិរាជ ដឹកនាំទ័ព ចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) ត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកឡាវ ។ កងទ័ពជើងទឹកឡាវ ចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) បានមកដល់ [[ស្រុកសម្បូរ]] [[ខេត្តក្រចេះ]] ក៏ទទួលច្បាំងនិងកងទ័ពជើងទឹកខ្មែរ ចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) រីឯកងទ័ពខ្មែរចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) ផ្សេងទៀត បូករួមទាំង ដំរីសឹក ៣០០ក្បាល និង ទ័ពសេះ ៨០០នាក់ ត្រៀមការពារបន្ទាយនៅ ស្រុកអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្ន: [[កំពង់ធំ]]) ។ កងទ័ពឡាវ ១សែននាក់បានវាយចូលបន្ទាយខ្មែរ កងទ័ពទាំងពីរបានប្រើកាំភ្លើងធំបាញ់ប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក កងទ័ពស្លាប់អស់ជាច្រើន ស្ដេចឡាវ បានបញ្ជារឱ្យប្រើរថចម្បាំង និង កងដំរីវាយសម្រុកទ័ពខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់ ទ័ពខ្មែរទប់ទល់មិនបានក៏បែកទ័ពរត់ចោលបន្ទាយ ទៅជួបនិងទ័ពហ្លួងរបស់ ព្រះបរមរាជា បានលើកទ័ពជំនួយពីលង្វែក ចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) បន្ថែមទៀត និង បានបញ្ជារឱ្យកងឆ្លបដុតភ្លើងបង្កើតផ្សែង ពាសពេញព្រៃដើម្បីបង្អាក់កងទ័ពឡាវ ហើយទ្រង់ឱ្យរាយទ័ពនៅតាមព្រៃ ដើម្បីព័ទ្ធកងទ័ពឡាវ នៅវេលាយប់នេះ ។ វេលាព្រឹកចូលមកដល់ កងទ័ពខ្មែរ ដឹកនាំដោយ ពញ្ញាធម្មាតេជោ លើកទៅវាយទ័ពឡាវផ្នែកខាងក្រោយ សម្លេងសន្ធឹកស្គរឃ្មោះនៃកងទ័ពខ្មែរ បានបើកការវាយលុកកងទ័ពឡាវ គ្រប់ច្រកល្ហក ស្ដេចឡាវពេលដែលដឹងថាកងទ័ពខ្មែរឡោមព័ទ្ធកងទ័ពខ្លួន ក៏ប្រកាសឱ្យដកថយនិងវាយសម្រុកចេញពីការឡោមព័ទ្ធ កងទ័ពខ្មែរក៏ទទួលបានជ័យជំនះ និង ចាប់បានឈ្លើយសឹកកងទ័ពឡាវ ប្រមាណជា ១០,០០០ (១មុឺននាក់) ចំណែកឯស្ដេចឡាវបានដកទ័ពត្រឡប់ទៅវិញ ក៏ត្រូវបានទ័ពខ្មែរដេញតាម រំកិលព្រំដែនយកបានស្រុកមួយចំនួន នៃភាគជើងផងដែរ ដូចជា៖ ស្រុកអាចម៍ក្រពើ (Attapeu) ចម្ប៉ាសាក់ (Champasak) និង ប៉ាក់សេ (Pakxe) ចំណែកឯតំបន់ដែលកងទ័ពឡាវរត់ឆ្លងកាត់ពីតំបន់អូរអាឡៃ នៃ [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] ហើយតំបន់នោះត្រូវបានហៅថា ឡាវបាក់ទ័ព មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។<ref> Bernard Philippe Groslier (2006) [https://books.google.com/books/about/Angkor_and_Cambodia_in_the_Sixteenth_Cen.html?id=Vm1uAAAAMAAJ Angkor and Cambodia in the Sixteenth Century: According to Portuguese and Spanish Sources], Publisher: Orchid Press, Original from the University of Michigan p.186 [[ISBN]]: 9745240532, 9789745240537 </ref> == សង្គ្រាមខ្មែរ-ភូមា គ.សករាជ ១៥៧៤ == '''Khmer-Burmese War 1574 AD''' នៅពេលដែល ព្រះបរមរាជា ជ្រាបដំណឹងថា នាពេលនេះ ប្រទេសសៀម ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយពួកភូមា ដែលមានស្ដេចព្រះនាម "បាយិនណោង" (Bayinnaung) នៃអាណាចក្រតងអ៊ូ (Kh-Pronoun:Tong U) (Tungoo) ដែលបានលេបយករដ្ឋចំនួន៤ ដូចជា៖ ហង្សាវឌី (Hansavadi), អាវ៉ារ (Avar), សុខោទ័យ (Sukhothai) និង ស្រីអាយុធ្យា (Si Ayutthaya) និង បានចេញទ័ពធំទៅលេបយកអាណាចក្រ ឡានឆាង (Lan Xang) នគរឡាវ ផងដែរ ទើបក្នុងឆ្នាំ ១៥៧៤ នៃគ.សករាជ ព្រះបរមរាជា បានប្រមូលទ័ពលង្វែកចំនួន ១៣០,០០០ (១៣មុឺននាក់) ត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកប៉េហ្គូ (Pegu) របស់ភូមា ដើម្បីដណ្ដើមទឹកដីភាគខាងលិចត្រឡប់មកវិញ ។ កងទ័ពលង្វែកបានប្រមូលផ្ដុំគ្នា នៅចន្ទបុរី (Kh-Pronoun: Chan Borei) (Chanthaburi) ព្រះបរមរាជា បានបែងចែកកងទ័ព ជា៥កងពល កងពលទី១ ជាទ័ពជើងទឹក ដឹកនាំដោយ ចៅពញ្ញាចិន មានចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) លើកទៅវាយយកស្រុក ធនបុរី (Kh-Pronoun: Thun Burei) (Thon Buri) ចំណែកឯ ៤កងពលទៀត ទៅប្រមូលផ្ដុំនៅ ស្រុកព្រះប្រដែង ឬ សមុទ្របាកាន (Samut Prakan) ដើម្បីត្រៀមវាយចូលរាជធានី ស្រីអាយុធ្យា ម្ដងទៀត ។ ដំណឹងនៃការប្រមូលផ្ដុំកងទ័ពលង្វែក ជាង១សែននាក់ ដើម្បីវាយចូលរាជធានីស្រីអាយុធ្យា បានដឹងដល់អ្នកដឹកនាំក្រុងអាយុធ្យា នាម នរេសូរ (Kh-Pronoun: Nore Sur) (Thai-Pronoun: Naresuan) បានប្រកាសបិទព្រំដែន ហើយបានចាត់បេសកជន ថ្វាយសារលិខិតទៅ ព្រះរាជាខ្មែរ ដើម្បីចរចារ សុំបញ្ចប់ចម្បាំង នៅក្នុងសារលិខិតនោះបានសរសេរថា ថ្នាក់ដឹកនាំអាយុធ្យា ព្រមថ្វាយសួយសាអាកររាល់ឆ្នាំ និង ព្រមកំណត់បែងចែកព្រំដែន ពីចន្ទបុរី បស្ចឹមបុរី នគររាជសីម៉ា គោកខ័ណ្ឌ ប្រគល់ឱ្យទៅកម្ពុជា រហូតទល់និងព្រំប្រទល់នគរឡានឆាង ដូចនេះ ព្រះបរមរាជា ក៏យល់ព្រមតាមសំណើរនេះ ហើយដកទ័ពលង្វែកត្រឡប់មកវិញ ។<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref>​​ == ការសោយទីវង្គតស្ដេចសឹកចម្បាំងទី២ នៃអាណាចក្រលង្វែក == '''Death of the Second Warrior King of Longvek Kingdom''' គ.សករាជ ១៥៧៦ ត្រូវនិងឆ្នាំជូត អដ្ឋស័ក ខែជេស្ឋ ពុទ្ធសករាជ ២១២០ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៤៩៩ ព្រះបរមរាជា បានយាងសោយព្រះទីវង្គត ដោយរោគប្រឈួន នៅរាជវាំងលង្វែក ព្រះរាជបុត្រគ្រប់អង្គ និង សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជា និង រាជាគណៈ សេនាបតីមន្ត្រីធំតូច ក្រមព្រះរាជការលើកព្រះបរមសពដំកល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋហើយ រួចជំនុំថ្វាយព្រះរាជាសម្បត្តិទៅ [[ព្រះសត្ថាទី១|ព្រះសត្ថា]] ជារាជបុត្រច្បងឱ្យលើកគ្រងរាជបន្តពីបិតារបស់ទ្រង់ ។ ការសោយទីវង្គតរបស់ បរមរាជាទី២ បានធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជា មានការប្រែប្រួលនយោបាយដឹកនាំជាតិយ៉ាងធំ រហូតធ្វើឱ្យសង្គមជាតិកម្ពុជា មានវិបិត្តសេដ្ឋកិច្ច សាសនា ជំងឺរាតត្បាត គ្រោះរាំងស្ងួតទុរភិក្ស ភាពអត់ឃ្លាន ចោរកម្ម ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ។<ref> Librairie Hachette (1873) [https://books.google.com/books/about/Voyage_d_exploration_en_Indo_Chine_effec.html?id=FVEOAJkhS9EC Voyage d'exploration en Indo-Chine effectué pendant les annés 1866, 1867 et 1868 par une Commission française présidée par m. le capitaine de frégate Doudart de Lagrée et publié par les ordre du Ministere de la marine sous la direction de m. le lieutenant de vaisseu Francis Garnier, avec le concours de m. Delaporte ... et de mm. Joubert et Thorel: 1], Publisher: Librairie Hachette, Original from National Central Library of Florence p.580 </ref> == ក្រុមគ្រួសាររាជវង្ស == '''Royal family''' {| width=100% class="wikitable" |colspan="4" style="background-color:white" width=9% |<center><font color="#000080">'''[[បរមរាជាទី២]] ឬ [[រាជឱង្ការធំ]]'''</font></center> <center> '''Borom Reachea II''' or '''Reach Angkar Thom''' </center> |- ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ព្រះសត្ថាទី១]] <br> (Preah Satha I) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ស្រីសុរិយោពណ៌]] <br> (Srei Soriyoapor) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | ពញ្ញានូ <br> (Ponhea Nu) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ពញ្ញាអន]] <br> (Ponhea On) |- | align="center" |'''[[ជ័យជេស្ឋាទី១]]''' <br> '''[[ពញ្ញាតន់]]''' <br> '''[[ពញ្ញាញោម]]''' | align="center" |'''[[ជ័យជេស្ឋាទី២]]''' <br> '''ឧទ័យរាជា''' | align="center" |'''មិនមានកំណត់ត្រា''' | align="center" |'''មិនមានកំណត់ត្រា''' |} == ចំណារពន្យល់ == នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។ '''បញ្ចាក់''' ព្រះបរមរាជាទី២ បានលើកទ័ពលង្វែកដណ្ដើមបានខេត្ត២ ពីសៀមមកវិញ គឺខេត្ត ធន់បុរី និង ខេត្តព្រះប្រដែង ឬ សមុទ្របាកាន ហើយទ្រង់មានបំណងចង់រំលាយក្រុងអាយុធ្យា ដោយសារតែទ្រង់មិនចង់ប៉ះទង្គិចនិងពួកភូមា ទើបទ្រង់យល់ព្រមដកទ័ពលង្វែកត្រឡប់មកវិញ ក្រោយទទួលបានខេត្ត៣ ដែលកូនធម៌ស្ដេចភូមា ព្រះនាម នរេសូរ កាត់នៅទឹកដីពាក់កណ្ដាលទៀតនៃខេត្តចំនួន៣ មានខេត្ត បស្ចិមបុរី នគររាជសីមា និង គោកខណ្ឌ ឱ្យមកកម្ពុជាវិញក្នុងឆ្នាំ ១៥៧៤ មានន័យថាស្ដេច ចន្ទរាជា បានដណ្ដើមខេត្តទាំង៣នេះមកវិញ ប៉ុន្តែទ្រង់ដណ្ដើមវាបានតែពាក់កណ្ដាលប៉ុនណោះ ហើយមិនមានសំនេរណាមួយនៃឯកសារជាតិ បញ្ជាក់ថាទ្រង់បានចុះសន្ធិសញ្ញាសម្ព័នមិត្តជាមួយសៀមនោះទេ ចំណែកឯសន្ធិសញ្ញាសម្ព័នមិត្តខ្មែរ-សៀម ចុះនៅឆ្នាំ ១៥៧៧ រវាង ព្រះសត្ថាទី១ និង ស្ដេចសៀម មហាធម្មរាជា ក្រោយពេលសោយទិវង្គត់របស់ ព្រះបរមរាជាទី២ ដែលមានក្នុងកំណត់ត្រាឯកសារជាតិ ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា រៀបរៀងដោយរាជបណ្ឌិតមិនស៊ែរ ក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ដែលមានចំនួន ៣ ភាគ ចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ១៩២៨ និង ឆ្នាំ ១៩២៩ គឺជាឯកសារផ្លូវការណ៍ដែលចេញផ្សាយដោយព្រះរាជបណ្ណាល័យកម្ពុជា ហើយត្រូវបានប្រែសម្រួលដោយលោក អេងស៊ុត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩ ចេញផ្សាយដោយក្រសួងអប់រំ កម្ពុជា ។ រាល់ការចងក្រង ឬ តាក់តែនិពន្ធប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ពីសំណាក់ គ្រូបង្រៀន ឬ អ្នកនិពន្ធ ឬ បណ្ឌិតជំនាន់ក្រោយ រូបណាដែលបន្ថែមខ្លឹមសារអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាដោយចិត្តឯង ផ្ទុយនិងប្រភពដើម ហើយធ្វើការបោះពុម្ពចេញផ្សាយ ដោយចិត្តឯងនោះ មានន័យថា វាជាអត្ថបទអារម្មកថា របស់បុគ្គលប៉ុនណោះ មិនឆ្លុះបញ្ចាំងជាប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជានោះទេ ។ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថាចំពោះប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ដោយដាក់ឈ្មោះថា ពង្សាវតារ គឺជាឯកសារចងក្រងដោយសម្ដេចវាំងជួន ជាប្រភេទរឿងព្រេងនិទានអក្សរសីល៍ប៉ុនណោះ មិនឆ្លុះបញ្ចាំងជាប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជានោះទេ ។ * តើការរៀបរៀងរបាព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា របស់ក្រសួងអប់រំកម្ពុជាពីឆ្នាំ 2001 មកដល់ឆ្នាំ 2024 នេះ ដែលបញ្ចូលក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ ត្រឹមត្រូវឬទេ ? ក្រុមបុរាណាចារ្យ សូមឆ្លើយថា មិនត្រឹមត្រូវទេ , ក្រុមបុរាណាចារ្យ សង្ឃឹមថាក្រសួងអប់រំកម្ពុជា និង ធ្វើការត្រួតពិនិត្យកែប្រែខ្លឹមសារអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិកម្ពុជាឡើងវិញ ក្នុងកម្មវិធីសិក្សាថ្មី ឆ្នាំ 2025 ។ == មើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] == តំណភ្ជាប់ រជ្ជកាលគ្រងរាជ == {{S-start}} {{S-hou|''(គ.ស ០០០០-១៥៧៦)''}} {{Succession box|before= [[ចន្ទរាជា]]|title=[[អាណាចក្រលង្វែក]]|years='''១៥៦៦-១៥៧៦'''|after=[[ព្រះសត្ថាទី១]]}} {{S-end}} == ឯកសារយោង == {{Reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ|បរមរាជាទី២]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] la1skrmsq8i73byo04m7xjsbcyoa8cj 338896 338877 2026-08-12T20:31:29Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះមាតាបិតានៃព្រះបាទបរមរាជាទី២ 338896 wikitext text/x-wiki {{pp-protected}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #CFB53B;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> បរមរាជាទី២ </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''រជ្ជកាល''' | ១៥៦៦-១៥៧៦ [[រាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''គ្រងរាជ''' |​​លើកទី១ - ១៥៦៦ <br/> លើកទី២ - ១៥៦៨ |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' | [[សម័យកាលលង្វែក]] |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះនាមពេញ''' |​​​ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជាធិរាជ រាមាធិបតី |- style="vertical-align:center;" |'''មរណៈនាម''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''ក្សត្រមុន''' | [[ចន្ទរាជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជបន្ត''' | [[ព្រះសត្ថាទី១]] |- style="vertical-align:center;" |'''សន្តិវង្ស''' | រាជវង្ស​លង្វែក |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រសូត្រ''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''មហេសី''' | [[សុជាតិក្សត្រី|សិរីរ័ត្នរាជទេវី]]<br/>[[ស្រីទេពធីតា]]<br/>[[កេសរមាលា]]<br/>[[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]]<br/>[[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''បុត្រ''' | [[ព្រះសត្ថាទី១]]<br/>[[ស្រីសុរិយោពណ៌]]<br/>[[ពញ្ញានូ]]<br/>[[ពញ្ញាអន]] |- style="vertical-align:center;" |'''ចូលទីវង្គត''' | ១៥៧៦ |- style="vertical-align:center;" |'''បិតា''' |[[ចន្ទរាជា]] |- |'''មាតា''' |[[បទុមបុប្ផា]] |- style="vertical-align:center;" |'''ជំនឿសាសនា''' |[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ពុទ្ធសាសនា]] និង [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា]] <br/> [[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|ជំនឿ​លើពពួកទេវតា ]] |} '''បរមរាជាទី២''' ឬ '''[[រាជឱង្ការធំ]]''' ([[អង់គ្លេស]]: Borom Reachea II) or (Reach Angkar Thom) ([[សៀម ]] ហៅទ្រង់ថា: បរមិន្ទរាជា) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៥៧៦) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៥៦៦-១៥៧៦) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ជាលើកទី២នៅ រាជធានីលង្វែក ក្នុងឆ្នាំខាល ព.សករាជ ២១១២ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៥៦៨ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៤៩១ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា '''"ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាជាធិរាជ រាមាធិបតី"''' ព្រះអង្គមានមហេសីមួយអង្គ ព្រះនាម [[សុជាតិក្សត្រី|សិរីរ័ត្នរាជទេវី]] និង មានបុត្រ ព្រះនាម [[ព្រះសត្ថាទី១|ព្រះសត្ថា]] ដែលបានឡើងសោយរាជបន្តពីព្រះអង្គផងដែរ ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == ការប្រមូលកងទ័ព == '''Army mobilization''' គ.សករាជ ១៥៧០ ព្រះបរមរាជាទី២ ទ្រង់ប្រកាសប្រមូលកងទ័ពបានចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) ត្រៀមធ្វើសឹកចម្បាំងជាមួយនគរ [[សៀម]], ទ្រង់បញ្ជារឱ្យធ្វើទូកចម្បាំងចំនួន ៥០០ គ្រឿង រួមជាមួយទូកចម្លងកងទ័ពចំនួន ២០០ គ្រឿង, ដំរីសឹក ១០០០ ក្បាល, សេះចម្បាំង ៥០០០ ក្បាល, រទេះចម្បាំង ៥០០០ គ្រឿង, កងឆ្នើម ៤០០០ នាក់, ចារកម្ម ២៣ នាក់, អ្នកឆ្លបការណ៍សឹក ១០០ នាក់ ។ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់បង្គាប់ឱ្យចេញព្រះរាជប្រកាសប្រាប់ដល់ទៅចៅហ្វាយស្រុកគ្រប់ខេត្តឱ្យហ្វឹកហាត់សេនាទាហ៊ានឱ្យបានស្ទាត់ជំនាញ ហើយឱ្យសន្សំគ្រឿងស្បៀងអាហារនាំយកដាក់ក្នុងឃ្លាំងព្រះនគរ បន្ទាប់មកទ្រង់ចាត់សំពៅពីរ ឱ្យទៅទិញគ្រឿងសាស្ត្រាវុធ កាំភ្លើងធំពីពួក ប៉ទុយហ្គាល់ (Portugal) នាក្រៅប្រទេសផងដែរ ។ ក្រោយប្រមូលកងទ័ព និង គ្រឿងសឹកចម្បាំងរួចរាល់ ព្រះបរមរាជាទី២ បានចាត់តំណាង បេសកជន ឱ្យថ្វាយសារលិខិតប្រកាសសង្គ្រាម និង ស្ដេចក្រុងស្រីអាយុធ្យា ព្រះនាម ព្រះមហាធម្មរាជា (Maha Thomma Rachha) ស្ដេចសៀម មានការបារម្ភណាស់ បានចេញបញ្ជារឱ្យកងទ័ពទាំងអស់ការពារ ក្រុងអាយុធ្យា ឱ្យបានមាំមួន និង បានសុំជំនួយទ័ពពីភូមា នៃទ័ព ហង្សាវឌី ឱ្យការពារក្រុងអាយុធ្យា នៅផ្នែកម្ខាងទៀតនៃទន្លេនោះផងដែរ ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == កងទ័ពលង្វែក វាយប្រហារ ក្រុងស្រីអាយុធ្យា == '''Longvek army attacks Ayyuthaya City''' គ.សករាជ ១៥៧០ ដដែល នៅពេលដែល ព្រះបរមរាជាទី២ ត្រៀមលើកទ័ពទៅវាយក្រុងស្រីអាយុធ្យា អំឡុងពេលនោះដែរ ពួក [[អណ្ណាម]] បានលើកទ័ពវាយយកទឹកដីចាម៉្បា បានជាបន្តបន្ទាប់ ដូចនេះហើយទ្រង់បានបញ្ជូនទ័ព ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) ឱ្យទៅការពារ [[ក្រុងព្រៃនគរ]] ដូចនេះកងទ័ពដែលត្រៀមយកទៅវាយ ក្រុងអាយុធ្យា ចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) បានកាត់បន្ថយមកត្រឹម ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) វិញប៉ុនណោះ ។ ព្រះបរមរាជាទី២ ទ្រង់បានចាត់ឱ្យ ចំប៉ាធិរាជ ជាមេទ័ពធំ លើកទ័ព ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) ទៅវាយក្រុងស្រីអាយុធ្យា ដោយសារតែក្រុងស្រីអាយុធ្យា ហុំព័ទ្ធទៅដោយទឹកជុំវិញ កងទ័ពជើងគោកមិនអាចឆ្លងទៅបាន ចំប៉ាធិរាជ បានឱ្យទ័ពជើងទឹក ដាក់ទូកចម្លង ១០០គ្រឿង ដែលផ្ទុកកងទ័ព ៧០០០ (៧ពាន់នាក់) វាយចូលក្រុងស្រីអាយុធ្យា និង បែកចែងកងទ័ព មួយផ្នែកទៀត ដឹកនាំដោយមេទ័ពរង នាម រតនា ឱ្យដាក់ទូកចម្លង ១៥គ្រឿង ដែលផ្ទុកកងទ័ព ៤០០០ (៤ពាន់នាក់) ទៅវាយជ្រុងចៅសនុក ដែលជាផ្នែកម្ខាងទៀតនៃក្រុងអាយុធ្យា និង ចាត់ឱ្យធ្វើក្បូនឬស្សី ដាក់កាំភ្លើងធំបាញ់ចេញពីផ្ទៃទឹក វាយប្រហារទៅក្រុងស្រីអាយុធ្យាតែម្ដង កងទ័ពលង្វែកបានចូលច្បាំង និង ទ័ពសៀម ពីវេលាព្រឹក រហូតដល់ថ្ងៃត្រង់ នៅតែមិនអាចវាយបែកក្រុងអាយុធ្យា ស្ដេចសៀម មហាធម្មរាជា បានបញ្ជារឱ្យកងទ័ពបែរកាំភ្លើងធំបាញ់កំទេចក្បូនខ្មែរ ដែលដាក់កាំភ្លើងធំនោះខ្ទេចគ្មានសល់ កងទ័ពខ្មែរបានដកមកច្រាំងម្ខាងទៀតវិញ ត្រៀមវាយចូលក្រុងអាយុធ្យាផ្នែកម្ខាងទៀតជាលើកទី២ ការចូលច្បាំងជាលើកទី២ ដឹកនាំដោយមេទ័ពខ្មែរ នាម បុស្សរាជ បានលើកទ័ពជើងទឹកជាង១មុឺននាក់ទៀត ចូលវាយក្រុងអាយុធ្យាជាលើកទី២ ទៅដល់ផ្នែកម្ខាងទៀត ក៏ប្រទះនិងទ័ពភូមាហង្សាវឌី បានដាក់កាំភ្លើងធំនៅលើខ្នងដំរី ហើយបាញ់បំបែកកងទ័ពខ្មែរ មិនអាចចម្លងទ័ពទៅផ្នែកម្ខាងទៀតបាន កងទ័ពខ្មែរបានដកថយមកវិញជាលើកទី២ ។ ដោយសារតែក្រុងស្រីអាយុធ្យា មានទឹកហ៊ុំព័ទ្ធជុំវិញ ធ្វើឱ្យកងទ័ពខ្មែរពិបាកវាយចូលពេក ទើបព្រះបរមរាជាទី២ ត្រាសបង្គាប់ឱ្យ លើកប៉មដាក់កាំភ្លើងធំនៅផ្នែកម្ខាង ហើយឱ្យកងទ័ពលង្វែក រឹបអូសយក ទ្រព្យសម្បត្តិ តាមភូមិស្រុករបស់សៀម ដោយរឹបអូសយក ដំរី សេះ គោ ក្របី និង ស្បៀងអាហារជាច្រើន ឱ្យចាប់បញ្ជូនមកក្រុងលង្វែក ។ កងទ័ពលង្វែក បានធ្វើសង្ក្រាមជាមួយទ័ពសៀមអស់រយៈពេលពេញមួយខែ នៅតែមិនអាចវាយបែកក្រុងអាយុធ្យា ទើបព្រះបរមរាជាទី២ ប្រកាសឱ្យដកទ័ពត្រឡប់មកវិញ ហើយទ្រង់បានប្រកាសថា ទ្រង់ផ្ទាល់និងលើកទ័ពធំលង្វែក វាយចូលសៀមម្ដងទៀត ។<ref>Eng Suth (1969) [https://www.elibraryofcambodia.org/ebook/morha-boros-khmer-2-ebook/ Mohaboros Khmer Documents Volume 1-2], Publisher: Institut Français du Cambodge Bibliothèque Numérique Culturethèque.</ref> == សង្គ្រាមខ្មែរ-ឡាវ គ.សករាជ ១៥៧២ == '''Khmer-Laotian War 1572 AD''' ក្នុងឆ្នាំ ១៥៧១ នៃគ.សករាជ នៅពេលដែលស្ដេចឡាវ ព្រះនាម ស្រីសេដ្ឋាធិរាជ (Si Sethatiraj) នៃនគរឡានឆាង យល់ឃើញថា ស្ដេចនៃអាណាចក្រលង្វែក បានពង្រីកឥទ្ធិពលកងទ័ពយ៉ាងខ្លាំងក្នុងតំបន់ ដូចនេះដើម្បីទប់ទល់ឥទ្ធិពលកម្ពុជាក្នុងការពង្រីកវិសាលភាពទឹកដី ស្ដេចឡាវអង្គនេះបានមកបបួល ព្រះបរមរាជាទី២ ភ្នាល់ប្រជល់ដំរី ដាក់សួយសាអាករ ជាព្រះដង្វាយ និង ចុះសន្ធិសញ្ញា ដាក់នគរជាចំនុះផងដែរ ។ សំណើរសុំភ្នាល់ប្រជល់ដំរីរបស់ឡាវ ត្រូវបានយល់ព្រមដោយព្រះរាជាខ្មែរ ស្ដេចឡាវ បានចាត់បេសកជន និង មន្ត្រីក្រុមការ ជាង១ពាន់នាក់ នាំយកដំរីឡានឆាង ដែលមានកម្ពស់ ៨ ហត្ថ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ ៤ម៉ែត្រ (4m) មកប្រកួតនិងដំរីខ្មែរ ឈ្មោះ គជវេហារ មានកម្ពស់ ៧ ហត្ថ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ ៣.៥ ម៉ែត្រ (3.5m) ការប្រជល់ដំរី បានរៀបចំឡើងនៅ ស្រុកអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្ន : [[កំពង់ធំ]]) ការប្រជល់ដំរីបានមកដល់ ដោយសារតែដំរីខ្មែរមានកម្ពស់ទាបជាង ទើបវាអាចមុជទៅក្រោមដំរីឡាវរួចយកភ្លុករបស់វាចាក់ផ្នែកខាងក្រោមរហូតដល់ដំរីឡាវចាញ់ ហើស្ដេចឡាវ ក៏យល់ព្រមថ្វាយសួសាអាករយ៉ាងច្រើនមកនគរខ្មែរ រហូតដល់ស្ដេចឡាវ មិនអាចទ្រាំនិងសេចក្ដីអាម៉ាសដែលចាញ់ការភ្នាល់ប្រជល់ដំរីនិង នគរខ្មែរ ទ្រង់ក៏សម្រេចចិត្តលើកទ័ពឡាវមកវាយប្រហារកម្ពុជាតែម្ដង ។ គ.សករាជ ១៥៧២ ស្ដេចឡាវ ស្រីសេដ្ឋាធិរាជ បានលើកទ័ពឡាវ ចំនួន ១៥០,០០០ (១៥មុឺននាក់) ចូលមកឈ្លានពានកម្ពុជា កងទី១ មានចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) ជាកងទ័ពជើងគោក អមទៅដោយដំរីសឹក ៥០០ក្បាល និង ទ័ពសេះ ១២០០នាក់ រីឯកងទី២ មានចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) ជាកងទ័ពជើងទឹកធ្វើដំណើរចុះមកតាម ដង [[ទន្លេមេគង្គ]] ។ ដោយមើលឃើញថា ស្ដេចឡាវបញ្ជូនទ័ពធំមកវាយលុកកម្ពុជា ព្រះបរមរាជាទី២ បានចាត់ឱ្យមេទ័ពឧទ័យធិរាជ ដឹកនាំទ័ព ចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) ត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកឡាវ ។ កងទ័ពជើងទឹកឡាវ ចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) បានមកដល់ [[ស្រុកសម្បូរ]] [[ខេត្តក្រចេះ]] ក៏ទទួលច្បាំងនិងកងទ័ពជើងទឹកខ្មែរ ចំនួន ៣០,០០០ (៣មុឺននាក់) រីឯកងទ័ពខ្មែរចំនួន ៧០,០០០ (៧មុឺននាក់) ផ្សេងទៀត បូករួមទាំង ដំរីសឹក ៣០០ក្បាល និង ទ័ពសេះ ៨០០នាក់ ត្រៀមការពារបន្ទាយនៅ ស្រុកអាសន្ទុក (បច្ចុប្បន្ន: [[កំពង់ធំ]]) ។ កងទ័ពឡាវ ១សែននាក់បានវាយចូលបន្ទាយខ្មែរ កងទ័ពទាំងពីរបានប្រើកាំភ្លើងធំបាញ់ប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក កងទ័ពស្លាប់អស់ជាច្រើន ស្ដេចឡាវ បានបញ្ជារឱ្យប្រើរថចម្បាំង និង កងដំរីវាយសម្រុកទ័ពខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់ ទ័ពខ្មែរទប់ទល់មិនបានក៏បែកទ័ពរត់ចោលបន្ទាយ ទៅជួបនិងទ័ពហ្លួងរបស់ ព្រះបរមរាជា បានលើកទ័ពជំនួយពីលង្វែក ចំនួន ១០០,០០០ (១សែននាក់) បន្ថែមទៀត និង បានបញ្ជារឱ្យកងឆ្លបដុតភ្លើងបង្កើតផ្សែង ពាសពេញព្រៃដើម្បីបង្អាក់កងទ័ពឡាវ ហើយទ្រង់ឱ្យរាយទ័ពនៅតាមព្រៃ ដើម្បីព័ទ្ធកងទ័ពឡាវ នៅវេលាយប់នេះ ។ វេលាព្រឹកចូលមកដល់ កងទ័ពខ្មែរ ដឹកនាំដោយ ពញ្ញាធម្មាតេជោ លើកទៅវាយទ័ពឡាវផ្នែកខាងក្រោយ សម្លេងសន្ធឹកស្គរឃ្មោះនៃកងទ័ពខ្មែរ បានបើកការវាយលុកកងទ័ពឡាវ គ្រប់ច្រកល្ហក ស្ដេចឡាវពេលដែលដឹងថាកងទ័ពខ្មែរឡោមព័ទ្ធកងទ័ពខ្លួន ក៏ប្រកាសឱ្យដកថយនិងវាយសម្រុកចេញពីការឡោមព័ទ្ធ កងទ័ពខ្មែរក៏ទទួលបានជ័យជំនះ និង ចាប់បានឈ្លើយសឹកកងទ័ពឡាវ ប្រមាណជា ១០,០០០ (១មុឺននាក់) ចំណែកឯស្ដេចឡាវបានដកទ័ពត្រឡប់ទៅវិញ ក៏ត្រូវបានទ័ពខ្មែរដេញតាម រំកិលព្រំដែនយកបានស្រុកមួយចំនួន នៃភាគជើងផងដែរ ដូចជា៖ ស្រុកអាចម៍ក្រពើ (Attapeu) ចម្ប៉ាសាក់ (Champasak) និង ប៉ាក់សេ (Pakxe) ចំណែកឯតំបន់ដែលកងទ័ពឡាវរត់ឆ្លងកាត់ពីតំបន់អូរអាឡៃ នៃ [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] ហើយតំបន់នោះត្រូវបានហៅថា ឡាវបាក់ទ័ព មកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។<ref> Bernard Philippe Groslier (2006) [https://books.google.com/books/about/Angkor_and_Cambodia_in_the_Sixteenth_Cen.html?id=Vm1uAAAAMAAJ Angkor and Cambodia in the Sixteenth Century: According to Portuguese and Spanish Sources], Publisher: Orchid Press, Original from the University of Michigan p.186 [[ISBN]]: 9745240532, 9789745240537 </ref> == សង្គ្រាមខ្មែរ-ភូមា គ.សករាជ ១៥៧៤ == '''Khmer-Burmese War 1574 AD''' នៅពេលដែល ព្រះបរមរាជា ជ្រាបដំណឹងថា នាពេលនេះ ប្រទេសសៀម ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយពួកភូមា ដែលមានស្ដេចព្រះនាម "បាយិនណោង" (Bayinnaung) នៃអាណាចក្រតងអ៊ូ (Kh-Pronoun:Tong U) (Tungoo) ដែលបានលេបយករដ្ឋចំនួន៤ ដូចជា៖ ហង្សាវឌី (Hansavadi), អាវ៉ារ (Avar), សុខោទ័យ (Sukhothai) និង ស្រីអាយុធ្យា (Si Ayutthaya) និង បានចេញទ័ពធំទៅលេបយកអាណាចក្រ ឡានឆាង (Lan Xang) នគរឡាវ ផងដែរ ទើបក្នុងឆ្នាំ ១៥៧៤ នៃគ.សករាជ ព្រះបរមរាជា បានប្រមូលទ័ពលង្វែកចំនួន ១៣០,០០០ (១៣មុឺននាក់) ត្រៀមធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកប៉េហ្គូ (Pegu) របស់ភូមា ដើម្បីដណ្ដើមទឹកដីភាគខាងលិចត្រឡប់មកវិញ ។ កងទ័ពលង្វែកបានប្រមូលផ្ដុំគ្នា នៅចន្ទបុរី (Kh-Pronoun: Chan Borei) (Chanthaburi) ព្រះបរមរាជា បានបែងចែកកងទ័ព ជា៥កងពល កងពលទី១ ជាទ័ពជើងទឹក ដឹកនាំដោយ ចៅពញ្ញាចិន មានចំនួន ២០,០០០ (២មុឺននាក់) លើកទៅវាយយកស្រុក ធនបុរី (Kh-Pronoun: Thun Burei) (Thon Buri) ចំណែកឯ ៤កងពលទៀត ទៅប្រមូលផ្ដុំនៅ ស្រុកព្រះប្រដែង ឬ សមុទ្របាកាន (Samut Prakan) ដើម្បីត្រៀមវាយចូលរាជធានី ស្រីអាយុធ្យា ម្ដងទៀត ។ ដំណឹងនៃការប្រមូលផ្ដុំកងទ័ពលង្វែក ជាង១សែននាក់ ដើម្បីវាយចូលរាជធានីស្រីអាយុធ្យា បានដឹងដល់អ្នកដឹកនាំក្រុងអាយុធ្យា នាម នរេសូរ (Kh-Pronoun: Nore Sur) (Thai-Pronoun: Naresuan) បានប្រកាសបិទព្រំដែន ហើយបានចាត់បេសកជន ថ្វាយសារលិខិតទៅ ព្រះរាជាខ្មែរ ដើម្បីចរចារ សុំបញ្ចប់ចម្បាំង នៅក្នុងសារលិខិតនោះបានសរសេរថា ថ្នាក់ដឹកនាំអាយុធ្យា ព្រមថ្វាយសួយសាអាកររាល់ឆ្នាំ និង ព្រមកំណត់បែងចែកព្រំដែន ពីចន្ទបុរី បស្ចឹមបុរី នគររាជសីម៉ា គោកខ័ណ្ឌ ប្រគល់ឱ្យទៅកម្ពុជា រហូតទល់និងព្រំប្រទល់នគរឡានឆាង ដូចនេះ ព្រះបរមរាជា ក៏យល់ព្រមតាមសំណើរនេះ ហើយដកទ័ពលង្វែកត្រឡប់មកវិញ ។<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref>​​ == ការសោយទីវង្គតស្ដេចសឹកចម្បាំងទី២ នៃអាណាចក្រលង្វែក == '''Death of the Second Warrior King of Longvek Kingdom''' គ.សករាជ ១៥៧៦ ត្រូវនិងឆ្នាំជូត អដ្ឋស័ក ខែជេស្ឋ ពុទ្ធសករាជ ២១២០ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១៤៩៩ ព្រះបរមរាជា បានយាងសោយព្រះទីវង្គត ដោយរោគប្រឈួន នៅរាជវាំងលង្វែក ព្រះរាជបុត្រគ្រប់អង្គ និង សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជា និង រាជាគណៈ សេនាបតីមន្ត្រីធំតូច ក្រមព្រះរាជការលើកព្រះបរមសពដំកល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋហើយ រួចជំនុំថ្វាយព្រះរាជាសម្បត្តិទៅ [[ព្រះសត្ថាទី១|ព្រះសត្ថា]] ជារាជបុត្រច្បងឱ្យលើកគ្រងរាជបន្តពីបិតារបស់ទ្រង់ ។ ការសោយទីវង្គតរបស់ បរមរាជាទី២ បានធ្វើឱ្យប្រទេសកម្ពុជា មានការប្រែប្រួលនយោបាយដឹកនាំជាតិយ៉ាងធំ រហូតធ្វើឱ្យសង្គមជាតិកម្ពុជា មានវិបិត្តសេដ្ឋកិច្ច សាសនា ជំងឺរាតត្បាត គ្រោះរាំងស្ងួតទុរភិក្ស ភាពអត់ឃ្លាន ចោរកម្ម ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ។<ref> Librairie Hachette (1873) [https://books.google.com/books/about/Voyage_d_exploration_en_Indo_Chine_effec.html?id=FVEOAJkhS9EC Voyage d'exploration en Indo-Chine effectué pendant les annés 1866, 1867 et 1868 par une Commission française présidée par m. le capitaine de frégate Doudart de Lagrée et publié par les ordre du Ministere de la marine sous la direction de m. le lieutenant de vaisseu Francis Garnier, avec le concours de m. Delaporte ... et de mm. Joubert et Thorel: 1], Publisher: Librairie Hachette, Original from National Central Library of Florence p.580 </ref> == ក្រុមគ្រួសាររាជវង្ស == '''Royal family''' {| width=100% class="wikitable" |colspan="4" style="background-color:white" width=9% |<center><font color="#000080">'''[[បរមរាជាទី២]] ឬ [[រាជឱង្ការធំ]]'''</font></center> <center> '''Borom Reachea II''' or '''Reach Angkar Thom''' </center> |- ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ព្រះសត្ថាទី១]] <br> (Preah Satha I) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ស្រីសុរិយោពណ៌]] <br> (Srei Soriyoapor) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | ពញ្ញានូ <br> (Ponhea Nu) ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | [[ពញ្ញាអន]] <br> (Ponhea On) |- | align="center" |'''[[ជ័យជេស្ឋាទី១]]''' <br> '''[[ពញ្ញាតន់]]''' <br> '''[[ពញ្ញាញោម]]''' | align="center" |'''[[ជ័យជេស្ឋាទី២]]''' <br> '''ឧទ័យរាជា''' | align="center" |'''មិនមានកំណត់ត្រា''' | align="center" |'''មិនមានកំណត់ត្រា''' |} == ចំណារពន្យល់ == នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។ '''បញ្ចាក់''' ព្រះបរមរាជាទី២ បានលើកទ័ពលង្វែកដណ្ដើមបានខេត្ត២ ពីសៀមមកវិញ គឺខេត្ត ធន់បុរី និង ខេត្តព្រះប្រដែង ឬ សមុទ្របាកាន ហើយទ្រង់មានបំណងចង់រំលាយក្រុងអាយុធ្យា ដោយសារតែទ្រង់មិនចង់ប៉ះទង្គិចនិងពួកភូមា ទើបទ្រង់យល់ព្រមដកទ័ពលង្វែកត្រឡប់មកវិញ ក្រោយទទួលបានខេត្ត៣ ដែលកូនធម៌ស្ដេចភូមា ព្រះនាម នរេសូរ កាត់នៅទឹកដីពាក់កណ្ដាលទៀតនៃខេត្តចំនួន៣ មានខេត្ត បស្ចិមបុរី នគររាជសីមា និង គោកខណ្ឌ ឱ្យមកកម្ពុជាវិញក្នុងឆ្នាំ ១៥៧៤ មានន័យថាស្ដេច ចន្ទរាជា បានដណ្ដើមខេត្តទាំង៣នេះមកវិញ ប៉ុន្តែទ្រង់ដណ្ដើមវាបានតែពាក់កណ្ដាលប៉ុនណោះ ហើយមិនមានសំនេរណាមួយនៃឯកសារជាតិ បញ្ជាក់ថាទ្រង់បានចុះសន្ធិសញ្ញាសម្ព័នមិត្តជាមួយសៀមនោះទេ ចំណែកឯសន្ធិសញ្ញាសម្ព័នមិត្តខ្មែរ-សៀម ចុះនៅឆ្នាំ ១៥៧៧ រវាង ព្រះសត្ថាទី១ និង ស្ដេចសៀម មហាធម្មរាជា ក្រោយពេលសោយទិវង្គត់របស់ ព្រះបរមរាជាទី២ ដែលមានក្នុងកំណត់ត្រាឯកសារជាតិ ។ ប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា រៀបរៀងដោយរាជបណ្ឌិតមិនស៊ែរ ក្នុងឯកសារមហាបុរសខ្មែរ ដែលមានចំនួន ៣ ភាគ ចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ១៩២៨ និង ឆ្នាំ ១៩២៩ គឺជាឯកសារផ្លូវការណ៍ដែលចេញផ្សាយដោយព្រះរាជបណ្ណាល័យកម្ពុជា ហើយត្រូវបានប្រែសម្រួលដោយលោក អេងស៊ុត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩ ចេញផ្សាយដោយក្រសួងអប់រំ កម្ពុជា ។ រាល់ការចងក្រង ឬ តាក់តែនិពន្ធប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ពីសំណាក់ គ្រូបង្រៀន ឬ អ្នកនិពន្ធ ឬ បណ្ឌិតជំនាន់ក្រោយ រូបណាដែលបន្ថែមខ្លឹមសារអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាដោយចិត្តឯង ផ្ទុយនិងប្រភពដើម ហើយធ្វើការបោះពុម្ពចេញផ្សាយ ដោយចិត្តឯងនោះ មានន័យថា វាជាអត្ថបទអារម្មកថា របស់បុគ្គលប៉ុនណោះ មិនឆ្លុះបញ្ចាំងជាប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជានោះទេ ។ គួរបញ្ចាក់ផងដែរថាចំពោះប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ដោយដាក់ឈ្មោះថា ពង្សាវតារ គឺជាឯកសារចងក្រងដោយសម្ដេចវាំងជួន ជាប្រភេទរឿងព្រេងនិទានអក្សរសីល៍ប៉ុនណោះ មិនឆ្លុះបញ្ចាំងជាប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជានោះទេ ។ * តើការរៀបរៀងរបាព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា របស់ក្រសួងអប់រំកម្ពុជាពីឆ្នាំ 2001 មកដល់ឆ្នាំ 2024 នេះ ដែលបញ្ចូលក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ ត្រឹមត្រូវឬទេ ? ក្រុមបុរាណាចារ្យ សូមឆ្លើយថា មិនត្រឹមត្រូវទេ , ក្រុមបុរាណាចារ្យ សង្ឃឹមថាក្រសួងអប់រំកម្ពុជា និង ធ្វើការត្រួតពិនិត្យកែប្រែខ្លឹមសារអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិកម្ពុជាឡើងវិញ ក្នុងកម្មវិធីសិក្សាថ្មី ឆ្នាំ 2025 ។ == មើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] == តំណភ្ជាប់ រជ្ជកាលគ្រងរាជ == {{S-start}} {{S-hou|''(គ.ស ០០០០-១៥៧៦)''}} {{Succession box|before= [[ចន្ទរាជា]]|title=[[រាជានិយមកម្ពុជា|អាណាចក្រលង្វែក]]|years='''១៥៦៦-១៥៧៦'''|after=[[ព្រះសត្ថាទី១]]}} {{S-end}} == ឯកសារយោង == {{Reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ|បរមរាជាទី២]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] 2ujze9i8f0sjwumj27h5dq1u05ga1x8 0 49572 338924 327842 2026-08-13T04:59:54Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Venerable_Tep_Vong.jpg|Venerable_Tep_Vong.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this users files, I found 2 which are 100% 338924 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #FFA500;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> '''សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ទេពវង្ស''' </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Supreme Patriarch Tep Vong.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" |'''សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ នៃ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា''' |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''បាវចនា''' | [[File:Flag of Buddhism.svg|20px]] ទង់ពុទ្ធសាសនា |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះនាម''' | ទេព វង្ស |- style="vertical-align:center;" |'''គោរម្យងារ''' |​សម្ដេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជាធិបតី កិត្តិឧទ្ទេសបណ្ឌិត |- style="vertical-align:center;" |'''ឋានៈសង្ឃ''' | ព្រះសង្ឃជាន់ខ្ពស់ នៃ​​ [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''ឋានៈចាត់តាំង''' | សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ |- style="vertical-align:center;" |'''សង្ឃរាជាគណៈ''' | ថ្នាក់ មហានិកាយ |- style="vertical-align:center;" |'''រយៈពេលបួស''' | ៤៥ ឆ្នាំ <br> (១៩៧៩-២០២៤) |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រសូត''' |​ ១២ មករា ១៩៣២ |- style="vertical-align:center;" |'''ចូលទិវង្គត''' | ២៦ កុម្ភៈ ២០២៤ |- style="vertical-align:center;" |'''ជន្មាយុ''' | ៩២ វស្សា |- style="vertical-align:center;" |'''វេលាសុគត''' | ម៉ោង ៥:៤០ នាទី ល្ងាច |- style="vertical-align:center;" |'''ទីកន្លែងសុគត''' | វត្តឧណ្ណាលោម [[ក្រុងភ្នំពេញ]] |} '''ទេព វង្ស''' ([[អង់គ្លេស]]: Tep Vong) សម្តេចព្រះអគ្គមហាសង្ឃរាជ ទេព វង្ស ជាព្រះសង្ឃខ្មែរមួយអង្គ ដែលបានបំពេញតួនាទីជាសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា រហូតដល់ព្រះអង្គសោយទិវង្គតនៅឆ្នាំ២០២៤។ ប្រសូតនៅថ្ងៃទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៣២ ទ្រង់គឺជា សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា "Great Supreme Patriarch of the Kingdom of Cambodia" ដែលត្រូវបានចាត់តាំងដោយ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមនាថ [[នរោត្តម សីហមុនី]] ព្រះមហាក្សត្រ នៃកម្ពុជា ដែលបានតែងតាំងទ្រង់ ជាសម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរាជ គណៈមហានិកាយ នាថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០០៦ ។ សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ទេពវង្ស ទ្រង់បានបួសអស់រយៈពេល ៤៥ឆ្នាំ ដែលគិតចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៩ រហូតដល់ទ្រង់ធ្វើមរណៈកាល នៅថ្ងៃទី២៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៤ នៅឯ វត្តឧណ្ណាលោម រាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងជន្មាយុ ៩២ ព្រះវស្សា ។<ref> Human Rights Watch (Organization) (2009) [https://books.google.com.kh/books?id=60LVMIv3cXsC&dq=On+the+Margins+Rights+Abuses+of+Ethnic+Khmer+in+Vietnam%27s+Mekong+Delta&source=gbs_navlinks_s On the Margins: Rights Abuses of Ethnic Khmer in Vietnam's Mekong Delta], Publisher: Human Rights Watch p.109 [[ISBN]]: 1564324265, 9781564324269 </ref> == ជីវប្រវត្តិ == '''Biography''' សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ទេពវង្ស ទ្រង់ប្រសូតនៅថ្ងៃទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៣២ ត្រូវនិង ឆ្នាំវក ព.សករាជ ២៤៧៦ នៅឯភូមិត្រពាំងឈូក ឃុំជ្រាវ ស្រុកប្រាសាទបាគង [[ខេត្តសៀមរាប]] ។ ក្នុងវ័យ ១៥ឆ្នាំ ត្រូវនិង ឆ្នាំកុរ នព្វស័ក ព.ស ២៤៩១ គ.សករាជ ១៩៤៧ លោកបានបួសជាសាមណេរក្នុងសំណាក់ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ព្រះសមុហ៍គណ: ហ៊ីង ម៉ៅ និង ជាព្រះចៅអធិការ [[វត្តរាជបូព៌]] ខេត្តសៀមរាប ។ ការបួសជាសាមណេរនេះ បានត្រឹមតែ ៩ ខែប៉ុនណោះ លោកក៏សូមលាចាកសិក្ខាបទមករកស៊ីចិញ្ចឹមឪពុកម្ដាយវិញ ដែលឪពុកលោកមានឈ្មោះថា "ទេព ឈិត" និងម្ដាយនាម "ប៉ិច អាត់" ។ ក្នុងវ័យ ២១ឆ្នាំ ត្រូវនិង ឆ្នាំរោង ចត្វាស័ក ព.ស ២៤៩៦ ត្រូវ នឹងថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥២ លោកបានបំពេញឧបសម្បទាជាភិក្ខុក្នុងសំណាក់ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ព្រះសមុហ៍គណៈ ហ៊ីង ម៉ៅ នាម្បញ្ញត្តិពុទ្ធសរក្នុងព័ទ្ធសីមា វត្តរាជបូព៌ ដោយមានព្រះគ្រូសូត្រស្ដាំ តន់ លុយ ពុទ្ធត្ថេរ ជាកម្មវាចា និង លោកគ្រូសូត្រឆ្វេង ថាត់ បិត ឥន្ទជាតិ ជាអនុសុវណ្ណាចារ្យ និង ឧបសម្បទាកម្មជាតិភិក្ខុភាវៈ ខេត្តសៀមរាប ។ ព្រះជន្ម​បាន ២៥ឆ្នាំ នៅ​ឆ្នាំវក ព​.​ស​.២៥០១ គ​.​ស​.១៩៥៧ ព្រះគ្រូ​សមុហ៍​គណៈ ហ៊ីង ម៉ៅ បានតែងតាំង​ភិក្ខុ ទេព វង្ស ឱ្យធ្វើជា​គ្រូសូត្រ​ជំនួយការ ។ ​ចាប់ពី​ឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩ នៅ​ក្នុងសម័យ​ខ្មែរក្រហម លោក​ត្រូវបាន​គេ​បង្ខំ​ឱ្យសឹក និង ត្រូវបាន​គេ​ធ្វើ​ទារុណកម្ម​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ​ដូច​ ប្រជាជន​ស្លូតត្រង់​ខ្មែរ​ដទៃទៀត​ដែរ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ ក្រោយពេលដួលរលំរបបខ្មែរក្រហម លោកបានមកបួសម្ដងទៀត ដែលត្រូវនិង​ថ្ងៃ ​១៣​រោច ខែ​ភទ្របទ ឆ្នាំមមែ ឯកស័ក ព​.​ស ២៥២៣ ត្រូវ​និង​ថ្ងៃទី​១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៧៩ ក្នុងជន្មាយុ ៤៧ឆ្នាំ លោក​បាន​បំពេញ​ឧបសម្បទា​ឡើងវិញ​ជា​លើក​ទី​ពីរ ក្នុង​សំណាក់​ព្រះ​ឧបជ្ឈាយ៍​ព្រះនាម ឋិត សី​លោ ដែលជាព្រះសង្ឃមកកម្ពុជាក្រោម ដែលលោកបានស្នាក់នៅក្នុង​ពុទ្ធ​សីមា វត្ត​ឧណ្ណាលោម ក្រុងភ្នំពេញ ។ នៅពេល​បួស​រួច ព្រះ​ឧបជ្ឈាយ៍បាន ប្រកាស​នៅក្នុង​ជំនុំ​សង្ឃ​ថាភិក្ខុ ទេព វង្ស ឱ្យឡើង​ឋា​នៈនុ​ក្រម មាន​ឋានន្តរស័ក្ដិ​ជា​ព្រះគ្រូ​វិន័យធរ ​។ក្នុងពេលនោះហើយ ដែលសម្ដេច ទេព វង្ស ក្លាយជាព្រះវិន័យធរ នៅវត្តឧណ្ណាលោម និងជាព្រះឧបជ្ឈាហ៍ទូទាំងប្រទេស ដែលទ្រង់ជាព្រះឧបជ្ឈាហ៍ធំជាងគេដែលបានបំបួសរាល់ព្រះថេរចាស់ៗសម័យមុន និងចាប់ផ្ដើមប្រមូល កសាងធនធានព្រះសង្ឃនៅកម្ពុជាឡើងវិញ ។<ref> Economist Intelligence Unit (Great Britain) (1992) [https://books.google.com.kh/books?id=qj60AAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y Country Report: Indochina, Vietnam, Laos, Cambodia], Publisher: The Unit, Original from the University of California </ref> <ref> Ian Charles Harris (2007) [https://books.google.com.kh/books?id=p8DgAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Buddhism Under Pol Pot], Publisher: Documentation Centre of Cambodia, Original from the University of Michigan p.304 [[ISBN]]: 9995060140, 9789995060145 </ref> == បុព្វហេតុជាតិ == '''National cause''' * ក្រោយពេលដួលរលំរបបខ្មែរក្រហម ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ ព្រះសង្ឃនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា មានចំនួនតែ ៦អង្គ ប៉ុនណោះ ដោយកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង របស់ព្រះឧបជ្ឈាហ៍ទេពវង្ស ក្នុងការចាប់ផ្ដើមប្រមូល កសាងធនធានព្រះសង្ឃនៅកម្ពុជាឡើងវិញ លោកបានធ្វើកិច្ចបំបួសព្រះភិក្ខុសង្ឃជាបន្តបន្ទាប់ ដែលធ្វើឱ្យចំនួនព្រះសង្ឃនៅកម្ពុជាកើនឡើងដល់ ២៨អង្គ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨០ និង កើនដល់ ១៧០អង្គ នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៩៨១ ។ លោកក៏ត្រូវ​បាន​ជ្រើសតាំង​ជា​ព្រះសង្ឃ​ទីមួយ​នៃ​គណៈសង្ឃ​បង្រួបបង្រួមជាតិ​កម្ពុជា​ ដោយ​បាន​លុបចោល​ការ​បែងចែក​ជា​ផ្លូវការណ៍​រវាង​ព្រះពុទ្ធធម្មយុត្តិកនិកាយ និង ព្រះពុទ្ធមហានិកាយ ក្នុងសង្គមពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា ។<ref> Institute of Southeast Asian Studies (1982) [https://books.google.com.kh/books?id=67O5AAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y Southeast Asian Affairs], Publisher: Institute of Southeast Asian Studies., Original from the University of California p.181 </ref> * ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨១ ព្រះតេជគុណ ទេពវង្ស បានធ្វើការស្នើសុំនូវវិភាគទាន និង ការបរិច្ចាក ពីអង្គការសប្បុរសធម៌ផ្សេងៗ សម្រាប់ការជួសជុលវត្តអារាមនៅកម្ពុជា ដែលទទួលរងនូវការបំផ្លិចបំផ្លាញ ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម វត្តចំនួន ៧០០ នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានជួសជុលឡើងវិញ ក្រោមការជ្រោមជ្រែងរបស់ទ្រង់ ហើយចំនួនព្រះសង្ឃបានកើនឡើង ដល់ ២,៣១១ អង្គផងដែរ នៅចុងឆ្នាំ ១៩៨១ ។<ref> Institut de recherche bouddhique Linh-Son, Pali Buddhist Union (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=rEfYAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Buddhist Studies Review, Volumes 18-19], Publisher: The Review, Original from the University of Michigan p.107 </ref> * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ ព្រះឧបជ្ឈាហ៍ ទេពវង្ស បានធ្វើដំណើរទៅទីក្រុងវៀងច័ន្ទ (Vientiane) [[ប្រទេសឡាវ]] អំឡុងខែវិច្ឆិកា ដែលជាដំណើរទស្សនៈកិច្ចផ្លូវធម៌រវាងកម្ពុជា-ឡាវ ។ ព្រះឧបជ្ឈាហ៍ ទេពវង្ស បានទៅជួប សមាគមពុទ្ធសាសនាឡាវ (Lao Buddhist Association) ដែលមាន ព្រះតេជគុណ ថង ខុន អានន្ទសួនថន "Thongkhoun Anantasounthorn" ជាប្រធានដឹកនាំនៃ សមាគមពុទ្ធសាសនាឡាវ ដើម្បីស្នើសុំគម្ពីពុទ្ធសាសនាមួយចំនួនដែលសរសេរជាភាសាបាលី យកមកលើកកម្ពស់ពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជាផងដែរ ។<ref> V.T. Sambandan (1983) [https://books.google.com.kh/books?id=TKZtAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Asian Almanac: Weekly Abstract of Asian Affairs, Volume 21], Publisher: V.T. Sambandan., Original from the University of Michigan </ref> * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៥ ព្រះតេជគុណ ទេពវង្ស ត្រូវបានថ្នាក់ដឹកនាំនៃ រដ្ឋកម្ពុជា តែងតាំងជា គណៈកម្មាធិការ​ការពារ​សន្តិភាព​កម្ពុជា "Kampuchean committee for the defence of peace" និង ជាថ្នាក់ដឹកនាំនៃមជ្ឈមណ្ឌលពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា ដែលមានតួនាទីជាក្រុមប្រឹក្សាព្រះពុទ្ធសាសនាអាស៊ីនៃសន្តិភាព "Kampuchean center of the Asian buddhist's council of peace" ដែលសម្រេចបានូវការស្ដារឡើងវិញនៃវិស័យពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា ។<ref> Richard Felix Staar (1990) [https://books.google.com.kh/books?id=xfwDAQAAIAAJ&num=9&redir_esc=y 1990 Yearbook on International Communist Affairs], Contributors: Milorad M. Drachkovitch, Lewis H. Gann, Hoover Institution on War, Revolution, and Peace, Publisher: Hoover Institution Press p.766 [[ISBN]]: 0817989412, 9780817989415 </ref> * នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៧ ព្រះតេជគុណ ទេពវង្ស ត្រូវ​បាន​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ជា​អនុប្រធាន​រដ្ឋសភា​ខ្មែរ និង ជា​អនុប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​កណ្តាល​រណសិរ្ស​រួបរួម​ខ្មែរ​កសាង ​និង ​ការពារ​ជាតិ "Khmer United Front for National Construction and Defense (KUFNCD) ព្រះតេជគុណ ទេពវង្ស បានបង្កើតឱ្យមានក្រុមជំនុំសង្ឃ និង រៀបចំឱ្យមានព្រះសង្ឃរាជាគណៈ ថ្នាក់មន្ត្រីសង្ឃ ដើម្បីគាំទ្រដល់កម្រិតយល់ដឹងរបស់ព្រះសង្ឃ ក្នុងសង្គមពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា ។<ref> Ian Harris (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=nUXUAwAAQBAJ&num=9&redir_esc=y Buddhism and Politics in Twentieth Century Asia], Publisher: A&C Black, Bloomsbury Academic p.300 [[ISBN]]: 0826451780, 9780826451781 </ref> * ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៩ ព្រះតេជគុណ ទេពវង្ស ត្រូវបានតែងតាំងជាព្រះសង្ឃជាន់ខ្ពស់ថ្នាក់ទី១ នៃ ព្រះសង្ឃរាជាគណៈថ្នាក់មហានិកាយ នៅកម្ពុជា ។ ព្រះតេជគុណ ទេពវង្ស ទ្រង់បានផ្ដល់បទសម្ភាសន៍ទៅកាន់ក្រុមកាសែតអន្តរជាតិ ទាក់ទងនិងពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា ក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលដឹកនាំដោយ [[ប៉ុលពត]] ការចាប់ផ្សឹកព្រះសង្ឃទូទាំងប្រទេស ការសម្លាប់រង្គាលនៃប្រជាជនកម្ពុជា ហើយទ្រង់បានប្រដូចលោក អៀង សារី ទៅនឹងតួអង្គ អង្គុលីមារ ដែលជាក្រុមឃាតករ ដែលបំផ្លាញពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា ។<ref> Ian Harris (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=KY4BEAAAQBAJ&num=10&redir_esc=y Cambodian Buddhism History and Practice], Publisher: University of Hawaii Press p.368 [[ISBN]]: 0824861760, 9780824861766 </ref> == ព្រះអច្ឆរិយ == • ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​សិក្សា​អក្សរសាស្ត្រ និង​គណិតវិទ្យា​ •​    ​ព្រះអង្គ​បានបញ្ចប់​ការសិក្សា​ធម្ម​វិន័យ​ទាំងបី​កម្រិត គឺ​ថ្នាក់​ត្រី​ទោ​ឯក​ •​    ​ព្រះអង្គ​ចេះ​សូធ្យ​វិន័យ​បាដិមោក្ខ​យ៉ាង​ស្ទាត់ជំនាញ​ •​    ​ព្រះអង្គ​មាន​ជំនាញ​ខាង​បង្ហាត់​វិបស្សនាធុរៈ និនិងសមថកម្មដ្ឋាន == តួនាទី == •​    ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៥៧ ព្រះអង្គ​ត្រូវបានតែងតាំង​ជា​គ្រូសូត្រឆ្វេង​នៅ​វត្ត​រាជ​បូព៌ ខេត្តសៀមរាប​ •​    ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ បន្ទាប់ពី​ព្រះអង្គ​ឧបសម្បទា​ជាថ្មី សម្ដេច​ត្រូវបានតែងតាំង​ជា​ព្រះប្រធាន​សង្ឃ​កម្ពុជា ធ្វើជា​ព្រះ​ឧបជ្ឈាយ៍ និង​ជា​ព្រះ​វិន័យធរ ក្នុង​រដ្ឋ​កម្ពុជា​ •​   ​នៅពេល​ទ្រង់មាន​ព្រះជន្ម​បាន​៦០​វស្សា នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ ២​កើត ខែ​ក​ក្ដិ​ក ឆ្នាំមមែ ត្រី​ស័ក ព​.​ស​.២៥៣៥ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃទី​០៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៩១ សម្ដេច​ត្រូវបាន​ថ្វាយ​ងារ​ជា ព្រះមហា​សុមេធាធិបតី និង​ជា​សង្ឃនាយក ដោយ​សម្ដេច ជា ស៊ីម ប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ​កម្ពុជា​ •​   ​នៅក្នុង​ព្រះ​ជន្មាយុ​៦០​វស្សា​នេះ​ដដែល នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ ៩​កើត ខែ​ក​ត្ដិក ឆ្នាំមមែ ត្រី​ស័ក ព​.​ស​.២៥៣៥ ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃទី​១៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៩១ ព្រះមហា​សុមេធាធិបតី ទេព វង្ស ត្រូវបានតែងតាំង​ជា​សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ គណៈមហានិកាយ​នៃ​កម្ពុជា ដោយ​ព្រះរាជក្រឹត្យ​ព្រះករុណា ព្រះបាទ សម្ដេចព្រះ ន​រោ​ត្ដម សីហនុ ជា​ព្រះប្រមុខរដ្ឋ និង​ជា​ព្រះប្រធាន​ក្រុមប្រឹក្សា​ជាតិ​ជាន់ខ្ពស់​ •​    ​នៅ​ថ្ងៃទី​២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ​២០០៦ សម្ដេច​ត្រូវបានតែងតាំង​ជា សម្ដេចព្រះ​អគ្គ​មហា​សង្ឃ​រាជាធិបតី សម្ដេច​មហាសង្ឃរាជ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ដោយ​ព្រះករុណា​ព្រះបាទ សម្ដេចព្រះ​បរមនាថ ន​រោ​ត្ដម សីហមុនី និង​បានទទួល​ព្រះ​រាជានុញ្ញាត​ពី​សំណាក់​ព្រះករុណា​ព្រះបាទ​សម្ដេចព្រះ ន​រោ​ត្ដម សីហមុនី ឲ្យ​ប្រើ​រាជ​ស័ព្ទ និង​ផ្លិត​យស​ពិសេស == ឯកសារយោង == c2bopfprd523a1dqdl1923wm7pxphn7 0 49952 338918 314492 2026-08-13T04:59:37Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:King_Sokunbot_stupa.jpg|King_Sokunbot_stupa.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this users files, I found 2 which are 10 338918 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #E75480;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> សម័យកាលស្រីសន្ធរ </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" | |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" |Stupa of Srei Sokunbot built by Chan Reachea |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ចំនួនរជ្ជកាល''' |៥ រជ្ជកាល |- style="vertical-align:center;" |'''ចំនួនស្ដេចគ្រប់គ្រង''' |​​៥ អង្គ |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' | * [[បរមរាមាទី២]] * [[បរមរាជាទី៣]] * [[បរមរាមាទី៣]] * [[ព្រះកែវហ្វាទី១]] * [[បរមរាជាទី៤]] |- style="vertical-align:center;" |'''ចាប់ផ្ដើម''' |គ.សករាជ ១៥៩៦ |- style="vertical-align:center;" |'''បញ្ចប់''' |​​​គ.សករាជ ១៦២០ |- style="vertical-align:center;" |'''រយៈពេលឈរ''' | ២៤ ឆ្នាំ |- style="vertical-align:center;" |'''រាជធានី''' | ស្រីសន្ធរ |- style="vertical-align:center;" |'''ចំនួនប្រជាជន''' | ប្រហែល ៣៥មុឺននាក់ |- style="vertical-align:center;" |'''ទីតាំងផ្ទុកទឹក''' | មានចំនួន ៩៥ |- style="vertical-align:center;" |'''កំពង់ផែជំនួញ''' | មានចំនួន ៣ * ជ្រោយពន្លារ * អូរកែវ * ពាម |} '''សម័យកាលស្រីសន្ធរ''' ([[អង់គ្លេស]]: Srei Santhor period) គឺជាសម័យកាលក្រោយការដួលរលំនៃអាណាចក្រលង្វែក ដែលត្រូវបានចាប់ផ្ដើមឡើងនៅចុងស.វទី១៦ ឆ្នាំនៃការប្រកាសរាជសម័យ ១៥៩៦ នៃគ.សករាជ និង បានឆ្លងកាត់រជ្ជកាលស្ដេច ចំនួន៥ និងត្រូវបានបញ្ចប់ទៅវិញក្នុងរាជ [[ស្រីសុរិយោពណ៌|ព្រះបរមរាជាទី៤]] ក្នុងឆ្នាំ ១៦២០ នៃគ.សករាជ ។<ref> Bhun Khol (1994) [https://books.google.com.kh/books?id=W1dQAQAAMAAJ&source=gbs_slider_cls_metadata_9_mylibrary&redir_esc=y Pravatti vidyā saṃrâp pathamsiksā], Publisher: Griḥsthān Poḥbumb Phsāy Qâpraṃ, Original from University of California, Berkeley p.138 </ref> == ទំនាស់រវាងកម្ពុជា និង អេស្ប៉ាញុល ១៥៩៦ == '''Conflict between Cambodia and Spainish 1596''' ទំនាស់រវាងកម្ពុជា និង អេស្ប៉ាញុល បានចាប់ផ្ដើមឡើងក្រោយពេលលោក ឌីអុីហ្គូ បេឡូសូ (Diego Beloso) ដែលជាបេសកជនរបស់ ព្រះសត្ថាទី១ ដែលវិលត្រឡប់ពីដែនម៉ានីឡា ប្រទេសភ្វីលីពីន បានត្រឡប់មកវិញជាមួយនិង សំពៅ ៣គ្រឿង និង កងកម្លាំងអេស្ប៉ាញុលចំនួន ៥០០នាក់ បានមកដល់បារាជ [[ខេត្តមាត់ជ្រូក]] (បច្ចុប្បន្ន: ត្រូវ​បានយួនហៅថា ចូវឌុក) (Châu Đốc) លោក បេឡូសូ បាន​ទទួល​ដំណឹង​ថា រាជធានីលង្វែកត្រូវបានពួកសៀមវាយដុតបំផ្លាញរួចទៅហើយ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាមានបរមនាមថា​ ព្រះ​បរមរាមា និង បានយាងទៅគង់នៅរាជវាំងថ្មីនាស្រុកស្រីសន្ធរ [[ខេត្តកំពង់ចាម]] ។ លោក បេឡូសូ និង ពួកអេស្ប៉ាញុល បានធ្វើដំណើរមកដល់ភ្នំពេញ ពួកគេបានស្នាក់នៅភ្នំពេញមួយរយ: ពេលនោះពួកអេស្ប៉ាញុលក៏មានជម្លោះជាមួយពួកឈ្មួញចិនរហូតឈានដល់ការប៉ះទង្គិចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យជនជាតិចិនបាត់បង់ជីវិតប្រមាណជា ៣០០នាក់ ដោយគ្រាប់កាំភ្លើងរបស់ពួកអេស្ប៉ាញ ក្រុមឈ្មួញចិន បានប្ដឹងដល់ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាឱ្យដោះស្រាយពីបញ្ហានេះ ដូចនេះ ព្រះរាជាខ្មែរបានបង្គាប់ឱ្យពួកអេស្ប៉ាញុល ត្រូវសងការខូចខាតទៅឱ្យពួកចិនវិញ ។ លោក បេឡូសូ បានជូនដំណឹង អំពីបំណងរបស់ខ្លួនក្នុងការចូលគាល់ព្រះរាជាកម្ពុជា ជាមួយ និង ពួកអេស្ប៉ាញុល ប៉ុន្តែត្រូវបានព្រះរាជាកម្ពុជា បដិសេធមិនឱ្យចូលជួបឡើយដ៏រាបណាពួកអេស្ប៉ាញុល មិនទាន់សងថ្លៃខូចខាតទំនិញដល់ក្រុមឈ្មួញចិន ។ ដោយសេចក្តីបដិសេធរបស់ព្រះរាជាកម្ពុជា បានធ្វើឱ្យលោកបេឡូសូ មានការខឹងសម្បារ និង គុំគួនទៅលើព្រះរាជាកម្ពុជាជាខ្លាំង ដូចនេះលោក បេឡូសូ និង ពួកអេស្ប៉ាញុល បានរៀបចំគម្រោងការមួយដោយ និង លួចធ្វើឃាត ព្រះរាជាកម្ពុជា ហើយពួកគេក៏និងទៅស្វែងរក ខ្សែររាជវង្សដែលសេះសល់ផ្សេងទៀតយកមកគ្រងរាជផងដែរ ។ លោក បេឡូសូ បានជូនដំណឹងទៅ ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ថាពួកអេស្ប៉ាញុល បានយល់ព្រមសងថ្លៃខូចខាតទៅកាន់ពួកឈ្មួញចិនហើយពួកគេមានបំណងចង់ចូលគាល់ព្រះរាជាកម្ពុជាដោយផ្ទាល់ជាមួយនិងព្រះដង្វាយផងដែរ ។ លោក បេឡូសូ បានរៀបឧបាយកលធ្វើឃាតព្រះរាជាកម្ពុជា ដោយលោកបានចាត់ឱ្យពួកអេស្ប៉ាញុល ២៤នាក់ ឱ្យសែងហិបដង្វាយចូលគាល់ព្រះរាជាកម្ពុជា រំពេចនោះពួកគេបានបើកហិបទាញចេញនូវស្វៃកាំភ្លើងបាញ់សម្ដៅទៅព្រះបរមរាមា និង បានធ្វើឱ្យព្រះរាជាកម្ពុជាចូលព្រះទិវង្គតនៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៥៩៦ នៃគ.សករាជ ។<ref> Société asiatique (Paris, France) (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique], Contributor: Centre national de la recherche scientifique (France), Publisher: Société asiatique., Original from National Library of the Netherlands </ref> == អន្តរាគមន៍អេស្ប៉ាញនៅកម្ពុជា ១៥៩៧ == '''Spanish Intervention in Cambodia 1597''' ក្រោយពេលលោក ឌីអុីហ្គូ បេឡូសូ (Diego Beloso) ធ្វើឃាតព្រះបរម រាមាជើងព្រៃ រួចហើយលោក និង ស្ម័គ្របក្សពួក បានរំដោះខ្លួនចេញពីរាជវាំងស្រីសន្ធរ រួចចុះសំពៅ តាមដងទន្លេមេគង្គមកដល់ស្ទឹងត្រែង ក៏បន្តដំណើរតាមផ្លូវគោកឡើងទៅក្រុងវៀងចន្ទន៍ នគរឡាវ ដើម្បីទៅយាង ព្រះពញ្ញាតន់ ដែលជាបុត្រាពៅរបស់ [[ព្រះសត្ថាទី១|ព្រះសត្ថា]] ឱ្យមកសោយរាជនៅកម្ពុជា [[ពញ្ញាតន់]] បានឡើងសោយរាជជាផ្លូវការណ៍នៅកម្ពុជា នាថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៥៩៦ នៃគ.សករាជ ដែលមានការជ្រើសតាំងពីសំណាក់ពួក អេស្ប៉ាញុល (Espagnol) និង ពួកប៉ទុយហ្គាល់ (Portuguese) ផងដែរ ។ នៅឆ្នាំ ១៥៩៧ ដោយពួកអេស្ប៉ាញុល យល់ឃើញថា ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ដែលខ្លួនបានជ្រើសតាង នៅតែមានការគម្រាមគំហែងពីការឈ្លានពាន របស់ពួកសៀម ដូចនេះពួកអេស្ប៉ាញុលបានធ្វើអន្តរាគមន៍នៅកម្ពុជា ដោយពួកគេ បានបញ្ជូនសំពៅចម្បាំង ចំនួន ៤គ្រឿងទៀត ដែលមាននាវិកចំនួន ១៤,០០០ (ជាង១មុឺននាក់) ដែលនាវិកទាំងនោះភាគច្រើជាជនជាតិ ដូមីនិកកាំង (Dominicans) ហើយពួកគេបានប្រមូលដំរីចំនួន ៤០០ក្បាលផងដែរ ដើម្បីចាំការពារដល់កម្ពុជា ។<ref> Lawrence Palmer Briggs (1949) [https://books.google.com.kh/books/about/Spanish_Intervention_in_Cambodia_1593_16.html?id=S3MCcgAACAAJ&redir_esc=y Spanish Intervention in Cambodia 1593-1603], Lawrence P. Briggs (17 Oct 1880, Manton, Wexford County, Michigan, USA — ?) was a US diplomat and independent researcher who dedicated his major work to the Ancient Khmer Empire. </ref> == ឯកសារយោង == ettghjby5kju922rjtus7lz5yd9bqg7 0 49982 338912 331751 2026-08-13T04:57:19Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Cambodia_Emerald_Buddha_17th_century.jpg|Cambodia_Emerald_Buddha_17th_century.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this u 338912 wikitext text/x-wiki {{pp-move-indef}} <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude> {{Good article}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #FFFFFF;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS; font-size: 15pt; color: #000000; text-shadow: 0px 0px yellow;> '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 1.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk <br> Preah Borom Devata |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះផ្លូវការណ៍''' | ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា |- style="vertical-align:center;" |'''ទង់ព្រះរាជវាំង''' | [[File:Royal_Standard_of_the_King_of_Cambodia.svg|30px]] |- style="vertical-align:center;" |'''រកឃើញ''' |គ.សករាជ ១៨៦៥ |- style="vertical-align:center;" |'''អ្នកបង្កើត''' | [[នរោត្តម]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' |សម័យកាលកម្ពុជានិយមបារាំង |- style="vertical-align:center;" |'''ស្ថាបត្យកម្ម''' | រចនាបថបាយ័ន |- style="vertical-align:center;" |'''រចនាសម្ព័ន្ធ''' | យកលំនាំតាម ក្រុងអង្គរធំ |- style="vertical-align:center;" |'''វិស្វករ''' | [[បារាំង]]-[[ខ្មែរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''ឆ្នាំសាងសង់''' | ១៨៦៦ |- style="vertical-align:center;" |'''រយៈពេលសាងសង់''' | ៤ ឆ្នាំ |- style="vertical-align:center;" |'''បើកជាផ្លូវការណ៍''' | ១៤ កុម្ភៈ ១៨៧០ |- style="vertical-align:center;" |'''ទីតាំង''' | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] |- style="vertical-align:center;" |'''មាតដ្ឋាន''' |183,135 m² |- style="vertical-align:center;" |'''ទំហំខ្នាត''' |(421m x 435m) |- style="vertical-align:center;" |'''សំណង់ស្ថិតក្រោម''' | ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង |} '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' ([[អង់គ្លេស]]: Royal Palace of Cambodia) គឺជាសំណង់អាគារដែលមានរចនាសម្ព័ន ជាព្រះរាជដំណាក់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រនៃកម្ពុជា ដែលទ្រង់គង់ប្រថាប់រស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍ ។ <u>ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា មានឈ្មោះពេញជាផ្លូវការណ៍ហៅថា '''"ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា"''' (Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk Preah Borom Devata)</u> តែដោយសាររាជវាំងមួយនេះឆ្លងកាត់នូវភ្លើងសង្គ្រាមអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ទើបឈ្មោះដើមត្រូវបានគេបំភ្លេច និងត្រូវបានហៅជំនួសថា <u>ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខសិរីមង្គល ។ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា ចាប់ផ្ដើមសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ហើយត្រូវបានបញ្ចប់ និងដាក់ឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]]</u> ។<ref> American Numismatic Association (1932) [https://books.google.com.kh/books?id=7_cMAAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y The Numismatist: For Collectors of Coins, Medals, Tokens and Paper Money, Volume 45], Publisher: American Numismatic Association. Original from the University of Michigan </ref> == ប្រវត្តិព្រះបរមរាជវាំង == '''History of the Royal Palace''' មុនពេលសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មីនៅតំបន់ចតុមុខ ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] បានសម្រេចព្រទ័យក្នុង ការផ្លាសប្ដូររាជធានីពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ នៃគ.សករាជ ដោយការប្រឹក្សាយោបល់ពីទេសាភិបាលបារាំង ពាក់ព័ន្ធទៅនិងចលនាបះបោរជាច្រើន ដែលបានបង្កើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ មូលហេតុសំខាន់ពីរដែលកើតមានចលនាបះបោរជាច្រើនកើតឡើង ទី១-ការជំរិទ្ធទារពន្ធពីទេសាភិបាលបារាំង ទី២-ក៏ព្រោះតែ សន្ធិសញ្ញា [[បារាំង]]-[[សៀម]] (Franco-Siamese Treaty of 1864) ដែលចុះនៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៦៤ នៃគ.សករាជ ដែលបារាំងបានកាត់ទឹកដីប្រទេសកម្ពុជាទៅឱ្យប្រទេសសៀម ចំនួន៧ ខេត្ត ដូចជា៖ ១.[[ខេត្តកោះកុង]], ២.[[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] ៣.[[ខេត្តបាត់ដំបង]] ៤.ស្វាយសុីសុផុន (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) ៥.[[ខេត្តសៀមរាប]] ៦.ម្លូព្រៃ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តព្រះវិហារ]]), ៧.ទន្លេរពៅ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]]) ហើយបារាំង បានកាត់ខេត្តចម្ប៉ាសាក់ របស់កម្ពុជា ទៅឱ្យប្រទេសឡាវផងដែរ ។ ដោយបែបនេះហើយ ទើបកើតមានការបះបោរមិនឈប់ឈរ ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ការបង្ហូរឈាមរវាងប្រជាជនខ្មែរ និង បារាំងបានចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ ១៨៦៤ រហូតដល់បារាំង យល់ព្រមចុះសន្ធិសញ្ញា ជាមួយនិង ព្រះបាទនរោត្តម ដោយប្ដូរពីការដាក់អណានិគមលើកម្ពុជា ទៅជាដែនអណាព្យាបាលបារាំងវិញ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៧ នៃគ.សករាជ (French protectorate of Cambodia 1887) ។ ក្រោយពេលព្រះបាទ នរោត្តម ផ្លាសប្ដូររាជធានី ពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ ក្រុងនេះត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ហើយការសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មី ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅអំឡុងខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៨៦៦ និង ត្រូវបានបញ្ចប់ក្នុងអំឡុង ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ នៃគ.សករាជ ។ <ref> John Robert Victor Prescott, Gillian Doreen Triggs (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=r4FJXXciuhsC&dq=International+Frontiers+and+Boundaries+Law,+Politics+and+Geography&source=gbs_navlinks_s International Frontiers and Boundaries: Law, Politics and Geography], Publisher: Martinus Nijhoff Publishers p.504 [[ISBN]]: 9004167854, 9789004167858 </ref> <ref> The Library of Congress Country Studies (1981) [https://www.loc.gov/item/81641760/ The world factbook], Publisher: National Foreign Assessment Center (U.S.) United States. Central Intelligence Agency, Library of Congress Number: 81641760 </ref> == រចនាសម្ព័ន្ធ == '''Structure''' [[File:Palais royal de Phnom Penh (salle du trône, avant 1910).jpg|thumb|Cambodia royal gets built 1866, And destroy by Thai Air-force (1939-1940).]] [[File:Constructon of Cambodia Royal Palace.jpg|thumb|Constructon of Cambodia Royal Palace 1866]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខនៅភ្នំពេញ បានសាងសង់យកលំនាំតាម រចនាសម្ព័ន្ធ​ស្ថាបត្យកម្ម​នា​សម័យ​អង្គរ ដោយផ្ដោតទៅលើគម្រូនៃរចនាសម្ព័ន្ធ នៃក្រុងអង្គរធំ (Angkor Thom Structure) ដែលមានច្រកទ្វារចេញចូល ចំនួន៥ ដែលច្រកទ្វារនីមួយៗ ធ្វើឡើងមិនឱ្យមានការរត់ខ្សែរបន្ទាត់ចាក់ចំមុខគ្នាឡើយ ដូចគ្នាទៅនិងប្លង់រចនាសម្ព័ន្ធនៃក្រុងអង្គរធំទាំងមូលផងដែរ ។ ច្រកទ្វារខាងកើត ដែលមានច្រកទ្វារចូលពីរ ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យ" (Victory Gate) ច្រកទ្វារខាងត្បូង ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារមង្គល" (Glory Gate), ច្រកទ្វារខាងលិច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យភូមិ" (Spirit Gate) ទ្វារមួយនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តែពួកក្រមការព្រះរាំជវាំងប៉ុនណោះ ទើបអាចចេញចូលបាន ដូចជា ពួកភីលៀង និង ពួកអាមាត្យជាដើម ។ ច្រកទ្វារខាងជើងបិទជាប់ជានិច្ច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារទុក្ខ" (Sad Gate) ខ្លោងទ្វារទុក្ខត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់នៅពេលណាដែលមានក្រុមគ្រួសារព្រះញាតិវង្ស នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រចូលទិវង្គតប៉ុនណោះ ការដំណើរការព្រះមជ្ឈូសា និង ព្រះសពត្រូវយកទៅបូជានៅទីវាលព្រះមេន ប៉ុន្តែក្រោយមក រចនាសម្ព័ន្ធនៃច្រកទ្វារទាំងប្រាំនេះត្រូវបានប្រែប្រួលទៅតាមសម័យកាលផងដែរ ដោយមាននូវការកែប្រែនៃច្រកទ្វារចេញចូល ។ ព្រះបរមរាជវាំងមានកំពែង ព័ទ្ធជុំវិញ ដែលមានប្រវែងសរុប ១៧៧២ ម៉ែត្រ (1772m), ដោយកំពែងខាងកើតមានប្រវែង ៤២១ ម៉ែត្រ (421m), កំពែងខាងលិចមានប្រវែង ៤៣៥ ម៉ែត្រ (435m) កំពែងខាងជើងមានប្រវែង ៤៨៤ ម៉ែត្រ (484m) និង កំពែងខាងត្បូងមានប្រវែង ៤៣២ ម៉ែត្រ (432m) ។<ref> Donald P. Whitaker, American University (Washington, D.C.). Foreign Area Studies (1973) [https://books.google.com.kh/books?id=frFAAAAAIAAJ&dq=Area+Handbook+for+the+Khmer+Republic+(Cambodia)&source=gbs_navlinks_s Area Handbook for the Khmer Republic (Cambodia)], Publisher: U.S. Government Printing Office p.389 </ref> == ស្ថតបត្យកម្ម == '''Architecture''' [[File:Palais Royal de Phnom Penh (6).jpg|thumb|Cambodia royal palace architecture and decorative arts.]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ត្រូវបានរចនា និង គូរប្លង់ស្ថាបត្យកម្មដោយលោកឧកញ៉ា "ទេពនិម្មិត ម៉ក់" ដែលោកជាស្ថាបត្យករដ៏ជំនាញម្នាក់ ដែលបានដាក់បញ្ចូលនូវស្ថាបត្យកម្មតាមបែបផែន នៃវប្បធម៌សិល្បៈកម្ពុជា នាសម័យកាលអង្គរ ។ រចនាសម្ព័នសំណង់ព្រះបរមរាជវាំង មានការរួមបញ្ចូលនូវ សាសនា ជំនឿអរូបី សិល្បៈនៃការតុបតែងលម្អ ដែលប្រើប្រាសការរចនាសំណង់ឈើនៃគ្រឿងបង្គុំខ្មែរ ដូចជា៖ ការប្រើប្រាស ជហ្វ៊ាដងក្ដារ សសរស្ដម្ភ សសរពេជ្រ ហោជាង កំពូលមកុដ កន្សោមតាឱ បល្ល័ង្កឈូក សារពើសូត្រ ឆាករួត ទែនទយ ក្បឿងស្រកានាគ-ស្រកាត្រី និង ការប្រើប្រាសនូវក្បាច់ផ្កាភ្ញី លម្អផ្សេងៗទៀត រួមជាមួយ និង ការលាបថ្នាំពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ដែលសុទ្ធសឹងជាការរចនាតាមបែបស្ថាបត្យកម្មខ្មែរសុទ្ធសាធ ។ សំណង់រាជដំណាក់ដែលមាន កំពូលស្រួច គឺ តំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ដែលបង្ហាញ ពីភាពជាម្ចាសគ្រប់គ្រងទៅលើរតនៈសម្បត្តិរបស់ជាតិ រូបព្រះកេសព្រហ្ម តំណាងឱ្យការគោរពចំពោះ ពួកអទិទេព ឬ ពួកទេវតា ដែលនាំមកនូវព្រហ្មវិហ៊ារធម្មទាំងបួនគឺ មេត្តា-ករុណា-មុទិតា និង ឧបេក្ខា ។ បណ្ដុំនៃគ្រឿងបង្គុំដែលនៅពីលើរាជដំណាក់ ត្រូវបានហៅថា "បុស្បុក" (Bossabok) តំណាងឱ្យភ្នំព្រះសុមេរុ ដែលជាលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកទេវៈ ឬ ពួកទេវតា ដូចនេះហើយ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាដែលស្ថិតនៅចំទន្លេបួនប្រសព្វគ្នា រវាងទន្លេមេគង្គលើ ទន្លេមេគង្គក្រោម ទន្លេសាប និង ទន្លេបាសាក់ ដែលត្រូវបានគេឱ្យឈ្មោះថាទន្លេចតុមុខ ភាពសុីចង្វាក់គ្នា នៃអត្ថន័យនិទានទេវកថា និង ភូមិសាស្ត្រដ៏ល្អនេះ ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានប្រសិទ្ធិនាមហៅថា "ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា" ។ ព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានលាបពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ពណ៌នីមួយៗមានជាអត្ថន័យដូចជា៖ ពណ៌មាស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យសេចក្ដីថ្កុំថ្កើនរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ពណ៌លឿង ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យ សាសនាព្រះពុទ្ធ ដែលមាននិកាយពីររួមបញ្ចូលគ្នា ធម្មយុត្តិកនិកាយ និង មហានិកាយ ពណ៌ស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេស តំណាងឱ្យសាសនាព្រហ្មញ្ញផងដែរ ។ <ref> Jacques Dumarçay (1991) [https://books.google.com.kh/books?id=jXRuAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Palaces of South-East Asia: Architecture and Customs], Translated by Michael Smithies, Publisher: Oxford University Press, Original from the University of Michigan p.143 [[ISBN]]: 0195889673, 9780195889673 </ref> == ការបែងចែក ព្រះរាជដំណាក់ == '''The division of the royal residence''' ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ មានរាជដំណាក់ធំតូច ៣២ រាជដំណាក់ ដែលមានផ្ទៃក្រឡាប្រមាណជា 300,000 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (500m x 600m) ប៉ុន្តែដោយសារតែកត្តានយោបាយ សង្គ្រាម និង ការបន្ថែមសំណង់រដ្ឋ ទើបក្រោយមកទំហំផ្ទៃដីព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានកាត់បន្ថយមកត្រឹម 183,135 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (421m x 435m) ហើយព្រះរាជដំណាក់ជាច្រើនត្រូវបានរុះរើកាត់បន្ថយមកត្រឹមតែ ១០ រាជដំណាក់ប៉ុនណោះមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ ព្រះរាជដំណាក់ នៃ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ រួមមាន៖ === មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ === '''Maha Brasat Preah Tineang Tevea Vinichhay''' [[File:02-Throne Hall Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Royal throne hall of Cambodia royal palace]] [[File:Cambodia royal throne hall umbrella.jpg|thumb|Inside Royal throne hall of Cambodia royal palace.]] [[File:Cambodia Royal king bed.jpg|thumb|Cambodia Royal king bed name Preah Tineang Chakrapoat keep in Royal throne hall.]] មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ជាប្រាសាទដែលសាងសង់ឡើងអំពីសំណង់ឈើ ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] និងមានរបងព្រះមហាមកុដរាជដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ព័ទ្ធមួយជាន់ទៀត ប៉ុន្តែក្រោយមក សំណង់ឈើត្រូវបានរុះរើចេញ នៅថ្ងៃ ទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩១៥ និង ជំនួសវិញដោយសំណង់ថ្ម ដែលចាប់សាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ ដែលការសាងសង់នេះមានរយៈពេល ២ឆ្នាំ និងបានបើកសម្ភោធឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃ ទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩១៩ ក្នុងរាជ [[ព្រះសុីសុវត្ថិ]] ចំណែកឯ របងទ្វារព្រះមហាមកុដរាជ ដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ដែលតំណាងឱ្យច្រកទ្វារទាំង២១ របស់ពួកទេវៈ ដែលបានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកអសុរា នៃនិទានទេវកថា របស់ព្រហ្មញ្ញសាសនា របងទ្វារនេះ ត្រូវបានកងទ័ពអាកាសសៀម បើកការទំលាក់គ្រាប់បែកទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពបារាំងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ហើយបានទម្លាក់បំផ្ទុះខ្ទេចទាំងស្រុងក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ គឺជាសាលតម្កល់ព្រះរាជបល្ល័ង (The Royal Throne Hall) ដែលមានទំហំ បណ្តោយ ៦០ម៉ែត្រ ទទឹង ៣០ម៉ែត្រ និង មានកំពូលស្រួចកំពស់ ៥៩ម៉ែត្រ ហើយព្រះកំពូលព្រហ្ម តំណាងឱព្រហ្មវិហារធម៌ទាំងបួន ដំបូលមហាប្រាសាទ មានគ្រឿងបង្គុំខ្មែរទែនទយ ដែលមានក្បាច់លម្អជារូបគ្រុឌ ក្នុងទម្រង់ទ្រដំបូលប្រាសាទ ដែលនិទានអំពី ចម្បាំងរវាងពួកទេវៈនិងពួកអាសុរា ក្នុងនិទានទេវកថា នៃការកូសមុទ្រចក្រវាឡ ដែលមានឆ្លាក់នៅ [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] ដែលនិទាន ក្រោយពេលពួកអាសុរា មិនទទួលបានទឹកអម្រឹត ពួកអាសុរា បានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកទេវៈនៅឯឋានសួគ៌របស់ព្រះឥន្ទ្រ បណ្ដាលឱ្យឋានសួគ៌បាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមក ហើយពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌដែលជាបុព្វការីជន ដែលមានចំនួនរាប់សែនក្បាល និងជាកូននាងវិនីតា ដែលមានស្វាមីជា ព្រាហណ្ម៍នាម កោស្សប៉ៈ គ្រុឌបាននាំគ្នាហោះហើរមកទ្រឋានសួគ៌មិនឱ្យបាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមកនោះទេ ដោយសេចក្ដីស្មោះត្រង់នៃការគោរពរបស់ពួកគ្រុឌទៅលើពួកទេវៈ ដូចនេះហើយ ពួកទេវៈក៏បែងចែកទឹកអម្រឹតមួយចំណែកទៅកាន់ពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌផងដែរ ។<ref> Julio A. Jeldres (1999) [https://books.google.com.kh/books?id=4H5uAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Royal Palace of Phnom Penh and Cambodian Royal Life], Publisher: Post Books, Original from the University of Michigan p.132 [[ISBN]]: 9742020477, 9789742020477 </ref> '''មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ចែកចេញជាប្រាំបួនសាលសំខាន់ៗដូចជា៖''' * '''១.សាលព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ''' ជាសាលដែលមានដម្កល់នៅព្រះរាជបល្ល័ង ធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ អមទៅដោយឆ័ត្ររួតប្រាំបួនថ្នាក់ចំនួនបួន ដាក់បញ្ឈរអមសងខាងព្រះរាជបល្ល័ង និង មានបាំងនូវព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ ដែលជាឆ័ត្ររួតពណ៌ស មានប្រាំបួនថ្នាក់ តំណាងឱ្យ ដួងផ្កាយនព្វន្ត ដែលការពារដោយតារាទេពនិករ នៃទេវៈ ទាំង៩ ដូចជា ១-ព្រះសុរិយា ២-ព្រះចន្ទ្រា ៣-ព្រះអង្គារកាឡា ៤-ព្រះពុធ ៥-ព្រះហស្បាតិ ៦-ព្រះគ្រូសុក្រាចារ្យ ៧-ព្រះសៅរ៍សានី ៨-អាសុរារាហ៊ូ ៩-ព្រះកេតុ ដែលត្រូវបានប្រទានពរពីព្រះនរាយណ៍ ចំណែកឯលេខ ៩ នេះ ដែលគេសម្គាល់ថាជាវិជ្ជា​លេខ ​ដែលជាលេខខ្ពស់ តំណាងឱ្យរាសីចក្រដែលខ្ពស់​បំផុតផងដែរ ។ * '''២.សាលព្រះបរមអដ្ឋិ''' គឺជាសាលតម្កល់នូវអដ្ឋិធាតុ ព្រះញាតិវង្សក្រោយពេលធ្វើពិធីបូជាព្រះសពរួច មុនពេលអដ្ឋិធាតុ ត្រូវដង្ហែរយកទៅតម្កល់ក្នុងព្រះបរមចេតិយណាមួយ ។ * '''៣.សាលព្រះបរមរូបញាតិវង្ស''' គឺជាសាលដែលមានដាក់តាំងនូវរូបសំណាកព្រះញាតិវង្សធ្វើអំពីមាសសុទ្ធក្នុងទម្រង់មួយកំណាត់ខ្លួន ។ * '''៤.សាលព្រះមហាបុស្បុក''' គឺជាសាលតម្កល់នូវបុស្បុក ដែលជំនួសឱ្យព្រះរាជបល្ល័ង ករណីដែលព្រះហាក្សត្រគ្រងរាជដោយក្សត្រស្រី ដែលអង្គព្រះមហាក្សត្រី ដែលធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជ ត្រូវឡើងទៅគង់នៅលើបុស្បុកជំនួសឱ្យរាជបល្ល័ង ។ * '''៥.សាលហោព្រខ័ន''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចកកុធភណ្ឌ (គ្រឿងសម្រាប់រាជ) ទាំង៥ រួមមាន៖ ១.ព្រះមកុដរាជ ២.ព្រះវាលវិជនី (ផ្លិតរោមសត្វពណ៌ស) ៣.ព្រះខ័នរាជ ៤.ព្រះស្វេតឆត្រ ៥.ព្រះសុពណ៌បាទុកា (ស្បែកជើងមាស) ។ ករណីដែលនគរកំពុងវឹកវរដោយរឿងនយោបាយជាតិ ក្រុមបាគូ និង យកព្រះខ័នរាជ ទៅហោបញ្ចក្សេត្រ ឬ ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន ធ្វើពិធីហូតព្រះខ័នរាជដើម្បីផ្សងមើលប្រផ្នូលជាតិ ដោយក្រុមបាគូត្រូវរៀបគ្រឿងពលិកាដង្វាយផ្សេងៗ រួចត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជមកដាក់តម្កល់លើខ្នើយពូក ដោយត្រូវដាក់ចុងផ្លែដាវបែរទៅទិសខាងត្បូង និង ត្រូវដាក់គល់ដាវទៅទិសខាងជើង ហើយពួកព្រាហ្មណ៍ ៨រូប សូត្របូជា ផ្សងមើលប្រផ្នូលរួចស្រេចហើយត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជទៅរក្សាទុកនៅកន្លែងដើមវិញ ។ ការហូតព្រះខ័នរាជចេញពីស្រោមដាវ មានកំណត់ដែលអាចហូតបានតែក្នុងថ្ងៃអង្គារប៉ុនណោះ ព្រោះថ្ងៃអង្គារ ជាថ្ងៃរឹង ដែលជាឬកនៃថ្ងៃកាច ដូចនេះបើសិនជាផ្លែព្រះខ័នរាជឡើងច្រេះក្រហមដូចឈាមទំនាយទាយថាស្រុកទេសនឹងកើតកល្លយុគសឹកសង្គ្រាម បើសិនជាព្រះខ័នរាជមានច្រេះកាន់ស្នឹមទំនាយទាយថានឹងមានការផ្លាស់ប្ដូរអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ * '''៦.សាលព្រះមហាមន្ទីរ''' គឺជាសាលដែលមានស្វេតឆ័ត្រពណ៌សមាន ៧ថ្នាក់ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រគង់ប្រថាប់ ដើម្បីធ្វើពិធីសូត្រមន្តធម្មទានផ្សេងៗ ។ * '''៧.សាលព្រះរាជបណ្ឌិត''' គឺជាសាលដែលពួកមន្ត្រីចូលទៅសរសេរអំពីរបាយការណ៍អ្វីមួយទាក់ទងនិងរឿងសង្គមជាតិ ដើម្បីដាក់ជូនថ្វាយដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រក្នុងការសណ្ដាប់ និង ដោះស្រាយ ។ * '''៨.សាលព្រះក្រឡាបន្ទំ''' គឺជាសាលដែលជាទីគង់ប្រថាប់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងសំរាកនិន្ទ្រា ដោយគ្រែផ្ទំរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ មាននាមថា ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ចំណែកឯគ្រែផ្ទំ របស់អង្គអគ្គមហេសី មាននាមថា ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ។ * '''៩.សាលព្រះពុទ្ធរូប''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នូវរូបព្រះពុទ្ធបដិមាករ ដែលធ្វើអំពីត្បូងមរកត ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ នៃគ.សករាជ នាស.វទី១៧ ក្នុងរាជព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ នៃ [[បរមរាជាទី៤|ព្រះបរមរាជាទី៤]] ដែលរក្សាទុក សម្រាប់តែអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះមាតាបិតា នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីធ្វើការថ្វាយបង្គំបួងសួងជាលក្ខណៈឯកជនភាពប៉ុនណោះ បដិមារព្រះពុទ្ធមរកតនេះត្រូវបានហៅថា ព្រះកែវមរកត (Emerald Buddha) ចំណែកឯ រូបបដិមារ ព្រះកែវមរកត ចម្លង ដែលដម្កល់នៅក្នុង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត គឺជាបដិមាដែលសាងឡើងអំពីថ្មកែវគ្រីស្តាល់ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១៩ ដោយជាងចម្លាក់ជនជាតិបារាំងប៉ុនណោះ គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" René Jules Lalique ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានមុខងារជា រាជដំណាក់ ដែលត្រៀមសម្រាប់រៀបចំពិធីការផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ * ពិធីគ្រងរាជសម្បត្តិ (The Coronation Ceremony) * ពិធីរាជាភិសេក ព្រះញាតិវង្ស (The Royal Wedding Ceremony) * ពិធីបុណ្យទ្វាទសមាស ( The 12-Month Royal Ceremony) * ពិធីព្រះរាជសវនាការថ្វាយសារតាំង (The Royal Letter of Credence Ceremony) * ពិធីសច្ចាប្រណិធាន (The Swearing of Government Ceremony) * ពិធីបដិសណ្ឋារកិច្ច ចំពោះភ្ញៀវជាន់ខ្ពស់ ទាំងភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ (The Hospitality for Senior Guests, Both National and International Ceremony) គួរបញ្ចាក់ថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានឈ្មោះពេញហៅថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មហៃមហាស្ថាន ដែលចែកចេញជា ១១ មណ្ឌលដាច់ចេញពីគ្នា ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្តម ប៉ុន្តែក្រោយមកពាក្យពេញ មហៃមហាស្ថាន មិនសូវយកមកប្រើប្រាសក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ នោះឡើយ ព្រោះកុំឱ្យលំនាំឈ្មោះនេះមានការយល់ច្រឡំថាចម្លងចេញពីរាជវាំងប្រទេសសៀម ។ ការពង្រីកទំហំប្រាសាទ បានរួមបញ្ចូលមណ្ឌលមួយចំនួនបញ្ចូលគ្នា ហើយមណ្ឌលទាំងនេះត្រូវបានប្រែសម្រួល ដោយបែកចេញនូវមណ្ឌល២ នោះគឺ ហោសំរាន្តភិរម្យ និង ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ត្រូវបានប្ដូរជា ហោសំរិទ្ធភិមាន ។ ១.ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ២.ព្រះទីន័ងសំរាន្តភិរម្យ ៣.ព្រះទីន័ងមហាស្វេតឆត្រ ៤.ព្រះទីន័ងទក្សិណ ៥.ហោព្រះអដ្ឋិ ៦.ហោព្រះពុទ្ធរូប ៧.ព្រះទីន័ងសុរាអមរិន្ទ ៨.ព្រះទីន័ងមហារាជមន្ទីរ ៩.ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ១០.ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ១១.ហោព្រះគ្រឿង ។ === ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា === '''Brasat Preah Tineang Chan Chhaya''' [[File:Cambodia Moonlight Pavilion.jpg|thumb|Moonlight Pavilion of Cambodia Royal Palace.]] ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា គឺជាព្រះពន្លាជ័យដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ដល់ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅជាប់កំពែងផ្នែកខាងមុខ នៃព្រះបរមរាជវាំងសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងទតក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ព (Military Parade) សំណង់ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រាសាទនេះមានរាងជាចតុកោណកែង តួប្រាសាទលូតវែងស្របតាមអ័ក្សនៃកំពែងជាន់ក្រៅនៃព្រះបរមរាជវាំង ដែលមានជហ៊្វាដងក្ដារ ១២ កំពូលមានលក្ខណៈជាសារពើសូត្រ ដែលមានសណ្ឋានជាបុស្បុក៥ថ្នាក់ ចុងកំពូលមានកន្សោមតាឱ៣ជាន់ ឈូករួត៧ជាន់ និងកំពូលខ្ពស់ស្រួចចាក់ឡើងទៅលើតំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ។ តួប្រាសាទផ្នែកខាងក្រោមជាប់នឹងកំពែងរាជវាំងសាងសង់អំពីឥដ្ឋ និង បាយអ ផ្នែកខាងលើសង់អំពីសំណង់ឈើ មានដំបូលជាគ្រឿងបង្គំុឈើ ប្រក់ក្បឿងស្រកាត្រី ផ្នែកខាងក្រោមនៃពិតាន មានគូរនៅគំនូររបាំក្បាច់បុរាណខ្មែរផងដែរ ។ ព្រះទីនាំងចន្ទឆាយាជាប្រាសាទតែមួយគត់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងដែលមិនមានការបិទបាំងដោយជញ្ជាំង ដើម្បីឱ្យលំហផ្នែកខាងក្នុងទទួលនូវខ្យល់អាកាសចេញចូលគ្រប់គ្រាន់ ភាពអស្ចារ្យនៃប្រាសាទនេះ គឺនៅពេលរាត្រីដែលមានព្រះចន្ទពេញវង្ស ពន្លឺព្រះចន្ទនិងចែងចាងចូលមកខាងក្នុងប្រាសាទ ចំណាំងផ្លាតនៃពន្លឺព្រះចន្ទនិងបង្កើតបានជាស្រមោលយ៉ាងភ្លឺនៅក្នុងប្រាសាទ ដែលត្រូវបានស្គាល់ថា ប្រាសាទនៃពន្លឺស្រមោលព្រះចន្ទ (The Moonlight Pavilion) រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩១៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ប្រាសាទចន្ទឆាយា ត្រូវបានយកមកធ្វើជាវេទទិកាលៀងសាយភោជន៍ (Gala dinner) និង ដាក់ឱ្យក្រុមព្រះរបាំ បានធ្វើការវឹកហាត់សម និង រាំសម្ដែងថ្វាយជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] ដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ជូនជាការទស្សនាទៅដល់ភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិផងដែរ ។ បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា ត្រូវបានចាត់ទុកជាវេតិកាកិត្តិយស សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ថ្លែងសុន្ទរកថា ទៅកាន់ប្រជានុរាស្ត្រ និង កងទ័ពជាតិកម្ពុជាក្នុងការរំលឹកខួប [[បុណ្យឯករាជ្យជាតិកម្ពុជា]] ដែលធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។<ref> W. H. Morton Cameron, W. Feldwick (1917) [https://www.google.com.kh/books/edition/Present_Day_Impressions_of_the_Far_East/qoVHAQAAMAAJ?hl=en Present Day Impressions of the Far East and Prominent & Progressive Chinese at Home and Abroad The History, People, Commerce, Industries and Resources of China, Hongkong, Indo-China, Malaya and Netherlands India · Part 2], Publisher: Globe encyclopedia Company Original from University of Minnesota p.1,211 </ref> == វិមានស្ដេចណាប៉ូលេអុងទី៣ == '''The Pavilion of Napoleon III''' [[File:Phnom Penh-Palast-16-Pavillon Napoleon III-2007-gje.jpg|thumb|The Pavilion of Napoleon III Inside the Cambodia royal palace.]] វិមានស្តេចណាប៉ូលេអុងទី៣ (The Pavilion of Napoleon III) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅឯ ប្រទេស [[អេហ្ស៊ីប]] (Egypt) សម្រាប់ជាទីសំណាក់របស់ព្រះជាយា របស់ព្រះចៅអធិរាជ ណាប៉ូលេអុងទី៣ ព្រះនាម ព្រះរាជនី "អីហ្ស៊េនី" (Eugenie) នៅពេលដែលទ្រង់យាងទៅបើកសម្ភោធ ព្រែកជីកស៊ុយអេ (Suez Canal) នាឆ្នាំ ១៨៦៩ ។ បន្ទាប់មកព្រះចៅអធិរាជ [[ណាប៉ូលេអុងទី៣]] បានថ្វាយ​វិមាន​នេះជា​ កាដូអនុស្សាវរីយ៍ដល់ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៦ ដើម្បីជាចំណងមិត្តភាពបារាំង-ខ្មែរ ។ វិមានណាប៉ូលេអុងនេះ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងអំពីគ្រឿងបង្គំុដែក ដែលមាននាឡិកាប៉ោលមួយយ៉ាងធំនៅចំពីលើ និង មានបន្ថែមទ្វារកញ្ចក់រចនាអមទៅដោយរូបព្រះសង្ហារ បារាំង-ខ្មែរ ដែលរូបព្រះសង្ហារព្រះចៅបារាំង មានអក្សរ (N) តំណាងឱ្យឈ្មោះ ព្រះចៅណាប៉ូលេអុង ដែលដាក់អមសងខាង រូប [[ព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា]] ។ បច្ចុប្បន្ន វិមានណាប៉ូលេអុង កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់ការរៀបចំថែទាំ និង ជួសជុលឡើងវិញ ដើម្បីត្រៀមបើកឱ្យចូលទស្សនា ក្នុងពេលខាងមុខ ជាមួយនិងការបន្ថែម វត្ថុសិល្បៈលម្អ រួមជាមួយនិងការដាក់តាំងបង្ហាញនូវរូបភាពពីអតីតកាលផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រផងដែរ ។<ref> Beverley Palmer, Rough Guides (Firm) (2002) [https://books.google.com.kh/books?id=oR-Kmnj8wmAC&dq=The+Rough+Guide+to+Cambodia&source=gbs_navlinks_s The Rough Guide to Cambodia], Publisher: Rough Guides p.354 [[ISBN]]: 1858288371, 9781858288376 </ref> == ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត == '''The Emerald Buddha Vihara''' [[File:Silver Pagoda (1502645829).jpg|thumb|The Emerald Buddha Vihara built 1892 during King Norodom.]] ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត (The Emerald Buddha Vihara) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ដែលតួប្រាសាទនេះមានបណ្ដោយ ១១.៤ ម៉ែត្រ និង មានទទឹង ៣១.៦ ម៉ែត្រ ព្រះវិហារនេះ មានទ្វារធំចេញចូល ចំនួន៨ ដោយផ្នែកខាងមុខមាន ទ្វារ៣ ទល់មុខគ្នា នៃទ្វារផ្នែកខាងក្រោយ និង មានទ្វារចំហៀងនៅចំកណ្ដាលទាំងសងខាង នៃទទឹងព្រះវិហារ ហើយទ្វារធំទាំង៨នេះ តំណាងឱ្យទិសទាងប្រាំបីរួមមាន៖ * ១. ទិសបូព៌ (ខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥន្ទ្រ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងកើត ។ * ២. ទិសបស្ចិម (ខាងលិច) តំណាងឱ្យ ព្រះភិរុណ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងលិច ។ * ៣. ទិសឧត្តរ (ខាងជើង) តំណាងឱ្យ សម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណ ដែលជាទេវៈអសុរាថែរក្សាទិសខាងជើង ។ * ៤. ទិសទក្សិណ (ខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះយមរាជ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងត្បូង ។ * ៥. ទិសពាយ័ព្យ (ខាងលិចឆៀងខាងជើង) តំណាងឱ្យ ព្រះវាយោ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងលិចឆៀងខាងជើង ។ * ៦. ទិសឦសាន (ខាងជើងឆៀងខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥសានៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងជើងឆៀងខាងកើត ។ * ៧. ទិសអគ្នេយ៍ (ខាងកើតឆៀងខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះអគ្គី ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងកើតឆៀងខាងត្បូង ។ * ៨. ទិសនិរតី (ខាងត្បូងឆៀងខាងលិច) តំណាងឱ្យព្រះស្កន្តៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងត្បូងឆៀងខាងលិច ។ ដូចនេះច្រកទ្វារទាំង៨ នៃ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានតំណាងឱ្យទេវតារក្សាទិសទាំងប្រាំបី ហើយព្រះវិហារនេះ មានជើងសសរសរុប ចំនួន៤៤ និងមានបង្អួចសរុបចំនួន ១៦បង្អួច តំណាងឱ្យច្រកឋានសួគ៌ជាន់ទី១៦ នៃឋាន ព្រហ្មលោក (Brahmaloka) របស់អទិទេពព្រហ្ម ចំណែកឯទម្រង់បង្អួចមានរចនាទៅដោយការបិទកញ្ចក់ជារាងការ៉ូចំរុះពណ៌ នៅពេលដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យជះចូលមកផ្នែកខាងក្នុង និង ធ្វើឱ្យចេញជាពន្លឺពណ៌ឥន្ទនូ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរ៉ុងរឿងផងដែរ ។<ref> Tim Doling, Visiting Arts (Organization) (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=iDHWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cambodia Arts Directory], Publisher: Visiting Arts, Original from the University of Michigan p.182 [[ISBN]]: 1902349288, 9781902349282 </ref> === សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង === '''Interior aesthetics''' [[File:Mural art at Silver pagoda.jpg|thumb|Mural art at Silver pagoda 1892-1906 drawing a bout Dasajātaka , This image drawing was removed by the Khmer Rouge era (1975-1979).]] [[File:Preah Keo Morakot.jpg|thumb|Preah Keo Morakot made from Baccarat Crystal 1885, 19th century by French sculpture René Jules Lalique.]] [[File:Cambodia Golden Maitreya Buddha.jpg|thumb|Cambodia Golden Maitreya Buddha 1992 weighing 90 kg and dressed in royal regalia and set with 2086 diamonds.]] សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង នៃព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានដាក់តាំងបង្ហាញនូវគំនូរបុរាណ និង វត្ថុសិល្បៈជាច្រើនឥតគណនា ដែលមានវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០ មុខ និង គំនូរបុរាណ ដែលគូរទាក់ទង និង ពុទ្ធសាសនា នៃរឿងនិទានទសជាតក ដូចជា៖ * '''១.ព្រះតេមិយជាតក''' (Preah Temei Jataka) និយាយ​ពី អតីតជាតិ​របស់​ព្រះ​ពោធិសត្វ ព្រះ​នាម​តេមិយ ដែលជាបុត្រស្តេចនគរពារាណសី ក្លែងធ្វើជាគរ ជាថ្លង់ មិនចង់ទទួលរាជសម្បត្តិ ។ ព្រះបិតាក៏ឱ្យសេនាជីករណ្តៅយកទៅកប់ ទើបព្រះពោធិសត្វសម្តែងឫទ្ធិ លើករាជរថគ្រវី រួចទ្រង់យាងទៅសាងផ្នួស ហើយត្រឡប់មកទូន្មានព្រះបិតាខ្លួនវិញ ។ * '''២.ព្រះមហាជនកជាតក''' (Preah Mahajanaka Jataka) និទានពី ព្រះជនក ទៅធ្វើជំនួញជាមួយនាយសំពៅ ៧០០នាក់ សំពៅជួបព្យុះលិចកណ្តាលសាគរ ព្រះជនក បន់ស្រន់ទេវតាឱ្យមកជួយ ក៏មាននាងទេពធីតា "មណីមេខលា" ហោះហើរមកជួយស្រង់សង្គ្រោះជីវិត ក្រោយមកព្រះជនកបានទៅសោយរាជ្យនៅនគរវិញ ។ * '''៣.ព្រះសុវណ្ណាសាមជាតក''' (Preah Sovannasam Jataka) និទានពី ព្រះសុវណ្ណសាម ទៅសាងភ្នួសក្នុងព្រៃដើម្បីសងគុណព្រះមាតាបិតា ដោយសេចក្ដីនឹករលឹក ព្រះមាតាបិតាក៏ទៅតាមរកហើយក៏ត្រូវពស់ព្រួសពិសដាក់ ខ្វាក់ភ្នែកទាំងពីរ សុវណ្ណសាមក៏មើលថែរក្សាអ្នកទាំងពីរ ។ ថ្ងៃមួយសុវណ្ណសាមទៅដងទឹកឱ្យមាតាបិតា ក៏ត្រូវព្រួញស្តេចកបិលយក្សសុគត ទេវតាក៏ចេញមកប្រស់សុវណ្ណសាមឱ្យរស់ឡើងវិញបានមើលថែរ មាតាបិតាទាំងពីរ ។ * '''៤.ព្រះភូរិទត្តជាតក''' (Preah Bhuridatta Jataka) និទានពី នាងសមុទ្ទជា ជាអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទធតរដ្ឋក្នុងពិភពនាគ ហើយនាងមានបុត្រនាគ ឈ្មោះថា "ភូរិទត្ត" ។ នាគភូរិទត្ត ត្រូវ អាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍ ប្រើមន្តកែវ ចាប់យកទៅប្រយុទ្ធ និង សុទស្សននាគរាជ ព្រះអរហន្តព្រហ្មទត្ត ក៏ចូលមកឃាត់ដោយការទេសនា ហើយអាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍យល់សេចក្ដីទេសនា ក៏ដោះលែងនាគភូរិទត្ត ឱ្យត្រឡប់ទៅនគរវិញ ។ * '''៥.ព្រះនេមិរាជជាតក''' (Preah Neimi Reach Jataka) និទានពី ព្រះនេមិ ដែលតែងតែធ្វើអំពើល្អ ឱ្យទានដល់ជនទាំងពួងក្នុងក្រុងមថិលា ថ្ងៃមួយព្រះនេមិ ទេសនាអំពី ព្រហ្មចរិយា ធ្វើឱ្យព្រះបាទវិទេហៈ ដែលជាសក្កទេវរាជ ស្ដាប់ទេសនាហើយ មានសេចក្ដីជ្រះថ្លា ក៏ឱ្យមាតលិបុត្រ ដឹករាជរថ ព្រះនេមិ នាំទតឋានសួគ៌ និង ឋាននរក ។ * '''៦.ព្រះចន្ទកុមារជាតក''' (Preah Chankumar Jataka) និទានពី ព្រះចន្ទកុមារ រកឃើញទោសកំហុសអំពើពុករលួយរបស់ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ដោយសេចក្ដីគុំគួន ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ញោះញង់ ឱ្យព្រះឯករាជ ដែលជាបិតា ឱ្យយកព្រះចន្ទកុមារទៅបូជាយញ្ញ ព្រះឥន្ទ្រជ្រាបក៏ហោះមកសំឡុតព្រះរាជា ព្រះឯករាជភិតភ័យក៏ឱ្យសេនាដោះលែងព្រះចន្ទកុមារវិញ ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ត្រូវប្រជារាស្ត្រខឹងសម្បារគប់ដុំថ្មរហូតដល់ស្លាប់ ។ * '''៧.ព្រះមហោសថជាតក''' (Preah Mahosadha Jataka) និទានពី ព្រះមហោសថជាទីប្រឹក្សាស្តេចវិទេហរាជ នៃ នគរមិថិលា មានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ ព្រះចុល្លនី នៃនគរបញ្ចរ លើកទ័ពវាយប៉ងយកនគរមថិលាជាច្រើនលើកតែមិនបានសម្រេច ក៏ប្រើល្បិចលើកបុត្រីខ្លួនឱ្យមករៀបមង្គលការដើម្បី បញ្ឆោតស្តេចនគរមិថិលា យកទៅសម្លាប់ ព្រះមហោសថ មានបញ្ញាវាងវៃដឹងល្បិចនេះ ក៏ជីករូងក្រោមដីទៅចាប់ ម្ដាយ កូន និង ប្រពន្ធ ស្តេចនគរបញ្ជរវិញ ស្ដេចចុល្លនីទាល់តំរិះក៏ដាក់នគរខ្លួនចំនុះឱ្យនគរមិថិលា ចុងក្រោយនគរទាំងពីរ បានព្រមព្រៀងគ្នាដោយមេត្រីភាព ។ * '''៨.ព្រះនារទព្រហ្មជាតក''' (Preah Narada Brahma Jataka) និទានពី ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកទេសទូហ្មានស្ដេចនគរមថិលា តាមការអធិដ្ឋានរបស់នាង រុចាទេវី ដែលជាបុត្រី ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយទ្រង់តែងស្ដាប់តាមការអុជអាលរបស់ អាមាត្រទាំង៣ មិនជឿលើ បុណ្យបាប នរក សួគ៌ឡើយបណ្ដាលឱ្យនគរជួបគ្រោះទស្សរភិកអត់ឃ្លាន ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកក្លែងកាយជាព្រះឥសី ហើយទេសនាទូហ្មានអប់រំចិត្តគំនិតដល់ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយសេចក្ដីជ្រះថ្លា ទ្រង់ក៏លះបង់មច្ឆាទិដ្ឋិ ហើយតាំងរក្សាសីលទាន បរិចាគព្រះរាជទ្រព្យធ្វើបុណ្យជាប់ជានិច្ច ។ * '''៩.ព្រះវិធុរបណ្ឌិតជាតក''' (Preah Vidhura Pandita Jataka) និទានពី ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ទេសនា កាត់សេចក្ដីបរិសុទ្ធ ឱ្យសក្កទេវរាជទាំង៤ មាន ១.ព្រះធនញ្ជ័យកោរព្យ ២.ព្រះវរុណនាគរាជ ៣.ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ ៤.ព្រះសុបណ្ណគ្រុឌ ។ ធម្មទេសនាបានល្បីរន្ទឺដល់ នាងវិមលា ជាមហេសី ព្រះវរុណនាគរាជ នាងមានបំណងចង់បាន ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ជាស្វាមី តែដោយព្រះវិធុរ មិនមកជួបនាង នាងក៏ប្រកាសថា បើអ្នកណាយកបេះដូង ព្រះវិធុរឱ្យនាងបាន នាងនិងលើកបុត្រីឱ្យជាប្រពន្ធ ។ បុណ្ណកយក្ស ចង់បានព្រះរាជបុត្រីវិមលាជាប្រពន្ធ ក៏យកអាសារ ហើយចូលលេងបាស្កាជាមួយស្ដេចនគរឥន្ទបត្តិ ភ្នាល់ដាក់ទ្រព្យសម្បត្តិនគរ ហើយឈ្នះបាន វិធុរបណ្ឌិត ។ បុណ្ណកយក្ស យកវិធុបណ្ឌិត ទៅសម្លាប់អស់ ៩ដង ដើម្បីយកបេះដូង តែវិធុរបណ្ឌិត មិនស្លាប់ បែរក្លាយទៅជាព្រះពោធិសត្វវិញ ។ * '''១០.ព្រះវេស្សន្តរជាតក''' (Preah Vessantara Jataka) និទានពី ព្រះវេស្សន្តរ បរិច្ចាគនូវទានទាំង ៥ រួមមាន៖ ១.ធនបរិច្ចាគ ២.បុត្របរិច្ចាគ ៣.ភរិយាបរិច្ចាគ ៤.អង្គបរិច្ចាគ ៥.ជីវិតបរិច្ចាគ ។ គំនូរបុរាណដ៏ល្អវិចិត្រ អំពីនិទានទសជាតក (Dasajātaka) ដែលគូរនៅជាប់ជញ្ជាំង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហម (Khmer Rouge) ចូលទៅលាបពណ៌បំផ្លាញទាំងស្រុងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ (1975-1979) ហើយរតនៈវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០មុខ ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកជញ្ជូនយកទៅលក់ឱ្យជនបរទេសជិតខាង ដើម្បីប្ដូរជាគ្រឿងសម្ភារវុធត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត មានតម្កល់នៅពុទ្ធបដិមាមួយអង្គធ្វើអំពីកែវគ្រីសស្តាល់ (Crystal) ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៥ នាស.វទី១៩ ដោយវិចិត្រករបារាំង គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" (René Jules Lalique) ដោយបដិមាមរកតនេះ ជាបដិមាចម្លងចេញពី បដិមាព្រះកែវមរកត ពិតប្រាកដ ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោពណ៌]] នាស.វទី១៧ ដែលរក្សាទុកក្នុង ហោព្រះពុទ្ធរូប នា មហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលយករចនាបថព្រះពុទ្ធផ្ចាញ់មារតាមលំនាំរូបចម្លាក់ ព្រះពុទ្ធរូបនា [[ប្រាសាទព្រះពិធូរ]] នៅតំបន់អង្គរធំ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១២ ។ ព្រះវិហារ ព្រះមរកត ត្រូវបានពួកបរទេសហៅសម្គាល់ថា វត្តប្រាក់ (Silver Pagoda) ក៏ព្រោះតែបាតនៃព្រះវិហារនេះ មានក្រាលទៅដោយការ៉ូប្រាក់សុទ្ធ ដែលមានចំនួន ៥,៣២៩ សន្លឹកប្រាក់ ដែលក្នុង ១សន្លឹកការ៉ូប្រាក់មានទម្ងន់ ១,១២៥ គីឡូក្រាម ។ ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត មានរូបពុទ្ធអង្គសាងអំពីមាសសុទ្ធមួយ ក្នុងឥរិយាបថ អភ័យមុទ្រៈ ក្នុងទម្រង់កាយវិការឈរ ព្រះពុទ្ធបដិមារនេះ គឺជារាជបណ្ដាំរបស់ ព្រះបាទនរោត្តម មុនពេលទ្រង់ចូលទិវង្គត បានត្រាសបង្គាប់ឱ្យ ព្រះសុីសុវត្ថិ យកព្រះកោដ្ឋមាសដ៏ធំដែលតំកល់ព្រះសពរបស់ទ្រង់ ទៅរំលាយសាងជារូបបដិមាមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រី (Maitreya Buddha) ដើម្បីឱ្យទ្រង់បានសម្រេចមគ្គផល ផ្សារភ្ជាប់ទៅកាន់ការត្រាសដឹងរបស់ព្រះពុទ្ធទី៥ ក្នុងកាលវេលាខាងមុខ ។ ព្រះពុទ្ធបដិមារមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រីនេះ កសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៦ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធទឹក១០ ទម្ងន់ ៩០ គីឡូក្រាម រួមទាំងបញ្ចាជើងទម្រ និង ព្រះមកុដ និងបានដាំត្បូងពេជ្រចំនួន ៩៥៨៤ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២៥លី និង ព្រះឱរ៉ា (ដើមទ្រូង) មានទំហំ ២២លី ក្រោយពេលសាងបញ្ចប់ ព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ទ្រង់ប្រសិទ្ធិនាមព្រះបដិមាមាសនេះថា "ព្រះជិនរង្សីរាជិកនរោត្តម" រហូតមដល់សម័យកាលខ្មែរក្រហម (1975-1979) ព្រះបដិមាមាសនេះត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកយកទៅលក់ឱ្យបរទេសប្ដូរជាសំភារៈសឹកកងទ័ព ត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ រូបបដិមាដើមនេះត្រូវបានបាត់បង់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមសុីវិលកម្ពុជា ហើយត្រូវបានជំនួសមកវិញដោយការសាងថ្មី ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម សីហនុ]] ដែលមានដាំនូវត្បូងពេជ្រចំនួន ២០៨៦ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២០លី ។<ref> Daniel Robinson, Tony Wheeler (1992) [https://books.google.com.kh/books?id=WuC1wBJ0CJUC&num=9&redir_esc=y Cambodia: A Travel Survival Kit], Publisher: Lonely Planet Publications p.126 [[ISBN]]: 0864421745, 9780864421746 </ref> == ហោបញ្ចក្សេត == '''Hor Panhchakset''' [[File:03-Hor Samritvimean Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Hor Panh Chakset, Keep of Five Goddess.]] ហោបញ្ចក្សេត ([[អង់គ្លេស]]: Hor Panh Chakset) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង នៃ មហាប្រាសាទ ទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ដើម្បីតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចក្សេត្រ គឺជាការតម្កល់នូវរូបចម្លាក់ទេវរូប ចំនួន៥ របស់សាសនាព្រាហ្មណ៍ ដូចជា៖ ១.ព្រះឥសូរ ២.ព្រះឧមាភគវតី ៣.ព្រះនារាយណ៍ ៤.ព្រះគណេស ៥.ព្រះពលទេព ដែលមានកាន់ នង្គ័លជាកេតនភណ្ឌ ។ ករណីដែលព្រះហាក្សត្រធ្វើពិធីកម្មសាសនាព្រាហ្មណ៍ ដោយចង់និមន្តចម្លាក់ទេវរូបណាមួយ ក្រមការរាជវាំង ឬ ក្រុមអាមាត្រ គ្មានសិទ្ធទៅយកទេវរូបនេះនោះទេ លុះត្រាតែ ក្រុមបាគូ ដែលមានឋានៈជារាជគ្រូទើបមានសិទ្ធយកទេវរូបណាមួយចេញមក ឋានៈរាជគ្រូទាំងប្រាំរួមមាន ១.ព្រះព្រាហ្មណ៍រាជគ្រូ ២.ព្រះព្រហ្មាធិរាជ ៣.ព្រះជយាធិបតី ៤.ព្រះមិន្ធរ ៥.ព្រះធម្មរាជ ។ ដោយសារតែកម្ពុជាជួបនូវសង្គ្រាមសុីវិល (Civil-War) អស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំ ទើបរបៀបរបបនៃកិច្ចការក្នុងព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានបាត់បង់និងប្រែប្រួល ហើយនៅពេលដែលគេបញ្ចូលនូវរូបចម្លាក់ទេវរូបព្រះកច្ចាយន៍ ឬ ព្រះកំចាយ ទៅរក្សាទុកទីនេះបន្ថែមទៀត ដូចនេះ ហោបញ្ចក្សេត ត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន (Samritvimean) មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។<ref> Ministry of Cambodia Royal Palace (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=eCvicXi0JNEC&num=9&redir_esc=y Preah Borom Reach Veang Chatomuk Mongkul: The Royal Palace], Publisher: Department of Conservation, Ministry of Royal Palace, Original from Indiana University p.226 </ref> == ហោសំរាន្តភិរម្យ == '''Hor Samran Phirum''' [[File:Le Palais Royal (Phnom Penh) (6997775287).jpg|thumb|Hor Samran Phirum, Keep of Khmer Musical instruments, And for the King, prepare for the elephant ride.]] '''ហោសំរាន្តភិរម្យ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Samran Phirum) ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ - ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ដែលស្ថិតនៅខាងជើងជាប់នឹងព្រះទីន័ងមហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ឡើងឆ្លងទៅគង់ប្រថាប់លើព្រះទីន័ងគជេន្ទ្រ (ដំរី) ផ្នែកខាងលើតម្កល់នៅព្រះមាលាប្រពាត (មួកសឹក) និង ព្រះភូសាចតុរង្គ (គ្រឿងសម្លៀកបំពាក់សឹកទាំង៤) ផ្នែកខាងក្រោមតម្កល់នៅ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ រហូតដល់រាជអាមាត្រ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ ចែកចេញជា ៥ពណ៌ ពណ៌មាស លឿង ទឹកក្រូច ផ្កាឈូក និង ក្រហម ពណ៌សំលៀកបំពាក់អាមាត្រត្រូវបានបែងចែកតួនាទីផ្សេងៗគ្នា ។ ពណ៌មាស ថ្នាក់រាជអាមាត្រ មានតួនាទីកាន់នូវវត្ថុសំខាន់របស់ព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ ព្រះខ័នរាជ ព្រះមាលា ឬ មានជើងពានទ្រកាន់នូវ ព្រះលញ្ឆករ (ត្រារាជ) របស់ព្រះមហាក្សត្រ ។ ឯកសណ្ឋានពណ៌លឿង មានតួនាទីកាន់នូវជើងពាន ទ្រនូវព្រះភូសា (សំលៀកបំពាក់) ដើម្បីត្រៀមឱ្យព្រះមហាក្សត្រធ្វើការផ្លាសប្ដូរ ឯកសណ្ឋានពណ៌ទឹកក្រូច មានតួនាទីកាន់នូវឆត្រក្លោះបាំងដល់ព្រះមហាក្សត្រ ឯកសណ្ឋានពណ៌ផ្កាឈូក ក្រុមអាមាត្រ ដែលមានតួនាទីកាន់នូវ ផ្លិតក្បាច់ដូចជា សែនត្វ័ន បាំងសែង បាំងសូរ្យ បៃមន និង ភូតាន ល-។ ឯកសណ្ឋានពណ៌ក្រហម មានតួនាទី សែងព្រះស្នែងដល់ព្រះមហាក្សត្រ បើហ្លួងយាងដោយ យានព្រះសលៀង តម្រូវឱ្យមានអាមាត្រ ប្រាំបីនាក់ចាំសែងព្រះស្នែងដល់ទ្រង់ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានរុះរើនិងសាងសង់ជាថ្មីឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ប្រាសាទនេះ នៅជាន់ខាងក្រោមត្រូវបានបន្ថែមដោយការទុកដាក់ នូវឧបករណ៍តន្ត្រីបុរាណខ្មែរ ព្រមទាំងគ្រឿងប្រដាប់ប្រដាសម្រាប់ព្រះរាជពិធីហែក្បួនផ្សេងៗ ។ លុះចំណេរកាលក្រោយមក របត់សង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ប្រាសាទនេះបានក្លាយទៅជា "សារមន្ទីរព្រះសីហនុ" ដែលមានតម្កល់ទុកវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ ដ៏មានតម្លៃ ដែលមហាអគ្គបុរសរដ្ឋ នៃបណ្តាប្រទេសនានាជាមិត្ត បានថ្វាយចំពោះព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ។<ref> Kaev Bhuan (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=4mm7AAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y Tourism Sites of Cambodia], Publisher: Ponleu Khmer, Original from the University of California p.295 </ref> == ហោមណ្ឌប == '''Hor Mondob''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 17.jpg|thumb|Hor Mondob, Keep of Buddha footprint including 108 avatar of Avalokiteśvara.]] '''ហោមណ្ឌប''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Mondob) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់ជាតំណាងឱ្យភ្នំសុប្បនិមិត្ម នៃភ្នំសមុនកូដ នាដែនលង្កាទ្វីប (បច្ចុប្បន្ន: [[ស្រីលង្កា]]) ដែលមានដម្កល់ស្នាមព្រះបាត (បាតជើង) (Buddha Footprint) ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលជាព្រះបរមគ្រូនៃយេីង ដែលបានប្រតិដ្ឋាន ស្នាមព្រះបាតនេះ នៅឯភ្នំសុមនកូដ (Sumanakūta) ដែលមានកម្ពស់ 2,243 ម៉ែត្រ ។ រូបឆ្លាក់តូចៗ ចំនួន ១០៨ ដែលស្ថិតក្នុងចម្លាក់ស្នាមព្រះបាត ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ គឺតំណាងឱ្យ អវតារ ទាំង១០៨ នៃ ព្រះអវលោកកិតិស្វារៈ (Avalokiteśvara) ដែលជាសាវគ្គរបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ផងដែរ ។<ref> Janet Arrowood (2009) [https://www.google.com.kh/books/edition/Cambodia_Travel_Adventures/mVFtfFR7skkC?hl=en Cambodia Travel Adventures], Publisher: Hunter Publishing, Incorporated p.110 [[ISBN]]: 9781588437266, 1588437264 </ref> គួរបញ្ចាក់ថា: ពួកបរទេសសរសេរពាក្យ មណ្ឌប ជាភាសាអង់គ្លេសហៅថា (Mondap) យើងមិនដឹងថា ការប្រកបពាក្យ (Pronunciation) របស់ពួកគេយ៉ាងណាទេ តែវាហាក់ដូចជាឆ្ងាយនៃការបញ្ចេញសម្លេងតាមបែបខ្មែរ ។ === ហោព្រះគោ === '''Hor Preah Ko''' '''ហោព្រះគោ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Preah Ko) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងជើង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តម្កល់នូវរូបចម្លាក់ ព្រះគោ ដែលតំណាងឱ្យព្រះគោនន្ទ ដែលជាយានជំនិះរបស់ [[ព្រះឥសូរ]] ។ រូបចម្លាក់ព្រះគោដើម សាងសង់ឡើងក្នុងរាជ ព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោវង្ស]] ដែលធ្វើអំពីសំរិទ្ធ ដែលមានទំហំប៉ុនគោធំទាំងមូល នៅខាងក្នុងពោះគោ មានដម្កល់នៅគម្ពីរសាស្ត្រាក្បួនច្បាប់នគរផងដែរ ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៣៨៥ កងទ័ពសៀមបានធ្វើការវាយលុកក្រុងអង្គរជាលើកទី២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ធម្មរាជាទី១]] រូបចម្លាក់ព្រះគោ ត្រូវបានព្រះបាទ [[ពញ្ញាយ៉ាត]] នាំរត់ភៀសខ្លួន ហើយក្សត្របន្តបន្ទាប់បានថែរក្សា រហូតដល់ [[សម័យកាលលង្វែក]] រូបចម្លាក់ព្រះគោនេះត្រូវបានពួកសៀមដឹកជញ្ជូនយកទៅអាយុធ្យា ក្រោយពេលកងទ័ពសៀមវាយបែក ក្រុងលង្វែកក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ជ័យជេស្ឋាទី១]] ។ បច្ចុប្បន្ន រូបចម្លាក់ព្រះគោ ដែលស្ថិតក្នុង ហោព្រះគោ គ្រាន់តែជារូបតំណាងឱ្យស្លាកស្នាមប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុនណោះ ដោយសារតែប្រាសាទតូចមួយនេះ មានរក្សាទុកនូវគម្ពីរសាសនា និង បានរក្សាទុកនូវ [[ព្រះត្រៃបិដក]] ដូចនេះប្រាសាទនេះត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ហោព្រះត្រៃ មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ == គំនូររាមកេរ្តិ៍ == '''Reamker mural art''' [[File:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (13).jpg|thumb|Reamker mural art near Emerald Buddha Vihara]] គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលគូរនៅលើជញ្ជាំងថែវនៃព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងបរិវេណ ព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានប្រវែង ៦៤២ ម៉ែត្រ គំនូរនេះត្រូវបានគូរឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ ហើយបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ ក្រោមស្នាដៃវិចិត្រករខ្មែរ ៥រូប ដែលមកពីក្រុំជុំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ។ គំនូររាមកេរ្តិ៍ នេះត្រូវបានគូរតាមនិទានមួយចប់នៃខ្សែររឿងរាមកេរ្តិ៍តែម្ដង រាមកេរ្តិ៍គឺជាខ្សែររឿង ដែលទទួលឥទ្ធិពលពី រឿងរាមាយណៈ (Rāmāyana) ដែលមានប្រភពមកពី [[ប្រទេសឥណ្ឌា]] ដែលនិទានពីតួអង្គព្រះរាម ដែលជាអវតារចុងក្រោយរបស់ [[ព្រះវិស្ណុ]] បានកេណ្ឌទ័ពស្វាចំនួន៥មុឺន ទៅច្បាំងនិង អសុរា ក្រុងរាពណ៍ នៅឯក្រុងលង្ការដើម្បីរំដោះយក នាងសីតា ត្រឡប់មកវិញ ។ បច្ចុប្បន្ននេះគំនូរទាំងនេះមានសភាពទ្រុឌទ្រោម និង​រលុប​បាត់​បន្តិចម្តងៗ​ដោយ​សារ​ពេលវេលា និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបណ្ដាលឱ្យមានប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម ធ្វើឱ្យគំនូរនេះប្រឈមនិងការបាត់បង់រូបរាង្គបន្តិចម្ដងៗ ក្នុងពេលអនាគតខាងមុខផងដែរ ។ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៥ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានលើយកគម្រោងជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះ ដោយមានការចូលរួមពីសាស្ត្រាចារ្យគំនូរបុរាណគឺ លោកទេពនិម្មិតវិចិត្រ ជេតចន មកពីវិទ្យាស្ថានរៃយំ និង លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ ជាច្រើនរូបទៀត ដើម្បីគូរបន្ថែមពណ៌ស្ដារជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះឡើងវិញ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។ ទោះជាយ៉ាងណា កត្តាពេលវេលា និង អាកាសធាតុគឺនៅតែជាកត្តាចម្បងដែលបណ្ដាលឱ្យ គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលមានអាយុកាលជាងមួយរយឆ្នាំនេះ ទទួលរងនូវប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម នាំឱ្យគំនូរទាំងអស់នេះពុកផុយរលុបបាត់បន្តិចម្ដងៗតាមកាលវេលាដដែល ។<ref> Lī Tārāvudh, Ingrid Muan, (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=arPWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cultures of Independence], Publisher: Raiyaṃ institute, Original from the University of Michigan p.358 </ref> == ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ == '''Khemarin Royal Residence''' [[File:Phnom Penh Preah Moha Prasat Khemarin 01.jpg|thumb|Khemarin Royal Residence built 1927]] ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២៧ ដោយស្ថាបត្យករគឺលោកឧកញ៉ា ទេពនិមិ្មតខៀវ ក្នុងរាជព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ។ ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ស្ថិតនៅខាងលិចឈៀងខាងជើង នៃប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ប្រើប្រាសសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់គង់ប្រថាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ រាជដំណាក់នេះផងដែរ ត្រូវបានត្រៀមទុកសម្រាប់ភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ សម្រាប់ការចូលគាល់បង្គំទូលថ្វាយ ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា និង ព្រះវរៈរាជមាតាជាតិកម្ពុជា ដើម្បីសម្ដែងការគួរសម ។ នៅផ្នែកខាងមុខ ព្រះរាជដំណាក់មានទង់ព្រះរាជសង្ហារ ដែលជាទង់ព្រះបរមរាជវាំង តំណាងឱ្យវត្តមាន នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូត ឡើងលើ ដល់ចុងកំពូល មានន័យថា អង្គ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គង់ប្រថាប់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូតចុះ ត្រឹមពាក់កណ្តាលដង មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ធ្វើការកាន់ទុក្ខដល់ព្រះញាតិវង្ស ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានបង្ហូត មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់មិនបានគង់ប្រថាប់ ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងនោះទេ ។ នៅខាងមុខក្លោងទ្វារ នៃព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ គឺជាប៉ុស្តិ៍យាម នៃកងការពារព្រះរាជដំណាក់ កងការពារព្រះរាជដំណាក់ ប្រើឯកសណ្ឋានអាវកកុដពណ៌ស ពាក់មួក ប្រពាស នៅខាងលើមួកមានត្រាព្រះរាជសង្ហារ ប្រើស្រោមដៃពណ៌ស ប្រដាប់ដោយកាំភ្លើងវែងប្រភេទ (AK-47) ស្លៀកខោខៀវឆ្នូតក្រហម ត្រូវឈរត្រង់ខ្លួនក្នុងឥរិយាបថយាមល្បាត និងត្រូវឈរក្នុងរយៈពេល ២ម៉ោង ទើបមានការផ្លាសប្ដូរម្ដង ដោយសារច្បាប់នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងបច្ចុប្បន្នមានការធូរលុង ដូចនេះឆ្មាំព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានរឹតបន្តឹងនោះទេ ។<ref> The international magazine of fine interior design (2000) [https://books.google.com.kh/books?id=TtlUAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Architectural Digest, Volume 57], Publisher: Conde Nast Publications, Original from the University of Michigan p.92 </ref> == ព្រះទីន័ងភោជនីយ == '''Preah Tineang Phochani''' [[File:04-Preah Tineang Phochani Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Preah Tineang Phochani, mean Pavilion of King Birthday and Performances of the Royal Ballet.]] ព្រះទីន័ងភោជនីយ ត្រូវបានក៏សាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១២ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ រាជដំណាក់នេះគឺជា ព្រះពន្លាភោជនីយ ដែលប្រើប្រាសសម្រាប់រៀបចំពិធីលៀងសាយភោជន៍ (ពិធីជប់លៀង) ដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងកម្មពិធីបុណ្យខួបចម្រើនព្រះជន្មដល់ព្រះមហាក្សត្រ (King Birthday) ដែលមាននូវការរៀបចំផ្ទាំងទស្សនីយភាព សិល្បៈរបាំ ដែលមានជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] រាំសម្ដែងថ្វាយជូនដល់ភ្ញៀវកិត្តិយស ក៏ដូចជាភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរាជាតិផងដែរ ។ ផ្នែកស្ថាបត្យកម្ម ព្រះពន្លាភោជនីយនេះ មានលម្អនៅគំនូរក្បាច់ផ្កាភ្ញី ក្នុងទ្រង់ជាសិល្បៈបារាំង នៃផ្នែកខាងលើនៃពិតាន ។ នៅក្នុងពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មព្រះមហាក្សត្រ អាចនិងរៀបចំធ្វើឡើងចំនួនបីថ្ងៃ ប្រសិនបើមានការរៀបចំនូវពិធីបុណ្យតាំងតុ មុនមួយថ្ងៃនៃ នៃថ្ងៃចម្រើនព្រះជន្មរបស់ ព្រះមហាក្សត្រ ។<ref> Danielle Guéret, Dominique-Pierre Guéret (2009) [https://books.google.com.kh/books?id=jGCGwtYLLaAC&num=9&redir_esc=y Cambodge: art, histoire, société], Publisher: Impr. nationale éditions, Original from University of California, Berkeley p.366 [[ISBN]]: 2742774904, 9782742774906 </ref> == ក្រោលដំរីរាជវាំង == '''Royal Elephant Stable''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 27.jpg|thumb|Elephant Stable in Cambodia royal palace]] ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្រោលដំរីនេះស្ថិតនៅផ្នែកខាងត្បូង ជាប់និងរបងព្រះបរមរាជវាំង ក្រោលដំរីមានលក្ខណៈជាផ្ទះកឹង ដែលរក្សាទុកដាក់សត្វដំរី ចន្លោះពី ១០ក្បាល ទៅ ១៥ក្បាល ដំរីទាំងនេះត្រូវបានចិញ្ចឹមថែរក្សាសម្រាប់ជាយាន្តជំនិះដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះញាតិវង្ស ហើយដំរីទាំងនេះត្រូវបានទុកដាក់សម្រាប់ការត្រៀម សម្រាប់ពិធីបុណ្យហែរក្បួនផ្សេងៗ ដំរីដែលសំខាន់ជាងគេ គឺជាដំរីស ដែលមានតែមួយក្បាលប៉ុនណោះ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ ក្រោយបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមសុីវិលនៅកម្ពុជា ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានរុះរើនិងជួសជុលឡើងវិញ និង ត្រូវបានកែលម្អទៅជា សារៈមន្ទីររោងដំរី ដើម្បីដាក់តាំងនូវប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ការហែរក្បួនក្នុងរាជពិធីផ្សេងៗ ព្រោះក្រោយសម័យសង្គ្រាមមិនមានដំរីទាំងនោះទៀតទេ ។ នៅសារៈមន្ទីររោងដំរីមានការដាក់តាំងបង្ហាញដូចជា៖ គ្រឿងប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ហែរក្បួនរបស់ព្រះបរមរាជវាំង សាលពិពណ៌រូបថត ផ្ទគំរូបុរាណខ្មែរ រឿងសំលៀកបំពាក់បុរាណខ្មែរ សាលតាំងលក់វត្ថុអនុសោរីយ៍ ផ្សេងៗ...។<ref> Milton E. Osborne (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=xz-BVT5ENW4C&dq=Phnom+Penh+A+Cultural+History&source=gbs_navlinks_s Phnom Penh: A Cultural and Literary History], Publisher: Signal Books p.232 [[ISBN]]: 1904955401, 9781904955405 </ref> '''Preah Rech Domnak Chan''' [[File:Royal Palace Buildings (1502569097).jpg|thumb|Preah Rech Domnak Chan built 1954]] ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៤ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម សុរាម្រឹត រាជដំណាក់នេះស្ថិតនៅជាប់និង វិមានណាប៉ូលេអុងទី៣ ។ ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ជាការិយាល័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ អំឡុងពេលដែលទ្រង់ដោះស្រាយព្រះរាជកិច្ចព្រះនគរ ។ រាជដំណាក់នេះមានកម្ពស់ ២ជាន់ ជាន់ខាងលើតម្កល់នៅសំលៀកបំពាក់ និង គ្រឿងមកុដ ក្រុមរបាំព្រះរាជទ្រព្យ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ ផ្នែកខាងក្រោមត្រូវបានរៀបចំជាការិយាល័យ នៃក្រុមមន្ត្រីព្រះបរមរាជវាំង ។ បច្ចុប្បន្ន ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានរៀបចំជាមន្ទីរការិយាល័យរដ្ឋបាល របស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។<ref> Pusat Penelitian Sumberdaya Regional (Indonesia) (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=o_wMAQAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Development of Tourism in Cambodia: Cultural Conservation, History, and Environment], Publisher: Research Center for Regional Resources, the Indonesian Institute of Sciences, Original from the University of Michigan p.224 [[ISBN]]: 9797993817, 9789797993818 </ref> '''See also''' * [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត]] == ឯកសារយោង == d5aj7k559tvklebs1td9zyejgn33h9o 338913 338912 2026-08-13T04:57:21Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Cambodia_Moonlight_Pavilion.jpg|Cambodia_Moonlight_Pavilion.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this users files, I foun 338913 wikitext text/x-wiki {{pp-move-indef}} <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude> {{Good article}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #FFFFFF;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS; font-size: 15pt; color: #000000; text-shadow: 0px 0px yellow;> '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 1.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk <br> Preah Borom Devata |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះផ្លូវការណ៍''' | ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា |- style="vertical-align:center;" |'''ទង់ព្រះរាជវាំង''' | [[File:Royal_Standard_of_the_King_of_Cambodia.svg|30px]] |- style="vertical-align:center;" |'''រកឃើញ''' |គ.សករាជ ១៨៦៥ |- style="vertical-align:center;" |'''អ្នកបង្កើត''' | [[នរោត្តម]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' |សម័យកាលកម្ពុជានិយមបារាំង |- style="vertical-align:center;" |'''ស្ថាបត្យកម្ម''' | រចនាបថបាយ័ន |- style="vertical-align:center;" |'''រចនាសម្ព័ន្ធ''' | យកលំនាំតាម ក្រុងអង្គរធំ |- style="vertical-align:center;" |'''វិស្វករ''' | [[បារាំង]]-[[ខ្មែរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''ឆ្នាំសាងសង់''' | ១៨៦៦ |- style="vertical-align:center;" |'''រយៈពេលសាងសង់''' | ៤ ឆ្នាំ |- style="vertical-align:center;" |'''បើកជាផ្លូវការណ៍''' | ១៤ កុម្ភៈ ១៨៧០ |- style="vertical-align:center;" |'''ទីតាំង''' | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] |- style="vertical-align:center;" |'''មាតដ្ឋាន''' |183,135 m² |- style="vertical-align:center;" |'''ទំហំខ្នាត''' |(421m x 435m) |- style="vertical-align:center;" |'''សំណង់ស្ថិតក្រោម''' | ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង |} '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' ([[អង់គ្លេស]]: Royal Palace of Cambodia) គឺជាសំណង់អាគារដែលមានរចនាសម្ព័ន ជាព្រះរាជដំណាក់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រនៃកម្ពុជា ដែលទ្រង់គង់ប្រថាប់រស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍ ។ <u>ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា មានឈ្មោះពេញជាផ្លូវការណ៍ហៅថា '''"ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា"''' (Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk Preah Borom Devata)</u> តែដោយសាររាជវាំងមួយនេះឆ្លងកាត់នូវភ្លើងសង្គ្រាមអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ទើបឈ្មោះដើមត្រូវបានគេបំភ្លេច និងត្រូវបានហៅជំនួសថា <u>ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខសិរីមង្គល ។ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា ចាប់ផ្ដើមសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ហើយត្រូវបានបញ្ចប់ និងដាក់ឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]]</u> ។<ref> American Numismatic Association (1932) [https://books.google.com.kh/books?id=7_cMAAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y The Numismatist: For Collectors of Coins, Medals, Tokens and Paper Money, Volume 45], Publisher: American Numismatic Association. Original from the University of Michigan </ref> == ប្រវត្តិព្រះបរមរាជវាំង == '''History of the Royal Palace''' មុនពេលសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មីនៅតំបន់ចតុមុខ ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] បានសម្រេចព្រទ័យក្នុង ការផ្លាសប្ដូររាជធានីពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ នៃគ.សករាជ ដោយការប្រឹក្សាយោបល់ពីទេសាភិបាលបារាំង ពាក់ព័ន្ធទៅនិងចលនាបះបោរជាច្រើន ដែលបានបង្កើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ មូលហេតុសំខាន់ពីរដែលកើតមានចលនាបះបោរជាច្រើនកើតឡើង ទី១-ការជំរិទ្ធទារពន្ធពីទេសាភិបាលបារាំង ទី២-ក៏ព្រោះតែ សន្ធិសញ្ញា [[បារាំង]]-[[សៀម]] (Franco-Siamese Treaty of 1864) ដែលចុះនៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៦៤ នៃគ.សករាជ ដែលបារាំងបានកាត់ទឹកដីប្រទេសកម្ពុជាទៅឱ្យប្រទេសសៀម ចំនួន៧ ខេត្ត ដូចជា៖ ១.[[ខេត្តកោះកុង]], ២.[[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] ៣.[[ខេត្តបាត់ដំបង]] ៤.ស្វាយសុីសុផុន (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) ៥.[[ខេត្តសៀមរាប]] ៦.ម្លូព្រៃ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តព្រះវិហារ]]), ៧.ទន្លេរពៅ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]]) ហើយបារាំង បានកាត់ខេត្តចម្ប៉ាសាក់ របស់កម្ពុជា ទៅឱ្យប្រទេសឡាវផងដែរ ។ ដោយបែបនេះហើយ ទើបកើតមានការបះបោរមិនឈប់ឈរ ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ការបង្ហូរឈាមរវាងប្រជាជនខ្មែរ និង បារាំងបានចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ ១៨៦៤ រហូតដល់បារាំង យល់ព្រមចុះសន្ធិសញ្ញា ជាមួយនិង ព្រះបាទនរោត្តម ដោយប្ដូរពីការដាក់អណានិគមលើកម្ពុជា ទៅជាដែនអណាព្យាបាលបារាំងវិញ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៧ នៃគ.សករាជ (French protectorate of Cambodia 1887) ។ ក្រោយពេលព្រះបាទ នរោត្តម ផ្លាសប្ដូររាជធានី ពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ ក្រុងនេះត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ហើយការសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មី ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅអំឡុងខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៨៦៦ និង ត្រូវបានបញ្ចប់ក្នុងអំឡុង ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ នៃគ.សករាជ ។ <ref> John Robert Victor Prescott, Gillian Doreen Triggs (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=r4FJXXciuhsC&dq=International+Frontiers+and+Boundaries+Law,+Politics+and+Geography&source=gbs_navlinks_s International Frontiers and Boundaries: Law, Politics and Geography], Publisher: Martinus Nijhoff Publishers p.504 [[ISBN]]: 9004167854, 9789004167858 </ref> <ref> The Library of Congress Country Studies (1981) [https://www.loc.gov/item/81641760/ The world factbook], Publisher: National Foreign Assessment Center (U.S.) United States. Central Intelligence Agency, Library of Congress Number: 81641760 </ref> == រចនាសម្ព័ន្ធ == '''Structure''' [[File:Palais royal de Phnom Penh (salle du trône, avant 1910).jpg|thumb|Cambodia royal gets built 1866, And destroy by Thai Air-force (1939-1940).]] [[File:Constructon of Cambodia Royal Palace.jpg|thumb|Constructon of Cambodia Royal Palace 1866]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខនៅភ្នំពេញ បានសាងសង់យកលំនាំតាម រចនាសម្ព័ន្ធ​ស្ថាបត្យកម្ម​នា​សម័យ​អង្គរ ដោយផ្ដោតទៅលើគម្រូនៃរចនាសម្ព័ន្ធ នៃក្រុងអង្គរធំ (Angkor Thom Structure) ដែលមានច្រកទ្វារចេញចូល ចំនួន៥ ដែលច្រកទ្វារនីមួយៗ ធ្វើឡើងមិនឱ្យមានការរត់ខ្សែរបន្ទាត់ចាក់ចំមុខគ្នាឡើយ ដូចគ្នាទៅនិងប្លង់រចនាសម្ព័ន្ធនៃក្រុងអង្គរធំទាំងមូលផងដែរ ។ ច្រកទ្វារខាងកើត ដែលមានច្រកទ្វារចូលពីរ ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យ" (Victory Gate) ច្រកទ្វារខាងត្បូង ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារមង្គល" (Glory Gate), ច្រកទ្វារខាងលិច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យភូមិ" (Spirit Gate) ទ្វារមួយនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តែពួកក្រមការព្រះរាំជវាំងប៉ុនណោះ ទើបអាចចេញចូលបាន ដូចជា ពួកភីលៀង និង ពួកអាមាត្យជាដើម ។ ច្រកទ្វារខាងជើងបិទជាប់ជានិច្ច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារទុក្ខ" (Sad Gate) ខ្លោងទ្វារទុក្ខត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់នៅពេលណាដែលមានក្រុមគ្រួសារព្រះញាតិវង្ស នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រចូលទិវង្គតប៉ុនណោះ ការដំណើរការព្រះមជ្ឈូសា និង ព្រះសពត្រូវយកទៅបូជានៅទីវាលព្រះមេន ប៉ុន្តែក្រោយមក រចនាសម្ព័ន្ធនៃច្រកទ្វារទាំងប្រាំនេះត្រូវបានប្រែប្រួលទៅតាមសម័យកាលផងដែរ ដោយមាននូវការកែប្រែនៃច្រកទ្វារចេញចូល ។ ព្រះបរមរាជវាំងមានកំពែង ព័ទ្ធជុំវិញ ដែលមានប្រវែងសរុប ១៧៧២ ម៉ែត្រ (1772m), ដោយកំពែងខាងកើតមានប្រវែង ៤២១ ម៉ែត្រ (421m), កំពែងខាងលិចមានប្រវែង ៤៣៥ ម៉ែត្រ (435m) កំពែងខាងជើងមានប្រវែង ៤៨៤ ម៉ែត្រ (484m) និង កំពែងខាងត្បូងមានប្រវែង ៤៣២ ម៉ែត្រ (432m) ។<ref> Donald P. Whitaker, American University (Washington, D.C.). Foreign Area Studies (1973) [https://books.google.com.kh/books?id=frFAAAAAIAAJ&dq=Area+Handbook+for+the+Khmer+Republic+(Cambodia)&source=gbs_navlinks_s Area Handbook for the Khmer Republic (Cambodia)], Publisher: U.S. Government Printing Office p.389 </ref> == ស្ថតបត្យកម្ម == '''Architecture''' [[File:Palais Royal de Phnom Penh (6).jpg|thumb|Cambodia royal palace architecture and decorative arts.]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ត្រូវបានរចនា និង គូរប្លង់ស្ថាបត្យកម្មដោយលោកឧកញ៉ា "ទេពនិម្មិត ម៉ក់" ដែលោកជាស្ថាបត្យករដ៏ជំនាញម្នាក់ ដែលបានដាក់បញ្ចូលនូវស្ថាបត្យកម្មតាមបែបផែន នៃវប្បធម៌សិល្បៈកម្ពុជា នាសម័យកាលអង្គរ ។ រចនាសម្ព័នសំណង់ព្រះបរមរាជវាំង មានការរួមបញ្ចូលនូវ សាសនា ជំនឿអរូបី សិល្បៈនៃការតុបតែងលម្អ ដែលប្រើប្រាសការរចនាសំណង់ឈើនៃគ្រឿងបង្គុំខ្មែរ ដូចជា៖ ការប្រើប្រាស ជហ្វ៊ាដងក្ដារ សសរស្ដម្ភ សសរពេជ្រ ហោជាង កំពូលមកុដ កន្សោមតាឱ បល្ល័ង្កឈូក សារពើសូត្រ ឆាករួត ទែនទយ ក្បឿងស្រកានាគ-ស្រកាត្រី និង ការប្រើប្រាសនូវក្បាច់ផ្កាភ្ញី លម្អផ្សេងៗទៀត រួមជាមួយ និង ការលាបថ្នាំពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ដែលសុទ្ធសឹងជាការរចនាតាមបែបស្ថាបត្យកម្មខ្មែរសុទ្ធសាធ ។ សំណង់រាជដំណាក់ដែលមាន កំពូលស្រួច គឺ តំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ដែលបង្ហាញ ពីភាពជាម្ចាសគ្រប់គ្រងទៅលើរតនៈសម្បត្តិរបស់ជាតិ រូបព្រះកេសព្រហ្ម តំណាងឱ្យការគោរពចំពោះ ពួកអទិទេព ឬ ពួកទេវតា ដែលនាំមកនូវព្រហ្មវិហ៊ារធម្មទាំងបួនគឺ មេត្តា-ករុណា-មុទិតា និង ឧបេក្ខា ។ បណ្ដុំនៃគ្រឿងបង្គុំដែលនៅពីលើរាជដំណាក់ ត្រូវបានហៅថា "បុស្បុក" (Bossabok) តំណាងឱ្យភ្នំព្រះសុមេរុ ដែលជាលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកទេវៈ ឬ ពួកទេវតា ដូចនេះហើយ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាដែលស្ថិតនៅចំទន្លេបួនប្រសព្វគ្នា រវាងទន្លេមេគង្គលើ ទន្លេមេគង្គក្រោម ទន្លេសាប និង ទន្លេបាសាក់ ដែលត្រូវបានគេឱ្យឈ្មោះថាទន្លេចតុមុខ ភាពសុីចង្វាក់គ្នា នៃអត្ថន័យនិទានទេវកថា និង ភូមិសាស្ត្រដ៏ល្អនេះ ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានប្រសិទ្ធិនាមហៅថា "ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា" ។ ព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានលាបពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ពណ៌នីមួយៗមានជាអត្ថន័យដូចជា៖ ពណ៌មាស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យសេចក្ដីថ្កុំថ្កើនរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ពណ៌លឿង ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យ សាសនាព្រះពុទ្ធ ដែលមាននិកាយពីររួមបញ្ចូលគ្នា ធម្មយុត្តិកនិកាយ និង មហានិកាយ ពណ៌ស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេស តំណាងឱ្យសាសនាព្រហ្មញ្ញផងដែរ ។ <ref> Jacques Dumarçay (1991) [https://books.google.com.kh/books?id=jXRuAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Palaces of South-East Asia: Architecture and Customs], Translated by Michael Smithies, Publisher: Oxford University Press, Original from the University of Michigan p.143 [[ISBN]]: 0195889673, 9780195889673 </ref> == ការបែងចែក ព្រះរាជដំណាក់ == '''The division of the royal residence''' ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ មានរាជដំណាក់ធំតូច ៣២ រាជដំណាក់ ដែលមានផ្ទៃក្រឡាប្រមាណជា 300,000 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (500m x 600m) ប៉ុន្តែដោយសារតែកត្តានយោបាយ សង្គ្រាម និង ការបន្ថែមសំណង់រដ្ឋ ទើបក្រោយមកទំហំផ្ទៃដីព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានកាត់បន្ថយមកត្រឹម 183,135 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (421m x 435m) ហើយព្រះរាជដំណាក់ជាច្រើនត្រូវបានរុះរើកាត់បន្ថយមកត្រឹមតែ ១០ រាជដំណាក់ប៉ុនណោះមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ ព្រះរាជដំណាក់ នៃ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ រួមមាន៖ === មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ === '''Maha Brasat Preah Tineang Tevea Vinichhay''' [[File:02-Throne Hall Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Royal throne hall of Cambodia royal palace]] [[File:Cambodia royal throne hall umbrella.jpg|thumb|Inside Royal throne hall of Cambodia royal palace.]] [[File:Cambodia Royal king bed.jpg|thumb|Cambodia Royal king bed name Preah Tineang Chakrapoat keep in Royal throne hall.]] មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ជាប្រាសាទដែលសាងសង់ឡើងអំពីសំណង់ឈើ ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] និងមានរបងព្រះមហាមកុដរាជដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ព័ទ្ធមួយជាន់ទៀត ប៉ុន្តែក្រោយមក សំណង់ឈើត្រូវបានរុះរើចេញ នៅថ្ងៃ ទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩១៥ និង ជំនួសវិញដោយសំណង់ថ្ម ដែលចាប់សាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ ដែលការសាងសង់នេះមានរយៈពេល ២ឆ្នាំ និងបានបើកសម្ភោធឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃ ទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩១៩ ក្នុងរាជ [[ព្រះសុីសុវត្ថិ]] ចំណែកឯ របងទ្វារព្រះមហាមកុដរាជ ដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ដែលតំណាងឱ្យច្រកទ្វារទាំង២១ របស់ពួកទេវៈ ដែលបានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកអសុរា នៃនិទានទេវកថា របស់ព្រហ្មញ្ញសាសនា របងទ្វារនេះ ត្រូវបានកងទ័ពអាកាសសៀម បើកការទំលាក់គ្រាប់បែកទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពបារាំងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ហើយបានទម្លាក់បំផ្ទុះខ្ទេចទាំងស្រុងក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ គឺជាសាលតម្កល់ព្រះរាជបល្ល័ង (The Royal Throne Hall) ដែលមានទំហំ បណ្តោយ ៦០ម៉ែត្រ ទទឹង ៣០ម៉ែត្រ និង មានកំពូលស្រួចកំពស់ ៥៩ម៉ែត្រ ហើយព្រះកំពូលព្រហ្ម តំណាងឱព្រហ្មវិហារធម៌ទាំងបួន ដំបូលមហាប្រាសាទ មានគ្រឿងបង្គុំខ្មែរទែនទយ ដែលមានក្បាច់លម្អជារូបគ្រុឌ ក្នុងទម្រង់ទ្រដំបូលប្រាសាទ ដែលនិទានអំពី ចម្បាំងរវាងពួកទេវៈនិងពួកអាសុរា ក្នុងនិទានទេវកថា នៃការកូសមុទ្រចក្រវាឡ ដែលមានឆ្លាក់នៅ [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] ដែលនិទាន ក្រោយពេលពួកអាសុរា មិនទទួលបានទឹកអម្រឹត ពួកអាសុរា បានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកទេវៈនៅឯឋានសួគ៌របស់ព្រះឥន្ទ្រ បណ្ដាលឱ្យឋានសួគ៌បាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមក ហើយពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌដែលជាបុព្វការីជន ដែលមានចំនួនរាប់សែនក្បាល និងជាកូននាងវិនីតា ដែលមានស្វាមីជា ព្រាហណ្ម៍នាម កោស្សប៉ៈ គ្រុឌបាននាំគ្នាហោះហើរមកទ្រឋានសួគ៌មិនឱ្យបាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមកនោះទេ ដោយសេចក្ដីស្មោះត្រង់នៃការគោរពរបស់ពួកគ្រុឌទៅលើពួកទេវៈ ដូចនេះហើយ ពួកទេវៈក៏បែងចែកទឹកអម្រឹតមួយចំណែកទៅកាន់ពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌផងដែរ ។<ref> Julio A. Jeldres (1999) [https://books.google.com.kh/books?id=4H5uAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Royal Palace of Phnom Penh and Cambodian Royal Life], Publisher: Post Books, Original from the University of Michigan p.132 [[ISBN]]: 9742020477, 9789742020477 </ref> '''មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ចែកចេញជាប្រាំបួនសាលសំខាន់ៗដូចជា៖''' * '''១.សាលព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ''' ជាសាលដែលមានដម្កល់នៅព្រះរាជបល្ល័ង ធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ អមទៅដោយឆ័ត្ររួតប្រាំបួនថ្នាក់ចំនួនបួន ដាក់បញ្ឈរអមសងខាងព្រះរាជបល្ល័ង និង មានបាំងនូវព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ ដែលជាឆ័ត្ររួតពណ៌ស មានប្រាំបួនថ្នាក់ តំណាងឱ្យ ដួងផ្កាយនព្វន្ត ដែលការពារដោយតារាទេពនិករ នៃទេវៈ ទាំង៩ ដូចជា ១-ព្រះសុរិយា ២-ព្រះចន្ទ្រា ៣-ព្រះអង្គារកាឡា ៤-ព្រះពុធ ៥-ព្រះហស្បាតិ ៦-ព្រះគ្រូសុក្រាចារ្យ ៧-ព្រះសៅរ៍សានី ៨-អាសុរារាហ៊ូ ៩-ព្រះកេតុ ដែលត្រូវបានប្រទានពរពីព្រះនរាយណ៍ ចំណែកឯលេខ ៩ នេះ ដែលគេសម្គាល់ថាជាវិជ្ជា​លេខ ​ដែលជាលេខខ្ពស់ តំណាងឱ្យរាសីចក្រដែលខ្ពស់​បំផុតផងដែរ ។ * '''២.សាលព្រះបរមអដ្ឋិ''' គឺជាសាលតម្កល់នូវអដ្ឋិធាតុ ព្រះញាតិវង្សក្រោយពេលធ្វើពិធីបូជាព្រះសពរួច មុនពេលអដ្ឋិធាតុ ត្រូវដង្ហែរយកទៅតម្កល់ក្នុងព្រះបរមចេតិយណាមួយ ។ * '''៣.សាលព្រះបរមរូបញាតិវង្ស''' គឺជាសាលដែលមានដាក់តាំងនូវរូបសំណាកព្រះញាតិវង្សធ្វើអំពីមាសសុទ្ធក្នុងទម្រង់មួយកំណាត់ខ្លួន ។ * '''៤.សាលព្រះមហាបុស្បុក''' គឺជាសាលតម្កល់នូវបុស្បុក ដែលជំនួសឱ្យព្រះរាជបល្ល័ង ករណីដែលព្រះហាក្សត្រគ្រងរាជដោយក្សត្រស្រី ដែលអង្គព្រះមហាក្សត្រី ដែលធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជ ត្រូវឡើងទៅគង់នៅលើបុស្បុកជំនួសឱ្យរាជបល្ល័ង ។ * '''៥.សាលហោព្រខ័ន''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចកកុធភណ្ឌ (គ្រឿងសម្រាប់រាជ) ទាំង៥ រួមមាន៖ ១.ព្រះមកុដរាជ ២.ព្រះវាលវិជនី (ផ្លិតរោមសត្វពណ៌ស) ៣.ព្រះខ័នរាជ ៤.ព្រះស្វេតឆត្រ ៥.ព្រះសុពណ៌បាទុកា (ស្បែកជើងមាស) ។ ករណីដែលនគរកំពុងវឹកវរដោយរឿងនយោបាយជាតិ ក្រុមបាគូ និង យកព្រះខ័នរាជ ទៅហោបញ្ចក្សេត្រ ឬ ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន ធ្វើពិធីហូតព្រះខ័នរាជដើម្បីផ្សងមើលប្រផ្នូលជាតិ ដោយក្រុមបាគូត្រូវរៀបគ្រឿងពលិកាដង្វាយផ្សេងៗ រួចត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជមកដាក់តម្កល់លើខ្នើយពូក ដោយត្រូវដាក់ចុងផ្លែដាវបែរទៅទិសខាងត្បូង និង ត្រូវដាក់គល់ដាវទៅទិសខាងជើង ហើយពួកព្រាហ្មណ៍ ៨រូប សូត្របូជា ផ្សងមើលប្រផ្នូលរួចស្រេចហើយត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជទៅរក្សាទុកនៅកន្លែងដើមវិញ ។ ការហូតព្រះខ័នរាជចេញពីស្រោមដាវ មានកំណត់ដែលអាចហូតបានតែក្នុងថ្ងៃអង្គារប៉ុនណោះ ព្រោះថ្ងៃអង្គារ ជាថ្ងៃរឹង ដែលជាឬកនៃថ្ងៃកាច ដូចនេះបើសិនជាផ្លែព្រះខ័នរាជឡើងច្រេះក្រហមដូចឈាមទំនាយទាយថាស្រុកទេសនឹងកើតកល្លយុគសឹកសង្គ្រាម បើសិនជាព្រះខ័នរាជមានច្រេះកាន់ស្នឹមទំនាយទាយថានឹងមានការផ្លាស់ប្ដូរអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ * '''៦.សាលព្រះមហាមន្ទីរ''' គឺជាសាលដែលមានស្វេតឆ័ត្រពណ៌សមាន ៧ថ្នាក់ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រគង់ប្រថាប់ ដើម្បីធ្វើពិធីសូត្រមន្តធម្មទានផ្សេងៗ ។ * '''៧.សាលព្រះរាជបណ្ឌិត''' គឺជាសាលដែលពួកមន្ត្រីចូលទៅសរសេរអំពីរបាយការណ៍អ្វីមួយទាក់ទងនិងរឿងសង្គមជាតិ ដើម្បីដាក់ជូនថ្វាយដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រក្នុងការសណ្ដាប់ និង ដោះស្រាយ ។ * '''៨.សាលព្រះក្រឡាបន្ទំ''' គឺជាសាលដែលជាទីគង់ប្រថាប់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងសំរាកនិន្ទ្រា ដោយគ្រែផ្ទំរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ មាននាមថា ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ចំណែកឯគ្រែផ្ទំ របស់អង្គអគ្គមហេសី មាននាមថា ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ។ * '''៩.សាលព្រះពុទ្ធរូប''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នូវរូបព្រះពុទ្ធបដិមាករ ដែលធ្វើអំពីត្បូងមរកត ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ នៃគ.សករាជ នាស.វទី១៧ ក្នុងរាជព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ នៃ [[បរមរាជាទី៤|ព្រះបរមរាជាទី៤]] ដែលរក្សាទុក សម្រាប់តែអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះមាតាបិតា នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីធ្វើការថ្វាយបង្គំបួងសួងជាលក្ខណៈឯកជនភាពប៉ុនណោះ បដិមារព្រះពុទ្ធមរកតនេះត្រូវបានហៅថា ព្រះកែវមរកត (Emerald Buddha) ចំណែកឯ រូបបដិមារ ព្រះកែវមរកត ចម្លង ដែលដម្កល់នៅក្នុង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត គឺជាបដិមាដែលសាងឡើងអំពីថ្មកែវគ្រីស្តាល់ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១៩ ដោយជាងចម្លាក់ជនជាតិបារាំងប៉ុនណោះ គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" René Jules Lalique ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានមុខងារជា រាជដំណាក់ ដែលត្រៀមសម្រាប់រៀបចំពិធីការផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ * ពិធីគ្រងរាជសម្បត្តិ (The Coronation Ceremony) * ពិធីរាជាភិសេក ព្រះញាតិវង្ស (The Royal Wedding Ceremony) * ពិធីបុណ្យទ្វាទសមាស ( The 12-Month Royal Ceremony) * ពិធីព្រះរាជសវនាការថ្វាយសារតាំង (The Royal Letter of Credence Ceremony) * ពិធីសច្ចាប្រណិធាន (The Swearing of Government Ceremony) * ពិធីបដិសណ្ឋារកិច្ច ចំពោះភ្ញៀវជាន់ខ្ពស់ ទាំងភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ (The Hospitality for Senior Guests, Both National and International Ceremony) គួរបញ្ចាក់ថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានឈ្មោះពេញហៅថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មហៃមហាស្ថាន ដែលចែកចេញជា ១១ មណ្ឌលដាច់ចេញពីគ្នា ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្តម ប៉ុន្តែក្រោយមកពាក្យពេញ មហៃមហាស្ថាន មិនសូវយកមកប្រើប្រាសក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ នោះឡើយ ព្រោះកុំឱ្យលំនាំឈ្មោះនេះមានការយល់ច្រឡំថាចម្លងចេញពីរាជវាំងប្រទេសសៀម ។ ការពង្រីកទំហំប្រាសាទ បានរួមបញ្ចូលមណ្ឌលមួយចំនួនបញ្ចូលគ្នា ហើយមណ្ឌលទាំងនេះត្រូវបានប្រែសម្រួល ដោយបែកចេញនូវមណ្ឌល២ នោះគឺ ហោសំរាន្តភិរម្យ និង ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ត្រូវបានប្ដូរជា ហោសំរិទ្ធភិមាន ។ ១.ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ២.ព្រះទីន័ងសំរាន្តភិរម្យ ៣.ព្រះទីន័ងមហាស្វេតឆត្រ ៤.ព្រះទីន័ងទក្សិណ ៥.ហោព្រះអដ្ឋិ ៦.ហោព្រះពុទ្ធរូប ៧.ព្រះទីន័ងសុរាអមរិន្ទ ៨.ព្រះទីន័ងមហារាជមន្ទីរ ៩.ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ១០.ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ១១.ហោព្រះគ្រឿង ។ === ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា === '''Brasat Preah Tineang Chan Chhaya''' ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា គឺជាព្រះពន្លាជ័យដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ដល់ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅជាប់កំពែងផ្នែកខាងមុខ នៃព្រះបរមរាជវាំងសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងទតក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ព (Military Parade) សំណង់ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រាសាទនេះមានរាងជាចតុកោណកែង តួប្រាសាទលូតវែងស្របតាមអ័ក្សនៃកំពែងជាន់ក្រៅនៃព្រះបរមរាជវាំង ដែលមានជហ៊្វាដងក្ដារ ១២ កំពូលមានលក្ខណៈជាសារពើសូត្រ ដែលមានសណ្ឋានជាបុស្បុក៥ថ្នាក់ ចុងកំពូលមានកន្សោមតាឱ៣ជាន់ ឈូករួត៧ជាន់ និងកំពូលខ្ពស់ស្រួចចាក់ឡើងទៅលើតំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ។ តួប្រាសាទផ្នែកខាងក្រោមជាប់នឹងកំពែងរាជវាំងសាងសង់អំពីឥដ្ឋ និង បាយអ ផ្នែកខាងលើសង់អំពីសំណង់ឈើ មានដំបូលជាគ្រឿងបង្គំុឈើ ប្រក់ក្បឿងស្រកាត្រី ផ្នែកខាងក្រោមនៃពិតាន មានគូរនៅគំនូររបាំក្បាច់បុរាណខ្មែរផងដែរ ។ ព្រះទីនាំងចន្ទឆាយាជាប្រាសាទតែមួយគត់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងដែលមិនមានការបិទបាំងដោយជញ្ជាំង ដើម្បីឱ្យលំហផ្នែកខាងក្នុងទទួលនូវខ្យល់អាកាសចេញចូលគ្រប់គ្រាន់ ភាពអស្ចារ្យនៃប្រាសាទនេះ គឺនៅពេលរាត្រីដែលមានព្រះចន្ទពេញវង្ស ពន្លឺព្រះចន្ទនិងចែងចាងចូលមកខាងក្នុងប្រាសាទ ចំណាំងផ្លាតនៃពន្លឺព្រះចន្ទនិងបង្កើតបានជាស្រមោលយ៉ាងភ្លឺនៅក្នុងប្រាសាទ ដែលត្រូវបានស្គាល់ថា ប្រាសាទនៃពន្លឺស្រមោលព្រះចន្ទ (The Moonlight Pavilion) រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩១៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ប្រាសាទចន្ទឆាយា ត្រូវបានយកមកធ្វើជាវេទទិកាលៀងសាយភោជន៍ (Gala dinner) និង ដាក់ឱ្យក្រុមព្រះរបាំ បានធ្វើការវឹកហាត់សម និង រាំសម្ដែងថ្វាយជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] ដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ជូនជាការទស្សនាទៅដល់ភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិផងដែរ ។ បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា ត្រូវបានចាត់ទុកជាវេតិកាកិត្តិយស សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ថ្លែងសុន្ទរកថា ទៅកាន់ប្រជានុរាស្ត្រ និង កងទ័ពជាតិកម្ពុជាក្នុងការរំលឹកខួប [[បុណ្យឯករាជ្យជាតិកម្ពុជា]] ដែលធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។<ref> W. H. Morton Cameron, W. Feldwick (1917) [https://www.google.com.kh/books/edition/Present_Day_Impressions_of_the_Far_East/qoVHAQAAMAAJ?hl=en Present Day Impressions of the Far East and Prominent & Progressive Chinese at Home and Abroad The History, People, Commerce, Industries and Resources of China, Hongkong, Indo-China, Malaya and Netherlands India · Part 2], Publisher: Globe encyclopedia Company Original from University of Minnesota p.1,211 </ref> == វិមានស្ដេចណាប៉ូលេអុងទី៣ == '''The Pavilion of Napoleon III''' [[File:Phnom Penh-Palast-16-Pavillon Napoleon III-2007-gje.jpg|thumb|The Pavilion of Napoleon III Inside the Cambodia royal palace.]] វិមានស្តេចណាប៉ូលេអុងទី៣ (The Pavilion of Napoleon III) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅឯ ប្រទេស [[អេហ្ស៊ីប]] (Egypt) សម្រាប់ជាទីសំណាក់របស់ព្រះជាយា របស់ព្រះចៅអធិរាជ ណាប៉ូលេអុងទី៣ ព្រះនាម ព្រះរាជនី "អីហ្ស៊េនី" (Eugenie) នៅពេលដែលទ្រង់យាងទៅបើកសម្ភោធ ព្រែកជីកស៊ុយអេ (Suez Canal) នាឆ្នាំ ១៨៦៩ ។ បន្ទាប់មកព្រះចៅអធិរាជ [[ណាប៉ូលេអុងទី៣]] បានថ្វាយ​វិមាន​នេះជា​ កាដូអនុស្សាវរីយ៍ដល់ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៦ ដើម្បីជាចំណងមិត្តភាពបារាំង-ខ្មែរ ។ វិមានណាប៉ូលេអុងនេះ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងអំពីគ្រឿងបង្គំុដែក ដែលមាននាឡិកាប៉ោលមួយយ៉ាងធំនៅចំពីលើ និង មានបន្ថែមទ្វារកញ្ចក់រចនាអមទៅដោយរូបព្រះសង្ហារ បារាំង-ខ្មែរ ដែលរូបព្រះសង្ហារព្រះចៅបារាំង មានអក្សរ (N) តំណាងឱ្យឈ្មោះ ព្រះចៅណាប៉ូលេអុង ដែលដាក់អមសងខាង រូប [[ព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា]] ។ បច្ចុប្បន្ន វិមានណាប៉ូលេអុង កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់ការរៀបចំថែទាំ និង ជួសជុលឡើងវិញ ដើម្បីត្រៀមបើកឱ្យចូលទស្សនា ក្នុងពេលខាងមុខ ជាមួយនិងការបន្ថែម វត្ថុសិល្បៈលម្អ រួមជាមួយនិងការដាក់តាំងបង្ហាញនូវរូបភាពពីអតីតកាលផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រផងដែរ ។<ref> Beverley Palmer, Rough Guides (Firm) (2002) [https://books.google.com.kh/books?id=oR-Kmnj8wmAC&dq=The+Rough+Guide+to+Cambodia&source=gbs_navlinks_s The Rough Guide to Cambodia], Publisher: Rough Guides p.354 [[ISBN]]: 1858288371, 9781858288376 </ref> == ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត == '''The Emerald Buddha Vihara''' [[File:Silver Pagoda (1502645829).jpg|thumb|The Emerald Buddha Vihara built 1892 during King Norodom.]] ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត (The Emerald Buddha Vihara) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ដែលតួប្រាសាទនេះមានបណ្ដោយ ១១.៤ ម៉ែត្រ និង មានទទឹង ៣១.៦ ម៉ែត្រ ព្រះវិហារនេះ មានទ្វារធំចេញចូល ចំនួន៨ ដោយផ្នែកខាងមុខមាន ទ្វារ៣ ទល់មុខគ្នា នៃទ្វារផ្នែកខាងក្រោយ និង មានទ្វារចំហៀងនៅចំកណ្ដាលទាំងសងខាង នៃទទឹងព្រះវិហារ ហើយទ្វារធំទាំង៨នេះ តំណាងឱ្យទិសទាងប្រាំបីរួមមាន៖ * ១. ទិសបូព៌ (ខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥន្ទ្រ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងកើត ។ * ២. ទិសបស្ចិម (ខាងលិច) តំណាងឱ្យ ព្រះភិរុណ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងលិច ។ * ៣. ទិសឧត្តរ (ខាងជើង) តំណាងឱ្យ សម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណ ដែលជាទេវៈអសុរាថែរក្សាទិសខាងជើង ។ * ៤. ទិសទក្សិណ (ខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះយមរាជ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងត្បូង ។ * ៥. ទិសពាយ័ព្យ (ខាងលិចឆៀងខាងជើង) តំណាងឱ្យ ព្រះវាយោ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងលិចឆៀងខាងជើង ។ * ៦. ទិសឦសាន (ខាងជើងឆៀងខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥសានៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងជើងឆៀងខាងកើត ។ * ៧. ទិសអគ្នេយ៍ (ខាងកើតឆៀងខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះអគ្គី ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងកើតឆៀងខាងត្បូង ។ * ៨. ទិសនិរតី (ខាងត្បូងឆៀងខាងលិច) តំណាងឱ្យព្រះស្កន្តៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងត្បូងឆៀងខាងលិច ។ ដូចនេះច្រកទ្វារទាំង៨ នៃ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានតំណាងឱ្យទេវតារក្សាទិសទាំងប្រាំបី ហើយព្រះវិហារនេះ មានជើងសសរសរុប ចំនួន៤៤ និងមានបង្អួចសរុបចំនួន ១៦បង្អួច តំណាងឱ្យច្រកឋានសួគ៌ជាន់ទី១៦ នៃឋាន ព្រហ្មលោក (Brahmaloka) របស់អទិទេពព្រហ្ម ចំណែកឯទម្រង់បង្អួចមានរចនាទៅដោយការបិទកញ្ចក់ជារាងការ៉ូចំរុះពណ៌ នៅពេលដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យជះចូលមកផ្នែកខាងក្នុង និង ធ្វើឱ្យចេញជាពន្លឺពណ៌ឥន្ទនូ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរ៉ុងរឿងផងដែរ ។<ref> Tim Doling, Visiting Arts (Organization) (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=iDHWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cambodia Arts Directory], Publisher: Visiting Arts, Original from the University of Michigan p.182 [[ISBN]]: 1902349288, 9781902349282 </ref> === សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង === '''Interior aesthetics''' [[File:Mural art at Silver pagoda.jpg|thumb|Mural art at Silver pagoda 1892-1906 drawing a bout Dasajātaka , This image drawing was removed by the Khmer Rouge era (1975-1979).]] [[File:Preah Keo Morakot.jpg|thumb|Preah Keo Morakot made from Baccarat Crystal 1885, 19th century by French sculpture René Jules Lalique.]] [[File:Cambodia Golden Maitreya Buddha.jpg|thumb|Cambodia Golden Maitreya Buddha 1992 weighing 90 kg and dressed in royal regalia and set with 2086 diamonds.]] សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង នៃព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានដាក់តាំងបង្ហាញនូវគំនូរបុរាណ និង វត្ថុសិល្បៈជាច្រើនឥតគណនា ដែលមានវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០ មុខ និង គំនូរបុរាណ ដែលគូរទាក់ទង និង ពុទ្ធសាសនា នៃរឿងនិទានទសជាតក ដូចជា៖ * '''១.ព្រះតេមិយជាតក''' (Preah Temei Jataka) និយាយ​ពី អតីតជាតិ​របស់​ព្រះ​ពោធិសត្វ ព្រះ​នាម​តេមិយ ដែលជាបុត្រស្តេចនគរពារាណសី ក្លែងធ្វើជាគរ ជាថ្លង់ មិនចង់ទទួលរាជសម្បត្តិ ។ ព្រះបិតាក៏ឱ្យសេនាជីករណ្តៅយកទៅកប់ ទើបព្រះពោធិសត្វសម្តែងឫទ្ធិ លើករាជរថគ្រវី រួចទ្រង់យាងទៅសាងផ្នួស ហើយត្រឡប់មកទូន្មានព្រះបិតាខ្លួនវិញ ។ * '''២.ព្រះមហាជនកជាតក''' (Preah Mahajanaka Jataka) និទានពី ព្រះជនក ទៅធ្វើជំនួញជាមួយនាយសំពៅ ៧០០នាក់ សំពៅជួបព្យុះលិចកណ្តាលសាគរ ព្រះជនក បន់ស្រន់ទេវតាឱ្យមកជួយ ក៏មាននាងទេពធីតា "មណីមេខលា" ហោះហើរមកជួយស្រង់សង្គ្រោះជីវិត ក្រោយមកព្រះជនកបានទៅសោយរាជ្យនៅនគរវិញ ។ * '''៣.ព្រះសុវណ្ណាសាមជាតក''' (Preah Sovannasam Jataka) និទានពី ព្រះសុវណ្ណសាម ទៅសាងភ្នួសក្នុងព្រៃដើម្បីសងគុណព្រះមាតាបិតា ដោយសេចក្ដីនឹករលឹក ព្រះមាតាបិតាក៏ទៅតាមរកហើយក៏ត្រូវពស់ព្រួសពិសដាក់ ខ្វាក់ភ្នែកទាំងពីរ សុវណ្ណសាមក៏មើលថែរក្សាអ្នកទាំងពីរ ។ ថ្ងៃមួយសុវណ្ណសាមទៅដងទឹកឱ្យមាតាបិតា ក៏ត្រូវព្រួញស្តេចកបិលយក្សសុគត ទេវតាក៏ចេញមកប្រស់សុវណ្ណសាមឱ្យរស់ឡើងវិញបានមើលថែរ មាតាបិតាទាំងពីរ ។ * '''៤.ព្រះភូរិទត្តជាតក''' (Preah Bhuridatta Jataka) និទានពី នាងសមុទ្ទជា ជាអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទធតរដ្ឋក្នុងពិភពនាគ ហើយនាងមានបុត្រនាគ ឈ្មោះថា "ភូរិទត្ត" ។ នាគភូរិទត្ត ត្រូវ អាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍ ប្រើមន្តកែវ ចាប់យកទៅប្រយុទ្ធ និង សុទស្សននាគរាជ ព្រះអរហន្តព្រហ្មទត្ត ក៏ចូលមកឃាត់ដោយការទេសនា ហើយអាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍យល់សេចក្ដីទេសនា ក៏ដោះលែងនាគភូរិទត្ត ឱ្យត្រឡប់ទៅនគរវិញ ។ * '''៥.ព្រះនេមិរាជជាតក''' (Preah Neimi Reach Jataka) និទានពី ព្រះនេមិ ដែលតែងតែធ្វើអំពើល្អ ឱ្យទានដល់ជនទាំងពួងក្នុងក្រុងមថិលា ថ្ងៃមួយព្រះនេមិ ទេសនាអំពី ព្រហ្មចរិយា ធ្វើឱ្យព្រះបាទវិទេហៈ ដែលជាសក្កទេវរាជ ស្ដាប់ទេសនាហើយ មានសេចក្ដីជ្រះថ្លា ក៏ឱ្យមាតលិបុត្រ ដឹករាជរថ ព្រះនេមិ នាំទតឋានសួគ៌ និង ឋាននរក ។ * '''៦.ព្រះចន្ទកុមារជាតក''' (Preah Chankumar Jataka) និទានពី ព្រះចន្ទកុមារ រកឃើញទោសកំហុសអំពើពុករលួយរបស់ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ដោយសេចក្ដីគុំគួន ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ញោះញង់ ឱ្យព្រះឯករាជ ដែលជាបិតា ឱ្យយកព្រះចន្ទកុមារទៅបូជាយញ្ញ ព្រះឥន្ទ្រជ្រាបក៏ហោះមកសំឡុតព្រះរាជា ព្រះឯករាជភិតភ័យក៏ឱ្យសេនាដោះលែងព្រះចន្ទកុមារវិញ ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ត្រូវប្រជារាស្ត្រខឹងសម្បារគប់ដុំថ្មរហូតដល់ស្លាប់ ។ * '''៧.ព្រះមហោសថជាតក''' (Preah Mahosadha Jataka) និទានពី ព្រះមហោសថជាទីប្រឹក្សាស្តេចវិទេហរាជ នៃ នគរមិថិលា មានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ ព្រះចុល្លនី នៃនគរបញ្ចរ លើកទ័ពវាយប៉ងយកនគរមថិលាជាច្រើនលើកតែមិនបានសម្រេច ក៏ប្រើល្បិចលើកបុត្រីខ្លួនឱ្យមករៀបមង្គលការដើម្បី បញ្ឆោតស្តេចនគរមិថិលា យកទៅសម្លាប់ ព្រះមហោសថ មានបញ្ញាវាងវៃដឹងល្បិចនេះ ក៏ជីករូងក្រោមដីទៅចាប់ ម្ដាយ កូន និង ប្រពន្ធ ស្តេចនគរបញ្ជរវិញ ស្ដេចចុល្លនីទាល់តំរិះក៏ដាក់នគរខ្លួនចំនុះឱ្យនគរមិថិលា ចុងក្រោយនគរទាំងពីរ បានព្រមព្រៀងគ្នាដោយមេត្រីភាព ។ * '''៨.ព្រះនារទព្រហ្មជាតក''' (Preah Narada Brahma Jataka) និទានពី ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកទេសទូហ្មានស្ដេចនគរមថិលា តាមការអធិដ្ឋានរបស់នាង រុចាទេវី ដែលជាបុត្រី ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយទ្រង់តែងស្ដាប់តាមការអុជអាលរបស់ អាមាត្រទាំង៣ មិនជឿលើ បុណ្យបាប នរក សួគ៌ឡើយបណ្ដាលឱ្យនគរជួបគ្រោះទស្សរភិកអត់ឃ្លាន ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកក្លែងកាយជាព្រះឥសី ហើយទេសនាទូហ្មានអប់រំចិត្តគំនិតដល់ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយសេចក្ដីជ្រះថ្លា ទ្រង់ក៏លះបង់មច្ឆាទិដ្ឋិ ហើយតាំងរក្សាសីលទាន បរិចាគព្រះរាជទ្រព្យធ្វើបុណ្យជាប់ជានិច្ច ។ * '''៩.ព្រះវិធុរបណ្ឌិតជាតក''' (Preah Vidhura Pandita Jataka) និទានពី ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ទេសនា កាត់សេចក្ដីបរិសុទ្ធ ឱ្យសក្កទេវរាជទាំង៤ មាន ១.ព្រះធនញ្ជ័យកោរព្យ ២.ព្រះវរុណនាគរាជ ៣.ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ ៤.ព្រះសុបណ្ណគ្រុឌ ។ ធម្មទេសនាបានល្បីរន្ទឺដល់ នាងវិមលា ជាមហេសី ព្រះវរុណនាគរាជ នាងមានបំណងចង់បាន ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ជាស្វាមី តែដោយព្រះវិធុរ មិនមកជួបនាង នាងក៏ប្រកាសថា បើអ្នកណាយកបេះដូង ព្រះវិធុរឱ្យនាងបាន នាងនិងលើកបុត្រីឱ្យជាប្រពន្ធ ។ បុណ្ណកយក្ស ចង់បានព្រះរាជបុត្រីវិមលាជាប្រពន្ធ ក៏យកអាសារ ហើយចូលលេងបាស្កាជាមួយស្ដេចនគរឥន្ទបត្តិ ភ្នាល់ដាក់ទ្រព្យសម្បត្តិនគរ ហើយឈ្នះបាន វិធុរបណ្ឌិត ។ បុណ្ណកយក្ស យកវិធុបណ្ឌិត ទៅសម្លាប់អស់ ៩ដង ដើម្បីយកបេះដូង តែវិធុរបណ្ឌិត មិនស្លាប់ បែរក្លាយទៅជាព្រះពោធិសត្វវិញ ។ * '''១០.ព្រះវេស្សន្តរជាតក''' (Preah Vessantara Jataka) និទានពី ព្រះវេស្សន្តរ បរិច្ចាគនូវទានទាំង ៥ រួមមាន៖ ១.ធនបរិច្ចាគ ២.បុត្របរិច្ចាគ ៣.ភរិយាបរិច្ចាគ ៤.អង្គបរិច្ចាគ ៥.ជីវិតបរិច្ចាគ ។ គំនូរបុរាណដ៏ល្អវិចិត្រ អំពីនិទានទសជាតក (Dasajātaka) ដែលគូរនៅជាប់ជញ្ជាំង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហម (Khmer Rouge) ចូលទៅលាបពណ៌បំផ្លាញទាំងស្រុងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ (1975-1979) ហើយរតនៈវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០មុខ ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកជញ្ជូនយកទៅលក់ឱ្យជនបរទេសជិតខាង ដើម្បីប្ដូរជាគ្រឿងសម្ភារវុធត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត មានតម្កល់នៅពុទ្ធបដិមាមួយអង្គធ្វើអំពីកែវគ្រីសស្តាល់ (Crystal) ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៥ នាស.វទី១៩ ដោយវិចិត្រករបារាំង គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" (René Jules Lalique) ដោយបដិមាមរកតនេះ ជាបដិមាចម្លងចេញពី បដិមាព្រះកែវមរកត ពិតប្រាកដ ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោពណ៌]] នាស.វទី១៧ ដែលរក្សាទុកក្នុង ហោព្រះពុទ្ធរូប នា មហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលយករចនាបថព្រះពុទ្ធផ្ចាញ់មារតាមលំនាំរូបចម្លាក់ ព្រះពុទ្ធរូបនា [[ប្រាសាទព្រះពិធូរ]] នៅតំបន់អង្គរធំ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១២ ។ ព្រះវិហារ ព្រះមរកត ត្រូវបានពួកបរទេសហៅសម្គាល់ថា វត្តប្រាក់ (Silver Pagoda) ក៏ព្រោះតែបាតនៃព្រះវិហារនេះ មានក្រាលទៅដោយការ៉ូប្រាក់សុទ្ធ ដែលមានចំនួន ៥,៣២៩ សន្លឹកប្រាក់ ដែលក្នុង ១សន្លឹកការ៉ូប្រាក់មានទម្ងន់ ១,១២៥ គីឡូក្រាម ។ ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត មានរូបពុទ្ធអង្គសាងអំពីមាសសុទ្ធមួយ ក្នុងឥរិយាបថ អភ័យមុទ្រៈ ក្នុងទម្រង់កាយវិការឈរ ព្រះពុទ្ធបដិមារនេះ គឺជារាជបណ្ដាំរបស់ ព្រះបាទនរោត្តម មុនពេលទ្រង់ចូលទិវង្គត បានត្រាសបង្គាប់ឱ្យ ព្រះសុីសុវត្ថិ យកព្រះកោដ្ឋមាសដ៏ធំដែលតំកល់ព្រះសពរបស់ទ្រង់ ទៅរំលាយសាងជារូបបដិមាមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រី (Maitreya Buddha) ដើម្បីឱ្យទ្រង់បានសម្រេចមគ្គផល ផ្សារភ្ជាប់ទៅកាន់ការត្រាសដឹងរបស់ព្រះពុទ្ធទី៥ ក្នុងកាលវេលាខាងមុខ ។ ព្រះពុទ្ធបដិមារមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រីនេះ កសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៦ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធទឹក១០ ទម្ងន់ ៩០ គីឡូក្រាម រួមទាំងបញ្ចាជើងទម្រ និង ព្រះមកុដ និងបានដាំត្បូងពេជ្រចំនួន ៩៥៨៤ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២៥លី និង ព្រះឱរ៉ា (ដើមទ្រូង) មានទំហំ ២២លី ក្រោយពេលសាងបញ្ចប់ ព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ទ្រង់ប្រសិទ្ធិនាមព្រះបដិមាមាសនេះថា "ព្រះជិនរង្សីរាជិកនរោត្តម" រហូតមដល់សម័យកាលខ្មែរក្រហម (1975-1979) ព្រះបដិមាមាសនេះត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកយកទៅលក់ឱ្យបរទេសប្ដូរជាសំភារៈសឹកកងទ័ព ត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ រូបបដិមាដើមនេះត្រូវបានបាត់បង់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមសុីវិលកម្ពុជា ហើយត្រូវបានជំនួសមកវិញដោយការសាងថ្មី ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម សីហនុ]] ដែលមានដាំនូវត្បូងពេជ្រចំនួន ២០៨៦ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២០លី ។<ref> Daniel Robinson, Tony Wheeler (1992) [https://books.google.com.kh/books?id=WuC1wBJ0CJUC&num=9&redir_esc=y Cambodia: A Travel Survival Kit], Publisher: Lonely Planet Publications p.126 [[ISBN]]: 0864421745, 9780864421746 </ref> == ហោបញ្ចក្សេត == '''Hor Panhchakset''' [[File:03-Hor Samritvimean Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Hor Panh Chakset, Keep of Five Goddess.]] ហោបញ្ចក្សេត ([[អង់គ្លេស]]: Hor Panh Chakset) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង នៃ មហាប្រាសាទ ទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ដើម្បីតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចក្សេត្រ គឺជាការតម្កល់នូវរូបចម្លាក់ទេវរូប ចំនួន៥ របស់សាសនាព្រាហ្មណ៍ ដូចជា៖ ១.ព្រះឥសូរ ២.ព្រះឧមាភគវតី ៣.ព្រះនារាយណ៍ ៤.ព្រះគណេស ៥.ព្រះពលទេព ដែលមានកាន់ នង្គ័លជាកេតនភណ្ឌ ។ ករណីដែលព្រះហាក្សត្រធ្វើពិធីកម្មសាសនាព្រាហ្មណ៍ ដោយចង់និមន្តចម្លាក់ទេវរូបណាមួយ ក្រមការរាជវាំង ឬ ក្រុមអាមាត្រ គ្មានសិទ្ធទៅយកទេវរូបនេះនោះទេ លុះត្រាតែ ក្រុមបាគូ ដែលមានឋានៈជារាជគ្រូទើបមានសិទ្ធយកទេវរូបណាមួយចេញមក ឋានៈរាជគ្រូទាំងប្រាំរួមមាន ១.ព្រះព្រាហ្មណ៍រាជគ្រូ ២.ព្រះព្រហ្មាធិរាជ ៣.ព្រះជយាធិបតី ៤.ព្រះមិន្ធរ ៥.ព្រះធម្មរាជ ។ ដោយសារតែកម្ពុជាជួបនូវសង្គ្រាមសុីវិល (Civil-War) អស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំ ទើបរបៀបរបបនៃកិច្ចការក្នុងព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានបាត់បង់និងប្រែប្រួល ហើយនៅពេលដែលគេបញ្ចូលនូវរូបចម្លាក់ទេវរូបព្រះកច្ចាយន៍ ឬ ព្រះកំចាយ ទៅរក្សាទុកទីនេះបន្ថែមទៀត ដូចនេះ ហោបញ្ចក្សេត ត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន (Samritvimean) មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។<ref> Ministry of Cambodia Royal Palace (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=eCvicXi0JNEC&num=9&redir_esc=y Preah Borom Reach Veang Chatomuk Mongkul: The Royal Palace], Publisher: Department of Conservation, Ministry of Royal Palace, Original from Indiana University p.226 </ref> == ហោសំរាន្តភិរម្យ == '''Hor Samran Phirum''' [[File:Le Palais Royal (Phnom Penh) (6997775287).jpg|thumb|Hor Samran Phirum, Keep of Khmer Musical instruments, And for the King, prepare for the elephant ride.]] '''ហោសំរាន្តភិរម្យ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Samran Phirum) ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ - ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ដែលស្ថិតនៅខាងជើងជាប់នឹងព្រះទីន័ងមហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ឡើងឆ្លងទៅគង់ប្រថាប់លើព្រះទីន័ងគជេន្ទ្រ (ដំរី) ផ្នែកខាងលើតម្កល់នៅព្រះមាលាប្រពាត (មួកសឹក) និង ព្រះភូសាចតុរង្គ (គ្រឿងសម្លៀកបំពាក់សឹកទាំង៤) ផ្នែកខាងក្រោមតម្កល់នៅ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ រហូតដល់រាជអាមាត្រ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ ចែកចេញជា ៥ពណ៌ ពណ៌មាស លឿង ទឹកក្រូច ផ្កាឈូក និង ក្រហម ពណ៌សំលៀកបំពាក់អាមាត្រត្រូវបានបែងចែកតួនាទីផ្សេងៗគ្នា ។ ពណ៌មាស ថ្នាក់រាជអាមាត្រ មានតួនាទីកាន់នូវវត្ថុសំខាន់របស់ព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ ព្រះខ័នរាជ ព្រះមាលា ឬ មានជើងពានទ្រកាន់នូវ ព្រះលញ្ឆករ (ត្រារាជ) របស់ព្រះមហាក្សត្រ ។ ឯកសណ្ឋានពណ៌លឿង មានតួនាទីកាន់នូវជើងពាន ទ្រនូវព្រះភូសា (សំលៀកបំពាក់) ដើម្បីត្រៀមឱ្យព្រះមហាក្សត្រធ្វើការផ្លាសប្ដូរ ឯកសណ្ឋានពណ៌ទឹកក្រូច មានតួនាទីកាន់នូវឆត្រក្លោះបាំងដល់ព្រះមហាក្សត្រ ឯកសណ្ឋានពណ៌ផ្កាឈូក ក្រុមអាមាត្រ ដែលមានតួនាទីកាន់នូវ ផ្លិតក្បាច់ដូចជា សែនត្វ័ន បាំងសែង បាំងសូរ្យ បៃមន និង ភូតាន ល-។ ឯកសណ្ឋានពណ៌ក្រហម មានតួនាទី សែងព្រះស្នែងដល់ព្រះមហាក្សត្រ បើហ្លួងយាងដោយ យានព្រះសលៀង តម្រូវឱ្យមានអាមាត្រ ប្រាំបីនាក់ចាំសែងព្រះស្នែងដល់ទ្រង់ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានរុះរើនិងសាងសង់ជាថ្មីឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ប្រាសាទនេះ នៅជាន់ខាងក្រោមត្រូវបានបន្ថែមដោយការទុកដាក់ នូវឧបករណ៍តន្ត្រីបុរាណខ្មែរ ព្រមទាំងគ្រឿងប្រដាប់ប្រដាសម្រាប់ព្រះរាជពិធីហែក្បួនផ្សេងៗ ។ លុះចំណេរកាលក្រោយមក របត់សង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ប្រាសាទនេះបានក្លាយទៅជា "សារមន្ទីរព្រះសីហនុ" ដែលមានតម្កល់ទុកវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ ដ៏មានតម្លៃ ដែលមហាអគ្គបុរសរដ្ឋ នៃបណ្តាប្រទេសនានាជាមិត្ត បានថ្វាយចំពោះព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ។<ref> Kaev Bhuan (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=4mm7AAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y Tourism Sites of Cambodia], Publisher: Ponleu Khmer, Original from the University of California p.295 </ref> == ហោមណ្ឌប == '''Hor Mondob''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 17.jpg|thumb|Hor Mondob, Keep of Buddha footprint including 108 avatar of Avalokiteśvara.]] '''ហោមណ្ឌប''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Mondob) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់ជាតំណាងឱ្យភ្នំសុប្បនិមិត្ម នៃភ្នំសមុនកូដ នាដែនលង្កាទ្វីប (បច្ចុប្បន្ន: [[ស្រីលង្កា]]) ដែលមានដម្កល់ស្នាមព្រះបាត (បាតជើង) (Buddha Footprint) ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលជាព្រះបរមគ្រូនៃយេីង ដែលបានប្រតិដ្ឋាន ស្នាមព្រះបាតនេះ នៅឯភ្នំសុមនកូដ (Sumanakūta) ដែលមានកម្ពស់ 2,243 ម៉ែត្រ ។ រូបឆ្លាក់តូចៗ ចំនួន ១០៨ ដែលស្ថិតក្នុងចម្លាក់ស្នាមព្រះបាត ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ គឺតំណាងឱ្យ អវតារ ទាំង១០៨ នៃ ព្រះអវលោកកិតិស្វារៈ (Avalokiteśvara) ដែលជាសាវគ្គរបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ផងដែរ ។<ref> Janet Arrowood (2009) [https://www.google.com.kh/books/edition/Cambodia_Travel_Adventures/mVFtfFR7skkC?hl=en Cambodia Travel Adventures], Publisher: Hunter Publishing, Incorporated p.110 [[ISBN]]: 9781588437266, 1588437264 </ref> គួរបញ្ចាក់ថា: ពួកបរទេសសរសេរពាក្យ មណ្ឌប ជាភាសាអង់គ្លេសហៅថា (Mondap) យើងមិនដឹងថា ការប្រកបពាក្យ (Pronunciation) របស់ពួកគេយ៉ាងណាទេ តែវាហាក់ដូចជាឆ្ងាយនៃការបញ្ចេញសម្លេងតាមបែបខ្មែរ ។ === ហោព្រះគោ === '''Hor Preah Ko''' '''ហោព្រះគោ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Preah Ko) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងជើង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តម្កល់នូវរូបចម្លាក់ ព្រះគោ ដែលតំណាងឱ្យព្រះគោនន្ទ ដែលជាយានជំនិះរបស់ [[ព្រះឥសូរ]] ។ រូបចម្លាក់ព្រះគោដើម សាងសង់ឡើងក្នុងរាជ ព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោវង្ស]] ដែលធ្វើអំពីសំរិទ្ធ ដែលមានទំហំប៉ុនគោធំទាំងមូល នៅខាងក្នុងពោះគោ មានដម្កល់នៅគម្ពីរសាស្ត្រាក្បួនច្បាប់នគរផងដែរ ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៣៨៥ កងទ័ពសៀមបានធ្វើការវាយលុកក្រុងអង្គរជាលើកទី២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ធម្មរាជាទី១]] រូបចម្លាក់ព្រះគោ ត្រូវបានព្រះបាទ [[ពញ្ញាយ៉ាត]] នាំរត់ភៀសខ្លួន ហើយក្សត្របន្តបន្ទាប់បានថែរក្សា រហូតដល់ [[សម័យកាលលង្វែក]] រូបចម្លាក់ព្រះគោនេះត្រូវបានពួកសៀមដឹកជញ្ជូនយកទៅអាយុធ្យា ក្រោយពេលកងទ័ពសៀមវាយបែក ក្រុងលង្វែកក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ជ័យជេស្ឋាទី១]] ។ បច្ចុប្បន្ន រូបចម្លាក់ព្រះគោ ដែលស្ថិតក្នុង ហោព្រះគោ គ្រាន់តែជារូបតំណាងឱ្យស្លាកស្នាមប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុនណោះ ដោយសារតែប្រាសាទតូចមួយនេះ មានរក្សាទុកនូវគម្ពីរសាសនា និង បានរក្សាទុកនូវ [[ព្រះត្រៃបិដក]] ដូចនេះប្រាសាទនេះត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ហោព្រះត្រៃ មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ == គំនូររាមកេរ្តិ៍ == '''Reamker mural art''' [[File:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (13).jpg|thumb|Reamker mural art near Emerald Buddha Vihara]] គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលគូរនៅលើជញ្ជាំងថែវនៃព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងបរិវេណ ព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានប្រវែង ៦៤២ ម៉ែត្រ គំនូរនេះត្រូវបានគូរឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ ហើយបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ ក្រោមស្នាដៃវិចិត្រករខ្មែរ ៥រូប ដែលមកពីក្រុំជុំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ។ គំនូររាមកេរ្តិ៍ នេះត្រូវបានគូរតាមនិទានមួយចប់នៃខ្សែររឿងរាមកេរ្តិ៍តែម្ដង រាមកេរ្តិ៍គឺជាខ្សែររឿង ដែលទទួលឥទ្ធិពលពី រឿងរាមាយណៈ (Rāmāyana) ដែលមានប្រភពមកពី [[ប្រទេសឥណ្ឌា]] ដែលនិទានពីតួអង្គព្រះរាម ដែលជាអវតារចុងក្រោយរបស់ [[ព្រះវិស្ណុ]] បានកេណ្ឌទ័ពស្វាចំនួន៥មុឺន ទៅច្បាំងនិង អសុរា ក្រុងរាពណ៍ នៅឯក្រុងលង្ការដើម្បីរំដោះយក នាងសីតា ត្រឡប់មកវិញ ។ បច្ចុប្បន្ននេះគំនូរទាំងនេះមានសភាពទ្រុឌទ្រោម និង​រលុប​បាត់​បន្តិចម្តងៗ​ដោយ​សារ​ពេលវេលា និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបណ្ដាលឱ្យមានប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម ធ្វើឱ្យគំនូរនេះប្រឈមនិងការបាត់បង់រូបរាង្គបន្តិចម្ដងៗ ក្នុងពេលអនាគតខាងមុខផងដែរ ។ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៥ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានលើយកគម្រោងជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះ ដោយមានការចូលរួមពីសាស្ត្រាចារ្យគំនូរបុរាណគឺ លោកទេពនិម្មិតវិចិត្រ ជេតចន មកពីវិទ្យាស្ថានរៃយំ និង លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ ជាច្រើនរូបទៀត ដើម្បីគូរបន្ថែមពណ៌ស្ដារជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះឡើងវិញ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។ ទោះជាយ៉ាងណា កត្តាពេលវេលា និង អាកាសធាតុគឺនៅតែជាកត្តាចម្បងដែលបណ្ដាលឱ្យ គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលមានអាយុកាលជាងមួយរយឆ្នាំនេះ ទទួលរងនូវប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម នាំឱ្យគំនូរទាំងអស់នេះពុកផុយរលុបបាត់បន្តិចម្ដងៗតាមកាលវេលាដដែល ។<ref> Lī Tārāvudh, Ingrid Muan, (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=arPWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cultures of Independence], Publisher: Raiyaṃ institute, Original from the University of Michigan p.358 </ref> == ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ == '''Khemarin Royal Residence''' [[File:Phnom Penh Preah Moha Prasat Khemarin 01.jpg|thumb|Khemarin Royal Residence built 1927]] ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២៧ ដោយស្ថាបត្យករគឺលោកឧកញ៉ា ទេពនិមិ្មតខៀវ ក្នុងរាជព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ។ ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ស្ថិតនៅខាងលិចឈៀងខាងជើង នៃប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ប្រើប្រាសសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់គង់ប្រថាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ រាជដំណាក់នេះផងដែរ ត្រូវបានត្រៀមទុកសម្រាប់ភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ សម្រាប់ការចូលគាល់បង្គំទូលថ្វាយ ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា និង ព្រះវរៈរាជមាតាជាតិកម្ពុជា ដើម្បីសម្ដែងការគួរសម ។ នៅផ្នែកខាងមុខ ព្រះរាជដំណាក់មានទង់ព្រះរាជសង្ហារ ដែលជាទង់ព្រះបរមរាជវាំង តំណាងឱ្យវត្តមាន នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូត ឡើងលើ ដល់ចុងកំពូល មានន័យថា អង្គ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គង់ប្រថាប់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូតចុះ ត្រឹមពាក់កណ្តាលដង មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ធ្វើការកាន់ទុក្ខដល់ព្រះញាតិវង្ស ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានបង្ហូត មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់មិនបានគង់ប្រថាប់ ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងនោះទេ ។ នៅខាងមុខក្លោងទ្វារ នៃព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ គឺជាប៉ុស្តិ៍យាម នៃកងការពារព្រះរាជដំណាក់ កងការពារព្រះរាជដំណាក់ ប្រើឯកសណ្ឋានអាវកកុដពណ៌ស ពាក់មួក ប្រពាស នៅខាងលើមួកមានត្រាព្រះរាជសង្ហារ ប្រើស្រោមដៃពណ៌ស ប្រដាប់ដោយកាំភ្លើងវែងប្រភេទ (AK-47) ស្លៀកខោខៀវឆ្នូតក្រហម ត្រូវឈរត្រង់ខ្លួនក្នុងឥរិយាបថយាមល្បាត និងត្រូវឈរក្នុងរយៈពេល ២ម៉ោង ទើបមានការផ្លាសប្ដូរម្ដង ដោយសារច្បាប់នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងបច្ចុប្បន្នមានការធូរលុង ដូចនេះឆ្មាំព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានរឹតបន្តឹងនោះទេ ។<ref> The international magazine of fine interior design (2000) [https://books.google.com.kh/books?id=TtlUAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Architectural Digest, Volume 57], Publisher: Conde Nast Publications, Original from the University of Michigan p.92 </ref> == ព្រះទីន័ងភោជនីយ == '''Preah Tineang Phochani''' [[File:04-Preah Tineang Phochani Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Preah Tineang Phochani, mean Pavilion of King Birthday and Performances of the Royal Ballet.]] ព្រះទីន័ងភោជនីយ ត្រូវបានក៏សាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១២ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ រាជដំណាក់នេះគឺជា ព្រះពន្លាភោជនីយ ដែលប្រើប្រាសសម្រាប់រៀបចំពិធីលៀងសាយភោជន៍ (ពិធីជប់លៀង) ដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងកម្មពិធីបុណ្យខួបចម្រើនព្រះជន្មដល់ព្រះមហាក្សត្រ (King Birthday) ដែលមាននូវការរៀបចំផ្ទាំងទស្សនីយភាព សិល្បៈរបាំ ដែលមានជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] រាំសម្ដែងថ្វាយជូនដល់ភ្ញៀវកិត្តិយស ក៏ដូចជាភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរាជាតិផងដែរ ។ ផ្នែកស្ថាបត្យកម្ម ព្រះពន្លាភោជនីយនេះ មានលម្អនៅគំនូរក្បាច់ផ្កាភ្ញី ក្នុងទ្រង់ជាសិល្បៈបារាំង នៃផ្នែកខាងលើនៃពិតាន ។ នៅក្នុងពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មព្រះមហាក្សត្រ អាចនិងរៀបចំធ្វើឡើងចំនួនបីថ្ងៃ ប្រសិនបើមានការរៀបចំនូវពិធីបុណ្យតាំងតុ មុនមួយថ្ងៃនៃ នៃថ្ងៃចម្រើនព្រះជន្មរបស់ ព្រះមហាក្សត្រ ។<ref> Danielle Guéret, Dominique-Pierre Guéret (2009) [https://books.google.com.kh/books?id=jGCGwtYLLaAC&num=9&redir_esc=y Cambodge: art, histoire, société], Publisher: Impr. nationale éditions, Original from University of California, Berkeley p.366 [[ISBN]]: 2742774904, 9782742774906 </ref> == ក្រោលដំរីរាជវាំង == '''Royal Elephant Stable''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 27.jpg|thumb|Elephant Stable in Cambodia royal palace]] ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្រោលដំរីនេះស្ថិតនៅផ្នែកខាងត្បូង ជាប់និងរបងព្រះបរមរាជវាំង ក្រោលដំរីមានលក្ខណៈជាផ្ទះកឹង ដែលរក្សាទុកដាក់សត្វដំរី ចន្លោះពី ១០ក្បាល ទៅ ១៥ក្បាល ដំរីទាំងនេះត្រូវបានចិញ្ចឹមថែរក្សាសម្រាប់ជាយាន្តជំនិះដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះញាតិវង្ស ហើយដំរីទាំងនេះត្រូវបានទុកដាក់សម្រាប់ការត្រៀម សម្រាប់ពិធីបុណ្យហែរក្បួនផ្សេងៗ ដំរីដែលសំខាន់ជាងគេ គឺជាដំរីស ដែលមានតែមួយក្បាលប៉ុនណោះ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ ក្រោយបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមសុីវិលនៅកម្ពុជា ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានរុះរើនិងជួសជុលឡើងវិញ និង ត្រូវបានកែលម្អទៅជា សារៈមន្ទីររោងដំរី ដើម្បីដាក់តាំងនូវប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ការហែរក្បួនក្នុងរាជពិធីផ្សេងៗ ព្រោះក្រោយសម័យសង្គ្រាមមិនមានដំរីទាំងនោះទៀតទេ ។ នៅសារៈមន្ទីររោងដំរីមានការដាក់តាំងបង្ហាញដូចជា៖ គ្រឿងប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ហែរក្បួនរបស់ព្រះបរមរាជវាំង សាលពិពណ៌រូបថត ផ្ទគំរូបុរាណខ្មែរ រឿងសំលៀកបំពាក់បុរាណខ្មែរ សាលតាំងលក់វត្ថុអនុសោរីយ៍ ផ្សេងៗ...។<ref> Milton E. Osborne (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=xz-BVT5ENW4C&dq=Phnom+Penh+A+Cultural+History&source=gbs_navlinks_s Phnom Penh: A Cultural and Literary History], Publisher: Signal Books p.232 [[ISBN]]: 1904955401, 9781904955405 </ref> '''Preah Rech Domnak Chan''' [[File:Royal Palace Buildings (1502569097).jpg|thumb|Preah Rech Domnak Chan built 1954]] ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៤ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម សុរាម្រឹត រាជដំណាក់នេះស្ថិតនៅជាប់និង វិមានណាប៉ូលេអុងទី៣ ។ ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ជាការិយាល័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ អំឡុងពេលដែលទ្រង់ដោះស្រាយព្រះរាជកិច្ចព្រះនគរ ។ រាជដំណាក់នេះមានកម្ពស់ ២ជាន់ ជាន់ខាងលើតម្កល់នៅសំលៀកបំពាក់ និង គ្រឿងមកុដ ក្រុមរបាំព្រះរាជទ្រព្យ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ ផ្នែកខាងក្រោមត្រូវបានរៀបចំជាការិយាល័យ នៃក្រុមមន្ត្រីព្រះបរមរាជវាំង ។ បច្ចុប្បន្ន ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានរៀបចំជាមន្ទីរការិយាល័យរដ្ឋបាល របស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។<ref> Pusat Penelitian Sumberdaya Regional (Indonesia) (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=o_wMAQAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Development of Tourism in Cambodia: Cultural Conservation, History, and Environment], Publisher: Research Center for Regional Resources, the Indonesian Institute of Sciences, Original from the University of Michigan p.224 [[ISBN]]: 9797993817, 9789797993818 </ref> '''See also''' * [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត]] == ឯកសារយោង == d7yw1uzg3gnoy1ikqrkc1oj1fydua0m 338914 338913 2026-08-13T04:57:24Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Cambodia_Royal_king_bed.jpg|Cambodia_Royal_king_bed.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this users files, I found 2 whic 338914 wikitext text/x-wiki {{pp-move-indef}} <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude> {{Good article}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #FFFFFF;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS; font-size: 15pt; color: #000000; text-shadow: 0px 0px yellow;> '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 1.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk <br> Preah Borom Devata |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះផ្លូវការណ៍''' | ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា |- style="vertical-align:center;" |'''ទង់ព្រះរាជវាំង''' | [[File:Royal_Standard_of_the_King_of_Cambodia.svg|30px]] |- style="vertical-align:center;" |'''រកឃើញ''' |គ.សករាជ ១៨៦៥ |- style="vertical-align:center;" |'''អ្នកបង្កើត''' | [[នរោត្តម]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' |សម័យកាលកម្ពុជានិយមបារាំង |- style="vertical-align:center;" |'''ស្ថាបត្យកម្ម''' | រចនាបថបាយ័ន |- style="vertical-align:center;" |'''រចនាសម្ព័ន្ធ''' | យកលំនាំតាម ក្រុងអង្គរធំ |- style="vertical-align:center;" |'''វិស្វករ''' | [[បារាំង]]-[[ខ្មែរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''ឆ្នាំសាងសង់''' | ១៨៦៦ |- style="vertical-align:center;" |'''រយៈពេលសាងសង់''' | ៤ ឆ្នាំ |- style="vertical-align:center;" |'''បើកជាផ្លូវការណ៍''' | ១៤ កុម្ភៈ ១៨៧០ |- style="vertical-align:center;" |'''ទីតាំង''' | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] |- style="vertical-align:center;" |'''មាតដ្ឋាន''' |183,135 m² |- style="vertical-align:center;" |'''ទំហំខ្នាត''' |(421m x 435m) |- style="vertical-align:center;" |'''សំណង់ស្ថិតក្រោម''' | ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង |} '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' ([[អង់គ្លេស]]: Royal Palace of Cambodia) គឺជាសំណង់អាគារដែលមានរចនាសម្ព័ន ជាព្រះរាជដំណាក់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រនៃកម្ពុជា ដែលទ្រង់គង់ប្រថាប់រស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍ ។ <u>ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា មានឈ្មោះពេញជាផ្លូវការណ៍ហៅថា '''"ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា"''' (Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk Preah Borom Devata)</u> តែដោយសាររាជវាំងមួយនេះឆ្លងកាត់នូវភ្លើងសង្គ្រាមអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ទើបឈ្មោះដើមត្រូវបានគេបំភ្លេច និងត្រូវបានហៅជំនួសថា <u>ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខសិរីមង្គល ។ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា ចាប់ផ្ដើមសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ហើយត្រូវបានបញ្ចប់ និងដាក់ឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]]</u> ។<ref> American Numismatic Association (1932) [https://books.google.com.kh/books?id=7_cMAAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y The Numismatist: For Collectors of Coins, Medals, Tokens and Paper Money, Volume 45], Publisher: American Numismatic Association. Original from the University of Michigan </ref> == ប្រវត្តិព្រះបរមរាជវាំង == '''History of the Royal Palace''' មុនពេលសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មីនៅតំបន់ចតុមុខ ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] បានសម្រេចព្រទ័យក្នុង ការផ្លាសប្ដូររាជធានីពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ នៃគ.សករាជ ដោយការប្រឹក្សាយោបល់ពីទេសាភិបាលបារាំង ពាក់ព័ន្ធទៅនិងចលនាបះបោរជាច្រើន ដែលបានបង្កើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ មូលហេតុសំខាន់ពីរដែលកើតមានចលនាបះបោរជាច្រើនកើតឡើង ទី១-ការជំរិទ្ធទារពន្ធពីទេសាភិបាលបារាំង ទី២-ក៏ព្រោះតែ សន្ធិសញ្ញា [[បារាំង]]-[[សៀម]] (Franco-Siamese Treaty of 1864) ដែលចុះនៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៦៤ នៃគ.សករាជ ដែលបារាំងបានកាត់ទឹកដីប្រទេសកម្ពុជាទៅឱ្យប្រទេសសៀម ចំនួន៧ ខេត្ត ដូចជា៖ ១.[[ខេត្តកោះកុង]], ២.[[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] ៣.[[ខេត្តបាត់ដំបង]] ៤.ស្វាយសុីសុផុន (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) ៥.[[ខេត្តសៀមរាប]] ៦.ម្លូព្រៃ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តព្រះវិហារ]]), ៧.ទន្លេរពៅ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]]) ហើយបារាំង បានកាត់ខេត្តចម្ប៉ាសាក់ របស់កម្ពុជា ទៅឱ្យប្រទេសឡាវផងដែរ ។ ដោយបែបនេះហើយ ទើបកើតមានការបះបោរមិនឈប់ឈរ ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ការបង្ហូរឈាមរវាងប្រជាជនខ្មែរ និង បារាំងបានចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ ១៨៦៤ រហូតដល់បារាំង យល់ព្រមចុះសន្ធិសញ្ញា ជាមួយនិង ព្រះបាទនរោត្តម ដោយប្ដូរពីការដាក់អណានិគមលើកម្ពុជា ទៅជាដែនអណាព្យាបាលបារាំងវិញ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៧ នៃគ.សករាជ (French protectorate of Cambodia 1887) ។ ក្រោយពេលព្រះបាទ នរោត្តម ផ្លាសប្ដូររាជធានី ពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ ក្រុងនេះត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ហើយការសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មី ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅអំឡុងខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៨៦៦ និង ត្រូវបានបញ្ចប់ក្នុងអំឡុង ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ នៃគ.សករាជ ។ <ref> John Robert Victor Prescott, Gillian Doreen Triggs (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=r4FJXXciuhsC&dq=International+Frontiers+and+Boundaries+Law,+Politics+and+Geography&source=gbs_navlinks_s International Frontiers and Boundaries: Law, Politics and Geography], Publisher: Martinus Nijhoff Publishers p.504 [[ISBN]]: 9004167854, 9789004167858 </ref> <ref> The Library of Congress Country Studies (1981) [https://www.loc.gov/item/81641760/ The world factbook], Publisher: National Foreign Assessment Center (U.S.) United States. Central Intelligence Agency, Library of Congress Number: 81641760 </ref> == រចនាសម្ព័ន្ធ == '''Structure''' [[File:Palais royal de Phnom Penh (salle du trône, avant 1910).jpg|thumb|Cambodia royal gets built 1866, And destroy by Thai Air-force (1939-1940).]] [[File:Constructon of Cambodia Royal Palace.jpg|thumb|Constructon of Cambodia Royal Palace 1866]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខនៅភ្នំពេញ បានសាងសង់យកលំនាំតាម រចនាសម្ព័ន្ធ​ស្ថាបត្យកម្ម​នា​សម័យ​អង្គរ ដោយផ្ដោតទៅលើគម្រូនៃរចនាសម្ព័ន្ធ នៃក្រុងអង្គរធំ (Angkor Thom Structure) ដែលមានច្រកទ្វារចេញចូល ចំនួន៥ ដែលច្រកទ្វារនីមួយៗ ធ្វើឡើងមិនឱ្យមានការរត់ខ្សែរបន្ទាត់ចាក់ចំមុខគ្នាឡើយ ដូចគ្នាទៅនិងប្លង់រចនាសម្ព័ន្ធនៃក្រុងអង្គរធំទាំងមូលផងដែរ ។ ច្រកទ្វារខាងកើត ដែលមានច្រកទ្វារចូលពីរ ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យ" (Victory Gate) ច្រកទ្វារខាងត្បូង ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារមង្គល" (Glory Gate), ច្រកទ្វារខាងលិច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យភូមិ" (Spirit Gate) ទ្វារមួយនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តែពួកក្រមការព្រះរាំជវាំងប៉ុនណោះ ទើបអាចចេញចូលបាន ដូចជា ពួកភីលៀង និង ពួកអាមាត្យជាដើម ។ ច្រកទ្វារខាងជើងបិទជាប់ជានិច្ច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារទុក្ខ" (Sad Gate) ខ្លោងទ្វារទុក្ខត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់នៅពេលណាដែលមានក្រុមគ្រួសារព្រះញាតិវង្ស នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រចូលទិវង្គតប៉ុនណោះ ការដំណើរការព្រះមជ្ឈូសា និង ព្រះសពត្រូវយកទៅបូជានៅទីវាលព្រះមេន ប៉ុន្តែក្រោយមក រចនាសម្ព័ន្ធនៃច្រកទ្វារទាំងប្រាំនេះត្រូវបានប្រែប្រួលទៅតាមសម័យកាលផងដែរ ដោយមាននូវការកែប្រែនៃច្រកទ្វារចេញចូល ។ ព្រះបរមរាជវាំងមានកំពែង ព័ទ្ធជុំវិញ ដែលមានប្រវែងសរុប ១៧៧២ ម៉ែត្រ (1772m), ដោយកំពែងខាងកើតមានប្រវែង ៤២១ ម៉ែត្រ (421m), កំពែងខាងលិចមានប្រវែង ៤៣៥ ម៉ែត្រ (435m) កំពែងខាងជើងមានប្រវែង ៤៨៤ ម៉ែត្រ (484m) និង កំពែងខាងត្បូងមានប្រវែង ៤៣២ ម៉ែត្រ (432m) ។<ref> Donald P. Whitaker, American University (Washington, D.C.). Foreign Area Studies (1973) [https://books.google.com.kh/books?id=frFAAAAAIAAJ&dq=Area+Handbook+for+the+Khmer+Republic+(Cambodia)&source=gbs_navlinks_s Area Handbook for the Khmer Republic (Cambodia)], Publisher: U.S. Government Printing Office p.389 </ref> == ស្ថតបត្យកម្ម == '''Architecture''' [[File:Palais Royal de Phnom Penh (6).jpg|thumb|Cambodia royal palace architecture and decorative arts.]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ត្រូវបានរចនា និង គូរប្លង់ស្ថាបត្យកម្មដោយលោកឧកញ៉ា "ទេពនិម្មិត ម៉ក់" ដែលោកជាស្ថាបត្យករដ៏ជំនាញម្នាក់ ដែលបានដាក់បញ្ចូលនូវស្ថាបត្យកម្មតាមបែបផែន នៃវប្បធម៌សិល្បៈកម្ពុជា នាសម័យកាលអង្គរ ។ រចនាសម្ព័នសំណង់ព្រះបរមរាជវាំង មានការរួមបញ្ចូលនូវ សាសនា ជំនឿអរូបី សិល្បៈនៃការតុបតែងលម្អ ដែលប្រើប្រាសការរចនាសំណង់ឈើនៃគ្រឿងបង្គុំខ្មែរ ដូចជា៖ ការប្រើប្រាស ជហ្វ៊ាដងក្ដារ សសរស្ដម្ភ សសរពេជ្រ ហោជាង កំពូលមកុដ កន្សោមតាឱ បល្ល័ង្កឈូក សារពើសូត្រ ឆាករួត ទែនទយ ក្បឿងស្រកានាគ-ស្រកាត្រី និង ការប្រើប្រាសនូវក្បាច់ផ្កាភ្ញី លម្អផ្សេងៗទៀត រួមជាមួយ និង ការលាបថ្នាំពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ដែលសុទ្ធសឹងជាការរចនាតាមបែបស្ថាបត្យកម្មខ្មែរសុទ្ធសាធ ។ សំណង់រាជដំណាក់ដែលមាន កំពូលស្រួច គឺ តំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ដែលបង្ហាញ ពីភាពជាម្ចាសគ្រប់គ្រងទៅលើរតនៈសម្បត្តិរបស់ជាតិ រូបព្រះកេសព្រហ្ម តំណាងឱ្យការគោរពចំពោះ ពួកអទិទេព ឬ ពួកទេវតា ដែលនាំមកនូវព្រហ្មវិហ៊ារធម្មទាំងបួនគឺ មេត្តា-ករុណា-មុទិតា និង ឧបេក្ខា ។ បណ្ដុំនៃគ្រឿងបង្គុំដែលនៅពីលើរាជដំណាក់ ត្រូវបានហៅថា "បុស្បុក" (Bossabok) តំណាងឱ្យភ្នំព្រះសុមេរុ ដែលជាលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកទេវៈ ឬ ពួកទេវតា ដូចនេះហើយ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាដែលស្ថិតនៅចំទន្លេបួនប្រសព្វគ្នា រវាងទន្លេមេគង្គលើ ទន្លេមេគង្គក្រោម ទន្លេសាប និង ទន្លេបាសាក់ ដែលត្រូវបានគេឱ្យឈ្មោះថាទន្លេចតុមុខ ភាពសុីចង្វាក់គ្នា នៃអត្ថន័យនិទានទេវកថា និង ភូមិសាស្ត្រដ៏ល្អនេះ ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានប្រសិទ្ធិនាមហៅថា "ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា" ។ ព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានលាបពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ពណ៌នីមួយៗមានជាអត្ថន័យដូចជា៖ ពណ៌មាស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យសេចក្ដីថ្កុំថ្កើនរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ពណ៌លឿង ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យ សាសនាព្រះពុទ្ធ ដែលមាននិកាយពីររួមបញ្ចូលគ្នា ធម្មយុត្តិកនិកាយ និង មហានិកាយ ពណ៌ស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេស តំណាងឱ្យសាសនាព្រហ្មញ្ញផងដែរ ។ <ref> Jacques Dumarçay (1991) [https://books.google.com.kh/books?id=jXRuAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Palaces of South-East Asia: Architecture and Customs], Translated by Michael Smithies, Publisher: Oxford University Press, Original from the University of Michigan p.143 [[ISBN]]: 0195889673, 9780195889673 </ref> == ការបែងចែក ព្រះរាជដំណាក់ == '''The division of the royal residence''' ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ មានរាជដំណាក់ធំតូច ៣២ រាជដំណាក់ ដែលមានផ្ទៃក្រឡាប្រមាណជា 300,000 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (500m x 600m) ប៉ុន្តែដោយសារតែកត្តានយោបាយ សង្គ្រាម និង ការបន្ថែមសំណង់រដ្ឋ ទើបក្រោយមកទំហំផ្ទៃដីព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានកាត់បន្ថយមកត្រឹម 183,135 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (421m x 435m) ហើយព្រះរាជដំណាក់ជាច្រើនត្រូវបានរុះរើកាត់បន្ថយមកត្រឹមតែ ១០ រាជដំណាក់ប៉ុនណោះមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ ព្រះរាជដំណាក់ នៃ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ រួមមាន៖ === មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ === '''Maha Brasat Preah Tineang Tevea Vinichhay''' [[File:02-Throne Hall Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Royal throne hall of Cambodia royal palace]] [[File:Cambodia royal throne hall umbrella.jpg|thumb|Inside Royal throne hall of Cambodia royal palace.]] មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ជាប្រាសាទដែលសាងសង់ឡើងអំពីសំណង់ឈើ ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] និងមានរបងព្រះមហាមកុដរាជដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ព័ទ្ធមួយជាន់ទៀត ប៉ុន្តែក្រោយមក សំណង់ឈើត្រូវបានរុះរើចេញ នៅថ្ងៃ ទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩១៥ និង ជំនួសវិញដោយសំណង់ថ្ម ដែលចាប់សាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ ដែលការសាងសង់នេះមានរយៈពេល ២ឆ្នាំ និងបានបើកសម្ភោធឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃ ទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩១៩ ក្នុងរាជ [[ព្រះសុីសុវត្ថិ]] ចំណែកឯ របងទ្វារព្រះមហាមកុដរាជ ដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ដែលតំណាងឱ្យច្រកទ្វារទាំង២១ របស់ពួកទេវៈ ដែលបានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកអសុរា នៃនិទានទេវកថា របស់ព្រហ្មញ្ញសាសនា របងទ្វារនេះ ត្រូវបានកងទ័ពអាកាសសៀម បើកការទំលាក់គ្រាប់បែកទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពបារាំងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ហើយបានទម្លាក់បំផ្ទុះខ្ទេចទាំងស្រុងក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ គឺជាសាលតម្កល់ព្រះរាជបល្ល័ង (The Royal Throne Hall) ដែលមានទំហំ បណ្តោយ ៦០ម៉ែត្រ ទទឹង ៣០ម៉ែត្រ និង មានកំពូលស្រួចកំពស់ ៥៩ម៉ែត្រ ហើយព្រះកំពូលព្រហ្ម តំណាងឱព្រហ្មវិហារធម៌ទាំងបួន ដំបូលមហាប្រាសាទ មានគ្រឿងបង្គុំខ្មែរទែនទយ ដែលមានក្បាច់លម្អជារូបគ្រុឌ ក្នុងទម្រង់ទ្រដំបូលប្រាសាទ ដែលនិទានអំពី ចម្បាំងរវាងពួកទេវៈនិងពួកអាសុរា ក្នុងនិទានទេវកថា នៃការកូសមុទ្រចក្រវាឡ ដែលមានឆ្លាក់នៅ [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] ដែលនិទាន ក្រោយពេលពួកអាសុរា មិនទទួលបានទឹកអម្រឹត ពួកអាសុរា បានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកទេវៈនៅឯឋានសួគ៌របស់ព្រះឥន្ទ្រ បណ្ដាលឱ្យឋានសួគ៌បាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមក ហើយពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌដែលជាបុព្វការីជន ដែលមានចំនួនរាប់សែនក្បាល និងជាកូននាងវិនីតា ដែលមានស្វាមីជា ព្រាហណ្ម៍នាម កោស្សប៉ៈ គ្រុឌបាននាំគ្នាហោះហើរមកទ្រឋានសួគ៌មិនឱ្យបាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមកនោះទេ ដោយសេចក្ដីស្មោះត្រង់នៃការគោរពរបស់ពួកគ្រុឌទៅលើពួកទេវៈ ដូចនេះហើយ ពួកទេវៈក៏បែងចែកទឹកអម្រឹតមួយចំណែកទៅកាន់ពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌផងដែរ ។<ref> Julio A. Jeldres (1999) [https://books.google.com.kh/books?id=4H5uAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Royal Palace of Phnom Penh and Cambodian Royal Life], Publisher: Post Books, Original from the University of Michigan p.132 [[ISBN]]: 9742020477, 9789742020477 </ref> '''មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ចែកចេញជាប្រាំបួនសាលសំខាន់ៗដូចជា៖''' * '''១.សាលព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ''' ជាសាលដែលមានដម្កល់នៅព្រះរាជបល្ល័ង ធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ អមទៅដោយឆ័ត្ររួតប្រាំបួនថ្នាក់ចំនួនបួន ដាក់បញ្ឈរអមសងខាងព្រះរាជបល្ល័ង និង មានបាំងនូវព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ ដែលជាឆ័ត្ររួតពណ៌ស មានប្រាំបួនថ្នាក់ តំណាងឱ្យ ដួងផ្កាយនព្វន្ត ដែលការពារដោយតារាទេពនិករ នៃទេវៈ ទាំង៩ ដូចជា ១-ព្រះសុរិយា ២-ព្រះចន្ទ្រា ៣-ព្រះអង្គារកាឡា ៤-ព្រះពុធ ៥-ព្រះហស្បាតិ ៦-ព្រះគ្រូសុក្រាចារ្យ ៧-ព្រះសៅរ៍សានី ៨-អាសុរារាហ៊ូ ៩-ព្រះកេតុ ដែលត្រូវបានប្រទានពរពីព្រះនរាយណ៍ ចំណែកឯលេខ ៩ នេះ ដែលគេសម្គាល់ថាជាវិជ្ជា​លេខ ​ដែលជាលេខខ្ពស់ តំណាងឱ្យរាសីចក្រដែលខ្ពស់​បំផុតផងដែរ ។ * '''២.សាលព្រះបរមអដ្ឋិ''' គឺជាសាលតម្កល់នូវអដ្ឋិធាតុ ព្រះញាតិវង្សក្រោយពេលធ្វើពិធីបូជាព្រះសពរួច មុនពេលអដ្ឋិធាតុ ត្រូវដង្ហែរយកទៅតម្កល់ក្នុងព្រះបរមចេតិយណាមួយ ។ * '''៣.សាលព្រះបរមរូបញាតិវង្ស''' គឺជាសាលដែលមានដាក់តាំងនូវរូបសំណាកព្រះញាតិវង្សធ្វើអំពីមាសសុទ្ធក្នុងទម្រង់មួយកំណាត់ខ្លួន ។ * '''៤.សាលព្រះមហាបុស្បុក''' គឺជាសាលតម្កល់នូវបុស្បុក ដែលជំនួសឱ្យព្រះរាជបល្ល័ង ករណីដែលព្រះហាក្សត្រគ្រងរាជដោយក្សត្រស្រី ដែលអង្គព្រះមហាក្សត្រី ដែលធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជ ត្រូវឡើងទៅគង់នៅលើបុស្បុកជំនួសឱ្យរាជបល្ល័ង ។ * '''៥.សាលហោព្រខ័ន''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចកកុធភណ្ឌ (គ្រឿងសម្រាប់រាជ) ទាំង៥ រួមមាន៖ ១.ព្រះមកុដរាជ ២.ព្រះវាលវិជនី (ផ្លិតរោមសត្វពណ៌ស) ៣.ព្រះខ័នរាជ ៤.ព្រះស្វេតឆត្រ ៥.ព្រះសុពណ៌បាទុកា (ស្បែកជើងមាស) ។ ករណីដែលនគរកំពុងវឹកវរដោយរឿងនយោបាយជាតិ ក្រុមបាគូ និង យកព្រះខ័នរាជ ទៅហោបញ្ចក្សេត្រ ឬ ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន ធ្វើពិធីហូតព្រះខ័នរាជដើម្បីផ្សងមើលប្រផ្នូលជាតិ ដោយក្រុមបាគូត្រូវរៀបគ្រឿងពលិកាដង្វាយផ្សេងៗ រួចត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជមកដាក់តម្កល់លើខ្នើយពូក ដោយត្រូវដាក់ចុងផ្លែដាវបែរទៅទិសខាងត្បូង និង ត្រូវដាក់គល់ដាវទៅទិសខាងជើង ហើយពួកព្រាហ្មណ៍ ៨រូប សូត្របូជា ផ្សងមើលប្រផ្នូលរួចស្រេចហើយត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជទៅរក្សាទុកនៅកន្លែងដើមវិញ ។ ការហូតព្រះខ័នរាជចេញពីស្រោមដាវ មានកំណត់ដែលអាចហូតបានតែក្នុងថ្ងៃអង្គារប៉ុនណោះ ព្រោះថ្ងៃអង្គារ ជាថ្ងៃរឹង ដែលជាឬកនៃថ្ងៃកាច ដូចនេះបើសិនជាផ្លែព្រះខ័នរាជឡើងច្រេះក្រហមដូចឈាមទំនាយទាយថាស្រុកទេសនឹងកើតកល្លយុគសឹកសង្គ្រាម បើសិនជាព្រះខ័នរាជមានច្រេះកាន់ស្នឹមទំនាយទាយថានឹងមានការផ្លាស់ប្ដូរអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ * '''៦.សាលព្រះមហាមន្ទីរ''' គឺជាសាលដែលមានស្វេតឆ័ត្រពណ៌សមាន ៧ថ្នាក់ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រគង់ប្រថាប់ ដើម្បីធ្វើពិធីសូត្រមន្តធម្មទានផ្សេងៗ ។ * '''៧.សាលព្រះរាជបណ្ឌិត''' គឺជាសាលដែលពួកមន្ត្រីចូលទៅសរសេរអំពីរបាយការណ៍អ្វីមួយទាក់ទងនិងរឿងសង្គមជាតិ ដើម្បីដាក់ជូនថ្វាយដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រក្នុងការសណ្ដាប់ និង ដោះស្រាយ ។ * '''៨.សាលព្រះក្រឡាបន្ទំ''' គឺជាសាលដែលជាទីគង់ប្រថាប់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងសំរាកនិន្ទ្រា ដោយគ្រែផ្ទំរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ មាននាមថា ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ចំណែកឯគ្រែផ្ទំ របស់អង្គអគ្គមហេសី មាននាមថា ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ។ * '''៩.សាលព្រះពុទ្ធរូប''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នូវរូបព្រះពុទ្ធបដិមាករ ដែលធ្វើអំពីត្បូងមរកត ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ នៃគ.សករាជ នាស.វទី១៧ ក្នុងរាជព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ នៃ [[បរមរាជាទី៤|ព្រះបរមរាជាទី៤]] ដែលរក្សាទុក សម្រាប់តែអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះមាតាបិតា នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីធ្វើការថ្វាយបង្គំបួងសួងជាលក្ខណៈឯកជនភាពប៉ុនណោះ បដិមារព្រះពុទ្ធមរកតនេះត្រូវបានហៅថា ព្រះកែវមរកត (Emerald Buddha) ចំណែកឯ រូបបដិមារ ព្រះកែវមរកត ចម្លង ដែលដម្កល់នៅក្នុង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត គឺជាបដិមាដែលសាងឡើងអំពីថ្មកែវគ្រីស្តាល់ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១៩ ដោយជាងចម្លាក់ជនជាតិបារាំងប៉ុនណោះ គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" René Jules Lalique ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានមុខងារជា រាជដំណាក់ ដែលត្រៀមសម្រាប់រៀបចំពិធីការផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ * ពិធីគ្រងរាជសម្បត្តិ (The Coronation Ceremony) * ពិធីរាជាភិសេក ព្រះញាតិវង្ស (The Royal Wedding Ceremony) * ពិធីបុណ្យទ្វាទសមាស ( The 12-Month Royal Ceremony) * ពិធីព្រះរាជសវនាការថ្វាយសារតាំង (The Royal Letter of Credence Ceremony) * ពិធីសច្ចាប្រណិធាន (The Swearing of Government Ceremony) * ពិធីបដិសណ្ឋារកិច្ច ចំពោះភ្ញៀវជាន់ខ្ពស់ ទាំងភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ (The Hospitality for Senior Guests, Both National and International Ceremony) គួរបញ្ចាក់ថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានឈ្មោះពេញហៅថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មហៃមហាស្ថាន ដែលចែកចេញជា ១១ មណ្ឌលដាច់ចេញពីគ្នា ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្តម ប៉ុន្តែក្រោយមកពាក្យពេញ មហៃមហាស្ថាន មិនសូវយកមកប្រើប្រាសក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ នោះឡើយ ព្រោះកុំឱ្យលំនាំឈ្មោះនេះមានការយល់ច្រឡំថាចម្លងចេញពីរាជវាំងប្រទេសសៀម ។ ការពង្រីកទំហំប្រាសាទ បានរួមបញ្ចូលមណ្ឌលមួយចំនួនបញ្ចូលគ្នា ហើយមណ្ឌលទាំងនេះត្រូវបានប្រែសម្រួល ដោយបែកចេញនូវមណ្ឌល២ នោះគឺ ហោសំរាន្តភិរម្យ និង ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ត្រូវបានប្ដូរជា ហោសំរិទ្ធភិមាន ។ ១.ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ២.ព្រះទីន័ងសំរាន្តភិរម្យ ៣.ព្រះទីន័ងមហាស្វេតឆត្រ ៤.ព្រះទីន័ងទក្សិណ ៥.ហោព្រះអដ្ឋិ ៦.ហោព្រះពុទ្ធរូប ៧.ព្រះទីន័ងសុរាអមរិន្ទ ៨.ព្រះទីន័ងមហារាជមន្ទីរ ៩.ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ១០.ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ១១.ហោព្រះគ្រឿង ។ === ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា === '''Brasat Preah Tineang Chan Chhaya''' ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា គឺជាព្រះពន្លាជ័យដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ដល់ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅជាប់កំពែងផ្នែកខាងមុខ នៃព្រះបរមរាជវាំងសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងទតក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ព (Military Parade) សំណង់ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រាសាទនេះមានរាងជាចតុកោណកែង តួប្រាសាទលូតវែងស្របតាមអ័ក្សនៃកំពែងជាន់ក្រៅនៃព្រះបរមរាជវាំង ដែលមានជហ៊្វាដងក្ដារ ១២ កំពូលមានលក្ខណៈជាសារពើសូត្រ ដែលមានសណ្ឋានជាបុស្បុក៥ថ្នាក់ ចុងកំពូលមានកន្សោមតាឱ៣ជាន់ ឈូករួត៧ជាន់ និងកំពូលខ្ពស់ស្រួចចាក់ឡើងទៅលើតំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ។ តួប្រាសាទផ្នែកខាងក្រោមជាប់នឹងកំពែងរាជវាំងសាងសង់អំពីឥដ្ឋ និង បាយអ ផ្នែកខាងលើសង់អំពីសំណង់ឈើ មានដំបូលជាគ្រឿងបង្គំុឈើ ប្រក់ក្បឿងស្រកាត្រី ផ្នែកខាងក្រោមនៃពិតាន មានគូរនៅគំនូររបាំក្បាច់បុរាណខ្មែរផងដែរ ។ ព្រះទីនាំងចន្ទឆាយាជាប្រាសាទតែមួយគត់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងដែលមិនមានការបិទបាំងដោយជញ្ជាំង ដើម្បីឱ្យលំហផ្នែកខាងក្នុងទទួលនូវខ្យល់អាកាសចេញចូលគ្រប់គ្រាន់ ភាពអស្ចារ្យនៃប្រាសាទនេះ គឺនៅពេលរាត្រីដែលមានព្រះចន្ទពេញវង្ស ពន្លឺព្រះចន្ទនិងចែងចាងចូលមកខាងក្នុងប្រាសាទ ចំណាំងផ្លាតនៃពន្លឺព្រះចន្ទនិងបង្កើតបានជាស្រមោលយ៉ាងភ្លឺនៅក្នុងប្រាសាទ ដែលត្រូវបានស្គាល់ថា ប្រាសាទនៃពន្លឺស្រមោលព្រះចន្ទ (The Moonlight Pavilion) រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩១៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ប្រាសាទចន្ទឆាយា ត្រូវបានយកមកធ្វើជាវេទទិកាលៀងសាយភោជន៍ (Gala dinner) និង ដាក់ឱ្យក្រុមព្រះរបាំ បានធ្វើការវឹកហាត់សម និង រាំសម្ដែងថ្វាយជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] ដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ជូនជាការទស្សនាទៅដល់ភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិផងដែរ ។ បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា ត្រូវបានចាត់ទុកជាវេតិកាកិត្តិយស សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ថ្លែងសុន្ទរកថា ទៅកាន់ប្រជានុរាស្ត្រ និង កងទ័ពជាតិកម្ពុជាក្នុងការរំលឹកខួប [[បុណ្យឯករាជ្យជាតិកម្ពុជា]] ដែលធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។<ref> W. H. Morton Cameron, W. Feldwick (1917) [https://www.google.com.kh/books/edition/Present_Day_Impressions_of_the_Far_East/qoVHAQAAMAAJ?hl=en Present Day Impressions of the Far East and Prominent & Progressive Chinese at Home and Abroad The History, People, Commerce, Industries and Resources of China, Hongkong, Indo-China, Malaya and Netherlands India · Part 2], Publisher: Globe encyclopedia Company Original from University of Minnesota p.1,211 </ref> == វិមានស្ដេចណាប៉ូលេអុងទី៣ == '''The Pavilion of Napoleon III''' [[File:Phnom Penh-Palast-16-Pavillon Napoleon III-2007-gje.jpg|thumb|The Pavilion of Napoleon III Inside the Cambodia royal palace.]] វិមានស្តេចណាប៉ូលេអុងទី៣ (The Pavilion of Napoleon III) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅឯ ប្រទេស [[អេហ្ស៊ីប]] (Egypt) សម្រាប់ជាទីសំណាក់របស់ព្រះជាយា របស់ព្រះចៅអធិរាជ ណាប៉ូលេអុងទី៣ ព្រះនាម ព្រះរាជនី "អីហ្ស៊េនី" (Eugenie) នៅពេលដែលទ្រង់យាងទៅបើកសម្ភោធ ព្រែកជីកស៊ុយអេ (Suez Canal) នាឆ្នាំ ១៨៦៩ ។ បន្ទាប់មកព្រះចៅអធិរាជ [[ណាប៉ូលេអុងទី៣]] បានថ្វាយ​វិមាន​នេះជា​ កាដូអនុស្សាវរីយ៍ដល់ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៦ ដើម្បីជាចំណងមិត្តភាពបារាំង-ខ្មែរ ។ វិមានណាប៉ូលេអុងនេះ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងអំពីគ្រឿងបង្គំុដែក ដែលមាននាឡិកាប៉ោលមួយយ៉ាងធំនៅចំពីលើ និង មានបន្ថែមទ្វារកញ្ចក់រចនាអមទៅដោយរូបព្រះសង្ហារ បារាំង-ខ្មែរ ដែលរូបព្រះសង្ហារព្រះចៅបារាំង មានអក្សរ (N) តំណាងឱ្យឈ្មោះ ព្រះចៅណាប៉ូលេអុង ដែលដាក់អមសងខាង រូប [[ព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា]] ។ បច្ចុប្បន្ន វិមានណាប៉ូលេអុង កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់ការរៀបចំថែទាំ និង ជួសជុលឡើងវិញ ដើម្បីត្រៀមបើកឱ្យចូលទស្សនា ក្នុងពេលខាងមុខ ជាមួយនិងការបន្ថែម វត្ថុសិល្បៈលម្អ រួមជាមួយនិងការដាក់តាំងបង្ហាញនូវរូបភាពពីអតីតកាលផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រផងដែរ ។<ref> Beverley Palmer, Rough Guides (Firm) (2002) [https://books.google.com.kh/books?id=oR-Kmnj8wmAC&dq=The+Rough+Guide+to+Cambodia&source=gbs_navlinks_s The Rough Guide to Cambodia], Publisher: Rough Guides p.354 [[ISBN]]: 1858288371, 9781858288376 </ref> == ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត == '''The Emerald Buddha Vihara''' [[File:Silver Pagoda (1502645829).jpg|thumb|The Emerald Buddha Vihara built 1892 during King Norodom.]] ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត (The Emerald Buddha Vihara) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ដែលតួប្រាសាទនេះមានបណ្ដោយ ១១.៤ ម៉ែត្រ និង មានទទឹង ៣១.៦ ម៉ែត្រ ព្រះវិហារនេះ មានទ្វារធំចេញចូល ចំនួន៨ ដោយផ្នែកខាងមុខមាន ទ្វារ៣ ទល់មុខគ្នា នៃទ្វារផ្នែកខាងក្រោយ និង មានទ្វារចំហៀងនៅចំកណ្ដាលទាំងសងខាង នៃទទឹងព្រះវិហារ ហើយទ្វារធំទាំង៨នេះ តំណាងឱ្យទិសទាងប្រាំបីរួមមាន៖ * ១. ទិសបូព៌ (ខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥន្ទ្រ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងកើត ។ * ២. ទិសបស្ចិម (ខាងលិច) តំណាងឱ្យ ព្រះភិរុណ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងលិច ។ * ៣. ទិសឧត្តរ (ខាងជើង) តំណាងឱ្យ សម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណ ដែលជាទេវៈអសុរាថែរក្សាទិសខាងជើង ។ * ៤. ទិសទក្សិណ (ខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះយមរាជ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងត្បូង ។ * ៥. ទិសពាយ័ព្យ (ខាងលិចឆៀងខាងជើង) តំណាងឱ្យ ព្រះវាយោ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងលិចឆៀងខាងជើង ។ * ៦. ទិសឦសាន (ខាងជើងឆៀងខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥសានៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងជើងឆៀងខាងកើត ។ * ៧. ទិសអគ្នេយ៍ (ខាងកើតឆៀងខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះអគ្គី ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងកើតឆៀងខាងត្បូង ។ * ៨. ទិសនិរតី (ខាងត្បូងឆៀងខាងលិច) តំណាងឱ្យព្រះស្កន្តៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងត្បូងឆៀងខាងលិច ។ ដូចនេះច្រកទ្វារទាំង៨ នៃ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានតំណាងឱ្យទេវតារក្សាទិសទាំងប្រាំបី ហើយព្រះវិហារនេះ មានជើងសសរសរុប ចំនួន៤៤ និងមានបង្អួចសរុបចំនួន ១៦បង្អួច តំណាងឱ្យច្រកឋានសួគ៌ជាន់ទី១៦ នៃឋាន ព្រហ្មលោក (Brahmaloka) របស់អទិទេពព្រហ្ម ចំណែកឯទម្រង់បង្អួចមានរចនាទៅដោយការបិទកញ្ចក់ជារាងការ៉ូចំរុះពណ៌ នៅពេលដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យជះចូលមកផ្នែកខាងក្នុង និង ធ្វើឱ្យចេញជាពន្លឺពណ៌ឥន្ទនូ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរ៉ុងរឿងផងដែរ ។<ref> Tim Doling, Visiting Arts (Organization) (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=iDHWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cambodia Arts Directory], Publisher: Visiting Arts, Original from the University of Michigan p.182 [[ISBN]]: 1902349288, 9781902349282 </ref> === សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង === '''Interior aesthetics''' [[File:Mural art at Silver pagoda.jpg|thumb|Mural art at Silver pagoda 1892-1906 drawing a bout Dasajātaka , This image drawing was removed by the Khmer Rouge era (1975-1979).]] [[File:Preah Keo Morakot.jpg|thumb|Preah Keo Morakot made from Baccarat Crystal 1885, 19th century by French sculpture René Jules Lalique.]] [[File:Cambodia Golden Maitreya Buddha.jpg|thumb|Cambodia Golden Maitreya Buddha 1992 weighing 90 kg and dressed in royal regalia and set with 2086 diamonds.]] សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង នៃព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានដាក់តាំងបង្ហាញនូវគំនូរបុរាណ និង វត្ថុសិល្បៈជាច្រើនឥតគណនា ដែលមានវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០ មុខ និង គំនូរបុរាណ ដែលគូរទាក់ទង និង ពុទ្ធសាសនា នៃរឿងនិទានទសជាតក ដូចជា៖ * '''១.ព្រះតេមិយជាតក''' (Preah Temei Jataka) និយាយ​ពី អតីតជាតិ​របស់​ព្រះ​ពោធិសត្វ ព្រះ​នាម​តេមិយ ដែលជាបុត្រស្តេចនគរពារាណសី ក្លែងធ្វើជាគរ ជាថ្លង់ មិនចង់ទទួលរាជសម្បត្តិ ។ ព្រះបិតាក៏ឱ្យសេនាជីករណ្តៅយកទៅកប់ ទើបព្រះពោធិសត្វសម្តែងឫទ្ធិ លើករាជរថគ្រវី រួចទ្រង់យាងទៅសាងផ្នួស ហើយត្រឡប់មកទូន្មានព្រះបិតាខ្លួនវិញ ។ * '''២.ព្រះមហាជនកជាតក''' (Preah Mahajanaka Jataka) និទានពី ព្រះជនក ទៅធ្វើជំនួញជាមួយនាយសំពៅ ៧០០នាក់ សំពៅជួបព្យុះលិចកណ្តាលសាគរ ព្រះជនក បន់ស្រន់ទេវតាឱ្យមកជួយ ក៏មាននាងទេពធីតា "មណីមេខលា" ហោះហើរមកជួយស្រង់សង្គ្រោះជីវិត ក្រោយមកព្រះជនកបានទៅសោយរាជ្យនៅនគរវិញ ។ * '''៣.ព្រះសុវណ្ណាសាមជាតក''' (Preah Sovannasam Jataka) និទានពី ព្រះសុវណ្ណសាម ទៅសាងភ្នួសក្នុងព្រៃដើម្បីសងគុណព្រះមាតាបិតា ដោយសេចក្ដីនឹករលឹក ព្រះមាតាបិតាក៏ទៅតាមរកហើយក៏ត្រូវពស់ព្រួសពិសដាក់ ខ្វាក់ភ្នែកទាំងពីរ សុវណ្ណសាមក៏មើលថែរក្សាអ្នកទាំងពីរ ។ ថ្ងៃមួយសុវណ្ណសាមទៅដងទឹកឱ្យមាតាបិតា ក៏ត្រូវព្រួញស្តេចកបិលយក្សសុគត ទេវតាក៏ចេញមកប្រស់សុវណ្ណសាមឱ្យរស់ឡើងវិញបានមើលថែរ មាតាបិតាទាំងពីរ ។ * '''៤.ព្រះភូរិទត្តជាតក''' (Preah Bhuridatta Jataka) និទានពី នាងសមុទ្ទជា ជាអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទធតរដ្ឋក្នុងពិភពនាគ ហើយនាងមានបុត្រនាគ ឈ្មោះថា "ភូរិទត្ត" ។ នាគភូរិទត្ត ត្រូវ អាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍ ប្រើមន្តកែវ ចាប់យកទៅប្រយុទ្ធ និង សុទស្សននាគរាជ ព្រះអរហន្តព្រហ្មទត្ត ក៏ចូលមកឃាត់ដោយការទេសនា ហើយអាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍យល់សេចក្ដីទេសនា ក៏ដោះលែងនាគភូរិទត្ត ឱ្យត្រឡប់ទៅនគរវិញ ។ * '''៥.ព្រះនេមិរាជជាតក''' (Preah Neimi Reach Jataka) និទានពី ព្រះនេមិ ដែលតែងតែធ្វើអំពើល្អ ឱ្យទានដល់ជនទាំងពួងក្នុងក្រុងមថិលា ថ្ងៃមួយព្រះនេមិ ទេសនាអំពី ព្រហ្មចរិយា ធ្វើឱ្យព្រះបាទវិទេហៈ ដែលជាសក្កទេវរាជ ស្ដាប់ទេសនាហើយ មានសេចក្ដីជ្រះថ្លា ក៏ឱ្យមាតលិបុត្រ ដឹករាជរថ ព្រះនេមិ នាំទតឋានសួគ៌ និង ឋាននរក ។ * '''៦.ព្រះចន្ទកុមារជាតក''' (Preah Chankumar Jataka) និទានពី ព្រះចន្ទកុមារ រកឃើញទោសកំហុសអំពើពុករលួយរបស់ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ដោយសេចក្ដីគុំគួន ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ញោះញង់ ឱ្យព្រះឯករាជ ដែលជាបិតា ឱ្យយកព្រះចន្ទកុមារទៅបូជាយញ្ញ ព្រះឥន្ទ្រជ្រាបក៏ហោះមកសំឡុតព្រះរាជា ព្រះឯករាជភិតភ័យក៏ឱ្យសេនាដោះលែងព្រះចន្ទកុមារវិញ ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ត្រូវប្រជារាស្ត្រខឹងសម្បារគប់ដុំថ្មរហូតដល់ស្លាប់ ។ * '''៧.ព្រះមហោសថជាតក''' (Preah Mahosadha Jataka) និទានពី ព្រះមហោសថជាទីប្រឹក្សាស្តេចវិទេហរាជ នៃ នគរមិថិលា មានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ ព្រះចុល្លនី នៃនគរបញ្ចរ លើកទ័ពវាយប៉ងយកនគរមថិលាជាច្រើនលើកតែមិនបានសម្រេច ក៏ប្រើល្បិចលើកបុត្រីខ្លួនឱ្យមករៀបមង្គលការដើម្បី បញ្ឆោតស្តេចនគរមិថិលា យកទៅសម្លាប់ ព្រះមហោសថ មានបញ្ញាវាងវៃដឹងល្បិចនេះ ក៏ជីករូងក្រោមដីទៅចាប់ ម្ដាយ កូន និង ប្រពន្ធ ស្តេចនគរបញ្ជរវិញ ស្ដេចចុល្លនីទាល់តំរិះក៏ដាក់នគរខ្លួនចំនុះឱ្យនគរមិថិលា ចុងក្រោយនគរទាំងពីរ បានព្រមព្រៀងគ្នាដោយមេត្រីភាព ។ * '''៨.ព្រះនារទព្រហ្មជាតក''' (Preah Narada Brahma Jataka) និទានពី ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកទេសទូហ្មានស្ដេចនគរមថិលា តាមការអធិដ្ឋានរបស់នាង រុចាទេវី ដែលជាបុត្រី ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយទ្រង់តែងស្ដាប់តាមការអុជអាលរបស់ អាមាត្រទាំង៣ មិនជឿលើ បុណ្យបាប នរក សួគ៌ឡើយបណ្ដាលឱ្យនគរជួបគ្រោះទស្សរភិកអត់ឃ្លាន ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកក្លែងកាយជាព្រះឥសី ហើយទេសនាទូហ្មានអប់រំចិត្តគំនិតដល់ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយសេចក្ដីជ្រះថ្លា ទ្រង់ក៏លះបង់មច្ឆាទិដ្ឋិ ហើយតាំងរក្សាសីលទាន បរិចាគព្រះរាជទ្រព្យធ្វើបុណ្យជាប់ជានិច្ច ។ * '''៩.ព្រះវិធុរបណ្ឌិតជាតក''' (Preah Vidhura Pandita Jataka) និទានពី ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ទេសនា កាត់សេចក្ដីបរិសុទ្ធ ឱ្យសក្កទេវរាជទាំង៤ មាន ១.ព្រះធនញ្ជ័យកោរព្យ ២.ព្រះវរុណនាគរាជ ៣.ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ ៤.ព្រះសុបណ្ណគ្រុឌ ។ ធម្មទេសនាបានល្បីរន្ទឺដល់ នាងវិមលា ជាមហេសី ព្រះវរុណនាគរាជ នាងមានបំណងចង់បាន ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ជាស្វាមី តែដោយព្រះវិធុរ មិនមកជួបនាង នាងក៏ប្រកាសថា បើអ្នកណាយកបេះដូង ព្រះវិធុរឱ្យនាងបាន នាងនិងលើកបុត្រីឱ្យជាប្រពន្ធ ។ បុណ្ណកយក្ស ចង់បានព្រះរាជបុត្រីវិមលាជាប្រពន្ធ ក៏យកអាសារ ហើយចូលលេងបាស្កាជាមួយស្ដេចនគរឥន្ទបត្តិ ភ្នាល់ដាក់ទ្រព្យសម្បត្តិនគរ ហើយឈ្នះបាន វិធុរបណ្ឌិត ។ បុណ្ណកយក្ស យកវិធុបណ្ឌិត ទៅសម្លាប់អស់ ៩ដង ដើម្បីយកបេះដូង តែវិធុរបណ្ឌិត មិនស្លាប់ បែរក្លាយទៅជាព្រះពោធិសត្វវិញ ។ * '''១០.ព្រះវេស្សន្តរជាតក''' (Preah Vessantara Jataka) និទានពី ព្រះវេស្សន្តរ បរិច្ចាគនូវទានទាំង ៥ រួមមាន៖ ១.ធនបរិច្ចាគ ២.បុត្របរិច្ចាគ ៣.ភរិយាបរិច្ចាគ ៤.អង្គបរិច្ចាគ ៥.ជីវិតបរិច្ចាគ ។ គំនូរបុរាណដ៏ល្អវិចិត្រ អំពីនិទានទសជាតក (Dasajātaka) ដែលគូរនៅជាប់ជញ្ជាំង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហម (Khmer Rouge) ចូលទៅលាបពណ៌បំផ្លាញទាំងស្រុងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ (1975-1979) ហើយរតនៈវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០មុខ ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកជញ្ជូនយកទៅលក់ឱ្យជនបរទេសជិតខាង ដើម្បីប្ដូរជាគ្រឿងសម្ភារវុធត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត មានតម្កល់នៅពុទ្ធបដិមាមួយអង្គធ្វើអំពីកែវគ្រីសស្តាល់ (Crystal) ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៥ នាស.វទី១៩ ដោយវិចិត្រករបារាំង គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" (René Jules Lalique) ដោយបដិមាមរកតនេះ ជាបដិមាចម្លងចេញពី បដិមាព្រះកែវមរកត ពិតប្រាកដ ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោពណ៌]] នាស.វទី១៧ ដែលរក្សាទុកក្នុង ហោព្រះពុទ្ធរូប នា មហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលយករចនាបថព្រះពុទ្ធផ្ចាញ់មារតាមលំនាំរូបចម្លាក់ ព្រះពុទ្ធរូបនា [[ប្រាសាទព្រះពិធូរ]] នៅតំបន់អង្គរធំ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១២ ។ ព្រះវិហារ ព្រះមរកត ត្រូវបានពួកបរទេសហៅសម្គាល់ថា វត្តប្រាក់ (Silver Pagoda) ក៏ព្រោះតែបាតនៃព្រះវិហារនេះ មានក្រាលទៅដោយការ៉ូប្រាក់សុទ្ធ ដែលមានចំនួន ៥,៣២៩ សន្លឹកប្រាក់ ដែលក្នុង ១សន្លឹកការ៉ូប្រាក់មានទម្ងន់ ១,១២៥ គីឡូក្រាម ។ ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត មានរូបពុទ្ធអង្គសាងអំពីមាសសុទ្ធមួយ ក្នុងឥរិយាបថ អភ័យមុទ្រៈ ក្នុងទម្រង់កាយវិការឈរ ព្រះពុទ្ធបដិមារនេះ គឺជារាជបណ្ដាំរបស់ ព្រះបាទនរោត្តម មុនពេលទ្រង់ចូលទិវង្គត បានត្រាសបង្គាប់ឱ្យ ព្រះសុីសុវត្ថិ យកព្រះកោដ្ឋមាសដ៏ធំដែលតំកល់ព្រះសពរបស់ទ្រង់ ទៅរំលាយសាងជារូបបដិមាមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រី (Maitreya Buddha) ដើម្បីឱ្យទ្រង់បានសម្រេចមគ្គផល ផ្សារភ្ជាប់ទៅកាន់ការត្រាសដឹងរបស់ព្រះពុទ្ធទី៥ ក្នុងកាលវេលាខាងមុខ ។ ព្រះពុទ្ធបដិមារមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រីនេះ កសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៦ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធទឹក១០ ទម្ងន់ ៩០ គីឡូក្រាម រួមទាំងបញ្ចាជើងទម្រ និង ព្រះមកុដ និងបានដាំត្បូងពេជ្រចំនួន ៩៥៨៤ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២៥លី និង ព្រះឱរ៉ា (ដើមទ្រូង) មានទំហំ ២២លី ក្រោយពេលសាងបញ្ចប់ ព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ទ្រង់ប្រសិទ្ធិនាមព្រះបដិមាមាសនេះថា "ព្រះជិនរង្សីរាជិកនរោត្តម" រហូតមដល់សម័យកាលខ្មែរក្រហម (1975-1979) ព្រះបដិមាមាសនេះត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកយកទៅលក់ឱ្យបរទេសប្ដូរជាសំភារៈសឹកកងទ័ព ត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ រូបបដិមាដើមនេះត្រូវបានបាត់បង់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមសុីវិលកម្ពុជា ហើយត្រូវបានជំនួសមកវិញដោយការសាងថ្មី ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម សីហនុ]] ដែលមានដាំនូវត្បូងពេជ្រចំនួន ២០៨៦ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២០លី ។<ref> Daniel Robinson, Tony Wheeler (1992) [https://books.google.com.kh/books?id=WuC1wBJ0CJUC&num=9&redir_esc=y Cambodia: A Travel Survival Kit], Publisher: Lonely Planet Publications p.126 [[ISBN]]: 0864421745, 9780864421746 </ref> == ហោបញ្ចក្សេត == '''Hor Panhchakset''' [[File:03-Hor Samritvimean Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Hor Panh Chakset, Keep of Five Goddess.]] ហោបញ្ចក្សេត ([[អង់គ្លេស]]: Hor Panh Chakset) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង នៃ មហាប្រាសាទ ទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ដើម្បីតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចក្សេត្រ គឺជាការតម្កល់នូវរូបចម្លាក់ទេវរូប ចំនួន៥ របស់សាសនាព្រាហ្មណ៍ ដូចជា៖ ១.ព្រះឥសូរ ២.ព្រះឧមាភគវតី ៣.ព្រះនារាយណ៍ ៤.ព្រះគណេស ៥.ព្រះពលទេព ដែលមានកាន់ នង្គ័លជាកេតនភណ្ឌ ។ ករណីដែលព្រះហាក្សត្រធ្វើពិធីកម្មសាសនាព្រាហ្មណ៍ ដោយចង់និមន្តចម្លាក់ទេវរូបណាមួយ ក្រមការរាជវាំង ឬ ក្រុមអាមាត្រ គ្មានសិទ្ធទៅយកទេវរូបនេះនោះទេ លុះត្រាតែ ក្រុមបាគូ ដែលមានឋានៈជារាជគ្រូទើបមានសិទ្ធយកទេវរូបណាមួយចេញមក ឋានៈរាជគ្រូទាំងប្រាំរួមមាន ១.ព្រះព្រាហ្មណ៍រាជគ្រូ ២.ព្រះព្រហ្មាធិរាជ ៣.ព្រះជយាធិបតី ៤.ព្រះមិន្ធរ ៥.ព្រះធម្មរាជ ។ ដោយសារតែកម្ពុជាជួបនូវសង្គ្រាមសុីវិល (Civil-War) អស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំ ទើបរបៀបរបបនៃកិច្ចការក្នុងព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានបាត់បង់និងប្រែប្រួល ហើយនៅពេលដែលគេបញ្ចូលនូវរូបចម្លាក់ទេវរូបព្រះកច្ចាយន៍ ឬ ព្រះកំចាយ ទៅរក្សាទុកទីនេះបន្ថែមទៀត ដូចនេះ ហោបញ្ចក្សេត ត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន (Samritvimean) មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។<ref> Ministry of Cambodia Royal Palace (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=eCvicXi0JNEC&num=9&redir_esc=y Preah Borom Reach Veang Chatomuk Mongkul: The Royal Palace], Publisher: Department of Conservation, Ministry of Royal Palace, Original from Indiana University p.226 </ref> == ហោសំរាន្តភិរម្យ == '''Hor Samran Phirum''' [[File:Le Palais Royal (Phnom Penh) (6997775287).jpg|thumb|Hor Samran Phirum, Keep of Khmer Musical instruments, And for the King, prepare for the elephant ride.]] '''ហោសំរាន្តភិរម្យ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Samran Phirum) ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ - ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ដែលស្ថិតនៅខាងជើងជាប់នឹងព្រះទីន័ងមហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ឡើងឆ្លងទៅគង់ប្រថាប់លើព្រះទីន័ងគជេន្ទ្រ (ដំរី) ផ្នែកខាងលើតម្កល់នៅព្រះមាលាប្រពាត (មួកសឹក) និង ព្រះភូសាចតុរង្គ (គ្រឿងសម្លៀកបំពាក់សឹកទាំង៤) ផ្នែកខាងក្រោមតម្កល់នៅ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ រហូតដល់រាជអាមាត្រ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ ចែកចេញជា ៥ពណ៌ ពណ៌មាស លឿង ទឹកក្រូច ផ្កាឈូក និង ក្រហម ពណ៌សំលៀកបំពាក់អាមាត្រត្រូវបានបែងចែកតួនាទីផ្សេងៗគ្នា ។ ពណ៌មាស ថ្នាក់រាជអាមាត្រ មានតួនាទីកាន់នូវវត្ថុសំខាន់របស់ព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ ព្រះខ័នរាជ ព្រះមាលា ឬ មានជើងពានទ្រកាន់នូវ ព្រះលញ្ឆករ (ត្រារាជ) របស់ព្រះមហាក្សត្រ ។ ឯកសណ្ឋានពណ៌លឿង មានតួនាទីកាន់នូវជើងពាន ទ្រនូវព្រះភូសា (សំលៀកបំពាក់) ដើម្បីត្រៀមឱ្យព្រះមហាក្សត្រធ្វើការផ្លាសប្ដូរ ឯកសណ្ឋានពណ៌ទឹកក្រូច មានតួនាទីកាន់នូវឆត្រក្លោះបាំងដល់ព្រះមហាក្សត្រ ឯកសណ្ឋានពណ៌ផ្កាឈូក ក្រុមអាមាត្រ ដែលមានតួនាទីកាន់នូវ ផ្លិតក្បាច់ដូចជា សែនត្វ័ន បាំងសែង បាំងសូរ្យ បៃមន និង ភូតាន ល-។ ឯកសណ្ឋានពណ៌ក្រហម មានតួនាទី សែងព្រះស្នែងដល់ព្រះមហាក្សត្រ បើហ្លួងយាងដោយ យានព្រះសលៀង តម្រូវឱ្យមានអាមាត្រ ប្រាំបីនាក់ចាំសែងព្រះស្នែងដល់ទ្រង់ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានរុះរើនិងសាងសង់ជាថ្មីឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ប្រាសាទនេះ នៅជាន់ខាងក្រោមត្រូវបានបន្ថែមដោយការទុកដាក់ នូវឧបករណ៍តន្ត្រីបុរាណខ្មែរ ព្រមទាំងគ្រឿងប្រដាប់ប្រដាសម្រាប់ព្រះរាជពិធីហែក្បួនផ្សេងៗ ។ លុះចំណេរកាលក្រោយមក របត់សង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ប្រាសាទនេះបានក្លាយទៅជា "សារមន្ទីរព្រះសីហនុ" ដែលមានតម្កល់ទុកវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ ដ៏មានតម្លៃ ដែលមហាអគ្គបុរសរដ្ឋ នៃបណ្តាប្រទេសនានាជាមិត្ត បានថ្វាយចំពោះព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ។<ref> Kaev Bhuan (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=4mm7AAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y Tourism Sites of Cambodia], Publisher: Ponleu Khmer, Original from the University of California p.295 </ref> == ហោមណ្ឌប == '''Hor Mondob''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 17.jpg|thumb|Hor Mondob, Keep of Buddha footprint including 108 avatar of Avalokiteśvara.]] '''ហោមណ្ឌប''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Mondob) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់ជាតំណាងឱ្យភ្នំសុប្បនិមិត្ម នៃភ្នំសមុនកូដ នាដែនលង្កាទ្វីប (បច្ចុប្បន្ន: [[ស្រីលង្កា]]) ដែលមានដម្កល់ស្នាមព្រះបាត (បាតជើង) (Buddha Footprint) ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលជាព្រះបរមគ្រូនៃយេីង ដែលបានប្រតិដ្ឋាន ស្នាមព្រះបាតនេះ នៅឯភ្នំសុមនកូដ (Sumanakūta) ដែលមានកម្ពស់ 2,243 ម៉ែត្រ ។ រូបឆ្លាក់តូចៗ ចំនួន ១០៨ ដែលស្ថិតក្នុងចម្លាក់ស្នាមព្រះបាត ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ គឺតំណាងឱ្យ អវតារ ទាំង១០៨ នៃ ព្រះអវលោកកិតិស្វារៈ (Avalokiteśvara) ដែលជាសាវគ្គរបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ផងដែរ ។<ref> Janet Arrowood (2009) [https://www.google.com.kh/books/edition/Cambodia_Travel_Adventures/mVFtfFR7skkC?hl=en Cambodia Travel Adventures], Publisher: Hunter Publishing, Incorporated p.110 [[ISBN]]: 9781588437266, 1588437264 </ref> គួរបញ្ចាក់ថា: ពួកបរទេសសរសេរពាក្យ មណ្ឌប ជាភាសាអង់គ្លេសហៅថា (Mondap) យើងមិនដឹងថា ការប្រកបពាក្យ (Pronunciation) របស់ពួកគេយ៉ាងណាទេ តែវាហាក់ដូចជាឆ្ងាយនៃការបញ្ចេញសម្លេងតាមបែបខ្មែរ ។ === ហោព្រះគោ === '''Hor Preah Ko''' '''ហោព្រះគោ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Preah Ko) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងជើង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តម្កល់នូវរូបចម្លាក់ ព្រះគោ ដែលតំណាងឱ្យព្រះគោនន្ទ ដែលជាយានជំនិះរបស់ [[ព្រះឥសូរ]] ។ រូបចម្លាក់ព្រះគោដើម សាងសង់ឡើងក្នុងរាជ ព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោវង្ស]] ដែលធ្វើអំពីសំរិទ្ធ ដែលមានទំហំប៉ុនគោធំទាំងមូល នៅខាងក្នុងពោះគោ មានដម្កល់នៅគម្ពីរសាស្ត្រាក្បួនច្បាប់នគរផងដែរ ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៣៨៥ កងទ័ពសៀមបានធ្វើការវាយលុកក្រុងអង្គរជាលើកទី២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ធម្មរាជាទី១]] រូបចម្លាក់ព្រះគោ ត្រូវបានព្រះបាទ [[ពញ្ញាយ៉ាត]] នាំរត់ភៀសខ្លួន ហើយក្សត្របន្តបន្ទាប់បានថែរក្សា រហូតដល់ [[សម័យកាលលង្វែក]] រូបចម្លាក់ព្រះគោនេះត្រូវបានពួកសៀមដឹកជញ្ជូនយកទៅអាយុធ្យា ក្រោយពេលកងទ័ពសៀមវាយបែក ក្រុងលង្វែកក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ជ័យជេស្ឋាទី១]] ។ បច្ចុប្បន្ន រូបចម្លាក់ព្រះគោ ដែលស្ថិតក្នុង ហោព្រះគោ គ្រាន់តែជារូបតំណាងឱ្យស្លាកស្នាមប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុនណោះ ដោយសារតែប្រាសាទតូចមួយនេះ មានរក្សាទុកនូវគម្ពីរសាសនា និង បានរក្សាទុកនូវ [[ព្រះត្រៃបិដក]] ដូចនេះប្រាសាទនេះត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ហោព្រះត្រៃ មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ == គំនូររាមកេរ្តិ៍ == '''Reamker mural art''' [[File:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (13).jpg|thumb|Reamker mural art near Emerald Buddha Vihara]] គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលគូរនៅលើជញ្ជាំងថែវនៃព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងបរិវេណ ព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានប្រវែង ៦៤២ ម៉ែត្រ គំនូរនេះត្រូវបានគូរឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ ហើយបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ ក្រោមស្នាដៃវិចិត្រករខ្មែរ ៥រូប ដែលមកពីក្រុំជុំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ។ គំនូររាមកេរ្តិ៍ នេះត្រូវបានគូរតាមនិទានមួយចប់នៃខ្សែររឿងរាមកេរ្តិ៍តែម្ដង រាមកេរ្តិ៍គឺជាខ្សែររឿង ដែលទទួលឥទ្ធិពលពី រឿងរាមាយណៈ (Rāmāyana) ដែលមានប្រភពមកពី [[ប្រទេសឥណ្ឌា]] ដែលនិទានពីតួអង្គព្រះរាម ដែលជាអវតារចុងក្រោយរបស់ [[ព្រះវិស្ណុ]] បានកេណ្ឌទ័ពស្វាចំនួន៥មុឺន ទៅច្បាំងនិង អសុរា ក្រុងរាពណ៍ នៅឯក្រុងលង្ការដើម្បីរំដោះយក នាងសីតា ត្រឡប់មកវិញ ។ បច្ចុប្បន្ននេះគំនូរទាំងនេះមានសភាពទ្រុឌទ្រោម និង​រលុប​បាត់​បន្តិចម្តងៗ​ដោយ​សារ​ពេលវេលា និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបណ្ដាលឱ្យមានប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម ធ្វើឱ្យគំនូរនេះប្រឈមនិងការបាត់បង់រូបរាង្គបន្តិចម្ដងៗ ក្នុងពេលអនាគតខាងមុខផងដែរ ។ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៥ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានលើយកគម្រោងជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះ ដោយមានការចូលរួមពីសាស្ត្រាចារ្យគំនូរបុរាណគឺ លោកទេពនិម្មិតវិចិត្រ ជេតចន មកពីវិទ្យាស្ថានរៃយំ និង លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ ជាច្រើនរូបទៀត ដើម្បីគូរបន្ថែមពណ៌ស្ដារជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះឡើងវិញ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។ ទោះជាយ៉ាងណា កត្តាពេលវេលា និង អាកាសធាតុគឺនៅតែជាកត្តាចម្បងដែលបណ្ដាលឱ្យ គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលមានអាយុកាលជាងមួយរយឆ្នាំនេះ ទទួលរងនូវប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម នាំឱ្យគំនូរទាំងអស់នេះពុកផុយរលុបបាត់បន្តិចម្ដងៗតាមកាលវេលាដដែល ។<ref> Lī Tārāvudh, Ingrid Muan, (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=arPWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cultures of Independence], Publisher: Raiyaṃ institute, Original from the University of Michigan p.358 </ref> == ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ == '''Khemarin Royal Residence''' [[File:Phnom Penh Preah Moha Prasat Khemarin 01.jpg|thumb|Khemarin Royal Residence built 1927]] ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២៧ ដោយស្ថាបត្យករគឺលោកឧកញ៉ា ទេពនិមិ្មតខៀវ ក្នុងរាជព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ។ ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ស្ថិតនៅខាងលិចឈៀងខាងជើង នៃប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ប្រើប្រាសសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់គង់ប្រថាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ រាជដំណាក់នេះផងដែរ ត្រូវបានត្រៀមទុកសម្រាប់ភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ សម្រាប់ការចូលគាល់បង្គំទូលថ្វាយ ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា និង ព្រះវរៈរាជមាតាជាតិកម្ពុជា ដើម្បីសម្ដែងការគួរសម ។ នៅផ្នែកខាងមុខ ព្រះរាជដំណាក់មានទង់ព្រះរាជសង្ហារ ដែលជាទង់ព្រះបរមរាជវាំង តំណាងឱ្យវត្តមាន នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូត ឡើងលើ ដល់ចុងកំពូល មានន័យថា អង្គ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គង់ប្រថាប់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូតចុះ ត្រឹមពាក់កណ្តាលដង មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ធ្វើការកាន់ទុក្ខដល់ព្រះញាតិវង្ស ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានបង្ហូត មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់មិនបានគង់ប្រថាប់ ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងនោះទេ ។ នៅខាងមុខក្លោងទ្វារ នៃព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ គឺជាប៉ុស្តិ៍យាម នៃកងការពារព្រះរាជដំណាក់ កងការពារព្រះរាជដំណាក់ ប្រើឯកសណ្ឋានអាវកកុដពណ៌ស ពាក់មួក ប្រពាស នៅខាងលើមួកមានត្រាព្រះរាជសង្ហារ ប្រើស្រោមដៃពណ៌ស ប្រដាប់ដោយកាំភ្លើងវែងប្រភេទ (AK-47) ស្លៀកខោខៀវឆ្នូតក្រហម ត្រូវឈរត្រង់ខ្លួនក្នុងឥរិយាបថយាមល្បាត និងត្រូវឈរក្នុងរយៈពេល ២ម៉ោង ទើបមានការផ្លាសប្ដូរម្ដង ដោយសារច្បាប់នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងបច្ចុប្បន្នមានការធូរលុង ដូចនេះឆ្មាំព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានរឹតបន្តឹងនោះទេ ។<ref> The international magazine of fine interior design (2000) [https://books.google.com.kh/books?id=TtlUAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Architectural Digest, Volume 57], Publisher: Conde Nast Publications, Original from the University of Michigan p.92 </ref> == ព្រះទីន័ងភោជនីយ == '''Preah Tineang Phochani''' [[File:04-Preah Tineang Phochani Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Preah Tineang Phochani, mean Pavilion of King Birthday and Performances of the Royal Ballet.]] ព្រះទីន័ងភោជនីយ ត្រូវបានក៏សាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១២ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ រាជដំណាក់នេះគឺជា ព្រះពន្លាភោជនីយ ដែលប្រើប្រាសសម្រាប់រៀបចំពិធីលៀងសាយភោជន៍ (ពិធីជប់លៀង) ដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងកម្មពិធីបុណ្យខួបចម្រើនព្រះជន្មដល់ព្រះមហាក្សត្រ (King Birthday) ដែលមាននូវការរៀបចំផ្ទាំងទស្សនីយភាព សិល្បៈរបាំ ដែលមានជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] រាំសម្ដែងថ្វាយជូនដល់ភ្ញៀវកិត្តិយស ក៏ដូចជាភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរាជាតិផងដែរ ។ ផ្នែកស្ថាបត្យកម្ម ព្រះពន្លាភោជនីយនេះ មានលម្អនៅគំនូរក្បាច់ផ្កាភ្ញី ក្នុងទ្រង់ជាសិល្បៈបារាំង នៃផ្នែកខាងលើនៃពិតាន ។ នៅក្នុងពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មព្រះមហាក្សត្រ អាចនិងរៀបចំធ្វើឡើងចំនួនបីថ្ងៃ ប្រសិនបើមានការរៀបចំនូវពិធីបុណ្យតាំងតុ មុនមួយថ្ងៃនៃ នៃថ្ងៃចម្រើនព្រះជន្មរបស់ ព្រះមហាក្សត្រ ។<ref> Danielle Guéret, Dominique-Pierre Guéret (2009) [https://books.google.com.kh/books?id=jGCGwtYLLaAC&num=9&redir_esc=y Cambodge: art, histoire, société], Publisher: Impr. nationale éditions, Original from University of California, Berkeley p.366 [[ISBN]]: 2742774904, 9782742774906 </ref> == ក្រោលដំរីរាជវាំង == '''Royal Elephant Stable''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 27.jpg|thumb|Elephant Stable in Cambodia royal palace]] ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្រោលដំរីនេះស្ថិតនៅផ្នែកខាងត្បូង ជាប់និងរបងព្រះបរមរាជវាំង ក្រោលដំរីមានលក្ខណៈជាផ្ទះកឹង ដែលរក្សាទុកដាក់សត្វដំរី ចន្លោះពី ១០ក្បាល ទៅ ១៥ក្បាល ដំរីទាំងនេះត្រូវបានចិញ្ចឹមថែរក្សាសម្រាប់ជាយាន្តជំនិះដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះញាតិវង្ស ហើយដំរីទាំងនេះត្រូវបានទុកដាក់សម្រាប់ការត្រៀម សម្រាប់ពិធីបុណ្យហែរក្បួនផ្សេងៗ ដំរីដែលសំខាន់ជាងគេ គឺជាដំរីស ដែលមានតែមួយក្បាលប៉ុនណោះ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ ក្រោយបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមសុីវិលនៅកម្ពុជា ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានរុះរើនិងជួសជុលឡើងវិញ និង ត្រូវបានកែលម្អទៅជា សារៈមន្ទីររោងដំរី ដើម្បីដាក់តាំងនូវប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ការហែរក្បួនក្នុងរាជពិធីផ្សេងៗ ព្រោះក្រោយសម័យសង្គ្រាមមិនមានដំរីទាំងនោះទៀតទេ ។ នៅសារៈមន្ទីររោងដំរីមានការដាក់តាំងបង្ហាញដូចជា៖ គ្រឿងប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ហែរក្បួនរបស់ព្រះបរមរាជវាំង សាលពិពណ៌រូបថត ផ្ទគំរូបុរាណខ្មែរ រឿងសំលៀកបំពាក់បុរាណខ្មែរ សាលតាំងលក់វត្ថុអនុសោរីយ៍ ផ្សេងៗ...។<ref> Milton E. Osborne (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=xz-BVT5ENW4C&dq=Phnom+Penh+A+Cultural+History&source=gbs_navlinks_s Phnom Penh: A Cultural and Literary History], Publisher: Signal Books p.232 [[ISBN]]: 1904955401, 9781904955405 </ref> '''Preah Rech Domnak Chan''' [[File:Royal Palace Buildings (1502569097).jpg|thumb|Preah Rech Domnak Chan built 1954]] ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៤ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម សុរាម្រឹត រាជដំណាក់នេះស្ថិតនៅជាប់និង វិមានណាប៉ូលេអុងទី៣ ។ ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ជាការិយាល័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ អំឡុងពេលដែលទ្រង់ដោះស្រាយព្រះរាជកិច្ចព្រះនគរ ។ រាជដំណាក់នេះមានកម្ពស់ ២ជាន់ ជាន់ខាងលើតម្កល់នៅសំលៀកបំពាក់ និង គ្រឿងមកុដ ក្រុមរបាំព្រះរាជទ្រព្យ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ ផ្នែកខាងក្រោមត្រូវបានរៀបចំជាការិយាល័យ នៃក្រុមមន្ត្រីព្រះបរមរាជវាំង ។ បច្ចុប្បន្ន ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានរៀបចំជាមន្ទីរការិយាល័យរដ្ឋបាល របស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។<ref> Pusat Penelitian Sumberdaya Regional (Indonesia) (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=o_wMAQAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Development of Tourism in Cambodia: Cultural Conservation, History, and Environment], Publisher: Research Center for Regional Resources, the Indonesian Institute of Sciences, Original from the University of Michigan p.224 [[ISBN]]: 9797993817, 9789797993818 </ref> '''See also''' * [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត]] == ឯកសារយោង == 2llmrm35fpiq6pzmisxwzebprbdk38q 338915 338914 2026-08-13T04:59:28Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Cambodia_royal_throne_hall_umbrella.jpg|Cambodia_royal_throne_hall_umbrella.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this use 338915 wikitext text/x-wiki {{pp-move-indef}} <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude> {{Good article}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #FFFFFF;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS; font-size: 15pt; color: #000000; text-shadow: 0px 0px yellow;> '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 1.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk <br> Preah Borom Devata |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះផ្លូវការណ៍''' | ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា |- style="vertical-align:center;" |'''ទង់ព្រះរាជវាំង''' | [[File:Royal_Standard_of_the_King_of_Cambodia.svg|30px]] |- style="vertical-align:center;" |'''រកឃើញ''' |គ.សករាជ ១៨៦៥ |- style="vertical-align:center;" |'''អ្នកបង្កើត''' | [[នរោត្តម]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' |សម័យកាលកម្ពុជានិយមបារាំង |- style="vertical-align:center;" |'''ស្ថាបត្យកម្ម''' | រចនាបថបាយ័ន |- style="vertical-align:center;" |'''រចនាសម្ព័ន្ធ''' | យកលំនាំតាម ក្រុងអង្គរធំ |- style="vertical-align:center;" |'''វិស្វករ''' | [[បារាំង]]-[[ខ្មែរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''ឆ្នាំសាងសង់''' | ១៨៦៦ |- style="vertical-align:center;" |'''រយៈពេលសាងសង់''' | ៤ ឆ្នាំ |- style="vertical-align:center;" |'''បើកជាផ្លូវការណ៍''' | ១៤ កុម្ភៈ ១៨៧០ |- style="vertical-align:center;" |'''ទីតាំង''' | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] |- style="vertical-align:center;" |'''មាតដ្ឋាន''' |183,135 m² |- style="vertical-align:center;" |'''ទំហំខ្នាត''' |(421m x 435m) |- style="vertical-align:center;" |'''សំណង់ស្ថិតក្រោម''' | ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង |} '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' ([[អង់គ្លេស]]: Royal Palace of Cambodia) គឺជាសំណង់អាគារដែលមានរចនាសម្ព័ន ជាព្រះរាជដំណាក់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រនៃកម្ពុជា ដែលទ្រង់គង់ប្រថាប់រស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍ ។ <u>ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា មានឈ្មោះពេញជាផ្លូវការណ៍ហៅថា '''"ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា"''' (Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk Preah Borom Devata)</u> តែដោយសាររាជវាំងមួយនេះឆ្លងកាត់នូវភ្លើងសង្គ្រាមអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ទើបឈ្មោះដើមត្រូវបានគេបំភ្លេច និងត្រូវបានហៅជំនួសថា <u>ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខសិរីមង្គល ។ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា ចាប់ផ្ដើមសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ហើយត្រូវបានបញ្ចប់ និងដាក់ឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]]</u> ។<ref> American Numismatic Association (1932) [https://books.google.com.kh/books?id=7_cMAAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y The Numismatist: For Collectors of Coins, Medals, Tokens and Paper Money, Volume 45], Publisher: American Numismatic Association. Original from the University of Michigan </ref> == ប្រវត្តិព្រះបរមរាជវាំង == '''History of the Royal Palace''' មុនពេលសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មីនៅតំបន់ចតុមុខ ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] បានសម្រេចព្រទ័យក្នុង ការផ្លាសប្ដូររាជធានីពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ នៃគ.សករាជ ដោយការប្រឹក្សាយោបល់ពីទេសាភិបាលបារាំង ពាក់ព័ន្ធទៅនិងចលនាបះបោរជាច្រើន ដែលបានបង្កើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ មូលហេតុសំខាន់ពីរដែលកើតមានចលនាបះបោរជាច្រើនកើតឡើង ទី១-ការជំរិទ្ធទារពន្ធពីទេសាភិបាលបារាំង ទី២-ក៏ព្រោះតែ សន្ធិសញ្ញា [[បារាំង]]-[[សៀម]] (Franco-Siamese Treaty of 1864) ដែលចុះនៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៦៤ នៃគ.សករាជ ដែលបារាំងបានកាត់ទឹកដីប្រទេសកម្ពុជាទៅឱ្យប្រទេសសៀម ចំនួន៧ ខេត្ត ដូចជា៖ ១.[[ខេត្តកោះកុង]], ២.[[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] ៣.[[ខេត្តបាត់ដំបង]] ៤.ស្វាយសុីសុផុន (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) ៥.[[ខេត្តសៀមរាប]] ៦.ម្លូព្រៃ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តព្រះវិហារ]]), ៧.ទន្លេរពៅ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]]) ហើយបារាំង បានកាត់ខេត្តចម្ប៉ាសាក់ របស់កម្ពុជា ទៅឱ្យប្រទេសឡាវផងដែរ ។ ដោយបែបនេះហើយ ទើបកើតមានការបះបោរមិនឈប់ឈរ ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ការបង្ហូរឈាមរវាងប្រជាជនខ្មែរ និង បារាំងបានចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ ១៨៦៤ រហូតដល់បារាំង យល់ព្រមចុះសន្ធិសញ្ញា ជាមួយនិង ព្រះបាទនរោត្តម ដោយប្ដូរពីការដាក់អណានិគមលើកម្ពុជា ទៅជាដែនអណាព្យាបាលបារាំងវិញ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៧ នៃគ.សករាជ (French protectorate of Cambodia 1887) ។ ក្រោយពេលព្រះបាទ នរោត្តម ផ្លាសប្ដូររាជធានី ពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ ក្រុងនេះត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ហើយការសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មី ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅអំឡុងខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៨៦៦ និង ត្រូវបានបញ្ចប់ក្នុងអំឡុង ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ នៃគ.សករាជ ។ <ref> John Robert Victor Prescott, Gillian Doreen Triggs (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=r4FJXXciuhsC&dq=International+Frontiers+and+Boundaries+Law,+Politics+and+Geography&source=gbs_navlinks_s International Frontiers and Boundaries: Law, Politics and Geography], Publisher: Martinus Nijhoff Publishers p.504 [[ISBN]]: 9004167854, 9789004167858 </ref> <ref> The Library of Congress Country Studies (1981) [https://www.loc.gov/item/81641760/ The world factbook], Publisher: National Foreign Assessment Center (U.S.) United States. Central Intelligence Agency, Library of Congress Number: 81641760 </ref> == រចនាសម្ព័ន្ធ == '''Structure''' [[File:Palais royal de Phnom Penh (salle du trône, avant 1910).jpg|thumb|Cambodia royal gets built 1866, And destroy by Thai Air-force (1939-1940).]] [[File:Constructon of Cambodia Royal Palace.jpg|thumb|Constructon of Cambodia Royal Palace 1866]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខនៅភ្នំពេញ បានសាងសង់យកលំនាំតាម រចនាសម្ព័ន្ធ​ស្ថាបត្យកម្ម​នា​សម័យ​អង្គរ ដោយផ្ដោតទៅលើគម្រូនៃរចនាសម្ព័ន្ធ នៃក្រុងអង្គរធំ (Angkor Thom Structure) ដែលមានច្រកទ្វារចេញចូល ចំនួន៥ ដែលច្រកទ្វារនីមួយៗ ធ្វើឡើងមិនឱ្យមានការរត់ខ្សែរបន្ទាត់ចាក់ចំមុខគ្នាឡើយ ដូចគ្នាទៅនិងប្លង់រចនាសម្ព័ន្ធនៃក្រុងអង្គរធំទាំងមូលផងដែរ ។ ច្រកទ្វារខាងកើត ដែលមានច្រកទ្វារចូលពីរ ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យ" (Victory Gate) ច្រកទ្វារខាងត្បូង ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារមង្គល" (Glory Gate), ច្រកទ្វារខាងលិច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យភូមិ" (Spirit Gate) ទ្វារមួយនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តែពួកក្រមការព្រះរាំជវាំងប៉ុនណោះ ទើបអាចចេញចូលបាន ដូចជា ពួកភីលៀង និង ពួកអាមាត្យជាដើម ។ ច្រកទ្វារខាងជើងបិទជាប់ជានិច្ច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារទុក្ខ" (Sad Gate) ខ្លោងទ្វារទុក្ខត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់នៅពេលណាដែលមានក្រុមគ្រួសារព្រះញាតិវង្ស នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រចូលទិវង្គតប៉ុនណោះ ការដំណើរការព្រះមជ្ឈូសា និង ព្រះសពត្រូវយកទៅបូជានៅទីវាលព្រះមេន ប៉ុន្តែក្រោយមក រចនាសម្ព័ន្ធនៃច្រកទ្វារទាំងប្រាំនេះត្រូវបានប្រែប្រួលទៅតាមសម័យកាលផងដែរ ដោយមាននូវការកែប្រែនៃច្រកទ្វារចេញចូល ។ ព្រះបរមរាជវាំងមានកំពែង ព័ទ្ធជុំវិញ ដែលមានប្រវែងសរុប ១៧៧២ ម៉ែត្រ (1772m), ដោយកំពែងខាងកើតមានប្រវែង ៤២១ ម៉ែត្រ (421m), កំពែងខាងលិចមានប្រវែង ៤៣៥ ម៉ែត្រ (435m) កំពែងខាងជើងមានប្រវែង ៤៨៤ ម៉ែត្រ (484m) និង កំពែងខាងត្បូងមានប្រវែង ៤៣២ ម៉ែត្រ (432m) ។<ref> Donald P. Whitaker, American University (Washington, D.C.). Foreign Area Studies (1973) [https://books.google.com.kh/books?id=frFAAAAAIAAJ&dq=Area+Handbook+for+the+Khmer+Republic+(Cambodia)&source=gbs_navlinks_s Area Handbook for the Khmer Republic (Cambodia)], Publisher: U.S. Government Printing Office p.389 </ref> == ស្ថតបត្យកម្ម == '''Architecture''' [[File:Palais Royal de Phnom Penh (6).jpg|thumb|Cambodia royal palace architecture and decorative arts.]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ត្រូវបានរចនា និង គូរប្លង់ស្ថាបត្យកម្មដោយលោកឧកញ៉ា "ទេពនិម្មិត ម៉ក់" ដែលោកជាស្ថាបត្យករដ៏ជំនាញម្នាក់ ដែលបានដាក់បញ្ចូលនូវស្ថាបត្យកម្មតាមបែបផែន នៃវប្បធម៌សិល្បៈកម្ពុជា នាសម័យកាលអង្គរ ។ រចនាសម្ព័នសំណង់ព្រះបរមរាជវាំង មានការរួមបញ្ចូលនូវ សាសនា ជំនឿអរូបី សិល្បៈនៃការតុបតែងលម្អ ដែលប្រើប្រាសការរចនាសំណង់ឈើនៃគ្រឿងបង្គុំខ្មែរ ដូចជា៖ ការប្រើប្រាស ជហ្វ៊ាដងក្ដារ សសរស្ដម្ភ សសរពេជ្រ ហោជាង កំពូលមកុដ កន្សោមតាឱ បល្ល័ង្កឈូក សារពើសូត្រ ឆាករួត ទែនទយ ក្បឿងស្រកានាគ-ស្រកាត្រី និង ការប្រើប្រាសនូវក្បាច់ផ្កាភ្ញី លម្អផ្សេងៗទៀត រួមជាមួយ និង ការលាបថ្នាំពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ដែលសុទ្ធសឹងជាការរចនាតាមបែបស្ថាបត្យកម្មខ្មែរសុទ្ធសាធ ។ សំណង់រាជដំណាក់ដែលមាន កំពូលស្រួច គឺ តំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ដែលបង្ហាញ ពីភាពជាម្ចាសគ្រប់គ្រងទៅលើរតនៈសម្បត្តិរបស់ជាតិ រូបព្រះកេសព្រហ្ម តំណាងឱ្យការគោរពចំពោះ ពួកអទិទេព ឬ ពួកទេវតា ដែលនាំមកនូវព្រហ្មវិហ៊ារធម្មទាំងបួនគឺ មេត្តា-ករុណា-មុទិតា និង ឧបេក្ខា ។ បណ្ដុំនៃគ្រឿងបង្គុំដែលនៅពីលើរាជដំណាក់ ត្រូវបានហៅថា "បុស្បុក" (Bossabok) តំណាងឱ្យភ្នំព្រះសុមេរុ ដែលជាលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកទេវៈ ឬ ពួកទេវតា ដូចនេះហើយ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាដែលស្ថិតនៅចំទន្លេបួនប្រសព្វគ្នា រវាងទន្លេមេគង្គលើ ទន្លេមេគង្គក្រោម ទន្លេសាប និង ទន្លេបាសាក់ ដែលត្រូវបានគេឱ្យឈ្មោះថាទន្លេចតុមុខ ភាពសុីចង្វាក់គ្នា នៃអត្ថន័យនិទានទេវកថា និង ភូមិសាស្ត្រដ៏ល្អនេះ ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានប្រសិទ្ធិនាមហៅថា "ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា" ។ ព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានលាបពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ពណ៌នីមួយៗមានជាអត្ថន័យដូចជា៖ ពណ៌មាស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យសេចក្ដីថ្កុំថ្កើនរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ពណ៌លឿង ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យ សាសនាព្រះពុទ្ធ ដែលមាននិកាយពីររួមបញ្ចូលគ្នា ធម្មយុត្តិកនិកាយ និង មហានិកាយ ពណ៌ស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេស តំណាងឱ្យសាសនាព្រហ្មញ្ញផងដែរ ។ <ref> Jacques Dumarçay (1991) [https://books.google.com.kh/books?id=jXRuAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Palaces of South-East Asia: Architecture and Customs], Translated by Michael Smithies, Publisher: Oxford University Press, Original from the University of Michigan p.143 [[ISBN]]: 0195889673, 9780195889673 </ref> == ការបែងចែក ព្រះរាជដំណាក់ == '''The division of the royal residence''' ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ មានរាជដំណាក់ធំតូច ៣២ រាជដំណាក់ ដែលមានផ្ទៃក្រឡាប្រមាណជា 300,000 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (500m x 600m) ប៉ុន្តែដោយសារតែកត្តានយោបាយ សង្គ្រាម និង ការបន្ថែមសំណង់រដ្ឋ ទើបក្រោយមកទំហំផ្ទៃដីព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានកាត់បន្ថយមកត្រឹម 183,135 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (421m x 435m) ហើយព្រះរាជដំណាក់ជាច្រើនត្រូវបានរុះរើកាត់បន្ថយមកត្រឹមតែ ១០ រាជដំណាក់ប៉ុនណោះមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ ព្រះរាជដំណាក់ នៃ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ រួមមាន៖ === មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ === '''Maha Brasat Preah Tineang Tevea Vinichhay''' [[File:02-Throne Hall Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Royal throne hall of Cambodia royal palace]] មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ជាប្រាសាទដែលសាងសង់ឡើងអំពីសំណង់ឈើ ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] និងមានរបងព្រះមហាមកុដរាជដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ព័ទ្ធមួយជាន់ទៀត ប៉ុន្តែក្រោយមក សំណង់ឈើត្រូវបានរុះរើចេញ នៅថ្ងៃ ទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩១៥ និង ជំនួសវិញដោយសំណង់ថ្ម ដែលចាប់សាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ ដែលការសាងសង់នេះមានរយៈពេល ២ឆ្នាំ និងបានបើកសម្ភោធឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃ ទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩១៩ ក្នុងរាជ [[ព្រះសុីសុវត្ថិ]] ចំណែកឯ របងទ្វារព្រះមហាមកុដរាជ ដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ដែលតំណាងឱ្យច្រកទ្វារទាំង២១ របស់ពួកទេវៈ ដែលបានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកអសុរា នៃនិទានទេវកថា របស់ព្រហ្មញ្ញសាសនា របងទ្វារនេះ ត្រូវបានកងទ័ពអាកាសសៀម បើកការទំលាក់គ្រាប់បែកទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពបារាំងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ហើយបានទម្លាក់បំផ្ទុះខ្ទេចទាំងស្រុងក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ គឺជាសាលតម្កល់ព្រះរាជបល្ល័ង (The Royal Throne Hall) ដែលមានទំហំ បណ្តោយ ៦០ម៉ែត្រ ទទឹង ៣០ម៉ែត្រ និង មានកំពូលស្រួចកំពស់ ៥៩ម៉ែត្រ ហើយព្រះកំពូលព្រហ្ម តំណាងឱព្រហ្មវិហារធម៌ទាំងបួន ដំបូលមហាប្រាសាទ មានគ្រឿងបង្គុំខ្មែរទែនទយ ដែលមានក្បាច់លម្អជារូបគ្រុឌ ក្នុងទម្រង់ទ្រដំបូលប្រាសាទ ដែលនិទានអំពី ចម្បាំងរវាងពួកទេវៈនិងពួកអាសុរា ក្នុងនិទានទេវកថា នៃការកូសមុទ្រចក្រវាឡ ដែលមានឆ្លាក់នៅ [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] ដែលនិទាន ក្រោយពេលពួកអាសុរា មិនទទួលបានទឹកអម្រឹត ពួកអាសុរា បានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកទេវៈនៅឯឋានសួគ៌របស់ព្រះឥន្ទ្រ បណ្ដាលឱ្យឋានសួគ៌បាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមក ហើយពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌដែលជាបុព្វការីជន ដែលមានចំនួនរាប់សែនក្បាល និងជាកូននាងវិនីតា ដែលមានស្វាមីជា ព្រាហណ្ម៍នាម កោស្សប៉ៈ គ្រុឌបាននាំគ្នាហោះហើរមកទ្រឋានសួគ៌មិនឱ្យបាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមកនោះទេ ដោយសេចក្ដីស្មោះត្រង់នៃការគោរពរបស់ពួកគ្រុឌទៅលើពួកទេវៈ ដូចនេះហើយ ពួកទេវៈក៏បែងចែកទឹកអម្រឹតមួយចំណែកទៅកាន់ពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌផងដែរ ។<ref> Julio A. Jeldres (1999) [https://books.google.com.kh/books?id=4H5uAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Royal Palace of Phnom Penh and Cambodian Royal Life], Publisher: Post Books, Original from the University of Michigan p.132 [[ISBN]]: 9742020477, 9789742020477 </ref> '''មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ចែកចេញជាប្រាំបួនសាលសំខាន់ៗដូចជា៖''' * '''១.សាលព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ''' ជាសាលដែលមានដម្កល់នៅព្រះរាជបល្ល័ង ធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ អមទៅដោយឆ័ត្ររួតប្រាំបួនថ្នាក់ចំនួនបួន ដាក់បញ្ឈរអមសងខាងព្រះរាជបល្ល័ង និង មានបាំងនូវព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ ដែលជាឆ័ត្ររួតពណ៌ស មានប្រាំបួនថ្នាក់ តំណាងឱ្យ ដួងផ្កាយនព្វន្ត ដែលការពារដោយតារាទេពនិករ នៃទេវៈ ទាំង៩ ដូចជា ១-ព្រះសុរិយា ២-ព្រះចន្ទ្រា ៣-ព្រះអង្គារកាឡា ៤-ព្រះពុធ ៥-ព្រះហស្បាតិ ៦-ព្រះគ្រូសុក្រាចារ្យ ៧-ព្រះសៅរ៍សានី ៨-អាសុរារាហ៊ូ ៩-ព្រះកេតុ ដែលត្រូវបានប្រទានពរពីព្រះនរាយណ៍ ចំណែកឯលេខ ៩ នេះ ដែលគេសម្គាល់ថាជាវិជ្ជា​លេខ ​ដែលជាលេខខ្ពស់ តំណាងឱ្យរាសីចក្រដែលខ្ពស់​បំផុតផងដែរ ។ * '''២.សាលព្រះបរមអដ្ឋិ''' គឺជាសាលតម្កល់នូវអដ្ឋិធាតុ ព្រះញាតិវង្សក្រោយពេលធ្វើពិធីបូជាព្រះសពរួច មុនពេលអដ្ឋិធាតុ ត្រូវដង្ហែរយកទៅតម្កល់ក្នុងព្រះបរមចេតិយណាមួយ ។ * '''៣.សាលព្រះបរមរូបញាតិវង្ស''' គឺជាសាលដែលមានដាក់តាំងនូវរូបសំណាកព្រះញាតិវង្សធ្វើអំពីមាសសុទ្ធក្នុងទម្រង់មួយកំណាត់ខ្លួន ។ * '''៤.សាលព្រះមហាបុស្បុក''' គឺជាសាលតម្កល់នូវបុស្បុក ដែលជំនួសឱ្យព្រះរាជបល្ល័ង ករណីដែលព្រះហាក្សត្រគ្រងរាជដោយក្សត្រស្រី ដែលអង្គព្រះមហាក្សត្រី ដែលធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជ ត្រូវឡើងទៅគង់នៅលើបុស្បុកជំនួសឱ្យរាជបល្ល័ង ។ * '''៥.សាលហោព្រខ័ន''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចកកុធភណ្ឌ (គ្រឿងសម្រាប់រាជ) ទាំង៥ រួមមាន៖ ១.ព្រះមកុដរាជ ២.ព្រះវាលវិជនី (ផ្លិតរោមសត្វពណ៌ស) ៣.ព្រះខ័នរាជ ៤.ព្រះស្វេតឆត្រ ៥.ព្រះសុពណ៌បាទុកា (ស្បែកជើងមាស) ។ ករណីដែលនគរកំពុងវឹកវរដោយរឿងនយោបាយជាតិ ក្រុមបាគូ និង យកព្រះខ័នរាជ ទៅហោបញ្ចក្សេត្រ ឬ ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន ធ្វើពិធីហូតព្រះខ័នរាជដើម្បីផ្សងមើលប្រផ្នូលជាតិ ដោយក្រុមបាគូត្រូវរៀបគ្រឿងពលិកាដង្វាយផ្សេងៗ រួចត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជមកដាក់តម្កល់លើខ្នើយពូក ដោយត្រូវដាក់ចុងផ្លែដាវបែរទៅទិសខាងត្បូង និង ត្រូវដាក់គល់ដាវទៅទិសខាងជើង ហើយពួកព្រាហ្មណ៍ ៨រូប សូត្របូជា ផ្សងមើលប្រផ្នូលរួចស្រេចហើយត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជទៅរក្សាទុកនៅកន្លែងដើមវិញ ។ ការហូតព្រះខ័នរាជចេញពីស្រោមដាវ មានកំណត់ដែលអាចហូតបានតែក្នុងថ្ងៃអង្គារប៉ុនណោះ ព្រោះថ្ងៃអង្គារ ជាថ្ងៃរឹង ដែលជាឬកនៃថ្ងៃកាច ដូចនេះបើសិនជាផ្លែព្រះខ័នរាជឡើងច្រេះក្រហមដូចឈាមទំនាយទាយថាស្រុកទេសនឹងកើតកល្លយុគសឹកសង្គ្រាម បើសិនជាព្រះខ័នរាជមានច្រេះកាន់ស្នឹមទំនាយទាយថានឹងមានការផ្លាស់ប្ដូរអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ * '''៦.សាលព្រះមហាមន្ទីរ''' គឺជាសាលដែលមានស្វេតឆ័ត្រពណ៌សមាន ៧ថ្នាក់ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រគង់ប្រថាប់ ដើម្បីធ្វើពិធីសូត្រមន្តធម្មទានផ្សេងៗ ។ * '''៧.សាលព្រះរាជបណ្ឌិត''' គឺជាសាលដែលពួកមន្ត្រីចូលទៅសរសេរអំពីរបាយការណ៍អ្វីមួយទាក់ទងនិងរឿងសង្គមជាតិ ដើម្បីដាក់ជូនថ្វាយដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រក្នុងការសណ្ដាប់ និង ដោះស្រាយ ។ * '''៨.សាលព្រះក្រឡាបន្ទំ''' គឺជាសាលដែលជាទីគង់ប្រថាប់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងសំរាកនិន្ទ្រា ដោយគ្រែផ្ទំរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ មាននាមថា ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ចំណែកឯគ្រែផ្ទំ របស់អង្គអគ្គមហេសី មាននាមថា ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ។ * '''៩.សាលព្រះពុទ្ធរូប''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នូវរូបព្រះពុទ្ធបដិមាករ ដែលធ្វើអំពីត្បូងមរកត ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ នៃគ.សករាជ នាស.វទី១៧ ក្នុងរាជព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ នៃ [[បរមរាជាទី៤|ព្រះបរមរាជាទី៤]] ដែលរក្សាទុក សម្រាប់តែអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះមាតាបិតា នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីធ្វើការថ្វាយបង្គំបួងសួងជាលក្ខណៈឯកជនភាពប៉ុនណោះ បដិមារព្រះពុទ្ធមរកតនេះត្រូវបានហៅថា ព្រះកែវមរកត (Emerald Buddha) ចំណែកឯ រូបបដិមារ ព្រះកែវមរកត ចម្លង ដែលដម្កល់នៅក្នុង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត គឺជាបដិមាដែលសាងឡើងអំពីថ្មកែវគ្រីស្តាល់ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១៩ ដោយជាងចម្លាក់ជនជាតិបារាំងប៉ុនណោះ គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" René Jules Lalique ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានមុខងារជា រាជដំណាក់ ដែលត្រៀមសម្រាប់រៀបចំពិធីការផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ * ពិធីគ្រងរាជសម្បត្តិ (The Coronation Ceremony) * ពិធីរាជាភិសេក ព្រះញាតិវង្ស (The Royal Wedding Ceremony) * ពិធីបុណ្យទ្វាទសមាស ( The 12-Month Royal Ceremony) * ពិធីព្រះរាជសវនាការថ្វាយសារតាំង (The Royal Letter of Credence Ceremony) * ពិធីសច្ចាប្រណិធាន (The Swearing of Government Ceremony) * ពិធីបដិសណ្ឋារកិច្ច ចំពោះភ្ញៀវជាន់ខ្ពស់ ទាំងភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ (The Hospitality for Senior Guests, Both National and International Ceremony) គួរបញ្ចាក់ថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានឈ្មោះពេញហៅថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មហៃមហាស្ថាន ដែលចែកចេញជា ១១ មណ្ឌលដាច់ចេញពីគ្នា ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្តម ប៉ុន្តែក្រោយមកពាក្យពេញ មហៃមហាស្ថាន មិនសូវយកមកប្រើប្រាសក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ នោះឡើយ ព្រោះកុំឱ្យលំនាំឈ្មោះនេះមានការយល់ច្រឡំថាចម្លងចេញពីរាជវាំងប្រទេសសៀម ។ ការពង្រីកទំហំប្រាសាទ បានរួមបញ្ចូលមណ្ឌលមួយចំនួនបញ្ចូលគ្នា ហើយមណ្ឌលទាំងនេះត្រូវបានប្រែសម្រួល ដោយបែកចេញនូវមណ្ឌល២ នោះគឺ ហោសំរាន្តភិរម្យ និង ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ត្រូវបានប្ដូរជា ហោសំរិទ្ធភិមាន ។ ១.ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ២.ព្រះទីន័ងសំរាន្តភិរម្យ ៣.ព្រះទីន័ងមហាស្វេតឆត្រ ៤.ព្រះទីន័ងទក្សិណ ៥.ហោព្រះអដ្ឋិ ៦.ហោព្រះពុទ្ធរូប ៧.ព្រះទីន័ងសុរាអមរិន្ទ ៨.ព្រះទីន័ងមហារាជមន្ទីរ ៩.ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ១០.ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ១១.ហោព្រះគ្រឿង ។ === ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា === '''Brasat Preah Tineang Chan Chhaya''' ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា គឺជាព្រះពន្លាជ័យដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ដល់ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅជាប់កំពែងផ្នែកខាងមុខ នៃព្រះបរមរាជវាំងសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងទតក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ព (Military Parade) សំណង់ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រាសាទនេះមានរាងជាចតុកោណកែង តួប្រាសាទលូតវែងស្របតាមអ័ក្សនៃកំពែងជាន់ក្រៅនៃព្រះបរមរាជវាំង ដែលមានជហ៊្វាដងក្ដារ ១២ កំពូលមានលក្ខណៈជាសារពើសូត្រ ដែលមានសណ្ឋានជាបុស្បុក៥ថ្នាក់ ចុងកំពូលមានកន្សោមតាឱ៣ជាន់ ឈូករួត៧ជាន់ និងកំពូលខ្ពស់ស្រួចចាក់ឡើងទៅលើតំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ។ តួប្រាសាទផ្នែកខាងក្រោមជាប់នឹងកំពែងរាជវាំងសាងសង់អំពីឥដ្ឋ និង បាយអ ផ្នែកខាងលើសង់អំពីសំណង់ឈើ មានដំបូលជាគ្រឿងបង្គំុឈើ ប្រក់ក្បឿងស្រកាត្រី ផ្នែកខាងក្រោមនៃពិតាន មានគូរនៅគំនូររបាំក្បាច់បុរាណខ្មែរផងដែរ ។ ព្រះទីនាំងចន្ទឆាយាជាប្រាសាទតែមួយគត់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងដែលមិនមានការបិទបាំងដោយជញ្ជាំង ដើម្បីឱ្យលំហផ្នែកខាងក្នុងទទួលនូវខ្យល់អាកាសចេញចូលគ្រប់គ្រាន់ ភាពអស្ចារ្យនៃប្រាសាទនេះ គឺនៅពេលរាត្រីដែលមានព្រះចន្ទពេញវង្ស ពន្លឺព្រះចន្ទនិងចែងចាងចូលមកខាងក្នុងប្រាសាទ ចំណាំងផ្លាតនៃពន្លឺព្រះចន្ទនិងបង្កើតបានជាស្រមោលយ៉ាងភ្លឺនៅក្នុងប្រាសាទ ដែលត្រូវបានស្គាល់ថា ប្រាសាទនៃពន្លឺស្រមោលព្រះចន្ទ (The Moonlight Pavilion) រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩១៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ប្រាសាទចន្ទឆាយា ត្រូវបានយកមកធ្វើជាវេទទិកាលៀងសាយភោជន៍ (Gala dinner) និង ដាក់ឱ្យក្រុមព្រះរបាំ បានធ្វើការវឹកហាត់សម និង រាំសម្ដែងថ្វាយជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] ដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ជូនជាការទស្សនាទៅដល់ភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិផងដែរ ។ បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា ត្រូវបានចាត់ទុកជាវេតិកាកិត្តិយស សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ថ្លែងសុន្ទរកថា ទៅកាន់ប្រជានុរាស្ត្រ និង កងទ័ពជាតិកម្ពុជាក្នុងការរំលឹកខួប [[បុណ្យឯករាជ្យជាតិកម្ពុជា]] ដែលធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។<ref> W. H. Morton Cameron, W. Feldwick (1917) [https://www.google.com.kh/books/edition/Present_Day_Impressions_of_the_Far_East/qoVHAQAAMAAJ?hl=en Present Day Impressions of the Far East and Prominent & Progressive Chinese at Home and Abroad The History, People, Commerce, Industries and Resources of China, Hongkong, Indo-China, Malaya and Netherlands India · Part 2], Publisher: Globe encyclopedia Company Original from University of Minnesota p.1,211 </ref> == វិមានស្ដេចណាប៉ូលេអុងទី៣ == '''The Pavilion of Napoleon III''' [[File:Phnom Penh-Palast-16-Pavillon Napoleon III-2007-gje.jpg|thumb|The Pavilion of Napoleon III Inside the Cambodia royal palace.]] វិមានស្តេចណាប៉ូលេអុងទី៣ (The Pavilion of Napoleon III) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅឯ ប្រទេស [[អេហ្ស៊ីប]] (Egypt) សម្រាប់ជាទីសំណាក់របស់ព្រះជាយា របស់ព្រះចៅអធិរាជ ណាប៉ូលេអុងទី៣ ព្រះនាម ព្រះរាជនី "អីហ្ស៊េនី" (Eugenie) នៅពេលដែលទ្រង់យាងទៅបើកសម្ភោធ ព្រែកជីកស៊ុយអេ (Suez Canal) នាឆ្នាំ ១៨៦៩ ។ បន្ទាប់មកព្រះចៅអធិរាជ [[ណាប៉ូលេអុងទី៣]] បានថ្វាយ​វិមាន​នេះជា​ កាដូអនុស្សាវរីយ៍ដល់ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៦ ដើម្បីជាចំណងមិត្តភាពបារាំង-ខ្មែរ ។ វិមានណាប៉ូលេអុងនេះ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងអំពីគ្រឿងបង្គំុដែក ដែលមាននាឡិកាប៉ោលមួយយ៉ាងធំនៅចំពីលើ និង មានបន្ថែមទ្វារកញ្ចក់រចនាអមទៅដោយរូបព្រះសង្ហារ បារាំង-ខ្មែរ ដែលរូបព្រះសង្ហារព្រះចៅបារាំង មានអក្សរ (N) តំណាងឱ្យឈ្មោះ ព្រះចៅណាប៉ូលេអុង ដែលដាក់អមសងខាង រូប [[ព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា]] ។ បច្ចុប្បន្ន វិមានណាប៉ូលេអុង កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់ការរៀបចំថែទាំ និង ជួសជុលឡើងវិញ ដើម្បីត្រៀមបើកឱ្យចូលទស្សនា ក្នុងពេលខាងមុខ ជាមួយនិងការបន្ថែម វត្ថុសិល្បៈលម្អ រួមជាមួយនិងការដាក់តាំងបង្ហាញនូវរូបភាពពីអតីតកាលផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រផងដែរ ។<ref> Beverley Palmer, Rough Guides (Firm) (2002) [https://books.google.com.kh/books?id=oR-Kmnj8wmAC&dq=The+Rough+Guide+to+Cambodia&source=gbs_navlinks_s The Rough Guide to Cambodia], Publisher: Rough Guides p.354 [[ISBN]]: 1858288371, 9781858288376 </ref> == ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត == '''The Emerald Buddha Vihara''' [[File:Silver Pagoda (1502645829).jpg|thumb|The Emerald Buddha Vihara built 1892 during King Norodom.]] ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត (The Emerald Buddha Vihara) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ដែលតួប្រាសាទនេះមានបណ្ដោយ ១១.៤ ម៉ែត្រ និង មានទទឹង ៣១.៦ ម៉ែត្រ ព្រះវិហារនេះ មានទ្វារធំចេញចូល ចំនួន៨ ដោយផ្នែកខាងមុខមាន ទ្វារ៣ ទល់មុខគ្នា នៃទ្វារផ្នែកខាងក្រោយ និង មានទ្វារចំហៀងនៅចំកណ្ដាលទាំងសងខាង នៃទទឹងព្រះវិហារ ហើយទ្វារធំទាំង៨នេះ តំណាងឱ្យទិសទាងប្រាំបីរួមមាន៖ * ១. ទិសបូព៌ (ខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥន្ទ្រ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងកើត ។ * ២. ទិសបស្ចិម (ខាងលិច) តំណាងឱ្យ ព្រះភិរុណ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងលិច ។ * ៣. ទិសឧត្តរ (ខាងជើង) តំណាងឱ្យ សម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណ ដែលជាទេវៈអសុរាថែរក្សាទិសខាងជើង ។ * ៤. ទិសទក្សិណ (ខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះយមរាជ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងត្បូង ។ * ៥. ទិសពាយ័ព្យ (ខាងលិចឆៀងខាងជើង) តំណាងឱ្យ ព្រះវាយោ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងលិចឆៀងខាងជើង ។ * ៦. ទិសឦសាន (ខាងជើងឆៀងខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥសានៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងជើងឆៀងខាងកើត ។ * ៧. ទិសអគ្នេយ៍ (ខាងកើតឆៀងខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះអគ្គី ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងកើតឆៀងខាងត្បូង ។ * ៨. ទិសនិរតី (ខាងត្បូងឆៀងខាងលិច) តំណាងឱ្យព្រះស្កន្តៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងត្បូងឆៀងខាងលិច ។ ដូចនេះច្រកទ្វារទាំង៨ នៃ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានតំណាងឱ្យទេវតារក្សាទិសទាំងប្រាំបី ហើយព្រះវិហារនេះ មានជើងសសរសរុប ចំនួន៤៤ និងមានបង្អួចសរុបចំនួន ១៦បង្អួច តំណាងឱ្យច្រកឋានសួគ៌ជាន់ទី១៦ នៃឋាន ព្រហ្មលោក (Brahmaloka) របស់អទិទេពព្រហ្ម ចំណែកឯទម្រង់បង្អួចមានរចនាទៅដោយការបិទកញ្ចក់ជារាងការ៉ូចំរុះពណ៌ នៅពេលដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យជះចូលមកផ្នែកខាងក្នុង និង ធ្វើឱ្យចេញជាពន្លឺពណ៌ឥន្ទនូ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរ៉ុងរឿងផងដែរ ។<ref> Tim Doling, Visiting Arts (Organization) (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=iDHWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cambodia Arts Directory], Publisher: Visiting Arts, Original from the University of Michigan p.182 [[ISBN]]: 1902349288, 9781902349282 </ref> === សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង === '''Interior aesthetics''' [[File:Mural art at Silver pagoda.jpg|thumb|Mural art at Silver pagoda 1892-1906 drawing a bout Dasajātaka , This image drawing was removed by the Khmer Rouge era (1975-1979).]] [[File:Preah Keo Morakot.jpg|thumb|Preah Keo Morakot made from Baccarat Crystal 1885, 19th century by French sculpture René Jules Lalique.]] [[File:Cambodia Golden Maitreya Buddha.jpg|thumb|Cambodia Golden Maitreya Buddha 1992 weighing 90 kg and dressed in royal regalia and set with 2086 diamonds.]] សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង នៃព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានដាក់តាំងបង្ហាញនូវគំនូរបុរាណ និង វត្ថុសិល្បៈជាច្រើនឥតគណនា ដែលមានវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០ មុខ និង គំនូរបុរាណ ដែលគូរទាក់ទង និង ពុទ្ធសាសនា នៃរឿងនិទានទសជាតក ដូចជា៖ * '''១.ព្រះតេមិយជាតក''' (Preah Temei Jataka) និយាយ​ពី អតីតជាតិ​របស់​ព្រះ​ពោធិសត្វ ព្រះ​នាម​តេមិយ ដែលជាបុត្រស្តេចនគរពារាណសី ក្លែងធ្វើជាគរ ជាថ្លង់ មិនចង់ទទួលរាជសម្បត្តិ ។ ព្រះបិតាក៏ឱ្យសេនាជីករណ្តៅយកទៅកប់ ទើបព្រះពោធិសត្វសម្តែងឫទ្ធិ លើករាជរថគ្រវី រួចទ្រង់យាងទៅសាងផ្នួស ហើយត្រឡប់មកទូន្មានព្រះបិតាខ្លួនវិញ ។ * '''២.ព្រះមហាជនកជាតក''' (Preah Mahajanaka Jataka) និទានពី ព្រះជនក ទៅធ្វើជំនួញជាមួយនាយសំពៅ ៧០០នាក់ សំពៅជួបព្យុះលិចកណ្តាលសាគរ ព្រះជនក បន់ស្រន់ទេវតាឱ្យមកជួយ ក៏មាននាងទេពធីតា "មណីមេខលា" ហោះហើរមកជួយស្រង់សង្គ្រោះជីវិត ក្រោយមកព្រះជនកបានទៅសោយរាជ្យនៅនគរវិញ ។ * '''៣.ព្រះសុវណ្ណាសាមជាតក''' (Preah Sovannasam Jataka) និទានពី ព្រះសុវណ្ណសាម ទៅសាងភ្នួសក្នុងព្រៃដើម្បីសងគុណព្រះមាតាបិតា ដោយសេចក្ដីនឹករលឹក ព្រះមាតាបិតាក៏ទៅតាមរកហើយក៏ត្រូវពស់ព្រួសពិសដាក់ ខ្វាក់ភ្នែកទាំងពីរ សុវណ្ណសាមក៏មើលថែរក្សាអ្នកទាំងពីរ ។ ថ្ងៃមួយសុវណ្ណសាមទៅដងទឹកឱ្យមាតាបិតា ក៏ត្រូវព្រួញស្តេចកបិលយក្សសុគត ទេវតាក៏ចេញមកប្រស់សុវណ្ណសាមឱ្យរស់ឡើងវិញបានមើលថែរ មាតាបិតាទាំងពីរ ។ * '''៤.ព្រះភូរិទត្តជាតក''' (Preah Bhuridatta Jataka) និទានពី នាងសមុទ្ទជា ជាអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទធតរដ្ឋក្នុងពិភពនាគ ហើយនាងមានបុត្រនាគ ឈ្មោះថា "ភូរិទត្ត" ។ នាគភូរិទត្ត ត្រូវ អាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍ ប្រើមន្តកែវ ចាប់យកទៅប្រយុទ្ធ និង សុទស្សននាគរាជ ព្រះអរហន្តព្រហ្មទត្ត ក៏ចូលមកឃាត់ដោយការទេសនា ហើយអាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍យល់សេចក្ដីទេសនា ក៏ដោះលែងនាគភូរិទត្ត ឱ្យត្រឡប់ទៅនគរវិញ ។ * '''៥.ព្រះនេមិរាជជាតក''' (Preah Neimi Reach Jataka) និទានពី ព្រះនេមិ ដែលតែងតែធ្វើអំពើល្អ ឱ្យទានដល់ជនទាំងពួងក្នុងក្រុងមថិលា ថ្ងៃមួយព្រះនេមិ ទេសនាអំពី ព្រហ្មចរិយា ធ្វើឱ្យព្រះបាទវិទេហៈ ដែលជាសក្កទេវរាជ ស្ដាប់ទេសនាហើយ មានសេចក្ដីជ្រះថ្លា ក៏ឱ្យមាតលិបុត្រ ដឹករាជរថ ព្រះនេមិ នាំទតឋានសួគ៌ និង ឋាននរក ។ * '''៦.ព្រះចន្ទកុមារជាតក''' (Preah Chankumar Jataka) និទានពី ព្រះចន្ទកុមារ រកឃើញទោសកំហុសអំពើពុករលួយរបស់ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ដោយសេចក្ដីគុំគួន ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ញោះញង់ ឱ្យព្រះឯករាជ ដែលជាបិតា ឱ្យយកព្រះចន្ទកុមារទៅបូជាយញ្ញ ព្រះឥន្ទ្រជ្រាបក៏ហោះមកសំឡុតព្រះរាជា ព្រះឯករាជភិតភ័យក៏ឱ្យសេនាដោះលែងព្រះចន្ទកុមារវិញ ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ត្រូវប្រជារាស្ត្រខឹងសម្បារគប់ដុំថ្មរហូតដល់ស្លាប់ ។ * '''៧.ព្រះមហោសថជាតក''' (Preah Mahosadha Jataka) និទានពី ព្រះមហោសថជាទីប្រឹក្សាស្តេចវិទេហរាជ នៃ នគរមិថិលា មានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ ព្រះចុល្លនី នៃនគរបញ្ចរ លើកទ័ពវាយប៉ងយកនគរមថិលាជាច្រើនលើកតែមិនបានសម្រេច ក៏ប្រើល្បិចលើកបុត្រីខ្លួនឱ្យមករៀបមង្គលការដើម្បី បញ្ឆោតស្តេចនគរមិថិលា យកទៅសម្លាប់ ព្រះមហោសថ មានបញ្ញាវាងវៃដឹងល្បិចនេះ ក៏ជីករូងក្រោមដីទៅចាប់ ម្ដាយ កូន និង ប្រពន្ធ ស្តេចនគរបញ្ជរវិញ ស្ដេចចុល្លនីទាល់តំរិះក៏ដាក់នគរខ្លួនចំនុះឱ្យនគរមិថិលា ចុងក្រោយនគរទាំងពីរ បានព្រមព្រៀងគ្នាដោយមេត្រីភាព ។ * '''៨.ព្រះនារទព្រហ្មជាតក''' (Preah Narada Brahma Jataka) និទានពី ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកទេសទូហ្មានស្ដេចនគរមថិលា តាមការអធិដ្ឋានរបស់នាង រុចាទេវី ដែលជាបុត្រី ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយទ្រង់តែងស្ដាប់តាមការអុជអាលរបស់ អាមាត្រទាំង៣ មិនជឿលើ បុណ្យបាប នរក សួគ៌ឡើយបណ្ដាលឱ្យនគរជួបគ្រោះទស្សរភិកអត់ឃ្លាន ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកក្លែងកាយជាព្រះឥសី ហើយទេសនាទូហ្មានអប់រំចិត្តគំនិតដល់ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយសេចក្ដីជ្រះថ្លា ទ្រង់ក៏លះបង់មច្ឆាទិដ្ឋិ ហើយតាំងរក្សាសីលទាន បរិចាគព្រះរាជទ្រព្យធ្វើបុណ្យជាប់ជានិច្ច ។ * '''៩.ព្រះវិធុរបណ្ឌិតជាតក''' (Preah Vidhura Pandita Jataka) និទានពី ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ទេសនា កាត់សេចក្ដីបរិសុទ្ធ ឱ្យសក្កទេវរាជទាំង៤ មាន ១.ព្រះធនញ្ជ័យកោរព្យ ២.ព្រះវរុណនាគរាជ ៣.ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ ៤.ព្រះសុបណ្ណគ្រុឌ ។ ធម្មទេសនាបានល្បីរន្ទឺដល់ នាងវិមលា ជាមហេសី ព្រះវរុណនាគរាជ នាងមានបំណងចង់បាន ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ជាស្វាមី តែដោយព្រះវិធុរ មិនមកជួបនាង នាងក៏ប្រកាសថា បើអ្នកណាយកបេះដូង ព្រះវិធុរឱ្យនាងបាន នាងនិងលើកបុត្រីឱ្យជាប្រពន្ធ ។ បុណ្ណកយក្ស ចង់បានព្រះរាជបុត្រីវិមលាជាប្រពន្ធ ក៏យកអាសារ ហើយចូលលេងបាស្កាជាមួយស្ដេចនគរឥន្ទបត្តិ ភ្នាល់ដាក់ទ្រព្យសម្បត្តិនគរ ហើយឈ្នះបាន វិធុរបណ្ឌិត ។ បុណ្ណកយក្ស យកវិធុបណ្ឌិត ទៅសម្លាប់អស់ ៩ដង ដើម្បីយកបេះដូង តែវិធុរបណ្ឌិត មិនស្លាប់ បែរក្លាយទៅជាព្រះពោធិសត្វវិញ ។ * '''១០.ព្រះវេស្សន្តរជាតក''' (Preah Vessantara Jataka) និទានពី ព្រះវេស្សន្តរ បរិច្ចាគនូវទានទាំង ៥ រួមមាន៖ ១.ធនបរិច្ចាគ ២.បុត្របរិច្ចាគ ៣.ភរិយាបរិច្ចាគ ៤.អង្គបរិច្ចាគ ៥.ជីវិតបរិច្ចាគ ។ គំនូរបុរាណដ៏ល្អវិចិត្រ អំពីនិទានទសជាតក (Dasajātaka) ដែលគូរនៅជាប់ជញ្ជាំង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហម (Khmer Rouge) ចូលទៅលាបពណ៌បំផ្លាញទាំងស្រុងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ (1975-1979) ហើយរតនៈវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០មុខ ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកជញ្ជូនយកទៅលក់ឱ្យជនបរទេសជិតខាង ដើម្បីប្ដូរជាគ្រឿងសម្ភារវុធត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត មានតម្កល់នៅពុទ្ធបដិមាមួយអង្គធ្វើអំពីកែវគ្រីសស្តាល់ (Crystal) ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៥ នាស.វទី១៩ ដោយវិចិត្រករបារាំង គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" (René Jules Lalique) ដោយបដិមាមរកតនេះ ជាបដិមាចម្លងចេញពី បដិមាព្រះកែវមរកត ពិតប្រាកដ ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោពណ៌]] នាស.វទី១៧ ដែលរក្សាទុកក្នុង ហោព្រះពុទ្ធរូប នា មហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលយករចនាបថព្រះពុទ្ធផ្ចាញ់មារតាមលំនាំរូបចម្លាក់ ព្រះពុទ្ធរូបនា [[ប្រាសាទព្រះពិធូរ]] នៅតំបន់អង្គរធំ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១២ ។ ព្រះវិហារ ព្រះមរកត ត្រូវបានពួកបរទេសហៅសម្គាល់ថា វត្តប្រាក់ (Silver Pagoda) ក៏ព្រោះតែបាតនៃព្រះវិហារនេះ មានក្រាលទៅដោយការ៉ូប្រាក់សុទ្ធ ដែលមានចំនួន ៥,៣២៩ សន្លឹកប្រាក់ ដែលក្នុង ១សន្លឹកការ៉ូប្រាក់មានទម្ងន់ ១,១២៥ គីឡូក្រាម ។ ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត មានរូបពុទ្ធអង្គសាងអំពីមាសសុទ្ធមួយ ក្នុងឥរិយាបថ អភ័យមុទ្រៈ ក្នុងទម្រង់កាយវិការឈរ ព្រះពុទ្ធបដិមារនេះ គឺជារាជបណ្ដាំរបស់ ព្រះបាទនរោត្តម មុនពេលទ្រង់ចូលទិវង្គត បានត្រាសបង្គាប់ឱ្យ ព្រះសុីសុវត្ថិ យកព្រះកោដ្ឋមាសដ៏ធំដែលតំកល់ព្រះសពរបស់ទ្រង់ ទៅរំលាយសាងជារូបបដិមាមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រី (Maitreya Buddha) ដើម្បីឱ្យទ្រង់បានសម្រេចមគ្គផល ផ្សារភ្ជាប់ទៅកាន់ការត្រាសដឹងរបស់ព្រះពុទ្ធទី៥ ក្នុងកាលវេលាខាងមុខ ។ ព្រះពុទ្ធបដិមារមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រីនេះ កសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៦ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធទឹក១០ ទម្ងន់ ៩០ គីឡូក្រាម រួមទាំងបញ្ចាជើងទម្រ និង ព្រះមកុដ និងបានដាំត្បូងពេជ្រចំនួន ៩៥៨៤ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២៥លី និង ព្រះឱរ៉ា (ដើមទ្រូង) មានទំហំ ២២លី ក្រោយពេលសាងបញ្ចប់ ព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ទ្រង់ប្រសិទ្ធិនាមព្រះបដិមាមាសនេះថា "ព្រះជិនរង្សីរាជិកនរោត្តម" រហូតមដល់សម័យកាលខ្មែរក្រហម (1975-1979) ព្រះបដិមាមាសនេះត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកយកទៅលក់ឱ្យបរទេសប្ដូរជាសំភារៈសឹកកងទ័ព ត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ រូបបដិមាដើមនេះត្រូវបានបាត់បង់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមសុីវិលកម្ពុជា ហើយត្រូវបានជំនួសមកវិញដោយការសាងថ្មី ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម សីហនុ]] ដែលមានដាំនូវត្បូងពេជ្រចំនួន ២០៨៦ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២០លី ។<ref> Daniel Robinson, Tony Wheeler (1992) [https://books.google.com.kh/books?id=WuC1wBJ0CJUC&num=9&redir_esc=y Cambodia: A Travel Survival Kit], Publisher: Lonely Planet Publications p.126 [[ISBN]]: 0864421745, 9780864421746 </ref> == ហោបញ្ចក្សេត == '''Hor Panhchakset''' [[File:03-Hor Samritvimean Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Hor Panh Chakset, Keep of Five Goddess.]] ហោបញ្ចក្សេត ([[អង់គ្លេស]]: Hor Panh Chakset) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង នៃ មហាប្រាសាទ ទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ដើម្បីតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចក្សេត្រ គឺជាការតម្កល់នូវរូបចម្លាក់ទេវរូប ចំនួន៥ របស់សាសនាព្រាហ្មណ៍ ដូចជា៖ ១.ព្រះឥសូរ ២.ព្រះឧមាភគវតី ៣.ព្រះនារាយណ៍ ៤.ព្រះគណេស ៥.ព្រះពលទេព ដែលមានកាន់ នង្គ័លជាកេតនភណ្ឌ ។ ករណីដែលព្រះហាក្សត្រធ្វើពិធីកម្មសាសនាព្រាហ្មណ៍ ដោយចង់និមន្តចម្លាក់ទេវរូបណាមួយ ក្រមការរាជវាំង ឬ ក្រុមអាមាត្រ គ្មានសិទ្ធទៅយកទេវរូបនេះនោះទេ លុះត្រាតែ ក្រុមបាគូ ដែលមានឋានៈជារាជគ្រូទើបមានសិទ្ធយកទេវរូបណាមួយចេញមក ឋានៈរាជគ្រូទាំងប្រាំរួមមាន ១.ព្រះព្រាហ្មណ៍រាជគ្រូ ២.ព្រះព្រហ្មាធិរាជ ៣.ព្រះជយាធិបតី ៤.ព្រះមិន្ធរ ៥.ព្រះធម្មរាជ ។ ដោយសារតែកម្ពុជាជួបនូវសង្គ្រាមសុីវិល (Civil-War) អស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំ ទើបរបៀបរបបនៃកិច្ចការក្នុងព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានបាត់បង់និងប្រែប្រួល ហើយនៅពេលដែលគេបញ្ចូលនូវរូបចម្លាក់ទេវរូបព្រះកច្ចាយន៍ ឬ ព្រះកំចាយ ទៅរក្សាទុកទីនេះបន្ថែមទៀត ដូចនេះ ហោបញ្ចក្សេត ត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន (Samritvimean) មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។<ref> Ministry of Cambodia Royal Palace (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=eCvicXi0JNEC&num=9&redir_esc=y Preah Borom Reach Veang Chatomuk Mongkul: The Royal Palace], Publisher: Department of Conservation, Ministry of Royal Palace, Original from Indiana University p.226 </ref> == ហោសំរាន្តភិរម្យ == '''Hor Samran Phirum''' [[File:Le Palais Royal (Phnom Penh) (6997775287).jpg|thumb|Hor Samran Phirum, Keep of Khmer Musical instruments, And for the King, prepare for the elephant ride.]] '''ហោសំរាន្តភិរម្យ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Samran Phirum) ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ - ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ដែលស្ថិតនៅខាងជើងជាប់នឹងព្រះទីន័ងមហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ឡើងឆ្លងទៅគង់ប្រថាប់លើព្រះទីន័ងគជេន្ទ្រ (ដំរី) ផ្នែកខាងលើតម្កល់នៅព្រះមាលាប្រពាត (មួកសឹក) និង ព្រះភូសាចតុរង្គ (គ្រឿងសម្លៀកបំពាក់សឹកទាំង៤) ផ្នែកខាងក្រោមតម្កល់នៅ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ រហូតដល់រាជអាមាត្រ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ ចែកចេញជា ៥ពណ៌ ពណ៌មាស លឿង ទឹកក្រូច ផ្កាឈូក និង ក្រហម ពណ៌សំលៀកបំពាក់អាមាត្រត្រូវបានបែងចែកតួនាទីផ្សេងៗគ្នា ។ ពណ៌មាស ថ្នាក់រាជអាមាត្រ មានតួនាទីកាន់នូវវត្ថុសំខាន់របស់ព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ ព្រះខ័នរាជ ព្រះមាលា ឬ មានជើងពានទ្រកាន់នូវ ព្រះលញ្ឆករ (ត្រារាជ) របស់ព្រះមហាក្សត្រ ។ ឯកសណ្ឋានពណ៌លឿង មានតួនាទីកាន់នូវជើងពាន ទ្រនូវព្រះភូសា (សំលៀកបំពាក់) ដើម្បីត្រៀមឱ្យព្រះមហាក្សត្រធ្វើការផ្លាសប្ដូរ ឯកសណ្ឋានពណ៌ទឹកក្រូច មានតួនាទីកាន់នូវឆត្រក្លោះបាំងដល់ព្រះមហាក្សត្រ ឯកសណ្ឋានពណ៌ផ្កាឈូក ក្រុមអាមាត្រ ដែលមានតួនាទីកាន់នូវ ផ្លិតក្បាច់ដូចជា សែនត្វ័ន បាំងសែង បាំងសូរ្យ បៃមន និង ភូតាន ល-។ ឯកសណ្ឋានពណ៌ក្រហម មានតួនាទី សែងព្រះស្នែងដល់ព្រះមហាក្សត្រ បើហ្លួងយាងដោយ យានព្រះសលៀង តម្រូវឱ្យមានអាមាត្រ ប្រាំបីនាក់ចាំសែងព្រះស្នែងដល់ទ្រង់ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានរុះរើនិងសាងសង់ជាថ្មីឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ប្រាសាទនេះ នៅជាន់ខាងក្រោមត្រូវបានបន្ថែមដោយការទុកដាក់ នូវឧបករណ៍តន្ត្រីបុរាណខ្មែរ ព្រមទាំងគ្រឿងប្រដាប់ប្រដាសម្រាប់ព្រះរាជពិធីហែក្បួនផ្សេងៗ ។ លុះចំណេរកាលក្រោយមក របត់សង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ប្រាសាទនេះបានក្លាយទៅជា "សារមន្ទីរព្រះសីហនុ" ដែលមានតម្កល់ទុកវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ ដ៏មានតម្លៃ ដែលមហាអគ្គបុរសរដ្ឋ នៃបណ្តាប្រទេសនានាជាមិត្ត បានថ្វាយចំពោះព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ។<ref> Kaev Bhuan (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=4mm7AAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y Tourism Sites of Cambodia], Publisher: Ponleu Khmer, Original from the University of California p.295 </ref> == ហោមណ្ឌប == '''Hor Mondob''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 17.jpg|thumb|Hor Mondob, Keep of Buddha footprint including 108 avatar of Avalokiteśvara.]] '''ហោមណ្ឌប''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Mondob) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់ជាតំណាងឱ្យភ្នំសុប្បនិមិត្ម នៃភ្នំសមុនកូដ នាដែនលង្កាទ្វីប (បច្ចុប្បន្ន: [[ស្រីលង្កា]]) ដែលមានដម្កល់ស្នាមព្រះបាត (បាតជើង) (Buddha Footprint) ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលជាព្រះបរមគ្រូនៃយេីង ដែលបានប្រតិដ្ឋាន ស្នាមព្រះបាតនេះ នៅឯភ្នំសុមនកូដ (Sumanakūta) ដែលមានកម្ពស់ 2,243 ម៉ែត្រ ។ រូបឆ្លាក់តូចៗ ចំនួន ១០៨ ដែលស្ថិតក្នុងចម្លាក់ស្នាមព្រះបាត ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ គឺតំណាងឱ្យ អវតារ ទាំង១០៨ នៃ ព្រះអវលោកកិតិស្វារៈ (Avalokiteśvara) ដែលជាសាវគ្គរបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ផងដែរ ។<ref> Janet Arrowood (2009) [https://www.google.com.kh/books/edition/Cambodia_Travel_Adventures/mVFtfFR7skkC?hl=en Cambodia Travel Adventures], Publisher: Hunter Publishing, Incorporated p.110 [[ISBN]]: 9781588437266, 1588437264 </ref> គួរបញ្ចាក់ថា: ពួកបរទេសសរសេរពាក្យ មណ្ឌប ជាភាសាអង់គ្លេសហៅថា (Mondap) យើងមិនដឹងថា ការប្រកបពាក្យ (Pronunciation) របស់ពួកគេយ៉ាងណាទេ តែវាហាក់ដូចជាឆ្ងាយនៃការបញ្ចេញសម្លេងតាមបែបខ្មែរ ។ === ហោព្រះគោ === '''Hor Preah Ko''' '''ហោព្រះគោ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Preah Ko) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងជើង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តម្កល់នូវរូបចម្លាក់ ព្រះគោ ដែលតំណាងឱ្យព្រះគោនន្ទ ដែលជាយានជំនិះរបស់ [[ព្រះឥសូរ]] ។ រូបចម្លាក់ព្រះគោដើម សាងសង់ឡើងក្នុងរាជ ព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោវង្ស]] ដែលធ្វើអំពីសំរិទ្ធ ដែលមានទំហំប៉ុនគោធំទាំងមូល នៅខាងក្នុងពោះគោ មានដម្កល់នៅគម្ពីរសាស្ត្រាក្បួនច្បាប់នគរផងដែរ ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៣៨៥ កងទ័ពសៀមបានធ្វើការវាយលុកក្រុងអង្គរជាលើកទី២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ធម្មរាជាទី១]] រូបចម្លាក់ព្រះគោ ត្រូវបានព្រះបាទ [[ពញ្ញាយ៉ាត]] នាំរត់ភៀសខ្លួន ហើយក្សត្របន្តបន្ទាប់បានថែរក្សា រហូតដល់ [[សម័យកាលលង្វែក]] រូបចម្លាក់ព្រះគោនេះត្រូវបានពួកសៀមដឹកជញ្ជូនយកទៅអាយុធ្យា ក្រោយពេលកងទ័ពសៀមវាយបែក ក្រុងលង្វែកក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ជ័យជេស្ឋាទី១]] ។ បច្ចុប្បន្ន រូបចម្លាក់ព្រះគោ ដែលស្ថិតក្នុង ហោព្រះគោ គ្រាន់តែជារូបតំណាងឱ្យស្លាកស្នាមប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុនណោះ ដោយសារតែប្រាសាទតូចមួយនេះ មានរក្សាទុកនូវគម្ពីរសាសនា និង បានរក្សាទុកនូវ [[ព្រះត្រៃបិដក]] ដូចនេះប្រាសាទនេះត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ហោព្រះត្រៃ មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ == គំនូររាមកេរ្តិ៍ == '''Reamker mural art''' [[File:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (13).jpg|thumb|Reamker mural art near Emerald Buddha Vihara]] គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលគូរនៅលើជញ្ជាំងថែវនៃព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងបរិវេណ ព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានប្រវែង ៦៤២ ម៉ែត្រ គំនូរនេះត្រូវបានគូរឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ ហើយបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ ក្រោមស្នាដៃវិចិត្រករខ្មែរ ៥រូប ដែលមកពីក្រុំជុំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ។ គំនូររាមកេរ្តិ៍ នេះត្រូវបានគូរតាមនិទានមួយចប់នៃខ្សែររឿងរាមកេរ្តិ៍តែម្ដង រាមកេរ្តិ៍គឺជាខ្សែររឿង ដែលទទួលឥទ្ធិពលពី រឿងរាមាយណៈ (Rāmāyana) ដែលមានប្រភពមកពី [[ប្រទេសឥណ្ឌា]] ដែលនិទានពីតួអង្គព្រះរាម ដែលជាអវតារចុងក្រោយរបស់ [[ព្រះវិស្ណុ]] បានកេណ្ឌទ័ពស្វាចំនួន៥មុឺន ទៅច្បាំងនិង អសុរា ក្រុងរាពណ៍ នៅឯក្រុងលង្ការដើម្បីរំដោះយក នាងសីតា ត្រឡប់មកវិញ ។ បច្ចុប្បន្ននេះគំនូរទាំងនេះមានសភាពទ្រុឌទ្រោម និង​រលុប​បាត់​បន្តិចម្តងៗ​ដោយ​សារ​ពេលវេលា និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបណ្ដាលឱ្យមានប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម ធ្វើឱ្យគំនូរនេះប្រឈមនិងការបាត់បង់រូបរាង្គបន្តិចម្ដងៗ ក្នុងពេលអនាគតខាងមុខផងដែរ ។ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៥ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានលើយកគម្រោងជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះ ដោយមានការចូលរួមពីសាស្ត្រាចារ្យគំនូរបុរាណគឺ លោកទេពនិម្មិតវិចិត្រ ជេតចន មកពីវិទ្យាស្ថានរៃយំ និង លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ ជាច្រើនរូបទៀត ដើម្បីគូរបន្ថែមពណ៌ស្ដារជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះឡើងវិញ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។ ទោះជាយ៉ាងណា កត្តាពេលវេលា និង អាកាសធាតុគឺនៅតែជាកត្តាចម្បងដែលបណ្ដាលឱ្យ គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលមានអាយុកាលជាងមួយរយឆ្នាំនេះ ទទួលរងនូវប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម នាំឱ្យគំនូរទាំងអស់នេះពុកផុយរលុបបាត់បន្តិចម្ដងៗតាមកាលវេលាដដែល ។<ref> Lī Tārāvudh, Ingrid Muan, (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=arPWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cultures of Independence], Publisher: Raiyaṃ institute, Original from the University of Michigan p.358 </ref> == ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ == '''Khemarin Royal Residence''' [[File:Phnom Penh Preah Moha Prasat Khemarin 01.jpg|thumb|Khemarin Royal Residence built 1927]] ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២៧ ដោយស្ថាបត្យករគឺលោកឧកញ៉ា ទេពនិមិ្មតខៀវ ក្នុងរាជព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ។ ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ស្ថិតនៅខាងលិចឈៀងខាងជើង នៃប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ប្រើប្រាសសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់គង់ប្រថាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ រាជដំណាក់នេះផងដែរ ត្រូវបានត្រៀមទុកសម្រាប់ភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ សម្រាប់ការចូលគាល់បង្គំទូលថ្វាយ ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា និង ព្រះវរៈរាជមាតាជាតិកម្ពុជា ដើម្បីសម្ដែងការគួរសម ។ នៅផ្នែកខាងមុខ ព្រះរាជដំណាក់មានទង់ព្រះរាជសង្ហារ ដែលជាទង់ព្រះបរមរាជវាំង តំណាងឱ្យវត្តមាន នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូត ឡើងលើ ដល់ចុងកំពូល មានន័យថា អង្គ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គង់ប្រថាប់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូតចុះ ត្រឹមពាក់កណ្តាលដង មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ធ្វើការកាន់ទុក្ខដល់ព្រះញាតិវង្ស ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានបង្ហូត មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់មិនបានគង់ប្រថាប់ ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងនោះទេ ។ នៅខាងមុខក្លោងទ្វារ នៃព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ គឺជាប៉ុស្តិ៍យាម នៃកងការពារព្រះរាជដំណាក់ កងការពារព្រះរាជដំណាក់ ប្រើឯកសណ្ឋានអាវកកុដពណ៌ស ពាក់មួក ប្រពាស នៅខាងលើមួកមានត្រាព្រះរាជសង្ហារ ប្រើស្រោមដៃពណ៌ស ប្រដាប់ដោយកាំភ្លើងវែងប្រភេទ (AK-47) ស្លៀកខោខៀវឆ្នូតក្រហម ត្រូវឈរត្រង់ខ្លួនក្នុងឥរិយាបថយាមល្បាត និងត្រូវឈរក្នុងរយៈពេល ២ម៉ោង ទើបមានការផ្លាសប្ដូរម្ដង ដោយសារច្បាប់នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងបច្ចុប្បន្នមានការធូរលុង ដូចនេះឆ្មាំព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានរឹតបន្តឹងនោះទេ ។<ref> The international magazine of fine interior design (2000) [https://books.google.com.kh/books?id=TtlUAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Architectural Digest, Volume 57], Publisher: Conde Nast Publications, Original from the University of Michigan p.92 </ref> == ព្រះទីន័ងភោជនីយ == '''Preah Tineang Phochani''' [[File:04-Preah Tineang Phochani Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Preah Tineang Phochani, mean Pavilion of King Birthday and Performances of the Royal Ballet.]] ព្រះទីន័ងភោជនីយ ត្រូវបានក៏សាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១២ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ រាជដំណាក់នេះគឺជា ព្រះពន្លាភោជនីយ ដែលប្រើប្រាសសម្រាប់រៀបចំពិធីលៀងសាយភោជន៍ (ពិធីជប់លៀង) ដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងកម្មពិធីបុណ្យខួបចម្រើនព្រះជន្មដល់ព្រះមហាក្សត្រ (King Birthday) ដែលមាននូវការរៀបចំផ្ទាំងទស្សនីយភាព សិល្បៈរបាំ ដែលមានជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] រាំសម្ដែងថ្វាយជូនដល់ភ្ញៀវកិត្តិយស ក៏ដូចជាភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរាជាតិផងដែរ ។ ផ្នែកស្ថាបត្យកម្ម ព្រះពន្លាភោជនីយនេះ មានលម្អនៅគំនូរក្បាច់ផ្កាភ្ញី ក្នុងទ្រង់ជាសិល្បៈបារាំង នៃផ្នែកខាងលើនៃពិតាន ។ នៅក្នុងពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មព្រះមហាក្សត្រ អាចនិងរៀបចំធ្វើឡើងចំនួនបីថ្ងៃ ប្រសិនបើមានការរៀបចំនូវពិធីបុណ្យតាំងតុ មុនមួយថ្ងៃនៃ នៃថ្ងៃចម្រើនព្រះជន្មរបស់ ព្រះមហាក្សត្រ ។<ref> Danielle Guéret, Dominique-Pierre Guéret (2009) [https://books.google.com.kh/books?id=jGCGwtYLLaAC&num=9&redir_esc=y Cambodge: art, histoire, société], Publisher: Impr. nationale éditions, Original from University of California, Berkeley p.366 [[ISBN]]: 2742774904, 9782742774906 </ref> == ក្រោលដំរីរាជវាំង == '''Royal Elephant Stable''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 27.jpg|thumb|Elephant Stable in Cambodia royal palace]] ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្រោលដំរីនេះស្ថិតនៅផ្នែកខាងត្បូង ជាប់និងរបងព្រះបរមរាជវាំង ក្រោលដំរីមានលក្ខណៈជាផ្ទះកឹង ដែលរក្សាទុកដាក់សត្វដំរី ចន្លោះពី ១០ក្បាល ទៅ ១៥ក្បាល ដំរីទាំងនេះត្រូវបានចិញ្ចឹមថែរក្សាសម្រាប់ជាយាន្តជំនិះដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះញាតិវង្ស ហើយដំរីទាំងនេះត្រូវបានទុកដាក់សម្រាប់ការត្រៀម សម្រាប់ពិធីបុណ្យហែរក្បួនផ្សេងៗ ដំរីដែលសំខាន់ជាងគេ គឺជាដំរីស ដែលមានតែមួយក្បាលប៉ុនណោះ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ ក្រោយបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមសុីវិលនៅកម្ពុជា ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានរុះរើនិងជួសជុលឡើងវិញ និង ត្រូវបានកែលម្អទៅជា សារៈមន្ទីររោងដំរី ដើម្បីដាក់តាំងនូវប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ការហែរក្បួនក្នុងរាជពិធីផ្សេងៗ ព្រោះក្រោយសម័យសង្គ្រាមមិនមានដំរីទាំងនោះទៀតទេ ។ នៅសារៈមន្ទីររោងដំរីមានការដាក់តាំងបង្ហាញដូចជា៖ គ្រឿងប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ហែរក្បួនរបស់ព្រះបរមរាជវាំង សាលពិពណ៌រូបថត ផ្ទគំរូបុរាណខ្មែរ រឿងសំលៀកបំពាក់បុរាណខ្មែរ សាលតាំងលក់វត្ថុអនុសោរីយ៍ ផ្សេងៗ...។<ref> Milton E. Osborne (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=xz-BVT5ENW4C&dq=Phnom+Penh+A+Cultural+History&source=gbs_navlinks_s Phnom Penh: A Cultural and Literary History], Publisher: Signal Books p.232 [[ISBN]]: 1904955401, 9781904955405 </ref> '''Preah Rech Domnak Chan''' [[File:Royal Palace Buildings (1502569097).jpg|thumb|Preah Rech Domnak Chan built 1954]] ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៤ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម សុរាម្រឹត រាជដំណាក់នេះស្ថិតនៅជាប់និង វិមានណាប៉ូលេអុងទី៣ ។ ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ជាការិយាល័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ អំឡុងពេលដែលទ្រង់ដោះស្រាយព្រះរាជកិច្ចព្រះនគរ ។ រាជដំណាក់នេះមានកម្ពស់ ២ជាន់ ជាន់ខាងលើតម្កល់នៅសំលៀកបំពាក់ និង គ្រឿងមកុដ ក្រុមរបាំព្រះរាជទ្រព្យ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ ផ្នែកខាងក្រោមត្រូវបានរៀបចំជាការិយាល័យ នៃក្រុមមន្ត្រីព្រះបរមរាជវាំង ។ បច្ចុប្បន្ន ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានរៀបចំជាមន្ទីរការិយាល័យរដ្ឋបាល របស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។<ref> Pusat Penelitian Sumberdaya Regional (Indonesia) (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=o_wMAQAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Development of Tourism in Cambodia: Cultural Conservation, History, and Environment], Publisher: Research Center for Regional Resources, the Indonesian Institute of Sciences, Original from the University of Michigan p.224 [[ISBN]]: 9797993817, 9789797993818 </ref> '''See also''' * [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត]] == ឯកសារយោង == ivowirg2gvsdiypwr4ex5l0bodirz4y 338916 338915 2026-08-13T04:59:31Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Constructon_of_Cambodia_Royal_Palace.jpg|Constructon_of_Cambodia_Royal_Palace.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this u 338916 wikitext text/x-wiki {{pp-move-indef}} <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude> {{Good article}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #FFFFFF;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS; font-size: 15pt; color: #000000; text-shadow: 0px 0px yellow;> '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 1.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk <br> Preah Borom Devata |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះផ្លូវការណ៍''' | ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា |- style="vertical-align:center;" |'''ទង់ព្រះរាជវាំង''' | [[File:Royal_Standard_of_the_King_of_Cambodia.svg|30px]] |- style="vertical-align:center;" |'''រកឃើញ''' |គ.សករាជ ១៨៦៥ |- style="vertical-align:center;" |'''អ្នកបង្កើត''' | [[នរោត្តម]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' |សម័យកាលកម្ពុជានិយមបារាំង |- style="vertical-align:center;" |'''ស្ថាបត្យកម្ម''' | រចនាបថបាយ័ន |- style="vertical-align:center;" |'''រចនាសម្ព័ន្ធ''' | យកលំនាំតាម ក្រុងអង្គរធំ |- style="vertical-align:center;" |'''វិស្វករ''' | [[បារាំង]]-[[ខ្មែរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''ឆ្នាំសាងសង់''' | ១៨៦៦ |- style="vertical-align:center;" |'''រយៈពេលសាងសង់''' | ៤ ឆ្នាំ |- style="vertical-align:center;" |'''បើកជាផ្លូវការណ៍''' | ១៤ កុម្ភៈ ១៨៧០ |- style="vertical-align:center;" |'''ទីតាំង''' | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] |- style="vertical-align:center;" |'''មាតដ្ឋាន''' |183,135 m² |- style="vertical-align:center;" |'''ទំហំខ្នាត''' |(421m x 435m) |- style="vertical-align:center;" |'''សំណង់ស្ថិតក្រោម''' | ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង |} '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' ([[អង់គ្លេស]]: Royal Palace of Cambodia) គឺជាសំណង់អាគារដែលមានរចនាសម្ព័ន ជាព្រះរាជដំណាក់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រនៃកម្ពុជា ដែលទ្រង់គង់ប្រថាប់រស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍ ។ <u>ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា មានឈ្មោះពេញជាផ្លូវការណ៍ហៅថា '''"ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា"''' (Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk Preah Borom Devata)</u> តែដោយសាររាជវាំងមួយនេះឆ្លងកាត់នូវភ្លើងសង្គ្រាមអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ទើបឈ្មោះដើមត្រូវបានគេបំភ្លេច និងត្រូវបានហៅជំនួសថា <u>ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខសិរីមង្គល ។ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា ចាប់ផ្ដើមសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ហើយត្រូវបានបញ្ចប់ និងដាក់ឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]]</u> ។<ref> American Numismatic Association (1932) [https://books.google.com.kh/books?id=7_cMAAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y The Numismatist: For Collectors of Coins, Medals, Tokens and Paper Money, Volume 45], Publisher: American Numismatic Association. Original from the University of Michigan </ref> == ប្រវត្តិព្រះបរមរាជវាំង == '''History of the Royal Palace''' មុនពេលសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មីនៅតំបន់ចតុមុខ ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] បានសម្រេចព្រទ័យក្នុង ការផ្លាសប្ដូររាជធានីពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ នៃគ.សករាជ ដោយការប្រឹក្សាយោបល់ពីទេសាភិបាលបារាំង ពាក់ព័ន្ធទៅនិងចលនាបះបោរជាច្រើន ដែលបានបង្កើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ មូលហេតុសំខាន់ពីរដែលកើតមានចលនាបះបោរជាច្រើនកើតឡើង ទី១-ការជំរិទ្ធទារពន្ធពីទេសាភិបាលបារាំង ទី២-ក៏ព្រោះតែ សន្ធិសញ្ញា [[បារាំង]]-[[សៀម]] (Franco-Siamese Treaty of 1864) ដែលចុះនៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៦៤ នៃគ.សករាជ ដែលបារាំងបានកាត់ទឹកដីប្រទេសកម្ពុជាទៅឱ្យប្រទេសសៀម ចំនួន៧ ខេត្ត ដូចជា៖ ១.[[ខេត្តកោះកុង]], ២.[[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] ៣.[[ខេត្តបាត់ដំបង]] ៤.ស្វាយសុីសុផុន (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) ៥.[[ខេត្តសៀមរាប]] ៦.ម្លូព្រៃ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តព្រះវិហារ]]), ៧.ទន្លេរពៅ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]]) ហើយបារាំង បានកាត់ខេត្តចម្ប៉ាសាក់ របស់កម្ពុជា ទៅឱ្យប្រទេសឡាវផងដែរ ។ ដោយបែបនេះហើយ ទើបកើតមានការបះបោរមិនឈប់ឈរ ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ការបង្ហូរឈាមរវាងប្រជាជនខ្មែរ និង បារាំងបានចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ ១៨៦៤ រហូតដល់បារាំង យល់ព្រមចុះសន្ធិសញ្ញា ជាមួយនិង ព្រះបាទនរោត្តម ដោយប្ដូរពីការដាក់អណានិគមលើកម្ពុជា ទៅជាដែនអណាព្យាបាលបារាំងវិញ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៧ នៃគ.សករាជ (French protectorate of Cambodia 1887) ។ ក្រោយពេលព្រះបាទ នរោត្តម ផ្លាសប្ដូររាជធានី ពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ ក្រុងនេះត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ហើយការសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មី ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅអំឡុងខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៨៦៦ និង ត្រូវបានបញ្ចប់ក្នុងអំឡុង ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ នៃគ.សករាជ ។ <ref> John Robert Victor Prescott, Gillian Doreen Triggs (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=r4FJXXciuhsC&dq=International+Frontiers+and+Boundaries+Law,+Politics+and+Geography&source=gbs_navlinks_s International Frontiers and Boundaries: Law, Politics and Geography], Publisher: Martinus Nijhoff Publishers p.504 [[ISBN]]: 9004167854, 9789004167858 </ref> <ref> The Library of Congress Country Studies (1981) [https://www.loc.gov/item/81641760/ The world factbook], Publisher: National Foreign Assessment Center (U.S.) United States. Central Intelligence Agency, Library of Congress Number: 81641760 </ref> == រចនាសម្ព័ន្ធ == '''Structure''' [[File:Palais royal de Phnom Penh (salle du trône, avant 1910).jpg|thumb|Cambodia royal gets built 1866, And destroy by Thai Air-force (1939-1940).]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខនៅភ្នំពេញ បានសាងសង់យកលំនាំតាម រចនាសម្ព័ន្ធ​ស្ថាបត្យកម្ម​នា​សម័យ​អង្គរ ដោយផ្ដោតទៅលើគម្រូនៃរចនាសម្ព័ន្ធ នៃក្រុងអង្គរធំ (Angkor Thom Structure) ដែលមានច្រកទ្វារចេញចូល ចំនួន៥ ដែលច្រកទ្វារនីមួយៗ ធ្វើឡើងមិនឱ្យមានការរត់ខ្សែរបន្ទាត់ចាក់ចំមុខគ្នាឡើយ ដូចគ្នាទៅនិងប្លង់រចនាសម្ព័ន្ធនៃក្រុងអង្គរធំទាំងមូលផងដែរ ។ ច្រកទ្វារខាងកើត ដែលមានច្រកទ្វារចូលពីរ ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យ" (Victory Gate) ច្រកទ្វារខាងត្បូង ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារមង្គល" (Glory Gate), ច្រកទ្វារខាងលិច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យភូមិ" (Spirit Gate) ទ្វារមួយនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តែពួកក្រមការព្រះរាំជវាំងប៉ុនណោះ ទើបអាចចេញចូលបាន ដូចជា ពួកភីលៀង និង ពួកអាមាត្យជាដើម ។ ច្រកទ្វារខាងជើងបិទជាប់ជានិច្ច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារទុក្ខ" (Sad Gate) ខ្លោងទ្វារទុក្ខត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់នៅពេលណាដែលមានក្រុមគ្រួសារព្រះញាតិវង្ស នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រចូលទិវង្គតប៉ុនណោះ ការដំណើរការព្រះមជ្ឈូសា និង ព្រះសពត្រូវយកទៅបូជានៅទីវាលព្រះមេន ប៉ុន្តែក្រោយមក រចនាសម្ព័ន្ធនៃច្រកទ្វារទាំងប្រាំនេះត្រូវបានប្រែប្រួលទៅតាមសម័យកាលផងដែរ ដោយមាននូវការកែប្រែនៃច្រកទ្វារចេញចូល ។ ព្រះបរមរាជវាំងមានកំពែង ព័ទ្ធជុំវិញ ដែលមានប្រវែងសរុប ១៧៧២ ម៉ែត្រ (1772m), ដោយកំពែងខាងកើតមានប្រវែង ៤២១ ម៉ែត្រ (421m), កំពែងខាងលិចមានប្រវែង ៤៣៥ ម៉ែត្រ (435m) កំពែងខាងជើងមានប្រវែង ៤៨៤ ម៉ែត្រ (484m) និង កំពែងខាងត្បូងមានប្រវែង ៤៣២ ម៉ែត្រ (432m) ។<ref> Donald P. Whitaker, American University (Washington, D.C.). Foreign Area Studies (1973) [https://books.google.com.kh/books?id=frFAAAAAIAAJ&dq=Area+Handbook+for+the+Khmer+Republic+(Cambodia)&source=gbs_navlinks_s Area Handbook for the Khmer Republic (Cambodia)], Publisher: U.S. Government Printing Office p.389 </ref> == ស្ថតបត្យកម្ម == '''Architecture''' [[File:Palais Royal de Phnom Penh (6).jpg|thumb|Cambodia royal palace architecture and decorative arts.]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ត្រូវបានរចនា និង គូរប្លង់ស្ថាបត្យកម្មដោយលោកឧកញ៉ា "ទេពនិម្មិត ម៉ក់" ដែលោកជាស្ថាបត្យករដ៏ជំនាញម្នាក់ ដែលបានដាក់បញ្ចូលនូវស្ថាបត្យកម្មតាមបែបផែន នៃវប្បធម៌សិល្បៈកម្ពុជា នាសម័យកាលអង្គរ ។ រចនាសម្ព័នសំណង់ព្រះបរមរាជវាំង មានការរួមបញ្ចូលនូវ សាសនា ជំនឿអរូបី សិល្បៈនៃការតុបតែងលម្អ ដែលប្រើប្រាសការរចនាសំណង់ឈើនៃគ្រឿងបង្គុំខ្មែរ ដូចជា៖ ការប្រើប្រាស ជហ្វ៊ាដងក្ដារ សសរស្ដម្ភ សសរពេជ្រ ហោជាង កំពូលមកុដ កន្សោមតាឱ បល្ល័ង្កឈូក សារពើសូត្រ ឆាករួត ទែនទយ ក្បឿងស្រកានាគ-ស្រកាត្រី និង ការប្រើប្រាសនូវក្បាច់ផ្កាភ្ញី លម្អផ្សេងៗទៀត រួមជាមួយ និង ការលាបថ្នាំពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ដែលសុទ្ធសឹងជាការរចនាតាមបែបស្ថាបត្យកម្មខ្មែរសុទ្ធសាធ ។ សំណង់រាជដំណាក់ដែលមាន កំពូលស្រួច គឺ តំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ដែលបង្ហាញ ពីភាពជាម្ចាសគ្រប់គ្រងទៅលើរតនៈសម្បត្តិរបស់ជាតិ រូបព្រះកេសព្រហ្ម តំណាងឱ្យការគោរពចំពោះ ពួកអទិទេព ឬ ពួកទេវតា ដែលនាំមកនូវព្រហ្មវិហ៊ារធម្មទាំងបួនគឺ មេត្តា-ករុណា-មុទិតា និង ឧបេក្ខា ។ បណ្ដុំនៃគ្រឿងបង្គុំដែលនៅពីលើរាជដំណាក់ ត្រូវបានហៅថា "បុស្បុក" (Bossabok) តំណាងឱ្យភ្នំព្រះសុមេរុ ដែលជាលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកទេវៈ ឬ ពួកទេវតា ដូចនេះហើយ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាដែលស្ថិតនៅចំទន្លេបួនប្រសព្វគ្នា រវាងទន្លេមេគង្គលើ ទន្លេមេគង្គក្រោម ទន្លេសាប និង ទន្លេបាសាក់ ដែលត្រូវបានគេឱ្យឈ្មោះថាទន្លេចតុមុខ ភាពសុីចង្វាក់គ្នា នៃអត្ថន័យនិទានទេវកថា និង ភូមិសាស្ត្រដ៏ល្អនេះ ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានប្រសិទ្ធិនាមហៅថា "ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា" ។ ព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានលាបពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ពណ៌នីមួយៗមានជាអត្ថន័យដូចជា៖ ពណ៌មាស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យសេចក្ដីថ្កុំថ្កើនរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ពណ៌លឿង ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យ សាសនាព្រះពុទ្ធ ដែលមាននិកាយពីររួមបញ្ចូលគ្នា ធម្មយុត្តិកនិកាយ និង មហានិកាយ ពណ៌ស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេស តំណាងឱ្យសាសនាព្រហ្មញ្ញផងដែរ ។ <ref> Jacques Dumarçay (1991) [https://books.google.com.kh/books?id=jXRuAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Palaces of South-East Asia: Architecture and Customs], Translated by Michael Smithies, Publisher: Oxford University Press, Original from the University of Michigan p.143 [[ISBN]]: 0195889673, 9780195889673 </ref> == ការបែងចែក ព្រះរាជដំណាក់ == '''The division of the royal residence''' ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ មានរាជដំណាក់ធំតូច ៣២ រាជដំណាក់ ដែលមានផ្ទៃក្រឡាប្រមាណជា 300,000 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (500m x 600m) ប៉ុន្តែដោយសារតែកត្តានយោបាយ សង្គ្រាម និង ការបន្ថែមសំណង់រដ្ឋ ទើបក្រោយមកទំហំផ្ទៃដីព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានកាត់បន្ថយមកត្រឹម 183,135 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (421m x 435m) ហើយព្រះរាជដំណាក់ជាច្រើនត្រូវបានរុះរើកាត់បន្ថយមកត្រឹមតែ ១០ រាជដំណាក់ប៉ុនណោះមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ ព្រះរាជដំណាក់ នៃ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ រួមមាន៖ === មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ === '''Maha Brasat Preah Tineang Tevea Vinichhay''' [[File:02-Throne Hall Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Royal throne hall of Cambodia royal palace]] មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ជាប្រាសាទដែលសាងសង់ឡើងអំពីសំណង់ឈើ ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] និងមានរបងព្រះមហាមកុដរាជដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ព័ទ្ធមួយជាន់ទៀត ប៉ុន្តែក្រោយមក សំណង់ឈើត្រូវបានរុះរើចេញ នៅថ្ងៃ ទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩១៥ និង ជំនួសវិញដោយសំណង់ថ្ម ដែលចាប់សាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ ដែលការសាងសង់នេះមានរយៈពេល ២ឆ្នាំ និងបានបើកសម្ភោធឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃ ទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩១៩ ក្នុងរាជ [[ព្រះសុីសុវត្ថិ]] ចំណែកឯ របងទ្វារព្រះមហាមកុដរាជ ដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ដែលតំណាងឱ្យច្រកទ្វារទាំង២១ របស់ពួកទេវៈ ដែលបានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកអសុរា នៃនិទានទេវកថា របស់ព្រហ្មញ្ញសាសនា របងទ្វារនេះ ត្រូវបានកងទ័ពអាកាសសៀម បើកការទំលាក់គ្រាប់បែកទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពបារាំងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ហើយបានទម្លាក់បំផ្ទុះខ្ទេចទាំងស្រុងក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ គឺជាសាលតម្កល់ព្រះរាជបល្ល័ង (The Royal Throne Hall) ដែលមានទំហំ បណ្តោយ ៦០ម៉ែត្រ ទទឹង ៣០ម៉ែត្រ និង មានកំពូលស្រួចកំពស់ ៥៩ម៉ែត្រ ហើយព្រះកំពូលព្រហ្ម តំណាងឱព្រហ្មវិហារធម៌ទាំងបួន ដំបូលមហាប្រាសាទ មានគ្រឿងបង្គុំខ្មែរទែនទយ ដែលមានក្បាច់លម្អជារូបគ្រុឌ ក្នុងទម្រង់ទ្រដំបូលប្រាសាទ ដែលនិទានអំពី ចម្បាំងរវាងពួកទេវៈនិងពួកអាសុរា ក្នុងនិទានទេវកថា នៃការកូសមុទ្រចក្រវាឡ ដែលមានឆ្លាក់នៅ [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] ដែលនិទាន ក្រោយពេលពួកអាសុរា មិនទទួលបានទឹកអម្រឹត ពួកអាសុរា បានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកទេវៈនៅឯឋានសួគ៌របស់ព្រះឥន្ទ្រ បណ្ដាលឱ្យឋានសួគ៌បាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមក ហើយពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌដែលជាបុព្វការីជន ដែលមានចំនួនរាប់សែនក្បាល និងជាកូននាងវិនីតា ដែលមានស្វាមីជា ព្រាហណ្ម៍នាម កោស្សប៉ៈ គ្រុឌបាននាំគ្នាហោះហើរមកទ្រឋានសួគ៌មិនឱ្យបាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមកនោះទេ ដោយសេចក្ដីស្មោះត្រង់នៃការគោរពរបស់ពួកគ្រុឌទៅលើពួកទេវៈ ដូចនេះហើយ ពួកទេវៈក៏បែងចែកទឹកអម្រឹតមួយចំណែកទៅកាន់ពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌផងដែរ ។<ref> Julio A. Jeldres (1999) [https://books.google.com.kh/books?id=4H5uAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Royal Palace of Phnom Penh and Cambodian Royal Life], Publisher: Post Books, Original from the University of Michigan p.132 [[ISBN]]: 9742020477, 9789742020477 </ref> '''មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ចែកចេញជាប្រាំបួនសាលសំខាន់ៗដូចជា៖''' * '''១.សាលព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ''' ជាសាលដែលមានដម្កល់នៅព្រះរាជបល្ល័ង ធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ អមទៅដោយឆ័ត្ររួតប្រាំបួនថ្នាក់ចំនួនបួន ដាក់បញ្ឈរអមសងខាងព្រះរាជបល្ល័ង និង មានបាំងនូវព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ ដែលជាឆ័ត្ររួតពណ៌ស មានប្រាំបួនថ្នាក់ តំណាងឱ្យ ដួងផ្កាយនព្វន្ត ដែលការពារដោយតារាទេពនិករ នៃទេវៈ ទាំង៩ ដូចជា ១-ព្រះសុរិយា ២-ព្រះចន្ទ្រា ៣-ព្រះអង្គារកាឡា ៤-ព្រះពុធ ៥-ព្រះហស្បាតិ ៦-ព្រះគ្រូសុក្រាចារ្យ ៧-ព្រះសៅរ៍សានី ៨-អាសុរារាហ៊ូ ៩-ព្រះកេតុ ដែលត្រូវបានប្រទានពរពីព្រះនរាយណ៍ ចំណែកឯលេខ ៩ នេះ ដែលគេសម្គាល់ថាជាវិជ្ជា​លេខ ​ដែលជាលេខខ្ពស់ តំណាងឱ្យរាសីចក្រដែលខ្ពស់​បំផុតផងដែរ ។ * '''២.សាលព្រះបរមអដ្ឋិ''' គឺជាសាលតម្កល់នូវអដ្ឋិធាតុ ព្រះញាតិវង្សក្រោយពេលធ្វើពិធីបូជាព្រះសពរួច មុនពេលអដ្ឋិធាតុ ត្រូវដង្ហែរយកទៅតម្កល់ក្នុងព្រះបរមចេតិយណាមួយ ។ * '''៣.សាលព្រះបរមរូបញាតិវង្ស''' គឺជាសាលដែលមានដាក់តាំងនូវរូបសំណាកព្រះញាតិវង្សធ្វើអំពីមាសសុទ្ធក្នុងទម្រង់មួយកំណាត់ខ្លួន ។ * '''៤.សាលព្រះមហាបុស្បុក''' គឺជាសាលតម្កល់នូវបុស្បុក ដែលជំនួសឱ្យព្រះរាជបល្ល័ង ករណីដែលព្រះហាក្សត្រគ្រងរាជដោយក្សត្រស្រី ដែលអង្គព្រះមហាក្សត្រី ដែលធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជ ត្រូវឡើងទៅគង់នៅលើបុស្បុកជំនួសឱ្យរាជបល្ល័ង ។ * '''៥.សាលហោព្រខ័ន''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចកកុធភណ្ឌ (គ្រឿងសម្រាប់រាជ) ទាំង៥ រួមមាន៖ ១.ព្រះមកុដរាជ ២.ព្រះវាលវិជនី (ផ្លិតរោមសត្វពណ៌ស) ៣.ព្រះខ័នរាជ ៤.ព្រះស្វេតឆត្រ ៥.ព្រះសុពណ៌បាទុកា (ស្បែកជើងមាស) ។ ករណីដែលនគរកំពុងវឹកវរដោយរឿងនយោបាយជាតិ ក្រុមបាគូ និង យកព្រះខ័នរាជ ទៅហោបញ្ចក្សេត្រ ឬ ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន ធ្វើពិធីហូតព្រះខ័នរាជដើម្បីផ្សងមើលប្រផ្នូលជាតិ ដោយក្រុមបាគូត្រូវរៀបគ្រឿងពលិកាដង្វាយផ្សេងៗ រួចត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជមកដាក់តម្កល់លើខ្នើយពូក ដោយត្រូវដាក់ចុងផ្លែដាវបែរទៅទិសខាងត្បូង និង ត្រូវដាក់គល់ដាវទៅទិសខាងជើង ហើយពួកព្រាហ្មណ៍ ៨រូប សូត្របូជា ផ្សងមើលប្រផ្នូលរួចស្រេចហើយត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជទៅរក្សាទុកនៅកន្លែងដើមវិញ ។ ការហូតព្រះខ័នរាជចេញពីស្រោមដាវ មានកំណត់ដែលអាចហូតបានតែក្នុងថ្ងៃអង្គារប៉ុនណោះ ព្រោះថ្ងៃអង្គារ ជាថ្ងៃរឹង ដែលជាឬកនៃថ្ងៃកាច ដូចនេះបើសិនជាផ្លែព្រះខ័នរាជឡើងច្រេះក្រហមដូចឈាមទំនាយទាយថាស្រុកទេសនឹងកើតកល្លយុគសឹកសង្គ្រាម បើសិនជាព្រះខ័នរាជមានច្រេះកាន់ស្នឹមទំនាយទាយថានឹងមានការផ្លាស់ប្ដូរអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ * '''៦.សាលព្រះមហាមន្ទីរ''' គឺជាសាលដែលមានស្វេតឆ័ត្រពណ៌សមាន ៧ថ្នាក់ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រគង់ប្រថាប់ ដើម្បីធ្វើពិធីសូត្រមន្តធម្មទានផ្សេងៗ ។ * '''៧.សាលព្រះរាជបណ្ឌិត''' គឺជាសាលដែលពួកមន្ត្រីចូលទៅសរសេរអំពីរបាយការណ៍អ្វីមួយទាក់ទងនិងរឿងសង្គមជាតិ ដើម្បីដាក់ជូនថ្វាយដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រក្នុងការសណ្ដាប់ និង ដោះស្រាយ ។ * '''៨.សាលព្រះក្រឡាបន្ទំ''' គឺជាសាលដែលជាទីគង់ប្រថាប់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងសំរាកនិន្ទ្រា ដោយគ្រែផ្ទំរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ មាននាមថា ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ចំណែកឯគ្រែផ្ទំ របស់អង្គអគ្គមហេសី មាននាមថា ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ។ * '''៩.សាលព្រះពុទ្ធរូប''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នូវរូបព្រះពុទ្ធបដិមាករ ដែលធ្វើអំពីត្បូងមរកត ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ នៃគ.សករាជ នាស.វទី១៧ ក្នុងរាជព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ នៃ [[បរមរាជាទី៤|ព្រះបរមរាជាទី៤]] ដែលរក្សាទុក សម្រាប់តែអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះមាតាបិតា នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីធ្វើការថ្វាយបង្គំបួងសួងជាលក្ខណៈឯកជនភាពប៉ុនណោះ បដិមារព្រះពុទ្ធមរកតនេះត្រូវបានហៅថា ព្រះកែវមរកត (Emerald Buddha) ចំណែកឯ រូបបដិមារ ព្រះកែវមរកត ចម្លង ដែលដម្កល់នៅក្នុង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត គឺជាបដិមាដែលសាងឡើងអំពីថ្មកែវគ្រីស្តាល់ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១៩ ដោយជាងចម្លាក់ជនជាតិបារាំងប៉ុនណោះ គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" René Jules Lalique ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានមុខងារជា រាជដំណាក់ ដែលត្រៀមសម្រាប់រៀបចំពិធីការផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ * ពិធីគ្រងរាជសម្បត្តិ (The Coronation Ceremony) * ពិធីរាជាភិសេក ព្រះញាតិវង្ស (The Royal Wedding Ceremony) * ពិធីបុណ្យទ្វាទសមាស ( The 12-Month Royal Ceremony) * ពិធីព្រះរាជសវនាការថ្វាយសារតាំង (The Royal Letter of Credence Ceremony) * ពិធីសច្ចាប្រណិធាន (The Swearing of Government Ceremony) * ពិធីបដិសណ្ឋារកិច្ច ចំពោះភ្ញៀវជាន់ខ្ពស់ ទាំងភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ (The Hospitality for Senior Guests, Both National and International Ceremony) គួរបញ្ចាក់ថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានឈ្មោះពេញហៅថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មហៃមហាស្ថាន ដែលចែកចេញជា ១១ មណ្ឌលដាច់ចេញពីគ្នា ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្តម ប៉ុន្តែក្រោយមកពាក្យពេញ មហៃមហាស្ថាន មិនសូវយកមកប្រើប្រាសក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ នោះឡើយ ព្រោះកុំឱ្យលំនាំឈ្មោះនេះមានការយល់ច្រឡំថាចម្លងចេញពីរាជវាំងប្រទេសសៀម ។ ការពង្រីកទំហំប្រាសាទ បានរួមបញ្ចូលមណ្ឌលមួយចំនួនបញ្ចូលគ្នា ហើយមណ្ឌលទាំងនេះត្រូវបានប្រែសម្រួល ដោយបែកចេញនូវមណ្ឌល២ នោះគឺ ហោសំរាន្តភិរម្យ និង ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ត្រូវបានប្ដូរជា ហោសំរិទ្ធភិមាន ។ ១.ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ២.ព្រះទីន័ងសំរាន្តភិរម្យ ៣.ព្រះទីន័ងមហាស្វេតឆត្រ ៤.ព្រះទីន័ងទក្សិណ ៥.ហោព្រះអដ្ឋិ ៦.ហោព្រះពុទ្ធរូប ៧.ព្រះទីន័ងសុរាអមរិន្ទ ៨.ព្រះទីន័ងមហារាជមន្ទីរ ៩.ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ១០.ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ១១.ហោព្រះគ្រឿង ។ === ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា === '''Brasat Preah Tineang Chan Chhaya''' ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា គឺជាព្រះពន្លាជ័យដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ដល់ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅជាប់កំពែងផ្នែកខាងមុខ នៃព្រះបរមរាជវាំងសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងទតក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ព (Military Parade) សំណង់ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រាសាទនេះមានរាងជាចតុកោណកែង តួប្រាសាទលូតវែងស្របតាមអ័ក្សនៃកំពែងជាន់ក្រៅនៃព្រះបរមរាជវាំង ដែលមានជហ៊្វាដងក្ដារ ១២ កំពូលមានលក្ខណៈជាសារពើសូត្រ ដែលមានសណ្ឋានជាបុស្បុក៥ថ្នាក់ ចុងកំពូលមានកន្សោមតាឱ៣ជាន់ ឈូករួត៧ជាន់ និងកំពូលខ្ពស់ស្រួចចាក់ឡើងទៅលើតំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ។ តួប្រាសាទផ្នែកខាងក្រោមជាប់នឹងកំពែងរាជវាំងសាងសង់អំពីឥដ្ឋ និង បាយអ ផ្នែកខាងលើសង់អំពីសំណង់ឈើ មានដំបូលជាគ្រឿងបង្គំុឈើ ប្រក់ក្បឿងស្រកាត្រី ផ្នែកខាងក្រោមនៃពិតាន មានគូរនៅគំនូររបាំក្បាច់បុរាណខ្មែរផងដែរ ។ ព្រះទីនាំងចន្ទឆាយាជាប្រាសាទតែមួយគត់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងដែលមិនមានការបិទបាំងដោយជញ្ជាំង ដើម្បីឱ្យលំហផ្នែកខាងក្នុងទទួលនូវខ្យល់អាកាសចេញចូលគ្រប់គ្រាន់ ភាពអស្ចារ្យនៃប្រាសាទនេះ គឺនៅពេលរាត្រីដែលមានព្រះចន្ទពេញវង្ស ពន្លឺព្រះចន្ទនិងចែងចាងចូលមកខាងក្នុងប្រាសាទ ចំណាំងផ្លាតនៃពន្លឺព្រះចន្ទនិងបង្កើតបានជាស្រមោលយ៉ាងភ្លឺនៅក្នុងប្រាសាទ ដែលត្រូវបានស្គាល់ថា ប្រាសាទនៃពន្លឺស្រមោលព្រះចន្ទ (The Moonlight Pavilion) រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩១៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ប្រាសាទចន្ទឆាយា ត្រូវបានយកមកធ្វើជាវេទទិកាលៀងសាយភោជន៍ (Gala dinner) និង ដាក់ឱ្យក្រុមព្រះរបាំ បានធ្វើការវឹកហាត់សម និង រាំសម្ដែងថ្វាយជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] ដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ជូនជាការទស្សនាទៅដល់ភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិផងដែរ ។ បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា ត្រូវបានចាត់ទុកជាវេតិកាកិត្តិយស សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ថ្លែងសុន្ទរកថា ទៅកាន់ប្រជានុរាស្ត្រ និង កងទ័ពជាតិកម្ពុជាក្នុងការរំលឹកខួប [[បុណ្យឯករាជ្យជាតិកម្ពុជា]] ដែលធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។<ref> W. H. Morton Cameron, W. Feldwick (1917) [https://www.google.com.kh/books/edition/Present_Day_Impressions_of_the_Far_East/qoVHAQAAMAAJ?hl=en Present Day Impressions of the Far East and Prominent & Progressive Chinese at Home and Abroad The History, People, Commerce, Industries and Resources of China, Hongkong, Indo-China, Malaya and Netherlands India · Part 2], Publisher: Globe encyclopedia Company Original from University of Minnesota p.1,211 </ref> == វិមានស្ដេចណាប៉ូលេអុងទី៣ == '''The Pavilion of Napoleon III''' [[File:Phnom Penh-Palast-16-Pavillon Napoleon III-2007-gje.jpg|thumb|The Pavilion of Napoleon III Inside the Cambodia royal palace.]] វិមានស្តេចណាប៉ូលេអុងទី៣ (The Pavilion of Napoleon III) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅឯ ប្រទេស [[អេហ្ស៊ីប]] (Egypt) សម្រាប់ជាទីសំណាក់របស់ព្រះជាយា របស់ព្រះចៅអធិរាជ ណាប៉ូលេអុងទី៣ ព្រះនាម ព្រះរាជនី "អីហ្ស៊េនី" (Eugenie) នៅពេលដែលទ្រង់យាងទៅបើកសម្ភោធ ព្រែកជីកស៊ុយអេ (Suez Canal) នាឆ្នាំ ១៨៦៩ ។ បន្ទាប់មកព្រះចៅអធិរាជ [[ណាប៉ូលេអុងទី៣]] បានថ្វាយ​វិមាន​នេះជា​ កាដូអនុស្សាវរីយ៍ដល់ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៦ ដើម្បីជាចំណងមិត្តភាពបារាំង-ខ្មែរ ។ វិមានណាប៉ូលេអុងនេះ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងអំពីគ្រឿងបង្គំុដែក ដែលមាននាឡិកាប៉ោលមួយយ៉ាងធំនៅចំពីលើ និង មានបន្ថែមទ្វារកញ្ចក់រចនាអមទៅដោយរូបព្រះសង្ហារ បារាំង-ខ្មែរ ដែលរូបព្រះសង្ហារព្រះចៅបារាំង មានអក្សរ (N) តំណាងឱ្យឈ្មោះ ព្រះចៅណាប៉ូលេអុង ដែលដាក់អមសងខាង រូប [[ព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា]] ។ បច្ចុប្បន្ន វិមានណាប៉ូលេអុង កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់ការរៀបចំថែទាំ និង ជួសជុលឡើងវិញ ដើម្បីត្រៀមបើកឱ្យចូលទស្សនា ក្នុងពេលខាងមុខ ជាមួយនិងការបន្ថែម វត្ថុសិល្បៈលម្អ រួមជាមួយនិងការដាក់តាំងបង្ហាញនូវរូបភាពពីអតីតកាលផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រផងដែរ ។<ref> Beverley Palmer, Rough Guides (Firm) (2002) [https://books.google.com.kh/books?id=oR-Kmnj8wmAC&dq=The+Rough+Guide+to+Cambodia&source=gbs_navlinks_s The Rough Guide to Cambodia], Publisher: Rough Guides p.354 [[ISBN]]: 1858288371, 9781858288376 </ref> == ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត == '''The Emerald Buddha Vihara''' [[File:Silver Pagoda (1502645829).jpg|thumb|The Emerald Buddha Vihara built 1892 during King Norodom.]] ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត (The Emerald Buddha Vihara) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ដែលតួប្រាសាទនេះមានបណ្ដោយ ១១.៤ ម៉ែត្រ និង មានទទឹង ៣១.៦ ម៉ែត្រ ព្រះវិហារនេះ មានទ្វារធំចេញចូល ចំនួន៨ ដោយផ្នែកខាងមុខមាន ទ្វារ៣ ទល់មុខគ្នា នៃទ្វារផ្នែកខាងក្រោយ និង មានទ្វារចំហៀងនៅចំកណ្ដាលទាំងសងខាង នៃទទឹងព្រះវិហារ ហើយទ្វារធំទាំង៨នេះ តំណាងឱ្យទិសទាងប្រាំបីរួមមាន៖ * ១. ទិសបូព៌ (ខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥន្ទ្រ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងកើត ។ * ២. ទិសបស្ចិម (ខាងលិច) តំណាងឱ្យ ព្រះភិរុណ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងលិច ។ * ៣. ទិសឧត្តរ (ខាងជើង) តំណាងឱ្យ សម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណ ដែលជាទេវៈអសុរាថែរក្សាទិសខាងជើង ។ * ៤. ទិសទក្សិណ (ខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះយមរាជ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងត្បូង ។ * ៥. ទិសពាយ័ព្យ (ខាងលិចឆៀងខាងជើង) តំណាងឱ្យ ព្រះវាយោ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងលិចឆៀងខាងជើង ។ * ៦. ទិសឦសាន (ខាងជើងឆៀងខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥសានៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងជើងឆៀងខាងកើត ។ * ៧. ទិសអគ្នេយ៍ (ខាងកើតឆៀងខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះអគ្គី ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងកើតឆៀងខាងត្បូង ។ * ៨. ទិសនិរតី (ខាងត្បូងឆៀងខាងលិច) តំណាងឱ្យព្រះស្កន្តៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងត្បូងឆៀងខាងលិច ។ ដូចនេះច្រកទ្វារទាំង៨ នៃ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានតំណាងឱ្យទេវតារក្សាទិសទាំងប្រាំបី ហើយព្រះវិហារនេះ មានជើងសសរសរុប ចំនួន៤៤ និងមានបង្អួចសរុបចំនួន ១៦បង្អួច តំណាងឱ្យច្រកឋានសួគ៌ជាន់ទី១៦ នៃឋាន ព្រហ្មលោក (Brahmaloka) របស់អទិទេពព្រហ្ម ចំណែកឯទម្រង់បង្អួចមានរចនាទៅដោយការបិទកញ្ចក់ជារាងការ៉ូចំរុះពណ៌ នៅពេលដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យជះចូលមកផ្នែកខាងក្នុង និង ធ្វើឱ្យចេញជាពន្លឺពណ៌ឥន្ទនូ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរ៉ុងរឿងផងដែរ ។<ref> Tim Doling, Visiting Arts (Organization) (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=iDHWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cambodia Arts Directory], Publisher: Visiting Arts, Original from the University of Michigan p.182 [[ISBN]]: 1902349288, 9781902349282 </ref> === សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង === '''Interior aesthetics''' [[File:Mural art at Silver pagoda.jpg|thumb|Mural art at Silver pagoda 1892-1906 drawing a bout Dasajātaka , This image drawing was removed by the Khmer Rouge era (1975-1979).]] [[File:Preah Keo Morakot.jpg|thumb|Preah Keo Morakot made from Baccarat Crystal 1885, 19th century by French sculpture René Jules Lalique.]] [[File:Cambodia Golden Maitreya Buddha.jpg|thumb|Cambodia Golden Maitreya Buddha 1992 weighing 90 kg and dressed in royal regalia and set with 2086 diamonds.]] សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង នៃព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានដាក់តាំងបង្ហាញនូវគំនូរបុរាណ និង វត្ថុសិល្បៈជាច្រើនឥតគណនា ដែលមានវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០ មុខ និង គំនូរបុរាណ ដែលគូរទាក់ទង និង ពុទ្ធសាសនា នៃរឿងនិទានទសជាតក ដូចជា៖ * '''១.ព្រះតេមិយជាតក''' (Preah Temei Jataka) និយាយ​ពី អតីតជាតិ​របស់​ព្រះ​ពោធិសត្វ ព្រះ​នាម​តេមិយ ដែលជាបុត្រស្តេចនគរពារាណសី ក្លែងធ្វើជាគរ ជាថ្លង់ មិនចង់ទទួលរាជសម្បត្តិ ។ ព្រះបិតាក៏ឱ្យសេនាជីករណ្តៅយកទៅកប់ ទើបព្រះពោធិសត្វសម្តែងឫទ្ធិ លើករាជរថគ្រវី រួចទ្រង់យាងទៅសាងផ្នួស ហើយត្រឡប់មកទូន្មានព្រះបិតាខ្លួនវិញ ។ * '''២.ព្រះមហាជនកជាតក''' (Preah Mahajanaka Jataka) និទានពី ព្រះជនក ទៅធ្វើជំនួញជាមួយនាយសំពៅ ៧០០នាក់ សំពៅជួបព្យុះលិចកណ្តាលសាគរ ព្រះជនក បន់ស្រន់ទេវតាឱ្យមកជួយ ក៏មាននាងទេពធីតា "មណីមេខលា" ហោះហើរមកជួយស្រង់សង្គ្រោះជីវិត ក្រោយមកព្រះជនកបានទៅសោយរាជ្យនៅនគរវិញ ។ * '''៣.ព្រះសុវណ្ណាសាមជាតក''' (Preah Sovannasam Jataka) និទានពី ព្រះសុវណ្ណសាម ទៅសាងភ្នួសក្នុងព្រៃដើម្បីសងគុណព្រះមាតាបិតា ដោយសេចក្ដីនឹករលឹក ព្រះមាតាបិតាក៏ទៅតាមរកហើយក៏ត្រូវពស់ព្រួសពិសដាក់ ខ្វាក់ភ្នែកទាំងពីរ សុវណ្ណសាមក៏មើលថែរក្សាអ្នកទាំងពីរ ។ ថ្ងៃមួយសុវណ្ណសាមទៅដងទឹកឱ្យមាតាបិតា ក៏ត្រូវព្រួញស្តេចកបិលយក្សសុគត ទេវតាក៏ចេញមកប្រស់សុវណ្ណសាមឱ្យរស់ឡើងវិញបានមើលថែរ មាតាបិតាទាំងពីរ ។ * '''៤.ព្រះភូរិទត្តជាតក''' (Preah Bhuridatta Jataka) និទានពី នាងសមុទ្ទជា ជាអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទធតរដ្ឋក្នុងពិភពនាគ ហើយនាងមានបុត្រនាគ ឈ្មោះថា "ភូរិទត្ត" ។ នាគភូរិទត្ត ត្រូវ អាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍ ប្រើមន្តកែវ ចាប់យកទៅប្រយុទ្ធ និង សុទស្សននាគរាជ ព្រះអរហន្តព្រហ្មទត្ត ក៏ចូលមកឃាត់ដោយការទេសនា ហើយអាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍យល់សេចក្ដីទេសនា ក៏ដោះលែងនាគភូរិទត្ត ឱ្យត្រឡប់ទៅនគរវិញ ។ * '''៥.ព្រះនេមិរាជជាតក''' (Preah Neimi Reach Jataka) និទានពី ព្រះនេមិ ដែលតែងតែធ្វើអំពើល្អ ឱ្យទានដល់ជនទាំងពួងក្នុងក្រុងមថិលា ថ្ងៃមួយព្រះនេមិ ទេសនាអំពី ព្រហ្មចរិយា ធ្វើឱ្យព្រះបាទវិទេហៈ ដែលជាសក្កទេវរាជ ស្ដាប់ទេសនាហើយ មានសេចក្ដីជ្រះថ្លា ក៏ឱ្យមាតលិបុត្រ ដឹករាជរថ ព្រះនេមិ នាំទតឋានសួគ៌ និង ឋាននរក ។ * '''៦.ព្រះចន្ទកុមារជាតក''' (Preah Chankumar Jataka) និទានពី ព្រះចន្ទកុមារ រកឃើញទោសកំហុសអំពើពុករលួយរបស់ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ដោយសេចក្ដីគុំគួន ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ញោះញង់ ឱ្យព្រះឯករាជ ដែលជាបិតា ឱ្យយកព្រះចន្ទកុមារទៅបូជាយញ្ញ ព្រះឥន្ទ្រជ្រាបក៏ហោះមកសំឡុតព្រះរាជា ព្រះឯករាជភិតភ័យក៏ឱ្យសេនាដោះលែងព្រះចន្ទកុមារវិញ ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ត្រូវប្រជារាស្ត្រខឹងសម្បារគប់ដុំថ្មរហូតដល់ស្លាប់ ។ * '''៧.ព្រះមហោសថជាតក''' (Preah Mahosadha Jataka) និទានពី ព្រះមហោសថជាទីប្រឹក្សាស្តេចវិទេហរាជ នៃ នគរមិថិលា មានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ ព្រះចុល្លនី នៃនគរបញ្ចរ លើកទ័ពវាយប៉ងយកនគរមថិលាជាច្រើនលើកតែមិនបានសម្រេច ក៏ប្រើល្បិចលើកបុត្រីខ្លួនឱ្យមករៀបមង្គលការដើម្បី បញ្ឆោតស្តេចនគរមិថិលា យកទៅសម្លាប់ ព្រះមហោសថ មានបញ្ញាវាងវៃដឹងល្បិចនេះ ក៏ជីករូងក្រោមដីទៅចាប់ ម្ដាយ កូន និង ប្រពន្ធ ស្តេចនគរបញ្ជរវិញ ស្ដេចចុល្លនីទាល់តំរិះក៏ដាក់នគរខ្លួនចំនុះឱ្យនគរមិថិលា ចុងក្រោយនគរទាំងពីរ បានព្រមព្រៀងគ្នាដោយមេត្រីភាព ។ * '''៨.ព្រះនារទព្រហ្មជាតក''' (Preah Narada Brahma Jataka) និទានពី ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកទេសទូហ្មានស្ដេចនគរមថិលា តាមការអធិដ្ឋានរបស់នាង រុចាទេវី ដែលជាបុត្រី ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយទ្រង់តែងស្ដាប់តាមការអុជអាលរបស់ អាមាត្រទាំង៣ មិនជឿលើ បុណ្យបាប នរក សួគ៌ឡើយបណ្ដាលឱ្យនគរជួបគ្រោះទស្សរភិកអត់ឃ្លាន ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកក្លែងកាយជាព្រះឥសី ហើយទេសនាទូហ្មានអប់រំចិត្តគំនិតដល់ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយសេចក្ដីជ្រះថ្លា ទ្រង់ក៏លះបង់មច្ឆាទិដ្ឋិ ហើយតាំងរក្សាសីលទាន បរិចាគព្រះរាជទ្រព្យធ្វើបុណ្យជាប់ជានិច្ច ។ * '''៩.ព្រះវិធុរបណ្ឌិតជាតក''' (Preah Vidhura Pandita Jataka) និទានពី ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ទេសនា កាត់សេចក្ដីបរិសុទ្ធ ឱ្យសក្កទេវរាជទាំង៤ មាន ១.ព្រះធនញ្ជ័យកោរព្យ ២.ព្រះវរុណនាគរាជ ៣.ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ ៤.ព្រះសុបណ្ណគ្រុឌ ។ ធម្មទេសនាបានល្បីរន្ទឺដល់ នាងវិមលា ជាមហេសី ព្រះវរុណនាគរាជ នាងមានបំណងចង់បាន ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ជាស្វាមី តែដោយព្រះវិធុរ មិនមកជួបនាង នាងក៏ប្រកាសថា បើអ្នកណាយកបេះដូង ព្រះវិធុរឱ្យនាងបាន នាងនិងលើកបុត្រីឱ្យជាប្រពន្ធ ។ បុណ្ណកយក្ស ចង់បានព្រះរាជបុត្រីវិមលាជាប្រពន្ធ ក៏យកអាសារ ហើយចូលលេងបាស្កាជាមួយស្ដេចនគរឥន្ទបត្តិ ភ្នាល់ដាក់ទ្រព្យសម្បត្តិនគរ ហើយឈ្នះបាន វិធុរបណ្ឌិត ។ បុណ្ណកយក្ស យកវិធុបណ្ឌិត ទៅសម្លាប់អស់ ៩ដង ដើម្បីយកបេះដូង តែវិធុរបណ្ឌិត មិនស្លាប់ បែរក្លាយទៅជាព្រះពោធិសត្វវិញ ។ * '''១០.ព្រះវេស្សន្តរជាតក''' (Preah Vessantara Jataka) និទានពី ព្រះវេស្សន្តរ បរិច្ចាគនូវទានទាំង ៥ រួមមាន៖ ១.ធនបរិច្ចាគ ២.បុត្របរិច្ចាគ ៣.ភរិយាបរិច្ចាគ ៤.អង្គបរិច្ចាគ ៥.ជីវិតបរិច្ចាគ ។ គំនូរបុរាណដ៏ល្អវិចិត្រ អំពីនិទានទសជាតក (Dasajātaka) ដែលគូរនៅជាប់ជញ្ជាំង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហម (Khmer Rouge) ចូលទៅលាបពណ៌បំផ្លាញទាំងស្រុងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ (1975-1979) ហើយរតនៈវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០មុខ ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកជញ្ជូនយកទៅលក់ឱ្យជនបរទេសជិតខាង ដើម្បីប្ដូរជាគ្រឿងសម្ភារវុធត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត មានតម្កល់នៅពុទ្ធបដិមាមួយអង្គធ្វើអំពីកែវគ្រីសស្តាល់ (Crystal) ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៥ នាស.វទី១៩ ដោយវិចិត្រករបារាំង គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" (René Jules Lalique) ដោយបដិមាមរកតនេះ ជាបដិមាចម្លងចេញពី បដិមាព្រះកែវមរកត ពិតប្រាកដ ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោពណ៌]] នាស.វទី១៧ ដែលរក្សាទុកក្នុង ហោព្រះពុទ្ធរូប នា មហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលយករចនាបថព្រះពុទ្ធផ្ចាញ់មារតាមលំនាំរូបចម្លាក់ ព្រះពុទ្ធរូបនា [[ប្រាសាទព្រះពិធូរ]] នៅតំបន់អង្គរធំ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១២ ។ ព្រះវិហារ ព្រះមរកត ត្រូវបានពួកបរទេសហៅសម្គាល់ថា វត្តប្រាក់ (Silver Pagoda) ក៏ព្រោះតែបាតនៃព្រះវិហារនេះ មានក្រាលទៅដោយការ៉ូប្រាក់សុទ្ធ ដែលមានចំនួន ៥,៣២៩ សន្លឹកប្រាក់ ដែលក្នុង ១សន្លឹកការ៉ូប្រាក់មានទម្ងន់ ១,១២៥ គីឡូក្រាម ។ ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត មានរូបពុទ្ធអង្គសាងអំពីមាសសុទ្ធមួយ ក្នុងឥរិយាបថ អភ័យមុទ្រៈ ក្នុងទម្រង់កាយវិការឈរ ព្រះពុទ្ធបដិមារនេះ គឺជារាជបណ្ដាំរបស់ ព្រះបាទនរោត្តម មុនពេលទ្រង់ចូលទិវង្គត បានត្រាសបង្គាប់ឱ្យ ព្រះសុីសុវត្ថិ យកព្រះកោដ្ឋមាសដ៏ធំដែលតំកល់ព្រះសពរបស់ទ្រង់ ទៅរំលាយសាងជារូបបដិមាមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រី (Maitreya Buddha) ដើម្បីឱ្យទ្រង់បានសម្រេចមគ្គផល ផ្សារភ្ជាប់ទៅកាន់ការត្រាសដឹងរបស់ព្រះពុទ្ធទី៥ ក្នុងកាលវេលាខាងមុខ ។ ព្រះពុទ្ធបដិមារមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រីនេះ កសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៦ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធទឹក១០ ទម្ងន់ ៩០ គីឡូក្រាម រួមទាំងបញ្ចាជើងទម្រ និង ព្រះមកុដ និងបានដាំត្បូងពេជ្រចំនួន ៩៥៨៤ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២៥លី និង ព្រះឱរ៉ា (ដើមទ្រូង) មានទំហំ ២២លី ក្រោយពេលសាងបញ្ចប់ ព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ទ្រង់ប្រសិទ្ធិនាមព្រះបដិមាមាសនេះថា "ព្រះជិនរង្សីរាជិកនរោត្តម" រហូតមដល់សម័យកាលខ្មែរក្រហម (1975-1979) ព្រះបដិមាមាសនេះត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកយកទៅលក់ឱ្យបរទេសប្ដូរជាសំភារៈសឹកកងទ័ព ត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ រូបបដិមាដើមនេះត្រូវបានបាត់បង់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមសុីវិលកម្ពុជា ហើយត្រូវបានជំនួសមកវិញដោយការសាងថ្មី ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម សីហនុ]] ដែលមានដាំនូវត្បូងពេជ្រចំនួន ២០៨៦ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២០លី ។<ref> Daniel Robinson, Tony Wheeler (1992) [https://books.google.com.kh/books?id=WuC1wBJ0CJUC&num=9&redir_esc=y Cambodia: A Travel Survival Kit], Publisher: Lonely Planet Publications p.126 [[ISBN]]: 0864421745, 9780864421746 </ref> == ហោបញ្ចក្សេត == '''Hor Panhchakset''' [[File:03-Hor Samritvimean Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Hor Panh Chakset, Keep of Five Goddess.]] ហោបញ្ចក្សេត ([[អង់គ្លេស]]: Hor Panh Chakset) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង នៃ មហាប្រាសាទ ទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ដើម្បីតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចក្សេត្រ គឺជាការតម្កល់នូវរូបចម្លាក់ទេវរូប ចំនួន៥ របស់សាសនាព្រាហ្មណ៍ ដូចជា៖ ១.ព្រះឥសូរ ២.ព្រះឧមាភគវតី ៣.ព្រះនារាយណ៍ ៤.ព្រះគណេស ៥.ព្រះពលទេព ដែលមានកាន់ នង្គ័លជាកេតនភណ្ឌ ។ ករណីដែលព្រះហាក្សត្រធ្វើពិធីកម្មសាសនាព្រាហ្មណ៍ ដោយចង់និមន្តចម្លាក់ទេវរូបណាមួយ ក្រមការរាជវាំង ឬ ក្រុមអាមាត្រ គ្មានសិទ្ធទៅយកទេវរូបនេះនោះទេ លុះត្រាតែ ក្រុមបាគូ ដែលមានឋានៈជារាជគ្រូទើបមានសិទ្ធយកទេវរូបណាមួយចេញមក ឋានៈរាជគ្រូទាំងប្រាំរួមមាន ១.ព្រះព្រាហ្មណ៍រាជគ្រូ ២.ព្រះព្រហ្មាធិរាជ ៣.ព្រះជយាធិបតី ៤.ព្រះមិន្ធរ ៥.ព្រះធម្មរាជ ។ ដោយសារតែកម្ពុជាជួបនូវសង្គ្រាមសុីវិល (Civil-War) អស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំ ទើបរបៀបរបបនៃកិច្ចការក្នុងព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានបាត់បង់និងប្រែប្រួល ហើយនៅពេលដែលគេបញ្ចូលនូវរូបចម្លាក់ទេវរូបព្រះកច្ចាយន៍ ឬ ព្រះកំចាយ ទៅរក្សាទុកទីនេះបន្ថែមទៀត ដូចនេះ ហោបញ្ចក្សេត ត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន (Samritvimean) មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។<ref> Ministry of Cambodia Royal Palace (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=eCvicXi0JNEC&num=9&redir_esc=y Preah Borom Reach Veang Chatomuk Mongkul: The Royal Palace], Publisher: Department of Conservation, Ministry of Royal Palace, Original from Indiana University p.226 </ref> == ហោសំរាន្តភិរម្យ == '''Hor Samran Phirum''' [[File:Le Palais Royal (Phnom Penh) (6997775287).jpg|thumb|Hor Samran Phirum, Keep of Khmer Musical instruments, And for the King, prepare for the elephant ride.]] '''ហោសំរាន្តភិរម្យ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Samran Phirum) ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ - ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ដែលស្ថិតនៅខាងជើងជាប់នឹងព្រះទីន័ងមហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ឡើងឆ្លងទៅគង់ប្រថាប់លើព្រះទីន័ងគជេន្ទ្រ (ដំរី) ផ្នែកខាងលើតម្កល់នៅព្រះមាលាប្រពាត (មួកសឹក) និង ព្រះភូសាចតុរង្គ (គ្រឿងសម្លៀកបំពាក់សឹកទាំង៤) ផ្នែកខាងក្រោមតម្កល់នៅ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ រហូតដល់រាជអាមាត្រ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ ចែកចេញជា ៥ពណ៌ ពណ៌មាស លឿង ទឹកក្រូច ផ្កាឈូក និង ក្រហម ពណ៌សំលៀកបំពាក់អាមាត្រត្រូវបានបែងចែកតួនាទីផ្សេងៗគ្នា ។ ពណ៌មាស ថ្នាក់រាជអាមាត្រ មានតួនាទីកាន់នូវវត្ថុសំខាន់របស់ព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ ព្រះខ័នរាជ ព្រះមាលា ឬ មានជើងពានទ្រកាន់នូវ ព្រះលញ្ឆករ (ត្រារាជ) របស់ព្រះមហាក្សត្រ ។ ឯកសណ្ឋានពណ៌លឿង មានតួនាទីកាន់នូវជើងពាន ទ្រនូវព្រះភូសា (សំលៀកបំពាក់) ដើម្បីត្រៀមឱ្យព្រះមហាក្សត្រធ្វើការផ្លាសប្ដូរ ឯកសណ្ឋានពណ៌ទឹកក្រូច មានតួនាទីកាន់នូវឆត្រក្លោះបាំងដល់ព្រះមហាក្សត្រ ឯកសណ្ឋានពណ៌ផ្កាឈូក ក្រុមអាមាត្រ ដែលមានតួនាទីកាន់នូវ ផ្លិតក្បាច់ដូចជា សែនត្វ័ន បាំងសែង បាំងសូរ្យ បៃមន និង ភូតាន ល-។ ឯកសណ្ឋានពណ៌ក្រហម មានតួនាទី សែងព្រះស្នែងដល់ព្រះមហាក្សត្រ បើហ្លួងយាងដោយ យានព្រះសលៀង តម្រូវឱ្យមានអាមាត្រ ប្រាំបីនាក់ចាំសែងព្រះស្នែងដល់ទ្រង់ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានរុះរើនិងសាងសង់ជាថ្មីឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ប្រាសាទនេះ នៅជាន់ខាងក្រោមត្រូវបានបន្ថែមដោយការទុកដាក់ នូវឧបករណ៍តន្ត្រីបុរាណខ្មែរ ព្រមទាំងគ្រឿងប្រដាប់ប្រដាសម្រាប់ព្រះរាជពិធីហែក្បួនផ្សេងៗ ។ លុះចំណេរកាលក្រោយមក របត់សង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ប្រាសាទនេះបានក្លាយទៅជា "សារមន្ទីរព្រះសីហនុ" ដែលមានតម្កល់ទុកវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ ដ៏មានតម្លៃ ដែលមហាអគ្គបុរសរដ្ឋ នៃបណ្តាប្រទេសនានាជាមិត្ត បានថ្វាយចំពោះព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ។<ref> Kaev Bhuan (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=4mm7AAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y Tourism Sites of Cambodia], Publisher: Ponleu Khmer, Original from the University of California p.295 </ref> == ហោមណ្ឌប == '''Hor Mondob''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 17.jpg|thumb|Hor Mondob, Keep of Buddha footprint including 108 avatar of Avalokiteśvara.]] '''ហោមណ្ឌប''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Mondob) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់ជាតំណាងឱ្យភ្នំសុប្បនិមិត្ម នៃភ្នំសមុនកូដ នាដែនលង្កាទ្វីប (បច្ចុប្បន្ន: [[ស្រីលង្កា]]) ដែលមានដម្កល់ស្នាមព្រះបាត (បាតជើង) (Buddha Footprint) ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលជាព្រះបរមគ្រូនៃយេីង ដែលបានប្រតិដ្ឋាន ស្នាមព្រះបាតនេះ នៅឯភ្នំសុមនកូដ (Sumanakūta) ដែលមានកម្ពស់ 2,243 ម៉ែត្រ ។ រូបឆ្លាក់តូចៗ ចំនួន ១០៨ ដែលស្ថិតក្នុងចម្លាក់ស្នាមព្រះបាត ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ គឺតំណាងឱ្យ អវតារ ទាំង១០៨ នៃ ព្រះអវលោកកិតិស្វារៈ (Avalokiteśvara) ដែលជាសាវគ្គរបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ផងដែរ ។<ref> Janet Arrowood (2009) [https://www.google.com.kh/books/edition/Cambodia_Travel_Adventures/mVFtfFR7skkC?hl=en Cambodia Travel Adventures], Publisher: Hunter Publishing, Incorporated p.110 [[ISBN]]: 9781588437266, 1588437264 </ref> គួរបញ្ចាក់ថា: ពួកបរទេសសរសេរពាក្យ មណ្ឌប ជាភាសាអង់គ្លេសហៅថា (Mondap) យើងមិនដឹងថា ការប្រកបពាក្យ (Pronunciation) របស់ពួកគេយ៉ាងណាទេ តែវាហាក់ដូចជាឆ្ងាយនៃការបញ្ចេញសម្លេងតាមបែបខ្មែរ ។ === ហោព្រះគោ === '''Hor Preah Ko''' '''ហោព្រះគោ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Preah Ko) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងជើង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តម្កល់នូវរូបចម្លាក់ ព្រះគោ ដែលតំណាងឱ្យព្រះគោនន្ទ ដែលជាយានជំនិះរបស់ [[ព្រះឥសូរ]] ។ រូបចម្លាក់ព្រះគោដើម សាងសង់ឡើងក្នុងរាជ ព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោវង្ស]] ដែលធ្វើអំពីសំរិទ្ធ ដែលមានទំហំប៉ុនគោធំទាំងមូល នៅខាងក្នុងពោះគោ មានដម្កល់នៅគម្ពីរសាស្ត្រាក្បួនច្បាប់នគរផងដែរ ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៣៨៥ កងទ័ពសៀមបានធ្វើការវាយលុកក្រុងអង្គរជាលើកទី២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ធម្មរាជាទី១]] រូបចម្លាក់ព្រះគោ ត្រូវបានព្រះបាទ [[ពញ្ញាយ៉ាត]] នាំរត់ភៀសខ្លួន ហើយក្សត្របន្តបន្ទាប់បានថែរក្សា រហូតដល់ [[សម័យកាលលង្វែក]] រូបចម្លាក់ព្រះគោនេះត្រូវបានពួកសៀមដឹកជញ្ជូនយកទៅអាយុធ្យា ក្រោយពេលកងទ័ពសៀមវាយបែក ក្រុងលង្វែកក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ជ័យជេស្ឋាទី១]] ។ បច្ចុប្បន្ន រូបចម្លាក់ព្រះគោ ដែលស្ថិតក្នុង ហោព្រះគោ គ្រាន់តែជារូបតំណាងឱ្យស្លាកស្នាមប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុនណោះ ដោយសារតែប្រាសាទតូចមួយនេះ មានរក្សាទុកនូវគម្ពីរសាសនា និង បានរក្សាទុកនូវ [[ព្រះត្រៃបិដក]] ដូចនេះប្រាសាទនេះត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ហោព្រះត្រៃ មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ == គំនូររាមកេរ្តិ៍ == '''Reamker mural art''' [[File:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (13).jpg|thumb|Reamker mural art near Emerald Buddha Vihara]] គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលគូរនៅលើជញ្ជាំងថែវនៃព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងបរិវេណ ព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានប្រវែង ៦៤២ ម៉ែត្រ គំនូរនេះត្រូវបានគូរឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ ហើយបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ ក្រោមស្នាដៃវិចិត្រករខ្មែរ ៥រូប ដែលមកពីក្រុំជុំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ។ គំនូររាមកេរ្តិ៍ នេះត្រូវបានគូរតាមនិទានមួយចប់នៃខ្សែររឿងរាមកេរ្តិ៍តែម្ដង រាមកេរ្តិ៍គឺជាខ្សែររឿង ដែលទទួលឥទ្ធិពលពី រឿងរាមាយណៈ (Rāmāyana) ដែលមានប្រភពមកពី [[ប្រទេសឥណ្ឌា]] ដែលនិទានពីតួអង្គព្រះរាម ដែលជាអវតារចុងក្រោយរបស់ [[ព្រះវិស្ណុ]] បានកេណ្ឌទ័ពស្វាចំនួន៥មុឺន ទៅច្បាំងនិង អសុរា ក្រុងរាពណ៍ នៅឯក្រុងលង្ការដើម្បីរំដោះយក នាងសីតា ត្រឡប់មកវិញ ។ បច្ចុប្បន្ននេះគំនូរទាំងនេះមានសភាពទ្រុឌទ្រោម និង​រលុប​បាត់​បន្តិចម្តងៗ​ដោយ​សារ​ពេលវេលា និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបណ្ដាលឱ្យមានប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម ធ្វើឱ្យគំនូរនេះប្រឈមនិងការបាត់បង់រូបរាង្គបន្តិចម្ដងៗ ក្នុងពេលអនាគតខាងមុខផងដែរ ។ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៥ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានលើយកគម្រោងជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះ ដោយមានការចូលរួមពីសាស្ត្រាចារ្យគំនូរបុរាណគឺ លោកទេពនិម្មិតវិចិត្រ ជេតចន មកពីវិទ្យាស្ថានរៃយំ និង លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ ជាច្រើនរូបទៀត ដើម្បីគូរបន្ថែមពណ៌ស្ដារជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះឡើងវិញ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។ ទោះជាយ៉ាងណា កត្តាពេលវេលា និង អាកាសធាតុគឺនៅតែជាកត្តាចម្បងដែលបណ្ដាលឱ្យ គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលមានអាយុកាលជាងមួយរយឆ្នាំនេះ ទទួលរងនូវប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម នាំឱ្យគំនូរទាំងអស់នេះពុកផុយរលុបបាត់បន្តិចម្ដងៗតាមកាលវេលាដដែល ។<ref> Lī Tārāvudh, Ingrid Muan, (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=arPWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cultures of Independence], Publisher: Raiyaṃ institute, Original from the University of Michigan p.358 </ref> == ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ == '''Khemarin Royal Residence''' [[File:Phnom Penh Preah Moha Prasat Khemarin 01.jpg|thumb|Khemarin Royal Residence built 1927]] ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២៧ ដោយស្ថាបត្យករគឺលោកឧកញ៉ា ទេពនិមិ្មតខៀវ ក្នុងរាជព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ។ ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ស្ថិតនៅខាងលិចឈៀងខាងជើង នៃប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ប្រើប្រាសសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់គង់ប្រថាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ រាជដំណាក់នេះផងដែរ ត្រូវបានត្រៀមទុកសម្រាប់ភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ សម្រាប់ការចូលគាល់បង្គំទូលថ្វាយ ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា និង ព្រះវរៈរាជមាតាជាតិកម្ពុជា ដើម្បីសម្ដែងការគួរសម ។ នៅផ្នែកខាងមុខ ព្រះរាជដំណាក់មានទង់ព្រះរាជសង្ហារ ដែលជាទង់ព្រះបរមរាជវាំង តំណាងឱ្យវត្តមាន នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូត ឡើងលើ ដល់ចុងកំពូល មានន័យថា អង្គ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គង់ប្រថាប់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូតចុះ ត្រឹមពាក់កណ្តាលដង មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ធ្វើការកាន់ទុក្ខដល់ព្រះញាតិវង្ស ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានបង្ហូត មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់មិនបានគង់ប្រថាប់ ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងនោះទេ ។ នៅខាងមុខក្លោងទ្វារ នៃព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ គឺជាប៉ុស្តិ៍យាម នៃកងការពារព្រះរាជដំណាក់ កងការពារព្រះរាជដំណាក់ ប្រើឯកសណ្ឋានអាវកកុដពណ៌ស ពាក់មួក ប្រពាស នៅខាងលើមួកមានត្រាព្រះរាជសង្ហារ ប្រើស្រោមដៃពណ៌ស ប្រដាប់ដោយកាំភ្លើងវែងប្រភេទ (AK-47) ស្លៀកខោខៀវឆ្នូតក្រហម ត្រូវឈរត្រង់ខ្លួនក្នុងឥរិយាបថយាមល្បាត និងត្រូវឈរក្នុងរយៈពេល ២ម៉ោង ទើបមានការផ្លាសប្ដូរម្ដង ដោយសារច្បាប់នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងបច្ចុប្បន្នមានការធូរលុង ដូចនេះឆ្មាំព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានរឹតបន្តឹងនោះទេ ។<ref> The international magazine of fine interior design (2000) [https://books.google.com.kh/books?id=TtlUAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Architectural Digest, Volume 57], Publisher: Conde Nast Publications, Original from the University of Michigan p.92 </ref> == ព្រះទីន័ងភោជនីយ == '''Preah Tineang Phochani''' [[File:04-Preah Tineang Phochani Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Preah Tineang Phochani, mean Pavilion of King Birthday and Performances of the Royal Ballet.]] ព្រះទីន័ងភោជនីយ ត្រូវបានក៏សាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១២ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ រាជដំណាក់នេះគឺជា ព្រះពន្លាភោជនីយ ដែលប្រើប្រាសសម្រាប់រៀបចំពិធីលៀងសាយភោជន៍ (ពិធីជប់លៀង) ដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងកម្មពិធីបុណ្យខួបចម្រើនព្រះជន្មដល់ព្រះមហាក្សត្រ (King Birthday) ដែលមាននូវការរៀបចំផ្ទាំងទស្សនីយភាព សិល្បៈរបាំ ដែលមានជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] រាំសម្ដែងថ្វាយជូនដល់ភ្ញៀវកិត្តិយស ក៏ដូចជាភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរាជាតិផងដែរ ។ ផ្នែកស្ថាបត្យកម្ម ព្រះពន្លាភោជនីយនេះ មានលម្អនៅគំនូរក្បាច់ផ្កាភ្ញី ក្នុងទ្រង់ជាសិល្បៈបារាំង នៃផ្នែកខាងលើនៃពិតាន ។ នៅក្នុងពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មព្រះមហាក្សត្រ អាចនិងរៀបចំធ្វើឡើងចំនួនបីថ្ងៃ ប្រសិនបើមានការរៀបចំនូវពិធីបុណ្យតាំងតុ មុនមួយថ្ងៃនៃ នៃថ្ងៃចម្រើនព្រះជន្មរបស់ ព្រះមហាក្សត្រ ។<ref> Danielle Guéret, Dominique-Pierre Guéret (2009) [https://books.google.com.kh/books?id=jGCGwtYLLaAC&num=9&redir_esc=y Cambodge: art, histoire, société], Publisher: Impr. nationale éditions, Original from University of California, Berkeley p.366 [[ISBN]]: 2742774904, 9782742774906 </ref> == ក្រោលដំរីរាជវាំង == '''Royal Elephant Stable''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 27.jpg|thumb|Elephant Stable in Cambodia royal palace]] ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្រោលដំរីនេះស្ថិតនៅផ្នែកខាងត្បូង ជាប់និងរបងព្រះបរមរាជវាំង ក្រោលដំរីមានលក្ខណៈជាផ្ទះកឹង ដែលរក្សាទុកដាក់សត្វដំរី ចន្លោះពី ១០ក្បាល ទៅ ១៥ក្បាល ដំរីទាំងនេះត្រូវបានចិញ្ចឹមថែរក្សាសម្រាប់ជាយាន្តជំនិះដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះញាតិវង្ស ហើយដំរីទាំងនេះត្រូវបានទុកដាក់សម្រាប់ការត្រៀម សម្រាប់ពិធីបុណ្យហែរក្បួនផ្សេងៗ ដំរីដែលសំខាន់ជាងគេ គឺជាដំរីស ដែលមានតែមួយក្បាលប៉ុនណោះ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ ក្រោយបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមសុីវិលនៅកម្ពុជា ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានរុះរើនិងជួសជុលឡើងវិញ និង ត្រូវបានកែលម្អទៅជា សារៈមន្ទីររោងដំរី ដើម្បីដាក់តាំងនូវប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ការហែរក្បួនក្នុងរាជពិធីផ្សេងៗ ព្រោះក្រោយសម័យសង្គ្រាមមិនមានដំរីទាំងនោះទៀតទេ ។ នៅសារៈមន្ទីររោងដំរីមានការដាក់តាំងបង្ហាញដូចជា៖ គ្រឿងប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ហែរក្បួនរបស់ព្រះបរមរាជវាំង សាលពិពណ៌រូបថត ផ្ទគំរូបុរាណខ្មែរ រឿងសំលៀកបំពាក់បុរាណខ្មែរ សាលតាំងលក់វត្ថុអនុសោរីយ៍ ផ្សេងៗ...។<ref> Milton E. Osborne (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=xz-BVT5ENW4C&dq=Phnom+Penh+A+Cultural+History&source=gbs_navlinks_s Phnom Penh: A Cultural and Literary History], Publisher: Signal Books p.232 [[ISBN]]: 1904955401, 9781904955405 </ref> '''Preah Rech Domnak Chan''' [[File:Royal Palace Buildings (1502569097).jpg|thumb|Preah Rech Domnak Chan built 1954]] ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៤ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម សុរាម្រឹត រាជដំណាក់នេះស្ថិតនៅជាប់និង វិមានណាប៉ូលេអុងទី៣ ។ ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ជាការិយាល័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ អំឡុងពេលដែលទ្រង់ដោះស្រាយព្រះរាជកិច្ចព្រះនគរ ។ រាជដំណាក់នេះមានកម្ពស់ ២ជាន់ ជាន់ខាងលើតម្កល់នៅសំលៀកបំពាក់ និង គ្រឿងមកុដ ក្រុមរបាំព្រះរាជទ្រព្យ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ ផ្នែកខាងក្រោមត្រូវបានរៀបចំជាការិយាល័យ នៃក្រុមមន្ត្រីព្រះបរមរាជវាំង ។ បច្ចុប្បន្ន ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានរៀបចំជាមន្ទីរការិយាល័យរដ្ឋបាល របស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។<ref> Pusat Penelitian Sumberdaya Regional (Indonesia) (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=o_wMAQAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Development of Tourism in Cambodia: Cultural Conservation, History, and Environment], Publisher: Research Center for Regional Resources, the Indonesian Institute of Sciences, Original from the University of Michigan p.224 [[ISBN]]: 9797993817, 9789797993818 </ref> '''See also''' * [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត]] == ឯកសារយោង == qfd76r2ofgmjuy1jzr01af90yx9dhhk 338920 338916 2026-08-13T04:59:42Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Mural_art_at_Silver_pagoda.jpg|Mural_art_at_Silver_pagoda.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this users files, I found 338920 wikitext text/x-wiki {{pp-move-indef}} <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude> {{Good article}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #FFFFFF;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS; font-size: 15pt; color: #000000; text-shadow: 0px 0px yellow;> '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 1.jpg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk <br> Preah Borom Devata |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះផ្លូវការណ៍''' | ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា |- style="vertical-align:center;" |'''ទង់ព្រះរាជវាំង''' | [[File:Royal_Standard_of_the_King_of_Cambodia.svg|30px]] |- style="vertical-align:center;" |'''រកឃើញ''' |គ.សករាជ ១៨៦៥ |- style="vertical-align:center;" |'''អ្នកបង្កើត''' | [[នរោត្តម]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' |សម័យកាលកម្ពុជានិយមបារាំង |- style="vertical-align:center;" |'''ស្ថាបត្យកម្ម''' | រចនាបថបាយ័ន |- style="vertical-align:center;" |'''រចនាសម្ព័ន្ធ''' | យកលំនាំតាម ក្រុងអង្គរធំ |- style="vertical-align:center;" |'''វិស្វករ''' | [[បារាំង]]-[[ខ្មែរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''ឆ្នាំសាងសង់''' | ១៨៦៦ |- style="vertical-align:center;" |'''រយៈពេលសាងសង់''' | ៤ ឆ្នាំ |- style="vertical-align:center;" |'''បើកជាផ្លូវការណ៍''' | ១៤ កុម្ភៈ ១៨៧០ |- style="vertical-align:center;" |'''ទីតាំង''' | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] |- style="vertical-align:center;" |'''មាតដ្ឋាន''' |183,135 m² |- style="vertical-align:center;" |'''ទំហំខ្នាត''' |(421m x 435m) |- style="vertical-align:center;" |'''សំណង់ស្ថិតក្រោម''' | ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង |} '''ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា''' ([[អង់គ្លេស]]: Royal Palace of Cambodia) គឺជាសំណង់អាគារដែលមានរចនាសម្ព័ន ជាព្រះរាជដំណាក់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រនៃកម្ពុជា ដែលទ្រង់គង់ប្រថាប់រស់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍ ។ <u>ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា មានឈ្មោះពេញជាផ្លូវការណ៍ហៅថា '''"ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា"''' (Preah Borom Reacheaveang Chaktomuk Preah Borom Devata)</u> តែដោយសាររាជវាំងមួយនេះឆ្លងកាត់នូវភ្លើងសង្គ្រាមអស់ជាច្រើនឆ្នាំ ទើបឈ្មោះដើមត្រូវបានគេបំភ្លេច និងត្រូវបានហៅជំនួសថា <u>ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខសិរីមង្គល ។ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជា ចាប់ផ្ដើមសាងសង់ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ហើយត្រូវបានបញ្ចប់ និងដាក់ឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃទី ១៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]]</u> ។<ref> American Numismatic Association (1932) [https://books.google.com.kh/books?id=7_cMAAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y The Numismatist: For Collectors of Coins, Medals, Tokens and Paper Money, Volume 45], Publisher: American Numismatic Association. Original from the University of Michigan </ref> == ប្រវត្តិព្រះបរមរាជវាំង == '''History of the Royal Palace''' មុនពេលសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មីនៅតំបន់ចតុមុខ ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] បានសម្រេចព្រទ័យក្នុង ការផ្លាសប្ដូររាជធានីពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ នៃគ.សករាជ ដោយការប្រឹក្សាយោបល់ពីទេសាភិបាលបារាំង ពាក់ព័ន្ធទៅនិងចលនាបះបោរជាច្រើន ដែលបានបង្កើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ មូលហេតុសំខាន់ពីរដែលកើតមានចលនាបះបោរជាច្រើនកើតឡើង ទី១-ការជំរិទ្ធទារពន្ធពីទេសាភិបាលបារាំង ទី២-ក៏ព្រោះតែ សន្ធិសញ្ញា [[បារាំង]]-[[សៀម]] (Franco-Siamese Treaty of 1864) ដែលចុះនៅថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៨៦៤ នៃគ.សករាជ ដែលបារាំងបានកាត់ទឹកដីប្រទេសកម្ពុជាទៅឱ្យប្រទេសសៀម ចំនួន៧ ខេត្ត ដូចជា៖ ១.[[ខេត្តកោះកុង]], ២.[[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] ៣.[[ខេត្តបាត់ដំបង]] ៤.ស្វាយសុីសុផុន (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]]) ៥.[[ខេត្តសៀមរាប]] ៦.ម្លូព្រៃ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តព្រះវិហារ]]), ៧.ទន្លេរពៅ (បច្ចុប្បន្ន: [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]]) ហើយបារាំង បានកាត់ខេត្តចម្ប៉ាសាក់ របស់កម្ពុជា ទៅឱ្យប្រទេសឡាវផងដែរ ។ ដោយបែបនេះហើយ ទើបកើតមានការបះបោរមិនឈប់ឈរ ពាសពេញផ្ទៃប្រទេស ការបង្ហូរឈាមរវាងប្រជាជនខ្មែរ និង បារាំងបានចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ ១៨៦៤ រហូតដល់បារាំង យល់ព្រមចុះសន្ធិសញ្ញា ជាមួយនិង ព្រះបាទនរោត្តម ដោយប្ដូរពីការដាក់អណានិគមលើកម្ពុជា ទៅជាដែនអណាព្យាបាលបារាំងវិញ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៧ នៃគ.សករាជ (French protectorate of Cambodia 1887) ។ ក្រោយពេលព្រះបាទ នរោត្តម ផ្លាសប្ដូររាជធានី ពីឧដុង្គ មកតំបន់ចតុមុខ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥ ក្រុងនេះត្រូវបានប្រសិទ្ធនាមថា [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ហើយការសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងថ្មី ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅអំឡុងខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៨៦៦ និង ត្រូវបានបញ្ចប់ក្នុងអំឡុង ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៨៧០ នៃគ.សករាជ ។ <ref> John Robert Victor Prescott, Gillian Doreen Triggs (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=r4FJXXciuhsC&dq=International+Frontiers+and+Boundaries+Law,+Politics+and+Geography&source=gbs_navlinks_s International Frontiers and Boundaries: Law, Politics and Geography], Publisher: Martinus Nijhoff Publishers p.504 [[ISBN]]: 9004167854, 9789004167858 </ref> <ref> The Library of Congress Country Studies (1981) [https://www.loc.gov/item/81641760/ The world factbook], Publisher: National Foreign Assessment Center (U.S.) United States. Central Intelligence Agency, Library of Congress Number: 81641760 </ref> == រចនាសម្ព័ន្ធ == '''Structure''' [[File:Palais royal de Phnom Penh (salle du trône, avant 1910).jpg|thumb|Cambodia royal gets built 1866, And destroy by Thai Air-force (1939-1940).]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខនៅភ្នំពេញ បានសាងសង់យកលំនាំតាម រចនាសម្ព័ន្ធ​ស្ថាបត្យកម្ម​នា​សម័យ​អង្គរ ដោយផ្ដោតទៅលើគម្រូនៃរចនាសម្ព័ន្ធ នៃក្រុងអង្គរធំ (Angkor Thom Structure) ដែលមានច្រកទ្វារចេញចូល ចំនួន៥ ដែលច្រកទ្វារនីមួយៗ ធ្វើឡើងមិនឱ្យមានការរត់ខ្សែរបន្ទាត់ចាក់ចំមុខគ្នាឡើយ ដូចគ្នាទៅនិងប្លង់រចនាសម្ព័ន្ធនៃក្រុងអង្គរធំទាំងមូលផងដែរ ។ ច្រកទ្វារខាងកើត ដែលមានច្រកទ្វារចូលពីរ ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យ" (Victory Gate) ច្រកទ្វារខាងត្បូង ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារមង្គល" (Glory Gate), ច្រកទ្វារខាងលិច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារជ័យភូមិ" (Spirit Gate) ទ្វារមួយនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តែពួកក្រមការព្រះរាំជវាំងប៉ុនណោះ ទើបអាចចេញចូលបាន ដូចជា ពួកភីលៀង និង ពួកអាមាត្យជាដើម ។ ច្រកទ្វារខាងជើងបិទជាប់ជានិច្ច ត្រូវបានហៅសម្គាល់ថា "ទ្វារទុក្ខ" (Sad Gate) ខ្លោងទ្វារទុក្ខត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់នៅពេលណាដែលមានក្រុមគ្រួសារព្រះញាតិវង្ស នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រចូលទិវង្គតប៉ុនណោះ ការដំណើរការព្រះមជ្ឈូសា និង ព្រះសពត្រូវយកទៅបូជានៅទីវាលព្រះមេន ប៉ុន្តែក្រោយមក រចនាសម្ព័ន្ធនៃច្រកទ្វារទាំងប្រាំនេះត្រូវបានប្រែប្រួលទៅតាមសម័យកាលផងដែរ ដោយមាននូវការកែប្រែនៃច្រកទ្វារចេញចូល ។ ព្រះបរមរាជវាំងមានកំពែង ព័ទ្ធជុំវិញ ដែលមានប្រវែងសរុប ១៧៧២ ម៉ែត្រ (1772m), ដោយកំពែងខាងកើតមានប្រវែង ៤២១ ម៉ែត្រ (421m), កំពែងខាងលិចមានប្រវែង ៤៣៥ ម៉ែត្រ (435m) កំពែងខាងជើងមានប្រវែង ៤៨៤ ម៉ែត្រ (484m) និង កំពែងខាងត្បូងមានប្រវែង ៤៣២ ម៉ែត្រ (432m) ។<ref> Donald P. Whitaker, American University (Washington, D.C.). Foreign Area Studies (1973) [https://books.google.com.kh/books?id=frFAAAAAIAAJ&dq=Area+Handbook+for+the+Khmer+Republic+(Cambodia)&source=gbs_navlinks_s Area Handbook for the Khmer Republic (Cambodia)], Publisher: U.S. Government Printing Office p.389 </ref> == ស្ថតបត្យកម្ម == '''Architecture''' [[File:Palais Royal de Phnom Penh (6).jpg|thumb|Cambodia royal palace architecture and decorative arts.]] ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ត្រូវបានរចនា និង គូរប្លង់ស្ថាបត្យកម្មដោយលោកឧកញ៉ា "ទេពនិម្មិត ម៉ក់" ដែលោកជាស្ថាបត្យករដ៏ជំនាញម្នាក់ ដែលបានដាក់បញ្ចូលនូវស្ថាបត្យកម្មតាមបែបផែន នៃវប្បធម៌សិល្បៈកម្ពុជា នាសម័យកាលអង្គរ ។ រចនាសម្ព័នសំណង់ព្រះបរមរាជវាំង មានការរួមបញ្ចូលនូវ សាសនា ជំនឿអរូបី សិល្បៈនៃការតុបតែងលម្អ ដែលប្រើប្រាសការរចនាសំណង់ឈើនៃគ្រឿងបង្គុំខ្មែរ ដូចជា៖ ការប្រើប្រាស ជហ្វ៊ាដងក្ដារ សសរស្ដម្ភ សសរពេជ្រ ហោជាង កំពូលមកុដ កន្សោមតាឱ បល្ល័ង្កឈូក សារពើសូត្រ ឆាករួត ទែនទយ ក្បឿងស្រកានាគ-ស្រកាត្រី និង ការប្រើប្រាសនូវក្បាច់ផ្កាភ្ញី លម្អផ្សេងៗទៀត រួមជាមួយ និង ការលាបថ្នាំពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ដែលសុទ្ធសឹងជាការរចនាតាមបែបស្ថាបត្យកម្មខ្មែរសុទ្ធសាធ ។ សំណង់រាជដំណាក់ដែលមាន កំពូលស្រួច គឺ តំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ដែលបង្ហាញ ពីភាពជាម្ចាសគ្រប់គ្រងទៅលើរតនៈសម្បត្តិរបស់ជាតិ រូបព្រះកេសព្រហ្ម តំណាងឱ្យការគោរពចំពោះ ពួកអទិទេព ឬ ពួកទេវតា ដែលនាំមកនូវព្រហ្មវិហ៊ារធម្មទាំងបួនគឺ មេត្តា-ករុណា-មុទិតា និង ឧបេក្ខា ។ បណ្ដុំនៃគ្រឿងបង្គុំដែលនៅពីលើរាជដំណាក់ ត្រូវបានហៅថា "បុស្បុក" (Bossabok) តំណាងឱ្យភ្នំព្រះសុមេរុ ដែលជាលំនៅដ្ឋានរបស់ពួកទេវៈ ឬ ពួកទេវតា ដូចនេះហើយ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាដែលស្ថិតនៅចំទន្លេបួនប្រសព្វគ្នា រវាងទន្លេមេគង្គលើ ទន្លេមេគង្គក្រោម ទន្លេសាប និង ទន្លេបាសាក់ ដែលត្រូវបានគេឱ្យឈ្មោះថាទន្លេចតុមុខ ភាពសុីចង្វាក់គ្នា នៃអត្ថន័យនិទានទេវកថា និង ភូមិសាស្ត្រដ៏ល្អនេះ ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានប្រសិទ្ធិនាមហៅថា "ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ ព្រះបរមទេវតា" ។ ព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានលាបពណ៌យ៉ាងល្អប្រណិត ពណ៌នីមួយៗមានជាអត្ថន័យដូចជា៖ ពណ៌មាស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យសេចក្ដីថ្កុំថ្កើនរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ពណ៌លឿង ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេសតំណាងឱ្យ សាសនាព្រះពុទ្ធ ដែលមាននិកាយពីររួមបញ្ចូលគ្នា ធម្មយុត្តិកនិកាយ និង មហានិកាយ ពណ៌ស ត្រូវបានប្រើប្រាសជាពិសេស តំណាងឱ្យសាសនាព្រហ្មញ្ញផងដែរ ។ <ref> Jacques Dumarçay (1991) [https://books.google.com.kh/books?id=jXRuAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Palaces of South-East Asia: Architecture and Customs], Translated by Michael Smithies, Publisher: Oxford University Press, Original from the University of Michigan p.143 [[ISBN]]: 0195889673, 9780195889673 </ref> == ការបែងចែក ព្រះរាជដំណាក់ == '''The division of the royal residence''' ព្រះបរមរាជវាំងចតុមុខ មានរាជដំណាក់ធំតូច ៣២ រាជដំណាក់ ដែលមានផ្ទៃក្រឡាប្រមាណជា 300,000 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (500m x 600m) ប៉ុន្តែដោយសារតែកត្តានយោបាយ សង្គ្រាម និង ការបន្ថែមសំណង់រដ្ឋ ទើបក្រោយមកទំហំផ្ទៃដីព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានកាត់បន្ថយមកត្រឹម 183,135 m² ដោយស្មើទំហំខ្នាត (421m x 435m) ហើយព្រះរាជដំណាក់ជាច្រើនត្រូវបានរុះរើកាត់បន្ថយមកត្រឹមតែ ១០ រាជដំណាក់ប៉ុនណោះមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ ព្រះរាជដំណាក់ នៃ ព្រះបរមរាជវាំងកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ រួមមាន៖ === មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ === '''Maha Brasat Preah Tineang Tevea Vinichhay''' [[File:02-Throne Hall Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Royal throne hall of Cambodia royal palace]] មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ជាប្រាសាទដែលសាងសង់ឡើងអំពីសំណង់ឈើ ហើយត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] និងមានរបងព្រះមហាមកុដរាជដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ព័ទ្ធមួយជាន់ទៀត ប៉ុន្តែក្រោយមក សំណង់ឈើត្រូវបានរុះរើចេញ នៅថ្ងៃ ទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩១៥ និង ជំនួសវិញដោយសំណង់ថ្ម ដែលចាប់សាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៧ ដែលការសាងសង់នេះមានរយៈពេល ២ឆ្នាំ និងបានបើកសម្ភោធឱ្យប្រើប្រាសជាផ្លូវការណ៍ នៅថ្ងៃ ទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩១៩ ក្នុងរាជ [[ព្រះសុីសុវត្ថិ]] ចំណែកឯ របងទ្វារព្រះមហាមកុដរាជ ដែលមានកម្ពស់ ២១ម៉ែត្រ ដែលតំណាងឱ្យច្រកទ្វារទាំង២១ របស់ពួកទេវៈ ដែលបានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកអសុរា នៃនិទានទេវកថា របស់ព្រហ្មញ្ញសាសនា របងទ្វារនេះ ត្រូវបានកងទ័ពអាកាសសៀម បើកការទំលាក់គ្រាប់បែកទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពបារាំងក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ហើយបានទម្លាក់បំផ្ទុះខ្ទេចទាំងស្រុងក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ គឺជាសាលតម្កល់ព្រះរាជបល្ល័ង (The Royal Throne Hall) ដែលមានទំហំ បណ្តោយ ៦០ម៉ែត្រ ទទឹង ៣០ម៉ែត្រ និង មានកំពូលស្រួចកំពស់ ៥៩ម៉ែត្រ ហើយព្រះកំពូលព្រហ្ម តំណាងឱព្រហ្មវិហារធម៌ទាំងបួន ដំបូលមហាប្រាសាទ មានគ្រឿងបង្គុំខ្មែរទែនទយ ដែលមានក្បាច់លម្អជារូបគ្រុឌ ក្នុងទម្រង់ទ្រដំបូលប្រាសាទ ដែលនិទានអំពី ចម្បាំងរវាងពួកទេវៈនិងពួកអាសុរា ក្នុងនិទានទេវកថា នៃការកូសមុទ្រចក្រវាឡ ដែលមានឆ្លាក់នៅ [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] ដែលនិទាន ក្រោយពេលពួកអាសុរា មិនទទួលបានទឹកអម្រឹត ពួកអាសុរា បានចេញធ្វើចម្បាំងនិងពួកទេវៈនៅឯឋានសួគ៌របស់ព្រះឥន្ទ្រ បណ្ដាលឱ្យឋានសួគ៌បាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមក ហើយពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌដែលជាបុព្វការីជន ដែលមានចំនួនរាប់សែនក្បាល និងជាកូននាងវិនីតា ដែលមានស្វាមីជា ព្រាហណ្ម៍នាម កោស្សប៉ៈ គ្រុឌបាននាំគ្នាហោះហើរមកទ្រឋានសួគ៌មិនឱ្យបាក់ស្រុតធ្លាក់ចុះមកនោះទេ ដោយសេចក្ដីស្មោះត្រង់នៃការគោរពរបស់ពួកគ្រុឌទៅលើពួកទេវៈ ដូចនេះហើយ ពួកទេវៈក៏បែងចែកទឹកអម្រឹតមួយចំណែកទៅកាន់ពួកកិន្នរ និង ពួកគ្រុឌផងដែរ ។<ref> Julio A. Jeldres (1999) [https://books.google.com.kh/books?id=4H5uAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Royal Palace of Phnom Penh and Cambodian Royal Life], Publisher: Post Books, Original from the University of Michigan p.132 [[ISBN]]: 9742020477, 9789742020477 </ref> '''មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ ចែកចេញជាប្រាំបួនសាលសំខាន់ៗដូចជា៖''' * '''១.សាលព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ''' ជាសាលដែលមានដម្កល់នៅព្រះរាជបល្ល័ង ធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ អមទៅដោយឆ័ត្ររួតប្រាំបួនថ្នាក់ចំនួនបួន ដាក់បញ្ឈរអមសងខាងព្រះរាជបល្ល័ង និង មានបាំងនូវព្រះមហាស្វេតឆ័ត្រ ដែលជាឆ័ត្ររួតពណ៌ស មានប្រាំបួនថ្នាក់ តំណាងឱ្យ ដួងផ្កាយនព្វន្ត ដែលការពារដោយតារាទេពនិករ នៃទេវៈ ទាំង៩ ដូចជា ១-ព្រះសុរិយា ២-ព្រះចន្ទ្រា ៣-ព្រះអង្គារកាឡា ៤-ព្រះពុធ ៥-ព្រះហស្បាតិ ៦-ព្រះគ្រូសុក្រាចារ្យ ៧-ព្រះសៅរ៍សានី ៨-អាសុរារាហ៊ូ ៩-ព្រះកេតុ ដែលត្រូវបានប្រទានពរពីព្រះនរាយណ៍ ចំណែកឯលេខ ៩ នេះ ដែលគេសម្គាល់ថាជាវិជ្ជា​លេខ ​ដែលជាលេខខ្ពស់ តំណាងឱ្យរាសីចក្រដែលខ្ពស់​បំផុតផងដែរ ។ * '''២.សាលព្រះបរមអដ្ឋិ''' គឺជាសាលតម្កល់នូវអដ្ឋិធាតុ ព្រះញាតិវង្សក្រោយពេលធ្វើពិធីបូជាព្រះសពរួច មុនពេលអដ្ឋិធាតុ ត្រូវដង្ហែរយកទៅតម្កល់ក្នុងព្រះបរមចេតិយណាមួយ ។ * '''៣.សាលព្រះបរមរូបញាតិវង្ស''' គឺជាសាលដែលមានដាក់តាំងនូវរូបសំណាកព្រះញាតិវង្សធ្វើអំពីមាសសុទ្ធក្នុងទម្រង់មួយកំណាត់ខ្លួន ។ * '''៤.សាលព្រះមហាបុស្បុក''' គឺជាសាលតម្កល់នូវបុស្បុក ដែលជំនួសឱ្យព្រះរាជបល្ល័ង ករណីដែលព្រះហាក្សត្រគ្រងរាជដោយក្សត្រស្រី ដែលអង្គព្រះមហាក្សត្រី ដែលធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជ ត្រូវឡើងទៅគង់នៅលើបុស្បុកជំនួសឱ្យរាជបល្ល័ង ។ * '''៥.សាលហោព្រខ័ន''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចកកុធភណ្ឌ (គ្រឿងសម្រាប់រាជ) ទាំង៥ រួមមាន៖ ១.ព្រះមកុដរាជ ២.ព្រះវាលវិជនី (ផ្លិតរោមសត្វពណ៌ស) ៣.ព្រះខ័នរាជ ៤.ព្រះស្វេតឆត្រ ៥.ព្រះសុពណ៌បាទុកា (ស្បែកជើងមាស) ។ ករណីដែលនគរកំពុងវឹកវរដោយរឿងនយោបាយជាតិ ក្រុមបាគូ និង យកព្រះខ័នរាជ ទៅហោបញ្ចក្សេត្រ ឬ ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន ធ្វើពិធីហូតព្រះខ័នរាជដើម្បីផ្សងមើលប្រផ្នូលជាតិ ដោយក្រុមបាគូត្រូវរៀបគ្រឿងពលិកាដង្វាយផ្សេងៗ រួចត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជមកដាក់តម្កល់លើខ្នើយពូក ដោយត្រូវដាក់ចុងផ្លែដាវបែរទៅទិសខាងត្បូង និង ត្រូវដាក់គល់ដាវទៅទិសខាងជើង ហើយពួកព្រាហ្មណ៍ ៨រូប សូត្របូជា ផ្សងមើលប្រផ្នូលរួចស្រេចហើយត្រូវអញ្ជើញព្រះខ័នរាជទៅរក្សាទុកនៅកន្លែងដើមវិញ ។ ការហូតព្រះខ័នរាជចេញពីស្រោមដាវ មានកំណត់ដែលអាចហូតបានតែក្នុងថ្ងៃអង្គារប៉ុនណោះ ព្រោះថ្ងៃអង្គារ ជាថ្ងៃរឹង ដែលជាឬកនៃថ្ងៃកាច ដូចនេះបើសិនជាផ្លែព្រះខ័នរាជឡើងច្រេះក្រហមដូចឈាមទំនាយទាយថាស្រុកទេសនឹងកើតកល្លយុគសឹកសង្គ្រាម បើសិនជាព្រះខ័នរាជមានច្រេះកាន់ស្នឹមទំនាយទាយថានឹងមានការផ្លាស់ប្ដូរអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ * '''៦.សាលព្រះមហាមន្ទីរ''' គឺជាសាលដែលមានស្វេតឆ័ត្រពណ៌សមាន ៧ថ្នាក់ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រគង់ប្រថាប់ ដើម្បីធ្វើពិធីសូត្រមន្តធម្មទានផ្សេងៗ ។ * '''៧.សាលព្រះរាជបណ្ឌិត''' គឺជាសាលដែលពួកមន្ត្រីចូលទៅសរសេរអំពីរបាយការណ៍អ្វីមួយទាក់ទងនិងរឿងសង្គមជាតិ ដើម្បីដាក់ជូនថ្វាយដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រក្នុងការសណ្ដាប់ និង ដោះស្រាយ ។ * '''៨.សាលព្រះក្រឡាបន្ទំ''' គឺជាសាលដែលជាទីគង់ប្រថាប់របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងសំរាកនិន្ទ្រា ដោយគ្រែផ្ទំរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ មាននាមថា ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ចំណែកឯគ្រែផ្ទំ របស់អង្គអគ្គមហេសី មាននាមថា ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ។ * '''៩.សាលព្រះពុទ្ធរូប''' គឺជាសាលដែលតម្កល់នូវរូបព្រះពុទ្ធបដិមាករ ដែលធ្វើអំពីត្បូងមរកត ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ នៃគ.សករាជ នាស.វទី១៧ ក្នុងរាជព្រះស្រីសុរិយោពណ៌ នៃ [[បរមរាជាទី៤|ព្រះបរមរាជាទី៤]] ដែលរក្សាទុក សម្រាប់តែអង្គព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះមាតាបិតា នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីធ្វើការថ្វាយបង្គំបួងសួងជាលក្ខណៈឯកជនភាពប៉ុនណោះ បដិមារព្រះពុទ្ធមរកតនេះត្រូវបានហៅថា ព្រះកែវមរកត (Emerald Buddha) ចំណែកឯ រូបបដិមារ ព្រះកែវមរកត ចម្លង ដែលដម្កល់នៅក្នុង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត គឺជាបដិមាដែលសាងឡើងអំពីថ្មកែវគ្រីស្តាល់ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១៩ ដោយជាងចម្លាក់ជនជាតិបារាំងប៉ុនណោះ គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" René Jules Lalique ។ មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានមុខងារជា រាជដំណាក់ ដែលត្រៀមសម្រាប់រៀបចំពិធីការផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ * ពិធីគ្រងរាជសម្បត្តិ (The Coronation Ceremony) * ពិធីរាជាភិសេក ព្រះញាតិវង្ស (The Royal Wedding Ceremony) * ពិធីបុណ្យទ្វាទសមាស ( The 12-Month Royal Ceremony) * ពិធីព្រះរាជសវនាការថ្វាយសារតាំង (The Royal Letter of Credence Ceremony) * ពិធីសច្ចាប្រណិធាន (The Swearing of Government Ceremony) * ពិធីបដិសណ្ឋារកិច្ច ចំពោះភ្ញៀវជាន់ខ្ពស់ ទាំងភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ (The Hospitality for Senior Guests, Both National and International Ceremony) គួរបញ្ចាក់ថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មានឈ្មោះពេញហៅថា មហាប្រាសាទ ព្រះទីន័ងទេវាវិនិច្ឆ័យ មហៃមហាស្ថាន ដែលចែកចេញជា ១១ មណ្ឌលដាច់ចេញពីគ្នា ក្នុងរាជព្រះបាទនរោត្តម ប៉ុន្តែក្រោយមកពាក្យពេញ មហៃមហាស្ថាន មិនសូវយកមកប្រើប្រាសក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ នោះឡើយ ព្រោះកុំឱ្យលំនាំឈ្មោះនេះមានការយល់ច្រឡំថាចម្លងចេញពីរាជវាំងប្រទេសសៀម ។ ការពង្រីកទំហំប្រាសាទ បានរួមបញ្ចូលមណ្ឌលមួយចំនួនបញ្ចូលគ្នា ហើយមណ្ឌលទាំងនេះត្រូវបានប្រែសម្រួល ដោយបែកចេញនូវមណ្ឌល២ នោះគឺ ហោសំរាន្តភិរម្យ និង ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ត្រូវបានប្ដូរជា ហោសំរិទ្ធភិមាន ។ ១.ព្រះទីន័ងបរិត្តពិមាន ២.ព្រះទីន័ងសំរាន្តភិរម្យ ៣.ព្រះទីន័ងមហាស្វេតឆត្រ ៤.ព្រះទីន័ងទក្សិណ ៥.ហោព្រះអដ្ឋិ ៦.ហោព្រះពុទ្ធរូប ៧.ព្រះទីន័ងសុរាអមរិន្ទ ៨.ព្រះទីន័ងមហារាជមន្ទីរ ៩.ព្រះទីន័ងចក្រពត្តិ ១០.ព្រះទីន័ងនារីរ័ត្នសោភា ១១.ហោព្រះគ្រឿង ។ === ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា === '''Brasat Preah Tineang Chan Chhaya''' ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា គឺជាព្រះពន្លាជ័យដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ដល់ឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះស្ថិតនៅជាប់កំពែងផ្នែកខាងមុខ នៃព្រះបរមរាជវាំងសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រទ្រង់យាងទតក្បួនព្យុះហយាត្រាកងទ័ព (Military Parade) សំណង់ស្ថាបត្យកម្មនៃប្រាសាទនេះមានរាងជាចតុកោណកែង តួប្រាសាទលូតវែងស្របតាមអ័ក្សនៃកំពែងជាន់ក្រៅនៃព្រះបរមរាជវាំង ដែលមានជហ៊្វាដងក្ដារ ១២ កំពូលមានលក្ខណៈជាសារពើសូត្រ ដែលមានសណ្ឋានជាបុស្បុក៥ថ្នាក់ ចុងកំពូលមានកន្សោមតាឱ៣ជាន់ ឈូករួត៧ជាន់ និងកំពូលខ្ពស់ស្រួចចាក់ឡើងទៅលើតំណាងឱ្យព្រះមកុដរាជ ។ តួប្រាសាទផ្នែកខាងក្រោមជាប់នឹងកំពែងរាជវាំងសាងសង់អំពីឥដ្ឋ និង បាយអ ផ្នែកខាងលើសង់អំពីសំណង់ឈើ មានដំបូលជាគ្រឿងបង្គំុឈើ ប្រក់ក្បឿងស្រកាត្រី ផ្នែកខាងក្រោមនៃពិតាន មានគូរនៅគំនូររបាំក្បាច់បុរាណខ្មែរផងដែរ ។ ព្រះទីនាំងចន្ទឆាយាជាប្រាសាទតែមួយគត់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងដែលមិនមានការបិទបាំងដោយជញ្ជាំង ដើម្បីឱ្យលំហផ្នែកខាងក្នុងទទួលនូវខ្យល់អាកាសចេញចូលគ្រប់គ្រាន់ ភាពអស្ចារ្យនៃប្រាសាទនេះ គឺនៅពេលរាត្រីដែលមានព្រះចន្ទពេញវង្ស ពន្លឺព្រះចន្ទនិងចែងចាងចូលមកខាងក្នុងប្រាសាទ ចំណាំងផ្លាតនៃពន្លឺព្រះចន្ទនិងបង្កើតបានជាស្រមោលយ៉ាងភ្លឺនៅក្នុងប្រាសាទ ដែលត្រូវបានស្គាល់ថា ប្រាសាទនៃពន្លឺស្រមោលព្រះចន្ទ (The Moonlight Pavilion) រហូតមកដល់ឆ្នាំ ១៩១៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ប្រាសាទចន្ទឆាយា ត្រូវបានយកមកធ្វើជាវេទទិកាលៀងសាយភោជន៍ (Gala dinner) និង ដាក់ឱ្យក្រុមព្រះរបាំ បានធ្វើការវឹកហាត់សម និង រាំសម្ដែងថ្វាយជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] ដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ជូនជាការទស្សនាទៅដល់ភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិផងដែរ ។ បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទព្រះទីន័ងចន្ទឆាយា ត្រូវបានចាត់ទុកជាវេតិកាកិត្តិយស សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ថ្លែងសុន្ទរកថា ទៅកាន់ប្រជានុរាស្ត្រ និង កងទ័ពជាតិកម្ពុជាក្នុងការរំលឹកខួប [[បុណ្យឯករាជ្យជាតិកម្ពុជា]] ដែលធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ។<ref> W. H. Morton Cameron, W. Feldwick (1917) [https://www.google.com.kh/books/edition/Present_Day_Impressions_of_the_Far_East/qoVHAQAAMAAJ?hl=en Present Day Impressions of the Far East and Prominent & Progressive Chinese at Home and Abroad The History, People, Commerce, Industries and Resources of China, Hongkong, Indo-China, Malaya and Netherlands India · Part 2], Publisher: Globe encyclopedia Company Original from University of Minnesota p.1,211 </ref> == វិមានស្ដេចណាប៉ូលេអុងទី៣ == '''The Pavilion of Napoleon III''' [[File:Phnom Penh-Palast-16-Pavillon Napoleon III-2007-gje.jpg|thumb|The Pavilion of Napoleon III Inside the Cambodia royal palace.]] វិមានស្តេចណាប៉ូលេអុងទី៣ (The Pavilion of Napoleon III) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅឯ ប្រទេស [[អេហ្ស៊ីប]] (Egypt) សម្រាប់ជាទីសំណាក់របស់ព្រះជាយា របស់ព្រះចៅអធិរាជ ណាប៉ូលេអុងទី៣ ព្រះនាម ព្រះរាជនី "អីហ្ស៊េនី" (Eugenie) នៅពេលដែលទ្រង់យាងទៅបើកសម្ភោធ ព្រែកជីកស៊ុយអេ (Suez Canal) នាឆ្នាំ ១៨៦៩ ។ បន្ទាប់មកព្រះចៅអធិរាជ [[ណាប៉ូលេអុងទី៣]] បានថ្វាយ​វិមាន​នេះជា​ កាដូអនុស្សាវរីយ៍ដល់ព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៦ ដើម្បីជាចំណងមិត្តភាពបារាំង-ខ្មែរ ។ វិមានណាប៉ូលេអុងនេះ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងអំពីគ្រឿងបង្គំុដែក ដែលមាននាឡិកាប៉ោលមួយយ៉ាងធំនៅចំពីលើ និង មានបន្ថែមទ្វារកញ្ចក់រចនាអមទៅដោយរូបព្រះសង្ហារ បារាំង-ខ្មែរ ដែលរូបព្រះសង្ហារព្រះចៅបារាំង មានអក្សរ (N) តំណាងឱ្យឈ្មោះ ព្រះចៅណាប៉ូលេអុង ដែលដាក់អមសងខាង រូប [[ព្រះរាជសង្ហារកម្ពុជា]] ។ បច្ចុប្បន្ន វិមានណាប៉ូលេអុង កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់ការរៀបចំថែទាំ និង ជួសជុលឡើងវិញ ដើម្បីត្រៀមបើកឱ្យចូលទស្សនា ក្នុងពេលខាងមុខ ជាមួយនិងការបន្ថែម វត្ថុសិល្បៈលម្អ រួមជាមួយនិងការដាក់តាំងបង្ហាញនូវរូបភាពពីអតីតកាលផ្សេងៗ របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រផងដែរ ។<ref> Beverley Palmer, Rough Guides (Firm) (2002) [https://books.google.com.kh/books?id=oR-Kmnj8wmAC&dq=The+Rough+Guide+to+Cambodia&source=gbs_navlinks_s The Rough Guide to Cambodia], Publisher: Rough Guides p.354 [[ISBN]]: 1858288371, 9781858288376 </ref> == ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត == '''The Emerald Buddha Vihara''' [[File:Silver Pagoda (1502645829).jpg|thumb|The Emerald Buddha Vihara built 1892 during King Norodom.]] ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត (The Emerald Buddha Vihara) ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម]] ដែលតួប្រាសាទនេះមានបណ្ដោយ ១១.៤ ម៉ែត្រ និង មានទទឹង ៣១.៦ ម៉ែត្រ ព្រះវិហារនេះ មានទ្វារធំចេញចូល ចំនួន៨ ដោយផ្នែកខាងមុខមាន ទ្វារ៣ ទល់មុខគ្នា នៃទ្វារផ្នែកខាងក្រោយ និង មានទ្វារចំហៀងនៅចំកណ្ដាលទាំងសងខាង នៃទទឹងព្រះវិហារ ហើយទ្វារធំទាំង៨នេះ តំណាងឱ្យទិសទាងប្រាំបីរួមមាន៖ * ១. ទិសបូព៌ (ខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥន្ទ្រ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងកើត ។ * ២. ទិសបស្ចិម (ខាងលិច) តំណាងឱ្យ ព្រះភិរុណ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងលិច ។ * ៣. ទិសឧត្តរ (ខាងជើង) តំណាងឱ្យ សម្ដេចព្រះវេស្សវ័ណ ដែលជាទេវៈអសុរាថែរក្សាទិសខាងជើង ។ * ៤. ទិសទក្សិណ (ខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះយមរាជ ដែលជាទេវៈថែរក្សាទិសខាងត្បូង ។ * ៥. ទិសពាយ័ព្យ (ខាងលិចឆៀងខាងជើង) តំណាងឱ្យ ព្រះវាយោ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងលិចឆៀងខាងជើង ។ * ៦. ទិសឦសាន (ខាងជើងឆៀងខាងកើត) តំណាងឱ្យ ព្រះឥសានៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងជើងឆៀងខាងកើត ។ * ៧. ទិសអគ្នេយ៍ (ខាងកើតឆៀងខាងត្បូង) តំណាងឱ្យ ព្រះអគ្គី ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងកើតឆៀងខាងត្បូង ។ * ៨. ទិសនិរតី (ខាងត្បូងឆៀងខាងលិច) តំណាងឱ្យព្រះស្កន្តៈ ដែលជាទេវៈថែរក្សា ទិសខាងត្បូងឆៀងខាងលិច ។ ដូចនេះច្រកទ្វារទាំង៨ នៃ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានតំណាងឱ្យទេវតារក្សាទិសទាំងប្រាំបី ហើយព្រះវិហារនេះ មានជើងសសរសរុប ចំនួន៤៤ និងមានបង្អួចសរុបចំនួន ១៦បង្អួច តំណាងឱ្យច្រកឋានសួគ៌ជាន់ទី១៦ នៃឋាន ព្រហ្មលោក (Brahmaloka) របស់អទិទេពព្រហ្ម ចំណែកឯទម្រង់បង្អួចមានរចនាទៅដោយការបិទកញ្ចក់ជារាងការ៉ូចំរុះពណ៌ នៅពេលដែលពន្លឺព្រះអាទិត្យជះចូលមកផ្នែកខាងក្នុង និង ធ្វើឱ្យចេញជាពន្លឺពណ៌ឥន្ទនូ តំណាងឱ្យពណ៌នៃភាពរ៉ុងរឿងផងដែរ ។<ref> Tim Doling, Visiting Arts (Organization) (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=iDHWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cambodia Arts Directory], Publisher: Visiting Arts, Original from the University of Michigan p.182 [[ISBN]]: 1902349288, 9781902349282 </ref> === សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង === '''Interior aesthetics''' [[File:Preah Keo Morakot.jpg|thumb|Preah Keo Morakot made from Baccarat Crystal 1885, 19th century by French sculpture René Jules Lalique.]] [[File:Cambodia Golden Maitreya Buddha.jpg|thumb|Cambodia Golden Maitreya Buddha 1992 weighing 90 kg and dressed in royal regalia and set with 2086 diamonds.]] សោភ័ណភាពផ្នែកខាងក្នុង នៃព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានដាក់តាំងបង្ហាញនូវគំនូរបុរាណ និង វត្ថុសិល្បៈជាច្រើនឥតគណនា ដែលមានវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០ មុខ និង គំនូរបុរាណ ដែលគូរទាក់ទង និង ពុទ្ធសាសនា នៃរឿងនិទានទសជាតក ដូចជា៖ * '''១.ព្រះតេមិយជាតក''' (Preah Temei Jataka) និយាយ​ពី អតីតជាតិ​របស់​ព្រះ​ពោធិសត្វ ព្រះ​នាម​តេមិយ ដែលជាបុត្រស្តេចនគរពារាណសី ក្លែងធ្វើជាគរ ជាថ្លង់ មិនចង់ទទួលរាជសម្បត្តិ ។ ព្រះបិតាក៏ឱ្យសេនាជីករណ្តៅយកទៅកប់ ទើបព្រះពោធិសត្វសម្តែងឫទ្ធិ លើករាជរថគ្រវី រួចទ្រង់យាងទៅសាងផ្នួស ហើយត្រឡប់មកទូន្មានព្រះបិតាខ្លួនវិញ ។ * '''២.ព្រះមហាជនកជាតក''' (Preah Mahajanaka Jataka) និទានពី ព្រះជនក ទៅធ្វើជំនួញជាមួយនាយសំពៅ ៧០០នាក់ សំពៅជួបព្យុះលិចកណ្តាលសាគរ ព្រះជនក បន់ស្រន់ទេវតាឱ្យមកជួយ ក៏មាននាងទេពធីតា "មណីមេខលា" ហោះហើរមកជួយស្រង់សង្គ្រោះជីវិត ក្រោយមកព្រះជនកបានទៅសោយរាជ្យនៅនគរវិញ ។ * '''៣.ព្រះសុវណ្ណាសាមជាតក''' (Preah Sovannasam Jataka) និទានពី ព្រះសុវណ្ណសាម ទៅសាងភ្នួសក្នុងព្រៃដើម្បីសងគុណព្រះមាតាបិតា ដោយសេចក្ដីនឹករលឹក ព្រះមាតាបិតាក៏ទៅតាមរកហើយក៏ត្រូវពស់ព្រួសពិសដាក់ ខ្វាក់ភ្នែកទាំងពីរ សុវណ្ណសាមក៏មើលថែរក្សាអ្នកទាំងពីរ ។ ថ្ងៃមួយសុវណ្ណសាមទៅដងទឹកឱ្យមាតាបិតា ក៏ត្រូវព្រួញស្តេចកបិលយក្សសុគត ទេវតាក៏ចេញមកប្រស់សុវណ្ណសាមឱ្យរស់ឡើងវិញបានមើលថែរ មាតាបិតាទាំងពីរ ។ * '''៤.ព្រះភូរិទត្តជាតក''' (Preah Bhuridatta Jataka) និទានពី នាងសមុទ្ទជា ជាអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទធតរដ្ឋក្នុងពិភពនាគ ហើយនាងមានបុត្រនាគ ឈ្មោះថា "ភូរិទត្ត" ។ នាគភូរិទត្ត ត្រូវ អាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍ ប្រើមន្តកែវ ចាប់យកទៅប្រយុទ្ធ និង សុទស្សននាគរាជ ព្រះអរហន្តព្រហ្មទត្ត ក៏ចូលមកឃាត់ដោយការទេសនា ហើយអាលម្ពាយនព្រាហ្មណ៍យល់សេចក្ដីទេសនា ក៏ដោះលែងនាគភូរិទត្ត ឱ្យត្រឡប់ទៅនគរវិញ ។ * '''៥.ព្រះនេមិរាជជាតក''' (Preah Neimi Reach Jataka) និទានពី ព្រះនេមិ ដែលតែងតែធ្វើអំពើល្អ ឱ្យទានដល់ជនទាំងពួងក្នុងក្រុងមថិលា ថ្ងៃមួយព្រះនេមិ ទេសនាអំពី ព្រហ្មចរិយា ធ្វើឱ្យព្រះបាទវិទេហៈ ដែលជាសក្កទេវរាជ ស្ដាប់ទេសនាហើយ មានសេចក្ដីជ្រះថ្លា ក៏ឱ្យមាតលិបុត្រ ដឹករាជរថ ព្រះនេមិ នាំទតឋានសួគ៌ និង ឋាននរក ។ * '''៦.ព្រះចន្ទកុមារជាតក''' (Preah Chankumar Jataka) និទានពី ព្រះចន្ទកុមារ រកឃើញទោសកំហុសអំពើពុករលួយរបស់ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ដោយសេចក្ដីគុំគួន ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ញោះញង់ ឱ្យព្រះឯករាជ ដែលជាបិតា ឱ្យយកព្រះចន្ទកុមារទៅបូជាយញ្ញ ព្រះឥន្ទ្រជ្រាបក៏ហោះមកសំឡុតព្រះរាជា ព្រះឯករាជភិតភ័យក៏ឱ្យសេនាដោះលែងព្រះចន្ទកុមារវិញ ពួកខណ្ឌហាលព្រាហ្មណ៍ ត្រូវប្រជារាស្ត្រខឹងសម្បារគប់ដុំថ្មរហូតដល់ស្លាប់ ។ * '''៧.ព្រះមហោសថជាតក''' (Preah Mahosadha Jataka) និទានពី ព្រះមហោសថជាទីប្រឹក្សាស្តេចវិទេហរាជ នៃ នគរមិថិលា មានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ ព្រះចុល្លនី នៃនគរបញ្ចរ លើកទ័ពវាយប៉ងយកនគរមថិលាជាច្រើនលើកតែមិនបានសម្រេច ក៏ប្រើល្បិចលើកបុត្រីខ្លួនឱ្យមករៀបមង្គលការដើម្បី បញ្ឆោតស្តេចនគរមិថិលា យកទៅសម្លាប់ ព្រះមហោសថ មានបញ្ញាវាងវៃដឹងល្បិចនេះ ក៏ជីករូងក្រោមដីទៅចាប់ ម្ដាយ កូន និង ប្រពន្ធ ស្តេចនគរបញ្ជរវិញ ស្ដេចចុល្លនីទាល់តំរិះក៏ដាក់នគរខ្លួនចំនុះឱ្យនគរមិថិលា ចុងក្រោយនគរទាំងពីរ បានព្រមព្រៀងគ្នាដោយមេត្រីភាព ។ * '''៨.ព្រះនារទព្រហ្មជាតក''' (Preah Narada Brahma Jataka) និទានពី ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកទេសទូហ្មានស្ដេចនគរមថិលា តាមការអធិដ្ឋានរបស់នាង រុចាទេវី ដែលជាបុត្រី ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយទ្រង់តែងស្ដាប់តាមការអុជអាលរបស់ អាមាត្រទាំង៣ មិនជឿលើ បុណ្យបាប នរក សួគ៌ឡើយបណ្ដាលឱ្យនគរជួបគ្រោះទស្សរភិកអត់ឃ្លាន ព្រះនារទព្រហ្ម ចុះមកក្លែងកាយជាព្រះឥសី ហើយទេសនាទូហ្មានអប់រំចិត្តគំនិតដល់ស្ដេចអង្គគតិរាជ ដោយសេចក្ដីជ្រះថ្លា ទ្រង់ក៏លះបង់មច្ឆាទិដ្ឋិ ហើយតាំងរក្សាសីលទាន បរិចាគព្រះរាជទ្រព្យធ្វើបុណ្យជាប់ជានិច្ច ។ * '''៩.ព្រះវិធុរបណ្ឌិតជាតក''' (Preah Vidhura Pandita Jataka) និទានពី ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ទេសនា កាត់សេចក្ដីបរិសុទ្ធ ឱ្យសក្កទេវរាជទាំង៤ មាន ១.ព្រះធនញ្ជ័យកោរព្យ ២.ព្រះវរុណនាគរាជ ៣.ព្រះឥន្ទ្រាធិរាជ ៤.ព្រះសុបណ្ណគ្រុឌ ។ ធម្មទេសនាបានល្បីរន្ទឺដល់ នាងវិមលា ជាមហេសី ព្រះវរុណនាគរាជ នាងមានបំណងចង់បាន ព្រះវិធុរបណ្ឌិត ជាស្វាមី តែដោយព្រះវិធុរ មិនមកជួបនាង នាងក៏ប្រកាសថា បើអ្នកណាយកបេះដូង ព្រះវិធុរឱ្យនាងបាន នាងនិងលើកបុត្រីឱ្យជាប្រពន្ធ ។ បុណ្ណកយក្ស ចង់បានព្រះរាជបុត្រីវិមលាជាប្រពន្ធ ក៏យកអាសារ ហើយចូលលេងបាស្កាជាមួយស្ដេចនគរឥន្ទបត្តិ ភ្នាល់ដាក់ទ្រព្យសម្បត្តិនគរ ហើយឈ្នះបាន វិធុរបណ្ឌិត ។ បុណ្ណកយក្ស យកវិធុបណ្ឌិត ទៅសម្លាប់អស់ ៩ដង ដើម្បីយកបេះដូង តែវិធុរបណ្ឌិត មិនស្លាប់ បែរក្លាយទៅជាព្រះពោធិសត្វវិញ ។ * '''១០.ព្រះវេស្សន្តរជាតក''' (Preah Vessantara Jataka) និទានពី ព្រះវេស្សន្តរ បរិច្ចាគនូវទានទាំង ៥ រួមមាន៖ ១.ធនបរិច្ចាគ ២.បុត្របរិច្ចាគ ៣.ភរិយាបរិច្ចាគ ៤.អង្គបរិច្ចាគ ៥.ជីវិតបរិច្ចាគ ។ គំនូរបុរាណដ៏ល្អវិចិត្រ អំពីនិទានទសជាតក (Dasajātaka) ដែលគូរនៅជាប់ជញ្ជាំង ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហម (Khmer Rouge) ចូលទៅលាបពណ៌បំផ្លាញទាំងស្រុងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ (1975-1979) ហើយរតនៈវត្ថុសិល្បៈប្រមាណជា ៥០០មុខ ត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកជញ្ជូនយកទៅលក់ឱ្យជនបរទេសជិតខាង ដើម្បីប្ដូរជាគ្រឿងសម្ភារវុធត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ ព្រះវិហារ ព្រះកែវមរកត មានតម្កល់នៅពុទ្ធបដិមាមួយអង្គធ្វើអំពីកែវគ្រីសស្តាល់ (Crystal) ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៥ នាស.វទី១៩ ដោយវិចិត្រករបារាំង គឺលោក "រេនេ ចូឡេស ឡាលីកេ" (René Jules Lalique) ដោយបដិមាមរកតនេះ ជាបដិមាចម្លងចេញពី បដិមាព្រះកែវមរកត ពិតប្រាកដ ដែលសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៦០៥ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោពណ៌]] នាស.វទី១៧ ដែលរក្សាទុកក្នុង ហោព្រះពុទ្ធរូប នា មហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលយករចនាបថព្រះពុទ្ធផ្ចាញ់មារតាមលំនាំរូបចម្លាក់ ព្រះពុទ្ធរូបនា [[ប្រាសាទព្រះពិធូរ]] នៅតំបន់អង្គរធំ ក្នុងអំឡុង ស.វទី១២ ។ ព្រះវិហារ ព្រះមរកត ត្រូវបានពួកបរទេសហៅសម្គាល់ថា វត្តប្រាក់ (Silver Pagoda) ក៏ព្រោះតែបាតនៃព្រះវិហារនេះ មានក្រាលទៅដោយការ៉ូប្រាក់សុទ្ធ ដែលមានចំនួន ៥,៣២៩ សន្លឹកប្រាក់ ដែលក្នុង ១សន្លឹកការ៉ូប្រាក់មានទម្ងន់ ១,១២៥ គីឡូក្រាម ។ ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត មានរូបពុទ្ធអង្គសាងអំពីមាសសុទ្ធមួយ ក្នុងឥរិយាបថ អភ័យមុទ្រៈ ក្នុងទម្រង់កាយវិការឈរ ព្រះពុទ្ធបដិមារនេះ គឺជារាជបណ្ដាំរបស់ ព្រះបាទនរោត្តម មុនពេលទ្រង់ចូលទិវង្គត បានត្រាសបង្គាប់ឱ្យ ព្រះសុីសុវត្ថិ យកព្រះកោដ្ឋមាសដ៏ធំដែលតំកល់ព្រះសពរបស់ទ្រង់ ទៅរំលាយសាងជារូបបដិមាមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រី (Maitreya Buddha) ដើម្បីឱ្យទ្រង់បានសម្រេចមគ្គផល ផ្សារភ្ជាប់ទៅកាន់ការត្រាសដឹងរបស់ព្រះពុទ្ធទី៥ ក្នុងកាលវេលាខាងមុខ ។ ព្រះពុទ្ធបដិមារមាស ព្រះសិរអារ្យមេត្រីនេះ កសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៦ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធទឹក១០ ទម្ងន់ ៩០ គីឡូក្រាម រួមទាំងបញ្ចាជើងទម្រ និង ព្រះមកុដ និងបានដាំត្បូងពេជ្រចំនួន ៩៥៨៤ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២៥លី និង ព្រះឱរ៉ា (ដើមទ្រូង) មានទំហំ ២២លី ក្រោយពេលសាងបញ្ចប់ ព្រះបាទ សុីសុវត្ថិ ទ្រង់ប្រសិទ្ធិនាមព្រះបដិមាមាសនេះថា "ព្រះជិនរង្សីរាជិកនរោត្តម" រហូតមដល់សម័យកាលខ្មែរក្រហម (1975-1979) ព្រះបដិមាមាសនេះត្រូវបានពួកខ្មែរក្រហមដឹកយកទៅលក់ឱ្យបរទេសប្ដូរជាសំភារៈសឹកកងទ័ព ត្រឡប់មកវិញផងដែរ ។ រូបបដិមាដើមនេះត្រូវបានបាត់បង់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមសុីវិលកម្ពុជា ហើយត្រូវបានជំនួសមកវិញដោយការសាងថ្មី ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[នរោត្តម សីហនុ]] ដែលមានដាំនូវត្បូងពេជ្រចំនួន ២០៨៦ គ្រាប់ ហើយគ្រាប់ពេជ្រដែលធំជាងគេគឺស្ថិតនៅលើមកុដមានទំហំ ២០លី ។<ref> Daniel Robinson, Tony Wheeler (1992) [https://books.google.com.kh/books?id=WuC1wBJ0CJUC&num=9&redir_esc=y Cambodia: A Travel Survival Kit], Publisher: Lonely Planet Publications p.126 [[ISBN]]: 0864421745, 9780864421746 </ref> == ហោបញ្ចក្សេត == '''Hor Panhchakset''' [[File:03-Hor Samritvimean Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Hor Panh Chakset, Keep of Five Goddess.]] ហោបញ្ចក្សេត ([[អង់គ្លេស]]: Hor Panh Chakset) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង នៃ មហាប្រាសាទ ទេវាវិនិច្ឆ័យ ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ដើម្បីតម្កល់នៅគ្រឿងបញ្ចក្សេត្រ គឺជាការតម្កល់នូវរូបចម្លាក់ទេវរូប ចំនួន៥ របស់សាសនាព្រាហ្មណ៍ ដូចជា៖ ១.ព្រះឥសូរ ២.ព្រះឧមាភគវតី ៣.ព្រះនារាយណ៍ ៤.ព្រះគណេស ៥.ព្រះពលទេព ដែលមានកាន់ នង្គ័លជាកេតនភណ្ឌ ។ ករណីដែលព្រះហាក្សត្រធ្វើពិធីកម្មសាសនាព្រាហ្មណ៍ ដោយចង់និមន្តចម្លាក់ទេវរូបណាមួយ ក្រមការរាជវាំង ឬ ក្រុមអាមាត្រ គ្មានសិទ្ធទៅយកទេវរូបនេះនោះទេ លុះត្រាតែ ក្រុមបាគូ ដែលមានឋានៈជារាជគ្រូទើបមានសិទ្ធយកទេវរូបណាមួយចេញមក ឋានៈរាជគ្រូទាំងប្រាំរួមមាន ១.ព្រះព្រាហ្មណ៍រាជគ្រូ ២.ព្រះព្រហ្មាធិរាជ ៣.ព្រះជយាធិបតី ៤.ព្រះមិន្ធរ ៥.ព្រះធម្មរាជ ។ ដោយសារតែកម្ពុជាជួបនូវសង្គ្រាមសុីវិល (Civil-War) អស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំ ទើបរបៀបរបបនៃកិច្ចការក្នុងព្រះបរមរាជវាំងត្រូវបានបាត់បង់និងប្រែប្រួល ហើយនៅពេលដែលគេបញ្ចូលនូវរូបចម្លាក់ទេវរូបព្រះកច្ចាយន៍ ឬ ព្រះកំចាយ ទៅរក្សាទុកទីនេះបន្ថែមទៀត ដូចនេះ ហោបញ្ចក្សេត ត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ប្រាសាទ សំរិទ្ធវិមាន (Samritvimean) មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។<ref> Ministry of Cambodia Royal Palace (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=eCvicXi0JNEC&num=9&redir_esc=y Preah Borom Reach Veang Chatomuk Mongkul: The Royal Palace], Publisher: Department of Conservation, Ministry of Royal Palace, Original from Indiana University p.226 </ref> == ហោសំរាន្តភិរម្យ == '''Hor Samran Phirum''' [[File:Le Palais Royal (Phnom Penh) (6997775287).jpg|thumb|Hor Samran Phirum, Keep of Khmer Musical instruments, And for the King, prepare for the elephant ride.]] '''ហោសំរាន្តភិរម្យ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Samran Phirum) ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ - ១៨៧០ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ដែលស្ថិតនៅខាងជើងជាប់នឹងព្រះទីន័ងមហាប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់ឡើងឆ្លងទៅគង់ប្រថាប់លើព្រះទីន័ងគជេន្ទ្រ (ដំរី) ផ្នែកខាងលើតម្កល់នៅព្រះមាលាប្រពាត (មួកសឹក) និង ព្រះភូសាចតុរង្គ (គ្រឿងសម្លៀកបំពាក់សឹកទាំង៤) ផ្នែកខាងក្រោមតម្កល់នៅ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ រហូតដល់រាជអាមាត្រ សំលៀកបំពាក់ពួកអាមាត្រ ចែកចេញជា ៥ពណ៌ ពណ៌មាស លឿង ទឹកក្រូច ផ្កាឈូក និង ក្រហម ពណ៌សំលៀកបំពាក់អាមាត្រត្រូវបានបែងចែកតួនាទីផ្សេងៗគ្នា ។ ពណ៌មាស ថ្នាក់រាជអាមាត្រ មានតួនាទីកាន់នូវវត្ថុសំខាន់របស់ព្រះមហាក្សត្រ ដូចជា៖ ព្រះខ័នរាជ ព្រះមាលា ឬ មានជើងពានទ្រកាន់នូវ ព្រះលញ្ឆករ (ត្រារាជ) របស់ព្រះមហាក្សត្រ ។ ឯកសណ្ឋានពណ៌លឿង មានតួនាទីកាន់នូវជើងពាន ទ្រនូវព្រះភូសា (សំលៀកបំពាក់) ដើម្បីត្រៀមឱ្យព្រះមហាក្សត្រធ្វើការផ្លាសប្ដូរ ឯកសណ្ឋានពណ៌ទឹកក្រូច មានតួនាទីកាន់នូវឆត្រក្លោះបាំងដល់ព្រះមហាក្សត្រ ឯកសណ្ឋានពណ៌ផ្កាឈូក ក្រុមអាមាត្រ ដែលមានតួនាទីកាន់នូវ ផ្លិតក្បាច់ដូចជា សែនត្វ័ន បាំងសែង បាំងសូរ្យ បៃមន និង ភូតាន ល-។ ឯកសណ្ឋានពណ៌ក្រហម មានតួនាទី សែងព្រះស្នែងដល់ព្រះមហាក្សត្រ បើហ្លួងយាងដោយ យានព្រះសលៀង តម្រូវឱ្យមានអាមាត្រ ប្រាំបីនាក់ចាំសែងព្រះស្នែងដល់ទ្រង់ ។ ហោសំរាន្តភិរម្យ ត្រូវបានរុះរើនិងសាងសង់ជាថ្មីឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ប្រាសាទនេះ នៅជាន់ខាងក្រោមត្រូវបានបន្ថែមដោយការទុកដាក់ នូវឧបករណ៍តន្ត្រីបុរាណខ្មែរ ព្រមទាំងគ្រឿងប្រដាប់ប្រដាសម្រាប់ព្រះរាជពិធីហែក្បួនផ្សេងៗ ។ លុះចំណេរកាលក្រោយមក របត់សង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ប្រាសាទនេះបានក្លាយទៅជា "សារមន្ទីរព្រះសីហនុ" ដែលមានតម្កល់ទុកវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ ដ៏មានតម្លៃ ដែលមហាអគ្គបុរសរដ្ឋ នៃបណ្តាប្រទេសនានាជាមិត្ត បានថ្វាយចំពោះព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ។<ref> Kaev Bhuan (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=4mm7AAAAIAAJ&num=9&redir_esc=y Tourism Sites of Cambodia], Publisher: Ponleu Khmer, Original from the University of California p.295 </ref> == ហោមណ្ឌប == '''Hor Mondob''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 17.jpg|thumb|Hor Mondob, Keep of Buddha footprint including 108 avatar of Avalokiteśvara.]] '''ហោមណ្ឌប''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Mondob) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់ជាតំណាងឱ្យភ្នំសុប្បនិមិត្ម នៃភ្នំសមុនកូដ នាដែនលង្កាទ្វីប (បច្ចុប្បន្ន: [[ស្រីលង្កា]]) ដែលមានដម្កល់ស្នាមព្រះបាត (បាតជើង) (Buddha Footprint) ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលជាព្រះបរមគ្រូនៃយេីង ដែលបានប្រតិដ្ឋាន ស្នាមព្រះបាតនេះ នៅឯភ្នំសុមនកូដ (Sumanakūta) ដែលមានកម្ពស់ 2,243 ម៉ែត្រ ។ រូបឆ្លាក់តូចៗ ចំនួន ១០៨ ដែលស្ថិតក្នុងចម្លាក់ស្នាមព្រះបាត ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ គឺតំណាងឱ្យ អវតារ ទាំង១០៨ នៃ ព្រះអវលោកកិតិស្វារៈ (Avalokiteśvara) ដែលជាសាវគ្គរបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ផងដែរ ។<ref> Janet Arrowood (2009) [https://www.google.com.kh/books/edition/Cambodia_Travel_Adventures/mVFtfFR7skkC?hl=en Cambodia Travel Adventures], Publisher: Hunter Publishing, Incorporated p.110 [[ISBN]]: 9781588437266, 1588437264 </ref> គួរបញ្ចាក់ថា: ពួកបរទេសសរសេរពាក្យ មណ្ឌប ជាភាសាអង់គ្លេសហៅថា (Mondap) យើងមិនដឹងថា ការប្រកបពាក្យ (Pronunciation) របស់ពួកគេយ៉ាងណាទេ តែវាហាក់ដូចជាឆ្ងាយនៃការបញ្ចេញសម្លេងតាមបែបខ្មែរ ។ === ហោព្រះគោ === '''Hor Preah Ko''' '''ហោព្រះគោ''' ([[អង់គ្លេស]]: Hor Preah Ko) គឺជាប្រាសាទតូចមួយ ដែលស្ថិតនៅខាងជើង ព្រះវិហ៊ារ ព្រះកែវមរកត ដែលសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៩២ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម ប្រាសាទនេះប្រើប្រាសសម្រាប់តម្កល់នូវរូបចម្លាក់ ព្រះគោ ដែលតំណាងឱ្យព្រះគោនន្ទ ដែលជាយានជំនិះរបស់ [[ព្រះឥសូរ]] ។ រូបចម្លាក់ព្រះគោដើម សាងសង់ឡើងក្នុងរាជ ព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោវង្ស]] ដែលធ្វើអំពីសំរិទ្ធ ដែលមានទំហំប៉ុនគោធំទាំងមូល នៅខាងក្នុងពោះគោ មានដម្កល់នៅគម្ពីរសាស្ត្រាក្បួនច្បាប់នគរផងដែរ ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៣៨៥ កងទ័ពសៀមបានធ្វើការវាយលុកក្រុងអង្គរជាលើកទី២ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ធម្មរាជាទី១]] រូបចម្លាក់ព្រះគោ ត្រូវបានព្រះបាទ [[ពញ្ញាយ៉ាត]] នាំរត់ភៀសខ្លួន ហើយក្សត្របន្តបន្ទាប់បានថែរក្សា រហូតដល់ [[សម័យកាលលង្វែក]] រូបចម្លាក់ព្រះគោនេះត្រូវបានពួកសៀមដឹកជញ្ជូនយកទៅអាយុធ្យា ក្រោយពេលកងទ័ពសៀមវាយបែក ក្រុងលង្វែកក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៣ ក្នុងរាជព្រះបាទ [[ជ័យជេស្ឋាទី១]] ។ បច្ចុប្បន្ន រូបចម្លាក់ព្រះគោ ដែលស្ថិតក្នុង ហោព្រះគោ គ្រាន់តែជារូបតំណាងឱ្យស្លាកស្នាមប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុនណោះ ដោយសារតែប្រាសាទតូចមួយនេះ មានរក្សាទុកនូវគម្ពីរសាសនា និង បានរក្សាទុកនូវ [[ព្រះត្រៃបិដក]] ដូចនេះប្រាសាទនេះត្រូវបានគេប្ដូរឈ្មោះហៅថា ហោព្រះត្រៃ មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។ == គំនូររាមកេរ្តិ៍ == '''Reamker mural art''' [[File:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (13).jpg|thumb|Reamker mural art near Emerald Buddha Vihara]] គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលគូរនៅលើជញ្ជាំងថែវនៃព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងបរិវេណ ព្រះវិហ៊ារព្រះកែវមរកត មានប្រវែង ៦៤២ ម៉ែត្រ គំនូរនេះត្រូវបានគូរឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩០៣ ហើយបញ្ចប់ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ ក្រោមស្នាដៃវិចិត្រករខ្មែរ ៥រូប ដែលមកពីក្រុំជុំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ នៃក្រុមបុរាណាចារ្យ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ ។ គំនូររាមកេរ្តិ៍ នេះត្រូវបានគូរតាមនិទានមួយចប់នៃខ្សែររឿងរាមកេរ្តិ៍តែម្ដង រាមកេរ្តិ៍គឺជាខ្សែររឿង ដែលទទួលឥទ្ធិពលពី រឿងរាមាយណៈ (Rāmāyana) ដែលមានប្រភពមកពី [[ប្រទេសឥណ្ឌា]] ដែលនិទានពីតួអង្គព្រះរាម ដែលជាអវតារចុងក្រោយរបស់ [[ព្រះវិស្ណុ]] បានកេណ្ឌទ័ពស្វាចំនួន៥មុឺន ទៅច្បាំងនិង អសុរា ក្រុងរាពណ៍ នៅឯក្រុងលង្ការដើម្បីរំដោះយក នាងសីតា ត្រឡប់មកវិញ ។ បច្ចុប្បន្ននេះគំនូរទាំងនេះមានសភាពទ្រុឌទ្រោម និង​រលុប​បាត់​បន្តិចម្តងៗ​ដោយ​សារ​ពេលវេលា និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលបណ្ដាលឱ្យមានប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម ធ្វើឱ្យគំនូរនេះប្រឈមនិងការបាត់បង់រូបរាង្គបន្តិចម្ដងៗ ក្នុងពេលអនាគតខាងមុខផងដែរ ។ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៥ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានលើយកគម្រោងជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះ ដោយមានការចូលរួមពីសាស្ត្រាចារ្យគំនូរបុរាណគឺ លោកទេពនិម្មិតវិចិត្រ ជេតចន មកពីវិទ្យាស្ថានរៃយំ និង លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ ជាច្រើនរូបទៀត ដើម្បីគូរបន្ថែមពណ៌ស្ដារជួសជុលគំនូររាមកេរ្តិ៍នេះឡើងវិញ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។ ទោះជាយ៉ាងណា កត្តាពេលវេលា និង អាកាសធាតុគឺនៅតែជាកត្តាចម្បងដែលបណ្ដាលឱ្យ គំនូររាមកេរ្តិ៍ ដែលមានអាយុកាលជាងមួយរយឆ្នាំនេះ ទទួលរងនូវប្រតិកម្មអាសុីតស៊ីថ្ម នាំឱ្យគំនូរទាំងអស់នេះពុកផុយរលុបបាត់បន្តិចម្ដងៗតាមកាលវេលាដដែល ។<ref> Lī Tārāvudh, Ingrid Muan, (2001) [https://books.google.com.kh/books?id=arPWAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Cultures of Independence], Publisher: Raiyaṃ institute, Original from the University of Michigan p.358 </ref> == ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ == '''Khemarin Royal Residence''' [[File:Phnom Penh Preah Moha Prasat Khemarin 01.jpg|thumb|Khemarin Royal Residence built 1927]] ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២៧ ដោយស្ថាបត្យករគឺលោកឧកញ៉ា ទេពនិមិ្មតខៀវ ក្នុងរាជព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស ។ ព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ ស្ថិតនៅខាងលិចឈៀងខាងជើង នៃប្រាសាទទេវាវិនិច្ឆ័យ ប្រើប្រាសសម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់គង់ប្រថាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ រាជដំណាក់នេះផងដែរ ត្រូវបានត្រៀមទុកសម្រាប់ភ្ញៀវជាតិ និង ភ្ញៀវអន្តរជាតិ សម្រាប់ការចូលគាល់បង្គំទូលថ្វាយ ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា និង ព្រះវរៈរាជមាតាជាតិកម្ពុជា ដើម្បីសម្ដែងការគួរសម ។ នៅផ្នែកខាងមុខ ព្រះរាជដំណាក់មានទង់ព្រះរាជសង្ហារ ដែលជាទង់ព្រះបរមរាជវាំង តំណាងឱ្យវត្តមាន នៃអង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូត ឡើងលើ ដល់ចុងកំពូល មានន័យថា អង្គ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គង់ប្រថាប់ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង ត្រូវបានបង្ហូតចុះ ត្រឹមពាក់កណ្តាលដង មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ធ្វើការកាន់ទុក្ខដល់ព្រះញាតិវង្ស ។ ប្រសិនបើ ទង់ព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានបង្ហូត មានន័យថា អង្គព្រះមហាក្សត្រ ទ្រង់មិនបានគង់ប្រថាប់ ក្នុងព្រះបរមរាជវាំងនោះទេ ។ នៅខាងមុខក្លោងទ្វារ នៃព្រះរាជដំណាក់ខេមរិន្ទ គឺជាប៉ុស្តិ៍យាម នៃកងការពារព្រះរាជដំណាក់ កងការពារព្រះរាជដំណាក់ ប្រើឯកសណ្ឋានអាវកកុដពណ៌ស ពាក់មួក ប្រពាស នៅខាងលើមួកមានត្រាព្រះរាជសង្ហារ ប្រើស្រោមដៃពណ៌ស ប្រដាប់ដោយកាំភ្លើងវែងប្រភេទ (AK-47) ស្លៀកខោខៀវឆ្នូតក្រហម ត្រូវឈរត្រង់ខ្លួនក្នុងឥរិយាបថយាមល្បាត និងត្រូវឈរក្នុងរយៈពេល ២ម៉ោង ទើបមានការផ្លាសប្ដូរម្ដង ដោយសារច្បាប់នៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងបច្ចុប្បន្នមានការធូរលុង ដូចនេះឆ្មាំព្រះបរមរាជវាំង មិនត្រូវបានរឹតបន្តឹងនោះទេ ។<ref> The international magazine of fine interior design (2000) [https://books.google.com.kh/books?id=TtlUAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Architectural Digest, Volume 57], Publisher: Conde Nast Publications, Original from the University of Michigan p.92 </ref> == ព្រះទីន័ងភោជនីយ == '''Preah Tineang Phochani''' [[File:04-Preah Tineang Phochani Royal Palace-nX-1.jpg|thumb|Preah Tineang Phochani, mean Pavilion of King Birthday and Performances of the Royal Ballet.]] ព្រះទីន័ងភោជនីយ ត្រូវបានក៏សាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១២ ក្នុងរាជព្រះបាទសុីសុវត្ថិ រាជដំណាក់នេះគឺជា ព្រះពន្លាភោជនីយ ដែលប្រើប្រាសសម្រាប់រៀបចំពិធីលៀងសាយភោជន៍ (ពិធីជប់លៀង) ដល់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងកម្មពិធីបុណ្យខួបចម្រើនព្រះជន្មដល់ព្រះមហាក្សត្រ (King Birthday) ដែលមាននូវការរៀបចំផ្ទាំងទស្សនីយភាព សិល្បៈរបាំ ដែលមានជា [[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]] រាំសម្ដែងថ្វាយជូនដល់ភ្ញៀវកិត្តិយស ក៏ដូចជាភ្ញៀវជាតិជាន់ខ្ពស់ និង ភ្ញៀវអន្តរាជាតិផងដែរ ។ ផ្នែកស្ថាបត្យកម្ម ព្រះពន្លាភោជនីយនេះ មានលម្អនៅគំនូរក្បាច់ផ្កាភ្ញី ក្នុងទ្រង់ជាសិល្បៈបារាំង នៃផ្នែកខាងលើនៃពិតាន ។ នៅក្នុងពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្មព្រះមហាក្សត្រ អាចនិងរៀបចំធ្វើឡើងចំនួនបីថ្ងៃ ប្រសិនបើមានការរៀបចំនូវពិធីបុណ្យតាំងតុ មុនមួយថ្ងៃនៃ នៃថ្ងៃចម្រើនព្រះជន្មរបស់ ព្រះមហាក្សត្រ ។<ref> Danielle Guéret, Dominique-Pierre Guéret (2009) [https://books.google.com.kh/books?id=jGCGwtYLLaAC&num=9&redir_esc=y Cambodge: art, histoire, société], Publisher: Impr. nationale éditions, Original from University of California, Berkeley p.366 [[ISBN]]: 2742774904, 9782742774906 </ref> == ក្រោលដំរីរាជវាំង == '''Royal Elephant Stable''' [[File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 27.jpg|thumb|Elephant Stable in Cambodia royal palace]] ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៦ ក្រោលដំរីនេះស្ថិតនៅផ្នែកខាងត្បូង ជាប់និងរបងព្រះបរមរាជវាំង ក្រោលដំរីមានលក្ខណៈជាផ្ទះកឹង ដែលរក្សាទុកដាក់សត្វដំរី ចន្លោះពី ១០ក្បាល ទៅ ១៥ក្បាល ដំរីទាំងនេះត្រូវបានចិញ្ចឹមថែរក្សាសម្រាប់ជាយាន្តជំនិះដល់ព្រះមហាក្សត្រ និង ព្រះញាតិវង្ស ហើយដំរីទាំងនេះត្រូវបានទុកដាក់សម្រាប់ការត្រៀម សម្រាប់ពិធីបុណ្យហែរក្បួនផ្សេងៗ ដំរីដែលសំខាន់ជាងគេ គឺជាដំរីស ដែលមានតែមួយក្បាលប៉ុនណោះ សម្រាប់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ ក្រោយបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមសុីវិលនៅកម្ពុជា ក្រោលដំរីរាជវាំង ត្រូវបានរុះរើនិងជួសជុលឡើងវិញ និង ត្រូវបានកែលម្អទៅជា សារៈមន្ទីររោងដំរី ដើម្បីដាក់តាំងនូវប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ការហែរក្បួនក្នុងរាជពិធីផ្សេងៗ ព្រោះក្រោយសម័យសង្គ្រាមមិនមានដំរីទាំងនោះទៀតទេ ។ នៅសារៈមន្ទីររោងដំរីមានការដាក់តាំងបង្ហាញដូចជា៖ គ្រឿងប្រដាប់ប្រដាលសម្រាប់ហែរក្បួនរបស់ព្រះបរមរាជវាំង សាលពិពណ៌រូបថត ផ្ទគំរូបុរាណខ្មែរ រឿងសំលៀកបំពាក់បុរាណខ្មែរ សាលតាំងលក់វត្ថុអនុសោរីយ៍ ផ្សេងៗ...។<ref> Milton E. Osborne (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=xz-BVT5ENW4C&dq=Phnom+Penh+A+Cultural+History&source=gbs_navlinks_s Phnom Penh: A Cultural and Literary History], Publisher: Signal Books p.232 [[ISBN]]: 1904955401, 9781904955405 </ref> '''Preah Rech Domnak Chan''' [[File:Royal Palace Buildings (1502569097).jpg|thumb|Preah Rech Domnak Chan built 1954]] ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៤ ក្នុងរាជព្រះបាទ នរោត្តម សុរាម្រឹត រាជដំណាក់នេះស្ថិតនៅជាប់និង វិមានណាប៉ូលេអុងទី៣ ។ ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានប្រើប្រាសសម្រាប់ជាការិយាល័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ អំឡុងពេលដែលទ្រង់ដោះស្រាយព្រះរាជកិច្ចព្រះនគរ ។ រាជដំណាក់នេះមានកម្ពស់ ២ជាន់ ជាន់ខាងលើតម្កល់នៅសំលៀកបំពាក់ និង គ្រឿងមកុដ ក្រុមរបាំព្រះរាជទ្រព្យ ដែលធ្វើអំពីមាសសុទ្ធ ផ្នែកខាងក្រោមត្រូវបានរៀបចំជាការិយាល័យ នៃក្រុមមន្ត្រីព្រះបរមរាជវាំង ។ បច្ចុប្បន្ន ព្រះរាជដំណាក់ចន្ទ ត្រូវបានរៀបចំជាមន្ទីរការិយាល័យរដ្ឋបាល របស់ក្រសួងព្រះបរមរាជវាំង ។<ref> Pusat Penelitian Sumberdaya Regional (Indonesia) (2008) [https://books.google.com.kh/books?id=o_wMAQAAMAAJ&num=9&redir_esc=y The Development of Tourism in Cambodia: Cultural Conservation, History, and Environment], Publisher: Research Center for Regional Resources, the Indonesian Institute of Sciences, Original from the University of Michigan p.224 [[ISBN]]: 9797993817, 9789797993818 </ref> '''See also''' * [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត]] == ឯកសារយោង == ap4bs4tlbutmvqnl4hlma8ttzf2hs7l 0 50043 338911 305769 2026-08-13T04:57:08Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Burning_of_Thai_Embassy_in_Phnom_Penh_2003.jpg|Burning_of_Thai_Embassy_in_Phnom_Penh_2003.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looki 338911 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #8B0000;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> '''ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003''' </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" | |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" |'''Burning of Thai Embassy in Phnom Penh 2003''' |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''កុប្បកម្មភ្នំពេញ''' | ស្ថានទូតថៃ ប្រចាំនៅកម្ពុជា |- style="vertical-align:center;" |'''មូលហេតុ''' | តារាសម្ដែងថៃ មើលងាយជាតិសាសន៍កម្ពុជា |- style="vertical-align:center;" |'''វិទ្យុថៃចេញផ្សាយ''' |​Thai Radio FM-105 |- style="vertical-align:center;" |'''ចូលរួមបាតុកម្ម''' | សិស្សវិទ្យាល័យថ្នាក់ទី11-12 |- style="vertical-align:center;" |'''មូលហេតុកុប្បកម្ម''' | អាជ្ញាធរថៃ បាញ់បាតុករស្លាប់ 1នាក់ របួស 7នាក់ |- style="vertical-align:center;" |'''កុប្បកម្មស្ថានទូតថៃ''' | ស្ថានទូតថៃ ត្រូវបានដុតកំទេច ២៩ មករា |- style="vertical-align:center;" |'''ជំនួញថៃនៅកម្ពុជា''' | បំផ្លាញ ២៦ ក្រុមហ៊ុនថៃនៅកម្ពុជា |- style="vertical-align:center;" |'''ការជម្លៀសអ្នកជំនួញថៃ''' | ៦០០ នាក់ |- style="vertical-align:center;" |'''ការបិទព្រំដែន''' | ប៉ោយប៉ែត បន្ទាយមានជ័យ |- style="vertical-align:center;" |'''ការបិទភាពយន្តថៃនៅកម្ពុជា''' | រយៈពេល 10 ឆ្នាំ <br> (2003 - 2013) |- style="vertical-align:center;" |'''ថៃខាតបង់''' | 54$ លានដុល្លារអាមេរិក |- style="vertical-align:center;" |'''កម្ពុជាខាតបង់''' | 5.9$ លានដុល្លារអាមេរិក |} '''ការដុតស្ថានទូតថៃ នៅភ្នំពេញ 2003''' ([[អង់គ្លេស]]: Burning of Thai Embassy in Phnom Penh 2003) គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ នៃទំនាក់ទំនង កម្ពុជា-ថៃ ដែលមានការប្រេះឆាគ្នា ទៅលើបុព្វហេតុជាតិនិយម នៃជាតិសាសន៍ទាំងពីរ ។ មូលហេតុដែលនាំឱមានបាតុកម្មនៅស្ថានទូតថៃប្រចាំនៅកម្ពុជា ដោយសារតែតារាសម្ដែងថៃម្នាក់ បានមាក់ងាយទៅលើជាតិសាសន៍កម្ពុជា ហើយបាននិយាយថាប្រជាជនកម្ពុជាទាំងមូលជាចោរ និង ជាអ្នកលួចយក [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត]] ពីប្រទេសថៃ ចេញផ្សាយដោយវិទ្យុថៃ FM-105 ដូចនេះប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងស្រុកទាំងអស់បានស្រង់សម្ដីរបស់នាងហើយយកមកចុះផ្សាយទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ។<ref> United States. Congress. Senate. Committee on Appropriations. Subcommittee on Foreign Operations, Export Financing, and Related Programs. (2004) [https://www.google.com.kh/books/edition/Foreign_Operations_Export_Financing_and/kxjGovHsldwC?hl=en Foreign Operations, Export Financing, and Related Programs Appropriations for ... Hearings Before a Subcommittee of the Committee on Appropriations, United States Senate... · Volume 4], Publisher: U.S. Government Printing Office Original from Pennsylvania State University </ref> == មូលហេតុនៃបាតុកម្ម == '''Reasons for the demonstration''' ក្រោយពេលកម្ពុជាបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមសុីវិលក្នុងឆ្នាំ 1998 វិស័យភាពយន្តនៅកម្ពុជាហាក់នៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ ហើយកម្ពុជាមិនមានលទ្ធភាពក្នុងការផលិតភាពយន្តនោះទេ ដូចនេះក្រោមកិច្ចសហប្រតិបត្តការនៃការរកជំនួញ រវាងកម្ពុជា-ថៃ ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍កម្ពុជាមួយចំនួនចាប់ផ្ដើមយកខ្សែរភាពយន្តភាគថៃ មកចាក់បញ្ចាំងតាមទូរទស្សន៍ រហូតបានធ្វើឱ្យប្រជាជនកម្ពុជា ពេញចិត្តស្រលាញ់គាំទ្រនូវតារាភាពយន្តថៃជាខ្លាំង តារាសម្ដែងថៃម្នាក់គឺអ្នកនាង "កុប សុវ៉ាន់ណាន់ខុងយីង" (Kob Suvanant Kongying) ដែលនាងគឺជាតួសម្ដែងប្រចាំនៅប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ថៃ TV7 ហើយនាងបានបង្ហាញខ្លួននៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍កម្ពុជា TV5 នាងត្រូវបានប្រជាជនកម្ពុជាស្គាល់ថា នាងផ្កាយព្រឹក (Neang Phkay Preok) ដែលនាងត្រូវបានសម្ដែងក្នុងរឿងដាវព្រះសុក (Dao Prah Sook) ។ រឿងភាគថៃដែលល្បីនៅកម្ពុជា តាមរយៈទូរទស្សន៍កម្ពុជា TV5 គឺរឿង សុរិយាអស្ដង្គត (Tawan Tor Saeng) រឿងភាគនេះត្រូវបានកែសម្រួលបទភ្លេង ដោយដាក់បញ្ចូលបទភ្លេងមនោសចេទនារបស់លោក [[ស៊ីន ស៊ីសាមុត]] ក្នុងបទចម្រៀង "សុរិយាអស្ដង្គត" ដែលធ្វើឱ្យរឿងនេះកាន់តែមានភាពល្បីល្បាញនៅកម្ពុជា ដូចនេះអ្នកគាំទ្រនាងផ្កាយព្រឹកនៅកម្ពុជា មានបំណង ចង់អញ្ជើញនាងឱ្យមកសម្ដែងលើឆាកតន្ត្រីនៅកម្ពុជា ឬ បង្ហាញខ្លួននៅតាមប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍កម្ពុជា ។ ពាក្យចរចាមរ៉ាម ដែលថាតារាសម្ដែងថៃ នាងផ្កាយព្រឹក ត្រូវមកសម្ដែងនៅកម្ពុជា និង ត្រូវបានបកស្រាយពីរូបនាងផ្ទាល់ក្នុងកម្មវិធីជជែកកំសាន្ត ក្នុងវិទ្យុថៃ (Thai Radio FM-105) នាងបាននិយាយជាភាសាថៃថា នាងគ្មានបំណងទៅកម្ពុជាទេ បើចង់ឱរូបនាងមកសម្ដែងនៅកម្ពុជា កម្ពុជាត្រូវប្រគល់ [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត]] មកឱ្យប្រទេសថៃវិញ ព្រោះកម្ពុជាបានលួចប្រាសាទអង្គរវត្តពីប្រទេសថៃ '''(She has no intention of going to Cambodia, if Cambidian wants her to perform in Cambodia, Cambodia must return Angkor Wat to Thailand because Cambodia stole Angkor Wat from Thailand)''' ក្រោយការនិយាយរបស់នាងផ្កាយព្រឹក កាសែត និង ទស្សនាវដ្ដីក្នុងស្រុកទាំងអស់បានបកប្រែ និង ចុះផ្សាយទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា នៅអំឡុងថ្ងៃរសៀល រហូតមកដល់ពេលល្ងាច ម៉ោង 5:00 pm អំឡុងពេលសិស្សានុសិស្ស ចេញពីសាលារៀន ត្រូវនិងថ្ងៃពុធ ទី29 ខែមករា ឆ្នាំ 2003 សិស្សវិទ្យាល័យថ្នាក់ទី11-12 បានប្រមូលផ្ដុំគ្នា នៅខាងមុខស្ថានទូតថៃ (Thai Embassy) ហើយធ្វើបាតុកម្មទាមទារ ឱ្យតារាថៃ នាងផ្កាយព្រឹក ចេញមុខធ្វើការសុំទោសប្រជាជនកម្ពុជា ជាសាធារណៈ ។<ref> National University of Singapore. Faculty of Law (2003) [https://books.google.com.kh/books?id=I9BKAQAAIAAJ&num=9&redir_esc=y Singapore Journal of International & Comparative Law, Volume 7], Publisher: Faculty of Law, National University of Singapore, Original from the University of California p.295 </ref> == មូលហេតុនៃកុប្បកម្ម == '''Cause of the riots''' អំឡុងពេលក្រុមបាតុករធ្វើបាតុកម្មទាមទារ ឱ្យតារាថៃ នាងផ្កាយព្រឹក ចេញមុខធ្វើការសុំទោសប្រជាជនកម្ពុជា ជាសាធារណៈ ខាងស្ថានទូតថៃ មិនមានការបកស្រាយរកដំណោះស្រាយអ្វីនោះទេ ដូចនេះក្រុមបាតុករបានយកសំបកកង់រថយន្ត និង ទង់ជាតិថៃ មកដុតនៅខាងមុខស្ថានទូតថៃ ដូចនេះក្រុមអាជ្ញាធរថៃ ដែលប្រចាំការនៅខាងក្នុងស្ថានទូតថៃ បានបាញ់កាំភ្លើងមកហ្វូងបាតុករជាច្រើនគ្រាប់បណ្ដាលឱ្យត្រូវសិស្សានុសិស្សម្នាក់បានស្លាប់ភ្លាមៗ និង ប្រាំពីរនាក់ផ្សេងទៀតត្រូវបានរងរបួសធ្ងន់ កំហឹងបាតុករបានប្រែពីបាតុកម្មទៅជា កុប្បកម្មវិញ ដោយចោលនូវដុំថ្ម និង បានប្រើដបសាំងគប់ទៅលើអាគារស្ថានទូតថៃ បណ្ដាលឱ្យស្ថានទូតថៃត្រូវភ្លើងឆេះខូចខាតទាំងស្រុង នៅវេលាម៉ោងប្រមាណជា 7-8 យប់ អំឡុងពេលស្ថានទូតថៃកំពុងឆាបឆេះ ក្រុមអាជ្ញាធរនៃកងរាជអវុធហត្ថ ជាច្រើនរយនាក់បានចេញមកបំបែកក្រុមបាតុករ ។<ref> BBC News (2003) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/talking_point/2709843.stm Can the dispute between Thailand and Cambodia be resolved?], Website: news.bbc.co.uk, Publication: Monday, 3 February, 2003, 09:14 GMT </ref> == បំផ្លាញ 26 ក្រុមហ៊ុនថៃ នៅកម្ពុជា == '''Destroys 26 Thai companies in Cambodia''' ក្រោយពេលស្ថានទូតថៃ ត្រូវបានក្រុមបាតុករដុតកំទេច នាថ្ងៃបន្ទាប់ ត្រូវនិងថ្ងៃទី 30 ខែមករា អ្នកដឹកនាំ វិទ្យុថៃ (Director Thai radio FM-105) ត្រូវបានចាប់ខ្លួនភ្លាមៗ ដោយអាជ្ញាធរថៃផ្ទាល់ ។ ការដុតស្ថានទូតថៃ មិនបានបញ្ចប់វិវាទកម្ពុជា-ថៃ នោះទេ នាងផ្កាយព្រឹកបានចេញមុខមកអះអាងថានាងមិនបាននិយាយមាក់ងាយទៅលើប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាឡើយ ទោះជាយ៉ាងណាក្រុមបាតុករនៅកម្ពុជានៅតែទាមទារដាច់ខាតឱ្យនាងចេញមុខមកសុំទោសប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាជាសាធារណៈ ប៉ុន្តែនាងផ្កាយព្រឹក នៅតែមិនចេញមុខមកសុំទោសពលរដ្ឋកម្ពុជាជាសាធារណៈនោះទេ ដូចនេះនៅថ្ងៃទី 31 ខែមករា ក្រុមបាតុករបានទៅវាយបំផ្លាញក្រុមហ៊ុនថៃក្នុង [[ក្រុងភ្នំពេញ]] បណ្ដាលឱ្យក្រុមហ៊ុនថៃ ចំនួន 26 ខូចខាតទាំងស្រុង បណ្ដាលឱ្យខាតបង់ទឹកប្រាក់ប្រមាណជា 54$ លានដុល្លារអាមេរិក ហើយភាគីខាងកម្ពុជាសងថ្លៃខូចខាត ចំនួន 5.9$ លានដុល្លារអាមេរិក តែចំពោះស្ថានទូតថៃប៉ុនណោះ ។<ref> Chin Kin Wah, Daljit Singh (2004) [https://www.google.com.kh/books/edition/Southeast_Asian_Affairs_2004/8mKsed7mQzQC?hl=en Southeast Asian Affairs 2004], Publisher: Institute of Southeast Asian Studies p.311 [[ISBN]]: 9789812302380, 9812302387 </ref> === ប្រតិបត្តិការពោធិ៍ចិនតុង === '''Operation Pochentong''' ប្រតិបត្តិការពោធិ៍ចិនតុង គឺជាប្រតិបត្តិការរបស់កងទ័ពអាកាសថៃ ដែលបានយកយន្តហោះថៃជាច្រើនគ្រឿង មកដឹកជញ្ជូនអ្នកជំនួញថៃ និង ក្រុមធុរៈកិច្ចថៃ ប្រមាណជា 600នាក់ ចេញពីកម្ពុជាអំឡុងពេលដែលក្រុមបាតុករសំដៅទៅបំផ្លិចបំផ្លាញក្រុមហ៊ុនថៃ ក្នុងក្រុងភ្នំពេញ ។ កងទ័ពអាកាសថៃ បានប្រើយន្តហោះដឹកជញ្ជូនប្រភេទ C-130 ចំនួន 5គ្រឿង និង 1គ្រឿងទៀតប្រភេទ Alenia G.222 មកជម្លៀសប្រជាជនថៃចេញពីកម្ពុជា តាមរយៈចំណត អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ។<ref> Gale Research Inc (2003) [https://books.google.com.kh/books?id=ZzksAQAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Worldmark Encyclopedia of the Nations], Publisher: Gale Research, Original from Cornell University p.203 [[ISBN]]: 0787673307, 9780787673307 </ref> == ការបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ == '''Closing the Cambodia-Thailand border''' ទំនាក់ទំនងការទូតកម្ពុជា-ថៃឈានដល់ភាពតានតឹងបំផុត នោះគឺខាងរដ្ឋាភិបាលថៃបានបញ្ជូននាវាចម្បាំងមួយគ្រឿង និង នាវាល្បាតបួនគ្រឿងមកគៀកនិងដែនទឹកកម្ពុជា ហើយភាគីថៃបានដាក់ពង្រាយកងកម្លាំងរបស់ខ្លួននៅតាមច្រកព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ កងកម្លាំងថៃដែលបានដាក់ពង្រាយនៅតាមច្រកព្រំដែនគឺមកពីក្រុម (Thai-110 Special forces) ដូចនេះភាគីកម្ពុជា បានប្រកាសបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ទាំងស្រុងនៅ ថ្ងៃទី៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៣ ។ ការបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានធ្វើឱ្យផលិតផលថៃជាង ១ពាន់មុខ មិនអាចចូលមកកម្ពុជាបាននោះទេ ដូចនេះការជួញដូរមុខទំនិញរវាងកម្ពុជា-ថៃ បានរាំងស្ទះកកកុញពេញច្រកព្រំដែន ។ ការចរចាររវាងថ្នាក់ដឹកនាំថៃ និង កម្ពុជាបានធ្វើឡើងជាច្រើនលើកច្រើនសារ រហូតដល់ការចរចារទទួលបានការឯកភាពគ្នា ទើបភាគីខាងកម្ពុជា យល់ព្រមបើកច្រកព្រំដែនឱ្យទំនិញថៃឆ្លងកាត់ចូលកម្ពុជាបាន ដោយច្រកព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ បានបើកដំណើរការឡើងវិញ នៅថ្ងៃទី២១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០៣ ។<ref> Daljit Singh (2003) [https://www.google.com.kh/books/edition/Southeast_Asian_Affairs_2004/HCBqDwAAQBAJ?hl=en Southeast Asian Affairs 2004], Format: ebook Publisher: Institute of Southeast Asian Studies p.88 [[ISBN]]: 9789814517140, 9814517143 </ref> == ការហាមភាពយន្តថៃនៅកម្ពុជារយៈពេល ១០ឆ្នាំ == '''Ban on Thai films in Cambodia for 10 years''' នៅថ្ងៃទី 18 ខែមីនា លោក [[ហ៊ុន សែន]] នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានប្រកាសដាក់បំរាមហាមខ្សែរភាពយន្តថៃទាំងអស់ចាក់បញ្ចាំងនៅកម្ពុជា រយៈពេល 10 ឆ្នាំ ទាំងការចាក់បញ្ចាំងលើទូរទស្សន៍ និង រោងភាពយន្ត មិនអនុញ្ញាតឱ្យមានខ្សែរភាពយន្តថៃណាមួយនៅកម្ពុជានោះទេ ដែលគិតចាប់ពីថ្ងៃនៃការដាក់បំរាម ក្នុងឆ្នាំ 2003 រហូតដល់ឆ្នាំ 2013 ។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា បើតារាថៃប្រមាទត្រឹមបុគ្គលវាមីអីទេ តែនេះប្រមាថជាតិសាសន៍កម្ពុជាមួយទាំងមូល សូម្បីតែលោកក៏មិនអាចទទួលយកបានដែរ ដូចនេះរាល់ប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ណាមួយ ដែលលួចចាក់ផ្សាយភាពយន្តថៃ និងត្រូវបានដកអាជ្ញាប័ណ្ណបិទប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍នេះតែម្ដង ។<ref> Mran mā Nuin naṃ Samuin Koʻmarhanʻ (2004) [https://books.google.com.kh/books?id=BUpuAAAAMAAJ&num=9&redir_esc=y Traditions of Knowledge in Southeast Asia: Proceedings of the Traditions of Knowledge in Southeast Asia Conference, 17-19 December 2003, Part 3], Publisher: Myanmar Historical Commission, Original from the University of Michigan p.50 </ref> == សារពត៌មានគាំទ្រថៃ == '''News Suopport Thai''' សារពត៌មានសរសេរមិនពិតនិងគាំទ្រថៃ (False writing and pro-Thai press) ដែលត្រូវបានរកឃើញដោយការសេររបស់ពួកគេមានទម្ងង់ចិត្តទៅរកថៃ ក្នុងនោះមាន៖ CNN, The New York Times, The Stars, The Indepandent, Los Angeles Times. សារពត៌មានទាំងនេះបានសរសេរមិនពិតថា ក្រុមបាតុករកម្ពុជា ធ្វើកុប្បកម្មដុតស្ថានទូតថៃ ដោយសារតែទទួលបានពត៌មានមិនពិតពីកាសែតក្នុងស្រុករបស់ពួកគេ គួរបញ្ចាក់ថា ការដុតស្ថានទូតថៃ បណ្ដាលមកពីអាជ្ញាធរថៃដែលនៅក្នុងស្ថានទូតថៃ បានបាញ់គ្រាប់កាំភ្លើងមកហ្វូងបាតុករ បណ្ដាលឱ្យស្លាប់ 1នាក់ របួសធ្ងន់ 7នាក់ វាមិនដូចនិងការចោទប្រកាន់របស់សារពត៌មានលោកខាងលិចប្រឌិតនោះទេ ។ '''គួរបញ្ចាក់ថា ៖''' បើយោងតាមច្បាប់អន្តរជាតិ តារាសម្ដែង ឬ តារាចម្រៀងបរទេស រូបណា ដែលប្រើពាក្យពេចន៍ ក្នុងន័យនយោបាយ ប៉ះពាល់នូវកេរដំណែលប្រជាជាតិមួយ ត្រូវប្រឈមមុខនិងការចោទប្រកាន់ពីបទប៉ុនប៉ងរំលោភបំពានទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រជាជាតិមួយដោយចេតនា ។ បើតារាសម្ដែង ឬ តារាចម្រៀងរូបនោះស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា អាជ្ញាធរត្រូវចាប់ខ្លួនភ្លាមៗដើម្បីយកមកផ្ដន្ទាទោស ហើយជាពិសេស [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត]] គឺជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកដែលបានចុះបញ្ជីដោយអង្គការ UNESCO ក្នុងឆ្នាំ 1992 ដូចនេះជនបរទេសមួយចំនួននោះ មិនគួរចោទប្រកាន់មកលើកម្ពុជា ឬ ប្រជាជនកម្ពុជាថាជាអ្នកខុសនោះទេ ពីព្រោះប្រជាជនកម្ពុជា គ្រាន់តែចេញមកសម្តែងសិទ្ធិតវ៉ាក្នុងនាមជាអ្នកការពារកេរដំណែលដូនតា ដែលជាមរតករបស់ជាតិប៉ុនណោះ ។ == ឯកសារយោង == lrz6yhn7bsoy4fq3f2dbkfn41ou8er6 0 50087 338922 338820 2026-08-13T04:59:48Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Preah_Dhamma_Vanak_Veasei_Chanmoni.jpg|Preah_Dhamma_Vanak_Veasei_Chanmoni.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this users 338922 wikitext text/x-wiki {{pp-move-indef}} <noinclude>{{pp-protected|small=yes}}</noinclude> {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #FFA500;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 1px 0px yellow;> '''ព្រះធម្មវនវាសី ចន្ទមុនី''' </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" | |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" |'''Preah Dhamma Vanak Veasei Chanmoni''' |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''បាវចនា''' | [[File:Flag of Buddhism.svg|20px]] ទង់ពុទ្ធសាសនា |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះនាម''' | វនវាសី ចន្ទមុនី |- style="vertical-align:center;" |'''គោរម្យងារ''' | ព្រះសង្ឃាធិបតី ធម្មវនវាសីចន្ទមុនី |- style="vertical-align:center;" |'''ឋានៈសង្ឃ''' | សង្ឃរាជាគណៈថ្នាក់កិត្តយស |- style="vertical-align:center;" |'''ឋានៈចាត់តាំង''' | សម្ដេចព្រះរាជគ្រូបញ្ញាញាណ |- style="vertical-align:center;" |'''សង្ឃរាជាគណៈ''' | ថ្នាក់ មហានិកាយ |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះរាជក្រឹត្យ''' | នស/រកត/០៥២៣/៩៤១ |- style="vertical-align:center;" |'''រយៈពេលបួសមិនប្រាកដ''' | ១០ ឆ្នាំ |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះកំណើតមិនប្រាកដ''' | ស៊ុន ចាន់វីរៈ |- style="vertical-align:center;" |'''ឆ្នាំកំណើតមិនប្រាកដ''' | ១៩៩៦ |- style="vertical-align:center;" |'''ឪពុកម្ដាយ''' <br> '''(ជំនាន់ទី៣)''' | ត្រូវជាកូនចិញ្ចឹម |- style="vertical-align:center;" |'''ការប្រើប្រាសភាសា''' |​[[ភាសាខ្មែរ]], [[អង់គ្លេស]], [[ចិន]], [[បារាំង]], [[ថៃ]], [[សំស្ក្រឹត]], [[ភាសាបាលី]], ភាសាអមនុស្ស និង ភាសាផ្សេងៗទៀត |- style="vertical-align:center;" |'''គ្រូឧបជ្ឈាយ៍''' | ព្រះពុទ្ធាចារ្យ |- style="vertical-align:center;" |'''ឆ្នាំប្រសូត (សង្ស័យ)''' | ១៩១៣ |- style="vertical-align:center;" |'''រយៈពេលបួស (សង្ស័យ)''' | ១១១ ឆ្នាំ |- style="vertical-align:center;" |'''គ្រឿងឥស្សរិយយស''' | មុនីសារភ័ណ្ឌ ថ្នាក់មហាសិរីវឌ្ឈន៍ |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះរាជក្រឹត្យ''' | នស/រកត/១១២៣/២៤២៨ |- style="vertical-align:center;" |'''វត្តអារាម''' | វត្តចន្ទប្បជោត្តនារាម <br> ហៅវត្តតាសុត <br> [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] |} '''ព្រះធម្មវនវាសី ចន្ទមុនី''' ([[អង់គ្លេស]]: Preah Dhamma Vanak Veasei Chanmoni) នាមកំណើត: (ស៊ុន ចាន់វីរៈ) ឆ្នាំកំណើត ១៩៩៦ លោកជា ចៅអធិការវត្ត ចន្ទប្បជោត្តនារាម "ហៅវត្តាសុត" ស្ថិតនៅភូមិប៉ាតឡាង ឃុំក្រាំងលាវ ស្រុករលាប្អៀរ [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] ។ លោកជាព្រះសង្ឃដែលមានភាពល្បីល្បាញបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងរយៈពេល ៥៥ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដែលគិតចាប់ពីការយាងចូលព្រះទិវង្គត របស់សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ [[ជួន ណាត]] ឆ្នាំ ១៩៦៩ ។ តាមរយៈកាយវិកា និង ចំណេះដឹងដ៏ទូលំទូលាយរបស់លោក ត្រូវបានមហាជនដាក់ការសង្ស័យថាលោក អាចមានជន្មាយុច្រើនជាងនេះ ។ លោកជាព្រះសង្ឃមួយអង្គ ដែលចូលទៅគង់នៅក្នុងព្រៃដើម្បីធ្វើបដិបត្តិធម៌ ហើយនៅពេលដែលលោកចេញមកវិញ ត្រូវបានមហាជនហៅសម្គាល់ថា "សង្ឃធុតង្គ" ដែលមានន័យថាសង្ឃដែលគ្មានកិលេស ។<ref>Domrey News (2023) [https://domreynews.com/news-detail/331 ប្រវត្តិ ព្រះធម្មវនវាសី ចន្ទ មុនី ដែលកំពុងល្បី នៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240602185903/https://domreynews.com/news-detail/331 |date=2024-06-02 }}, Website: domreynews.com, Publication: December, 2023</ref> == បុព្វហេតុនៃភាពល្បីល្បាញ == '''Causes of famous''' ព្រះអង្គធម្ម វនវាសី ចន្ទមុនី ត្រូវបានមហាជនចាប់អារម្មណ៍តាមរយៈការផុសរូបចែកចាយនៅលើបណ្ដាញសង្គមរបស់លោកគ្រូបង្រៀនធម៌ម្នាក់ ដែលបានលើកយកជើងព្រះអង្គចន្ទមុនីដាក់លើក្បាលរបស់ខ្លួន ហើយលោកគ្រូម្នាក់នោះត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាលោកវេជ្ជបណ្ឌិត "ថោងនីដាមុនី" ជាដំបូងការចែកចាយរូបភាពនេះត្រូវបានមហាជនបញ្ចេញមតិចូលទៅជេរត្មិះដៀលដល់លោកជាខ្លាំង ប៉ុន្តែក្រោយមក លោក ថោងនីដាមុនី បានចេញមកបកស្រាយដោយផ្ទាល់ ថានេះជាចេតនារបស់លោក និង ជាការស្ម័គចិត្តដោយខ្លួនឯង ដោយភាពជ្រះថ្លា មិនពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រះអង្គចន្ទមុនីនោះទេ ។ មហាជនចាប់ផ្ដើមចាប់អារម្មណ៍ជាខ្លាំងទៅលើរឿងនេះ ព្រោះលោកថោងដាមុនី ជាមនុស្សដែលយល់ដឹងអំពីធម៌ព្រះពុទ្ធច្រើនហើយលោកកម្រទៅគោរពព្រះសង្ឃណាមួយដល់ថ្នាក់នេះណាស់ ដូចនេះហើយ មនុស្សជាច្រើនបានធ្វើការចុះទៅផ្ទាល់ដើម្បីសាកសួរធម៌ និង បញ្ហាផ្សេងៗក្នុងសាសនាដើម្បីឱ្យព្រះសង្ឃអង្គនេះបកស្រាយ ។ ការបកស្រាយព្រះធម៌ និង បុព្វហេតុសាសនា របស់ព្រះអង្គ អង្គនេះ គឺមានដំណើរប្លែកចម្លែក ធ្វើឱ្យសាធុជនទាំងពួងងាយយល់និងមិនដែលជួបពីមុនមកក្នុងរយៈពេលជាង ១០០ ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ដែលមិនធ្លាប់មានព្រះសង្ឃណាមួយនៅកម្ពុជាអាចបកស្រាយបានក្បោះក្បាយដូចនេះណាស់ ដូចនេះហើយ ប្រជាជនជាច្រើនពាន់នាក់ចាប់ផ្ដើមចង់ជួបព្រះអង្គចន្ទមុនី ដើម្បីឱ្យលោកផ្ដល់នូវឱវាទ ហើយប្រជាប្រិយភាពរបស់លោកចាប់ផ្ដើមល្បីចាប់ពីពេលនោះមក ។<ref> SBM News (2023) [https://sbm.news/articles/6550552c7015ac9cd1a992f9 ផ្អើលស្រុកស្វាយចេក ព្រះអង្គធម្ម វន វាសី ចន្ទមុនី និមន្តទេសនាបុណ្យកឋិនទាននៅវត្តប្រាសាទ មនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់រង់ចាំក្រាបបង្គំ], Website: sbm.news.com, Publication: 12, November 2023 </ref> == ព្រះអង្គសំដែងឫទ្ធិ == '''He manifest power''' អំឡុងពេលដែលព្រះអង្គចន្ទមុនីសម្ដែងធម៌ មនុស្សជាច្រើនចាប់ផ្ដើមសុំទឹកមន្តដែលលោកបានសូត្របាលីអដិ្ឋដ្ឋានក្នុងចិត្ត ហើយប្រើផ្លិតបក់ធម៌បាលីទាំងអស់នោះទៅប៉ះនិងដបទឹករបស់សាធុជន រឿងអភានិហា ដែលមិនគួរឱ្យជឿ ជំងឺធ្ងន់ប្រែជាស្រាល ជំងឺស្រាលប្រែទៅជា ជាសះស្បើយ សាធុជនកាន់តែច្រើនឡើងៗបន្តចង់ជួបព្រះអង្គចន្ទមុនី ពីចំនួនរាប់ពាន់នាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ ទៅជាចំនួនរាប់មុឺននាក់នៅក្នុងមួយថ្ងៃធ្វើឱ្យព្រះអង្គចន្ទមុនីមានភាពល្បីល្បាញទូទាំងប្រទេស ។ តាមរយៈរូបភាពបង្ហាញពីការជឿរបស់សាធុជនជាច្រើនមុឺននាក់ បានធ្វើឱ្យមនុស្សមួយចំនួនមានអគតិយល់ថា នេះជាការរៀបចំរបស់ពួកឆបោកជាប្រព័ន្ធ ឬ មានការរៀបចំដោយអ្នកនយោបាយណាមួយ ចំពោះការលើកឡើងរបស់ជនអគតិទាំងនេះ ពួកគេមិនមានជាភស្តុតាងណាមួយបង្ហាញឡើយ ក្រោយពីការបកស្រាយដោយអារម្មណ៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ ។ មានព្រះសង្ឃមួយចំនួន ដោយការច្រណែនឈ្នានីស មានសង្ឃដីកាថា ព្រះសង្ឃដែលសម្ដែងបដិហារ្យ និងត្រូវដាច់អបិត្តិបរាជិក ពីព្រោះតាមច្បាប់ធម្មវិន័យ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ បានហាមសាវគ្គរបស់ព្រះអង្គក្នុងការសម្ដែងបដិហារ្យ ហើយនេះជាការយល់ខុសរបស់ព្រះសង្ឃមួយចំនួននោះ ការសម្ដែងបដិហារ្យ គឺការបង្ហាញឱ្យឃើញនិងភ្នែក ចំណែកឯព្រះអង្គចន្ទមុនី លោកសម្ដែងឬទ្ធិទៅវិញទេ ព្រោះមិនអាចមើលឃើញនិងភ្នែក ។ * អគតិជនមួយចំនួនបាននិយាថា មនុស្សឈឺហើយជាវិញគឺជាការរៀបចំបោកជាប្រព័ន្ធដើម្បីឱ្យលោកចន្ទមុនីល្បី នេះជាការលាបពណ៌បង្កាច់បង្ខូចពីជនអគតិទាំងនោះសុទ្ធសាធ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានចុះទៅសួរផ្ទាល់មនុស្សចំនួន 500នាក់ អំពីការឈឺនៃជំងឺខុសគ្នារបស់ពួកគេ ហើយពួកគេ បានប្រាប់លម្អិតពីការជាពីជំងឺ ដែលអារម្មណ៍ពួកគេផ្ទាល់ទទួលបានគឺជាការពិត ។ == ការជាពីជំងឺមហារីក == '''Cancer recovery''' មនុស្សរាប់មុឺននាក់ដែលប៉ងទៅជួបព្រះតេជគុណចន្ទមុនី ដើម្បីសុំទឹកមន្តយកមកព្យាបាលជំងឺ ក្នុងនោះមានមនុស្សមួយចំនួនបានកើតជំងឺមហារីក ហើយពួកគេបានជាសះស្បើយឡើងវិញក្រោយពេលពួកគេបានបានបន់ស្រន់បារមីរបស់លោកចន្ទមុនី និង មួយចំនួនទៀតជាសះស្បើយពីជំងឺមហារីកតាមរយៈការទទួលទានទឹកមន្ត ។ ក្រុមបុរាណាចារ្យបានចុះទៅស្រាវជ្រាវសាកស្ទួរផ្ទាល់ទៅលើមនុស្សចំនួន ១៥០នាក់ សួរនាំពួកគេពីជំងឺមហារីក និង ការព្យាបាលរបស់ពួកគេតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ ការផឹកថ្នាំពេទ្យ និង ទៅមន្ទីរពេទ្យដើម្បីទទួលសេវ៉ាកម្មព្យាបាលជំងឺរបស់ពួកគេផ្ទាល់ ។ ជំងឺមហារីក មានច្រើនប្រភេទ ពីកម្រិតស្រាលរហូតដល់កម្រិតធ្ងន់ ហើយពិបាកក្នុងការព្យាបាលណាស់ ព្រោះជំងឺមានការវិវត្តន៍លឿន អ្នកដែលមានជំងឺមហារីកអាចត្រឹមលេបថ្នាំពន្យាពេលនិងកាត់បន្ថយការឈឺចាប់ប៉ុនណោះ ។ ពួកគេបានផ្ដល់នូវពត៌មាននៃជំងឺមហារីករបស់ពួកគេពី ១ឆ្នាំ រហូតទៅដល់ ៤ឆ្នាំ ហើយអ្នកមួយចំនួនបានទៅទទួលការព្យាបាលនៅក្រៅប្រទេសផងដែរ ប៉ុន្តែការព្យបាលទាំងនោះមិនបាធ្វើឱ្យពួកគេជាសះស្បើយឡើយ ហើយពួកគេបែរជានិយាយស្របគ្នាត្រង់ចំនុចមួយដែលខ្លួនពួកគេទទួលបាននោះគឺជំងឺមហារីករបស់ពួកគេគឺជាសះស្បើយ ពីដុំពករីកធំ ទៅជាដុំពកតូចប៉ុនកូនដៃ ឬ ដុំពកទាំងនោះបានរលាយបាត់ចេញពីខ្លួនរបស់ពួកគេ ក្រោយពេលពួកគេបានទទួលទានទឹកមន្តរបស់ព្រះតេជគុណចន្ទមុនី ។ == រឿងអាថ៍កំបាំងក្នុងព្រៃ == '''Mystery in the forest''' មនុស្សជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោកតែងតែចង់ដឹងរឿងអាថ៍កំបាំងនៅក្នុងពិភពលោកយើងនេះ ហើយរឿងអាថ៍កំបាំងជាច្រើនត្រូវបានលើកមកនិយាយតៗគ្នា ហើយពេលខ្លះរឿងទាំងអស់នេះត្រូវបានមនុស្សជំនាន់មុនធ្វើការកត់ត្រាទុកទៀតផង ដូចជារឿងមានព្រះ មានទេវតាមានវិញាណខ្មោច និង មានពួកបីសាចផ្សេងៗ ហើយមនុស្សខ្លះបានជឿរឿងនេះ ហើយមនុស្សខ្លះទៀតមិនបានជឿរឿងទាំងអស់នេះទេ ប៉ុន្តែរឿងទាំងអស់នេះត្រូវបាន មនុស្សជំនាន់មុនដែលរស់នៅតំបន់ផ្សេងៗគ្នាសោះ ប៉ុន្តែពួកគេបានធ្វើកំណត់ត្រាដូចគ្នានៅទូទាំងពិភពលោក ។ ព្រះអង្គចន្ទមុនី អំឡុងពេលព្រះអង្គធ្វើធុតង្គក្នុងព្រៃ ព្រះអង្គបានជួបរឿងអាថ៍កំបាំងក្នុងព្រៃជាច្រើន ហើយព្រះអង្គបានបកស្រាយអំពីបទពីសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ដែលបានជួបប្រទះនៅរឿងចម្លែកទាំងអស់នេះផងដែរ ។ ព្រះអង្គចន្ទមុនីមានសង្ឃដីកាថា ខ្លួនតេជគុណផ្ទាល់បានជួបមនុស្សទាបៗ ហើយពួកគេបានស្ម័កមកជួយលោក តាមរយៈការបញ្ជាររបស់នរណាម្នាក់ ពេលធ្វើកិច្ចការហើយពួកគេក៍ត្រឡប់ទៅវិញ មនុស្សអាថ៍កំបាំងដែលបង្ហាញខ្លួនហើយបាត់ទៅវិញនោះ ពួកគេប្រហែលជាអាចស្ថិតនៅក្នុងច្រកអាថ៍កំបាំងណាមួយដែលធ្វើការតភ្ជាប់មកកាន់ទីនេះ ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រឱ្យឈ្មោះថា (Wormhole) ដែលមានន័យថាពួកគេស្ថិតនៅក្នុងផែនដីរបស់យើង ប៉ុន្តែពួកគេស្ថិតក្នុងទីអាថ៍កំបាំងណាមួយដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ ឬ ច្រកដែលស្ថិតក្នុងចក្រវាឡមួយផ្សេងទៀត ប៉ុន្តែពួកគេធ្វើដំណើរតាមរយៈល្បឿនពន្លឺ ដែលនៅក្នុងគម្ពីរសាសនានៅកម្ពុជាសម្គាល់ថា ភពទេវតា ឬ ភពយក្ស ឬ ភពរបស់មនុស្សមួយក្រុមផ្សេងទៀតដែលស្ថិតក្នុងចក្រវាឡផ្សេង ការមានសង្ឃដីការបស់ព្រះអង្គចន្ទមុនី យើងមិនអាចសន្និដ្ឋានថាពិត ឬ ក៏អត់ទេ ប៉ុន្តែសង្ឃដីកាទាំងអស់មានកត់ត្រាដូចគ្នានៅក្នុងព្រះគម្ពីរគ្រប់សាសនាទូទាំងពិភពលោកផងដែរ ។ ការរៀបរាប់បទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ព្រះអង្គចន្ទមុនី បានធ្វើឱ្យមនុស្សមួយចំនួនចូលទៅត្មិះដៀលដល់ព្រះអង្គផងដែរ ថាជាការប្រឌិតឡើងដើម្បីបោកប្រាស ប៉ុន្តែពួកគេត្រូវចាំថា អ្នកបួសគឺពោលពាក្យសច្ចៈ និង មិនកុហក់ ទើបបារមីតាមថែរក្សា បើសិនជាលោកចន្ទមុនីពិតជាកុហក់មែន លោក និង ដាច់អបត្តិដាច់សីល និង មិនមានឬទ្ធិទៀតនោះទេ ប៉ុន្តែគឺផ្ទុយស្រឡះពីព្រោះលោកបានរៀបរាប់រឿងនេះតាំងពីមុនដំបូង តាំងពីមិនទាន់មានសាធុជនមានជំនឿច្រើនលើសលប់មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ សង្ឃដីការបស់លោក មានកត់ត្រានៅក្នុងព្រះគម្ពីរ ហើយមានភាពដូចគ្នាទៅនិងទ្រឹស្ដីរបស់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រទៀតផង ផ្ទុយទៅវិញជនដែលចោទលាបពណ៌ទៅវិញទេ ដែលពួកគេមិនមានអ្វីជាសំអាងសោះ ។ == ការរំលោភលើព្រះរាជក្រឹត == '''Violation of the Royal Decree''' រាល់ជនទាំងឡាយណាដែលត្មិះដៀល ព្រះតេជគុណ ធម្មវនវាសី ចន្ទមុនី តាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយណាមួយជាសាធារណៈពួកគេត្រូវប្រឈមមុខនិងច្បាប់ដាក់ទោស ព្រោះពួកគេបានរំលោភលើការសម្រេចចិត្ត របស់អង្គព្រះមហាក្សត្រ ដែលបានតែងតាំង ព្រះតេជគុណ ធម្មវនវាសី ចន្ទមុនី ជាសម្ដេចព្រះរាជគ្រូបញ្ញាញាណ ដែលចុះក្នុងព្រះរាជក្រឹតលេខ (នស/រកត/០៥២៣/៩៤១) ។ រាល់ជនទាំងឡាយណាដែលធ្វើការត្មិះដៀលមើលងាយ ដល់ ព្រះតេជគុណ ចន្ទមុនី នោះក៏និងមានន័យថា ពួកគេបានមើលងាយដល់ព្រះគំនិត របស់អង្គ ព្រះមហាក្សត្រដូចគ្នា ដែលបានតែងតាំងដល់ ព្រះតេជគុណ ចន្ទមុនី ដូចនេះហើយអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ត្រូវស្រាវជ្រាវចាប់បុគ្គលនោះយកទៅផ្ដន្ទាទោស ។ == សេចក្ដីក្រើនរំលឹក == បុគ្គលដែលបានប្រមាថ ព្រះធម្មវនវាសីចន្ទមុនី ដោយរូបភាពបើកចំហណាមួយ អ្នកត្រូវចាំថា អ្នកបានប្រមាថសាវគ្គរបស់ព្រះដែលបានរៀបចំឱ្យលោកសង្ឃអង្គនេះចេញមកលើកសាសនាព្រះពុទ្ធឡើងវិញ ។ '''ផលបាបដែលអ្នកទទួលបានរួមមាន៖''' * ផលលំបាកនៃខ្សែរជីវិត (ដំណើរថយក្រោយ) * ផលលំបាកដែលគ្មានអ្នកដទៃមកជួយ * សេចក្ដីប្រមាថ បុគ្គលមានសីល និង ជួបផលអាក្រក់នាពេលក្រោយ ដោយ ឧបទ្ទវហេតុផ្សេងៗ * ធ្លាក់នរក ៧ជាន់ ប្រសិនបើប្រមាថលើបុគ្គលសម្រេចឈាន ។ == សេចក្ដីពន្យល់ == មាន Video មួយបានផុសពី សិស្សានុសិស្សប៉ុន្មាននាក់ ត្រូវខ្មោចចូលក្នុងទីវត្តអារាម នៅថ្ងៃទី4 ខែកញ្ញ ឆ្នាំ 2024 ហើយអ្នកមួយចំនួនបានចូលទៅត្មិះដៀល និង ចោទប្រកាន់លាបពណ៌ថាជាការសម្ដែង ប៉ុន្តែហេតុការណ៍នេះគឺជារឿងពិត សិស្សានុសិស្សទាំងនេះត្រូវខ្មោចចូលមកជារឿយៗ 2-3 ខែមុនព្រះអង្គចន្ទមុនីនិមន្តទៅទៀត ម្ដាយឪពុកពួកគេបានយកទៅពេទ្យពិនិត្យសុខភាព តែខាងពេទ្យឆ្លើយថាមិនមានកើតអីនោះទេ គាប់ជួនព្រះអង្គចន្ទមុនីបាននិមន្តទៅខេត្តស្ទឹងត្រែង សិស្សដែលត្រូវខ្មោចចូលជាសិស្ស អនុវិឡាល័យថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្ថិតក្នុងភូមិថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង លោកគ្រូអ្នកគ្រូបាននិមន្ត ព្រះធម្មវនវាសី ចន្ទមុនី មកប្រោះព្រំ ដើម្បីបណ្ដេញខ្មោចព្រាយទាំងអស់នោះ ដែលសណ្ឋិតនៅដើមស្វាយចំនួន ៣ដើមធំៗដែលនៅក្នុងបរិវេណសាលារៀននោះ ក្រោយមកតេជគុណចន្ទមុនី បាននិមន្តទៅសាលាឆទាន នៃអាស្រមប្រាសាទព្រះគោ ដែលមនុស្សអគតិមួយចំនួនចោទប្រកាន់ថាជាវត្ត ។ ក្រោយពេល ព្រះអង្គចន្ទមុនី ធ្វើកិច្ចបណ្ដេញខ្មោចព្រាយទាំងនោះចេញពីដើមស្វាយទាំងនោះរួច ខ្មោចព្រាយទាំងនោះក៏ចូលខ្លួនសិស្សានុសិស្សជាច្រើននាក់ក្នុងពេលតែមួយដែលប្រមាណជា ជាង១០នាក់ ។ ហេតុអ្វីខ្មោចព្រាយអាចចូលសន្ធិតក្នុងបរិវេណអាស្រមនៃប្រាសាទព្រះគោនោះបាន (ក្រុមអគតិលាបពណ៌បង្កាច់បង្ខូចថាជា វត្ត) អាចថាទីនោះមិនធ្លាប់បានធ្វីពិធីបញ្ចុះខ្សែរសីម់ា ឬ បច្ចុះអាថ័នជាកិច្ចការពារនោះទេ ជាចុងក្រោយខ្មោចព្រាយទាំងនោះដែលបានចូលខ្លួនសិស្សានុសិស្សបានចេញពីខ្លួនរបស់ពួកគេវិញ ក្រោយព្រះអង្គចន្ទមុនីបានសូត្រមន្តបាលីបណ្ដេញខ្មោចព្រាយទាំងនោះចេញ ។<ref> Dai Khmer TV (2024) [https://www.facebook.com/share/v/ss98C8a1KHbkMEuP/?mibextid=oFDknk ព្រឹត្តិការណ៍ខ្មោចចូលនៅខេត្តស្ទឹងត្រែង], Social Media: Facebook, Publication: 04 September 2024 </ref> == ការពារលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ == មួយរយៈចុងក្រោយនេះ មានជនអគតិមួយចំនួន បានធ្វើការបង្ហោះជារូបភាព ឬ កាត់ត វីដេអូ ក្នុងន័យមាក់ងាយ តិះដៀល ដល់ព្រះពិក្ខុ ធម្មវនវាសី ចន្ទមុនី នៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ។ ដើម្បីសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និង លើកកម្ពស់ក្រមសីលធម៌ពុទ្ធសាសនានៅកម្ពុជា ក្រុមបុរាណាចារ្យ និង ធ្វើការរបាយការណ៍ (Report) គ្រប់សកម្មភាពទាំងអស់ដែលជនអគតិ ទាំងអស់នោះបានធ្វើ ដើម្បីឱ្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ពួកគេខូច មិនអាចដំណើរការប្រើទៅបានជាបន្តទៀតតែម្ដង ។ យើងក៏សូមអំពាវនាវដល់សាធារណជនទាំងអស់ ចូលរួម Report គ្រប់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ពួកគេ ដើម្បីបន្តបិទនៅការបង្ហោះរូបភាពកាត់ត ក្នុងចេទនា នៃការបន្ថោកជំនឿសាសនានៅកម្ពុជា ។ == ឯកសារយោង == f1qivh78m1x99bp5on7l01hioqb6o07 0 51575 338919 314113 2026-08-13T04:59:40Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:King_Sokunbot_stupa.jpg|King_Sokunbot_stupa.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this users files, I found 2 which are 10 338919 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Preah Khan - Central Stupa (4206395779).jpg|រូបភាពតូច|ចេតិយនៅប្រាសាទព្រះខ័ន]] '''ស្ដូប​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា''' ​ច្រើន​ហៅ​ថា '''''ចេតិយ''''' គឺជា ​ចេតិយ​ដែល ​មាន​រាង​ជា​ចេតិយ ​ដែល​ផ្ទុក​ឆ្អឹង​និង​ផេះ​របស់​អ្នក​ស្លាប់​ដាក់​ពាស​ពេញ​បរិវេណ​វត្ត ដែល​ជាទូទៅ​គេ​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|​ប្រទេស​កម្ពុជា]] ដែល​ជា​ទូទៅ​ផ្តល់​ហិរញ្ញប្បទាន​ដោយ​អ្នក​មាន​អ្នក​មាន​ជំនឿ។ ខ្លួនគេ និងសាច់ញាតិរបស់ពួកគេ។ <ref name=":0">{{Cite book|last=Mortland|first=Carol A.|url=https://books.google.com/books?id=2DguDwAAQBAJ&dq=khmer+chedi&pg=PA101|title=Cambodian Buddhism in the United States|date=2017-07-25|publisher=SUNY Press|isbn=978-1-4384-6663-7|pages=101|language=en}}</ref> ខណៈពេលដែល ''[[ប្រាង្គ]]'' បានមកពីគំរូដើម ''[[សិខរ]]'' របស់ឥណ្ឌា ''ចេតិយ'' មានអារម្មណ៍ទាំងឥទ្ធិពលរបស់ឥណ្ឌា តាមរយៈគំរូដើមនៃចេតិយ ជាពិសេសរបស់ សន្ជិ ក៏ដូចជាឥទ្ធិពលផ្សេងទៀត ជាពិសេសជាមួយនឹងស្តូបគំរូរបស់ Ruwanwelisaya នៅ Ceylan ដែលមកពី [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] ក៏បានមកដល់។ == វាក្យសព្ទ == ចំណែកពាក្យថា [[ចេតិយ|ស្តូប]] ត្រូវបានជនបរទេសប្រើជាទូទៅ ពាក្យ <nowiki><i id="mwGw">ចេតិយ</i></nowiki> ជាភាសាខ្មែរ និង ថៃ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយអ្នកស្រុក តាមពាក្យ [[ភាសាបាលី|បាលី]] ''ចេតិយ'' ដែលមានអត្ថន័យថា "កប់សព"។ ឬភាសាសំស្ក្រឹត ''[[ចៃត្យ]]'' មកពី root ''cita'' ឬ ''ci'' មានន័យថា "ប្រមូលផ្ដុំ" ជាពាក្យ [[សំស្ក្រឹត]] សម្រាប់ពំនូកឬជើងទម្រឬ "គំនរពិធីបុណ្យសព" ។ , <ref name="Trainor1997p34">{{Cite book|author=Kevin Trainor|title=Relics, Ritual, and Representation in Buddhism: Rematerializing the Sri Lankan Theravada Tradition|url=https://books.google.com/books?id=ckSBgvtU42YC|year=1997|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-58280-3|pages=33–38, 89–90 with footnotes}}</ref> ក៏មានអត្ថន័យជិតទៅនឹងពាក្យ ''ស្តូប'' មកពី [[សំស្ក្រឹត|សំស្រ្កឹត]] (स्तूप) មានន័យត្រង់ថា 'ហ៊ាប' ។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == [[ឯកសារ:Wat_Phnom-Phnom_Penh-Cambodia.jpg|រូបភាពតូច| ''ចេតិយ'' ​លើ [[វត្តភ្នំដូនពេញ|​វត្ត​ភ្នំ]] មាន​ប្រវត្តិ​ពី​ការ​សោយ​ទិវង្គត​របស់​ព្រះបាទ​ពញាយ៉ាត ក្នុង​ឆ្នាំ ១៤៦៣។]] [[ឯកសារ:Sanchak Mony Chedei.jpg|រូបភាពតូច|ព្រះសាក្យមុន្នីចេតីយតម្កល់ព្រះសិរីរឹកធាតុ]] ''ចេតិយ'' ​បុរាណ​គ្រាន់តែ​ជា ''​ចេតិយ'' ​តាម​គម្ពីរ​ពុទ្ធសាសនា​បុរាណ​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​វា​ត្រូវ​បាន​កសាង​ឡើង​ដើម្បី​ទុក​ជា​ផេះ និង​សារីរិកធាតុ​របស់​ព្រះពុទ្ធ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ។ ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ចេតិយបានអភិវឌ្ឍទៅជាទម្រង់បច្ចុប្បន្ន តាមរយៈការរួមផ្សំជាមួយរូបសំណាកព្រះពុទ្ធ។ ការវិវត្តន៍ឆ្ពោះទៅរកចេតិយសម្រាប់បុគ្គលអាចជាវត្តមួយនាពេលថ្មីៗនេះ ដោយសារវត្តចាស់ ដូចជាវត្តខ្នាត <ref>{{Cite web |last=LHuillier |first=Rodney Charles |date=2021-01-20 |title=Wat Khnat |url=https://helloangkor.com/attractions/khnat-v/ |access-date=2022-03-18 |website=Hello Angkor |language=en-US}}</ref> ក្នុង [[ខេត្តសៀមរាប]] ដែលមានរូបបដិមាព្រះពុទ្ធបដិមាគង់លើ កោដ្ឋសព ។ ''ចេតិយ'' ដ៏ចំណាស់ជាងគេ និងល្បីល្បាញបំផុតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺចេតិយដែលសាងសង់នៅលើកំពូល [[វត្តភ្នំដូនពេញ|វត្តភ្នំ]] សម្រាប់ព្រះបាទ [[ស្រីសុរិយោពណ៌ទី២|ពញាយ៉ាត]] ដែលជារជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គដែលកត់សម្គាល់ការចាប់ផ្តើមនៃយុគសម័យចតុមុខនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ១៤៣១។ នៅរាជធានីនៃ [[អាណាចក្រអយុធ្យា|រាជាណាចក្រអយុធ្យា]] ព្រះបាទ [[រាមាធិបតីទី២|រាមាធិបតីទី ២]] បន្ថែម ''ប្រាសាទ'' ពីរក្នុងឆ្នាំ ១៤៩២ ជាទីដែលអដ្ឋិធាតុរបស់ព្រះបិតាព្រះអង្គគឺព្រះបាទ [[បរមត្រៃលោកនាថ|បរម្មត្រៃលោកនាថ]] និងប្អូនប្រុសព្រះអង្គគឺព្រះបាទ [[បរមរាជាធិរាជទី៣|បរមរាជាទី៣]] ត្រូវបានបញ្ចុះ។ <ref name="Oriental Architechture2">{{Cite web |title=Wat Phra Si Sanphet, Ayutthaya, Thailand |url=http://www.orientalarchitecture.com/thailand/ayutthaya/wat-phra-si-sanphet.php |access-date=19 June 2015 |website=Oriental Architecture}}</ref> ''ចេតិយ'' ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ជួសជុល​នោះ​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​លេច​ឡើង​នៅ [[អាណាចក្រអយុធ្យា|​នគរ​អយុធ្យា]] ​ក្នុង​ត្រីមាស​ទីពីរ​នៃ​សតវត្ស​ទី ១៧ បន្ទាប់​ពី​ការ​ចុះចាញ់​របស់​ខ្មែរ​ដោយ​ព្រះបាទ ​ប្រាសាទ​ថោង ។ ចេតិយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្តូរ​ថ្មី គឺ​ជា​ចេតិយ​ដែល​មាន​ជ្រុង​កាត់​ពី​ជាន់​ក្រោម​រហូត​ដល់​ផ្នែក​នៃ​ក​នៃ​តួ​កណ្ដឹង។ ការបំផុសគំនិតសម្រាប់រចនាបថប្លែកថ្មីនេះបានមកពីស្តូប Ceylonese និងក៏ជា ''ស្ថាបត្យកម្ម'' [[អាណាចក្រសុខោទ័យ|សុខោទ័យ]] និង [[អាណាចក្រស្រីវិជ័យ|ស្រីវិជ័យ]] ផងដែរ។ <ref>{{Cite book|author=Jermsawatdi|url=https://books.google.com/books?id=0O9je9dECH8C&dq=khmer+chedi&pg=PA96|title=Thai Art with Indian Influences|date=1979|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-090-7|pages=96|language=en}}</ref> ចេតិយ​ដែល​រក្សា​ទុក​មាន​មុខងារ​ជា​កន្លែង​គោរព​វិញ្ញាណក្ខន្ធ ប៉ុន្តែ​រូបរាង​របស់​វា​ក៏​បាន​វិវត្ត​ដូច​នឹង​ស្តូប​ដ៏​មហិមា​ដែល​បាន​សាងសង់​នៅ​មុខ [[រាជាយស្ម័យានកម្ពុជា|​ស្ថានីយ​រថភ្លើង​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ]] ​ដែរ។ វាត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៥៧ សម្រាប់ឆ្នាំ 2500 នៃពុទ្ធសករាជ ជាមួយនឹងព្រះសារីរិកធាតុនៃ ''ព្រះអរហន្ត'' របស់ពុទ្ធសាសនិក។ មូលដ្ឋានរាងស៊ីឡាំងរបស់វាមានទ្វារ និងបង្អួចដែលអនុញ្ញាតឱ្យវាក្លាយជាកន្លែងគោរពបូជានៅថ្ងៃបុណ្យ។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ''ចេតិយ'' ឯកជនបានកើនឡើងជាលំដាប់ និងជាកន្លែងសម្រាប់រក្សាទុករហូត ដោយមិនចាំបាច់មានគម្រោងហានិភ័យក្នុងការសាងសង់រយៈពេលវែងនោះទេ។ <ref>{{Cite web |last=Sen |first=David |date=2018-10-21 |title=Rush for ancestral ashes amid riverbank collapse in capital |url=https://www.khmertimeskh.com/542703/rush-for-ancestral-ashes-amid-riverbank-collapse-in-capital/ |access-date=2022-03-18 |website=[[Khmer Times]] |language=en-US}}</ref> == ការពិពណ៌នា == ''ចេតិយ'' ​ធម្មតា​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​អាច​ធ្វើ​ពី [[ថ្មភក់|​ថ្មភក់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] ឥដ្ឋ និង​ថ្មីៗ​ទៀត​ពី ​ស៊ីម៉ងត៍ ។ ជាញឹកញាប់បំផុត ចេតិយត្រូវបានសាងសង់នៅភាគឦសាននៃ ''[[ព្រះវិហារ|វិហារធំ]]'' ព្រោះយោងទៅតាមលោក [[ហ្សក សឺដែស្ត|George Cœdès]] ក្នុងវប្បធម៌ព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរ ទិសឦសានគឺជាទិសដៅដែលការរត់គេចពីសកលលោកឆ្ពោះទៅកាន់ឋានសួគ៌។ <ref>{{Cite journal|last=Cœdès|first=George|date=1940|title=La destination funéraire des grands bâtiments cambodgiens|url=https://www.persee.fr/doc/befeo_0336-1519_1940_num_40_2_4797|journal=Bulletin de l'École française d'Extrême-Orient|volume=40|issue=2|pages=332|doi=10.3406/befeo.1940.4797}}</ref> ចំណែក​ឯ​ចេតិយ​មិន​តម្រង់​ទិស​ជា​ប្រព័ន្ធ ជ្រុង​នៃ​ចេតិយ​ច្រើន​តែ​ដើរ​ស្រប​នឹង​វិហារ​ធំ​ក្នុង​វត្ត ដោយ​មិន​ចង់​មាន​សណ្តាប់​ធ្នាប់ និង​សោភ័ណភាព​នៅ​លើ​ទីធ្លា​វត្ត។ <ref>{{Cite journal|last=Carbonnel|first=Jean-Pierre|date=1973|title=Le stūpa cambodgien actuel|url=https://www.persee.fr/doc/arasi_0004-3958_1973_num_26_1_1063|journal=Arts Asiatiques|volume=26|issue=1|pages=234|doi=10.3406/arasi.1973.1063}}</ref> ពួកវាអាចមានទំហំទាំងអស់ ប៉ុន្តែតែងតែរក្សាសមាមាត្រដូចគ្នា។ ចេតិយ​ប្រើ ​វិសាលភាព ​ជា​រង្វាស់​ប្រពៃណី។ ច្រើន ដូច្នេះ​ហើយ​ដែល​គល់ ''​ចេតិយ'' ​មាន​វិសាលភាព​ស្មើ​នឹង​ម្ចាស់​វា ហើយ​បើ​អំពូល​នោះ​មាន​ប្រវែង ១២ ចន្លោះ នោះ ​តួ ​ក៏​ត្រូវ​មាន​ប្រវែង​ដូចគ្នា​ដែរ។ ផ្នែកខាងក្រោម ឬមូលដ្ឋាន និង spire គឺពាក់កណ្តាលខ្ពស់ដែលមានតែ 6 វិសាលភាព។ ផ្ទៃរាបស្មើខាងក្នុងពីរមានកំពស់ 5 វិសាលភាព។ តែមួយគត់នៅក្រោមមូលដ្ឋានមានកម្ពស់ត្រឹមតែមួយវិសាលភាព។ ទទឹង​របស់​ចេតិយ​មាន​១៨​វិសាល ដែល​មាន​កំពស់​៣​ដង​នៃ​ទទឹង​៦ ។ ចំនួន​កម្រិត​នៅ​លើ​ផ្ទៃ​ដី និង​ឆ័ត្រ​ថ្នាក់​ត្រូវ​តែ​មិន​ស្មើគ្នា៖ ៣, ៥, ៧ និង ៩ សម្រាប់​ព្រះមហាក្សត្រ។ ''[[វិជ្រៈ|វជ្រ]]'' ​ជា​ធាតុ​សំខាន់​នៃ​ការ​តុបតែង​ចេតិយ ហើយ​វា​ជា​សំណល់​ធម្មតា​មួយ​នៃ [[មហាយាន|​ពុទ្ធសាសនា​មហាយាន]] ​ក្នុង [[ថេរវាទ|​ពុទ្ធសាសនា​ថេរវាទ]] ​ភាគ​ច្រើន​នៃ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ <ref>{{Cite journal|last=Carbonnel|first=Jean-Pierre|date=1973|title=Le stūpa cambodgien actuel|url=https://www.persee.fr/doc/arasi_0004-3958_1973_num_26_1_1063|journal=Arts Asiatiques|volume=26|issue=1|pages=229|doi=10.3406/arasi.1973.1063}}</ref> == រចនាប័ទ្ម == [[ឯកសារ:2016_Phnom_Penh,_Pałac_Królewski,_Stupa_króla_Norodoma_(03).jpg|រូបភាពតូច| ''ចេតិយ'' [[នរោត្តម|​ព្រះបាទ​នរោត្តម]] រាជធានី​ភ្នំពេញ។]] ''ចេតិយ'' ​ត្រូវ​បាន​គេ​សាង​សង់​ឡើង​តាម​រចនាបថ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ដែល​ពិបាក​នឹង​សំយោគ។ ចេតិយ​នៅ​មីយ៉ាន់ម៉ា ថៃ និង​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ឥទ្ធិពល​តាម​រចនាបថ​ដោយ ​ចេតិយ​សេឡង់ ​មូល​ព្រម​ទាំង​ចេតិយ​ហិនយាន​ឥណ្ឌា​ក្នុង​សម័យ​អធិរាជ ​អសោក ។ នៅកម្ពុជា បើតាមអ្នកវិទូជនជាតិបារាំង លោក Jean-Pierre Carbonnel ស្តូបបីផ្សេងគ្នាអាចសម្គាល់បានថាជារបស់ខ្មែរ៖ ''ចេតិយ'' ដែលមានដំបូល ''ចេតិយ'' ចំលាក់ និង ''ចេតិយ'' សាមញ្ញ។ <ref>{{Cite journal|last=Carbonnel|first=Jean-Pierre|date=1973|title=Le stūpa cambodgien actuel|url=https://www.persee.fr/doc/arasi_0004-3958_1973_num_26_1_1063|journal=Arts Asiatiques|volume=26|issue=1|pages=226|doi=10.3406/arasi.1973.1063}}</ref> === ''ចេតិយ'' ​ជាន់ === [[ឯកសារ:Ang Duong Chedey.jpg|រូបភាពតូច|ចេតិយព្រះបាទអង្គដួង]] [[ឯកសារ:Stupa of King Sisowath Monivong in Oudong.JPG|រូបភាពតូច|ចេតិយព្រះបាទស៊ីសុវត្តិមុនីវង្ស]] [[ឯកសារ:Phnom Penh Stupa Suramarith Kossomak 02.jpg|រូបភាពតូច|ចេតិយស៊ីសុវត្តិកុសមៈ]] ''ចេតិយ'' ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​ផេះ​របស់​ស្ដេច​ជា​ធម្មតា​មាន​ចម្លាក់​នៅ​លើ​ជើង​ទម្រ​ទាំង​ប្រាំ​ក្នុង​ទិស​ទាំង​បួន។ អំពូល​ដែល​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​តួ​ដ៏​ពិសិដ្ឋ​នៃ​ចេតិយ​នោះ​ត្រូវ​បាន​គេ​តុបតែង​ដោយ​ខ្សែ​ក​ក្នុង​លក្ខណៈ​ដែល​ចុង​នៅ​ជាប់​គ្នា។ ចំណែក​ធាតុ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​មូលដ្ឋាន​របស់​វា​អាច​តំណាង​ឱ្យ​ព្រហ្ម​មុខ​បួន។ === ចម្លាក់ ''​ចេតិយ'' === [[ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Stupa Kanthy Bophy (02).jpg|រូបភាពតូច|ចេតិយគន្ធរបុប្ផា]] ''ចេតិយ'' ​ចម្លាក់​ដែល​ប្រើ​សម្រាប់​ព្រះរាជវង្សានុវង្ស​ពុំ​មាន​តួ​ព្រះ​ព្រហ្ម​ទេ។ វាអាចមានរូបចម្លាក់នៅលើជើងទម្រនៃអំពូល លើកំពូលរបស់វា និងឆ័ត្រលំដាប់ថ្នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ === ''ចេតិយ'' សាមញ្ញ === [[ឯកសារ:2016_Angkor,_Angkor_Wat,_Stupa.jpg|រូបភាពតូច| [[សិលាចារឹកសម័យកណ្ដាលនៅអង្គរ|ចេតិយ​ជ័យ​នន្ទ]] ​នៅ [[ប្រាសាទ អង្គរវត្ត|​អង្គរវត្ត]] ​មាន​អាយុកាល​តាំងពី​ឆ្នាំ ១៧០១។]] [[ឯកសារ:Wat Phnom Sampeau 2.jpg|រូបភាពតូច|ចេតិយវត្តសំពៅ,បាត់ដំបង]] ''ចេតិយ'' ​សាមញ្ញ​មិន​ត្រូវ​បាន​គេ​ឆ្លាក់​ទេ ប៉ុន្តែ​កម្រ​ណាស់ វា​នឹង​ត្រូវ​បាន​តុបតែង​ជា​ជួរ​នៃ​ផ្កា​ឈូក​បញ្ច្រាស​នៅ​លើ​ស្មា​អំពូល។ == សណ្ឋានដី == ''ចេតិយ'' ខ្មែរ​អាច​រក​ឃើញ​ជា​ចម្បង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ហើយ​មាន​ឥទ្ធិពល​លើ [[Stupas in Thailand|​ចេតិយ​នៅ​ប្រទេស​ថៃ]] ​ផង​ដែរ ដែល​អាច​មើល​ឃើញ​ក្នុង​សិល្បៈ​ខ្មែរ​នៃ ​ក្រុង​លបបុរី ។ <ref>{{Cite book|last=Jermsawatdi|first=Promsak|url=https://books.google.com/books?id=0O9je9dECH8C&q=chedi&pg=PA96|title=Thai Art with Indian Influences|date=1979|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-090-7|page=85|language=en}}</ref> សំណង់​ចេតិយ​ត្រូវ​បាន​ចម្លង​ដោយ​ជនជាតិ​ខ្មែរ និង​ថៃ ជាពិសេស​នៅ [[សហរដ្ឋអាមេរិក|​សហរដ្ឋ​អាមេរិក]] ដែល​គេ​អាច​មើល​ឃើញ​នៅ​វត្ត​ខេមរាពុទ្ធិការាម។ <ref name=":0"/> ''ចេតិយ'' ​មួយ​ត្រូវ​បាន​គេ​សាង​សង់​ក្នុង [[កាណាដា|​ប្រទេស​កាណាដា]] ​សម្រាប់​ការ​តាំង​ពិពណ៌ 'Observance and Memorial' នៅ ​សារមន្ទីរ Royal Ontario ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១១។ វា​ត្រូវ​បាន​ឧទ្ទិស​ដល់​អ្នក​នៅ​រស់រាន​មាន​ជីវិត និង​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​អ្នក​បាត់​បង់​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​អំពើ​ហិង្សា​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ​នៅ​កម្ពុជា។ <ref>{{Cite web |date=2011 |title=Cambodian Stupa |url=http://www.simparch.org/cambodian-stupa/ |access-date=2022-03-18 |website=Simparch |language=en-US |archivedate=2021-07-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210729220241/http://www.simparch.org/cambodian-stupa/ |url-status=dead }}</ref> == មុខងារ == ''ចេតិយ'' ​ដែល​ពី​ដើម​ជា​កន្លែង​សក្ការៈ​នៃ​ការ​សន្ទនា​របស់​សារីរិកធាតុ ឥឡូវ​នេះ​មាន​មុខងារ​ធ្វើ​បុណ្យ​សព​ជា​ចម្បង​ដើម្បី​រក្សា​អដ្ឋិធាតុ​ដែល​លែង​មាន។ វាក៏អាចមានមុខងារតុបតែងផងដែរ ព្រោះសូម្បីតែប្រអប់កំបោរសម្រាប់ បបរ ក៏មានរាង ''ជាចេតិយ'' ហើយក៏អាចសាងសង់ដោយសក្ការៈ ដូចករណីនៅក្នុងរឿងព្រេងរបស់ព្រះបាទបាយង់កោ ដែលមាន ''ចេតិយ'' ចំនួន ១០០០ កសាងបន្ទាប់ពីបាន រួមរក្ស ជាមួយមាតាដោយអចេតនា។ . <ref>{{Cite book|author=Leclère|url=https://books.google.com/books?id=ipnYAAAAMAAJ&q=206|title=Contes laotiens et contes cambodgiens|publisher=E. Leroux|year=1903|location=Paris|pages=206|language=fr}}</ref> ចេតិយ​ចាស់​ក្នុង​វត្ត​ច្រើន​តែ​ក្លាយ​ជា​កន្លែង​ដាក់​វត្ថុ​បុរាណ បំណែក​រូប​បដិមា ឬ [[សិលាចារឹក|​សិលាចារឹក​ខ្មែរ]] ស្លឹក​ត្នោត​ខូច​ត្រូវ​បាន​តម្កល់​ជា​ជាង​ដុត​ចោល។ == ការបកស្រាយ == === ការ​ផ្សំ​ព្រះ​ចេតិយ​ជាមួយ​នឹង​ព្រះកាយ​របស់​ព្រះពុទ្ធ === [[ឯកសារ:Stupa_within_a_Buddhist_pagoda.jpg|រូបភាពតូច| ''ចេតិយ'' ក្នុងវត្តមួយក្នុង [[វត្តវិហារសួគ៌]] ។]] [[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ|លោក Georges Groslier]] បានកត់សម្គាល់ថា នៅក្នុងវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា ដូចជា [[វត្តវិហារសួគ៌]] អាចមានទាំងអាសនៈ ឬចេតិយ ដែលសន្និដ្ឋានថា ទាំងពីរអាចបញ្ចូលគ្នាបាន។ <ref>{{Cite book|last=Groslier|first=George|url=https://openlibrary.org/books/OL6636257M/Recherches_sur_les_Cambodgiens|title=Recherches sur les Cambodgiens: d'aprés les textes et les monuments depuis les premiers siècles de notre ére|date=1921|publisher=A. Challamel|location=Paris}}</ref> សម្រាប់ Jeannine Auboyer សាកសពរបស់ព្រះពុទ្ធត្រូវបានសម្គាល់ដោយ ''ចេតិយ'' ។ <ref>{{Cite book|last=Jeannine|first=Auboyer|url=http://worldcat.org/oclc/6613585|title=La vie quotidienne dans l'Inde ancienne (environ II.s. avant J.-C.-VII.s.) Dessins de l'auteur.|publisher=Hachette|year=1961|pages=182 sq|language=fr}}</ref> នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ដោយ​ពាក្យ​ដែល​ប្រើ​សម្រាប់​ចង្អុល​បង្ហាញ​ផ្នែក​ផ្សេងៗ​នៃ ''​ចេតិយ'' ​ដែល​សំដៅ​ទៅ​លើ​រូបកាយ​ពិសិដ្ឋ (ភាសាខ្មែរ: ព្រះកាយ)។ === ភាពខាងវិញ្ញាណនៃការឡើង === ''ចេតិយ'' ​គឺ​ជា​ការ​សំយោគ​នៃ​ទស្សនវិជ្ជា​នៃ​ជីវិត​នៃ​មាគ៌ា​ជាក់លាក់​មួយ​នៃ​ការ​ស្លាប់​គឺ​៖ {{Quote|text=The shape and meaning of the chedi is reminiscent of the spiers of Western cathedrals.}} ជានិមិត្តរូប រចនាសម្ព័នរបស់ចេតិយដែលមានចំនួនមិនស្មើគ្នានៃការ៉េនៅខាងក្នុងដែលជារង្វង់អនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សស្លាប់ទៅពីផែនដី ការ៉េទៅស្ថានសួគ៌ ដែលតំណាងដោយរង្វង់។ <ref>{{Cite book|author=Granet|url=http://worldcat.org/oclc/4293465|title=La civilisation chinoise; la vie publique et la vie privée|date=1968}}</ref> amin88073um5z2zwiuqflbvk9q88bs8 0 53101 338868 338846 2026-08-12T17:47:27Z Fry1989 3715 /* បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ */ 338868 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK road sign 259.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:Hong Kong road sign 262.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 A.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 263.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(300m).svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(200m).svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(100m).svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_303.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_304.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_301.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_306.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === quk7o15ij3214q7nzo3oraxaldnb4d7 338869 338868 2026-08-12T17:49:41Z Fry1989 3715 /* បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ */ 338869 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:Hong Kong road sign 262.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 A.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 263.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(300m).svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(200m).svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(100m).svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_303.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_304.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_301.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_306.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === in8xl3wwnr9ucplddx01dyoazl2bms7 338870 338869 2026-08-12T17:53:18Z Fry1989 3715 /* បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ */ 338870 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:Hong Kong road sign 262.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 263.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(300m).svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(200m).svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(100m).svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_303.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_304.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_301.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_306.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === 45txo02qnmtlcbphkc0stlxltta1yu1 338871 338870 2026-08-12T18:05:13Z Fry1989 3715 /* បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ */ 338871 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 263.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(300m).svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(200m).svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(100m).svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_303.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_304.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_301.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_306.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === dpu0xfhzud8j9oedqlpngxirbq2o2yw 338872 338871 2026-08-12T18:09:48Z Fry1989 3715 /* បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ */ 338872 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(300m).svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(200m).svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(100m).svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_303.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_304.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_301.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_306.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === spr24gtfwcn7x5g3vzklc5r7mnisx8s 338874 338872 2026-08-12T18:15:38Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338874 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(300m).svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(200m).svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(100m).svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_303.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_304.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_306.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === jtu5x6v3rpkt8wx9d49tae2tv5p2awz 338875 338874 2026-08-12T18:19:54Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338875 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(300m).svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(200m).svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(100m).svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_304.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_306.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === 1ylgs6x2tix7xok50d388dg2396kt71 338876 338875 2026-08-12T18:23:54Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338876 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(300m).svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(200m).svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(100m).svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_306.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === 3f1v7lday2hm6u50127usvyqjn73c2b 338881 338876 2026-08-12T18:30:35Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338881 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(200m).svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(100m).svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_306.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === g75haqvj3ey0m4dqfl37q6ysv0heirf 338882 338881 2026-08-12T18:34:13Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338882 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_305_L_(100m).svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_306.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === aq6ye38voqkmcgtt4bismmatldjd8q1 338883 338882 2026-08-12T18:36:55Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338883 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_306.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === 90lfscrihk1leas2695fvcmnstpbdki 338884 338883 2026-08-12T18:42:35Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338884 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_307.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === kknb6nj6aunvl3tj60xh54jr95grhj4 338888 338884 2026-08-12T20:03:22Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338888 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_308.svg|Stop at 'Census point' ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === dhuru3hihwamu3ipj0qmgubmpxboro1 338889 338888 2026-08-12T20:05:37Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338889 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_310.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === jn0738pciapaet4ogjl8ev3985xr17w 338890 338889 2026-08-12T20:10:05Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338890 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_L.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === bnsi732nr3uo8akt7bu7wdq13xl3qr2 338891 338890 2026-08-12T20:14:04Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338891 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_311_R.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === tp4am4ri74qnbav218lul4g0snw5uy8 338892 338891 2026-08-12T20:16:08Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338892 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_313.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === d4rgi1hfolet8osygb0jfvcv0yw4b9j 338893 338892 2026-08-12T20:19:07Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338893 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_314.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === rg4gpokn8dy3v6mukbism3hmqhfcz63 338894 338893 2026-08-12T20:22:25Z Fry1989 3715 /* លែងប្រើហើយ។ */ 338894 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 410.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === tpbck61lfp1wmdedq6071pfox4tpog2 338895 338894 2026-08-12T20:29:05Z Fry1989 3715 /* បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ */ 338895 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_402.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === o56x9niqr5hepzg81kk98jkmh18yidp 338897 338895 2026-08-12T20:33:59Z Fry1989 3715 /* មគ្គុទ្ទេសក៍ */ 338897 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:HK traffic sign 707.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_403.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === p693xz5zhgfebwd04vs7n9zfaamg902 338898 338897 2026-08-12T20:36:54Z Fry1989 3715 /* មគ្គុទ្ទេសក៍ */ 338898 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:HK traffic sign 707.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_404.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:HK traffic sign 708.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === 3i31w5oyu7dlkoneybaub62hmmrh456 338899 338898 2026-08-12T20:41:24Z Fry1989 3715 /* មគ្គុទ្ទេសក៍ */ 338899 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:HK traffic sign 707.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:HK traffic sign 711.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_405.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:HK traffic sign 708.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === pojtsf2vncqbf40x2kk06afbbpyruxn 338900 338899 2026-08-12T20:43:58Z Fry1989 3715 /* មគ្គុទ្ទេសក៍ */ 338900 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_407_L.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:HK traffic sign 707.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:HK traffic sign 711.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:HK traffic sign 712.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:HK traffic sign 708.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === j25excgdm7sm43h6jraruezeai65xz3 338902 338900 2026-08-12T20:50:03Z Fry1989 3715 /* មគ្គុទ្ទេសក៍ */ 338902 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 734.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_408.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:HK traffic sign 707.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:HK traffic sign 711.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:HK traffic sign 712.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:HK traffic sign 708.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === hk9xom16i83zb02bq2p8nl35l8dc1gx 338903 338902 2026-08-12T20:52:05Z Fry1989 3715 /* មគ្គុទ្ទេសក៍ */ 338903 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_409.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 734.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 735.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:HK traffic sign 707.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:HK traffic sign 711.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:HK traffic sign 712.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:HK traffic sign 708.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === ag4tto4qg2v07kg72nrzi9kgu2rprv7 338904 338903 2026-08-12T20:54:01Z Fry1989 3715 /* មគ្គុទ្ទេសក៍ */ 338904 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 411.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:HK traffic sign 736.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 734.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 735.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:HK traffic sign 707.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:HK traffic sign 711.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:HK traffic sign 712.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:HK traffic sign 708.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === 1l21u2wrkk4p77i1yzgyqwomkjobjtk 338905 338904 2026-08-12T20:56:51Z Fry1989 3715 /* បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ */ 338905 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:HK traffic sign 738.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:Hong Kong road sign 412.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:HK traffic sign 736.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 734.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 735.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:HK traffic sign 707.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:HK traffic sign 711.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:HK traffic sign 712.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:HK traffic sign 708.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === 5t2gseexd9twpb413ychyacoxvva3in 338906 338905 2026-08-12T20:59:14Z Fry1989 3715 /* បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ */ 338906 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:HK traffic sign 738.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:HK traffic sign 740.svg|School ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 413.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:HK traffic sign 736.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 734.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 735.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:HK traffic sign 707.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:HK traffic sign 711.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:HK traffic sign 712.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:HK traffic sign 708.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === ov3lurrt4nyf0c5z38ozt0jk1nvehja 338908 338906 2026-08-12T21:01:12Z Fry1989 3715 /* បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ */ 338908 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:HK traffic sign 738.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:HK traffic sign 740.svg|School ahead ឯកសារ:HK traffic sign 741.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:HK traffic sign 736.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 734.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 735.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:HK traffic sign 707.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:HK traffic sign 711.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:HK traffic sign 712.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:HK traffic sign 708.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_417.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === i4ieyz28x7oqo1lq2cjmcurc3devl7f 338909 338908 2026-08-12T21:10:08Z Fry1989 3715 338909 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:TrafficTimeNotice_CrossHurbourTunnel_Hong_Kong.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|350x350ភីកសែល|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅជិត ផ្លូវរូងក្រោមដី Aberdeen នៃទីក្រុងហុងកុង]] '''ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងហុងកុង''' ត្រូវបានស្តង់ដារដោយ នាយកដ្ឋានដឹកជញ្ជូន ។ <ref>{{Cite web |title=Chapter 8: The Language of the Road |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ដោយពីមុនជា ទឹកដីរបស់អង់គ្លេស ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវនៅហុងកុងគឺស្រដៀងនឹង ចក្រភពអង់គ្លេស ដោយមានការបន្ថែម [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ។ == ការរចនានិងភាសា == [[ឯកសារ:Boundary_Street_Road_sign_2015.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវថ្នល់ចុងក្រោយបង្អស់ដែលមានទម្រង់បែបបទដឹកជញ្ជូន (2015)]] ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក្នុង [[ហុងកុង|ទីក្រុងហុងកុង]] ធ្វើតាមយ៉ាងដិតដល់នូវវត្ថុដែលបានប្រើនៅក្នុង ចក្រភពអង់គ្លេស ហើយអនុលោមតាម អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែនស្តីពីផ្លាកសញ្ញាផ្លូវ និងសញ្ញាផ្លូវ ដែលជាកេរដំណែលនៃ ស្ថានភាពទឹកដីនៅក្រៅប្រទេសរបស់អង់គ្លេស ពីមុនរបស់ទីក្រុង។ សញ្ញាជាធម្មតាប្រើពុម្ពអក្សរ Transport Medium នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត ឬ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយស្រាល ដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងការប្រើប្រាស់នៅក្នុង [[សហរាជាណាចក្រ|ចក្រភពអង់គ្លេស]] និងបច្ចុប្បន្ន និងអតីត ទឹកដីអង់គ្លេស Overseas Territories ជាច្រើន។ ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវដែលដាក់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ដល់ឆ្នាំ 2010 ជាទូទៅប្រើ Arial Narrow ឬ Helvetica ដោយមានឬគ្មានអក្សរ 'l' ដែលត្រូវបានកែប្រែ។ ជួនកាលផ្លាកសញ្ញាផ្លូវក៏ប្រើ Helvetica ដែរ។ ផ្លាកសញ្ញាថ្មីបំផុតដែលបានសាងសង់បន្ទាប់ពីឆ្នាំ 2016 បានបន្តប្រើប្រាស់ ការដឹកជញ្ជូន ឡើងវិញ។ ផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួននៅលើផ្លូវល្បឿនលឿនដែលទើបនឹងបញ្ចប់ថ្មីៗនេះប្រើប្រាស់ Transport Heavy នៅលើផ្ទៃខាងក្រោយងងឹត។ ប្រព័ន្ធសរសេរនៅលើផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍រួមមាន អង់គ្លេសអង់គ្លេស និង [[តួអក្សរចិនបុរាណ|អក្សរចិនបុរាណ]] ដែលជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ហុងកុង តាមលំដាប់នៃ [[ភាសាអង់គ្លេស]] ខាងលើ [[តួអក្សរចិនបុរាណ]] ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1984 ព្រួញ (រួមទាំងខ្លះដោយគ្មាន barbs) គឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគីអង់គ្លេសរបស់ពួកគេដែលបានប្រើនៅលើសញ្ញាមួយចំនួន។ មុនឆ្នាំ 1984 និងក្រោយឆ្នាំ 1973 ព្រួញគឺដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងសមភាគី Ugandan របស់ពួកគេដែលប្រើនៅលើផ្លាកសញ្ញាមួយចំនួនដូចជា Turn Left, No Right Turn ឬ One-way Traffic។ មុនឆ្នាំ 1973 សញ្ញាស្ថិតនៅក្នុង រចនាប័ទ្មមុន Worboys ជាមួយនឹងភាពខុសគ្នាពីរបី។ សញ្ញាព្រមានអំពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ ឬស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់ (ឧទាហរណ៍ "ផ្លូវប្រសព្វ" ឬ "ផ្លូវចោតឆ្ពោះទៅមុខ" មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌ខ្មៅ-ស នៅខាងក្នុងត្រីកោណដែលមានព្រំប្រទល់ក្រហម (ចំណុចខាងលើបំផុត) <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Warning |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_warning_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK_road_sign_205_(1973-1984).svg|alt=Two-way traffic ahead| ចរាចរណ៍ផ្លូវពីរខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_217_(1973-1984).svg|alt=Roundabout ahead| រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_106_(1973–1984).svg|alt=Ahead only| ខាងមុខតែប៉ុណ្ណោះ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_108_L_(1973–1984).svg|alt=Keep left (right if symbol reversed)| រក្សាឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_107_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេង (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_109_L_(1973–1984).svg|alt=Turn left at junction ahead (right if symbol reversed)| បត់ឆ្វេងនៅផ្លូវប្រសព្វខាងមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_302_(1973–1984).svg|alt=Vehicles may pass either side to reach same destination| យានជំនិះអាចឆ្លងកាត់សងខាង ដើម្បីទៅដល់គោលដៅដូចគ្នា។ ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_122_L_(1973–1984).svg|alt=No left-turn (No right-turn if symbol reversed)| គ្មាន​បត់​ឆ្វេង​ទេ (គ្មាន​បត់​ស្តាំ​ទេ​ប្រសិនបើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123_L_(1973–1984).svg|alt=No U-turn (symbol may be reversed)| គ្មាន​ការ​បត់​ត្រឡប់​ក្រោយ (និមិត្តសញ្ញា​អាច​នឹង​ត្រូវ​បាន​បញ្ច្រាស​) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(Historic).svg|alt=Speed limit in kilometres per hour (km/h)| ល្បឿនកំណត់គិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង (km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_139_(1973–1984).svg|alt=One-way traffic| ចរាចរណ៍ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:HK_Level_Crossing_Signal_(Formerly).svg|alt=Level crossing light signal| សញ្ញាពន្លឺឆ្លងកាត់កម្រិត </gallery> == បទប្បញ្ញត្តិ == លើកលែងតែរាងពិសេសដែលប្រើសម្រាប់សញ្ញា "បញ្ឈប់" និង "ផ្តល់ផ្លូវ" (រៀងគ្នា រាងប្រាំបី និងត្រីកោណចង្អុលចុះក្រោម) សញ្ញាដែលបញ្ជាទិញគឺមានរាងជារង្វង់ និងមានពីរប្រភេទ៖ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Orders |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_orders_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref> ផ្លាកសញ្ញាហាមប្រាម (ឧទាហរណ៍ "គ្មានការបត់ឆ្វេង") បង្កើតជានិមិត្តសញ្ញាស-ខ្មៅ នៅខាងក្នុងរង្វង់ដែលមានព្រំក្រហម ជួនកាលមានការបន្ថែមសញ្ញាសញ្ញាក្រហម។ សញ្ញាចាំបាច់ (ឧទាហរណ៍ "បត់ស្តាំតែប៉ុណ្ណោះ") មាននិមិត្តសញ្ញាពណ៌សនៅលើថាសពណ៌ខៀវ។<gallery> ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Warning_Triangle_-_1944.svg|alt=Warning Triangle| ត្រីកោណព្រមាន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Disk_-_1944.svg|alt=Red Disk| ថាសក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Red_Ring_-_1944.svg|alt=Red Ring| ចិញ្ចៀនក្រហម ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Triangle_in_Ring_-_1944.svg|alt=Triangle in Ring| ត្រីកោណក្នុងក្រវ៉ាត់ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Cycling_-_1955.svg|alt=No Cycling| គ្មានការជិះកង់ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=One Way Only| ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Pedestrian_Crossing_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Pedestrian Crossing| ផ្លូវថ្មើរជើង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left| បត់ឆ្វេង ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Left,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Left, One Way Only| បត់ឆ្វេង ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right| បត់ស្តាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Turn_Right,_One_Way_Only_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Turn Right, One Way Only| បត់ស្តាំ ផ្លូវតែមួយ ឯកសារ:Pre-Worboy_-_No_Through_Road_For_Motor_Vehicles_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Through Road for Motor Vehicles| មិនឆ្លងកាត់ផ្លូវសម្រាប់យានយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1955_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Speed_Limit_-_1944.svg|alt=Speed Limit| ដែនកំណត់ល្បឿន ឯកសារ:Pre-Worboy_-_National_Speed_Limit_Applies_-_1944.svg|alt=National Speed Limit Applies| ដែនកំណត់ល្បឿនជាតិអនុវត្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_Parking_-_1944.svg|alt=Parking| ចំណតរថយន្ត ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Waiting_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Waiting| គ្មានការរង់ចាំ ឯកសារ:Pre-Worboys_-_No_Entry_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=No Entry| គ្មានការចូល ឯកសារ:Pre-Worboy_-_Halt_at_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Halt at Major Road Ahead| ឈប់នៅផ្លូវធំខាងមុខ ឯកសារ:Pre-Worboys_-Slow_Major_Road_Ahead_-_Complete_Assembly_-_1944_(Cantonese).svg|alt=Slow, Major Road Ahead| យឺត ផ្លូវធំខាងមុខ </gallery> == បណ្តោះអាសន្ន/សំណង់ == ផ្លាកសញ្ញាផ្លូវបណ្តោះអាសន្ន (ឧ. ផ្លាកសញ្ញាចតុកោណក្រហម ដែលមានការណែនាំជាពណ៌ស) <ref>{{Cite web |title=Temporary Signs and Road Markings |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/temporary_signs_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 401.svg|ឈប់ឬបើកផ្លូវទៅមុខ (ជាមួយចម្ងាយទៅបន្ទាត់ខាងមុខដែលបានផ្តល់ឱ្យខាងក្រោម) ឯកសារ:Hong Kong road sign 422.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ផ្ដល់អាទិភាពផ្លូវ ៥០ម ឯកសារ:Hong Kong road sign 421.svg|ចម្ងាយទៅបន្ទាត់ ឈប់ ១០០ម ឯកសារ:HK traffic sign 410.svg|បត់ទៅឆ្វេងទៅមុខ (ស្តាំប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 412.svg|បត់ពីរដងពីមុខទៅស្តាំ (និមិត្តសញ្ញាអាចត្រូវបានបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 406.svg|ផ្លូវរជាពីរបញ្ចប់នៅខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 217.svg|រង្វង់ខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 416.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅខាងស្តាំខាងមុខ (ខាងឆ្វេងប្រសិនបើនិមិត្តសញ្ញាបញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 415.svg|ផ្លូវតូចចង្អៀតនៅសងខាងខាងមុខ ឯកសារ:HK traffic sign 737.svg|បន្ថយល្បឿនឥឡូវនេះ ឯកសារ:Hong Kong road sign 210 L.svg|គម្លាត​យ៉ាង​ច្បាស់​នៃ​ផ្លូវ​ទៅ​ឆ្វេង (អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ជាមួយ​ស៊ុម​ពណ៌​លឿង​ខ្ចី ខាង​ស្ដាំ ប្រសិន​បើ​និមិត្តសញ្ញា​បញ្ច្រាស) ឯកសារ:HK traffic sign 409.svg|ភ្លើងសញ្ញាចរាចរណ៍ខាងមុខ ឯកសារ:Hong Kong road sign 219 (1 in 5).svg|Steep hill upwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 218 (1 in 10).svg|Steep hill downwards ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 424.svg|Use low gear ឯកសារ:Hong Kong road sign 423.svg|Use low gear for distance shown ឯកសារ:Hong Kong road sign 425.svg|Keep in low gear ឯកសារ:HK traffic sign 738.svg|Single file traffic ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 236.svg|Cyclists to keep left ឯកសារ:Hong Kong road sign 235.svg|Cyclists to walk on steep road ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 A.svg|Traffic Accident blackspot ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 266 B.svg|Pedestrian Accident blackspot ahead ឯកសារ:HK traffic sign 418.svg|Cross roads ahead ឯកសារ:HK traffic sign 423.svg|Staggered junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 421.svg|Side road to right ahead (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 419.svg|T-junction ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 402.svg|Traffic merging from left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 404.svg|Merging into main traffic on right (left if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 467.svg|Overhead electric cable ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 A.svg|Disabled persons ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 224 B.svg|Visually impaired persons ahead ឯកសារ:HK traffic sign 466.svg|Level crossing with barrier ahead ឯកសារ:HK traffic sign 469.svg|Quay-side or river bank ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 221.svg|Restricted headroom ahead ឯកសារ:HK traffic sign 461.svg|Pedestrian crossing ahead ឯកសារ:HK traffic sign 463.svg|Children ahead ឯកសារ:HK traffic sign 487.svg|Risk of falling or fallen rocks ahead (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 464.svg|Horses ahead ឯកសារ:HK traffic sign 465.svg|Cattle ahead ឯកសារ:HK traffic sign 519.svg|Fog or mist ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 232.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 232 A.svg|Bus lane ahead (Franchised buses) ឯកសារ:Hong Kong road sign 233.svg|Bus lane (Franchised buses) on major road ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 234.svg|Warning to pedestrians crossing road with bus lane ឯកសារ:HK traffic sign 524.svg|Light rail vehicles or trams ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 264.svg|Light rail vehicle lane or tram lane ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 265.svg|Light rail vehicle lane or tram lane on major road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 460.svg|Pedestrians on or crossing road ahead ឯកសារ:HK traffic sign 520.svg|Cycleway ahead (cyclists on or crossing road ahead) ឯកសារ:Hong Kong road sign 260 B.svg|Cyclists ahead ឯកសារ:HK traffic sign 468.svg|Low-flying aircraft or noise ahead ឯកសារ:HK traffic sign 434.svg|Uneven road surface ahead ឯកសារ:HK traffic sign 539.svg|Road hump ahead ឯកសារ:HK road sign 206.svg|Two-way traffic across a one-way road ahead ឯកសារ:HK road sign 205.svg|Two-way traffic ahead ឯកសារ:TRAFFIC ENFORCEMENT CAMERA HK.svg|Red light/speed camera ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign (Traffic signals control zone).svg|Red light camera control zone ឯកសារ:Hong Kong road sign 426.svg|Plate used to state the safe height ឯកសារ:HK traffic sign 740.svg|School ahead ឯកសារ:HK traffic sign 741.svg|Playground ahead ឯកសារ:Hong Kong road sign 418.svg|Distance as shown to hazard ឯកសារ:Hong Kong road sign 419.svg|ចម្ងាយដូចដែលបង្ហាញពីគ្រោះថ្នាក់ ឯកសារ:HK traffic sign 515.svg|អ្នកថ្មើរជើងទៅមុខ </gallery> == មគ្គុទ្ទេសក៍ == ផ្លាកសញ្ញាណែនាំជាទូទៅមានរាងចតុកោណកែង (ជួនកាលចង្អុលនៅចុងម្ខាងក្នុងករណីសញ្ញាទិសដៅ)។ <ref>{{Cite web |title=Traffic Signs Giving Information |url=https://www.td.gov.hk/en/road_safety/road_users_code/index/chapter_8_the_language_of_the_road/signs_giving_information_/index.html |access-date=2020-12-04 |website=Transport Department}}</ref><gallery> ឯកសារ:HK traffic sign 101.svg|Stop and give way ឯកសារ:HK traffic sign 102.svg|Give way ឯកសារ:HK traffic sign 106.svg|Ahead only ឯកសារ:HK traffic sign 107.svg|Turn left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 109.svg|Keep left (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 111.svg|Turn left at junction ahead (right if symbol reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 183.svg|No stopping ឯកសារ:HK traffic sign 286.svg|No parking ឯកសារ:HK traffic sign 115.svg|No entry for all vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 182.svg|One way traffic ឯកសារ:HK traffic sign 105.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by police) ឯកសារ:HK traffic sign 375.svg|Vehicles must stop at the sign (sign used by school crossing patrol) ឯកសារ:HK traffic sign 180.svg|Segregated pedestrian and bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 181.svg|Bicycle/tricycle route. No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 227.svg|Cycling restriction – cyclists must dismount and push their cycles ឯកសារ:HK traffic sign 228.svg|End of cycling restriction ឯកសារ:HK traffic sign 333.svg|Light rail vehicles and trams only ឯកសារ:HK traffic sign 736.svg|Dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 734.svg|Direction in which the prohibition or restriction applies (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 735.svg|Prohibition or restriction applies in both directions ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_427.svg|Prohibition or mandatory order applies to vehicle class shown ឯកសារ:HK traffic sign 707.svg|One way road ahead ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_A.svg|No stopping between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_B.svg|No stopping between 7AM-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_C.svg|No stopping between 8-10AM and 5-7PM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_165_D.svg|No stopping at any time ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_166.svg|End of 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_167_A.svg|No stopping for public light buses between 7AM-12AM ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_168.svg|End of public light buses 'no stopping' restriction ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_430.svg|Restriction does not apply to vehicle classes shown to pick up or drop off passengers (wording may be varied to loading/unloading goods) ឯកសារ:HK traffic sign 114.svg|Pedestrian priority zone ឯកសារ:HK traffic sign 116.svg|Vehicles prohibited as indicated by supplementary plate ឯកសារ:HK traffic sign 117.svg|No motor vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 2201.svg|No motor vehicles except motor cyclists and motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 2200.svg|No motor cycles or motor tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 118.svg|No buses and coaches ឯកសារ:HK traffic sign 119.svg|No public light buses ឯកសារ:HK traffic sign 120.svg|No goods vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 130.svg|No learner drivers ឯកសារ:HK traffic sign 131.svg|No left-turn (No right-turn if symbol reversed) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_123.svg|No U-turn (symbol may be reversed) ឯកសារ:HK traffic sign 134.svg|No pedestrians ឯកសារ:HK traffic sign 135.svg|No pedestrians, rickshaws and handcarts ឯកសារ:HK traffic sign 136.svg|No pedestrians, pedestrian controlled vehicles, bicycles and tricycles ឯកសារ:HK traffic sign 137.svg|No bicycles ឯកសារ:HK traffic sign 138.svg|No use of horn ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_129.svg|No overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_131.svg|No vehicles over width shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_132.svg|No vehicles or combinations of vehicles over length shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_133.svg|No vehicles over height shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_134.svg|No vehicles over gross vehicle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_135.svg|No vehicles over axle weight shown (including load) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_136_(50).svg|Speed limit (in km/h) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_173.svg|Variable speed limit (in km/h) ឯកសារ:HK traffic sign 711.svg|Prohibitation does not apply to vehicles gaining access to premises adjacent to the road ឯកសារ:HK traffic sign 712.svg|Prohibitation does not apply to vehicles holding relevant licenses ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_432.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the length shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_401.svg|Prohibitation or mandatory order applies to vehicles over the gross vehicle weight shown ឯកសារ:HK traffic sign 708.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_406.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_431.svg|Time plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_429.svg|Day plate ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_433.svg|Prohibitation or mandatory order does not apply to vehicle classes and time shown ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_420.svg|Length over which the prohibition or hazard exists ឯកសារ:HK traffic sign 767.svg|End of the prohibition, restriction or warning ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_164.svg|Left lane shows bus lane for franchised buses only during the time and date shown ឯកសារ:HK traffic sign 121.svg|Bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 126.svg|Contra-flow bus lane for franchised buses only ឯកសារ:HK traffic sign 129.svg|End of bus lane ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_163.svg|End of rail only lane for light rail vehicles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_174.svg|No vehicles carrying dangerous goods of specified categories ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_434.svg|Indicating the categories of dangerous goods ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_A.svg|Parking place for vehicles other than medium and heavy goods vehicles, buses, coaches, motor cycles and pedal cycles ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_B.svg|Parking place for goods vehicles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_C.svg|Parking place for buses and coaches only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_D.svg|Parking place for motor cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_317_E.svg|Parking place for pedal cycles only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Begins).svg|Start and continuation of an expressway ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_(Expressway_Ends).svg|End of an expressway ឯកសារ:TAXI_STAND_HK.svg|Taxi stand ឯកសារ:END_OF_NEW_TERRITORIES_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of New Territories taxis operating area ឯកសារ:END_OF_LANTAU_TAXI_OPERATING_AREA.svg|End of Lantau taxis operating area ឯកសារ:GREEN_MINIBUS_STAND_HK.svg|Green minibus stand ឯកសារ:RED_MINIBUS_STAND_HK.svg|Red minibus stand ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130.svg|Vehicles must use the left most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_130A.svg|Vehicles must use the right most lane except when overtaking ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_145.svg|Hard shoulder – do not use except in an emergency ឯកសារ:HK traffic sign 225.svg|Cyclists must dismount and use crossing to cross the road ឯកសារ:HK traffic sign 222.svg|Way out for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 223.svg|No exit for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 221.svg|Way in for vehicles ឯកសារ:HK traffic sign 224.svg|No entry for vehicles </gallery> == លែងប្រើហើយ។ == <gallery> ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_506.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_505.gif|Direction sign ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_507.svg|Direction sign for roundabout ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_504.gif|Pointed direction sign ឯកសារ:HK_Route1.svg|Route number along strategic route ឯកសារ:HK_Tunnel.svg|Tunnel ahead ឯកសារ:HK_Cross_Harbour_Tunnel.svg|Hong Kong Cross Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Western_Harbour_Tunnel.svg|Western Harbour Tunnel ឯកសារ:HK_Eastern_Harbour_Tunnel.svg|Eastern Harbour Tunnel ឯកសារ:URBAN_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Urban taxi pick up and drop off only ឯកសារ:NEW_TERRITORIES_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|New Territories taxi pick up and drop off only ឯកសារ:LANTAU_TAXI_PICK_UP_&_DROP_OFF.svg|Lantau taxi pick up and drop off only ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_502.svg|Direction to parking place ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_501.svg|Direction to vehicular ferry pier ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_500.svg|Direction to Mass Transit Railway (MTR) Station ឯកសារ:HK traffic sign 602.svg|Vehicles may pass either side to reach same destination ឯកសារ:HK traffic sign 615.svg|No through road ឯកសារ:HK traffic sign 616.svg|No through road on left ឯកសារ:HK traffic sign 617.svg|No through road on right ឯកសារ:HK traffic sign 605.svg|300m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 606.svg|200m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:HK traffic sign 607.svg|100m Countdown markers used to indicate the distance to an exit on the left side of a road (Background in green if on expressway) (Symbols may be reversed to indicate exit on right) ឯកសារ:Hong_Kong_road_sign_312.svg|Sign showing lane indication arrows for each lane or temporary lane closure at junction ahead ឯកសារ:HK traffic sign 603.svg|Start of dual carriageway ahead ឯកសារ:HK traffic sign 620.svg|Passing place ឯកសារ:HK traffic sign 604.svg|Sign at start of single track road ឯកសារ:HK traffic sign 601.svg|For use by police at accident site ឯកសារ:HK traffic sign 621.svg|Prepare to stop if signalled to do so ឯកសារ:HK traffic sign 613.svg|Stop at census point ឯកសារ:HK traffic sign 612.svg|Census point ឯកសារ:HK traffic sign 611.svg|Get in lane ឯកសារ:HK street sign-Gascoigne Road.svg|Street direction sign ឯកសារ:HK street sign-Wan King Path.svg|Street direction sign with numbers </gallery> === ផ្លាកសញ្ញា Pre-Workboys === 87zww8tvw41mwt41wpsxndr1iglpejj 0 53408 338921 334955 2026-08-13T04:59:45Z CommonsDelinker 142 Removing [[:c:File:Mural_art_at_Silver_pagoda.jpg|Mural_art_at_Silver_pagoda.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Noreaykh|]]: So I'm looking at this users files, I found 338921 wikitext text/x-wiki '''គំនូរកម្ពុជា''' ឬ '''គំនូរខ្មែរ''' គឺជាគំនូរសិល្បៈខ្មែរដែលច្រើនគូរពិពណនាជារូបសត្វ, មនុស្ស, ទេព, ទីកន្លែង,ជីវភាពរស់ប្រជាជនខ្មែរ ឬវត្ថុនៅលើ ក្រាំងដែលជាក្បួនទាយ ឬគម្ពីរនិយាយពីរឿងរ៉ាវទាក់ទងទៅនឹងសាសនា។<ref>{{Cite web |title=២. គំនូរបុរាណ {{!}} Yosothor Admin |url=http://www.yosothor.org/publications/khmer-renaissance/chapter-three/khmer-painting.html |access-date=2026-02-28 |website=www.yosothor.org}}</ref> ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សិល្បៈគំនូរបុរាណខ្មែរច្រើនតែងគូររៀបរាប់អំពីសាសនាច្រើនជាងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់របស់ប្រជាជននៅតាមសម័យកាលនីមួយៗ [[យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា|ក្រោយសម័យអង្គរ]]ភាគច្រើននៃគំនូរទាំងអស់នោះអាចមានអាយុកាលមិនលើសពី ១០០ឆ្នាំ-១៥០ឆ្នាំឡើយ ពីព្រោះផ្ទាំងគំនូរបុរាណខ្មែរដែលសេសសល់ភាគច្រើនមានចាប់ពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៩ ទៅសតវត្សទី២០ ដែលយើងអាចសង្កេតឃើញតាមទីវត្តអារាមនានានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបាន ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គំនូរបុរាណខ្មែរដែលនៅសេសសល់ដល់បច្ចុប្បន្ននេះប្រឈមទៅនឹងការបាត់បង់ទៅតាមពេលវេលា អាកាសធាតុ និងសង្គ្រាម នៅតាមវត្តអារាមខ្មែរ ជាពិសេសវត្តព្រះកែវមរកត តាមថែវវត្តមានបណ្តោយពី១៥០​ម៉ែតទៅ១៧០ម៉ែតនឹងគំនូរផាត់ពណ៌ដែលគូរដោយក្រុមវិចិត្រករ [[ទេព និម្មិតម៉ក់|ឧកញ៉ា ទេព និម្មិត]] [[ទេព និម្មិតម៉ក់|ម៉ក់]] គូរពីឆ្នាំ១៩០៣-១៩០៤ ដែលសេសសល់ជាគំនូរបុរាណខ្មែរដែលនិយាយពីរឿង [[រាមកេរ្តិ៍|រាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ]] កំពុងតែប្រឈមទៅការបាត់បង់ទៅតាមពេលវេលា ការរលុបពណ៌ដោយសារប្រតិកម្មគីមីទៅលើផ្ទាំងគំនូរ ឬការលុបឆ្នូតពីសំណាក់ខ្មែរក្រហមនៅសម័យ[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|កម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យ]] ក៏ប៉ុន្តែគំនូរដែលនៅក្នុងវិហារព្រះកែវមរកតសព្វថ្ងៃត្រូវបានបាត់បង់ទាំងស្រុង នេះដោយសារកសាងព្រះវិហារថ្មីនាទសវត្សទី៦០ ដែលធ្វើឱ្យគំនូរនៅក្នុងព្រះវិហារនេះបានបាត់វត្តមាន នាពេលថ្មីៗនេះផ្ទាំងគំនូរទាំងនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញតាមរយៈរូបថតចម្លងហ្វីលកញ្ចក់របស់ប្រទេសអង់គ្លេស និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់ជនជាតិបារាំង។<ref>{{Cite web |date=2025-10-07 |title=បទយកការណ៍ - រូបគំនូរដែលបាត់បង់ និងរកឃើញឡើងវិញនៃព្រះវិហារព្រះកែវមរកត |url=https://www.rfi.fr/km/%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%92%E1%9E%B8%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%9F%E1%9F%81%E1%9E%84%E1%9E%91%E1%9F%80%E1%9E%8F/%E1%9E%94%E1%9E%91%E1%9E%99%E1%9E%80%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%8E%E1%9F%8D/20251007-%E1%9E%9A%E1%9E%BC%E1%9E%94%E1%9E%82%E1%9F%86%E1%9E%93%E1%9E%BC%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9F%82%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%94%E1%9E%84%E1%9F%8B-%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%9A%E1%9E%80%E1%9E%83%E1%9E%BE%E1%9E%89%E1%9E%A1%E1%9E%BE%E1%9E%84%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%89%E1%9E%93%E1%9F%83%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%A0%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%80%E1%9F%82%E1%9E%9C%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%80%E1%9E%8F |access-date=2026-02-28 |website=RFI |language=km}}</ref> ក្រៅពីនេះទៀតគេក៏សង្កេតឃើញគំនូរបុរាណផ្សេងៗទៀតនៅវត្តកំពង់ត្រឡាចលើ និងវត្តរាជបូណ៌ ដែលបានគូរឡើងនៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី ១៩  ដែលជាសញ្ញាណថ្មីមួយនៃការរស់រានឡើងវិញនៃសិល្បៈគំនូរបុរាណខ្មែរ។<ref>{{Cite web |title=តើគំនូរបុរាណខ្មែរ មានលក្ខណៈវិសេសយ៉ាងណាខ្លះ? |url=https://thmeythmey.com/detail/107662 |access-date=2026-02-28 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[ឯកសារ:Life of Gautama Buddha. Painting. Cambodia. 18th c. Toulon Asian Art Museum.jpg|កណ្តាល|រូបភាពតូច|321x321ភីកសែល|គំនូរបុរាណខ្មែររៀបរាប់ពីដំណើរជីវិតរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធនាសតវត្សទី១៨ នៅសារៈមន្ទីរ '''Toulon Asian Art Museum''' ,បារាំង ។]] គំនូរជញ្ជាំងបុរាណបំផុតមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលត្រូវបានសន្មតថាត្រូវបានគូរឡើងនៅសតវត្សទី១០-១១ គឺគំនូរនៃប្រាសាទនាងខ្មៅ ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រាសាទកោះកេរ ដែលពណ៌នាអំពីឈុតឆាកដែលនៃរឿងព្រាហ្មណ៍សាសនា   ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វានៅសល់តិចតួចណាស់នាពេលបច្ចុប្បន្ន ។<ref>{{Cite web |title=តើគំនូរបុរាណខ្មែរ មានលក្ខណៈវិសេសយ៉ាងណាខ្លះ? |url=https://thmeythmey.com/detail/107662 |access-date=2026-02-28 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> នៅសតវត្សទី ១៧-១៨ គំនូរភាគច្រើនអាចត្រូវបានគូរឡើងនៅលើផ្ទាំងក្រណាត់ដែលងាយប្រឈមនឹងការបាត់បង់ខ្លាំងណាស់ វាស្ទើរតែគ្មានទៅហើយនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ [[ឯកសារ:Songkrant Khmer.jpg|រូបភាពតូច|គំនូរមហាសង្ត្រាន្តគូរដោយ គីម សុផន់]] ប្រពៃណី​នៃ​ការ​គូរ​គំនូរ គំនូរបុរាណ និង​គំនូរ​ទំនើប របស់​​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៤០ ដោយសាលាភូមិន្ទសិល្បៈ  (ក្រោយ​មក​ហៅ​ថា សាកលវិទ្យាល័យ​វិចិត្រសិល្បៈ) ជា​កន្លែង​ដែល​វា​បាន​គ្របដណ្ដប់​លើ​កម្មវិធី​សិក្សា​ភាគច្រើន​របស់​សាលា​មួយ​ទសវត្សរ៍​ក្រោយ​មក។<ref>Vachon, Michelle. "Painting by famed Nhek Dim returns home", ''The Cambodia Daily'', Phnom Penh, 20 March 2009.</ref> ការ​អភិវឌ្ឍ​ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​គាំទ្រ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល ដែល​បាន​លើកទឹកចិត្ត​ដល់​វិស័យ​ឯកទេស​ថ្មីៗ (ឧ. ការ​រចនា និង​គំនូរ​ទំនើប) នៅ​សាលា និង​បាន​ទិញ​សិល្បៈ​ទំនើប​សម្រាប់​លំនៅឋាន​របស់​នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង​សម្រាប់​អគារ​រដ្ឋាភិបាល។ វិចិត្រសាលនានាបានបើកនៅទីក្រុងភ្នំពេញក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌បានរៀបចំការតាំងពិព័រណ៍គំនូរសម័យទំនើប និងផ្តល់បណ្ណាល័យសិល្បៈ។ វិចិត្រករដ៏សំខាន់ម្នាក់នៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០ គឺលោក [[ញឹក ឌឹម]] ។ លោកបានក្លាយជាវិចិត្រករយោងសម្រាប់វិចិត្រករសម័យទំនើប។  ក្នុងអំឡុងសម័យខ្មែរក្រហមជាបន្តបន្ទាប់ វិចិត្រករជាច្រើនត្រូវបានសម្លាប់ ហើយការផលិតសិល្បៈស្ទើរតែបញ្ឈប់។<ref>{{Cite web |title=Cambodia: OVERVIEW: Modern and contemporary visual arts |url=http://culturalprofiles.net/cambodia/Directories/Cambodia_Cultural_Profile/-1792.html |access-date=2026-02-28 |website=culturalprofiles.net}}</ref> បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម វិចិត្រករ និងសាស្ត្រាចារ្យបានប្រគល់សាកលវិទ្យាល័យវិចិត្រសិល្បៈមកវិញ ដើម្បីកសាងការបណ្តុះបណ្តាលសិល្បៈឡើងវិញ។ រដ្ឋាភិបាលប្លុកសង្គមនិយមបានឧបត្ថម្ភការអប់រំនិស្សិតសិល្បៈវ័យក្មេងនៅប្រទេសប៉ូឡូញ ប៊ុលហ្គារី អតីតសហភាពសូវៀត និងហុងគ្រី ក្នុងអំឡុងចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ៨០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងស្រុកផ្សេងទៀតមានគោលបំណងបង្កើតសិក្ខាសាលាឡើងវិញ ប្រមូលឯកសារ និងថែរក្សា ចំណេះដឹងប្រពៃណី ។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == === គំនូរជញ្ជាំង === សិល្បៈគំនូរបុរាណខ្មែរ គឺជាឯកសារមួយដែលពិបាកស្វែងរក និងជារបស់កម្រដែលអាចរក្សាទុករហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នណាស់ ។ យើងអាចសង្កេតឃើញគំនូរសម័យបុរាណនៅតាមប្រាសាទនានានៃប្រទេសកម្ពុជា អានិយាយបានថាវិស័យនេះមានការលូតលាស់ល្អប្រសើរដែរ ជាឧទាហរណ៍នៅក្នុងសតវត្សទី១០ [[ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] យើងអាចសង្កេតឃើញស្លាកស្នាមគំនូរដែលមានជាភស្តុតាងស្រាប់ដែលមានចំនួន ៣ផ្ទាំងដែលកំពុងការរលុបខ្លាំងទៅតាមកាលពេលវេលា ដែលនិយាយពីការបង្ហាញអំពី ការរាំរបស់ទេវៈ និងការគោរពឧទ្ទិសដល់ព្រះនារាយណ៍ ។<ref>{{Citation|title=ប្រតិកម្ម 18 {{!}} ចង់ដឹងពីប្រវត្តិប្រាសាទនាងខ្មៅ សូមចុចស្តាប់អ្នកជំនាញបរិយាយទាំងអស់គ្នា! ប្រាសាទនាងខ្មៅ ជាប្រាសាទមួយស្ថិតនៅក្នុងភូមិចារ ឃុំរវៀង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ តាមដងផ្លូវជាតិលេខ២ ដែលមានចម្ងាយផ្លូវពីភ្នំពេញទៅប្រមាណជា៤៤គីឡូម៉ែត្រ។ ជាទូទៅអ្នកដែលបានធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលខ២ ភាគច្រើនសុទ្ធតែធ្លាប់ដែលបានឃើញនិងបានឮឈ្មោះប្រាសាទនេះ។ តើ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលស្តេចអង្គណា ? កសាងឡើងដើម្បីអ្វី ? ហេតុអ្វីបានជាប្រាសាទនេះ មានឈ្មោះថា ប្រាសាទនាងខ្មៅ ? តើ ប្រាសាទនេះ ស្ថិតក្នុងគម្រោងគាំពារ និងជួសជុលបែបណា? ដើម្បីបានដឹង បានស្គាល់ ពីមរតកដ៏មានតម្លៃរបស់ដូនតានេះ សូមស្តាប់អ្នកជំនាញរបស់ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈបរិយាយជូនដូចខាងក្រោម៖ {{!}} ប្រាសាទ ចម្លាក់ និងអក្សរខ្មែរបុរាណ|url=https://www.facebook.com/100066148946793/videos/%E1%9E%85%E1%9E%84%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9E%B9%E1%9E%84%E1%9E%96%E1%9E%B8%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%91%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%84%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%85-%E1%9E%9F%E1%9E%BC%E1%9E%98%E1%9E%85%E1%9E%BB%E1%9E%85%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9F%8B%E1%9E%A2%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%80%E1%9E%87%E1%9F%86%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%89%E1%9E%94%E1%9E%9A%E1%9E%B7%E1%9E%99%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%91%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E1%9E%A2%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%82%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%B6-%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%91%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%84/976495656529830/|accessdate=2026-03-04|language=km}}</ref> នៅពេលដែលការរុករកឃើញឡើងវិញនូវនៅប្រាសាទអង្គរវត្តដោយព្រះបាទ[[ចន្ទរាជា]] មក ប្រាសាទមួយចំនួនបានក្លាយជាបូជានីយដ្ឋានរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយពេលដែលអង្គរវត្តបានចាប់ផ្តើមការផ្លាស់ប្តូរខ្លួនទៅជាកន្លែងធម្មយាត្រាព្រះពុទ្ធសាសនា។<ref>{{Cite web |title=The Hidden Paintings of Angkor Wat |url=https://www.bradshawfoundation.com/news/world_heritage.php?id=The-Hidden-Paintings-of-Angkor-Wat |access-date=2026-04-26 |website=www.bradshawfoundation.com}}</ref> ពួកធម្មយាត្រាសាសនារបស់ព្រះចន្ទរាជាត្រូវបានចាប់ផ្ដើមឡើង ដោយមួយចំនួនត្រូវបានជឿថាពួកគេបានមកសំណាក់នៅប្រាសាទអង្គរវត្ត ហើយចាប់ផ្ដើមគូរគំនូរនេះឡើង វាគឺជាគំនូរជញ្ជាំងដំបូងគេនៅកម្ពុជានាពេលការរីកចម្រើននៃពុទ្ធសាសនាខ្មែរនាសតវត្សទី១៦ និងត្រូវបានគូរឡើងរវាងឆ្នាំ ១៥២០ និង ១៥៧០ គំនូរភាគច្រើនសឹងតែគូរដោយពណ៌ក្រហម ។<ref>{{Cite web |last=The hidden paintings of Angkor Wat |first=The hidden paintings of Angkor Wat |title= |url=https://os.pennds.org/archaeobib_filestore/pdf_articles/Antiquity/2014_88_340_Tanetal.pdf |archive-url=https://os.pennds.org/archaeobib_filestore/pdf_articles/Antiquity/2014_88_340_Tanetal.pdf}}</ref> គំនូរមួយចំនួនដែលគូរនៅតាមបណ្តោយ​ជញ្ជាំង​នៃ​ថែវ នៃ​ខ្លោងទ្វារ​ចូល​ខាងលិច​ថែវ​ទី​២ និង​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ថែវ​ទី​១​ គំនូរទាំងនេះត្រូវបានគូរជាសត្វពាហនៈ​ដោយមាន​សត្វស្រុក​ខ្លះ និង​សត្វព្រៃ​ខ្លះ ដែល​រួមមាន​សត្វ​សេះ ដំរី លា​។ ក្រៅពីនេះ​ក៏មាន​គំនូរ​សំណង់​អគារ ឧបករណ៍ភ្លេង និងគំនូរ​រូប​ទូក​ ។ គំនូរ​ទូក​ក៏មាន​ច្រើន​ប្រភេទ​ដែរ មានដូចជា​ទូក​អុំ ចែវ ទូក​នាគ ហង្ស និង​រហូតដល់​សំពៅ​ទៀត ដោយមាន​ទាំង​សំពៅ​ក្នុងស្រុក និង​សំពៅ​អឺរ៉ុប​ផង​។<ref>{{Cite web |title=គំនូរ​អាថ៌កំបាំង​នៅ​អង្គរវត្ត​ដែល​គេ​មិនសូវ​បានដឹង​ |url=https://thmeythmey.com/detail/58291 |access-date=2026-03-04 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> គំនូរទាំងនេះត្រូវបានគូរឡើងនៅអំឡុងសតវត្សទី១៦ រហូតដល់សតវត្សទី២០ ចំពោះអ្នកដែលបានសំណាក់នៅអង្គរជាបន្តបន្ទាប់តាមរជ្ជកាលរបស់អង្គមហាក្សត្រនីមួយៗ ព្រោះថាតាម​ការសិក្សា​បឋមរ​បស់​ក្រុម​អ្នកស្រាវជ្រាវ គំនូរ​ទាំងនោះ​មាន​អាយុ​ចំណាស់​ជាងគេ​ប្រមាណ ៤០០​ឆ្នាំ ខ្លះ​២០០​ឆ្នាំ ខ្លះ​១០០​ឆ្នាំ និង​ខ្លះទៀត​ពី​៥០ ទៅ​៦០​ឆ្នាំ​ផង​។<ref>{{Cite web |title=គំនូរ​អាថ៌កំបាំង​នៅ​អង្គរវត្ត​ដែល​គេ​មិនសូវ​បានដឹង​ |url=https://thmeythmey.com/detail/58291 |access-date=2026-03-04 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> ភាគច្រើននៃគំនូរចម្លាក់ថ្មភាគច្រើនវាជារបស់កម្រស្ទើរតែបាត់បង់ទៅហើយ នេះដោយតែសង្គ្រាម អាកាសធាតុ និងពេលវេលា។ [[ឯកសារ:Scene from the Ramayana Royal Palace Cambodia 0549.jpg|កណ្តាល|រូបភាពតូច|260x260px|គំនូរថែរ វត្តព្រះកែវមរកតត្រូវបានគូរដោយអំពីឈុតឆាកពីរឿងរាមកេរ្តិ៍ បង្ហាញពីព្រះរាម និងព្រះលក្សណ៍ (ក្រោមសត្វឆ័ត្រ) ឆ្លងកាត់ទៅក្រុងលង្កា ជាមួយនឹងកងទ័ពស្វា នៅលើខ្នងហនុមាន។]] ក្រោយពីផ្លាស់ប្ដូរសាសនាពីព្រាហ្មណ៍សាសនាមកព្រះពុទ្ធសាសនាវិញតាំងពីសតវត្សទី១៣ មក ការសាងសង់ប្រាសាទលែងមានតទៅទៀតហើយ ម្យ៉ាងវិញទៀតការដាប់ឆ្លាក់ថ្មលើប្រាសាទក៏លែងមានទៀតដែរ ជំនួយមកវិញនូវសំណង់វិហារឈើនៃវត្តពុទ្ធសាសនា គំនូរភាគច្រើនតែងតែរៀបរាប់អំពីដំណើរជីវិតរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ និងរឿងទសជាតក ដែលច្រើនតែងគូរនៅលើផ្ទាំងឈើលើបាយអ ស្លឹករឹត កំណាត់ ក្រដាស ឬក្រាំង ដែលងាយប្រឈមនឺងការបាត់បង់ គំនូរទាំងនេះសឹងតែស្ទើរបាត់បង់ទៅហើយ ។ គំនូរភាគច្រើនដែលអាចរកបាននៅសតវត្សទី ១៨-១៩ មកដែលភាគច្រើនតែងតែគូរនៅលើផ្ទាំងកំណាត់ ចំណែកឯគំនូរជញ្ជាំងដែលមានសេសសល់នៅតាមវត្តអារាមក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺមាននៅវត្តកំពង់ត្រឡាច ដែលមានគំនូរគូរឡើយ​ឆ្នាំ​១៨៥០ <ref>{{Cite web |date=2022-04-12 |title=វិហារបុរាណវត្តកំពង់ត្រឡាចលើ {{!}} AMS Khmer Civilization |url=https://khmercivilization.ams.com.kh/detail/20800 |access-date=2026-03-04 |language=en-US }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> មាន​ជាងគំនូរ​២​នាក់​ ម្នាក់​ឈ្មោះ​ប៉ាល់ និង​ ម្នាក់ទៀតឈ្មោះ ​ជា បាន​គូររូប​គំនូរ​នៅលើ​ជញ្ជាំង​ព្រះវិហារ ដែលរៀបរាប់ពីពុទ្ធប្រវត្តិ និងរឿងទសជាតក ហើយ​បាន​បន្សល់​នូវ​ស្នាដៃ​ផាត់​ពណ៌​ដ៏​ល្អ​វិចិត្រ​នេះ​រហូតមកដល់​សព្វថ្ងៃ​ ម្យ៉ាងទៀតការ​ខូចខាត​នេះ​ដោយសារ​តែ​ដំបូល​ព្រះ​វិហារ​លិច​ទឹក​ហូរ​ស្រក់​លើ​ផ្ទាំងគំនូរ​​ កត្តាមួយផ្សេង​ទៀត គឺ​ដោយសារ​សម័យ ប៉ុ​ល ពត គេបានយកព្រះវិហារបុរាណនេះ ធ្វើជាកន្លែងគុកឃុំឃាំងមនុស្ស ជាឃ្លាំងស្តុកអំបិល និងជាកន្លែងបិតស្រាទៀតផង ដែលអាចធ្វើឲ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់ផ្ទាំងគំនូរលើជញ្ជាំងព្រះវិហារ។<ref>{{Cite web |last=Thay |first=Chheangmeng |date=2020-02-24 |title=រាប់រយឆ្នាំនៃវិចិត្រភាព គំនូរបុរាណលើជញ្ជាំងព្រះវិហារ វត្តកំពង់ត្រឡាចលើ |url=https://www.kampucheers.com/kampong-tralach-leu/ |access-date=2026-03-04 |website=KAMPUCHEERS |language=en}}</ref> នៅវត្តរាជបូណ៌ ជា​មត៌ក​ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចាត់ទុក​ថា​ ជា​ព្រះវិហារ​បុរាណ​ដែល​មានគំនូររឿង​រាមកេរ្តិ៍​​ច្រើន​ឈុត​ដ៏កម្រ និង​តែមួយគត់​​នៅ​កម្ពុជា​។<ref>{{Cite web |date=2023-03-23 |title=ព្រះវិហារ​វត្ត​រាជបូណ៌និង​គំនូរ​បុរាណរឿង​រាមកេរ្តិ៍ {{!}} AMS Khmer Civilization |url=https://khmercivilization.ams.com.kh/detail/27107 |access-date=2026-03-04 |language=en-US }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> វត្តព្រះកែវមរតក មានទាំងក្នុងវិហារ និងថែវជញ្ជាំងវត្ត ដែលរៀបរាប់ពីឈុតឆាករាមកេរ្តិ័ខ្មែរ ពុទ្ធប្រវត្តិ និងរឿងទសជាតក ។ [[ឯកសារ:01 Phnom Sampeau-NgnL-07251.jpg|កណ្តាល|រូបភាពតូច|210x210px|គំនូរដំណើរសុបិន្តនិមិត្ត របស់[[សិរិមហាមាយា]] មាតានៃសិទ្ធត្ថគោតម និងការប្រសូតរបស់សិទ្ធត្ថគោតមក្នុង[[លុម្ពិនី|ឧទ្យានលុម្ពិនី]] ក្នុងវត្តភ្នំសំពៅ ]] === ព្រះបដ === ព្រះបដ ឬ ព្រះបត់ គឺជាផ្ទាំងគំនូរពុទ្ធសាសនាលើកំណាត់មានសៀតឈើនៅចុងខាងលើនិងខាងខាងក្រោមដើម្បីចងព្យួរ<ref name=":1">{{Cite web |last=Cambodia |first=The Nation |title=ព្រះបត់ ‣ NC NEWS |url=https://thenationcambodia.com/culture-tourism/21322/ |access-date=2026-04-26 |language=en-US}}</ref> សិល្បៈប្រភេទនេះត្រូវបានជឿថាបានចាប់ផ្ដើមឡើងតាំងពីសតវត្សទី ១៦-១៧ មកម្ល៉េះ (?) ដែលមានវត្តមានរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ព្រះបត់មានច្រើនឡើងនៅចុងសតវត្សទី ១៩ ភាគច្រើនតែងតែមានលើរាស្ត្រខ្មែរដែលជាគ្រហស្ថទៅកាន់វត្តអារាមក្នុងអំឡុងពេលពិធីបុណ្យសាសនា ប៉ុន្តែវាក៏អាចត្រូវបានរកឃើញនៅលើការដាក់តាំងបង្ហាញនៅក្នុងផ្ទះឯកជនសម្រាប់ពិធីបុណ្យ ពិធីមង្គលការ និងបុណ្យនៃអ្នកស្លាប់ផងដែរ វាបង្ហាញអ្នកដែលមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំលើព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ពួកវាត្រូវបានគេប្រើបន្ថែមទៀតនៅក្នុងពិធីសាសនាផ្សេងៗនៅខាងក្រៅវត្តអារាម និងផ្ទះសម្បែង រួមទាំងការដំឡើងបង្គោលកណ្តាលនៃភូមិ និងពិធីកាត់សក់កុមារ។<ref name=":1" /><ref>Ang Choulean (2004). ''Braḥ-liṅg'' (Pauḥ-bumb-līek-di-1 ed.). Bhnaṃ Beñ: Ra̱iyaṃ</ref> ពាក្យ​ថា បដ ដែល​ខ្មែរ​អាន​ក្លាយ​មកជា បត់ នេះ ជាភាសា​បាលី​មាន​ន័យ​ថា ផ្ទាំងកំណាត់ ឬ​កំណាត់ត្បាញ ដូច្នេះ​គឺ​ខ្មែរ​យើង​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ក្នុង​និយមន័យ​តែ​មួយ​ជាមួយនឹង​ពាក្យ​បាលី ។ សម្រាប់​ជាតិសាសន៍​ដែល​កាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា​ដូចខ្មែរ​យើង​ផ្សេងៗទៀត ក៏​និយម​ការគូរគំនូរ​ពុទ្ធប្រវត្តិ ឬ​ក៏​ពុទ្ធ​មណ្ឌល​ នៅ​លើ​ផ្តាំងកំណាត់ ដើម្បី​គោរពបូជា​ផងដែរ ។ <ref>{{Cite web |last=sovannrath |date=2016-03-27 |title=ព្រះបដ ឬ ព្រះបត់ និងបង់បត់ |url=https://sovannrath.wordpress.com/2016/03/27/%e1%9e%96%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9f%87%e1%9e%94%e1%9e%8a-%e1%9e%ac-%e1%9e%96%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9f%87%e1%9e%94%e1%9e%8f%e1%9f%8b-%e1%9e%93%e1%9e%b7%e1%9e%84%e1%9e%94%e1%9e%84%e1%9f%8b%e1%9e%94/ |access-date=2026-04-26 |website=Sovannrath សុវណ្ណរដ្ឋ |language=en}}</ref> ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រះបត់ ចាស់មួយចំនួន ក៏អាចត្រូវបានរកឃើញនៅមជ្ឈមណ្ឌលនៃការផលិតរបស់ពួកគេជាប្រវត្តិសាស្ត្រគឺនៅ ភ្នំពេញ និង បាត់ដំបង បន្ទាប់មកគឺ សៀមរាប ។ នៅឆ្នាំ ១៨៩៩ [[អាដេម៉ាដ៍​​​ ឡឺក្លែរ]] ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រង និងជាអ្នកប្រាជ្ញជនជាតិបារាំង បានសរសេរថា ព្រះបត់ពណ៌ត្រូវបានព្យួរនៅក្នុងវត្តអារាម និងរាបស្មើរដើម្បីចែករំលែក ព្រះធម៌ ។ <ref>Roveda, Vittorio; Sothon Yem (2010). ''Preah Bot: Buddhist painted scrolls in Cambodia''. Bangkok, Thailand: River Books.</ref> [[ឯកសារ:Vorvong-Sorvong-tale-Pavie9.jpg|រូបភាពតូច|252x252ភីកសែល|គំនូរអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរនាសតវត្សទី១៩ នៃរឿង​ភ្នំ​វរវង្សសូរវង្ស ក្នុងទម្រង់ ព្រះបត់]] === គំនូរបុក === នៅរវាងដើមស.វ.ទី២០ ឬក្រោយពីនោះមកទៀតផង តាមវត្តអារាម ឬអាគារសំខាន់ផ្សេងៗខ្លះទៀត គេនិយមប្រើជាទូទៅនៅឡើយនូវគំនូរម៉្យាងហៅថា '''''“គំនូរបុក”''''' ដែលភាគច្រើនគេនិយមតែងគូរនៅលើសសរ ឬ ពិតាន លក្ខណៈពិសេសរបស់វាគឺត្រង់គេរំលីងផ្ទៃដែលនឹងត្រូវគូរនោះឲ្យស្មើល្អ រួចហើយទើបយកម្រាក់មកលាបលនឲ្យបានជាស្ថាន ឬផ្ទៃទូទៅមួយខ្មៅរលោងស្រិល ទុកឲ្យស្ងួត ។ គេគូររូបរាងក្បាច់ ឬតួអង្គអ្វីមួយដែលចង់បាននោះលើក្រដាសសិន រួចហើយទើបគេកាត់ចោះទម្លុះតាមរាងរៅដែលចង់បានធ្វើជាពុម្ព។ បន្ទាប់មកទើបគេយកពុម្ពនោះទៅបិទភ្ជាប់ឲ្យជិតលើទីដែលត្រូវមានរូប។ គេយកជ័រធម្មជាតិ មានជ័រល្វាជាដើម ទៅលាបតាមរន្ធពុម្ពនោះដើម្បីបានជាស្រទាប់ស្អិតស្តើងមួយតាមរាងក្បាច់។ បានដូច្នោះហើយទើបគេបកពុម្ពក្រដាសចេញ។ មកដល់ពេលនេះមានន័យថា គំនូរដែលចង់បានគឺរូបរាងនៃជ័រនោះឯងហើយ។ បន្ទាប់មកទៀតទើបគេយកសន្លឹកមាសស្តើងៗ ដែលគេតែងប្រើសម្រាប់ ទឹបលើព្រះបដិមាជាដើម ទៅទឹបលើផ្ទៃជ័រនោះ។ ផ្នែកដែលគ្មានជ័រគឺសន្លឹកមាសមិនអាចទៅជាប់ទេ គ្រាន់តែយកដៃទៅញីរំលីងទៅក៏ជ្រុះមកឯង ឃើញថាមានតែផ្ទៃជ័រសុទ្ធសាធដែលមាសជាប់ទាំងស្រុង ពោលគឺក្បាច់ដែលគេចង់បាន។<ref>{{Cite web |title=២៩. គំនូរបុក {{!}} Yosothor Admin |url=https://www.yosothor.org/publications/khmer-renaissance/chapter-three/konnu-bok.html |access-date=2026-03-15 |website=www.yosothor.org}}</ref> [[ឯកសារ:Gold on lacquer representation of a tevada in a column of Wat Moha Leap.jpg|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល|ទេពប្រណម្យនៅសសរវត្តមហាលាភ នាដើមសតវត្សទី ២០]] === គំនូរទំនើប === មុនអាណានិគមនិយមបារាំងចូលមក ភាគច្រើននៃគំនូរខ្មែរត្រូវបានបណ្ដុះបណ្ដាលឡើងតាមរយៈ ទីវត្តអារាម ព្រះបរមរាជាវាំង ឬគ្រួសារជាងគំនូរ តែប៉ុណ្ណោះ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩១៧ ដោយមើលឃើញពីភាពបាត់បង់នៃសិល្បៈបុរាណខ្មែរលោក [[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ|ហ្សក ហ្គ្រូសលីយេ]] បានស្នើសុំបង្កើតសាលារចនាឡើយ ដើម្បីប្រមែប្រមូលសិល្បៈខ្មែរឱ្យរស់ឡើងវិញ ។ ដោយមានការយល់ព្រមពីរដ្ឋបាលអាណាព្យាបាលបារាំង លោកបានប្រមូលយកជាងខ្លះនៃព្រះបរមរាជវាំង និងប្រមែប្រមូលជាងឆ្លាក់ ជាងគូរនៅតាមភូមិស្រុក ដើម្បីយកទៅបង្រៀននៅក្នុងសាលារចនា ពីមុនមានសាលានេះ គេច្រើនអភិរក្សនិងសិក្សានៅក្នុង[[សារមន្ទីរជាតិ]] នៅឡើយ ។<ref>ខ្មែរប្រឈមមុខនឹងវប្បធម៌,រៃយំ,ភ្នំពេញ,ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០១,គំនូរទំនើប,២៣៩ ។</ref> រូបលោកបានសហការជាមួយមេជាងគំនូរខ្មែរម្នាក់គឺ [[ទេព និម្មិតម៉ក់|ឧកញ៉ា ទេព និម្មិតម៉ក់]] ដែលបានចងក្រងជាច្បាប់ដោយមានគូរទុកជាគំរូនៅលើផ្ទាំងក្រដាសឬកំណាត់ ។ គំនូរបុរាណដែលអនុវត្តនៅក្នុងរោងជាងគំនូរបុរាណសុទ្ធ ស្ថិតនៅក្នុងសាលារចនារហូតដល់លោក [[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ|ហ្សក ហ្គ្រូសលីយេ]] ស្លាប់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ ការសិក្សាគំនូរតាមរយៈមុខវិជ្ជានេះ គឺគ្រាន់តែរៀនគូរតាមក្បួនខ្នាតក្បាច់ និងគំនូរបុរាណតែប៉ុណ្ណោះ គ្មានអ្វីក្រៅពីនេះទេ។[[ឯកសារ:Georges Groslier, Khmer Dancer.jpg|រូបភាពតូច|គំនូរ [[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ|ហ្សក ហ្គ្រូសលីយេ]] បង្ហាញពីក្បាច់របាំខ្មែរបុរាណក្នុងរបាំព្រះរាជទ្រព្យខ្មែរ នាសតវត្សទី២០ ]]ក្នុងសម័យ[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] មានវិចិត្រករជប៉ុនម្នាក់ឈ្មោះ [[ស៊ុយស៊ុយគី]] បានចូលមកបង្រៀននៅក្នុងសាលារចនា ដោយគាត់បានចាប់ផ្តើមបង្រៀនមុខវិជ្ជាមួយដែលពុំធ្លាប់មាននៅក្នុងសាលារចនាពេលនោះ គឺ'''គំនូរមើលឃើញ''' ។ ដោយគាត់ចង់បណ្ដុះបណ្ដាលដោយផ្ដោតសំខាន់ទៅលើអារម្មណ៍គូរទៅលើទេសភាពធម្មជាតិ ឬសកម្មភាពកាយវិការមនុស្ស ។ ទស្សនៈលោកនោះគឺ ''ការគូររូបជាការសង្កេតធម្មជាតិ និងដកស្រង់ខ្លឹមសារធម្មជាតិដើម្បីយកមកបញ្ចេញក្នុងគំនូរ។''<ref name=":0">ខ្មែរប្រឈមមុខនឹងវប្បធម៌,រៃយំ,ភ្នំពេញ,ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០១,គំនូរទំនើប,២៤១-២៥៤ ។</ref> សិស្សមួយចំនួនដែលបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលពីគាត់មានដូចជាលោក [[ញឹក ឌឹម]],[[សំ យឺន]],[[ប៉ាន់ ត្រា]] ជាដើម ។ នៅចុងទសវត្សទី៥០ នៅពេលមានការកែទម្រង់បែបបទកម្មវិធីសិក្សានូវមុខវិជ្ជាដែលគេហៅថា '''គំនូរមើលឃើញ''' ។ នៅក្នុងសៀវភៅអប់រំបោះពុម្ពសម្រាប់បឋមសិក្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ គេបានពន្យល់ថាគំនូរមើលឃើញជាកត្តាសំខាន់ដើម្បីបង្រៀនឱ្យក្មេងពូកែមើល និងសង្កេត ។ ម្ល៉ោះហើយទស្សនៈនៃគំនូរមើលឃើញដែលមានលក្ខណៈទំនើបនោះ បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសង្គមដែលពេលនោះកំពុងតែឈានទៅរកអ្វីមួយដែលគេយល់ថាជា '''សង្គមទំនើប''' ឬ '''ថ្មី''' ។<ref name=":0" /> នៅដើមទសវត្សឆ្នាំ៥០ សង្គមមិនទាន់ទទួលស្គាល់គំនូរបែបទំនើបនេះ គឺមិនទាន់ជ្រាបចូលក្នុងមជ្ឈដ្ឋាននៃប្រជាជនទូទៅទេ រីឯកន្លែងសម្រាប់តាំងរូបបង្ហាញឱ្យគេមើលក៏មិនសូវមានដែរ ។ រហូតដល់ពាក់កណ្តាលទសវត្សទី៥០ ទើបឃើញមានការផុសផុលឡើង វិចិត្រកម្មទំនើបចេញមុខខ្លាំងឡើង ។ លោក [[សំ យឺន]] ជាកូនសិស្សលោក ស៊ុយស៊ុយគី និងទទួលបានការអប់រំនៅឯបារាំង លោកបានប្រមែប្រមូលអ្នកមានជំនាញលើគំនូរ ដើម្បីបង្កើត '''សមាគមសិល្បៈវិចិត្រករខ្មែរ''' នាពាក់កណ្ដាលទសវត្សទី៥០ ។<ref name=":0" /> ក្នុងទសវត្សទី៦០ មានការិយាល័យព័ត៌មានរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកហៅថា '''អ៊ុយស៊ីស''' (USIS) បានបើកពិព័រណ៌មួយឆ្នាំម្ដង មានចំណងជើងថា '''វិចិត្រករខ្មែរ''' ។<ref name=":0" /> នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ ពេលដែលមានការបង្កើត[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ]] មហាវិទ្យាល័យសិល្បៈសូនរូបក៏បានកើតឡើងដែរក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក [[វណ្ណ មូលីវណ្ណ]] ដែលជាសាកលវិទ្យាធិការ ។<ref name=":0" /> == អត្ថន័យ == == វិចិត្រសាល == <gallery> ឯកសារ:Cambodian - Phra Malai in Tavatisma Heaven - Walters 20101223.jpg|ផ្ទាំងរូបគំនូរខ្មែរនាសតវត្សទី១៩ អំពីព្រះមាល័យ ឯកសារ:Prince Temiya lifts up his royal coach.jpg|គំនូរព្រះតេមិយលើរាជរថនៅចំពោះនាយសារថី ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (01).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (15).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:Cambodia Loy Bratib.jpg|គំនូរខ្មែររៀបរាប់អំពីការលយប្រទីប ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (34).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (09).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:Wat Ek 02.jpg|គំនូរព្រះពុទ្ធនៅវត្តឯកភ្នំ ឯកសារ:Wat Kratie Buddhist Temple Painting.JPG|គំនូររបស់ព្រះពុទ្ធនៅវត្តសិរីសុន្ធរវង្ស (វត្តក្រចេះ) </gallery> == សូមមើលផងដែរ == == ឯកសារយោង == 3bvvtx5x8szgx7bxpap0mijjded6ho4 10 53724 338865 338824 2026-08-12T17:27:28Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះមហេសីសម័យកាលលង្វែក 338865 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | listclass = hlist | titlestyle = border:1px; background:#F0DC82 | state = collapsed | basestyle = background:white; color:black; {{box-shadow border|a|#F0DC82|2px}} | above = [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | group1 = [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br>{{resize|(៥០-៥៥០)}} | list1 = {{Navbox |child | group1 = | list1 = * [[សោមា|សោមា (នាងនាគ)]] {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[ឝ្រីមារញទេវី]] * [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]] * [[អស្សាជយទេវី]] * [[កុលទីទេវី]] * [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]] * [[កុលប្រភាវតី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ទេវី]]}} | group2 = [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ]]<br>{{resize|(៥៥០-៨០២)}} | list2 = {{Navbox |child | group2 = | list2 = * [[ឝ្រុតទេវី]] * [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]] * [[វីរៈទេវី]] * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]] * [[សករមន្ជរិ]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២|ភវវរ្ម័នទេវី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]] * [[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]]}} {{Navbox |child | group1 = [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] | list1 = * [[ភវទេវី]] * [[ហឝ៌ទេវី]] * [[ត្សៀគី​វទេវី]] * [[ជយសិង្ហទេវី]] * [[ភូមីទេវី]]}} {{Navbox |child | group1 = [[ចេនឡាទឹកលិច|សម័យកាលចេនឡាទឹក ឬ កម្វុជទឹក]] | list1 = * [[ពាលាទិត្យទេវី]] * [[សរស្វតី (ចេនឡា)|សរស្វតី]] * [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]] * [[បុស្ករាក្សទេវី]] * [[នរេន្ទ្រទេវី]] * [[រាជបតិទេវី]] * [[សម្ភុទេវី]] * [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១]] * [[ឥន្ទ្រលោកទេវី]] * [[រាជេន្ទ្រទេវី (ចេនឡា)|រាជេន្ទ្រទេវី]]}} | group3 = [[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ]]<br>{{resize|(៨០២-១៤៣១)}} | list3 = {{Navbox |child | group1 = [[រាជវង្សវរ្ម័ន]] | list1 = * [[ហង្សអម្រិត]] * [[ជយេន្ទ្រភា]] * [[ធរណីន្ទ្រទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១|យសោវរ្ម័នទេវី]] * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (អង្គរ)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ជយទេវី (អង្គរ)|ជ័យទេវី]] * [[នរេន្ទ្រទេវី]] * [[ប្រាណ (មហេសីនៃរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២)|ប្រាណទេវី]] {{Navbox |child | group1 = [[មហីធរបុរៈ|រាជវង្សមហីធរបុរៈ]] | list1 = * [[វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី]] * [[ហិរណ្យលក្ឝ្មី]] * [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] * [[ជយរាជទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[រាជេន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|រាជេន្ទ្រទេវី]] * [[ចក្រវាទីរាជទេវី]] * [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា]]}} | group2 = [[រឿងតាត្រសក់ផ្អែម|រាជត្រកូលព្រះអង្គជ័យ]] | list2 = * [[ច័ន្ទតារាវត្តី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីសន្ធរនិតាទេវី|សន្ធរនិតាទេវី]] * [[ទេវី (មហេសីព្រះបរមរាមាទី១)|ទេវី]] * [[ស្រីសុរិយោវង្សទេវី]]}} | group4 = [[យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៤៣១–១៨៦៣)}} | list4 = {{Navbox |child | group1 = [[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] * [[បទុមកេសរទី៣|បទុមកេសរ]] * [[អ្នកម្នាងច័ន្ទ|ច័ន្ទ]] * [[ស៊ីសៈងាម]] * [[អ្នកម្នាងកែវទី២|កែវ]] * [[បរមចន្ទារពិសេស|ចន្ទារពិសេស]] * [[កេសរ (មហេសីព្រះស្រីរាជា)|កេសរ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីសិរីទេពទេវីនារីចក្រពត្តិ|វង្សក្សត្រី]] * [[ទេពបុប្ផា]] * [[កេសរបុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាងជាលែង|ជាលែង]] | group2 = [[សម័យកាលលង្វែក]] | list2 = * [[សិរីចក្រពត្តិ]] * [[បទុមបុប្ផា]] * [[ស្រីទេពធីតា]] * [[សុជាតិក្សត្រី]] * [[សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី|ទេវីក្សត្រី]] * [[កេសរមាលា]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]] * [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|ពៅភិវង្សធំ]] * [[សម្ដេចព្រះស្រីវលក្ខណ៍|ស្រីវលក្ខណ៍]] * [[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ|ពេជម៉ែលាវ]] | group3 = [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] | list3 = * [[បទុមា|បទុមាទេវី]] * [[ព្រះមង្គលទេវី (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|មង្គលទេវី]] * [[ព្រះទេពីមង្គល (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|ទេពីមង្គល]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|ក្សត្រី]] | group4 = [[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ]] | list4 = * [[សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ|ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង]] * [[អ្នកម្នាងសុខ|សុខ]] * [[អ្នកម្នាងនង|នង]] * [[អ្នកម្នាងប៊ុន|ប៊ុន]] * [[អ្នកនាងទន់|ទន់]] * [[អ្នកម្នាងយួរវត្តី|យួរវត្តី]] * [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|ទេពបញ្ជរ]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងសាវ៉ះបុប្ផា|សាវ៉ះបុប្ផា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ឡិក្សត្រី]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីអង្គសូរទី ១)|ពៅ]] * [[អ្នកម្នាងទៃ|ទៃ]] * [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]] * [[អ្នកម្នាងឯម|ឯម]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី២)|ពៅទី២]] * [[ព្រះភគវតីសិរីចក្រពត្តិមហាក្សត្រិយ៍|អង្គអ៊ី]] * [[ព្រះសុជាតិវតី|សុជាតិវតី]] * [[សម្ដេចព្រះមហាក្សត្រី (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី៣)|កែវហ្វា]] * [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ជាតិក្សត្រី]] * [[ស្រីបុប្ផា (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីបុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាង ស (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីស]] * [[ម៉មរ៉ត (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|រ៉ត]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|សោភាក្សត្រី]] * [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ជាតិក្សត្រី]] * [[ព្រះឯកក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ឯកក្សត្រី]] * [[ព្រះ​មហាក្សត្រី ពៅ|អង្គពៅ]] * [[អ្នកម្នាងជ័យ (មហេសីព្រះជ័យជេស្ឋាទី៤)|ជ័យ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រីទី១]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១|សុជាតាទី១]] * [[អ្នកម្នាងមែន|មែន]] * [[អ្នកម្នាងកែវបទុមា|កែវបទុមា]] * [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីព្រះឧទ័យរាជាទី៣)|អង្គណន]] * [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)|រស់]] * [[អ្នកម្នាងអួត|អ៊ុត]] * [[អ្នកម្នាងកែ|កែ]] * [[អ្នកម្នាងទេព (មហេសីអង្គចន្ទទី២)|ទេព]] * [[អ្នកម្នាងក្រចាប់|ក្រចាប់]] * [[អ្នកម្នាងយស|យស]] * [[អ្នកម្នាងប៉ែន|ប៉ែន]]}} {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|សម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងឃ្លិច|មង្គលទេវី]] * [[សម្តេចព្រះវររាជនី ប៉ែន|បរមជាតិក្សត្រី]] * [[អ្នកម៉ែនាងណុប|បរមស្រីកញ្ញា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ (មហេសីអង្គឌួង)|បរមទេវធីតា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ|បរមអច្ឆរិយាអប្សរ]] * [[ព្រះសុជាតិនារី|សុជាតិនារី]] * [[ព្រះស្រីកញ្ញា ឬ សិរីកញ្ញា|សិរីកញ្ញា]] * [[ព្រះទេពលក្ខិណា|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះឥរិយាអប្សរ|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះម៉ែនាងស្រីបុប្ផា|ស្រីបុប្ផា]] * [[ព្រះម៉ែនាងមាលាបវរ|មាលាបវរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងបុប្ផាកេសរ|បុប្ផាកេសរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងគន្ធបទុម|គន្ធបទុម]] * [[អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ|ផលទិព្វសុវណ្ណ]] * [[អ្នកព្រះនាងសុគន្ធរស|សុគន្ធរស]] * [[អ្នកព្រះនាងពិដោរសេយ្យភាស|ពិដោរសេយ្យភាស]] * [[អ្នកព្រះនាងសិរីយសសេយ្យា|សិរីយសសេយ្យា]] * [[អ្នកនាងជាតិកិន្នរី|ជាតិកិន្នរី]] * [[អ្នកនាងស្រីកិន្នរា|ស្រីកិន្នរា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរីសោភា|កិន្នរីសោភា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរាកៃឡាស|កិន្នរាកៃឡាស]] * [[អ្នកឆវីសោភ័ណ|ឆវីសោភ័ណ]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកកល្យាកេសី|កល្យាកេសី]]}} | group5 = [[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}} | list5 = {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[នរោត្តម|សម្ដេចព្រះ​សុវណ្ណ​កោដ្ឋ]] | list1 = * [[សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីតារាការា|តារាការា]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីផាត់ចុនី|ផាត់ចុនី]] * [[សម្តេចក្សត្រីអង្គស្ងួន|អង្គស្ងួន]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីអង្គដួងឧបុល|អង្គដួងឧបុល]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អគ្គនារី|អគ្គនារី ឯក ណ]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សោមអង្គ|សោមអង្គ]] * [[ចៅចមមាតា អៀម បុស្បា|អៀម បុស្បា]] * [[ព្រះនាងទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម|ទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម]] * [[ព្រះនាងចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ|ចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ]] * [[ព្រះនាងកន្ធិយា មាលី ពួក|កន្ធិយា មាលី ពួក]] * [[ព្រះនាងចៅសុកក្នានារី អេប|ចៅសុកក្នានារី អេប]] * [[ព្រះនាងគន្ធររតនា នារី|គន្ធររតនា នារី]] * [[ព្រះនាងឃុនចៅសុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់|សុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់]] * [[ព្រះនាងចម ឧរៃទេវីអប្សរី|ឧរៃទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងចម សិរី ទេវីអប្សរី|សិរី ទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងសុទ្ធា បវរ|សុទ្ធា បវរ]] * [[ព្រះនាងចៅ ស្មាម|ចៅ ស្មាម]] * [[ឃុន ថាន់|ចមសុជាតិបុប្ផានួន]] * [[ឃុនព្រះអ្នក ញឹក|អ្នក ញឹក]] * [[ឃុនចម បុស្សា|បុស្សា]] * [[ឃុន ធីម|ធីម]] * [[ឃុន សង្វាន|សង្វាន]] * [[ឃុន វរ៉ា ( ម៉ម វ៉ាន់ ឫ ម៉ម វូ )|វ៉ាន់]] * [[អ្នកព្រះម្នាងសិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា|សិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា]] * [[អ្នកមហាហង្សា យ៉េង|មហាហង្សា យ៉េង]] * [[អ្នក នូ|នូ]] * [[អ្នក អាន|អាន]] * [[អ្នក ផ្ទាល់|ផ្ទាល់]] * [[ព្រះម្នាង កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង|កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង]] * [[អ្នកម្នាងភក្សា ពក|ភក្សា ពក]] * [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]] * [[អ្នកម្នាង ជ័យ|ជ័យ]] * [[អ្នកម្នាង ម៉ម|ម៉ម]] * [[អ្នកម្នាង កុលាប|កុលាប]] * [[អ្នកម្នាង ផាយ៉ូ|ផាយ៉ូ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម រៀមឥសរ|នឹម រៀមឥសរ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម ក្រុងពាន|នឹម ក្រុងពាន]] * [[អ្នកម្នាង មុត|មុត]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ចាបុី|អៀម ចាបុី]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ស្រីកញ្ញា|អៀម ស្រីកញ្ញា]] * [[ម៉ម ក្រាង|ក្រាង]] * [[ម៉ម តាត|តាត]] * [[ម៉ម យាយ|យាយ]] * [[ម៉ម ឈីវ|ឈីវ]] * [[ម៉ម ចេវ|ចេវ]] * [[ម៉ម នុម៉ាន|នុម៉ាន ]] * [[ម៉ម សោម|សោម]]}} {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|សម្ដេចព្រះរាជានុកោដ្ឋ ]] | list1 = * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គដួង ចង្កុលណី|អង្គដួង ចង្កុលណី]] * [[សម្តេចព្រះអគ្គមហេសី សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត|សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត]] * [[សម្តេចព្រះរាជទេវីស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ|ស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ]] * [[ម៉មយាយ នាម|នាម]] * [[អ្នកម្នាង ពុយ|ពុយ]] * [[អ្នកម្នាង កែស|កែស]] * [[អ្នកម្នាង កេស|កេស]] * [[អ្នកម្នាង ខេន|ខេន]] * [[អ្នកម្នាង យ៉េង|យ៉េង]] * [[អ្នកម្នាង អុីម|អុីម]] * [[សម្តេចព្រះវររាជនី វ៉ាន់|វ៉ាន់]] * [[នាង សោមជីន|សោមជីន]] * [[នាង ស្រគំ|ស្រគំ]] * [[ឃុនព្រះម៉ែម្នាង គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង|គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង]] * [[អ្នកម្នាង សំរឹទ្ធ|សំរឹទ្ធ]] * [[នាង ម្លិះ|ម្លិះ]] * [[អ្នកម្នាង ឡាញ់ឈី|ឡាញ់ឈី]] * [[អ្នកម្នាង ព្រីម|ព្រីម]] * [[អ្នកម្នាង មិត្ត|មិត្ត]] * [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]]}} {{Navbox |child | group2 = រជ្ជកាល[[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស|សម្ដេចព្រះខត្តិយកោដ្ឋ]] | list2 = * [[នរោត្តម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី|កាន់វិមាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី]] * [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម បុប្ផាភួង|បុប្ផាភួង]] * [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សុីសុវត្ថិ សុីសុដា|សុីសុដា]] * [[អ្នកម្នាង គឹម ហូ|គឹម ហូ]] * [[ឃុនព្រះម្នាងសុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័ មាឃ (ឡុង មាឃ)|សុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័]] * [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័បវរ សៅ ខន|បុប្ផានរលក្ខ័បវរ]] * [[ឃុនព្រះម្នាងអនង្គលក្ខិណា បាន យ៉េន|អនង្គលក្ខិណា]] * [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័ តាត (យិន តាត)|បុប្ផានរលក្ខ័]] * [[ឃុនព្រះម្នាងកេសរមាលី ណាត (ឯក ណាត)|កេសរមាលី]] * [[ឃុនព្រះម្នាងនារីកេសរ យឹម​ (ត្រយ៉ង់ យឺម)|នារីកេសរ]] * [[អ្នកម្នាងបវរមាលី ពាង|បវរមាលី]] * [[ឃុនព្រះម្នាងនារិន្រ្ទកេតសារី អុល (នេត្រ អុល)|នារិន្រ្ទកេតសារី]] * [[អ្នកម្នាង នារី​បុប្ផា ភាព|នារី​បុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាង ម៉ម កានីន|កានីន]] * [[អ្នកម្នាង ឆវី កេសរ សាមូ|ឆវី កេសរ]] * [[ម៉ម ឌួងមុនីរក្ស អុស|ឌួងមុនីរក្ស]] * [[អ្នកម្នាង នារី សុីសាម៉ន|នារីសុីសាម៉ន]] * [[អ្នកម្នាង សាឡុត សារ៉េង|សាឡុតសារ៉េង]] * [[អ្នកម្នាង នេត្រ ដាច់|នេត្រដាច់]]}} | group6 = [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}} | list6 = {{Navbox |child | group2 = រជ្ជកាល[[នរោត្តម សុរាម្រិត|សម្ដេចព្រះមហាបញ្ចានៈកោដ្ឋ]] | list2 = * [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ|កុសមៈនារិរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា]] * [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ ដួងមធុរ៉េត|ដួងមធុរ៉េត]] * [[ឃុន​ទេពកញ្ញាសោភា គឹម​អាន យៀប|កញ្ញាសោភា]]}} {{Navbox |child | group2 = រជ្ជកាល[[នរោត្ដម សីហនុ|សម្ដេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ]] | list2 = * [[ផាត់ កាញ៉ុល |ផាត់ កាញ៉ុល]] * [[ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សានមុនី|ពង្សានមុនី]] * [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកេសន|មុនីកេសន]] * [[នរោត្តម នរលក្ខណ៍|នរលក្ខណ៍]] * [[ម៉ានីវណ្ណ ផានីវង្ស|ម៉ានីវ៉ាន់ ផានីវង្ស]] * [[នរោត្តម មុនីនាថ សីហនុ |មុនីនាថ សីហនុ]]}} | below = }}<noinclude> {{collapsible option}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ|*]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[Category:Asian royalty and nobility navigational boxes|កម្ពុជា]] </noinclude> b7c62xqgbtthurz21oyiwid6kc1qgmd 338879 338865 2026-08-12T18:27:44Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះមហេសីសម័យកាលលង្វែក 338879 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | listclass = hlist | titlestyle = border:1px; background:#F0DC82 | state = collapsed | basestyle = background:white; color:black; {{box-shadow border|a|#F0DC82|2px}} | above = [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] | group1 = [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br>{{resize|(៥០-៥៥០)}} | list1 = {{Navbox |child | group1 = | list1 = * [[សោមា|សោមា (នាងនាគ)]] {{resize|(ក្សត្រី)}} * [[ឝ្រីមារញទេវី]] * [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]] * [[អស្សាជយទេវី]] * [[កុលទីទេវី]] * [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]] * [[កុលប្រភាវតី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ទេវី]]}} | group2 = [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ]]<br>{{resize|(៥៥០-៨០២)}} | list2 = {{Navbox |child | group2 = | list2 = * [[ឝ្រុតទេវី]] * [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]] * [[វីរៈទេវី]] * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]] * [[សករមន្ជរិ]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២|ភវវរ្ម័នទេវី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]] * [[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]]}} {{Navbox |child | group1 = [[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]] | list1 = * [[ភវទេវី]] * [[ហឝ៌ទេវី]] * [[ត្សៀគី​វទេវី]] * [[ជយសិង្ហទេវី]] * [[ភូមីទេវី]]}} {{Navbox |child | group1 = [[ចេនឡាទឹកលិច|សម័យកាលចេនឡាទឹក ឬ កម្វុជទឹក]] | list1 = * [[ពាលាទិត្យទេវី]] * [[សរស្វតី (ចេនឡា)|សរស្វតី]] * [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]] * [[បុស្ករាក្សទេវី]] * [[នរេន្ទ្រទេវី]] * [[រាជបតិទេវី]] * [[សម្ភុទេវី]] * [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១]] * [[ឥន្ទ្រលោកទេវី]] * [[រាជេន្ទ្រទេវី (ចេនឡា)|រាជេន្ទ្រទេវី]]}} | group3 = [[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ]]<br>{{resize|(៨០២-១៤៣១)}} | list3 = {{Navbox |child | group1 = [[រាជវង្សវរ្ម័ន]] | list1 = * [[ហង្សអម្រិត]] * [[ជយេន្ទ្រភា]] * [[ធរណីន្ទ្រទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១|យសោវរ្ម័នទេវី]] * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (អង្គរ)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ជយទេវី (អង្គរ)|ជ័យទេវី]] * [[នរេន្ទ្រទេវី]] * [[ប្រាណ (មហេសីនៃរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២)|ប្រាណទេវី]] {{Navbox |child | group1 = [[មហីធរបុរៈ|រាជវង្សមហីធរបុរៈ]] | list1 = * [[វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី]] * [[ហិរណ្យលក្ឝ្មី]] * [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី]] * [[ជយរាជទេវី]] * [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] * [[រាជេន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|រាជេន្ទ្រទេវី]] * [[ចក្រវាទីរាជទេវី]] * [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា]]}} | group2 = [[រឿងតាត្រសក់ផ្អែម|រាជត្រកូលព្រះអង្គជ័យ]] | list2 = * [[ច័ន្ទតារាវត្តី]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីសន្ធរនិតាទេវី|សន្ធរនិតាទេវី]] * [[ទេវី (មហេសីព្រះបរមរាមាទី១)|ទេវី]] * [[ស្រីសុរិយោវង្សទេវី]]}} | group4 = [[យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៤៣១–១៨៦៣)}} | list4 = {{Navbox |child | group1 = [[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] * [[បទុមកេសរទី៣|បទុមកេសរ]] * [[អ្នកម្នាងច័ន្ទ|ច័ន្ទ]] * [[ស៊ីសៈងាម]] * [[អ្នកម្នាងកែវទី២|កែវ]] * [[បរមចន្ទារពិសេស|ចន្ទារពិសេស]] * [[កេសរ (មហេសីព្រះស្រីរាជា)|កេសរ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីសិរីទេពទេវីនារីចក្រពត្តិ|វង្សក្សត្រី]] * [[ទេពបុប្ផា]] * [[កេសរបុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាងជាលែង|ជាលែង]] | group2 = [[សម័យកាលលង្វែក]] | list2 = * [[សិរីចក្រពត្តិ]] * [[បទុមបុប្ផា]] * [[ស្រីទេពធីតា]] * [[សុជាតិក្សត្រី]] * [[កេសរមាលា]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]] * [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|ពៅភិវង្សធំ]] * [[សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី|ទេវីក្សត្រី]] * [[សម្ដេចព្រះស្រីវលក្ខណ៍|ស្រីវលក្ខណ៍]] * [[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ|ពេជម៉ែលាវ]] | group3 = [[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]] | list3 = * [[បទុមា|បទុមាទេវី]] * [[ព្រះមង្គលទេវី (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|មង្គលទេវី]] * [[ព្រះទេពីមង្គល (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|ទេពីមង្គល]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|ក្សត្រី]] | group4 = [[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ]] | list4 = * [[សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ|ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង]] * [[អ្នកម្នាងសុខ|សុខ]] * [[អ្នកម្នាងនង|នង]] * [[អ្នកម្នាងប៊ុន|ប៊ុន]] * [[អ្នកនាងទន់|ទន់]] * [[អ្នកម្នាងយួរវត្តី|យួរវត្តី]] * [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|ទេពបញ្ជរ]] * [[អ្នកព្រះម៉ែនាងសាវ៉ះបុប្ផា|សាវ៉ះបុប្ផា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ឡិក្សត្រី]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីអង្គសូរទី ១)|ពៅ]] * [[អ្នកម្នាងទៃ|ទៃ]] * [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]] * [[អ្នកម្នាងឯម|ឯម]] * [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី២)|ពៅទី២]] * [[ព្រះភគវតីសិរីចក្រពត្តិមហាក្សត្រិយ៍|អង្គអ៊ី]] * [[ព្រះសុជាតិវតី|សុជាតិវតី]] * [[សម្ដេចព្រះមហាក្សត្រី (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី៣)|កែវហ្វា]] * [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ជាតិក្សត្រី]] * [[ស្រីបុប្ផា (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីបុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាង ស (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីស]] * [[ម៉មរ៉ត (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|រ៉ត]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|សោភាក្សត្រី]] * [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ជាតិក្សត្រី]] * [[ព្រះឯកក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ឯកក្សត្រី]] * [[ព្រះ​មហាក្សត្រី ពៅ|អង្គពៅ]] * [[អ្នកម្នាងជ័យ (មហេសីព្រះជ័យជេស្ឋាទី៤)|ជ័យ]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រីទី១]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១|សុជាតាទី១]] * [[អ្នកម្នាងមែន|មែន]] * [[អ្នកម្នាងកែវបទុមា|កែវបទុមា]] * [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីព្រះឧទ័យរាជាទី៣)|អង្គណន]] * [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)|រស់]] * [[អ្នកម្នាងអួត|អ៊ុត]] * [[អ្នកម្នាងកែ|កែ]] * [[អ្នកម្នាងទេព (មហេសីអង្គចន្ទទី២)|ទេព]] * [[អ្នកម្នាងក្រចាប់|ក្រចាប់]] * [[អ្នកម្នាងយស|យស]] * [[អ្នកម្នាងប៉ែន|ប៉ែន]]}} {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|សម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ]] | list1 = * [[អ្នកម្នាងឃ្លិច|មង្គលទេវី]] * [[សម្តេចព្រះវររាជនី ប៉ែន|បរមជាតិក្សត្រី]] * [[អ្នកម៉ែនាងណុប|បរមស្រីកញ្ញា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ (មហេសីអង្គឌួង)|បរមទេវធីតា]] * [[អ្នកម៉ែនាងពៅ|បរមអច្ឆរិយាអប្សរ]] * [[ព្រះសុជាតិនារី|សុជាតិនារី]] * [[ព្រះស្រីកញ្ញា ឬ សិរីកញ្ញា|សិរីកញ្ញា]] * [[ព្រះទេពលក្ខិណា|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះឥរិយាអប្សរ|ទេពលក្ខិណា]] * [[ព្រះម៉ែនាងស្រីបុប្ផា|ស្រីបុប្ផា]] * [[ព្រះម៉ែនាងមាលាបវរ|មាលាបវរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងបុប្ផាកេសរ|បុប្ផាកេសរ]] * [[ព្រះម៉ែនាងគន្ធបទុម|គន្ធបទុម]] * [[អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ|ផលទិព្វសុវណ្ណ]] * [[អ្នកព្រះនាងសុគន្ធរស|សុគន្ធរស]] * [[អ្នកព្រះនាងពិដោរសេយ្យភាស|ពិដោរសេយ្យភាស]] * [[អ្នកព្រះនាងសិរីយសសេយ្យា|សិរីយសសេយ្យា]] * [[អ្នកនាងជាតិកិន្នរី|ជាតិកិន្នរី]] * [[អ្នកនាងស្រីកិន្នរា|ស្រីកិន្នរា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរីសោភា|កិន្នរីសោភា]] * [[អ្នកនាងកិន្នរាកៃឡាស|កិន្នរាកៃឡាស]] * [[អ្នកឆវីសោភ័ណ|ឆវីសោភ័ណ]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] * [[អ្នកកល្យាកេសី|កល្យាកេសី]]}} | group5 = [[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}} | list5 = {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[នរោត្តម|សម្ដេចព្រះ​សុវណ្ណ​កោដ្ឋ]] | list1 = * [[សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីតារាការា|តារាការា]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីផាត់ចុនី|ផាត់ចុនី]] * [[សម្តេចក្សត្រីអង្គស្ងួន|អង្គស្ងួន]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីអង្គដួងឧបុល|អង្គដួងឧបុល]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អគ្គនារី|អគ្គនារី ឯក ណ]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សោមអង្គ|សោមអង្គ]] * [[ចៅចមមាតា អៀម បុស្បា|អៀម បុស្បា]] * [[ព្រះនាងទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម|ទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម]] * [[ព្រះនាងចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ|ចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ]] * [[ព្រះនាងកន្ធិយា មាលី ពួក|កន្ធិយា មាលី ពួក]] * [[ព្រះនាងចៅសុកក្នានារី អេប|ចៅសុកក្នានារី អេប]] * [[ព្រះនាងគន្ធររតនា នារី|គន្ធររតនា នារី]] * [[ព្រះនាងឃុនចៅសុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់|សុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់]] * [[ព្រះនាងចម ឧរៃទេវីអប្សរី|ឧរៃទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងចម សិរី ទេវីអប្សរី|សិរី ទេវីអប្សរី]] * [[ព្រះនាងសុទ្ធា បវរ|សុទ្ធា បវរ]] * [[ព្រះនាងចៅ ស្មាម|ចៅ ស្មាម]] * [[ឃុន ថាន់|ចមសុជាតិបុប្ផានួន]] * [[ឃុនព្រះអ្នក ញឹក|អ្នក ញឹក]] * [[ឃុនចម បុស្សា|បុស្សា]] * [[ឃុន ធីម|ធីម]] * [[ឃុន សង្វាន|សង្វាន]] * [[ឃុន វរ៉ា ( ម៉ម វ៉ាន់ ឫ ម៉ម វូ )|វ៉ាន់]] * [[អ្នកព្រះម្នាងសិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា|សិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា]] * [[អ្នកមហាហង្សា យ៉េង|មហាហង្សា យ៉េង]] * [[អ្នក នូ|នូ]] * [[អ្នក អាន|អាន]] * [[អ្នក ផ្ទាល់|ផ្ទាល់]] * [[ព្រះម្នាង កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង|កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង]] * [[អ្នកម្នាងភក្សា ពក|ភក្សា ពក]] * [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]] * [[អ្នកម្នាង ជ័យ|ជ័យ]] * [[អ្នកម្នាង ម៉ម|ម៉ម]] * [[អ្នកម្នាង កុលាប|កុលាប]] * [[អ្នកម្នាង ផាយ៉ូ|ផាយ៉ូ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម រៀមឥសរ|នឹម រៀមឥសរ]] * [[អ្នកម្នាង នឹម ក្រុងពាន|នឹម ក្រុងពាន]] * [[អ្នកម្នាង មុត|មុត]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ចាបុី|អៀម ចាបុី]] * [[អ្នកម្នាង អៀម ស្រីកញ្ញា|អៀម ស្រីកញ្ញា]] * [[ម៉ម ក្រាង|ក្រាង]] * [[ម៉ម តាត|តាត]] * [[ម៉ម យាយ|យាយ]] * [[ម៉ម ឈីវ|ឈីវ]] * [[ម៉ម ចេវ|ចេវ]] * [[ម៉ម នុម៉ាន|នុម៉ាន ]] * [[ម៉ម សោម|សោម]]}} {{Navbox |child | group1 = រជ្ជកាល[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|សម្ដេចព្រះរាជានុកោដ្ឋ ]] | list1 = * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គដួង ចង្កុលណី|អង្គដួង ចង្កុលណី]] * [[សម្តេចព្រះអគ្គមហេសី សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត|សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត]] * [[សម្តេចព្រះរាជទេវីស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ|ស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ]] * [[ម៉មយាយ នាម|នាម]] * [[អ្នកម្នាង ពុយ|ពុយ]] * [[អ្នកម្នាង កែស|កែស]] * [[អ្នកម្នាង កេស|កេស]] * [[អ្នកម្នាង ខេន|ខេន]] * [[អ្នកម្នាង យ៉េង|យ៉េង]] * [[អ្នកម្នាង អុីម|អុីម]] * [[សម្តេចព្រះវររាជនី វ៉ាន់|វ៉ាន់]] * [[នាង សោមជីន|សោមជីន]] * [[នាង ស្រគំ|ស្រគំ]] * [[ឃុនព្រះម៉ែម្នាង គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង|គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង]] * [[អ្នកម្នាង សំរឹទ្ធ|សំរឹទ្ធ]] * [[នាង ម្លិះ|ម្លិះ]] * [[អ្នកម្នាង ឡាញ់ឈី|ឡាញ់ឈី]] * [[អ្នកម្នាង ព្រីម|ព្រីម]] * [[អ្នកម្នាង មិត្ត|មិត្ត]] * [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]]}} {{Navbox |child | group2 = រជ្ជកាល[[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស|សម្ដេចព្រះខត្តិយកោដ្ឋ]] | list2 = * [[នរោត្តម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី|កាន់វិមាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី]] * [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម បុប្ផាភួង|បុប្ផាភួង]] * [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សុីសុវត្ថិ សុីសុដា|សុីសុដា]] * [[អ្នកម្នាង គឹម ហូ|គឹម ហូ]] * [[ឃុនព្រះម្នាងសុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័ មាឃ (ឡុង មាឃ)|សុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័]] * [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័បវរ សៅ ខន|បុប្ផានរលក្ខ័បវរ]] * [[ឃុនព្រះម្នាងអនង្គលក្ខិណា បាន យ៉េន|អនង្គលក្ខិណា]] * [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័ តាត (យិន តាត)|បុប្ផានរលក្ខ័]] * [[ឃុនព្រះម្នាងកេសរមាលី ណាត (ឯក ណាត)|កេសរមាលី]] * [[ឃុនព្រះម្នាងនារីកេសរ យឹម​ (ត្រយ៉ង់ យឺម)|នារីកេសរ]] * [[អ្នកម្នាងបវរមាលី ពាង|បវរមាលី]] * [[ឃុនព្រះម្នាងនារិន្រ្ទកេតសារី អុល (នេត្រ អុល)|នារិន្រ្ទកេតសារី]] * [[អ្នកម្នាង នារី​បុប្ផា ភាព|នារី​បុប្ផា]] * [[អ្នកម្នាង ម៉ម កានីន|កានីន]] * [[អ្នកម្នាង ឆវី កេសរ សាមូ|ឆវី កេសរ]] * [[ម៉ម ឌួងមុនីរក្ស អុស|ឌួងមុនីរក្ស]] * [[អ្នកម្នាង នារី សុីសាម៉ន|នារីសុីសាម៉ន]] * [[អ្នកម្នាង សាឡុត សារ៉េង|សាឡុតសារ៉េង]] * [[អ្នកម្នាង នេត្រ ដាច់|នេត្រដាច់]]}} | group6 = [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}} | list6 = {{Navbox |child | group2 = រជ្ជកាល[[នរោត្តម សុរាម្រិត|សម្ដេចព្រះមហាបញ្ចានៈកោដ្ឋ]] | list2 = * [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ|កុសមៈនារិរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា]] * [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ ដួងមធុរ៉េត|ដួងមធុរ៉េត]] * [[ឃុន​ទេពកញ្ញាសោភា គឹម​អាន យៀប|កញ្ញាសោភា]]}} {{Navbox |child | group2 = រជ្ជកាល[[នរោត្ដម សីហនុ|សម្ដេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ]] | list2 = * [[ផាត់ កាញ៉ុល |ផាត់ កាញ៉ុល]] * [[ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សានមុនី|ពង្សានមុនី]] * [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកេសន|មុនីកេសន]] * [[នរោត្តម នរលក្ខណ៍|នរលក្ខណ៍]] * [[ម៉ានីវណ្ណ ផានីវង្ស|ម៉ានីវ៉ាន់ ផានីវង្ស]] * [[នរោត្តម មុនីនាថ សីហនុ |មុនីនាថ សីហនុ]]}} | below = }}<noinclude> {{collapsible option}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ|*]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[Category:Asian royalty and nobility navigational boxes|កម្ពុជា]] </noinclude> gfrdqliqn3rfxg701ys9wczrenol63p 10 53767 338864 338822 2026-08-12T17:26:09Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះមហេសីសម័យកាលលង្វែក 338864 wikitext text/x-wiki {| style="float: right; text-align: center; font-size: 70%; clear:right; color:#000; margin: 0px 0px 5px 5px; border: 2px solid #af4630;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- style="background:#fff; color:#000;" |[[:ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ|ព្រះនាម]]</small><br />'''[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]<font color="#af4630" size=4></font>'''<br/>'''តាមសម័យកាល។''' [[Image:Royal_Standard_of_The_Monarchy_of_Cambodia.png|100px]]<br /> <tr><td style="background:#ffef80; border-top:2px solid #af4630;"> '''[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br>{{resize|(៥០-៥៥០)}}'''<br /> [[សោមា|សោមា (នាងនាគ)]] · [[ឝ្រីមារញទេវី]] · [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br /> [[អស្សាជយទេវី]] · [[កុលទីទេវី]] · [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]]<br /> [[កុលប្រភាវតី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ]]<br>{{resize|(៥៥០-៧១៦)}}'''<br /> [[ឝ្រុតទេវី]] · [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]] · [[វីរៈទេវី]]<br /> [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]] · [[សករមន្ជរិ]]<br /> [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២|ភវវរ្ម័នទេវី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]] · [[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]<br>{{resize|(៧១៦-៨០២)}}'''<br /> [[ភវទេវី]] · [[ហឝ៌ទេវី]] · [[ត្សៀគី​វទេវី]]<br /> [[ជយសិង្ហទេវី]] · [[ភូមីទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ចេនឡាទឹកលិច|សម័យកាលចេនឡាទឹក ឬ កម្វុជទឹក]]<br>{{resize|(៧១៦-៨០២)}}'''<br /> [[ពាលាទិត្យទេវី]] · [[សរស្វតី (ចេនឡា)|សរស្វតី]] · [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]]<br /> [[បុស្ករាក្សទេវី]] · [[នរេន្ទ្រទេវី]] · [[រាជបតិទេវី]]<br /> [[សម្ភុទេវី]] · [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១]] · [[ឥន្ទ្រលោកទេវី]]<br /> [[រាជេន្ទ្រទេវី (ចេនឡា)|រាជេន្ទ្រទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffffdd; border-top:2px solid #af4630;">'''[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ]]<br>{{resize|(៨០២-១៤៣១)}}'''<br /> [[ហង្សអម្រិត]] · [[ជយេន្ទ្រភា]] · [[ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br /> [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)|ឥន្ទ្រទេវី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១|យសោវរ្ម័នទេវី]] · [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (អង្គរ)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]]<br /> [[ជយទេវី (អង្គរ)|ជ័យទេវី]]· [[នរេន្ទ្រទេវី]] · [[ប្រាណ (មហេសីនៃរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២)|ប្រាណទេវី]]<br /> [[វីរលក្ឝ្មី|វិរលក្ស្មី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី២|ឧទ័យទិត្យទេវី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី៣|ហស៌ទេវី]]<br /> [[វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី|វិជយេន្ទ្រលក្ស្មី]] · [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី|ស្រីជ័យរាជចូឌាមុនី]] · [[ជយរាជទេវី|ជ័យរាជទេវី]]<br /> [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] · [[រាជេន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|រាជេន្ទ្រទេវី]] · [[ចក្រវាទីរាជទេវី|ចក្រវាតី៍រាជចូឌាមុនី]]<br /> [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា|ស្រីន្ទ្រភូបេស្វរចូឌា]] · [[ច័ន្ទតារាវត្តី|ចន្ទវតី]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីសន្ធរនិតាទេវី|សន្ធរនិតាទេវី]]<br /> [[ទេវី (មហេសីព្រះបរមរាមាទី១)|ទេវី]] · [[ស្រីសុរិយោវង្សទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffef80; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ]]<br>{{resize|(១៤១៦-១៤៧៦)}}'''<br /> [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] · [[បទុមកេសរទី៣|បទុមកេសរ]] · [[អ្នកម្នាងច័ន្ទ|ច័ន្ទ]]<br /> [[ស៊ីសៈងាម]] · [[អ្នកម្នាងកែវទី២|កែវ]] · [[បរមចន្ទារពិសេស|ចន្ទារពិសេស]]<br /> [[កេសរ (មហេសីព្រះស្រីរាជា)|កេសរ]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតីសិរីទេពទេវីនារីចក្រពត្តិ|វង្សក្សត្រី]] · [[ទេពបុប្ផា]]<br /> [[កេសរបុប្ផា]] · [[អ្នកម្នាងជាលែង|ជាលែង]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យកាលលង្វែក]]<br>{{resize|(១៥២៩-១៥៩៣)}}'''<br /> [[សិរីចក្រពត្តិ]] · [[បទុមបុប្ផា]] · [[ស្រីទេពធីតា]]<br /> [[សុជាតិក្សត្រី]] · [[សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី|ទេវីក្សត្រី]] · [[កេសរមាលា]]<br /> [[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]] · [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|ពៅភិវង្សធំ]]<br /> [[សម្ដេចព្រះស្រីវលក្ខណ៍|ស្រីវលក្ខណ៍]] · [[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ|ពេជម៉ែលាវ]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]]<br>{{resize|(១៥៩៦-១៦២០)}}'''<br /> [[បទុមា|បទុមាទេវី]] · [[ព្រះមង្គលទេវី (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|មង្គលទេវី]] · [[ព្រះទេពីមង្គល (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|ទេពីមង្គល]]<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|ក្សត្រី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ]]<br>{{resize|(១៦២០-១៨៦៣)}}'''<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ|ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង]] · [[អ្នកម្នាងសុខ|សុខ]] · [[អ្នកម្នាងនង|នង]]<br /> [[អ្នកម្នាងប៊ុន|ប៊ុន]] · [[អ្នកនាងទន់|ទន់]] · [[អ្នកម្នាងយួរវត្តី|យួរវត្តី]]<br /> [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|ទេពបញ្ជរ]] · [[អ្នកព្រះម៉ែនាងសាវ៉ះបុប្ផា|សាវ៉ះបុប្ផា]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ឡិក្សត្រី]]<br /> [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីអង្គសូរទី ១)|ពៅ]] · [[អ្នកម្នាងទៃ|ទៃ]] · [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]]<br /> [[អ្នកម្នាងឯម|ឯម]] · [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី២)|ពៅទី២]] · [[ព្រះភគវតីសិរីចក្រពត្តិមហាក្សត្រិយ៍|អង្គអ៊ី]]<br /> [[ព្រះសុជាតិវតី|សុជាតិវតី]] · [[សម្ដេចព្រះមហាក្សត្រី (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី៣)|កែវហ្វា]] · [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ជាតិក្សត្រី]]<br /> [[ស្រីបុប្ផា (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីបុប្ផា]] · [[អ្នកម្នាង ស (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីស]] · [[ម៉មរ៉ត (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|រ៉ត]]<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|សោភាក្សត្រី]] · [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ជាតិក្សត្រីទី ១]] · [[ព្រះឯកក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ឯកក្សត្រី]]<br /> [[ព្រះ​មហាក្សត្រី ពៅ|អង្គពៅ]] · [[អ្នកម្នាងជ័យ (មហេសីព្រះជ័យជេស្ឋាទី៤)|ជ័យ]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រីទី១]]<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១|សុជាតាទី១]] · [[អ្នកម្នាងមែន|មែន]] · [[អ្នកម្នាងកែវបទុមា|កែវបទុមា]]<br /> [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីព្រះឧទ័យរាជាទី៣)|អង្គណន]] · [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)|រស់]] · [[អ្នកម្នាងអួត|អ៊ុត]]<br /> [[អ្នកម្នាងកែ|កែ]] · [[អ្នកម្នាងទេព (មហេសីអង្គចន្ទទី២)|ទេព]] · [[អ្នកម្នាងក្រចាប់|ក្រចាប់]]<br /> [[អ្នកម្នាងយស|យស]] · [[អ្នកម្នាងប៉ែន|ប៉ែន]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ]]<br>រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|សម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ]]'''<br /> [[អ្នកម្នាងឃ្លិច|មង្គលទេវី]] · [[សម្តេចព្រះវររាជនី ប៉ែន|បរមជាតិក្សត្រី]] · [[អ្នកម៉ែនាងណុប|បរមស្រីកញ្ញា]]<br /> [[អ្នកម៉ែនាងពៅ (មហេសីអង្គឌួង)|បរមទេវធីតា]] · [[អ្នកម៉ែនាងពៅ|បរមអច្ឆរិយាអប្សរ]] · [[ព្រះសុជាតិនារី|សុជាតិនារី]]<br /> [[ព្រះស្រីកញ្ញា ឬ សិរីកញ្ញា|សិរីកញ្ញា]] · [[ព្រះទេពលក្ខិណា|ទេពលក្ខិណា]] · [[ព្រះឥរិយាអប្សរ|ទេពលក្ខិណា]]<br /> [[ព្រះម៉ែនាងស្រីបុប្ផា|ស្រីបុប្ផា]] · [[ព្រះម៉ែនាងមាលាបវរ|មាលាបវរ]] · [[ព្រះម៉ែនាងបុប្ផាកេសរ|បុប្ផាកេសរ]]<br /> [[ព្រះម៉ែនាងគន្ធបទុម|គន្ធបទុម]] · [[អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ|ផលទិព្វសុវណ្ណ]] · [[អ្នកព្រះនាងសុគន្ធរស|សុគន្ធរស]]<br /> [[អ្នកព្រះនាងពិដោរសេយ្យភាស|ពិដោរសេយ្យភាស]] · [[អ្នកព្រះនាងសិរីយសសេយ្យា|សិរីយសសេយ្យា]] · [[អ្នកនាងជាតិកិន្នរី|ជាតិកិន្នរី]]<br /> [[អ្នកនាងស្រីកិន្នរា|ស្រីកិន្នរា]] · [[អ្នកនាងកិន្នរីសោភា|កិន្នរីសោភា]] · [[អ្នកនាងកិន្នរាកៃឡាស|កិន្នរាកៃឡាស]]<br /> [[អ្នកឆវីសោភ័ណ|ឆវីសោភ័ណ]] · [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] · [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]]<br /> [[អ្នកកល្យាកេសី|កល្យាកេសី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}}<br>រជ្ជកាល[[នរោត្តម|សម្ដេចព្រះសុវណ្ណកោដ្ឋ]]'''<br /> [[សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីតារាការា|តារាការា]] · [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីផាត់ចុនី|ផាត់ចុនី]] · [[សម្តេចក្សត្រីអង្គស្ងួន|អង្គស្ងួន]]<br /> [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីអង្គដួងឧបុល|អង្គដួងឧបុល]] · [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អគ្គនារី|អគ្គនារី ឯក ណ]] · [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សោមអង្គ|សោមអង្គ]]<br /> [[ព្រះនាងទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម|ទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម]] · [[ព្រះនាងចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ|ចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ]] · [[ព្រះនាងកន្ធិយា មាលី ពួក|កន្ធិយា មាលី ពួក]]<br /> [[ព្រះនាងចៅសុកក្នានារី អេប|ចៅសុកក្នានារី អេប]] · [[ព្រះនាងគន្ធររតនា នារី|គន្ធររតនា នារី]] · [[ព្រះនាងឃុនចៅសុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់|សុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់]]<br /> [[ព្រះនាងចម ឧរៃទេវីអប្សរី|ឧរៃទេវីអប្សរី]] · [[ព្រះនាងចម សិរី ទេវីអប្សរី|សិរី ទេវីអប្សរី]] · [[ព្រះនាងសុទ្ធា បវរ|សុទ្ធា បវរ]]<br /> [[ព្រះនាងចៅ ស្មាម|ចៅ ស្មាម]] · [[ឃុន ថាន់|ចមសុជាតិបុប្ផានួន]] · [[ឃុនព្រះអ្នក ញឹក|អ្នក ញឹក]]<br /> [[ឃុនចម បុស្សា|បុស្សា]] · [[ឃុន ធីម|ធីម]] · [[ឃុន សង្វាន|សង្វាន]]<br /> · [[ឃុន វរ៉ា ( ម៉ម វ៉ាន់ ឫ ម៉ម វូ )|វ៉ាន់]] · [[ចៅចមមាតា អៀម បុស្បា|អៀម បុស្បា]] · [[អ្នកព្រះម្នាងសិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា|សិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា]]<br /> [[អ្នកមហាហង្សា យ៉េង|មហាហង្សា យ៉េង]] · [[អ្នក នូ|នូ]] · [[អ្នក អាន|អាន]]<br /> [[អ្នក ផ្ទាល់|ផ្ទាល់]] · [[ព្រះម្នាង កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង|កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង]] · [[អ្នកម្នាងភក្សា ពក|ភក្សា ពក]]<br /> · [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]] · [[អ្នកម្នាង ជ័យ|ជ័យ]] · [[អ្នកម្នាង ម៉ម|ម៉ម]]<br /> [[អ្នកម្នាង កុលាប|កុលាប]] · [[អ្នកម្នាង ផាយ៉ូ|ផាយ៉ូ]] · [[អ្នកម្នាង នឹម រៀមឥសរ|នឹម រៀមឥសរ]]<br /> [[អ្នកម្នាង នឹម ក្រុងពាន|នឹម ក្រុងពាន]] · [[អ្នកម្នាង មុត|មុត]] · [[អ្នកម្នាង អៀម ចាបុី|អៀម ចាបុី]]<br /> [[អ្នកម្នាង អៀម ស្រីកញ្ញា|អៀម ស្រីកញ្ញា]] · [[ម៉ម ក្រាង|ក្រាង]] · [[ម៉ម តាត|តាត]] · [[ម៉ម យាយ|យាយ]]<br /> [[ម៉ម ឈីវ|ឈីវ]] · [[ម៉ម ចេវ|ចេវ]] · [[ម៉ម នុម៉ាន|នុម៉ាន]]<br /> [[ម៉ម សោម|សោម]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}}<br>រជ្ជកាល[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|សម្ដេចព្រះរាជានុកោដ្ឋ]]'''<br /> [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គដួង ចង្កុលណី|អង្គដួង ចង្កុលណី]] · [[សម្តេចព្រះអគ្គមហេសី សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត|សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត]] · [[សម្តេចព្រះរាជទេវីស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ|ស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ]]<br /> [[ម៉មយាយ នាម|នាម]] · [[អ្នកម្នាង ពុយ|ពុយ]] · [[អ្នកម្នាង កែស|កែស]][[អ្នកម្នាង កេស|កេស]]<br /> [[អ្នកម្នាង ខេន|ខេន]] · [[អ្នកម្នាង យ៉េង|យ៉េង]] · [[អ្នកម្នាង អុីម|អុីម]]<br /> [[សម្តេចព្រះវររាជនី វ៉ាន់|វ៉ាន់]] · [[នាង សោមជីន|សោមជីន]] · [[នាង ស្រគំ|ស្រគំ]]<br /> [[ឃុនព្រះម៉ែម្នាង គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង|គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង]] · [[អ្នកម្នាង សំរឹទ្ធ|សំរឹទ្ធ]] · [[នាង ម្លិះ|ម្លិះ]]<br /> [[អ្នកម្នាង ឡាញ់ឈី|ឡាញ់ឈី]] · [[អ្នកម្នាង ព្រីម|ព្រីម]] · [[អ្នកម្នាង មិត្ត|មិត្ត]]<br /> [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}}<br>រជ្ជកាល[[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស|សម្ដេចព្រះខត្តិយកោដ្ឋ]]'''<br /> [[នរោត្តម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី|កាន់វិមាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី]] · [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម បុប្ផាភួង|បុប្ផាភួង]] · [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សុីសុវត្ថិ សុីសុដា|សុីសុដា]]<br /> [[អ្នកម្នាង គឹម ហូ|គឹម ហូ]] · [[ឃុនព្រះម្នាងសុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័ មាឃ (ឡុង មាឃ)|សុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័]] · [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័បវរ សៅ ខន|បុប្ផានរលក្ខ័បវរ]]<br /> [[ឃុនព្រះម្នាងអនង្គលក្ខិណា បាន យ៉េន|អនង្គលក្ខិណា]] · [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័ តាត (យិន តាត)|បុប្ផានរលក្ខ័]] · [[ឃុនព្រះម្នាងកេសរមាលី ណាត (ឯក ណាត)|កេសរមាលី]]<br /> [[ឃុនព្រះម្នាងនារីកេសរ យឹម (ត្រយ៉ង់ យឺម)|នារីកេសរ]] · [[អ្នកម្នាងបវរមាលី ពាង|បវរមាលី]] · [[ឃុនព្រះម្នាងនារិន្រ្ទកេតសារី អុល (នេត្រ អុល)|នារិន្រ្ទកេតសារី]]<br /> [[អ្នកម្នាង នារីបុប្ផា ភាព|នារីបុប្ផា]] · [[អ្នកម្នាង ម៉ម កានីន|កានីន]] · [[អ្នកម្នាង ឆវី កេសរ សាមូ|ឆវី កេសរ]]<br /> [[ម៉ម ឌួងមុនីរក្ស អុស|ឌួងមុនីរក្ស]] · [[អ្នកម្នាង នារី សុីសាម៉ន|នារីសុីសាម៉ន]] · [[អ្នកម្នាង សាឡុត សារ៉េង|សាឡុតសារ៉េង]]<br /> [[អ្នកម្នាង នេត្រ ដាច់|នេត្រដាច់]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}}<br>រជ្ជកាល[[នរោត្តម សុរាម្រិត|សម្ដេចព្រះមហាបញ្ចានៈកោដ្ឋ]]'''<br /> [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ|កុសមៈនារិរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា]] · [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ ដួងមធុរ៉េត|ដួងមធុរ៉េត]] · [[ឃុនទេពកញ្ញាសោភា គឹមអាន យៀប|កញ្ញាសោភា]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}}<br>រជ្ជកាល[[នរោត្ដម សីហនុ|សម្ដេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ]]'''<br /> [[ផាត់ កាញ៉ុល |ផាត់ កាញ៉ុល]] · [[ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សានមុនី|ពង្សានមុនី]] · [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកេសន|មុនីកេសន]] · <br /> [[នរោត្តម នរលក្ខណ៍|នរលក្ខណ៍]] · [[ម៉ានីវណ្ណ ផានីវង្ស|ម៉ានីវ៉ាន់ ផានីវង្ស]] · [[នរោត្តម មុនីនាថ សីហនុ |មុនីនាថ សីហនុ]] · <br /> |- |{{navbar|Christianity|mini=1}} |}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> ek1nwpxu0tpo5rh7zatsiqv4t68q9s5 338880 338864 2026-08-12T18:29:29Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះមហេសីសម័យកាលលង្វែក 338880 wikitext text/x-wiki {| style="float: right; text-align: center; font-size: 70%; clear:right; color:#000; margin: 0px 0px 5px 5px; border: 2px solid #af4630;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- style="background:#fff; color:#000;" |[[:ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ|ព្រះនាម]]</small><br />'''[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]<font color="#af4630" size=4></font>'''<br/>'''តាមសម័យកាល។''' [[Image:Royal_Standard_of_The_Monarchy_of_Cambodia.png|100px]]<br /> <tr><td style="background:#ffef80; border-top:2px solid #af4630;"> '''[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br>{{resize|(៥០-៥៥០)}}'''<br /> [[សោមា|សោមា (នាងនាគ)]] · [[ឝ្រីមារញទេវី]] · [[ធរណីន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br /> [[អស្សាជយទេវី]] · [[កុលទីទេវី]] · [[ស្រីឥន្ទ្រទេវី (ភ្វូណាន)|ស្រីឥន្ទ្រទេវី]]<br /> [[កុលប្រភាវតី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ]]<br>{{resize|(៥៥០-៧១៦)}}'''<br /> [[ឝ្រុតទេវី]] · [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]] · [[វីរៈទេវី]]<br /> [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]] · [[សករមន្ជរិ]]<br /> [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២|ភវវរ្ម័នទេវី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]] · [[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក]]<br>{{resize|(៧១៦-៨០២)}}'''<br /> [[ភវទេវី]] · [[ហឝ៌ទេវី]] · [[ត្សៀគី​វទេវី]]<br /> [[ជយសិង្ហទេវី]] · [[ភូមីទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ចេនឡាទឹកលិច|សម័យកាលចេនឡាទឹក ឬ កម្វុជទឹក]]<br>{{resize|(៧១៦-៨០២)}}'''<br /> [[ពាលាទិត្យទេវី]] · [[សរស្វតី (ចេនឡា)|សរស្វតី]] · [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]]<br /> [[បុស្ករាក្សទេវី]] · [[នរេន្ទ្រទេវី]] · [[រាជបតិទេវី]]<br /> [[សម្ភុទេវី]] · [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវីទី១]] · [[ឥន្ទ្រលោកទេវី]]<br /> [[រាជេន្ទ្រទេវី (ចេនឡា)|រាជេន្ទ្រទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffffdd; border-top:2px solid #af4630;">'''[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ]]<br>{{resize|(៨០២-១៤៣១)}}'''<br /> [[ហង្សអម្រិត]] · [[ជយេន្ទ្រភា]] · [[ធរណីន្ទ្រទេវី]]<br /> [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី៩)|ឥន្ទ្រទេវី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១|យសោវរ្ម័នទេវី]] · [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (អង្គរ)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]]<br /> [[ជយទេវី (អង្គរ)|ជ័យទេវី]]· [[នរេន្ទ្រទេវី]] · [[ប្រាណ (មហេសីនៃរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២)|ប្រាណទេវី]]<br /> [[វីរលក្ឝ្មី|វិរលក្ស្មី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទឧទ័យទិត្យវរ្ម័នទី២|ឧទ័យទិត្យទេវី]] · [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី៣|ហស៌ទេវី]]<br /> [[វិជយេន្ទ្រលក្ឝ្មី|វិជយេន្ទ្រលក្ស្មី]] · [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី|ស្រីជ័យរាជចូឌាមុនី]] · [[ជយរាជទេវី|ជ័យរាជទេវី]]<br /> [[ឥន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|ឥន្ទ្រទេវី]] · [[រាជេន្ទ្រទេវី (សតវត្សទី១៣)|រាជេន្ទ្រទេវី]] · [[ចក្រវាទីរាជទេវី|ចក្រវាតី៍រាជចូឌាមុនី]]<br /> [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា|ស្រីន្ទ្រភូបេស្វរចូឌា]] · [[ច័ន្ទតារាវត្តី|ចន្ទវតី]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតី ស្រីសន្ធរនិតាទេវី|សន្ធរនិតាទេវី]]<br /> [[ទេវី (មហេសីព្រះបរមរាមាទី១)|ទេវី]] · [[ស្រីសុរិយោវង្សទេវី]]<br /> <tr><td style="background:#ffef80; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ]]<br>{{resize|(១៤១៦-១៤៧៦)}}'''<br /> [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] · [[បទុមកេសរទី៣|បទុមកេសរ]] · [[អ្នកម្នាងច័ន្ទ|ច័ន្ទ]]<br /> [[ស៊ីសៈងាម]] · [[អ្នកម្នាងកែវទី២|កែវ]] · [[បរមចន្ទារពិសេស|ចន្ទារពិសេស]]<br /> [[កេសរ (មហេសីព្រះស្រីរាជា)|កេសរ]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតីសិរីទេពទេវីនារីចក្រពត្តិ|វង្សក្សត្រី]] · [[ទេពបុប្ផា]]<br /> [[កេសរបុប្ផា]] · [[អ្នកម្នាងជាលែង|ជាលែង]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យកាលលង្វែក]]<br>{{resize|(១៥២៩-១៥៩៣)}}'''<br /> [[សិរីចក្រពត្តិ]] · [[បទុមបុប្ផា]] · [[ស្រីទេពធីតា]]<br /> [[សុជាតិក្សត្រី]] · [[កេសរមាលា]] · [[អ្នកព្រះម៉ែនាងវង|វង]]<br /> [[អ្នកម្នាងកេសរ (លង្វែក)|កេសរ]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតីស្រីចក្រពត្រាធិរាជ|ពៅភិវង្សធំ]] · [[សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី|ទេវីក្សត្រី]]<br /> [[សម្ដេចព្រះស្រីវលក្ខណ៍|ស្រីវលក្ខណ៍]] · [[អ្នកម្នាងពេជម៉ែលាវ|ពេជម៉ែលាវ]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ]]<br>{{resize|(១៥៩៦-១៦២០)}}'''<br /> [[បទុមា|បទុមាទេវី]] · [[ព្រះមង្គលទេវី (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|មង្គលទេវី]] · [[ព្រះទេពីមង្គល (មហេសីព្រះរាមជើងព្រៃ)|ទេពីមង្គល]]<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះស្រីចក្រពត្តិ|ក្សត្រី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ]]<br>{{resize|(១៦២០-១៨៦៣)}}'''<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតី វីរក្សត្រី អង្គចូវ|ង្វៀង ផុក ង៉ុក វ៉ាង]] · [[អ្នកម្នាងសុខ|សុខ]] · [[អ្នកម្នាងនង|នង]]<br /> [[អ្នកម្នាងប៊ុន|ប៊ុន]] · [[អ្នកនាងទន់|ទន់]] · [[អ្នកម្នាងយួរវត្តី|យួរវត្តី]]<br /> [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|ទេពបញ្ជរ]] · [[អ្នកព្រះម៉ែនាងសាវ៉ះបុប្ផា|សាវ៉ះបុប្ផា]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតីព្រះចមក្សត្រី|ឡិក្សត្រី]]<br /> [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីអង្គសូរទី ១)|ពៅ]] · [[អ្នកម្នាងទៃ|ទៃ]] · [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]]<br /> [[អ្នកម្នាងឯម|ឯម]] · [[អ្នកម្នាងពៅ (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី២)|ពៅទី២]] · [[ព្រះភគវតីសិរីចក្រពត្តិមហាក្សត្រិយ៍|អង្គអ៊ី]]<br /> [[ព្រះសុជាតិវតី|សុជាតិវតី]] · [[សម្ដេចព្រះមហាក្សត្រី (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី៣)|កែវហ្វា]] · [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ជាតិក្សត្រី]]<br /> [[ស្រីបុប្ផា (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីបុប្ផា]] · [[អ្នកម្នាង ស (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|ស្រីស]] · [[ម៉មរ៉ត (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៣)|រ៉ត]]<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|សោភាក្សត្រី]] · [[ព្រះជាតិក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ជាតិក្សត្រីទី ១]] · [[ព្រះឯកក្សត្រី (មហេសីព្រះធម្មរាជាទី៤)|ឯកក្សត្រី]]<br /> [[ព្រះ​មហាក្សត្រី ពៅ|អង្គពៅ]] · [[អ្នកម្នាងជ័យ (មហេសីព្រះជ័យជេស្ឋាទី៤)|ជ័យ]] · [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រីទី១]]<br /> [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតាទី១|សុជាតាទី១]] · [[អ្នកម្នាងមែន|មែន]] · [[អ្នកម្នាងកែវបទុមា|កែវបទុមា]]<br /> [[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីព្រះឧទ័យរាជាទី៣)|អង្គណន]] · [[រស់ (មហេសីអង្គអេង)|រស់]] · [[អ្នកម្នាងអួត|អ៊ុត]]<br /> [[អ្នកម្នាងកែ|កែ]] · [[អ្នកម្នាងទេព (មហេសីអង្គចន្ទទី២)|ទេព]] · [[អ្នកម្នាងក្រចាប់|ក្រចាប់]]<br /> [[អ្នកម្នាងយស|យស]] · [[អ្នកម្នាងប៉ែន|ប៉ែន]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ]]<br>រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|សម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ]]'''<br /> [[អ្នកម្នាងឃ្លិច|មង្គលទេវី]] · [[សម្តេចព្រះវររាជនី ប៉ែន|បរមជាតិក្សត្រី]] · [[អ្នកម៉ែនាងណុប|បរមស្រីកញ្ញា]]<br /> [[អ្នកម៉ែនាងពៅ (មហេសីអង្គឌួង)|បរមទេវធីតា]] · [[អ្នកម៉ែនាងពៅ|បរមអច្ឆរិយាអប្សរ]] · [[ព្រះសុជាតិនារី|សុជាតិនារី]]<br /> [[ព្រះស្រីកញ្ញា ឬ សិរីកញ្ញា|សិរីកញ្ញា]] · [[ព្រះទេពលក្ខិណា|ទេពលក្ខិណា]] · [[ព្រះឥរិយាអប្សរ|ទេពលក្ខិណា]]<br /> [[ព្រះម៉ែនាងស្រីបុប្ផា|ស្រីបុប្ផា]] · [[ព្រះម៉ែនាងមាលាបវរ|មាលាបវរ]] · [[ព្រះម៉ែនាងបុប្ផាកេសរ|បុប្ផាកេសរ]]<br /> [[ព្រះម៉ែនាងគន្ធបទុម|គន្ធបទុម]] · [[អ្នកព្រះនាង ផល ទិព្វ សុវណ្ណ|ផលទិព្វសុវណ្ណ]] · [[អ្នកព្រះនាងសុគន្ធរស|សុគន្ធរស]]<br /> [[អ្នកព្រះនាងពិដោរសេយ្យភាស|ពិដោរសេយ្យភាស]] · [[អ្នកព្រះនាងសិរីយសសេយ្យា|សិរីយសសេយ្យា]] · [[អ្នកនាងជាតិកិន្នរី|ជាតិកិន្នរី]]<br /> [[អ្នកនាងស្រីកិន្នរា|ស្រីកិន្នរា]] · [[អ្នកនាងកិន្នរីសោភា|កិន្នរីសោភា]] · [[អ្នកនាងកិន្នរាកៃឡាស|កិន្នរាកៃឡាស]]<br /> [[អ្នកឆវីសោភ័ណ|ឆវីសោភ័ណ]] · [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]] · [[អ្នកសុវណ្ណសោភា|សុវណ្ណសោភា]]<br /> [[អ្នកកល្យាកេសី|កល្យាកេសី]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}}<br>រជ្ជកាល[[នរោត្តម|សម្ដេចព្រះសុវណ្ណកោដ្ឋ]]'''<br /> [[សម្តេចព្រះរាជអគ្គមហេសីតារាការា|តារាការា]] · [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីផាត់ចុនី|ផាត់ចុនី]] · [[សម្តេចក្សត្រីអង្គស្ងួន|អង្គស្ងួន]]<br /> [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីអង្គដួងឧបុល|អង្គដួងឧបុល]] · [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អគ្គនារី|អគ្គនារី ឯក ណ]] · [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សោមអង្គ|សោមអង្គ]]<br /> [[ព្រះនាងទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម|ទិត្យាចៅមណ្ឌា នុម]] · [[ព្រះនាងចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ|ចៅផល្លាទេវីសុទ្ធចន្រ្ទា ពោះ]] · [[ព្រះនាងកន្ធិយា មាលី ពួក|កន្ធិយា មាលី ពួក]]<br /> [[ព្រះនាងចៅសុកក្នានារី អេប|ចៅសុកក្នានារី អេប]] · [[ព្រះនាងគន្ធររតនា នារី|គន្ធររតនា នារី]] · [[ព្រះនាងឃុនចៅសុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់|សុទ្ធាដួងបណី ដុង ផាន់]]<br /> [[ព្រះនាងចម ឧរៃទេវីអប្សរី|ឧរៃទេវីអប្សរី]] · [[ព្រះនាងចម សិរី ទេវីអប្សរី|សិរី ទេវីអប្សរី]] · [[ព្រះនាងសុទ្ធា បវរ|សុទ្ធា បវរ]]<br /> [[ព្រះនាងចៅ ស្មាម|ចៅ ស្មាម]] · [[ឃុន ថាន់|ចមសុជាតិបុប្ផានួន]] · [[ឃុនព្រះអ្នក ញឹក|អ្នក ញឹក]]<br /> [[ឃុនចម បុស្សា|បុស្សា]] · [[ឃុន ធីម|ធីម]] · [[ឃុន សង្វាន|សង្វាន]]<br /> · [[ឃុន វរ៉ា ( ម៉ម វ៉ាន់ ឫ ម៉ម វូ )|វ៉ាន់]] · [[ចៅចមមាតា អៀម បុស្បា|អៀម បុស្បា]] · [[អ្នកព្រះម្នាងសិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា|សិរីទេវី កញ្ញា ទេព កែវណារ៉ា]]<br /> [[អ្នកមហាហង្សា យ៉េង|មហាហង្សា យ៉េង]] · [[អ្នក នូ|នូ]] · [[អ្នក អាន|អាន]]<br /> [[អ្នក ផ្ទាល់|ផ្ទាល់]] · [[ព្រះម្នាង កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង|កន្នថារាបុស្បា ម៉ាក ភួង]] · [[អ្នកម្នាងភក្សា ពក|ភក្សា ពក]]<br /> · [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]] · [[អ្នកម្នាង ជ័យ|ជ័យ]] · [[អ្នកម្នាង ម៉ម|ម៉ម]]<br /> [[អ្នកម្នាង កុលាប|កុលាប]] · [[អ្នកម្នាង ផាយ៉ូ|ផាយ៉ូ]] · [[អ្នកម្នាង នឹម រៀមឥសរ|នឹម រៀមឥសរ]]<br /> [[អ្នកម្នាង នឹម ក្រុងពាន|នឹម ក្រុងពាន]] · [[អ្នកម្នាង មុត|មុត]] · [[អ្នកម្នាង អៀម ចាបុី|អៀម ចាបុី]]<br /> [[អ្នកម្នាង អៀម ស្រីកញ្ញា|អៀម ស្រីកញ្ញា]] · [[ម៉ម ក្រាង|ក្រាង]] · [[ម៉ម តាត|តាត]] · [[ម៉ម យាយ|យាយ]]<br /> [[ម៉ម ឈីវ|ឈីវ]] · [[ម៉ម ចេវ|ចេវ]] · [[ម៉ម នុម៉ាន|នុម៉ាន]]<br /> [[ម៉ម សោម|សោម]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}}<br>រជ្ជកាល[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|សម្ដេចព្រះរាជានុកោដ្ឋ]]'''<br /> [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គដួង ចង្កុលណី|អង្គដួង ចង្កុលណី]] · [[សម្តេចព្រះអគ្គមហេសី សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត|សាម៉រ រតនធីតាវរ៉ាមិត្ត]] · [[សម្តេចព្រះរាជទេវីស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ|ស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ]]<br /> [[ម៉មយាយ នាម|នាម]] · [[អ្នកម្នាង ពុយ|ពុយ]] · [[អ្នកម្នាង កែស|កែស]][[អ្នកម្នាង កេស|កេស]]<br /> [[អ្នកម្នាង ខេន|ខេន]] · [[អ្នកម្នាង យ៉េង|យ៉េង]] · [[អ្នកម្នាង អុីម|អុីម]]<br /> [[សម្តេចព្រះវររាជនី វ៉ាន់|វ៉ាន់]] · [[នាង សោមជីន|សោមជីន]] · [[នាង ស្រគំ|ស្រគំ]]<br /> [[ឃុនព្រះម៉ែម្នាង គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង|គន្ធបុប្ផាសុី ម៉ៈហ្វឿង]] · [[អ្នកម្នាង សំរឹទ្ធ|សំរឹទ្ធ]] · [[នាង ម្លិះ|ម្លិះ]]<br /> [[អ្នកម្នាង ឡាញ់ឈី|ឡាញ់ឈី]] · [[អ្នកម្នាង ព្រីម|ព្រីម]] · [[អ្នកម្នាង មិត្ត|មិត្ត]]<br /> [[អ្នកម្នាង សោម|សោម]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង]]<br>{{resize|(១៨៦៣–១៩៥៣)}}<br>រជ្ជកាល[[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស|សម្ដេចព្រះខត្តិយកោដ្ឋ]]'''<br /> [[នរោត្តម កានវិមាន នរល័ក្ខទេវី|កាន់វិមាន់ នរលក្ខណ៍ទេវី]] · [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម បុប្ផាភួង|បុប្ផាភួង]] · [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី សុីសុវត្ថិ សុីសុដា|សុីសុដា]]<br /> [[អ្នកម្នាង គឹម ហូ|គឹម ហូ]] · [[ឃុនព្រះម្នាងសុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័ មាឃ (ឡុង មាឃ)|សុវត្ថិឆោមនរលក្ខ័]] · [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័បវរ សៅ ខន|បុប្ផានរលក្ខ័បវរ]]<br /> [[ឃុនព្រះម្នាងអនង្គលក្ខិណា បាន យ៉េន|អនង្គលក្ខិណា]] · [[ឃុនព្រះម្នាងបុប្ផានរលក្ខ័ តាត (យិន តាត)|បុប្ផានរលក្ខ័]] · [[ឃុនព្រះម្នាងកេសរមាលី ណាត (ឯក ណាត)|កេសរមាលី]]<br /> [[ឃុនព្រះម្នាងនារីកេសរ យឹម (ត្រយ៉ង់ យឺម)|នារីកេសរ]] · [[អ្នកម្នាងបវរមាលី ពាង|បវរមាលី]] · [[ឃុនព្រះម្នាងនារិន្រ្ទកេតសារី អុល (នេត្រ អុល)|នារិន្រ្ទកេតសារី]]<br /> [[អ្នកម្នាង នារីបុប្ផា ភាព|នារីបុប្ផា]] · [[អ្នកម្នាង ម៉ម កានីន|កានីន]] · [[អ្នកម្នាង ឆវី កេសរ សាមូ|ឆវី កេសរ]]<br /> [[ម៉ម ឌួងមុនីរក្ស អុស|ឌួងមុនីរក្ស]] · [[អ្នកម្នាង នារី សុីសាម៉ន|នារីសុីសាម៉ន]] · [[អ្នកម្នាង សាឡុត សារ៉េង|សាឡុតសារ៉េង]]<br /> [[អ្នកម្នាង នេត្រ ដាច់|នេត្រដាច់]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}}<br>រជ្ជកាល[[នរោត្តម សុរាម្រិត|សម្ដេចព្រះមហាបញ្ចានៈកោដ្ឋ]]'''<br /> [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ|កុសមៈនារិរតន៍ សិរីវឌ្ឍនា]] · [[អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ ដួងមធុរ៉េត|ដួងមធុរ៉េត]] · [[ឃុនទេពកញ្ញាសោភា គឹមអាន យៀប|កញ្ញាសោភា]]<br /> <tr><td style="background:#ffd068; border-top:2px solid #af4630;">'''[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]<br>{{resize|(១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)}}<br>រជ្ជកាល[[នរោត្ដម សីហនុ|សម្ដេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ]]'''<br /> [[ផាត់ កាញ៉ុល |ផាត់ កាញ៉ុល]] · [[ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សានមុនី|ពង្សានមុនី]] · [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកេសន|មុនីកេសន]] · <br /> [[នរោត្តម នរលក្ខណ៍|នរលក្ខណ៍]] · [[ម៉ានីវណ្ណ ផានីវង្ស|ម៉ានីវ៉ាន់ ផានីវង្ស]] · [[នរោត្តម មុនីនាថ សីហនុ |មុនីនាថ សីហនុ]] · <br /> |- |{{navbar|Christianity|mini=1}} |}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> tedsl9653n1wkxssg6cmvi3nrw9yy41 0 54273 338850 2026-08-12T13:15:16Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368943549|DPMM FC]]" 338850 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ Duli Pengiran Muda Mahkota''' ( [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] ៖ '''ព្រះរាជបុត្រភ្នំពេញក្រោននៃក្លឹបបាល់ទាត់ប្រ៊ុយណេ''' អក្សរកាត់ ៖ '''DPMM''' ឬ '''Brunei DPMM''' ) គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[បង់ដាសេរីបេហ្គាវ៉ាន់|ទីក្រុង Bandar Seri Begawan]] [[ប្រ៊ុយណេ|ប្រទេសប្រ៊ុយណេដារូសាឡឹម]] ។ ក្លឹបនេះលេងនៅក្នុង លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី ដែលជាលីគកំពូលនៃបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី បន្ទាប់ពីបានចូលលេងក្នុង លីគកំពូលសិង្ហបុរី ពី ឆ្នាំ ២០០៩ ដល់ ឆ្នាំ ២០២៥ ។ ឌីភីអឹមអឹម ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់រាជទាយាទនៃប្រទេសប្រ៊ុយណេ គឺព្រះអង្គម្ចាស់ [[អាល់មូហ៍តាឌី ប៊ីលឡា|Al-Muhtadee Billah]] ។ ក្លឹបនេះបានលេងក្នុង លីគកំពូលប្រ៊ុយណេ នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ ដោយឈ្នះពានរង្វាន់លីគក្នុងឆ្នាំ ២០០២ និង ២០០៤។ បន្ទាប់មក ឌីភីអឹមអឹម បានសម្រេចចិត្តលេងនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ហើយបានចូលរួមជាមួយ លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី លំដាប់ទីពីរ ក្នុងនាមជាក្រុមដែលមានមូលដ្ឋាននៅបរទេស សម្រាប់ រដូវកាល 2005–06 ។ <ref name=":1">{{Cite news|date=7 December 2005|title=20 pemain tempatan, 4 pemain import sarung jersi Brunei DPMM|pages=11|work=Pelita Brunei|url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2005/07%20DISEMBER%202005.pdf}}</ref> ពួកគេបានឈ្នះការដំឡើងទៅកាន់ លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី (លីគកំពូលនៃបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី) នៅចុងបញ្ចប់នៃរដូវកាលដំបូងរបស់ពួកគេនៅក្នុងបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី ហើយបន្ទាប់មកបានបញ្ចប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខ ៣ និងលេខ ១០ ក្នុងរដូវកាលពីរបន្ទាប់នៅក្នុងលីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី។ បន្ទាប់មក ក្លឹបនេះបានចាកចេញពីលីគម៉ាឡេស៊ី ហើយបានចូលរួមជាមួយ S.League របស់សិង្ហបុរីសម្រាប់ រដូវកាលឆ្នាំ ២០០៩ ។ ពួកគេបានឈ្នះពានរង្វាន់ Singapore League Cup ក្នុងរដូវកាលដំបូងរបស់ពួកគេនៅក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី ប៉ុន្តែត្រូវបានបង្ខំឱ្យដកខ្លួនចេញពីការប្រកួតលីកប្រាំប្រកួតមុនពេលបញ្ចប់រដូវកាល បន្ទាប់ពី [[សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អន្តរជាតិ (FIFA)|FIFA]] បានផ្អាក សមាគមបាល់ទាត់ប្រ៊ុយណេ ចំពោះការជ្រៀតជ្រែករបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងកិច្ចការរបស់ខ្លួន ដោយហេតុនេះហាមឃាត់ក្រុមមកពីប្រ៊ុយណេមិនឱ្យចូលរួមក្នុងការប្រកួតនៅក្រៅប្រទេស។ ដូច្នេះ លទ្ធផលលីគទាំងអស់របស់ក្លឹបសម្រាប់ឆ្នាំ ២០០៩ ត្រូវបានលុបចោល។ នៅចុងបញ្ចប់នៃការព្យួរ ពួកគេបានចូលលេងក្នុងលីគកំពូលសិង្ហបុរីឡើងវិញ ហើយបានឈ្នះពានរង្វាន់លីគក្នុង ឆ្នាំ ២០១៥ និង ២០១៩ ។ ពួកគេបានវិលត្រឡប់ទៅកាន់លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ីវិញ ដោយចាប់ផ្តើមពី រដូវកាល ២០២៥-២៦ ។ 815ews9oom4w9o3xlfbkye11sr9usaw 0 54274 338852 2026-08-12T13:23:12Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368871918|Kuala Lumpur City F.C.]]" 338852 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ គូឡាឡាំពួរ សុីធី''' ដែលត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងសាមញ្ញថា '''KL City FC''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពម៉ាឡេស៊ី ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[គូឡាឡាំពួ|ទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ]] ។ ក្លឹបនេះប្រកួតប្រជែងក្នុង លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី ដែលជាកម្រិតកំពូលនៃ បាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤ ជាដែនដីសហព័ន្ធដោយ សមាគមបាល់ទាត់គូឡាឡាំពួ (KLFA)។ ក្រោយមកវាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា គូឡាឡាំពួរ ហ្វា និង គូឡាឡាំពួរ យូណាយធីរ មុនពេលប្តូរឈ្មោះទៅជាឈ្មោះបច្ចុប្បន្នរបស់វានៅឆ្នាំ ២០២១។ ក្រុម​ កូឡាឡាំពួរ ស៊ីធី បាន​ឈ្នះ​ពាន​លីគ​ម៉ាឡេស៊ី​ចំនួន​ពីរ, ពាន​រង្វាន់ Malaysia Cup ចំនួន​បួន, ពាន​រង្វាន់ Malaysia FA Cup ចំនួន​បី និង ​ពាន​រង្វាន់ Malaysian Charity Shield ចំនួន​បី។ វាក៏បានលេងក្នុងវគ្គចែកពូលនៃ ការប្រកួត Asian Club Championship ចំនួនពីរលើកផងដែរ។ នៅ ឆ្នាំ ១៩៨៧ ក្លឹបនេះស្ទើរតែខកខានក្នុងការឡើងទៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ ដោយសារតែគ្រាប់បាល់ខុសគ្នាក្នុងវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រនៃពូល។ <ref>{{Cite web |title=Asian Club Competitions 1987/88 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/ascup88.html |access-date=16 November 2025 |website=[[RSSSF]]}}</ref> បន្ទាប់ពីការបង្កើតរបស់ខ្លួន ការប្រជែងគ្នាយ៉ាងខ្លាំងបានវិវត្តរវាងទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ និង ទីក្រុងសេឡាំងហ្គ័រ ដែលភាគច្រើនដោយសារតែទីតាំងភូមិសាស្ត្ររបស់ពួកគេ។ ការប្រកួតរវាងក្រុមទាំងពីរនេះត្រូវបានគេហៅជាញឹកញាប់ថាជា Klang Valley Derby ដែលត្រូវបានបន្តឡើងវិញនៅក្នុងរដូវកាលឆ្នាំ ២០១០ បន្ទាប់ពីរ គូឡាឡាំពួរ សុីធី អេហ្វសុី បានបញ្ចប់រដូវកាលប្រាំពីរឆ្នាំនៅក្នុងលីគលំដាប់ទីពីរជាមួយនឹងការឡើងទៅកាន់លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី។ ក្រុម គូឡាឡាំពួរ ត្រូវបានកាត់ចោលទៅ លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី លំដាប់ទីពីរក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ហើយនៅឆ្នាំបន្ទាប់ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ពួកគេត្រូវបានកាត់ចោលទៅ លីគម៉ាឡេស៊ី FAM លំដាប់ទីបីជាលើកដំបូង។ qrqz0izx1qj7h6yag17cwmtgttvlio2 0 54275 338853 2026-08-12T13:27:34Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365563660|Kuching City F.C.]]" 338853 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ គូឈីង''' សុីធី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងសាមញ្ញថា '''ទីក្រុងគូឈីង''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុងគូឈីង [[សារ៉ាវ៉ាក់|ខេត្តសារ៉ាវ៉ាក់]] [[ម៉ាឡេស៊ី|ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី]] ដែលបច្ចុប្បន្នលេងនៅក្នុង លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី ។ វាគឺជាក្លឹបក្មេងជាងគេបំផុតដែលបានចូលរួមក្នុងកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃ ប្រព័ន្ធលីគបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ ២០១៥។ <ref>{{Cite web |date=2 January 2017 |title=Kuching Joins Liga FAM |url=https://sarawakcrocs.com/kuching-fa-joins-liga-fam/ |website=SarawakCrocs.com – Sarawak's No.1 Football Site}}</ref> វាគឺជាក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពទីបីដែលមានមូលដ្ឋាននៅក្នុងរដ្ឋ Sarawak បន្ទាប់ពីអតីតក្លឹបបាល់ទាត់រដ្ឋ Sarawak FA និងក្លឹបមួយផ្សេងទៀតដែលបិទទ្វារគឺ Sarawak United ។ hik7so3cl9gck625oya346jt06oxjqz 0 54276 338854 2026-08-12T13:32:21Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367774502|Kelantan Red Warrior F.C.]]" 338854 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ កេឡានតាន់ រ៉េត វ៉ររៀ''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពរបស់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុង Kota Bharu រដ្ឋ Kelantan ។ ពួកគេលេងនៅក្នុង លីគកំពូល ម៉ាឡេស៊ី Super League បន្ទាប់ពីបានឡើងមកពី លីគពាក់កណ្តាលអាជីពម៉ាឡេស៊ី A1 ក្នុង ឆ្នាំ ២០២៥–២៦ ។ i2iyomouwf91gslhbdezw0hlgitk1cq 0 54277 338855 2026-08-12T13:36:57Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367681733|Melaka F.C.]]" 338855 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ម៉ាឡាកា''' {{langx|ms|Kelab Bolasepak Melaka}} ម៉ាឡាកា (ម៉ាឡេស៊ី) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងសាមញ្ញថា '''ម៉ាឡាកា''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីព [[ម៉ាឡេស៊ី]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុងម៉ាឡាកា ខេត្តម៉ាឡាកា ។ ក្លឹបនេះលេងនៅក្នុងលីគកំពូលនៃ ប្រព័ន្ធលីគបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី គឺ លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី បន្ទាប់ពីបានឡើងមក លីគម៉ាឡេស៊ី A1 Semi-Pro League រដូវកាល ២០២៤–២៥ ។ i5u4ubvyuchkhg2vecsusn1z8c7lequ 0 54278 338856 2026-08-12T13:46:43Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369016786|Negeri Sembilan FC]]" 338856 wikitext text/x-wiki ក្លឹបបាល់ទាត់ នេជើរី សេមប៊ីឡាន ( {{langx|ms|Kelab Bola Sepak Negeri Sembilan}} Bola '''Negeri Sembilan''' ) ដែលជាទូទៅគេហៅថា '''នេជើរី សេមប៊ីឡាន''' ឬសាមញ្ញ '''NSFC''' គឺជា ក្លឹបបាល់ទាត់ អាជីព [[ម៉ាឡេស៊ី|របស់ម៉ាឡេស៊ី]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Seremban, Negeri Sembilan ។ ក្លឹបនេះប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងលីគកំពូលនៃ បាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី គឺ លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី ។ បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២៣ ជា សមាគមបាល់ទាត់ Negeri Sembilan ( {{langx|ms|[[:ms:Persatuan Bola Sepak Negeri Sembilan|Persatuan Bolasepak Negeri Sembilan]]}} ) វាត្រូវបានដឹកនាំដោយ Tunku Syed Razman ibni al-Marhum Tunku Syed 'Idrus al-Qadri នៅថ្ងៃទី ៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ ជាប្រធានបណ្តោះអាសន្ន។ ក្លឹបនេះតំណាងឱ្យរដ្ឋ នេជើរី សេមប៊ីឡាន ហើយបានឈ្នះពានធំលើកដំបូងរបស់ពួកគេនៅក្នុង ពានរង្វាន់ Malaysia Cup ឆ្នាំ ១៩៤៨។ <ref>{{Cite web |title=Malaysia 1948 |url=https://www.rsssf.org/tablesm/malay48.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009200451/https://www.rsssf.org/tablesm/malay48.html |archive-date=9 October 2022 |access-date=1 February 2022 |publisher=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref> ចាប់តាំងពីបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២៣ ក្លឹប នេជើរី សេមប៊ីឡាន បានឈ្នះពានរង្វាន់ក្នុងស្រុកជាច្រើនដូចជា Malaysia Cup ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៨, ២០០៩ និង ២០១១ ក៏ដូចជា Malaysia FA Cup ក្នុង ឆ្នាំ ២០០៣ និង ២០១០ ។ លើសពីនេះ ក្លឹបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់ Malaysia Super League ក្នុង ឆ្នាំ ២០០៥–០៦ និងបានគ្រប់គ្រងកៅអីទៅ AFC Cup ដែលជាការប្រកួតកម្រិតទ្វីប ក្នុង ឆ្នាំ ២០០៤ និង ២០០៦ ។ ក្លឹបក៏បានផ្តល់ឱកាសដល់តារាបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ីជាច្រើនរូបដែលនាំមកនូវភាពជោគជ័យទាំងក្លឹប និងប្រទេសដូចជា Kwan Soon Teck, Mok Wai Hong, B. Rajinikandh, N. Thanabalan, B. Sathianathan, Ching Hong Aik, Shukor Adan, Norhafiz Zamani, Aidil Zafuan , Far Zaquan Shanan, Ahurain, Samah, Syihan Hazmi និងច្រើនទៀត។ <ref>{{Cite web |title=Portal Rasmi Kerajaan Negeri Sembilan - Utama |url=https://www.ns.gov.my/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220409064203/https://www.ns.gov.my/ |archive-date=9 April 2022 |access-date=2023-01-29 |website=www.ns.gov.my}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.ns.gov.my/ "Portal Rasmi Kerajaan Negeri Sembilan - Utama"]. ''www.ns.gov.my''. [https://web.archive.org/web/20220409064203/https://www.ns.gov.my/ Archived] from the original on 9 April 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">29 January</span> 2023</span>.</cite></ref> គ្រូបង្វឹកលោក K. Devan បានក្លាយជាកីឡាករកំពូលនៃក្លឹបដែលដឹកនាំ នេជើរី សេមប៊ីឡាន ឱ្យឈ្នះជើងឯក 2005-06 Malaysia Super League, 2003 Malaysia FA Cup និង 2021 Malaysia Premier League ផងដែរ។ ក្លឹបនេះធ្លាប់ឈ្នះពានរង្វាន់ Malaysia Super League ១លើក, Malaysia Premier League ២លើក, Malaysia Cup ៣លើក, Malaysia FA Cup ២លើក និង Malaysia Charity Shield ១លើក។ odepst5ovg1nrdfdfe5nc2kt44atygz 0 54279 338857 2026-08-12T13:52:00Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367159651|Penang F.C.]]" 338857 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ប៉េណាង''' (ហៅកាត់ថា '''Penang FC''' ) គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីព ម៉ាឡេស៊ី មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ George Town, Penang ដែលប្រកួតប្រជែងក្នុង Malaysia Super League ដែលជាលីគកំពូលនៃបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី។ ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រៅផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩២០ ជាផ្លូវការក្រោមឈ្មោះថា សមាគមបាល់ទាត់ប៉េណាង នៅថ្ងៃទី ២១ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩២១ តំណាងឱ្យរដ្ឋប៉េណាងក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់។ <ref>{{Cite web |date=31 March 2023 |title=Penang Vs Perak Prediction, Head-To-Head, Live Stream Time, Date, Team News, Lineup News, Odds, Stats, Betting Tips Trends, Where To Watch Live Score Malaysian Super League 2023 Telecast Today Match Details – March 31 |url=https://www.sportsunfold.com/penang-vs-perak-prediction-head-to-head-live-stream-time-date-team-news-lineup-news-odds-stats-betting-tips-trends-where-to-watch-live-score-malaysian-super-league-2023-telecast-today-match-d/ |access-date=31 March 2023 |publisher=Sportsunfold}}</ref> ជាប្រពៃណី ក្រុមនេះតែងតែពាក់ឯកសណ្ឋានក្នុងដីពណ៌ខៀវ។ ពួកគេមានការប្រកួតប្រជែងយូរអង្វែងជាមួយ Kedah ដោយក្រុមទាំងពីរមកពីតំបន់ភាគខាងជើងនៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ីកំពុងចូលរួមក្នុងអ្វីដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជារួមថាជា ''"Northern Region Derby"'' ។ <ref>{{Cite web |date=13 March 2021 |title=Late Goal Rescues Kedah Point in Northern Malaysia Derby |url=https://football-tribe.com/asia/2021/03/13/late-goal-rescues-kedah-point-in-northern-malaysia-derby/ |access-date=13 March 2021 |publisher=Football Tribe}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://football-tribe.com/asia/2021/03/13/late-goal-rescues-kedah-point-in-northern-malaysia-derby/ "Late Goal Rescues Kedah Point in Northern Malaysia Derby"]. </cite></ref> ក្លឹបនេះលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេនៅឯ ពហុកីឡដ្ឋាន City Stadium ក្នុង ទីក្រុង George Town ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន 20,000 នាក់។ ទីក្រុងប៉េណាងបានបង្កើតខ្លួនជាកម្លាំងសំខាន់មួយនៅក្នុងបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ីរវាងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ និង ១៩៧០។ <ref>{{Cite web |title=Penang relegated to second-tier Malaysia League |url=https://football-tribe.com/asia/2017/09/21/penang-relegated-second-tier-malaysia-league/ |access-date=17 September 2017 |publisher=Football Tribe}}</ref> នៅក្នុងស្រុកវិញ ប៉េណាង បានឈ្នះពានរង្វាន់ Malaysia Super League ចំនួន ៣ លើក, Malaysia Premier League ១ លើក, Malaysia Cup ៤ លើក, Malaysia FAM League ៥ លើក, Malaysia FA Cup ១ លើក និង Malaysia Charity Shield ១ លើក។ បច្ចុប្បន្ននេះ វាគឺជាក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមទាំង ១២ ដែលចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុង លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី និងជាក្លឹបដំបូងគេមកពីប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលឈ្នះពានរង្វាន់អាស៊ី គឺ ពានរង្វាន់ Aga Khan Gold Cup ដែលជាកំណែដំបូងនៃ AFC Champions League ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦។ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៦ ហ្វៃស ស៊ូប្រី បានស៊ុតបញ្ចូលទី ដោយបាល់ហ្វ្រីឃីក ក្នុងជ័យជម្នះ ៤-១ លើ ក្រុម Pahang FA នៅឯ កីឡដ្ឋាន City ក្នុង ទីក្រុង George Town ។ វីដេអូនៃការទាត់បាល់ហ្វ្រីឃីករបស់គាត់បានរីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅលើបណ្តាញសង្គម ហើយគាត់ត្រូវបានតែងតាំងដោយ សមាគមបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី សម្រាប់ ពានរង្វាន់ FIFA Puskás នៅពេលក្រោយនៃឆ្នាំដដែល។ នៅឆ្នាំ ២០១៧ ហ្វៃស បានទទួល ពានរង្វាន់ FIFA Puskás Award សម្រាប់គ្រាប់បាល់ហ្វ្រីឃីក ដែលក្លាយជាជនជាតិអាស៊ីដំបូងគេដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់អន្តរជាតិសម្រាប់គ្រាប់បាល់ល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ។ tquiizf61lu9nng61cmd39wicnry8fv 0 54280 338858 2026-08-12T14:01:14Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367836559|Sabah F.C. (Malaysia)]]" 338858 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ សាបាគ''' ( {{langx|ms|Kelab Bolasepak Sabah}} ) គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពម៉ាឡេស៊ី ដែលគ្រប់គ្រងដោយ ''Sabah Football Club Sdn Bhd'' ។ ក្លឹបនេះតំណាងឱ្យរដ្ឋ [[សាបះ|សាបាគ]] ក្នុង [[កោះបរណេអូ|តំបន់ Borneo]] និងប្រកួតប្រជែងនៅក្នុង Malaysia Super League ដែលជាក្របខ័ណ្ឌកំពូលនៃ បាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី ។ ការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេត្រូវបានលេងនៅឯ ពហុកីឡដ្ឋាន Likas ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកមនុស្ស ៣៥,០០០ នាក់ ក្នុងទីក្រុង Kota Kinabalu ដែលជារដ្ឋធានីនៃរដ្ឋ សាបាគ។ ក្លឹប Sabah FA (នៅពេលនោះ) បានឈ្នះ ពានរង្វាន់ Malaysia FA Cup ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៥ ពានរង្វាន់ Malaysian Premier League (លីគកំពូល) ក្នុង ឆ្នាំ ១៩៩៦ ពានរង្វាន់ Malaysian Premier League (លីគទីពីរ) ក្នុង ឆ្នាំ ២០១៩ និងបានឈ្នះ ពានរង្វាន់ MFL Challenge Cup ក្នុង ឆ្នាំ ២០២៦ ក្នុងនាមជាក្លឹប សាបាគ អេហ្វសុី។ <ref>{{Cite web |title=SABAH FOOTBALL CLUB SDN BHD CTOS |url=https://businessreport.ctoscredit.com.my/oneoffreport/single-report/malaysia-company/1383683U/SABAH-FOOTBALL-CLUB-SDN.-BHD. |access-date=9 September 2020 |website=CTOS}}</ref> នៅឆ្នាំ ១៩៩៥ ក្លឹប សាបាគ អេហ្វសុី ក៏បានឡើងដល់ជុំទីពីរនៃពានរង្វាន់ Asian Cup Winners' Cup បន្ទាប់ពីយកឈ្នះ ក្លឹប An Giang នៃ [[វ.លីក ១|លីគកំពូលវៀតណាម]] ដោយ លទ្ធផលសរុប ៣-១។ ពួកគេបានចាញ់ក្រុម Bellmare Hiratsuka (ឥឡូវ Shonan Bellmare ) នៃ លីគ J1 ដោយលទ្ធផលសរុប 1-7។ <ref>{{Cite web |title=SABAH FOOTBALL CLUB SDN BHD CTOS |url=https://businessreport.ctoscredit.com.my/oneoffreport/single-report/malaysia-company/1383683U/SABAH-FOOTBALL-CLUB-SDN.-BHD. |access-date=9 September 2020 |website=CTOS}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://businessreport.ctoscredit.com.my/oneoffreport/single-report/malaysia-company/1383683U/SABAH-FOOTBALL-CLUB-SDN.-BHD. "SABAH FOOTBALL CLUB SDN BHD CTOS"]. </cite></ref> រហូតដល់ឆ្នាំ ២០២១ ក្លឹប សាបាគ អេហ្វសុី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាក្រុមបាល់ទាត់រដ្ឋ សាបាគ អេហ្វសុី គឺជាក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមរដ្ឋទាំង ១៤ នៅក្នុងប្រព័ន្ធបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី។ វាត្រូវបានផ្តល់មូលនិធិ និងគ្រប់គ្រងដោយ SAFA។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លីគបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ីបានកំណត់ថា លីគកំពូលទាំងពីរទាំងអស់ត្រូវតែជាលីគអាជីព ដែលនាំឱ្យមានការធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មរបស់ SAFA ហើយត្រូវបានគ្រប់គ្រងជាផ្លូវការដោយក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយឈ្មោះ Sabah Football Club Sdn Bhd ហើយបានបន្តប្តូរឈ្មោះក្លឹបទៅជា "Sabah Football Club"។ <ref>{{Cite web |title=SABAH FOOTBALL CLUB SDN BHD CTOS |url=https://businessreport.ctoscredit.com.my/oneoffreport/single-report/malaysia-company/1383683U/SABAH-FOOTBALL-CLUB-SDN.-BHD. |access-date=9 September 2020 |website=CTOS}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://businessreport.ctoscredit.com.my/oneoffreport/single-report/malaysia-company/1383683U/SABAH-FOOTBALL-CLUB-SDN.-BHD. "SABAH FOOTBALL CLUB SDN BHD CTOS"]. </cite></ref> 2e6d9ofnwb8phh2bxaagt9zhtkmg201 0 54281 338859 2026-08-12T14:04:21Z Asa MILAI 50298 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ '''លីយ៉ុង''' គឺជាក្រុងមួយនៅប្រទេសបារាំង ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅចំណុចប្រសព្វនៃ[[ទន្លេរ៉ូន]] និង [[ទន្លេសោន]] នៅភាគពាយ័ព្យនៃជួរ[[ភ្នំអាល់បារាំង]] ចម្ងាយ ៣៩១ គីឡូម៉... 338859 wikitext text/x-wiki '''លីយ៉ុង''' គឺជាក្រុងមួយនៅប្រទេសបារាំង ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅចំណុចប្រសព្វនៃ[[ទន្លេរ៉ូន]] និង [[ទន្លេសោន]] នៅភាគពាយ័ព្យនៃជួរ[[ភ្នំអាល់បារាំង]] ចម្ងាយ ៣៩១ គីឡូម៉ែត្រ ភាគអាគ្នេយ៍នៃ[[ប៉ារីស]] ចម្ងាយ ២៧៨ គីឡូម៉ែត្រ ភាគខាងជើងនៃក្រុង[[ម៉ាកសី|ម៉ាសែល]] និង ១១៣ គីឡូម៉ែត្រ ភាគនិរតីនៃក្រុង[[ហ្សឺណែវ]] ប្រទេសស្វីស។ ដោយគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី ៤៧.៨៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនប្រមាណ ៥១៩ ១២៧ នាក់<ref>{{Cite web |title=Populations de référence 2023 − Commune de Lyon (69123) {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8643952?geo=COM-69123 |access-date=2026-08-12 |website=www.insee.fr}}</ref> (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៣) ដែលធ្វើឱ្យវាមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីបី បន្ទាប់ពីក្រុង[[ម៉ាសែល]] និង [[ប៉ារីស]] ។ លីយ៉ុង ត្រូវបានបែងចែកជា ៩ខណ្ឌ ។ [[ឯកសារ:Montage-Lyon-2023.jpg|រូបភាពតូច|ទិដ្ឋភាពទីក្រុងលីយ៉ុង]] ក្រុងនេះមានឥទ្ធិពលខ្លាំងសម្រាប់ជាតិ និងអឺរ៉ុប។ សារៈសំខាន់របស់វានៅក្នុងវិស័យវប្បធម៌ ធនាគារ ហិរញ្ញវត្ថុ ពាណិជ្ជកម្ម បច្ចេកវិទ្យា ឱសថ សិល្បៈ និងការកម្សាន្ត ធ្វើឱ្យវាស្ថិតក្នុងចំណោម ទីក្រុងឈានមុខគេរបស់ពិភពលោក ។ [[ស្រុកលីយ៉ុងបុរាណ]],[[ភ្នំហ្វូយ៉េ]],[[តំបន់ដីជ្រោយ]] និង[[ជម្រាលភ្នំក្រូក-រូស]] ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់[[យូណេស្កូ|អង្គការយូណេស្កូ]]។ លីយ៉ុងធ្លាប់ជាតំបន់សំខាន់មួយសម្រាប់ការផលិត និងត្បាញសូត្រ។ លីយ៉ុងបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រភាពយន្ត ចាប់តាំងពីលោក អូហ្គូស្ត និង ល្វីស លុយមីយែរ បានបង្កើតម៉ាស៊ីនថតភាពយន្តនៅទីនោះ។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == អាណានិគមយោធារ៉ូម៉ាំងមួយដែលមានឈ្មោះថា លូកឌុនុម ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីនោះក្នុងឆ្នាំ ៤៣ មុនគ.ស ហើយក្រោយមកវាបានក្លាយជារាជធានីនៃ[[ហ្គោល]]។ លីយ៉ុង បានឈានដល់កម្រិតកំពូលនៃការអភិវឌ្ឍបែបបុរាណនៅក្នុងសតវត្សទី ២ នៃគ.ស ក្នុងអំឡុងពេលដែលសាសនាគ្រឹស្តត្រូវបានផ្សាយចូលមក។ នៅឆ្នាំ ១៧៧ សហគមន៍គ្រឹស្តសាសនាត្រូវបានធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដោយអធិរាជរ៉ូម៉ាំង [[ម៉ាកុស អូរ៉េលីយូស]] ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៧ លូ[[ស៊ីយូស សិបទីមីយូស សេវេរូស]] បានបំផ្លាញក្រុងលីយ៉ុង។ នៅឆ្នាំ ១០៣២ ទីក្រុងលីយ៉ុងត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុង[[ចក្រភព​រ៉ូម៉ាំង​ពិសិដ្ឋ|ចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ]] ប៉ុន្តែអំណាចពិតប្រាកដស្ថិតនៅជាមួយអាចារ្យនៃទីក្រុង ដែលឥទ្ធិពលរបស់ពួកគេបានបណ្តាលឱ្យក្រុមប្រឹក្សាសាសនាសំខាន់ៗត្រូវបានធ្វើឡើងនៅទីនោះក្នុងឆ្នាំ ១២៤៥ និងម្តងទៀតក្នុងឆ្នាំ ១២៧៤។ ទីក្រុងលីយ៉ុងត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្របារាំង]]ក្នុងឆ្នាំ ១៣១២។<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-07-24 |title=Lyon {{!}} History, Population, Map, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Lyon-France |access-date=2026-08-12 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> យុគសម័យ[[ក្រុមហ៊ុនវឌ្ឍនភាព]] (The Renaissance) វិបុលភាពសេដ្ឋកិច្ច និងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងភាពវៃឆ្លាតផ្នែកបញ្ញា។ ការ​បង្កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៤៦៤ នៃ​ពិព័រណ៍​ពាណិជ្ជកម្ម រួម​ជាមួយ​នឹង​ការ​មក​ដល់​នៃ​ធនាគារិក​ពាណិជ្ជករ​អ៊ីតាលី​នៅ​ក្នុង​ក្រុង​នេះ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​លីយ៉ុង​ឆាប់រីក​ចម្រើនរហ័ស។ នៅ​សតវត្សរ៍​ទី ១៧ ទីនេះបាន​ក្លាយ​ជា​រាជធានី​ផលិត​សូត្រ​របស់​អឺរ៉ុប។ ការ​បោះពុម្ព​ត្រូវ​បាន​ណែនាំ​នៅ​ដើម​ឆ្នាំ ១៤៧៣ ហើយ​មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​លីយ៉ុង​បាន​ក្លាយ​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​បោះពុម្ព​ដ៏​សកម្ម​បំផុត​មួយ​នៅ​អឺរ៉ុប។ [[បដិវត្តបារាំង|បដិវត្តន៍បារាំង]]បាននាំមកនូវគ្រាដ៏លំបាក។ ការដួលរលំនៃទីផ្សារក្នុងស្រុក និងការបិទទីផ្សារបរទេសបាននាំមកនូវការធ្លាក់ចុះនៃឧស្សាហកម្មសូត្រ ហើយនៅឆ្នាំ ១៧៩៣ ក្រុងនេះត្រូវបានឡោមព័ទ្ធដោយកងកម្លាំងសាធារណរដ្ឋបក្សម៉ុងតាញ៉ា។ នៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ វិបុលភាពបានវិលត្រឡប់មកវិញ ដែលនាំមកនូវការពង្រីកឧស្សាហកម្មយ៉ាងច្រើន។ ការអភិវឌ្ឍទីក្រុងបានចាប់ផ្តើមតែនៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ បន្ទាប់ពីរយៈពេលនៃការជាប់គាំង និងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចរវាងឆ្នាំ ១៩២០ និងចុងបញ្ចប់នៃសង្គ្រាមលោកលើកទី ២។<ref name=":0" /> == ឯកសារយោង == lcljq6gh9zseyn6dhyees6q4xdqdpqf 0 54282 338860 2026-08-12T14:08:38Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368735714|Selangor F.C.]]" 338860 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ សេឡាំងង័រ''' ( [[ភាសាម៉ាឡេ|ម៉ាឡេ]] ៖ ''Kelab Bola Sepak Selangor'' ) គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុង Shah Alam ទីក្រុង Selangor ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ ដោយ​ចូលរួម​ប្រកួត​ក្នុង ​លីគ​កំពូល​ម៉ាឡេស៊ី ដែល​ជា​លីគ​កំពូល​របស់ ​ម៉ាឡេស៊ី ក្លឹប​នេះ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​ថា​ជា​ក្រុម​ដ៏​ល្បីល្បាញ និង​ជោគជ័យ​បំផុត​មួយ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​បាល់ទាត់​ម៉ាឡេស៊ី។ ដោយមានរហស្សនាមថា ''The Red Giants'' ក្រុម Selangor ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ១៩២១ ក្រោមឈ្មោះថា Football Association of Selangor (FAS)។ នៅឆ្នាំ ២០២០ ក្លឹបនេះបានធ្វើឯកជនភាវូបនីយកម្មជាផ្លូវការ ហើយបានប្តូរឈ្មោះទៅជាក្លឹបបាល់ទាត់ សេឡាំងង័រ។ <ref name="Approval">{{Cite web |date=2 October 2020 |title=OFFICIAL: Selangor FC Privatization Approved |url=https://selangorfc.com/en/news/2943/OFFICIAL%20%20Selangor%20FC%20Privatization%20Approved |access-date=2 October 2020 |website=selangorfc.com |publisher=Selangor FC}}</ref> ខណៈពេលដែល កីឡដ្ឋាន Shah Alam ដែលជាកីឡដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួនកំពុងស្ថិតក្នុងការអភិវឌ្ឍឡើងវិញយ៉ាងសំខាន់ រដ្ឋ Selangor បច្ចុប្បន្នលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួននៅ កីឡដ្ឋាន Petaling Jaya ។ <ref>{{Cite web |last=Farid |first=Md |date=6 August 2020 |title=Fan-tastic time to return in 2022 |url=https://www.nst.com.my/sports/football/2020/08/614330/fan-tastic-time-return-2022 |access-date=2020-08-06 |website=nst.com.my |publisher=New Straits Times}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFarid2020">Farid, Md (6 August 2020). [https://www.nst.com.my/sports/football/2020/08/614330/fan-tastic-time-return-2022 "Fan-tastic time to return in 2022"]. ''nst.com.my''. New Straits Times<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">6 August</span> 2020</span>.</cite></ref> <ref name="BH">{{Cite web |date=8 February 2020 |title=Selangor mungkin 'kempunan' main di Stadium Shah Alam |url=https://www.bharian.com.my/amp/sukan/bola/2020/02/653832/selangor-mungkin-kempunan-main-di-stadium-shah-alam |access-date=8 February 2020 |website=bharian.com.my |publisher=Berita Harian}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bharian.com.my/amp/sukan/bola/2020/02/653832/selangor-mungkin-kempunan-main-di-stadium-shah-alam "Selangor mungkin 'kempunan' main di Stadium Shah Alam"]. ''bharian.com.my''. Berita Harian. 8 February 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 February</span> 2020</span>.</cite></ref> <ref name="HM">{{Cite web |last=Hashim |first=Firdaus |date=22 August 2021 |title=Stadium Shah Alam berwajah baharu musim depan |url=https://www.hmetro.com.my/arena/bola-sepak/2021/08/745708/stadium-shah-alam-berwajah-baharu-musim-depan |access-date=22 August 2021 |website=hmetro.com.my |publisher=Harian Metro}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHashim2021">Hashim, Firdaus (22 August 2021). [https://www.hmetro.com.my/arena/bola-sepak/2021/08/745708/stadium-shah-alam-berwajah-baharu-musim-depan "Stadium Shah Alam berwajah baharu musim depan"]. ''hmetro.com.my''. Harian Metro<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 August</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Mohamad Idris |first=Mohamad Naufal |date=24 October 2021 |title=Stadium Shah Alam akan segera dibaik pulih |url=https://www.kosmo.com.my/2021/10/24/stadium-shah-alam-akan-segera-dibaik-pulih/ |access-date=24 October 2021 |website=kosmo.com.my |publisher=Kosmo}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMohamad_Idris2021">Mohamad Idris, Mohamad Naufal (24 October 2021). [https://www.kosmo.com.my/2021/10/24/stadium-shah-alam-akan-segera-dibaik-pulih/ "Stadium Shah Alam akan segera dibaik pulih"]. ''kosmo.com.my''. Kosmo<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 October</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Nor Azwan |first=Nabil Aiman |date=8 June 2022 |title=Penyokong Gergasi Merah rindukan aura keramat, apakah nasib Stadium Shah Alam? |url=https://majoriti.com.my/sukan/2022/06/08/penyokong-gergasi-merah-rindukan-aura-keramat-apakah-nasib-stadium-shah-alam |access-date=8 June 2022 |website=majoriti.com.my |publisher=Majoriti}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFNor_Azwan2022">Nor Azwan, Nabil Aiman (8 June 2022). [https://majoriti.com.my/sukan/2022/06/08/penyokong-gergasi-merah-rindukan-aura-keramat-apakah-nasib-stadium-shah-alam "Penyokong Gergasi Merah rindukan aura keramat, apakah nasib Stadium Shah Alam?"]. ''majoriti.com.my''. Majoriti<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 June</span> 2022</span>.</cite></ref> ក្លឹប សេឡាំងង័រ គឺជាក្លឹបដែលទទួលបានជោគជ័យ និងទទួលបានពានរង្វាន់ច្រើនជាងគេនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ទាក់ទងនឹងកិត្តិយសសរុបដែលទទួលបាន ដោយមានពានរង្វាន់ចំនួន ៥២ សម្រាប់ការប្រកួតជម្រុះកំពូល និងពានរង្វាន់ចំនួន ៦១ សរុប។ នៅក្នុងស្រុក សេឡាំងង័រ បានឈ្នះពានរង្វាន់ លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី សរុបចំនួន ៦ លើក ដែលរួមមានពានរង្វាន់ Malaysia Super League ចំនួន ២ ពានរង្វាន់ Premier League ចំនួន ១ ពានរង្វាន់ Semi-Pro League Division 1 ចំនួន ២ និងពានរង្វាន់ Malaysian League ចំនួន ១។ <ref>{{Cite web |date=2022-03-16 |title=Malaysia - List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesm/malaychamp.html |access-date=2022-09-02 |website=Rsssf.com}}</ref> នៅក្នុងការប្រកួតពានរង្វាន់ធំៗ ក្លឹបនេះមានកំណត់ត្រា Malaysia Cup ចំនួន ៣៣ ពានរង្វាន់ Malaysia FA Cup ចំនួន ៥ ដែលជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ល្អបំផុតរួមគ្នា និងកំណត់ត្រា Malaysia Charity Shields ចំនួន ៨។ <ref>{{Cite web |date=2016-02-18 |title=Malaysia&nbsp;– List of Cup Winners |url=https://www.rsssf.org/tablesm/malaycuphist.html |access-date=2016-08-08 |website=Rsssf.com}}</ref> លើសពីនេះ ក្លឹបនេះក៏បានឈ្នះពានរង្វាន់លីគលំដាប់ទីពីរចំនួន ២ ពានរង្វាន់ លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី ចំនួន ១ និងពានរង្វាន់ លីគពាក់កណ្តាលអាជីពកម្រិតទី ២ ចំនួន ១ <ref>{{Cite web |date=2019-02-07 |title=Malaysia - List of Second Level Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesm/malay2champ.html |access-date=2021-03-11 |website=Rsssf.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.rsssf.org/tablesm/malay2champ.html "Malaysia - List of Second Level Champions"]. ''Rsssf.com''. 7 February 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 March</span> 2021</span>.</cite></ref> ហើយចន្លោះឆ្នាំ ១៩៥១ និង ១៩៧៣ ពានរង្វាន់ Malaysia FAM Cup ចំនួន ៧ ដែលពានរង្វាន់ Malaysia FAM Cup បានដើរតួជាការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមពានរង្វាន់លំដាប់ទីពីររវាងក្រុមរដ្ឋបន្ទាប់ពីពានរង្វាន់ Malaysia Cup។ ក្រៅពីភាពលេចធ្លោក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន សេឡាំងង័រ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវិស័យបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ីនៅលើឆាកទ្វីប។ វាបានក្លាយជាក្លឹបម៉ាឡេស៊ីដំបូងគេដែលបានចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុង ព្រឹត្តិការណ៍ Asian Champion Club Tournament ដោយបានបញ្ចប់ក្នុងនាមជាជើងឯករងក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បើកឆាកក្នុង ឆ្នាំ ១៩៦៧ដែលក្រោយមកត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា AFC Champions League ក្នុង ឆ្នាំ ២០០២ ។ ក្លឹបនេះក៏ជាក្លឹបដំបូងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី ដែលសម្រេចបាន ពានរង្វាន់លីគ និងពានរង្វាន់ទ្វេ ដោយឈ្នះពានរង្វាន់លីគស្ម័គ្រចិត្តម៉ាឡេស៊ី និងពានរង្វាន់ម៉ាឡេស៊ីខាប់ ក្នុង ឆ្នាំ ១៩៨៤ ។ សេឡាំងង័រ បានផ្តល់ឱកាសដល់តារាបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ីជាច្រើនដែលបាននាំមកនូវភាពជោគជ័យទាំងក្លឹប និងប្រទេសដូចជា Mokhtar Dahari, R. Arumugam, Abdul Ghani Minhat, Wong Choon Wah, Santokh Singh, Soh Chin Aun, Zainal Abidin Hassan, Azman Safe Adnan , Rusdi Suparman, និង Amsri នៅមានក្លឹបផ្សេងៗ <ref>{{Cite web |title=Portal Kerajaan Negeri Selangor Darul Ehsan Bola Sepak |url=http://www.selangor.gov.my/index.php/pages/view/158 |access-date=2016-08-08 |website=Selangor.gov.my}}</ref> ក្លឹបមួយក្នុងចំណោមក្លឹបដែលមានការគាំទ្រល្អបំផុតនៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ <ref name="the-afc.com">{{Cite web |date=2020-08-19 |title=The most popular football clubs: Malaysia |url=https://www.the-afc.com/news/afcsection/the-most-popular-football-clubs-malaysia |access-date=2021-03-11 |website=the-afc.com}}</ref> វាមានការប្រកួតប្រជែងជាច្រើន ជាពិសេសជាមួយ សិង្ហបុរី និង [[គូឡាឡាំពួរ សុីធី អេហ្វសុី|ទីក្រុងគូឡាឡាំពួ]] ។ mtjqptf5uyacwbwa5vfqxdxtx021fz6 0 54283 338861 2026-08-12T14:15:03Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1368553785|Star City F.C.]]" 338861 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ស្តារសុីធី''' <ref>{{Cite web |title=Imigresen Football Club |url=https://globalsportsarchive.com/team/soccer/imigresen-fc/43810/ |website=Global Sport Archive}}</ref> ដែលពីមុនត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា '''ក្លឹបបាល់ទាត់ Immigration''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពមួយដែលគ្រប់គ្រងដោយ IFC Corporation Sdn Bhd។ ក្លឹបនេះមានមូលដ្ឋាននៅ Kangar ប៉ុន្តែត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅ Alor Setar [[ម៉ាឡេស៊ី|ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី]] ។ ពួកគេកំពុងលេងនៅក្នុង លីគកំពូលម៉ាឡេស៊ី បន្ទាប់ពីបានឡើងមកពី លីគពាក់កណ្តាលអាជីពម៉ាឡេស៊ី A1 ។ <ref>{{Cite web |title=Amateur Football League (AFL) Umum Penstrukturan Semula Liga M3, 20 Pasukan Dalam Saingan Musim 2020 |url=https://www.vocketfc.com/amateur-football-league-afl-umum-penstrukturan-semula-liga-m3-20-pasukan-dalam-saingan-musim-2020/ |website=Vocket.fc}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.vocketfc.com/amateur-football-league-afl-umum-penstrukturan-semula-liga-m3-20-pasukan-dalam-saingan-musim-2020/ "Amateur Football League (AFL) Umum Penstrukturan Semula Liga M3, 20 Pasukan Dalam Saingan Musim 2020"]. ''Vocket.fc''.</cite></ref> <ref>{{Cite web |title=Liga M3 dirombak, 20 pasukan bertanding |url=https://www.bharian.com.my/sukan/bola/2020/01/648233/liga-m3-dirombak-20-pasukan-bertanding/ |website=Berita Harian}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bharian.com.my/sukan/bola/2020/01/648233/liga-m3-dirombak-20-pasukan-bertanding/ "Liga M3 dirombak, 20 pasukan bertanding"]. ''Berita Harian''.</cite></ref> 31oszmzur5pyelryx89vc7zy9pnhjdp 0 54284 338862 2026-08-12T14:22:19Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1367284413|Terengganu FC]]" 338862 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ធើរ៉េងហ្គានួ''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Kuala Nerus, ធើរ៉េងហ្គានួ[[ម៉ាឡេស៊ី|ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី]] ដែលប្រកួតប្រជែងនៅក្នុង Malaysia Super League ដែលជាក្របខ័ណ្ឌទីមួយនៃ ប្រព័ន្ធលីគបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី ។ ក្លឹបនេះធ្លាប់ឈ្នះពានរង្វាន់ធំៗក្នុងបាល់ទាត់ម៉ាឡេស៊ី។ នៅក្នុងស្រុក ពួកគេបានឈ្នះ ពានរង្វាន់ Malaysia Cup ១លើក, Malaysia FA Cup ២លើក, Malaysia Charity Shield ១លើក, Malaysia Premier League ២លើក និង FAM League ១លើក។ ចាប់តាំងពីការបង្កើតលីគក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ រហូតមកដល់ពេលនេះ ធើរ៉េងហ្គានួ នៅតែជាក្រុមរដ្ឋតែមួយគត់ដែលមិនទាន់បានឈ្នះលីគកំពូល។ gtnpn0a92qengo2nsorp27hzno6kbeh