វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk ឝ្រុតទេវី 0 5521 339723 322091 2026-08-25T15:36:50Z Sreynaree1986 47227 ព្រះនាមព្រះភរិយានៃព្រះបាទស្រុតវម្ម៌ សម័យកាលចេនឡា 339723 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ព្រះឝ្រុតទេវី<br/>(ស្រុតទេវី) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | image = | caption = | reign = គ.ស.៥៥០-៥៥៥ | coronation = | full name = | predecessor = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|អនុកៅណ្ឌិន្យជ័យទេវី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]) | successor = [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]]) | spouse = [[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]] | issue = ព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]] | royal house = | dynasty = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} '''ឝ្រុតទេវី''' ឬ '''ស្រុតទេវី''' (ព្រះនាមពិតមិនស្គាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]និងជា[[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|ព្រះភរិយាតំណែងព្រះអគ្គមហេសី]]នៃ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចក្រវរ្តិននៃកម្វុជទេឝ]] [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] ក្រោយពីរៀបអភិសេកជាមួយ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]]និងមានរាជបុត្រាមួយរអង្គគឺព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]]៕ ==ប្រវត្តិ== ព្រះអង្គបាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]]និងមានព្រះរាជបុត្រមួយអង្គគឺ៖ ព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]] ដែល​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]៕<ref>{{cite book| doi=10.1017/S0041977X08000384 | title= Historical Dictionary of Ancient Southeast Asia |author= John N. Miksic | year= 2007 | isbn= 9780810855229 }}</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category|ឝ្រុតទេវី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|អនុកៅណ្ឌិន្យជ័យទេវី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]])}} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី)|years= គ.ស.៥៥០-៥៥៥}} {{s-aft|after= [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីសម័យចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីហិណ្ឌូសាសនា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហិណ្ឌូសាសនិកខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ]] {{Cambodia-royal-stub}} hswbk04yavvyl2va0sffgsyeyyg5k69 339724 339723 2026-08-25T15:38:02Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[យឝោវម៌្មទី១]] ទៅ [[ព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 339723 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ព្រះឝ្រុតទេវី<br/>(ស្រុតទេវី) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | image = | caption = | reign = គ.ស.៥៥០-៥៥៥ | coronation = | full name = | predecessor = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|អនុកៅណ្ឌិន្យជ័យទេវី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]) | successor = [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]]) | spouse = [[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]] | issue = ព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]] | royal house = | dynasty = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} '''ឝ្រុតទេវី''' ឬ '''ស្រុតទេវី''' (ព្រះនាមពិតមិនស្គាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]និងជា[[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|ព្រះភរិយាតំណែងព្រះអគ្គមហេសី]]នៃ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចក្រវរ្តិននៃកម្វុជទេឝ]] [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] ក្រោយពីរៀបអភិសេកជាមួយ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]]និងមានរាជបុត្រាមួយរអង្គគឺព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]]៕ ==ប្រវត្តិ== ព្រះអង្គបាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]]និងមានព្រះរាជបុត្រមួយអង្គគឺ៖ ព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]] ដែល​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]៕<ref>{{cite book| doi=10.1017/S0041977X08000384 | title= Historical Dictionary of Ancient Southeast Asia |author= John N. Miksic | year= 2007 | isbn= 9780810855229 }}</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category|ឝ្រុតទេវី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|អនុកៅណ្ឌិន្យជ័យទេវី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]])}} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី)|years= គ.ស.៥៥០-៥៥៥}} {{s-aft|after= [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីសម័យចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីហិណ្ឌូសាសនា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហិណ្ឌូសាសនិកខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ]] {{Cambodia-royal-stub}} hswbk04yavvyl2va0sffgsyeyyg5k69 339726 339724 2026-08-25T15:40:01Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]] ទៅ [[ឝ្រុតទេវី]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 339723 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ព្រះឝ្រុតទេវី<br/>(ស្រុតទេវី) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | image = | caption = | reign = គ.ស.៥៥០-៥៥៥ | coronation = | full name = | predecessor = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|អនុកៅណ្ឌិន្យជ័យទេវី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]) | successor = [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]]) | spouse = [[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]] | issue = ព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]] | royal house = | dynasty = រាជវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} '''ឝ្រុតទេវី''' ឬ '''ស្រុតទេវី''' (ព្រះនាមពិតមិនស្គាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]និងជា[[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|ព្រះភរិយាតំណែងព្រះអគ្គមហេសី]]នៃ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]] [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|អតីតព្រះចក្រវរ្តិននៃកម្វុជទេឝ]] [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] ក្រោយពីរៀបអភិសេកជាមួយ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]]និងមានរាជបុត្រាមួយរអង្គគឺព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]]៕ ==ប្រវត្តិ== ព្រះអង្គបាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]]និងមានព្រះរាជបុត្រមួយអង្គគឺ៖ ព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]] ដែល​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]៕<ref>{{cite book| doi=10.1017/S0041977X08000384 | title= Historical Dictionary of Ancient Southeast Asia |author= John N. Miksic | year= 2007 | isbn= 9780810855229 }}</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[រាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រនៃខ្មែរ|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] {{commons category|ឝ្រុតទេវី}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|អនុកៅណ្ឌិន្យជ័យទេវី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]])}} {{s-ttl|title= [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី)|years= គ.ស.៥៥០-៥៥៥}} {{s-aft|after= [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីសម័យចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីហិណ្ឌូសាសនា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហិណ្ឌូសាសនិកខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ]] {{Cambodia-royal-stub}} hswbk04yavvyl2va0sffgsyeyyg5k69 បញ្ជីរាយនាម ប្រាសាទបុរាណខ្មែរ 0 7944 339749 337140 2026-08-26T10:43:35Z ~2026-46312-95 52659 /* ខេត្តកណ្ដាលនារា */ ប្រទេសថៃ 339749 wikitext text/x-wiki == [[ខេត្តកណ្ដាលនារា]] == *[[ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ]] *[[ប្រាសាទរកាជន្លឹង]] == [[ខេត្តកំពង់ចាម]] == *[[ប្រាសាទគុកព្រីងជ្រុំ]] *[[ប្រាសាទគុកព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទគុកយាយហម]] *[[ប្រាសាទគុក​អំពិលទ្វារ|ប្រាសាទគុកអំពិលទ្វារ]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុកតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទគុកខ្វិត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុត្រពាំងជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបារាយណ៍]] *[[ប្រាសាទវត្តនគរបាជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំត្រប់]] *[[ប្រាសាទភ្នំជើងព្រៃ]] *[[ប្រាសាទភ្នំធំ]] *[[ប្រាសាទវត្តព្រះធាតុថ្មដា]] *[[ប្រាសាទស្រះត្រប់]] *[[ប្រាសាទហាន់ជ័យ]] == [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] == *[[ប្រាសាទភ្នំក្អែកពង]] == [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] == *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទស្រី (កំពង់ឆ្នាំង)]] *[[ប្រាសាទភ្នំថ្មដុះ|ប្រាសាទភ្នំជីដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំទីពីរ]] *[[ប្រាសាទពណ្ណរាយ]] *[[ប្រាសាទប្រុស|ប្រាសាទសខ្ល]] == [[ខេត្តកំពង់ធំ]] == *[[ប្រាសាទគុកនគរ]] *[[ប្រាសាទគុកបារែងចាស់]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងលិច]] *[[ប្រាសាទភូមិរាំង|ប្រាសាទភូមិវាំង]] *[[ប្រាសាទគោករកា]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត|ប្រាសាទអណ្តែត]] *[[ប្រាសាទស្វាយអៀ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបារៀង]] *[[ប្រាសាទអំពិលរលំ]] *[[ប្រាសាទសំបូរ]] *[[ប្រាសាទគុកវិហារ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទក្បាលជ្រុក|ប្រាសាទក្បាលជ្រូក]] *[[ប្រាសាទសណ្តាន់]] *[[ប្រាសាទស្រង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទបុស្សរាម]] *[[ប្រាសាទអុក]] *[[ប្រាសាទតោ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងរពាក់]] *[[ប្រាសាទគក់ទ្រូង]] *[[ប្រាសាទដូងមោង|ប្រាសាទដូនមោង]] *[[ប្រាសាទតាមុំ]] *[[ប្រាសាទរបងរមាស]] *[[ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍|ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍]] *[[ប្រាសាទឫស្សីរលាក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រើស]] *[[ប្រាសាទទ្វារក្ដី]] *[[ប្រាសាទដើមចាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្ទោង]] *[[ប្រាសាទបាកាន]] *[[ប្រាសាទភូមិប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទយាយព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទវាលគុកក្លុង]] *[[ប្រាសាទសិរីសាច]] *[[ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក]] *[[ប្រាសាទសំរោងព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទស្រាយអៀ|ប្រាសាទអ្នកតាប៉ាលោក]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុរកា]] == [[ខេត្តកំពត]] == *[[ប្រាសាទភ្នំខ្យង]] *[[ប្រាសាទភ្នំឈ្ងោក]] *[[ប្រាសាទភ្នំទទឹង]] *[[ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ]] == [[ខេត្តក្រចេះ]] == *[[ប្រាសាទល្បើកស្រុត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាន់ពីរ]] == [[ខេត្តតាកែវ]] == *[[ប្រាសាទតាព្រហ្មទន្លេបាទី]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទជប់ពល]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ (ខេត្តតាកែវ)|ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទភ្នំជីសូរ]] *[[ប្រាសាទយាយពៅ]] *[[ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ]] *[[ប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ]] *[[ប្រាសាទថ្មដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំដា]] *[[ប្រាសាទស្រី]] == [[ខេត្តត្បូងឃ្មុំ]] == *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុធំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុសម្ដី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវ៉ាន|ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវាន]] *[[ប្រាសាទជើងអង]] *[[ប្រាសាទព្រៃគី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបាស្រី|ប្រាសាទបាស្រី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច|ប្រាសាទព្រះធាតុតូច (ភូមិពពេល)]] *[[ប្រាសាទភូមិមៀន]] == [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]] == *ប្រាសាទភ្នំព្រះនេត្រព្រះ(ប្រាសាទភ្នំព្រះបាទ) *ប្រាសាទចេតិយ៍ *ប្រាសាទឡោតេ *ប្រាសាទភ្នំកូនខ្លែង *ប្រាសាទសំរោង *[[ប្រាសាទកងវ៉ា|ប្រាសាទភ្នំកងវ៉ា]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយទ័ព]] *ប្រាសាទតាអ៉ឹម *ប្រាសាទយាយជូ *ប្រាសាទយាយគុំ *ប្រាសាទចញ្ចឹមត្រី *ប្រាសាទតាណែម *ប្រាសាទសំណាងតាសុខ *ប្រាសាទតាប្លាំង *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម (បន្ទាយឆ្មារ)|ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងជើង *ប្រាសាទតុប *ប្រាសាទប្រុស *ប្រាសាទត្រពាំងរមាំង *ប្រាសាទល្បើកល្វា *ប្រាសាទក្រហម *ប្រាសាទពន្លាក់ *ប្រាសាទកូនដំរី *ប្រាសាទដំបូក *[[ប្រាសាទល្បើកស្វាយ]] *[[ប្រាសាទល្បើកអំពិល]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រាវ]] *ប្រាសាទគុក *[[ប្រាសាទភៀសខាងកើត]] == [[ខេត្តបាត់ដំបង]] == *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទបាសែត]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាណន់]] *[[ប្រាសាទវត្តឯកភ្នំ]] *ប្រាសាទដូនទ្រី(វត្តដូនទ្រីជើងស្រុកមោងឬស្សី) *ប្រាសាទទួលបល្ល័ង្គ(នៅភាគអគ្នេយ៍វត្តអន្លង់កូបស្រុកមោងឬស្សីបាត់រូបរាងទាំងស្រុងតែសល់រូបចម្លាក់ព្រះលោកេសូមួយតម្កល់នៅសារមន្ទីជាតិ) == [[ខេត្តព្រៃវែង]] == *[[ប្រាសាទចុងស្រុក]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ]] == [[ខេត្តស្វាយរៀង]] == * [[ប្រាសាទបាសាក់]] * [[ប្រាសាទជាហោ]] == [[ខេត្តព្រះវិហារ]] == *[[ប្រាសាទកន្ទប់]] * [[ប្រាសាទព្រះថ្កោល]] *[[ប្រាសាទកាត់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍]] *[[ប្រាសាទក្រចាប់]] *[[ប្រាសាទក្រពុំឈូក]] *[[ប្រាសាទខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទគោកបេង]] *[[ប្រាសាទឈូក]] *[[ប្រាសាទដប់]] *[[ប្រាសាទគោល]] *[[ប្រាសាទចិន]] *[[ប្រាសាទចិនចូលកាសកូ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំងជ្រំខាងកើត]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្នារសែនកែវ]] *[[ប្រាសាទតាប៉ាង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងគុក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងពងទឹក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងស្វាយ]] * [[ប្រាសាទចតុមុខ]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទបឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងប៉ែនជុំ]] *[[ប្រាសាទជាន់ស្រាំ]] *[[ប្រាសាទធំ]] *[[ប្រាសាទនរាយ]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយពីរជាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយយួន]] *[[ប្រាសាទបឹងស្រែលិច]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន (កំពង់ស្វាយ)]] *[[ប្រាសាទព្រះដំរី]] *[[ប្រាសាទព្រះស្ទឹង]] *[[ប្រាសាទភ្នំព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទភ្នំម្រេច]] *[[ប្រាសាទរើល]] *[[ប្រាសាទសង្កែ]] *[[ប្រាសាទសំឡាញ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទអ្នកបួស]] *[[ប្រាសាទថ្នឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងវែង]] *[[ប្រាសាទដាន]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងឬស្សី]] *[[ប្រាសាទអណ្តូងគុក]] *[[ប្រាសាទច្រាប]] == [[រាជធានីភ្នំពេញ]] == * [[ប្រាសាទពោធិលោម]] * ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ == ខេត្តសៀមរាប == *[[ប្រាសាទកណ្ដាលដុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទកន្សែង]] *[[ប្រាសាទកី]] *[[ប្រាសាទកុដិគូរ]] *[[ប្រាសាទកុដ្តិស្វរៈ]] *[[ប្រាសាទកំពង់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកំពង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគម]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគមធំ]] *[[ប្រាសាទក្បាលរមាស]] * [[ប្រាសាទក្ដឿង]] *[[ប្រាសាទក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទក្រហម]] *[[ប្រាសាទក្រឡាញ់]] *[[ប្រាសាទក្រឡោងសង្កែ]] *[[ប្រាសាទក្រោលគោ]] *[[ប្រាសាទក្អែកទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្ពប]] *[[ប្រាសាទខ្លាគ្រហឹម]] *[[ប្រាសាទគងភ្លុក]] *[[ប្រាសាទគុកត្រពាំងល្ពៅ]] *[[ប្រាសាទគោកចក]] *[[ប្រាសាទគោកចាន់]] *[[ប្រាសាទគោកប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទគោកពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទគោកព្រៃគូ]] *[[ប្រាសាទគោកស្លាកែត]] *[[ប្រាសាទគោកអូរជ្រុង]] *[[ប្រាសាទគោកឯត្បូង]] *[[ប្រាសាទចៅសាយទេវតា]] *[[ប្រាសាទចៅស្រីវិបុល]] *[[ប្រាសាទដូនចាន់]] *[[ប្រាសាទដូនដៀវ]] *[[ប្រាសាទបាពួន]] *[[ប្រាសាទបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទបាយ័ន]] *[[ប្រាសាទតាស្រី]] *[[ប្រាសាទតាអាន]] *[[ប្រាសាទតាអុង]] *[[ប្រាសាទតាឥន្ទ]] *[[ប្រាសាទដំរីក្រាប]] *[[ប្រាសាទណងឃូ]] *[[ប្រាសាទតាកៀវ]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទទន្លេស្ងួត]] *[[ប្រាសាទទម្រោប]] *[[ប្រាសាទទ័ពជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំកំបុត]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រោម]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទអ្នកតា]] *[[ប្រាសាទធម្មនន្ត]] *[[ប្រាសាទធ្នូ]] *[[ប្រាសាទគោកសំរោង]] *[[ប្រាសាទគោករមៀត]] *[[ប្រាសាទគោកសេះ]] *[[ប្រាសាទបាគង់]] *[[ប្រាសាទបាតជុំ]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃខ្ញៀន]] *[[ប្រាសាទដុតស្ដេចគំលង់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងទទឹងថ្ងៃ]] *[[ប្រាសាទតាព្រួច]] *[[ប្រាសាទតាមា]] *[[ប្រាសាទតាមឿន]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយអំពិល]] *[[ប្រាសាទតាសោម]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយក្តី]] *[[ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង]] *[[ប្រាសាទបង្កោង]] *[[ប្រាសាទបង្គួយខាងកើត]] *[[ប្រាសាទចារ]] *[[ប្រាសាទចេតីយ៍]] *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទអូរផ្អុង]] *[[ប្រាសាទអូរយាង]] *[[ប្រាសាទស្នាយល្អ]] *[[ប្រាសាទស្នួល]] *[[ប្រាសាទស្ពានទ្រុង]] *[[ប្រាសាទស្មានតេង]] *[[ប្រាសាទស្រឡៅ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងផុង]] *[[ប្រាសាទត្រមែង]] *[[ប្រាសាទត្រាវ]] *[[ប្រាសាទត្រាំខ្នារ]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទផូងផាង]] *[[ប្រាសាទផ្លាង]] *[[ប្រាសាទពង្រ]] *[[ប្រាសាទព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រៃក្មេង]] *[[ប្រាសាទព្រៃប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រៃផ្ដៅ]] *[[ប្រាសាទព្រៃមន្ទីរ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាយ]] *[[ប្រាសាទព្រះបាលិលេយ្យ]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទព្រះផ្ទោរ]] *[[ប្រាសាទព្រះពល]] *[[ប្រាសាទព្រះពិធូ]] *[[ប្រាសាទព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទបេងខាងជើង]] *[[ប្រាសាទបេងខាងត្បូង]] *[[ប្រាសាទប្រពីស]] *[[ប្រាសាទប្រែរូប]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច]] *[[ប្រាសាទតានៃ]] *[[ប្រាសាទតុប]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្យង]] *[[ប្រាសាទថ្នល់ដាច់]] *[[ប្រាសាទថ្មបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទទ]] *[[ប្រាសាទទេពប្រណម្យ]] *[[ប្រាសាទនាគព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយសំរែ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយធំ]] *[[ប្រាសាទបាក់រួង]] *[[ប្រាសាទភូមិពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទបាគង]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះឥន្ទកោសីយ៍]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទប៉ាទ្រី]] *[[ប្រាសាទបឹងមាលា]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាខែង]] *[[ប្រាសាទភ្នំបូក]] *[[ប្រាសាទរុន]] *[[ប្រាសាទរោងចិន]] *[[ប្រាសាទរោងរមុង]] *[[ប្រាសាទលលៃ]] *[[ប្រាសាទលាក់នាង]] *[[ប្រាសាទលិច]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទល្បើកព្រៃ]] *[[ប្រាសាទល្បើករុន]] *[[ប្រាសាទវត្តខ្នារ]] *[[ប្រាសាទវិមានអាកាស]] *[[ប្រាសាទវៀន]] *[[ប្រាសាទសង្កែក្បាលក្របី]] *[[ប្រាសាទសំពៅ]] *[[ប្រាសាទស្វាយព្រាហ្មណ៍]] *[[ប្រាសាទស្វាយលើ]] *[[ប្រាសាទអកយំ]] *[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] == [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] == +ប្រាសាទព្រះគោ (ថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង) ឈ្មោះ: ប្រាសាទព្រះគោ រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: ចុងសតវត្សទី ៦ ឆ្នាំ ៦៥៧-៦៨១ នៃ គ.ស. ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: ឃុំថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោមាន​ទីតាំង​​ស្ថិតនៅ​ឃុំ​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ស្រុក​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ប្រាសាទ​មួយ​នេះ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់បែក​ស្ទើរ​អស់​ទៅហើយ ប៉ុន្តែ​ប្រជាជន​នៅតែ​គោរពបូជា ព្រោះថា​នៅ​ទីនោះ​គ្មាន​វត្ថុ​ណា​មកប្រៀបផ្ទឹម និង​ប្រាសាទបុរាណ​របស់​មួយនេះបានឡើយ។ ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​បាន​កសាងឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​ ៦ ​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋក្រហម និង​មាន​ផ្តែរ​កសាង​អំពី​ថ្មភក់ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់​ទ្រុឌទ្រោម​ស្ទើរ​ទាំងស្រុង​ហើយ។​ នៅខាងមុខ​ប្រាសាទ្រាសាទមានកសាងរូបសំណាកព្រះគោមួយយ៉ាងធំថែមទៀតផង ទើបបាន​គេ​ឱ្យឈ្មោះថា ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​មកដល់​សព្វថ្ងៃ។ +ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង ឈ្មោះ: ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: សតវត្សទី ៦-៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: រមណីដ្ឋាន​ប្រសាទប្រាំ​បី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ឃុំ​ថា​ឡា ស្រុក​ថា​ឡា​បូរិ​វ៉ាត់ មាន​ចំងាយ ៦​គីឡូ​ម៉ែត​ពី​ទីក្រុង​ស្ទឹងត្រែង​។ ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវបាន​កសាងឡើង​ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ័​ន្មទី​១ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៦-៧ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​សាសនា​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ហើយ​ប្រាសាទ​នេះ​ភាគច្រើន កសាង​ពី​ឥដ្ឋ លាយ​នឹង​ថ្ម​បាយក្រៀម​។​ រមណីដ្ឋាន​ប្រាសាទ​ប្រាំបី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ចម្ងាយ​ប្រហែល​២​គីឡូ​ម៉ែត ទិសខាងត្បូង​នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ ដែល​ទទួល​នូវ​ការ​បាក់បែក​យ៉ាង​អាណោច​អធម​ស្ទើរតែ​ចង់​អស់ ដោយសារ​តែ​សង្គ្រាម​អស់​រយៈពេល​ជាង​បី​ទសវត្ស ការ​មិន​អើពើ​រវីរវល់​ថែរក្សា ការបំផ្លាញ​របស់ ធម្មជាតិ​ថែមទៀត និង​ការជីក​គាស់​បំផ្លិចបំផ្លាញ​របស់​ជន​អគតិ​មួយចំនួន​ក្នុង​បំណង​សែ្វ​រក​វត្ថុ បុរាណ មាន​តំលៃ​។ ​​នៅពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ប្រាសាទ​ទាំងមូល​គ្មាន​អ្វី​នៅ​សេសសល់​ក្រៅពី​ធ្នឹម​បី​បួន និង ​គ្រឹះ​នោះទេ​។ មាន​ធ្នឹម​មួយ ដ៏​ល្អ​វិចិត្រ ដែល​បាន​ឆ្លាក់​រូប​រា​ហ៊ូ​ឈរ នៅលើ​គោ​បុរៈ នៃ​ក្លោងទ្វារ​ប្រាសាទ ហើយ ដែល មាន​ធ្នឹម​មួយចំនួនធំ​បាន​ធ្លាក់​បាក់បែក​អស់ហើយ ឥឡូវ​នៅសល់​តែ​ដើមឈើ និង​ដើម​ឫស្សី ដុះ​ឡើង ព្រោងព្រាត លប់​តួ​ប្រាសាទ​ទាំងមូល​ទៅហើយ​។ រា​ហ៊ូ គឺជា​អាទិទេព​នៃ​ពេលវេលា នៅក្នុងវប្បធម៌ និង​ប្រណៃ​ទំនៀមទម្លាប់​ខ្មែរ​។​ អាស័យដ្ឋាន: ថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្ទឹងត្រែង កម្ពុជា == [[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]] == *[[ប្រាសាទក្ដុល]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុប]] *[[ប្រាសាទចក]] *[[ប្រាសាទតាមាន់]] *[[ប្រាសាទតាមាន់តូច]] *[[ប្រាសាទតាមាន់ធំ]] *[[ប្រាសាទចន្លាស់ដៃ]] *[[ប្រាសាទដូនទា]] *[[ប្រាសាទតាក្របី]] *[[ប្រាសាទពងទឹក]] *[[ប្រាសាទអំពិល]] *[[ប្រាសាទរវៀង]] *[[ប្រាសាទលំពូក]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទសឹង្ហ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមាន]] *[[ប្រាសាទខ្នារ (ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ)|ប្រាសាទខ្នារ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសថៃ == * [[ប្រាសាទពិមាយ]] * [[ប្រាសាទភ្នំរុង]] * [[ប្រាសាទ​មឿង​តាំ|ប្រាសាទមឿងតាំ]] * [[ប្រាសាទភ្នំក្រវ៉ាន់|ប្រាសាទភ្នំវ៉ាន់]] * [[ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ]] * [[ប្រាសាទមឿងសិង្ហ]] * [[ប្រាសាទភូមិសម្បូណ៌]] * [[ប្រាសាទនាងរង|ប្រាសាទនាងរាំ]] * [[ប្រាសាទប្រាង្គគូ]] * [[ប្រាសាទស៊ីខរភូមិ]] * [[ប្រាសាទជាងប៉ី]] * ប្រាសាទ[[សាលព្រះកាល]] * ប្រាសាទ[[ព្រះប្រាង្គសាមយ៉ត]] * ប្រាសាទ[[វត្តកំពែងលែង]] * ប្រាសាទ[[ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រស៊ីថេប|ស៊ីថេប]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសឡាវ == * [[ប្រាសាទវត្តភូ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសវៀតណាម == * [[ប្រាសាទប្រាំល្វែង]] ឬ[[ប្រាសាទមណ្ឌប]] == តំណភ្ជាប់ក្រៅ == *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html រដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080731001206/http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html |date=2008-07-31 }} (តំបន់ទេសចរណ៍) *[http://www.site-archeologique-khmer.org រមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា] ==<span lang="km" dir="ltr">សូ</span>មមើលផងដែរ== {{កម្ពុជា}} __លាក់មាតិកា__ [[Category:ទេសចរណ៍]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ]] 7523gr89boijtcx00n4vx4dl32q4vfy 339750 339749 2026-08-26T10:45:29Z ~2026-46312-95 52659 /* ខេត្តកំពង់ច្ចាន់នីមៈ */ ប្រទេសថៃ 339750 wikitext text/x-wiki == [[ខេត្តកណ្ដាលនារា]] == *[[ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ]] *[[ប្រាសាទរកាជន្លឹង]] == [[ខេត្តកំពង់ច្ចាន់នីមៈ]] == *[[ប្រាសាទគុកព្រីងជ្រុំ]] *[[ប្រាសាទគុកព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទគុកយាយហម]] *[[ប្រាសាទគុក​អំពិលទ្វារ|ប្រាសាទគុកអំពិលទ្វារ]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុកតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទគុកខ្វិត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុត្រពាំងជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបារាយណ៍]] *[[ប្រាសាទវត្តនគរបាជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំត្រប់]] *[[ប្រាសាទភ្នំជើងព្រៃ]] *[[ប្រាសាទភ្នំធំ]] *[[ប្រាសាទវត្តព្រះធាតុថ្មដា]] *[[ប្រាសាទស្រះត្រប់]] *[[ប្រាសាទហាន់ជ័យ]] == [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] == *[[ប្រាសាទភ្នំក្អែកពង]] == [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] == *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទស្រី (កំពង់ឆ្នាំង)]] *[[ប្រាសាទភ្នំថ្មដុះ|ប្រាសាទភ្នំជីដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំទីពីរ]] *[[ប្រាសាទពណ្ណរាយ]] *[[ប្រាសាទប្រុស|ប្រាសាទសខ្ល]] == [[ខេត្តកំពង់ធំ]] == *[[ប្រាសាទគុកនគរ]] *[[ប្រាសាទគុកបារែងចាស់]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងលិច]] *[[ប្រាសាទភូមិរាំង|ប្រាសាទភូមិវាំង]] *[[ប្រាសាទគោករកា]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត|ប្រាសាទអណ្តែត]] *[[ប្រាសាទស្វាយអៀ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបារៀង]] *[[ប្រាសាទអំពិលរលំ]] *[[ប្រាសាទសំបូរ]] *[[ប្រាសាទគុកវិហារ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទក្បាលជ្រុក|ប្រាសាទក្បាលជ្រូក]] *[[ប្រាសាទសណ្តាន់]] *[[ប្រាសាទស្រង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទបុស្សរាម]] *[[ប្រាសាទអុក]] *[[ប្រាសាទតោ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងរពាក់]] *[[ប្រាសាទគក់ទ្រូង]] *[[ប្រាសាទដូងមោង|ប្រាសាទដូនមោង]] *[[ប្រាសាទតាមុំ]] *[[ប្រាសាទរបងរមាស]] *[[ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍|ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍]] *[[ប្រាសាទឫស្សីរលាក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រើស]] *[[ប្រាសាទទ្វារក្ដី]] *[[ប្រាសាទដើមចាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្ទោង]] *[[ប្រាសាទបាកាន]] *[[ប្រាសាទភូមិប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទយាយព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទវាលគុកក្លុង]] *[[ប្រាសាទសិរីសាច]] *[[ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក]] *[[ប្រាសាទសំរោងព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទស្រាយអៀ|ប្រាសាទអ្នកតាប៉ាលោក]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុរកា]] == [[ខេត្តកំពត]] == *[[ប្រាសាទភ្នំខ្យង]] *[[ប្រាសាទភ្នំឈ្ងោក]] *[[ប្រាសាទភ្នំទទឹង]] *[[ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ]] == [[ខេត្តក្រចេះ]] == *[[ប្រាសាទល្បើកស្រុត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាន់ពីរ]] == [[ខេត្តតាកែវ]] == *[[ប្រាសាទតាព្រហ្មទន្លេបាទី]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទជប់ពល]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ (ខេត្តតាកែវ)|ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទភ្នំជីសូរ]] *[[ប្រាសាទយាយពៅ]] *[[ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ]] *[[ប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ]] *[[ប្រាសាទថ្មដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំដា]] *[[ប្រាសាទស្រី]] == [[ខេត្តត្បូងឃ្មុំ]] == *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុធំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុសម្ដី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវ៉ាន|ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវាន]] *[[ប្រាសាទជើងអង]] *[[ប្រាសាទព្រៃគី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបាស្រី|ប្រាសាទបាស្រី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច|ប្រាសាទព្រះធាតុតូច (ភូមិពពេល)]] *[[ប្រាសាទភូមិមៀន]] == [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]] == *ប្រាសាទភ្នំព្រះនេត្រព្រះ(ប្រាសាទភ្នំព្រះបាទ) *ប្រាសាទចេតិយ៍ *ប្រាសាទឡោតេ *ប្រាសាទភ្នំកូនខ្លែង *ប្រាសាទសំរោង *[[ប្រាសាទកងវ៉ា|ប្រាសាទភ្នំកងវ៉ា]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយទ័ព]] *ប្រាសាទតាអ៉ឹម *ប្រាសាទយាយជូ *ប្រាសាទយាយគុំ *ប្រាសាទចញ្ចឹមត្រី *ប្រាសាទតាណែម *ប្រាសាទសំណាងតាសុខ *ប្រាសាទតាប្លាំង *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម (បន្ទាយឆ្មារ)|ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងជើង *ប្រាសាទតុប *ប្រាសាទប្រុស *ប្រាសាទត្រពាំងរមាំង *ប្រាសាទល្បើកល្វា *ប្រាសាទក្រហម *ប្រាសាទពន្លាក់ *ប្រាសាទកូនដំរី *ប្រាសាទដំបូក *[[ប្រាសាទល្បើកស្វាយ]] *[[ប្រាសាទល្បើកអំពិល]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រាវ]] *ប្រាសាទគុក *[[ប្រាសាទភៀសខាងកើត]] == [[ខេត្តបាត់ដំបង]] == *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទបាសែត]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាណន់]] *[[ប្រាសាទវត្តឯកភ្នំ]] *ប្រាសាទដូនទ្រី(វត្តដូនទ្រីជើងស្រុកមោងឬស្សី) *ប្រាសាទទួលបល្ល័ង្គ(នៅភាគអគ្នេយ៍វត្តអន្លង់កូបស្រុកមោងឬស្សីបាត់រូបរាងទាំងស្រុងតែសល់រូបចម្លាក់ព្រះលោកេសូមួយតម្កល់នៅសារមន្ទីជាតិ) == [[ខេត្តព្រៃវែង]] == *[[ប្រាសាទចុងស្រុក]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ]] == [[ខេត្តស្វាយរៀង]] == * [[ប្រាសាទបាសាក់]] * [[ប្រាសាទជាហោ]] == [[ខេត្តព្រះវិហារ]] == *[[ប្រាសាទកន្ទប់]] * [[ប្រាសាទព្រះថ្កោល]] *[[ប្រាសាទកាត់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍]] *[[ប្រាសាទក្រចាប់]] *[[ប្រាសាទក្រពុំឈូក]] *[[ប្រាសាទខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទគោកបេង]] *[[ប្រាសាទឈូក]] *[[ប្រាសាទដប់]] *[[ប្រាសាទគោល]] *[[ប្រាសាទចិន]] *[[ប្រាសាទចិនចូលកាសកូ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំងជ្រំខាងកើត]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្នារសែនកែវ]] *[[ប្រាសាទតាប៉ាង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងគុក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងពងទឹក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងស្វាយ]] * [[ប្រាសាទចតុមុខ]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទបឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងប៉ែនជុំ]] *[[ប្រាសាទជាន់ស្រាំ]] *[[ប្រាសាទធំ]] *[[ប្រាសាទនរាយ]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយពីរជាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយយួន]] *[[ប្រាសាទបឹងស្រែលិច]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន (កំពង់ស្វាយ)]] *[[ប្រាសាទព្រះដំរី]] *[[ប្រាសាទព្រះស្ទឹង]] *[[ប្រាសាទភ្នំព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទភ្នំម្រេច]] *[[ប្រាសាទរើល]] *[[ប្រាសាទសង្កែ]] *[[ប្រាសាទសំឡាញ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទអ្នកបួស]] *[[ប្រាសាទថ្នឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងវែង]] *[[ប្រាសាទដាន]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងឬស្សី]] *[[ប្រាសាទអណ្តូងគុក]] *[[ប្រាសាទច្រាប]] == [[រាជធានីភ្នំពេញ]] == * [[ប្រាសាទពោធិលោម]] * ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ == ខេត្តសៀមរាប == *[[ប្រាសាទកណ្ដាលដុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទកន្សែង]] *[[ប្រាសាទកី]] *[[ប្រាសាទកុដិគូរ]] *[[ប្រាសាទកុដ្តិស្វរៈ]] *[[ប្រាសាទកំពង់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកំពង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគម]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគមធំ]] *[[ប្រាសាទក្បាលរមាស]] * [[ប្រាសាទក្ដឿង]] *[[ប្រាសាទក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទក្រហម]] *[[ប្រាសាទក្រឡាញ់]] *[[ប្រាសាទក្រឡោងសង្កែ]] *[[ប្រាសាទក្រោលគោ]] *[[ប្រាសាទក្អែកទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្ពប]] *[[ប្រាសាទខ្លាគ្រហឹម]] *[[ប្រាសាទគងភ្លុក]] *[[ប្រាសាទគុកត្រពាំងល្ពៅ]] *[[ប្រាសាទគោកចក]] *[[ប្រាសាទគោកចាន់]] *[[ប្រាសាទគោកប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទគោកពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទគោកព្រៃគូ]] *[[ប្រាសាទគោកស្លាកែត]] *[[ប្រាសាទគោកអូរជ្រុង]] *[[ប្រាសាទគោកឯត្បូង]] *[[ប្រាសាទចៅសាយទេវតា]] *[[ប្រាសាទចៅស្រីវិបុល]] *[[ប្រាសាទដូនចាន់]] *[[ប្រាសាទដូនដៀវ]] *[[ប្រាសាទបាពួន]] *[[ប្រាសាទបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទបាយ័ន]] *[[ប្រាសាទតាស្រី]] *[[ប្រាសាទតាអាន]] *[[ប្រាសាទតាអុង]] *[[ប្រាសាទតាឥន្ទ]] *[[ប្រាសាទដំរីក្រាប]] *[[ប្រាសាទណងឃូ]] *[[ប្រាសាទតាកៀវ]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទទន្លេស្ងួត]] *[[ប្រាសាទទម្រោប]] *[[ប្រាសាទទ័ពជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំកំបុត]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រោម]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទអ្នកតា]] *[[ប្រាសាទធម្មនន្ត]] *[[ប្រាសាទធ្នូ]] *[[ប្រាសាទគោកសំរោង]] *[[ប្រាសាទគោករមៀត]] *[[ប្រាសាទគោកសេះ]] *[[ប្រាសាទបាគង់]] *[[ប្រាសាទបាតជុំ]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃខ្ញៀន]] *[[ប្រាសាទដុតស្ដេចគំលង់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងទទឹងថ្ងៃ]] *[[ប្រាសាទតាព្រួច]] *[[ប្រាសាទតាមា]] *[[ប្រាសាទតាមឿន]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយអំពិល]] *[[ប្រាសាទតាសោម]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយក្តី]] *[[ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង]] *[[ប្រាសាទបង្កោង]] *[[ប្រាសាទបង្គួយខាងកើត]] *[[ប្រាសាទចារ]] *[[ប្រាសាទចេតីយ៍]] *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទអូរផ្អុង]] *[[ប្រាសាទអូរយាង]] *[[ប្រាសាទស្នាយល្អ]] *[[ប្រាសាទស្នួល]] *[[ប្រាសាទស្ពានទ្រុង]] *[[ប្រាសាទស្មានតេង]] *[[ប្រាសាទស្រឡៅ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងផុង]] *[[ប្រាសាទត្រមែង]] *[[ប្រាសាទត្រាវ]] *[[ប្រាសាទត្រាំខ្នារ]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទផូងផាង]] *[[ប្រាសាទផ្លាង]] *[[ប្រាសាទពង្រ]] *[[ប្រាសាទព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រៃក្មេង]] *[[ប្រាសាទព្រៃប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រៃផ្ដៅ]] *[[ប្រាសាទព្រៃមន្ទីរ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាយ]] *[[ប្រាសាទព្រះបាលិលេយ្យ]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទព្រះផ្ទោរ]] *[[ប្រាសាទព្រះពល]] *[[ប្រាសាទព្រះពិធូ]] *[[ប្រាសាទព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទបេងខាងជើង]] *[[ប្រាសាទបេងខាងត្បូង]] *[[ប្រាសាទប្រពីស]] *[[ប្រាសាទប្រែរូប]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច]] *[[ប្រាសាទតានៃ]] *[[ប្រាសាទតុប]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្យង]] *[[ប្រាសាទថ្នល់ដាច់]] *[[ប្រាសាទថ្មបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទទ]] *[[ប្រាសាទទេពប្រណម្យ]] *[[ប្រាសាទនាគព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយសំរែ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយធំ]] *[[ប្រាសាទបាក់រួង]] *[[ប្រាសាទភូមិពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទបាគង]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះឥន្ទកោសីយ៍]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទប៉ាទ្រី]] *[[ប្រាសាទបឹងមាលា]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាខែង]] *[[ប្រាសាទភ្នំបូក]] *[[ប្រាសាទរុន]] *[[ប្រាសាទរោងចិន]] *[[ប្រាសាទរោងរមុង]] *[[ប្រាសាទលលៃ]] *[[ប្រាសាទលាក់នាង]] *[[ប្រាសាទលិច]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទល្បើកព្រៃ]] *[[ប្រាសាទល្បើករុន]] *[[ប្រាសាទវត្តខ្នារ]] *[[ប្រាសាទវិមានអាកាស]] *[[ប្រាសាទវៀន]] *[[ប្រាសាទសង្កែក្បាលក្របី]] *[[ប្រាសាទសំពៅ]] *[[ប្រាសាទស្វាយព្រាហ្មណ៍]] *[[ប្រាសាទស្វាយលើ]] *[[ប្រាសាទអកយំ]] *[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] == [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] == +ប្រាសាទព្រះគោ (ថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង) ឈ្មោះ: ប្រាសាទព្រះគោ រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: ចុងសតវត្សទី ៦ ឆ្នាំ ៦៥៧-៦៨១ នៃ គ.ស. ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: ឃុំថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោមាន​ទីតាំង​​ស្ថិតនៅ​ឃុំ​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ស្រុក​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ប្រាសាទ​មួយ​នេះ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់បែក​ស្ទើរ​អស់​ទៅហើយ ប៉ុន្តែ​ប្រជាជន​នៅតែ​គោរពបូជា ព្រោះថា​នៅ​ទីនោះ​គ្មាន​វត្ថុ​ណា​មកប្រៀបផ្ទឹម និង​ប្រាសាទបុរាណ​របស់​មួយនេះបានឡើយ។ ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​បាន​កសាងឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​ ៦ ​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋក្រហម និង​មាន​ផ្តែរ​កសាង​អំពី​ថ្មភក់ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់​ទ្រុឌទ្រោម​ស្ទើរ​ទាំងស្រុង​ហើយ។​ នៅខាងមុខ​ប្រាសាទ្រាសាទមានកសាងរូបសំណាកព្រះគោមួយយ៉ាងធំថែមទៀតផង ទើបបាន​គេ​ឱ្យឈ្មោះថា ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​មកដល់​សព្វថ្ងៃ។ +ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង ឈ្មោះ: ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: សតវត្សទី ៦-៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: រមណីដ្ឋាន​ប្រសាទប្រាំ​បី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ឃុំ​ថា​ឡា ស្រុក​ថា​ឡា​បូរិ​វ៉ាត់ មាន​ចំងាយ ៦​គីឡូ​ម៉ែត​ពី​ទីក្រុង​ស្ទឹងត្រែង​។ ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវបាន​កសាងឡើង​ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ័​ន្មទី​១ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៦-៧ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​សាសនា​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ហើយ​ប្រាសាទ​នេះ​ភាគច្រើន កសាង​ពី​ឥដ្ឋ លាយ​នឹង​ថ្ម​បាយក្រៀម​។​ រមណីដ្ឋាន​ប្រាសាទ​ប្រាំបី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ចម្ងាយ​ប្រហែល​២​គីឡូ​ម៉ែត ទិសខាងត្បូង​នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ ដែល​ទទួល​នូវ​ការ​បាក់បែក​យ៉ាង​អាណោច​អធម​ស្ទើរតែ​ចង់​អស់ ដោយសារ​តែ​សង្គ្រាម​អស់​រយៈពេល​ជាង​បី​ទសវត្ស ការ​មិន​អើពើ​រវីរវល់​ថែរក្សា ការបំផ្លាញ​របស់ ធម្មជាតិ​ថែមទៀត និង​ការជីក​គាស់​បំផ្លិចបំផ្លាញ​របស់​ជន​អគតិ​មួយចំនួន​ក្នុង​បំណង​សែ្វ​រក​វត្ថុ បុរាណ មាន​តំលៃ​។ ​​នៅពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ប្រាសាទ​ទាំងមូល​គ្មាន​អ្វី​នៅ​សេសសល់​ក្រៅពី​ធ្នឹម​បី​បួន និង ​គ្រឹះ​នោះទេ​។ មាន​ធ្នឹម​មួយ ដ៏​ល្អ​វិចិត្រ ដែល​បាន​ឆ្លាក់​រូប​រា​ហ៊ូ​ឈរ នៅលើ​គោ​បុរៈ នៃ​ក្លោងទ្វារ​ប្រាសាទ ហើយ ដែល មាន​ធ្នឹម​មួយចំនួនធំ​បាន​ធ្លាក់​បាក់បែក​អស់ហើយ ឥឡូវ​នៅសល់​តែ​ដើមឈើ និង​ដើម​ឫស្សី ដុះ​ឡើង ព្រោងព្រាត លប់​តួ​ប្រាសាទ​ទាំងមូល​ទៅហើយ​។ រា​ហ៊ូ គឺជា​អាទិទេព​នៃ​ពេលវេលា នៅក្នុងវប្បធម៌ និង​ប្រណៃ​ទំនៀមទម្លាប់​ខ្មែរ​។​ អាស័យដ្ឋាន: ថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្ទឹងត្រែង កម្ពុជា == [[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]] == *[[ប្រាសាទក្ដុល]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុប]] *[[ប្រាសាទចក]] *[[ប្រាសាទតាមាន់]] *[[ប្រាសាទតាមាន់តូច]] *[[ប្រាសាទតាមាន់ធំ]] *[[ប្រាសាទចន្លាស់ដៃ]] *[[ប្រាសាទដូនទា]] *[[ប្រាសាទតាក្របី]] *[[ប្រាសាទពងទឹក]] *[[ប្រាសាទអំពិល]] *[[ប្រាសាទរវៀង]] *[[ប្រាសាទលំពូក]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទសឹង្ហ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមាន]] *[[ប្រាសាទខ្នារ (ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ)|ប្រាសាទខ្នារ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសថៃ == * [[ប្រាសាទពិមាយ]] * [[ប្រាសាទភ្នំរុង]] * [[ប្រាសាទ​មឿង​តាំ|ប្រាសាទមឿងតាំ]] * [[ប្រាសាទភ្នំក្រវ៉ាន់|ប្រាសាទភ្នំវ៉ាន់]] * [[ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ]] * [[ប្រាសាទមឿងសិង្ហ]] * [[ប្រាសាទភូមិសម្បូណ៌]] * [[ប្រាសាទនាងរង|ប្រាសាទនាងរាំ]] * [[ប្រាសាទប្រាង្គគូ]] * [[ប្រាសាទស៊ីខរភូមិ]] * [[ប្រាសាទជាងប៉ី]] * ប្រាសាទ[[សាលព្រះកាល]] * ប្រាសាទ[[ព្រះប្រាង្គសាមយ៉ត]] * ប្រាសាទ[[វត្តកំពែងលែង]] * ប្រាសាទ[[ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រស៊ីថេប|ស៊ីថេប]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសឡាវ == * [[ប្រាសាទវត្តភូ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសវៀតណាម == * [[ប្រាសាទប្រាំល្វែង]] ឬ[[ប្រាសាទមណ្ឌប]] == តំណភ្ជាប់ក្រៅ == *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html រដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080731001206/http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html |date=2008-07-31 }} (តំបន់ទេសចរណ៍) *[http://www.site-archeologique-khmer.org រមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា] ==<span lang="km" dir="ltr">សូ</span>មមើលផងដែរ== {{កម្ពុជា}} __លាក់មាតិកា__ [[Category:ទេសចរណ៍]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ]] 5lc2hpjxsnh90saepmy6g3suv7vhwh7 339751 339750 2026-08-26T10:47:46Z ~2026-46312-95 52659 /* ខេត្តកំពង់ច្ចាន់ណះកន */ ប្រទេសថៃ 339751 wikitext text/x-wiki == [[ខេត្តកណ្ដាលនារា]] == *[[ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ]] *[[ប្រាសាទរកាជន្លឹង]] == [[ខេត្តកំពង់ច្ចាន់នីមៈ]] == *[[ប្រាសាទគុកព្រីងជ្រុំ]] *[[ប្រាសាទគុកព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទគុកយាយហម]] *[[ប្រាសាទគុក​អំពិលទ្វារ|ប្រាសាទគុកអំពិលទ្វារ]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុកតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទគុកខ្វិត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុត្រពាំងជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបារាយណ៍]] *[[ប្រាសាទវត្តនគរបាជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំត្រប់]] *[[ប្រាសាទភ្នំជើងព្រៃ]] *[[ប្រាសាទភ្នំធំ]] *[[ប្រាសាទវត្តព្រះធាតុថ្មដា]] *[[ប្រាសាទស្រះត្រប់]] *[[ប្រាសាទហាន់ជ័យ]] == [[ខេត្តកំពង់ច្ចាន់ណះកន]] == *[[ប្រាសាទភ្នំក្អែកពង]] == [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] == *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទស្រី (កំពង់ឆ្នាំង)]] *[[ប្រាសាទភ្នំថ្មដុះ|ប្រាសាទភ្នំជីដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំទីពីរ]] *[[ប្រាសាទពណ្ណរាយ]] *[[ប្រាសាទប្រុស|ប្រាសាទសខ្ល]] == [[ខេត្តកំពង់ធំ]] == *[[ប្រាសាទគុកនគរ]] *[[ប្រាសាទគុកបារែងចាស់]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងលិច]] *[[ប្រាសាទភូមិរាំង|ប្រាសាទភូមិវាំង]] *[[ប្រាសាទគោករកា]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត|ប្រាសាទអណ្តែត]] *[[ប្រាសាទស្វាយអៀ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបារៀង]] *[[ប្រាសាទអំពិលរលំ]] *[[ប្រាសាទសំបូរ]] *[[ប្រាសាទគុកវិហារ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទក្បាលជ្រុក|ប្រាសាទក្បាលជ្រូក]] *[[ប្រាសាទសណ្តាន់]] *[[ប្រាសាទស្រង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទបុស្សរាម]] *[[ប្រាសាទអុក]] *[[ប្រាសាទតោ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងរពាក់]] *[[ប្រាសាទគក់ទ្រូង]] *[[ប្រាសាទដូងមោង|ប្រាសាទដូនមោង]] *[[ប្រាសាទតាមុំ]] *[[ប្រាសាទរបងរមាស]] *[[ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍|ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍]] *[[ប្រាសាទឫស្សីរលាក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រើស]] *[[ប្រាសាទទ្វារក្ដី]] *[[ប្រាសាទដើមចាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្ទោង]] *[[ប្រាសាទបាកាន]] *[[ប្រាសាទភូមិប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទយាយព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទវាលគុកក្លុង]] *[[ប្រាសាទសិរីសាច]] *[[ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក]] *[[ប្រាសាទសំរោងព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទស្រាយអៀ|ប្រាសាទអ្នកតាប៉ាលោក]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុរកា]] == [[ខេត្តកំពត]] == *[[ប្រាសាទភ្នំខ្យង]] *[[ប្រាសាទភ្នំឈ្ងោក]] *[[ប្រាសាទភ្នំទទឹង]] *[[ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ]] == [[ខេត្តក្រចេះ]] == *[[ប្រាសាទល្បើកស្រុត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាន់ពីរ]] == [[ខេត្តតាកែវ]] == *[[ប្រាសាទតាព្រហ្មទន្លេបាទី]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទជប់ពល]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ (ខេត្តតាកែវ)|ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទភ្នំជីសូរ]] *[[ប្រាសាទយាយពៅ]] *[[ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ]] *[[ប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ]] *[[ប្រាសាទថ្មដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំដា]] *[[ប្រាសាទស្រី]] == [[ខេត្តត្បូងឃ្មុំ]] == *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុធំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុសម្ដី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវ៉ាន|ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវាន]] *[[ប្រាសាទជើងអង]] *[[ប្រាសាទព្រៃគី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបាស្រី|ប្រាសាទបាស្រី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច|ប្រាសាទព្រះធាតុតូច (ភូមិពពេល)]] *[[ប្រាសាទភូមិមៀន]] == [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]] == *ប្រាសាទភ្នំព្រះនេត្រព្រះ(ប្រាសាទភ្នំព្រះបាទ) *ប្រាសាទចេតិយ៍ *ប្រាសាទឡោតេ *ប្រាសាទភ្នំកូនខ្លែង *ប្រាសាទសំរោង *[[ប្រាសាទកងវ៉ា|ប្រាសាទភ្នំកងវ៉ា]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយទ័ព]] *ប្រាសាទតាអ៉ឹម *ប្រាសាទយាយជូ *ប្រាសាទយាយគុំ *ប្រាសាទចញ្ចឹមត្រី *ប្រាសាទតាណែម *ប្រាសាទសំណាងតាសុខ *ប្រាសាទតាប្លាំង *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម (បន្ទាយឆ្មារ)|ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងជើង *ប្រាសាទតុប *ប្រាសាទប្រុស *ប្រាសាទត្រពាំងរមាំង *ប្រាសាទល្បើកល្វា *ប្រាសាទក្រហម *ប្រាសាទពន្លាក់ *ប្រាសាទកូនដំរី *ប្រាសាទដំបូក *[[ប្រាសាទល្បើកស្វាយ]] *[[ប្រាសាទល្បើកអំពិល]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រាវ]] *ប្រាសាទគុក *[[ប្រាសាទភៀសខាងកើត]] == [[ខេត្តបាត់ដំបង]] == *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទបាសែត]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាណន់]] *[[ប្រាសាទវត្តឯកភ្នំ]] *ប្រាសាទដូនទ្រី(វត្តដូនទ្រីជើងស្រុកមោងឬស្សី) *ប្រាសាទទួលបល្ល័ង្គ(នៅភាគអគ្នេយ៍វត្តអន្លង់កូបស្រុកមោងឬស្សីបាត់រូបរាងទាំងស្រុងតែសល់រូបចម្លាក់ព្រះលោកេសូមួយតម្កល់នៅសារមន្ទីជាតិ) == [[ខេត្តព្រៃវែង]] == *[[ប្រាសាទចុងស្រុក]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ]] == [[ខេត្តស្វាយរៀង]] == * [[ប្រាសាទបាសាក់]] * [[ប្រាសាទជាហោ]] == [[ខេត្តព្រះវិហារ]] == *[[ប្រាសាទកន្ទប់]] * [[ប្រាសាទព្រះថ្កោល]] *[[ប្រាសាទកាត់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍]] *[[ប្រាសាទក្រចាប់]] *[[ប្រាសាទក្រពុំឈូក]] *[[ប្រាសាទខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទគោកបេង]] *[[ប្រាសាទឈូក]] *[[ប្រាសាទដប់]] *[[ប្រាសាទគោល]] *[[ប្រាសាទចិន]] *[[ប្រាសាទចិនចូលកាសកូ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំងជ្រំខាងកើត]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្នារសែនកែវ]] *[[ប្រាសាទតាប៉ាង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងគុក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងពងទឹក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងស្វាយ]] * [[ប្រាសាទចតុមុខ]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទបឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងប៉ែនជុំ]] *[[ប្រាសាទជាន់ស្រាំ]] *[[ប្រាសាទធំ]] *[[ប្រាសាទនរាយ]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយពីរជាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយយួន]] *[[ប្រាសាទបឹងស្រែលិច]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន (កំពង់ស្វាយ)]] *[[ប្រាសាទព្រះដំរី]] *[[ប្រាសាទព្រះស្ទឹង]] *[[ប្រាសាទភ្នំព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទភ្នំម្រេច]] *[[ប្រាសាទរើល]] *[[ប្រាសាទសង្កែ]] *[[ប្រាសាទសំឡាញ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទអ្នកបួស]] *[[ប្រាសាទថ្នឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងវែង]] *[[ប្រាសាទដាន]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងឬស្សី]] *[[ប្រាសាទអណ្តូងគុក]] *[[ប្រាសាទច្រាប]] == [[រាជធានីភ្នំពេញ]] == * [[ប្រាសាទពោធិលោម]] * ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ == ខេត្តសៀមរាប == *[[ប្រាសាទកណ្ដាលដុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទកន្សែង]] *[[ប្រាសាទកី]] *[[ប្រាសាទកុដិគូរ]] *[[ប្រាសាទកុដ្តិស្វរៈ]] *[[ប្រាសាទកំពង់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកំពង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគម]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគមធំ]] *[[ប្រាសាទក្បាលរមាស]] * [[ប្រាសាទក្ដឿង]] *[[ប្រាសាទក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទក្រហម]] *[[ប្រាសាទក្រឡាញ់]] *[[ប្រាសាទក្រឡោងសង្កែ]] *[[ប្រាសាទក្រោលគោ]] *[[ប្រាសាទក្អែកទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្ពប]] *[[ប្រាសាទខ្លាគ្រហឹម]] *[[ប្រាសាទគងភ្លុក]] *[[ប្រាសាទគុកត្រពាំងល្ពៅ]] *[[ប្រាសាទគោកចក]] *[[ប្រាសាទគោកចាន់]] *[[ប្រាសាទគោកប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទគោកពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទគោកព្រៃគូ]] *[[ប្រាសាទគោកស្លាកែត]] *[[ប្រាសាទគោកអូរជ្រុង]] *[[ប្រាសាទគោកឯត្បូង]] *[[ប្រាសាទចៅសាយទេវតា]] *[[ប្រាសាទចៅស្រីវិបុល]] *[[ប្រាសាទដូនចាន់]] *[[ប្រាសាទដូនដៀវ]] *[[ប្រាសាទបាពួន]] *[[ប្រាសាទបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទបាយ័ន]] *[[ប្រាសាទតាស្រី]] *[[ប្រាសាទតាអាន]] *[[ប្រាសាទតាអុង]] *[[ប្រាសាទតាឥន្ទ]] *[[ប្រាសាទដំរីក្រាប]] *[[ប្រាសាទណងឃូ]] *[[ប្រាសាទតាកៀវ]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទទន្លេស្ងួត]] *[[ប្រាសាទទម្រោប]] *[[ប្រាសាទទ័ពជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំកំបុត]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រោម]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទអ្នកតា]] *[[ប្រាសាទធម្មនន្ត]] *[[ប្រាសាទធ្នូ]] *[[ប្រាសាទគោកសំរោង]] *[[ប្រាសាទគោករមៀត]] *[[ប្រាសាទគោកសេះ]] *[[ប្រាសាទបាគង់]] *[[ប្រាសាទបាតជុំ]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃខ្ញៀន]] *[[ប្រាសាទដុតស្ដេចគំលង់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងទទឹងថ្ងៃ]] *[[ប្រាសាទតាព្រួច]] *[[ប្រាសាទតាមា]] *[[ប្រាសាទតាមឿន]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយអំពិល]] *[[ប្រាសាទតាសោម]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយក្តី]] *[[ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង]] *[[ប្រាសាទបង្កោង]] *[[ប្រាសាទបង្គួយខាងកើត]] *[[ប្រាសាទចារ]] *[[ប្រាសាទចេតីយ៍]] *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទអូរផ្អុង]] *[[ប្រាសាទអូរយាង]] *[[ប្រាសាទស្នាយល្អ]] *[[ប្រាសាទស្នួល]] *[[ប្រាសាទស្ពានទ្រុង]] *[[ប្រាសាទស្មានតេង]] *[[ប្រាសាទស្រឡៅ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងផុង]] *[[ប្រាសាទត្រមែង]] *[[ប្រាសាទត្រាវ]] *[[ប្រាសាទត្រាំខ្នារ]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទផូងផាង]] *[[ប្រាសាទផ្លាង]] *[[ប្រាសាទពង្រ]] *[[ប្រាសាទព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រៃក្មេង]] *[[ប្រាសាទព្រៃប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រៃផ្ដៅ]] *[[ប្រាសាទព្រៃមន្ទីរ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាយ]] *[[ប្រាសាទព្រះបាលិលេយ្យ]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទព្រះផ្ទោរ]] *[[ប្រាសាទព្រះពល]] *[[ប្រាសាទព្រះពិធូ]] *[[ប្រាសាទព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទបេងខាងជើង]] *[[ប្រាសាទបេងខាងត្បូង]] *[[ប្រាសាទប្រពីស]] *[[ប្រាសាទប្រែរូប]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច]] *[[ប្រាសាទតានៃ]] *[[ប្រាសាទតុប]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្យង]] *[[ប្រាសាទថ្នល់ដាច់]] *[[ប្រាសាទថ្មបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទទ]] *[[ប្រាសាទទេពប្រណម្យ]] *[[ប្រាសាទនាគព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយសំរែ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយធំ]] *[[ប្រាសាទបាក់រួង]] *[[ប្រាសាទភូមិពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទបាគង]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះឥន្ទកោសីយ៍]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទប៉ាទ្រី]] *[[ប្រាសាទបឹងមាលា]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាខែង]] *[[ប្រាសាទភ្នំបូក]] *[[ប្រាសាទរុន]] *[[ប្រាសាទរោងចិន]] *[[ប្រាសាទរោងរមុង]] *[[ប្រាសាទលលៃ]] *[[ប្រាសាទលាក់នាង]] *[[ប្រាសាទលិច]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទល្បើកព្រៃ]] *[[ប្រាសាទល្បើករុន]] *[[ប្រាសាទវត្តខ្នារ]] *[[ប្រាសាទវិមានអាកាស]] *[[ប្រាសាទវៀន]] *[[ប្រាសាទសង្កែក្បាលក្របី]] *[[ប្រាសាទសំពៅ]] *[[ប្រាសាទស្វាយព្រាហ្មណ៍]] *[[ប្រាសាទស្វាយលើ]] *[[ប្រាសាទអកយំ]] *[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] == [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] == +ប្រាសាទព្រះគោ (ថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង) ឈ្មោះ: ប្រាសាទព្រះគោ រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: ចុងសតវត្សទី ៦ ឆ្នាំ ៦៥៧-៦៨១ នៃ គ.ស. ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: ឃុំថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោមាន​ទីតាំង​​ស្ថិតនៅ​ឃុំ​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ស្រុក​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ប្រាសាទ​មួយ​នេះ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់បែក​ស្ទើរ​អស់​ទៅហើយ ប៉ុន្តែ​ប្រជាជន​នៅតែ​គោរពបូជា ព្រោះថា​នៅ​ទីនោះ​គ្មាន​វត្ថុ​ណា​មកប្រៀបផ្ទឹម និង​ប្រាសាទបុរាណ​របស់​មួយនេះបានឡើយ។ ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​បាន​កសាងឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​ ៦ ​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋក្រហម និង​មាន​ផ្តែរ​កសាង​អំពី​ថ្មភក់ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់​ទ្រុឌទ្រោម​ស្ទើរ​ទាំងស្រុង​ហើយ។​ នៅខាងមុខ​ប្រាសាទ្រាសាទមានកសាងរូបសំណាកព្រះគោមួយយ៉ាងធំថែមទៀតផង ទើបបាន​គេ​ឱ្យឈ្មោះថា ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​មកដល់​សព្វថ្ងៃ។ +ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង ឈ្មោះ: ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: សតវត្សទី ៦-៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: រមណីដ្ឋាន​ប្រសាទប្រាំ​បី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ឃុំ​ថា​ឡា ស្រុក​ថា​ឡា​បូរិ​វ៉ាត់ មាន​ចំងាយ ៦​គីឡូ​ម៉ែត​ពី​ទីក្រុង​ស្ទឹងត្រែង​។ ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវបាន​កសាងឡើង​ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ័​ន្មទី​១ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៦-៧ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​សាសនា​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ហើយ​ប្រាសាទ​នេះ​ភាគច្រើន កសាង​ពី​ឥដ្ឋ លាយ​នឹង​ថ្ម​បាយក្រៀម​។​ រមណីដ្ឋាន​ប្រាសាទ​ប្រាំបី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ចម្ងាយ​ប្រហែល​២​គីឡូ​ម៉ែត ទិសខាងត្បូង​នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ ដែល​ទទួល​នូវ​ការ​បាក់បែក​យ៉ាង​អាណោច​អធម​ស្ទើរតែ​ចង់​អស់ ដោយសារ​តែ​សង្គ្រាម​អស់​រយៈពេល​ជាង​បី​ទសវត្ស ការ​មិន​អើពើ​រវីរវល់​ថែរក្សា ការបំផ្លាញ​របស់ ធម្មជាតិ​ថែមទៀត និង​ការជីក​គាស់​បំផ្លិចបំផ្លាញ​របស់​ជន​អគតិ​មួយចំនួន​ក្នុង​បំណង​សែ្វ​រក​វត្ថុ បុរាណ មាន​តំលៃ​។ ​​នៅពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ប្រាសាទ​ទាំងមូល​គ្មាន​អ្វី​នៅ​សេសសល់​ក្រៅពី​ធ្នឹម​បី​បួន និង ​គ្រឹះ​នោះទេ​។ មាន​ធ្នឹម​មួយ ដ៏​ល្អ​វិចិត្រ ដែល​បាន​ឆ្លាក់​រូប​រា​ហ៊ូ​ឈរ នៅលើ​គោ​បុរៈ នៃ​ក្លោងទ្វារ​ប្រាសាទ ហើយ ដែល មាន​ធ្នឹម​មួយចំនួនធំ​បាន​ធ្លាក់​បាក់បែក​អស់ហើយ ឥឡូវ​នៅសល់​តែ​ដើមឈើ និង​ដើម​ឫស្សី ដុះ​ឡើង ព្រោងព្រាត លប់​តួ​ប្រាសាទ​ទាំងមូល​ទៅហើយ​។ រា​ហ៊ូ គឺជា​អាទិទេព​នៃ​ពេលវេលា នៅក្នុងវប្បធម៌ និង​ប្រណៃ​ទំនៀមទម្លាប់​ខ្មែរ​។​ អាស័យដ្ឋាន: ថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្ទឹងត្រែង កម្ពុជា == [[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]] == *[[ប្រាសាទក្ដុល]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុប]] *[[ប្រាសាទចក]] *[[ប្រាសាទតាមាន់]] *[[ប្រាសាទតាមាន់តូច]] *[[ប្រាសាទតាមាន់ធំ]] *[[ប្រាសាទចន្លាស់ដៃ]] *[[ប្រាសាទដូនទា]] *[[ប្រាសាទតាក្របី]] *[[ប្រាសាទពងទឹក]] *[[ប្រាសាទអំពិល]] *[[ប្រាសាទរវៀង]] *[[ប្រាសាទលំពូក]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទសឹង្ហ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមាន]] *[[ប្រាសាទខ្នារ (ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ)|ប្រាសាទខ្នារ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសថៃ == * [[ប្រាសាទពិមាយ]] * [[ប្រាសាទភ្នំរុង]] * [[ប្រាសាទ​មឿង​តាំ|ប្រាសាទមឿងតាំ]] * [[ប្រាសាទភ្នំក្រវ៉ាន់|ប្រាសាទភ្នំវ៉ាន់]] * [[ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ]] * [[ប្រាសាទមឿងសិង្ហ]] * [[ប្រាសាទភូមិសម្បូណ៌]] * [[ប្រាសាទនាងរង|ប្រាសាទនាងរាំ]] * [[ប្រាសាទប្រាង្គគូ]] * [[ប្រាសាទស៊ីខរភូមិ]] * [[ប្រាសាទជាងប៉ី]] * ប្រាសាទ[[សាលព្រះកាល]] * ប្រាសាទ[[ព្រះប្រាង្គសាមយ៉ត]] * ប្រាសាទ[[វត្តកំពែងលែង]] * ប្រាសាទ[[ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រស៊ីថេប|ស៊ីថេប]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសឡាវ == * [[ប្រាសាទវត្តភូ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសវៀតណាម == * [[ប្រាសាទប្រាំល្វែង]] ឬ[[ប្រាសាទមណ្ឌប]] == តំណភ្ជាប់ក្រៅ == *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html រដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080731001206/http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html |date=2008-07-31 }} (តំបន់ទេសចរណ៍) *[http://www.site-archeologique-khmer.org រមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា] ==<span lang="km" dir="ltr">សូ</span>មមើលផងដែរ== {{កម្ពុជា}} __លាក់មាតិកា__ [[Category:ទេសចរណ៍]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ]] g20gag1rfvqeppg51gsrgryxygb9x2c 339752 339751 2026-08-26T10:50:23Z ~2026-46312-95 52659 /* ខេត្តកំពង់ច្ចាន់អាតិ្យជាយ៉យ៉ា */ ប្រទេសថៃ 339752 wikitext text/x-wiki == [[ខេត្តកណ្ដាលនារា]] == *[[ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ]] *[[ប្រាសាទរកាជន្លឹង]] == [[ខេត្តកំពង់ច្ចាន់នីមៈ]] == *[[ប្រាសាទគុកព្រីងជ្រុំ]] *[[ប្រាសាទគុកព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទគុកយាយហម]] *[[ប្រាសាទគុក​អំពិលទ្វារ|ប្រាសាទគុកអំពិលទ្វារ]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុកតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទគុកខ្វិត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុត្រពាំងជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបារាយណ៍]] *[[ប្រាសាទវត្តនគរបាជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំត្រប់]] *[[ប្រាសាទភ្នំជើងព្រៃ]] *[[ប្រាសាទភ្នំធំ]] *[[ប្រាសាទវត្តព្រះធាតុថ្មដា]] *[[ប្រាសាទស្រះត្រប់]] *[[ប្រាសាទហាន់ជ័យ]] == [[ខេត្តកំពង់ច្ចាន់ណះកន]] == *[[ប្រាសាទភ្នំក្អែកពង]] == [[ខេត្តកំពង់ច្ចាន់អាតិ្យជាយ៉យ៉ា]] == *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទស្រី (កំពង់ឆ្នាំង)]] *[[ប្រាសាទភ្នំថ្មដុះ|ប្រាសាទភ្នំជីដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំទីពីរ]] *[[ប្រាសាទពណ្ណរាយ]] *[[ប្រាសាទប្រុស|ប្រាសាទសខ្ល]] == [[ខេត្តកំពង់ធំ]] == *[[ប្រាសាទគុកនគរ]] *[[ប្រាសាទគុកបារែងចាស់]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងលិច]] *[[ប្រាសាទភូមិរាំង|ប្រាសាទភូមិវាំង]] *[[ប្រាសាទគោករកា]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត|ប្រាសាទអណ្តែត]] *[[ប្រាសាទស្វាយអៀ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបារៀង]] *[[ប្រាសាទអំពិលរលំ]] *[[ប្រាសាទសំបូរ]] *[[ប្រាសាទគុកវិហារ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទក្បាលជ្រុក|ប្រាសាទក្បាលជ្រូក]] *[[ប្រាសាទសណ្តាន់]] *[[ប្រាសាទស្រង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទបុស្សរាម]] *[[ប្រាសាទអុក]] *[[ប្រាសាទតោ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងរពាក់]] *[[ប្រាសាទគក់ទ្រូង]] *[[ប្រាសាទដូងមោង|ប្រាសាទដូនមោង]] *[[ប្រាសាទតាមុំ]] *[[ប្រាសាទរបងរមាស]] *[[ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍|ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍]] *[[ប្រាសាទឫស្សីរលាក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រើស]] *[[ប្រាសាទទ្វារក្ដី]] *[[ប្រាសាទដើមចាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្ទោង]] *[[ប្រាសាទបាកាន]] *[[ប្រាសាទភូមិប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទយាយព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទវាលគុកក្លុង]] *[[ប្រាសាទសិរីសាច]] *[[ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក]] *[[ប្រាសាទសំរោងព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទស្រាយអៀ|ប្រាសាទអ្នកតាប៉ាលោក]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុរកា]] == [[ខេត្តកំពត]] == *[[ប្រាសាទភ្នំខ្យង]] *[[ប្រាសាទភ្នំឈ្ងោក]] *[[ប្រាសាទភ្នំទទឹង]] *[[ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ]] == [[ខេត្តក្រចេះ]] == *[[ប្រាសាទល្បើកស្រុត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាន់ពីរ]] == [[ខេត្តតាកែវ]] == *[[ប្រាសាទតាព្រហ្មទន្លេបាទី]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទជប់ពល]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ (ខេត្តតាកែវ)|ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទភ្នំជីសូរ]] *[[ប្រាសាទយាយពៅ]] *[[ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ]] *[[ប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ]] *[[ប្រាសាទថ្មដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំដា]] *[[ប្រាសាទស្រី]] == [[ខេត្តត្បូងឃ្មុំ]] == *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុធំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុសម្ដី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវ៉ាន|ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវាន]] *[[ប្រាសាទជើងអង]] *[[ប្រាសាទព្រៃគី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបាស្រី|ប្រាសាទបាស្រី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច|ប្រាសាទព្រះធាតុតូច (ភូមិពពេល)]] *[[ប្រាសាទភូមិមៀន]] == [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]] == *ប្រាសាទភ្នំព្រះនេត្រព្រះ(ប្រាសាទភ្នំព្រះបាទ) *ប្រាសាទចេតិយ៍ *ប្រាសាទឡោតេ *ប្រាសាទភ្នំកូនខ្លែង *ប្រាសាទសំរោង *[[ប្រាសាទកងវ៉ា|ប្រាសាទភ្នំកងវ៉ា]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយទ័ព]] *ប្រាសាទតាអ៉ឹម *ប្រាសាទយាយជូ *ប្រាសាទយាយគុំ *ប្រាសាទចញ្ចឹមត្រី *ប្រាសាទតាណែម *ប្រាសាទសំណាងតាសុខ *ប្រាសាទតាប្លាំង *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម (បន្ទាយឆ្មារ)|ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងជើង *ប្រាសាទតុប *ប្រាសាទប្រុស *ប្រាសាទត្រពាំងរមាំង *ប្រាសាទល្បើកល្វា *ប្រាសាទក្រហម *ប្រាសាទពន្លាក់ *ប្រាសាទកូនដំរី *ប្រាសាទដំបូក *[[ប្រាសាទល្បើកស្វាយ]] *[[ប្រាសាទល្បើកអំពិល]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រាវ]] *ប្រាសាទគុក *[[ប្រាសាទភៀសខាងកើត]] == [[ខេត្តបាត់ដំបង]] == *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទបាសែត]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាណន់]] *[[ប្រាសាទវត្តឯកភ្នំ]] *ប្រាសាទដូនទ្រី(វត្តដូនទ្រីជើងស្រុកមោងឬស្សី) *ប្រាសាទទួលបល្ល័ង្គ(នៅភាគអគ្នេយ៍វត្តអន្លង់កូបស្រុកមោងឬស្សីបាត់រូបរាងទាំងស្រុងតែសល់រូបចម្លាក់ព្រះលោកេសូមួយតម្កល់នៅសារមន្ទីជាតិ) == [[ខេត្តព្រៃវែង]] == *[[ប្រាសាទចុងស្រុក]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ]] == [[ខេត្តស្វាយរៀង]] == * [[ប្រាសាទបាសាក់]] * [[ប្រាសាទជាហោ]] == [[ខេត្តព្រះវិហារ]] == *[[ប្រាសាទកន្ទប់]] * [[ប្រាសាទព្រះថ្កោល]] *[[ប្រាសាទកាត់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍]] *[[ប្រាសាទក្រចាប់]] *[[ប្រាសាទក្រពុំឈូក]] *[[ប្រាសាទខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទគោកបេង]] *[[ប្រាសាទឈូក]] *[[ប្រាសាទដប់]] *[[ប្រាសាទគោល]] *[[ប្រាសាទចិន]] *[[ប្រាសាទចិនចូលកាសកូ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំងជ្រំខាងកើត]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្នារសែនកែវ]] *[[ប្រាសាទតាប៉ាង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងគុក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងពងទឹក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងស្វាយ]] * [[ប្រាសាទចតុមុខ]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទបឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងប៉ែនជុំ]] *[[ប្រាសាទជាន់ស្រាំ]] *[[ប្រាសាទធំ]] *[[ប្រាសាទនរាយ]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយពីរជាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយយួន]] *[[ប្រាសាទបឹងស្រែលិច]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន (កំពង់ស្វាយ)]] *[[ប្រាសាទព្រះដំរី]] *[[ប្រាសាទព្រះស្ទឹង]] *[[ប្រាសាទភ្នំព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទភ្នំម្រេច]] *[[ប្រាសាទរើល]] *[[ប្រាសាទសង្កែ]] *[[ប្រាសាទសំឡាញ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទអ្នកបួស]] *[[ប្រាសាទថ្នឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងវែង]] *[[ប្រាសាទដាន]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងឬស្សី]] *[[ប្រាសាទអណ្តូងគុក]] *[[ប្រាសាទច្រាប]] == [[រាជធានីភ្នំពេញ]] == * [[ប្រាសាទពោធិលោម]] * ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ == ខេត្តសៀមរាប == *[[ប្រាសាទកណ្ដាលដុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទកន្សែង]] *[[ប្រាសាទកី]] *[[ប្រាសាទកុដិគូរ]] *[[ប្រាសាទកុដ្តិស្វរៈ]] *[[ប្រាសាទកំពង់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកំពង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគម]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគមធំ]] *[[ប្រាសាទក្បាលរមាស]] * [[ប្រាសាទក្ដឿង]] *[[ប្រាសាទក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទក្រហម]] *[[ប្រាសាទក្រឡាញ់]] *[[ប្រាសាទក្រឡោងសង្កែ]] *[[ប្រាសាទក្រោលគោ]] *[[ប្រាសាទក្អែកទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្ពប]] *[[ប្រាសាទខ្លាគ្រហឹម]] *[[ប្រាសាទគងភ្លុក]] *[[ប្រាសាទគុកត្រពាំងល្ពៅ]] *[[ប្រាសាទគោកចក]] *[[ប្រាសាទគោកចាន់]] *[[ប្រាសាទគោកប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទគោកពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទគោកព្រៃគូ]] *[[ប្រាសាទគោកស្លាកែត]] *[[ប្រាសាទគោកអូរជ្រុង]] *[[ប្រាសាទគោកឯត្បូង]] *[[ប្រាសាទចៅសាយទេវតា]] *[[ប្រាសាទចៅស្រីវិបុល]] *[[ប្រាសាទដូនចាន់]] *[[ប្រាសាទដូនដៀវ]] *[[ប្រាសាទបាពួន]] *[[ប្រាសាទបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទបាយ័ន]] *[[ប្រាសាទតាស្រី]] *[[ប្រាសាទតាអាន]] *[[ប្រាសាទតាអុង]] *[[ប្រាសាទតាឥន្ទ]] *[[ប្រាសាទដំរីក្រាប]] *[[ប្រាសាទណងឃូ]] *[[ប្រាសាទតាកៀវ]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទទន្លេស្ងួត]] *[[ប្រាសាទទម្រោប]] *[[ប្រាសាទទ័ពជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំកំបុត]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រោម]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទអ្នកតា]] *[[ប្រាសាទធម្មនន្ត]] *[[ប្រាសាទធ្នូ]] *[[ប្រាសាទគោកសំរោង]] *[[ប្រាសាទគោករមៀត]] *[[ប្រាសាទគោកសេះ]] *[[ប្រាសាទបាគង់]] *[[ប្រាសាទបាតជុំ]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃខ្ញៀន]] *[[ប្រាសាទដុតស្ដេចគំលង់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងទទឹងថ្ងៃ]] *[[ប្រាសាទតាព្រួច]] *[[ប្រាសាទតាមា]] *[[ប្រាសាទតាមឿន]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយអំពិល]] *[[ប្រាសាទតាសោម]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយក្តី]] *[[ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង]] *[[ប្រាសាទបង្កោង]] *[[ប្រាសាទបង្គួយខាងកើត]] *[[ប្រាសាទចារ]] *[[ប្រាសាទចេតីយ៍]] *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទអូរផ្អុង]] *[[ប្រាសាទអូរយាង]] *[[ប្រាសាទស្នាយល្អ]] *[[ប្រាសាទស្នួល]] *[[ប្រាសាទស្ពានទ្រុង]] *[[ប្រាសាទស្មានតេង]] *[[ប្រាសាទស្រឡៅ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងផុង]] *[[ប្រាសាទត្រមែង]] *[[ប្រាសាទត្រាវ]] *[[ប្រាសាទត្រាំខ្នារ]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទផូងផាង]] *[[ប្រាសាទផ្លាង]] *[[ប្រាសាទពង្រ]] *[[ប្រាសាទព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រៃក្មេង]] *[[ប្រាសាទព្រៃប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រៃផ្ដៅ]] *[[ប្រាសាទព្រៃមន្ទីរ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាយ]] *[[ប្រាសាទព្រះបាលិលេយ្យ]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទព្រះផ្ទោរ]] *[[ប្រាសាទព្រះពល]] *[[ប្រាសាទព្រះពិធូ]] *[[ប្រាសាទព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទបេងខាងជើង]] *[[ប្រាសាទបេងខាងត្បូង]] *[[ប្រាសាទប្រពីស]] *[[ប្រាសាទប្រែរូប]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច]] *[[ប្រាសាទតានៃ]] *[[ប្រាសាទតុប]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្យង]] *[[ប្រាសាទថ្នល់ដាច់]] *[[ប្រាសាទថ្មបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទទ]] *[[ប្រាសាទទេពប្រណម្យ]] *[[ប្រាសាទនាគព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយសំរែ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយធំ]] *[[ប្រាសាទបាក់រួង]] *[[ប្រាសាទភូមិពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទបាគង]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះឥន្ទកោសីយ៍]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទប៉ាទ្រី]] *[[ប្រាសាទបឹងមាលា]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាខែង]] *[[ប្រាសាទភ្នំបូក]] *[[ប្រាសាទរុន]] *[[ប្រាសាទរោងចិន]] *[[ប្រាសាទរោងរមុង]] *[[ប្រាសាទលលៃ]] *[[ប្រាសាទលាក់នាង]] *[[ប្រាសាទលិច]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទល្បើកព្រៃ]] *[[ប្រាសាទល្បើករុន]] *[[ប្រាសាទវត្តខ្នារ]] *[[ប្រាសាទវិមានអាកាស]] *[[ប្រាសាទវៀន]] *[[ប្រាសាទសង្កែក្បាលក្របី]] *[[ប្រាសាទសំពៅ]] *[[ប្រាសាទស្វាយព្រាហ្មណ៍]] *[[ប្រាសាទស្វាយលើ]] *[[ប្រាសាទអកយំ]] *[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] == [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] == +ប្រាសាទព្រះគោ (ថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង) ឈ្មោះ: ប្រាសាទព្រះគោ រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: ចុងសតវត្សទី ៦ ឆ្នាំ ៦៥៧-៦៨១ នៃ គ.ស. ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: ឃុំថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោមាន​ទីតាំង​​ស្ថិតនៅ​ឃុំ​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ស្រុក​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ប្រាសាទ​មួយ​នេះ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់បែក​ស្ទើរ​អស់​ទៅហើយ ប៉ុន្តែ​ប្រជាជន​នៅតែ​គោរពបូជា ព្រោះថា​នៅ​ទីនោះ​គ្មាន​វត្ថុ​ណា​មកប្រៀបផ្ទឹម និង​ប្រាសាទបុរាណ​របស់​មួយនេះបានឡើយ។ ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​បាន​កសាងឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​ ៦ ​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋក្រហម និង​មាន​ផ្តែរ​កសាង​អំពី​ថ្មភក់ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់​ទ្រុឌទ្រោម​ស្ទើរ​ទាំងស្រុង​ហើយ។​ នៅខាងមុខ​ប្រាសាទ្រាសាទមានកសាងរូបសំណាកព្រះគោមួយយ៉ាងធំថែមទៀតផង ទើបបាន​គេ​ឱ្យឈ្មោះថា ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​មកដល់​សព្វថ្ងៃ។ +ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង ឈ្មោះ: ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: សតវត្សទី ៦-៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: រមណីដ្ឋាន​ប្រសាទប្រាំ​បី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ឃុំ​ថា​ឡា ស្រុក​ថា​ឡា​បូរិ​វ៉ាត់ មាន​ចំងាយ ៦​គីឡូ​ម៉ែត​ពី​ទីក្រុង​ស្ទឹងត្រែង​។ ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវបាន​កសាងឡើង​ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ័​ន្មទី​១ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៦-៧ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​សាសនា​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ហើយ​ប្រាសាទ​នេះ​ភាគច្រើន កសាង​ពី​ឥដ្ឋ លាយ​នឹង​ថ្ម​បាយក្រៀម​។​ រមណីដ្ឋាន​ប្រាសាទ​ប្រាំបី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ចម្ងាយ​ប្រហែល​២​គីឡូ​ម៉ែត ទិសខាងត្បូង​នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ ដែល​ទទួល​នូវ​ការ​បាក់បែក​យ៉ាង​អាណោច​អធម​ស្ទើរតែ​ចង់​អស់ ដោយសារ​តែ​សង្គ្រាម​អស់​រយៈពេល​ជាង​បី​ទសវត្ស ការ​មិន​អើពើ​រវីរវល់​ថែរក្សា ការបំផ្លាញ​របស់ ធម្មជាតិ​ថែមទៀត និង​ការជីក​គាស់​បំផ្លិចបំផ្លាញ​របស់​ជន​អគតិ​មួយចំនួន​ក្នុង​បំណង​សែ្វ​រក​វត្ថុ បុរាណ មាន​តំលៃ​។ ​​នៅពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ប្រាសាទ​ទាំងមូល​គ្មាន​អ្វី​នៅ​សេសសល់​ក្រៅពី​ធ្នឹម​បី​បួន និង ​គ្រឹះ​នោះទេ​។ មាន​ធ្នឹម​មួយ ដ៏​ល្អ​វិចិត្រ ដែល​បាន​ឆ្លាក់​រូប​រា​ហ៊ូ​ឈរ នៅលើ​គោ​បុរៈ នៃ​ក្លោងទ្វារ​ប្រាសាទ ហើយ ដែល មាន​ធ្នឹម​មួយចំនួនធំ​បាន​ធ្លាក់​បាក់បែក​អស់ហើយ ឥឡូវ​នៅសល់​តែ​ដើមឈើ និង​ដើម​ឫស្សី ដុះ​ឡើង ព្រោងព្រាត លប់​តួ​ប្រាសាទ​ទាំងមូល​ទៅហើយ​។ រា​ហ៊ូ គឺជា​អាទិទេព​នៃ​ពេលវេលា នៅក្នុងវប្បធម៌ និង​ប្រណៃ​ទំនៀមទម្លាប់​ខ្មែរ​។​ អាស័យដ្ឋាន: ថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្ទឹងត្រែង កម្ពុជា == [[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]] == *[[ប្រាសាទក្ដុល]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុប]] *[[ប្រាសាទចក]] *[[ប្រាសាទតាមាន់]] *[[ប្រាសាទតាមាន់តូច]] *[[ប្រាសាទតាមាន់ធំ]] *[[ប្រាសាទចន្លាស់ដៃ]] *[[ប្រាសាទដូនទា]] *[[ប្រាសាទតាក្របី]] *[[ប្រាសាទពងទឹក]] *[[ប្រាសាទអំពិល]] *[[ប្រាសាទរវៀង]] *[[ប្រាសាទលំពូក]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទសឹង្ហ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមាន]] *[[ប្រាសាទខ្នារ (ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ)|ប្រាសាទខ្នារ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសថៃ == * [[ប្រាសាទពិមាយ]] * [[ប្រាសាទភ្នំរុង]] * [[ប្រាសាទ​មឿង​តាំ|ប្រាសាទមឿងតាំ]] * [[ប្រាសាទភ្នំក្រវ៉ាន់|ប្រាសាទភ្នំវ៉ាន់]] * [[ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ]] * [[ប្រាសាទមឿងសិង្ហ]] * [[ប្រាសាទភូមិសម្បូណ៌]] * [[ប្រាសាទនាងរង|ប្រាសាទនាងរាំ]] * [[ប្រាសាទប្រាង្គគូ]] * [[ប្រាសាទស៊ីខរភូមិ]] * [[ប្រាសាទជាងប៉ី]] * ប្រាសាទ[[សាលព្រះកាល]] * ប្រាសាទ[[ព្រះប្រាង្គសាមយ៉ត]] * ប្រាសាទ[[វត្តកំពែងលែង]] * ប្រាសាទ[[ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រស៊ីថេប|ស៊ីថេប]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសឡាវ == * [[ប្រាសាទវត្តភូ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសវៀតណាម == * [[ប្រាសាទប្រាំល្វែង]] ឬ[[ប្រាសាទមណ្ឌប]] == តំណភ្ជាប់ក្រៅ == *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html រដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080731001206/http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html |date=2008-07-31 }} (តំបន់ទេសចរណ៍) *[http://www.site-archeologique-khmer.org រមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា] ==<span lang="km" dir="ltr">សូ</span>មមើលផងដែរ== {{កម្ពុជា}} __លាក់មាតិកា__ [[Category:ទេសចរណ៍]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ]] 6krh94swni0cl1632bw9q5wj9si5x4g 339753 339752 2026-08-26T10:52:12Z ~2026-46312-95 52659 /* រាជធានីរាជធានីកណ្ដាលភ្នំមហោយ៉ាត់ ក្រុងអង្គរ */ ភ្នំកណ្ដាល 339753 wikitext text/x-wiki == [[ខេត្តកណ្ដាលនារា]] == *[[ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ]] *[[ប្រាសាទរកាជន្លឹង]] == [[ខេត្តកំពង់ច្ចាន់នីមៈ]] == *[[ប្រាសាទគុកព្រីងជ្រុំ]] *[[ប្រាសាទគុកព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទគុកយាយហម]] *[[ប្រាសាទគុក​អំពិលទ្វារ|ប្រាសាទគុកអំពិលទ្វារ]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុកតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទគុកខ្វិត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុត្រពាំងជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបារាយណ៍]] *[[ប្រាសាទវត្តនគរបាជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំត្រប់]] *[[ប្រាសាទភ្នំជើងព្រៃ]] *[[ប្រាសាទភ្នំធំ]] *[[ប្រាសាទវត្តព្រះធាតុថ្មដា]] *[[ប្រាសាទស្រះត្រប់]] *[[ប្រាសាទហាន់ជ័យ]] == [[ខេត្តកំពង់ច្ចាន់ណះកន]] == *[[ប្រាសាទភ្នំក្អែកពង]] == [[ខេត្តកំពង់ច្ចាន់អាតិ្យជាយ៉យ៉ា]] == *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទស្រី (កំពង់ឆ្នាំង)]] *[[ប្រាសាទភ្នំថ្មដុះ|ប្រាសាទភ្នំជីដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំទីពីរ]] *[[ប្រាសាទពណ្ណរាយ]] *[[ប្រាសាទប្រុស|ប្រាសាទសខ្ល]] == [[ខេត្តកំពង់ធំ]] == *[[ប្រាសាទគុកនគរ]] *[[ប្រាសាទគុកបារែងចាស់]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងលិច]] *[[ប្រាសាទភូមិរាំង|ប្រាសាទភូមិវាំង]] *[[ប្រាសាទគោករកា]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត|ប្រាសាទអណ្តែត]] *[[ប្រាសាទស្វាយអៀ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបារៀង]] *[[ប្រាសាទអំពិលរលំ]] *[[ប្រាសាទសំបូរ]] *[[ប្រាសាទគុកវិហារ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទក្បាលជ្រុក|ប្រាសាទក្បាលជ្រូក]] *[[ប្រាសាទសណ្តាន់]] *[[ប្រាសាទស្រង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទបុស្សរាម]] *[[ប្រាសាទអុក]] *[[ប្រាសាទតោ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងរពាក់]] *[[ប្រាសាទគក់ទ្រូង]] *[[ប្រាសាទដូងមោង|ប្រាសាទដូនមោង]] *[[ប្រាសាទតាមុំ]] *[[ប្រាសាទរបងរមាស]] *[[ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍|ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍]] *[[ប្រាសាទឫស្សីរលាក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រើស]] *[[ប្រាសាទទ្វារក្ដី]] *[[ប្រាសាទដើមចាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្ទោង]] *[[ប្រាសាទបាកាន]] *[[ប្រាសាទភូមិប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទយាយព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទវាលគុកក្លុង]] *[[ប្រាសាទសិរីសាច]] *[[ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក]] *[[ប្រាសាទសំរោងព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទស្រាយអៀ|ប្រាសាទអ្នកតាប៉ាលោក]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុរកា]] == [[ខេត្តកំពត]] == *[[ប្រាសាទភ្នំខ្យង]] *[[ប្រាសាទភ្នំឈ្ងោក]] *[[ប្រាសាទភ្នំទទឹង]] *[[ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ]] == [[ខេត្តក្រចេះ]] == *[[ប្រាសាទល្បើកស្រុត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាន់ពីរ]] == [[ខេត្តតាកែវ]] == *[[ប្រាសាទតាព្រហ្មទន្លេបាទី]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទជប់ពល]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ (ខេត្តតាកែវ)|ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទភ្នំជីសូរ]] *[[ប្រាសាទយាយពៅ]] *[[ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ]] *[[ប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ]] *[[ប្រាសាទថ្មដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំដា]] *[[ប្រាសាទស្រី]] == [[ខេត្តត្បូងឃ្មុំ]] == *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុធំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុសម្ដី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវ៉ាន|ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវាន]] *[[ប្រាសាទជើងអង]] *[[ប្រាសាទព្រៃគី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបាស្រី|ប្រាសាទបាស្រី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច|ប្រាសាទព្រះធាតុតូច (ភូមិពពេល)]] *[[ប្រាសាទភូមិមៀន]] == [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]] == *ប្រាសាទភ្នំព្រះនេត្រព្រះ(ប្រាសាទភ្នំព្រះបាទ) *ប្រាសាទចេតិយ៍ *ប្រាសាទឡោតេ *ប្រាសាទភ្នំកូនខ្លែង *ប្រាសាទសំរោង *[[ប្រាសាទកងវ៉ា|ប្រាសាទភ្នំកងវ៉ា]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយទ័ព]] *ប្រាសាទតាអ៉ឹម *ប្រាសាទយាយជូ *ប្រាសាទយាយគុំ *ប្រាសាទចញ្ចឹមត្រី *ប្រាសាទតាណែម *ប្រាសាទសំណាងតាសុខ *ប្រាសាទតាប្លាំង *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម (បន្ទាយឆ្មារ)|ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងជើង *ប្រាសាទតុប *ប្រាសាទប្រុស *ប្រាសាទត្រពាំងរមាំង *ប្រាសាទល្បើកល្វា *ប្រាសាទក្រហម *ប្រាសាទពន្លាក់ *ប្រាសាទកូនដំរី *ប្រាសាទដំបូក *[[ប្រាសាទល្បើកស្វាយ]] *[[ប្រាសាទល្បើកអំពិល]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រាវ]] *ប្រាសាទគុក *[[ប្រាសាទភៀសខាងកើត]] == [[ខេត្តបាត់ដំបង]] == *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទបាសែត]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាណន់]] *[[ប្រាសាទវត្តឯកភ្នំ]] *ប្រាសាទដូនទ្រី(វត្តដូនទ្រីជើងស្រុកមោងឬស្សី) *ប្រាសាទទួលបល្ល័ង្គ(នៅភាគអគ្នេយ៍វត្តអន្លង់កូបស្រុកមោងឬស្សីបាត់រូបរាងទាំងស្រុងតែសល់រូបចម្លាក់ព្រះលោកេសូមួយតម្កល់នៅសារមន្ទីជាតិ) == [[ខេត្តព្រៃវែង]] == *[[ប្រាសាទចុងស្រុក]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ]] == [[ខេត្តស្វាយរៀង]] == * [[ប្រាសាទបាសាក់]] * [[ប្រាសាទជាហោ]] == [[ខេត្តព្រះវិហារ]] == *[[ប្រាសាទកន្ទប់]] * [[ប្រាសាទព្រះថ្កោល]] *[[ប្រាសាទកាត់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍]] *[[ប្រាសាទក្រចាប់]] *[[ប្រាសាទក្រពុំឈូក]] *[[ប្រាសាទខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទគោកបេង]] *[[ប្រាសាទឈូក]] *[[ប្រាសាទដប់]] *[[ប្រាសាទគោល]] *[[ប្រាសាទចិន]] *[[ប្រាសាទចិនចូលកាសកូ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំងជ្រំខាងកើត]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្នារសែនកែវ]] *[[ប្រាសាទតាប៉ាង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងគុក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងពងទឹក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងស្វាយ]] * [[ប្រាសាទចតុមុខ]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទបឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងប៉ែនជុំ]] *[[ប្រាសាទជាន់ស្រាំ]] *[[ប្រាសាទធំ]] *[[ប្រាសាទនរាយ]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយពីរជាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយយួន]] *[[ប្រាសាទបឹងស្រែលិច]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន (កំពង់ស្វាយ)]] *[[ប្រាសាទព្រះដំរី]] *[[ប្រាសាទព្រះស្ទឹង]] *[[ប្រាសាទភ្នំព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទភ្នំម្រេច]] *[[ប្រាសាទរើល]] *[[ប្រាសាទសង្កែ]] *[[ប្រាសាទសំឡាញ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទអ្នកបួស]] *[[ប្រាសាទថ្នឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងវែង]] *[[ប្រាសាទដាន]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងឬស្សី]] *[[ប្រាសាទអណ្តូងគុក]] *[[ប្រាសាទច្រាប]] == [[រាជធានីរាជធានីកណ្ដាលភ្នំមហោយ៉ាត់ ក្រុងអង្គរ]] == * [[ប្រាសាទពោធិលោម]] * ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ == ខេត្តសៀមរាប == *[[ប្រាសាទកណ្ដាលដុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទកន្សែង]] *[[ប្រាសាទកី]] *[[ប្រាសាទកុដិគូរ]] *[[ប្រាសាទកុដ្តិស្វរៈ]] *[[ប្រាសាទកំពង់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកំពង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគម]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគមធំ]] *[[ប្រាសាទក្បាលរមាស]] * [[ប្រាសាទក្ដឿង]] *[[ប្រាសាទក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទក្រហម]] *[[ប្រាសាទក្រឡាញ់]] *[[ប្រាសាទក្រឡោងសង្កែ]] *[[ប្រាសាទក្រោលគោ]] *[[ប្រាសាទក្អែកទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្ពប]] *[[ប្រាសាទខ្លាគ្រហឹម]] *[[ប្រាសាទគងភ្លុក]] *[[ប្រាសាទគុកត្រពាំងល្ពៅ]] *[[ប្រាសាទគោកចក]] *[[ប្រាសាទគោកចាន់]] *[[ប្រាសាទគោកប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទគោកពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទគោកព្រៃគូ]] *[[ប្រាសាទគោកស្លាកែត]] *[[ប្រាសាទគោកអូរជ្រុង]] *[[ប្រាសាទគោកឯត្បូង]] *[[ប្រាសាទចៅសាយទេវតា]] *[[ប្រាសាទចៅស្រីវិបុល]] *[[ប្រាសាទដូនចាន់]] *[[ប្រាសាទដូនដៀវ]] *[[ប្រាសាទបាពួន]] *[[ប្រាសាទបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទបាយ័ន]] *[[ប្រាសាទតាស្រី]] *[[ប្រាសាទតាអាន]] *[[ប្រាសាទតាអុង]] *[[ប្រាសាទតាឥន្ទ]] *[[ប្រាសាទដំរីក្រាប]] *[[ប្រាសាទណងឃូ]] *[[ប្រាសាទតាកៀវ]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទទន្លេស្ងួត]] *[[ប្រាសាទទម្រោប]] *[[ប្រាសាទទ័ពជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំកំបុត]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រោម]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទអ្នកតា]] *[[ប្រាសាទធម្មនន្ត]] *[[ប្រាសាទធ្នូ]] *[[ប្រាសាទគោកសំរោង]] *[[ប្រាសាទគោករមៀត]] *[[ប្រាសាទគោកសេះ]] *[[ប្រាសាទបាគង់]] *[[ប្រាសាទបាតជុំ]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃខ្ញៀន]] *[[ប្រាសាទដុតស្ដេចគំលង់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងទទឹងថ្ងៃ]] *[[ប្រាសាទតាព្រួច]] *[[ប្រាសាទតាមា]] *[[ប្រាសាទតាមឿន]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយអំពិល]] *[[ប្រាសាទតាសោម]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយក្តី]] *[[ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង]] *[[ប្រាសាទបង្កោង]] *[[ប្រាសាទបង្គួយខាងកើត]] *[[ប្រាសាទចារ]] *[[ប្រាសាទចេតីយ៍]] *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទអូរផ្អុង]] *[[ប្រាសាទអូរយាង]] *[[ប្រាសាទស្នាយល្អ]] *[[ប្រាសាទស្នួល]] *[[ប្រាសាទស្ពានទ្រុង]] *[[ប្រាសាទស្មានតេង]] *[[ប្រាសាទស្រឡៅ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងផុង]] *[[ប្រាសាទត្រមែង]] *[[ប្រាសាទត្រាវ]] *[[ប្រាសាទត្រាំខ្នារ]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទផូងផាង]] *[[ប្រាសាទផ្លាង]] *[[ប្រាសាទពង្រ]] *[[ប្រាសាទព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រៃក្មេង]] *[[ប្រាសាទព្រៃប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រៃផ្ដៅ]] *[[ប្រាសាទព្រៃមន្ទីរ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាយ]] *[[ប្រាសាទព្រះបាលិលេយ្យ]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទព្រះផ្ទោរ]] *[[ប្រាសាទព្រះពល]] *[[ប្រាសាទព្រះពិធូ]] *[[ប្រាសាទព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទបេងខាងជើង]] *[[ប្រាសាទបេងខាងត្បូង]] *[[ប្រាសាទប្រពីស]] *[[ប្រាសាទប្រែរូប]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច]] *[[ប្រាសាទតានៃ]] *[[ប្រាសាទតុប]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្យង]] *[[ប្រាសាទថ្នល់ដាច់]] *[[ប្រាសាទថ្មបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទទ]] *[[ប្រាសាទទេពប្រណម្យ]] *[[ប្រាសាទនាគព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយសំរែ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយធំ]] *[[ប្រាសាទបាក់រួង]] *[[ប្រាសាទភូមិពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទបាគង]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះឥន្ទកោសីយ៍]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទប៉ាទ្រី]] *[[ប្រាសាទបឹងមាលា]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាខែង]] *[[ប្រាសាទភ្នំបូក]] *[[ប្រាសាទរុន]] *[[ប្រាសាទរោងចិន]] *[[ប្រាសាទរោងរមុង]] *[[ប្រាសាទលលៃ]] *[[ប្រាសាទលាក់នាង]] *[[ប្រាសាទលិច]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទល្បើកព្រៃ]] *[[ប្រាសាទល្បើករុន]] *[[ប្រាសាទវត្តខ្នារ]] *[[ប្រាសាទវិមានអាកាស]] *[[ប្រាសាទវៀន]] *[[ប្រាសាទសង្កែក្បាលក្របី]] *[[ប្រាសាទសំពៅ]] *[[ប្រាសាទស្វាយព្រាហ្មណ៍]] *[[ប្រាសាទស្វាយលើ]] *[[ប្រាសាទអកយំ]] *[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] == [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] == +ប្រាសាទព្រះគោ (ថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង) ឈ្មោះ: ប្រាសាទព្រះគោ រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: ចុងសតវត្សទី ៦ ឆ្នាំ ៦៥៧-៦៨១ នៃ គ.ស. ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: ឃុំថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោមាន​ទីតាំង​​ស្ថិតនៅ​ឃុំ​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ស្រុក​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ប្រាសាទ​មួយ​នេះ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់បែក​ស្ទើរ​អស់​ទៅហើយ ប៉ុន្តែ​ប្រជាជន​នៅតែ​គោរពបូជា ព្រោះថា​នៅ​ទីនោះ​គ្មាន​វត្ថុ​ណា​មកប្រៀបផ្ទឹម និង​ប្រាសាទបុរាណ​របស់​មួយនេះបានឡើយ។ ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​បាន​កសាងឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​ ៦ ​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋក្រហម និង​មាន​ផ្តែរ​កសាង​អំពី​ថ្មភក់ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់​ទ្រុឌទ្រោម​ស្ទើរ​ទាំងស្រុង​ហើយ។​ នៅខាងមុខ​ប្រាសាទ្រាសាទមានកសាងរូបសំណាកព្រះគោមួយយ៉ាងធំថែមទៀតផង ទើបបាន​គេ​ឱ្យឈ្មោះថា ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​មកដល់​សព្វថ្ងៃ។ +ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង ឈ្មោះ: ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: សតវត្សទី ៦-៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: រមណីដ្ឋាន​ប្រសាទប្រាំ​បី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ឃុំ​ថា​ឡា ស្រុក​ថា​ឡា​បូរិ​វ៉ាត់ មាន​ចំងាយ ៦​គីឡូ​ម៉ែត​ពី​ទីក្រុង​ស្ទឹងត្រែង​។ ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវបាន​កសាងឡើង​ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ័​ន្មទី​១ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៦-៧ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​សាសនា​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ហើយ​ប្រាសាទ​នេះ​ភាគច្រើន កសាង​ពី​ឥដ្ឋ លាយ​នឹង​ថ្ម​បាយក្រៀម​។​ រមណីដ្ឋាន​ប្រាសាទ​ប្រាំបី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ចម្ងាយ​ប្រហែល​២​គីឡូ​ម៉ែត ទិសខាងត្បូង​នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ ដែល​ទទួល​នូវ​ការ​បាក់បែក​យ៉ាង​អាណោច​អធម​ស្ទើរតែ​ចង់​អស់ ដោយសារ​តែ​សង្គ្រាម​អស់​រយៈពេល​ជាង​បី​ទសវត្ស ការ​មិន​អើពើ​រវីរវល់​ថែរក្សា ការបំផ្លាញ​របស់ ធម្មជាតិ​ថែមទៀត និង​ការជីក​គាស់​បំផ្លិចបំផ្លាញ​របស់​ជន​អគតិ​មួយចំនួន​ក្នុង​បំណង​សែ្វ​រក​វត្ថុ បុរាណ មាន​តំលៃ​។ ​​នៅពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ប្រាសាទ​ទាំងមូល​គ្មាន​អ្វី​នៅ​សេសសល់​ក្រៅពី​ធ្នឹម​បី​បួន និង ​គ្រឹះ​នោះទេ​។ មាន​ធ្នឹម​មួយ ដ៏​ល្អ​វិចិត្រ ដែល​បាន​ឆ្លាក់​រូប​រា​ហ៊ូ​ឈរ នៅលើ​គោ​បុរៈ នៃ​ក្លោងទ្វារ​ប្រាសាទ ហើយ ដែល មាន​ធ្នឹម​មួយចំនួនធំ​បាន​ធ្លាក់​បាក់បែក​អស់ហើយ ឥឡូវ​នៅសល់​តែ​ដើមឈើ និង​ដើម​ឫស្សី ដុះ​ឡើង ព្រោងព្រាត លប់​តួ​ប្រាសាទ​ទាំងមូល​ទៅហើយ​។ រា​ហ៊ូ គឺជា​អាទិទេព​នៃ​ពេលវេលា នៅក្នុងវប្បធម៌ និង​ប្រណៃ​ទំនៀមទម្លាប់​ខ្មែរ​។​ អាស័យដ្ឋាន: ថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្ទឹងត្រែង កម្ពុជា == [[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]] == *[[ប្រាសាទក្ដុល]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុប]] *[[ប្រាសាទចក]] *[[ប្រាសាទតាមាន់]] *[[ប្រាសាទតាមាន់តូច]] *[[ប្រាសាទតាមាន់ធំ]] *[[ប្រាសាទចន្លាស់ដៃ]] *[[ប្រាសាទដូនទា]] *[[ប្រាសាទតាក្របី]] *[[ប្រាសាទពងទឹក]] *[[ប្រាសាទអំពិល]] *[[ប្រាសាទរវៀង]] *[[ប្រាសាទលំពូក]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទសឹង្ហ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមាន]] *[[ប្រាសាទខ្នារ (ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ)|ប្រាសាទខ្នារ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសថៃ == * [[ប្រាសាទពិមាយ]] * [[ប្រាសាទភ្នំរុង]] * [[ប្រាសាទ​មឿង​តាំ|ប្រាសាទមឿងតាំ]] * [[ប្រាសាទភ្នំក្រវ៉ាន់|ប្រាសាទភ្នំវ៉ាន់]] * [[ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ]] * [[ប្រាសាទមឿងសិង្ហ]] * [[ប្រាសាទភូមិសម្បូណ៌]] * [[ប្រាសាទនាងរង|ប្រាសាទនាងរាំ]] * [[ប្រាសាទប្រាង្គគូ]] * [[ប្រាសាទស៊ីខរភូមិ]] * [[ប្រាសាទជាងប៉ី]] * ប្រាសាទ[[សាលព្រះកាល]] * ប្រាសាទ[[ព្រះប្រាង្គសាមយ៉ត]] * ប្រាសាទ[[វត្តកំពែងលែង]] * ប្រាសាទ[[ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រស៊ីថេប|ស៊ីថេប]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសឡាវ == * [[ប្រាសាទវត្តភូ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសវៀតណាម == * [[ប្រាសាទប្រាំល្វែង]] ឬ[[ប្រាសាទមណ្ឌប]] == តំណភ្ជាប់ក្រៅ == *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html រដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080731001206/http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html |date=2008-07-31 }} (តំបន់ទេសចរណ៍) *[http://www.site-archeologique-khmer.org រមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា] ==<span lang="km" dir="ltr">សូ</span>មមើលផងដែរ== {{កម្ពុជា}} __លាក់មាតិកា__ [[Category:ទេសចរណ៍]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ]] fvhu4xolk0tcoodibbonoke42ga3boo កាហ្សាក់ស្ថាន 0 9242 339730 339718 2026-08-25T22:18:35Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339730 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស |native_name = {{nobold|Қазақстан Республикасы {{small|([[ភាសាកាហ្សាក់|កាហ្សាក់]])}}<br/>Республика Казахстан {{small|([[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]])}}}} |conventional_long_name = '''សាធារណរដ្ឋកាហ្សាក់ស្ថាន''' |common_name = កាហ្សាក់ស្ថាន |national_anthem = [[កាហ្សាក់ស្ថានខ្ញុំ|Менің Қазақстаным]]<br />"កាហ្សាក់ស្ថានខ្ញុំ" <br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:National anthem of Kazakhstan, performed by the United States Navy Band.wav|center]]</div> |image_flag = Flag of Kazakhstan.svg |flag_type = [[ទង់ជាតិកាហ្សាក់ស្ថាន|ទង់ជាតិ]] |image_coat = File:Emblem of Kazakhstan (3D).svg |symbol_type = [[វរលញ្ឆករកាហ្សាក់ស្ថាន|វរលញ្ឆករ]] |image_map = Kazakhstan on the globe (Kazakhstan centered).svg |map_caption = ទីតាំងប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន (ក្រហម) នៅលើភូគោល |map_width = |capital_type = រដ្ឋធានី |capital = [[អាស្តាណា]]<br/>{{Coord|51|10|N|71|26|E|type:city}} |largest_city = [[អាល់ម៉ាទី]]<br/>{{Coord|43|16|39|N|76|53|45|E|type:city}} |official_languages = [[ភាសា​កាហ្សាក់|កាហ្សាក់]]<br/>[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] |languages_type = [[អក្សរផ្លូវការ]] |languages_sub = yes |languages = [[អក្សរកាហ្សាក់#អក្សរគីរីឡុស|គីរីឡុស]]{{refn|group=ស|អក្សរផ្លូវការរបស់ភាសាកាហ្សាក់ (ត្រឹមឆ្នាំ២០២៥) និងភាសារុស្ស៊ី។}}<br/>[[អក្សរកាហ្សាក់#អក្សរឡាតាំង|ឡាតាំង]]{{refn|group=ស|អក្សរផ្លូវការរបស់ភាសាកាហ្សាក់ (ពីឆ្នាំ២០២៥)។}} |ethnic_groups = {{unbulleted list | ៧១.៥%​ [[ជនជាតិកាហ្សាក់|កាហ្សាក់]] | ១៤.៤% [[ជនជាតិរុស្ស៊ីនៅកាហ្សាក់ស្ថាន|រុស្ស៊ី]] | ៣.៤% [[ជនជាតិអ៊ូសបេកនៅកាហ្សាក់ស្ថាន|អ៊ូសបេក]] | ១.៨% [[ជនជាតិអ៊ុយក្រែននៅកាហ្សាក់ស្ថាន|អ៊ុយក្រែន]] | ១.៥%​ [[ជនជាតិអ៊ុយហ្គឺរនៅកាហ្សាក់ស្ថាន|អ៊ុយហ្គឺរ]] | ១.១% [[ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់នៅកាហ្សាក់ស្ថាន|អាល្លឺម៉ង់]] | ១.១% [[តាតារនៅកាហ្សាក់ស្ថាន|តាតារ]] |៥.២% [[ប្រជាសាស្ត្រកាហ្សាក់ស្ថាន|ជនជាតិផ្សេងៗទៀត]] }} |ethnic_groups_ref = <ref>{{Cite web|url=https://stat.gov.kz/en/industries/social-statistics/demography/publications/479778/|title=Population of the Republic of Kazakhstan by individual ethnic groups and age groups (at the beginning of 2026)|publisher=Government of Kazakhstan|access-date=25 August 2026|archive-date=8 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251008135930/https://stat.gov.kz/en/industries/social-statistics/demography/publications/337150/|url-status=live}}</ref> |ethnic_groups_year = ២០២៦ |religion = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;|៦៩.៣% [[ឥស្លាមសាសនានៅកាហ្សាក់ស្ថាន|ឥស្លាមសាសនា]] |១៧.២% [[គ្រិស្តសាសនានៅកាហ្សាក់ស្ថាន|គ្រិស្តសាសនា]] |០.២% [[សាសនានៅកាហ្សាក់ស្ថាន|សាសនាផ្សេងៗទៀត]] |១៣.៣% គ្មានជំនឿសាសនា / គ្មានចម្លើយ}} |religion_ref = <ref name="2021EthnicStatistics">{{Cite web |url=https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT464825 |title=(ជាភាសាកាហ្សាក់) жылғы Қазақстан Республикасы халқының ұлттық санағының қорытындылары |publisher=Agency of Strategic Planning and Reforms of the Republic of Kazakhstan National Bureau of Statistics |access-date=25 August 2026 |archive-date=2 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220902140633/https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT464825 |archivedate=2 កញ្ញា 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220902140633/https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT464825 |url-status=dead }}</ref><ref name="Viktorova">{{cite web |last1=Viktorova |first1=Polina |title=How the Number of Believers Changed in Kazakhstan |url=https://cabar.asia/en/how-the-number-of-believers-changed-in-kazakhstan |website=CABAR.asia |publisher=The Institute for War & Peace Reporting |date=30 November 2022 |access-date=26 August 2026 |archive-date=3 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003022458/https://cabar.asia/en/how-the-number-of-believers-changed-in-kazakhstan |url-status=live}}</ref><ref name="cia">{{Cite CIA World Factbook|country=Kazakhstan|section=People and Society|access-date=25 August 2026}}</ref> |religion_year = ២០២១ |government_type = [[ឯកត្តរដ្ឋ]] [[សាធារណរដ្ឋ]][[ប្រព័ន្ធពាក់កណ្ដាលប្រធានាធិបតី|អាស្រ័យពាក់កណ្ដាលប្រធានាធិបតីនិយម]]ក្រោមរដ្ឋាភិបាល[[អំណាចនិយម|ផ្ដាច់ការ]]<ref>{{cite web |url=https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2022/ |title=Frontline democracy and the battle for Ukraine |page=50 |date=2023 |work=Democracy Index 2022 |publisher=The Economist Intelligence Unit |access-date=25 August 2026 |archive-date=10 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210003136/https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2022/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.akorda.kz/en/republic_of_kazakhstan/kazakhstan |title=Official website of the President of the Republic of Kazakhstan |access-date=25 August 2026 |archive-date=25 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225215822/https://www.akorda.kz/en/republic_of_kazakhstan/kazakhstan |url-status=live}}</ref> |leader_title1 = [[ប្រធានាធិបតី​កាហ្សាក់ស្ថាន|ប្រធានាធិបតី]] |leader_name1 = [[កាស៊ីម យ៉ូម៉ារ តូកាយអេវ]] |leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រី​រុស្ស៊ី|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] |leader_name2 = [[អូលចាស បេកតេណូហ្វ]] |legislature = [[គូរូលតៃ]] |sovereignty_type = [[ប្រវត្តិសាស្ត្រកាហ្សាក់ស្ថាន|និម្មិតកម្ម]] |established_event2 = [[ខាន់ចក្រកាហ្សាក់]] |established_date2 = ១៤៦៥ |established_event3 =[[រដ្ឋអាឡាស់|រដ្ឋស្វ័យភាពអាឡាស់]] |established_date3 = ១៣ ធ្នូ ១៩១៧ |established_event4 = [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតស្វយ័តកាហ្សាក់|សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតស្វយ័ត]] |established_date4 = ១៩ មិថុនា ១៩២៥ |established_event5 = [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតកាហ្សាក់|សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀត]] |established_date5 = ៥ ធ្នូ ១៩៣៦ |established_event6 = ប្រកាសអធិបតេយ្យភាព |established_date6 = ២៥ តុលា ១៩៩០ |established_event8 = ប្រកាសជា[[សាធារណរដ្ឋ]] |established_date8 = ១០ ធ្នូ ១៩៩១ |established_event9 = ប្រកាសឯករាជ្យពី[[សហភាពសូវៀត]] |established_date9 = ១៦ ធ្នូ ១៩៩១ |established_event10 = ទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ |established_date10 = ២៦ ធ្នូ ១៩៩១ |established_event11 = [[រដ្ឋធម្មនុញ្ញកាហ្សាក់ស្ថានឆ្នាំ១៩៩៥|រដ្ឋធម្មនុញ្ញដំបូង]] |established_date11 = ៣០ សីហា ១៩៩៥ |established_event12 = [[រដ្ឋធម្មនុញ្ញកាហ្សាក់ស្ថាន|រដ្ឋធម្មនុញ្ញបច្ចុប្បន្ន]] |established_date12 = ១ កក្កដា ២០២៦ |area_size = 1 E7 |area_km2 = ២,៧២៤,៩០០ |area_rank = ទី​៩ |percent_water = ១.៧ |population_estimate = {{IncreaseNeutral}} ២០,៥៤៧,៩០៩<ref>{{cite web|url=https://stat.gov.kz/region/|title=(ជាភាសាកាហ្សាក់) Қазақстан Республикасының өңірлерінің статистикасы|author=|date=|work=stat.gov.kz|publisher=|accessdate=2026-08-25}}</ref> |population_estimate_year = ២០២៦ |population_estimate_rank = ទី​៦៥ |population_density_km2 = ៧.៤៤ |population_density_rank = ទី​២៣៦ |GDP_PPP_year = ២០២៦ |GDP_PPP = {{increase}} ៩៩៣.៦៧២ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.KZ">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (April 2026 Edition) |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |website=www.imf.org |date=14 April 2026}}</ref> |GDP_PPP_rank = ទី៣៦ |GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ៤៨,២៥០ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.KZ"/> |GDP_PPP_per_capita_rank = ទី៤៩ |GDP_nominal = {{increase}} ៣៦០.៤៥៦ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.KZ"/> |GDP_nominal_rank = ទី៤៧ |GDP_nominal_year = ២០២៦ |GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ១៧,៥០៣ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.KZ"/> |GDP_nominal_per_capita_rank = ទី៦៤ |HDI_year = ២០២៣ |HDI = ០.៨៣៧<!--អនុញ្ញាតតែតួលេខប៉ុណ្ណោះ--> |HDI_rank = ទី៦០ |HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> |HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=25 August 2026 |publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]] }}</ref> |Gini = ២៧.៨<!--អនុញ្ញាតតែតួលេខប៉ុណ្ណោះ--> |Gini_year = ២០១៨ |Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> |Gini_ref = <ref name=WB1>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=KZ |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=21 មករា 2023 |archive-date=18 ឧសភា 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518140724/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=KZ |url-status=live }}</ref> |currency = [[តាំងកាកាហ្សាក់ស្ថាន|តាំងកា]] (₸) |currency_code = KZT |time_zone = [[ម៉ោងនៅកាហ្សាក់ស្ថាន|លិច{{\}}កើត]] |utc_offset = [[UTC+០៥:០០|+៥]]{{\}}[[UTC+០៦:០០|+៦]] |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |date_format = |drives_on = |iso3166code = KZ |cctld = [[.kz]]<br/>[[.қаз]] |calling_code = |today = | wikidata = Q232 }} '''ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន''' ([[ភាសាកាហ្សាក់]]៖ Қазақстан; [[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Казахстан) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''សាធារណរដ្ឋកាហ្សាក់ស្ថាន''' គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អាស៊ីកណ្តាល]]។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេស[[រុស្ស៊ី]]នៅភាគខាងជើង [[ចិន]]នៅភាគខាងកើត រីឯប្រទេស[[កៀគីស្ថាន]] [[អ៊ូសបេគីស្ថាន]] និង[[តួកមេនីស្ថាន]]វិញស្ថិតនៅភាគខាងត្បូង។ ប្រទេសនេះមានរដ្ឋធានីនៅ [[អាសតាណា]] (ធ្លាប់ហៅថា "ន័រស៊ុលតង់") និងមានទីក្រុងធំបំផុតហៅ [[អាល់ម៉ាទី]]។ កាហ្សាក់ស្ថានគឺជាប្រទេសដែលគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រធំជាងគេ ហើយជា[[បញ្ជីរាយប្រទេសតាមក្រឡាផ្ទៃសរុប|ប្រទេសធំបំផុតទីប្រាំបួននៅលើពិភពលោក]] និងមានប្រជាជនចំនួន ១៨.៨ លាន់នាក់។ ទឹកដីនៃប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថានបច្ចុប្បន្នត្រូវបានមនុស្សចូលមកតាំងទីលំនៅដំបូងចាប់តាំងពី[[យុគប៉ាឡេអូលីទិក]]មកម៉្លេះ។ នៅបុរាណកាល ក្រុម[[ជនជាតិអ៊ីរ៉ង់]]ផ្សេងៗដូចជា [[សាកា (ជនជាតិ)|សាកា]] [[ម៉ាស្សាជេត្ត]] និង[[ស៊ីតថ៍]] បានចូលមករស់នៅលើទឹកដីកាហ្សាក់ស្ថានតាមរយៈការពង្រីកវាតទីរបស់[[ចក្រភពអាឆេមីនីដ្ស៍]]របស់ពួកគេ។ ក្រុម[[ជនជាតិតួកស៊ីគ]]បានចូលមកដល់ដែនដីប្រទេសនេះនៅប្រហែលដើមសតវត្សទី៦។ នៅសតវត្សទី១៣ ទឹកដីកាហ្សាក់ត្រូវបានត្រួតត្រាដោយ[[ចក្រភពម៉ុងហ្គោល]] ដឹកនាំដោយ[[ជេនហ្គិស ខាន់]]។ បន្ទាប់ពីការបែកបាក់រដ្ឋហ្វូងមាសនៅក្នុងសតវត្សទី១៥ [[ខាន់ចក្រកាហ្សាក់]]ក៏បានរំលេចឡើង។ ដល់សតវត្សទី១៨ ខាន់ចក្រកាហ្សាក់ត្រូវបែកបាក់ចេញជាបីបក្សសម្ព័ន្ធ ហើយក៏ត្រូវ[[ចក្រភពរុស្ស៊ី]]ក្ដោបយកទឹកដីបន្តិចម្តងៗ រហូតដល់ពាក់កណ្តាលសតវត្សទី១៩ ទឹកដីកាហ្សាក់ទាំងមូលក៏ស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរុស្ស៊ីជាផ្លូវការ។<ref>{{cite web |last=Galiev |first=Anuar |date=1998 |title=Traditional Institutions in Modern Kazakhstan |url=http://src-h.slav.hokudai.ac.jp/sympo/97summer/galiev.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904124830/http://src-h.slav.hokudai.ac.jp/sympo/97summer/galiev.html |archive-date=4 September 2019 |access-date=20 កុម្ភៈ 2024 |publisher=Src-h.slav.hokudai.ac.jp}}</ref> បន្ទាប់ពី[[បដិវត្តន៍រុស្ស៊ី]]ឆ្នាំ១៩១៧ និង[[សង្រ្គាមផ្ទៃក្នុងរុស្ស៊ី|សង្រ្គាមស៊ីវិលរុស្ស៊ី]] ទឹកដីរដ្ឋបាលកាហ្សាក់ស្ថានត្រូវបានគេរៀបចំជាច្រើនលើក។ ដល់ឆ្នាំ១៩៣៦ ទើបព្រំដែនសព្វថ្ងៃបានលេចចេញជារូបរាងឡើងតាមរយៈការប្រកាសរដ្ឋសូវៀតថ្មីហៅ [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតកាហ្សាក់ស្ថាន]]។ កាហ្សាក់ស្ថានត្រូវជាសាធារណរដ្ឋសូវៀតចុងក្រោយបង្អស់ដែលប្រកាសឯករាជ្យចេញពីសហភាពសូវៀតនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩១។ ប្រទេសនេះគ្របដណ្តប់លើតំបន់អាស៊ីកណ្តាលទាំងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ ដោយ [[ផលិតផលសរុបក្នុងស្រុក|ផសស]] (ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប) ក្នុងតំបន់ប្រមាណ ៦០ ភាគរយគឺមានប្រភពចេញពីប្រទេសនេះ ជាចម្បងតាមរយៈឧស្សាហកម្មប្រេងកាត និងឧស្ម័ន ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ កាហ្សាក់ស្ថានក៏សម្បូរទៅដោយធនធានរ៉ែជាច្រើនផងដែរ។<ref name="time">{{cite news|last=Zarakhovich|first=Yuri|date=27 September 2006|url=http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1539999,00.html|title=Kazakhstan Comes on Strong|magazine=Time|access-date=29 ឧសភា 2022|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151207235354/http://content.time.com/time/world/article/0,8599,1539999,00.html|archive-date=7 ធ្នូ 2015}}</ref> កាហ្សាក់ស្ថានជាប្រទេសដែលមានសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីកណ្ដាល។ សព្វថ្ងៃ ប្រទេសនេះបានប្រកាន់យកប្រព័ន្ធ[[ឯកត្តរដ្ឋ]] (ឯកភូត) សាធារណរដ្ឋអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ<ref>{{cite web |title=Kazakhstan/Qazaqstan Constitution |url=http://www.parlam.kz/en/constitution |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170929/http://www.parlam.kz/en/constitution |archive-date=2 December 2016 |access-date=20 កុម្ភៈ 2024 |website=[[សភាតំណាងរាស្តកាហ្សាក់ស្ថាន]]}}</ref> ក៏ប៉ុន្តែតាមការពិត កាហ្សាក់ស្ថានត្រូវស្ថិតនៅក្រោមរបបផ្ដាច់ការ<ref name="index2010"/><ref name="index2022"/>ដោយគ្មានការបោះឆ្នោតដោយសេរីនោះឡើយ។<ref name="kaz2"/> ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការធ្វើប្រជាធិបតេយ្យូបនីយកម្ម និងកំណែទម្រង់នយោបាយផ្សេងៗត្រូវបានចាត់អនុវត្តបណ្ដើរៗ បន្ទាប់ពីការលាលែងពីតំណែងរបស់ប្រធានាធិបតី[[នុរស៊ុលតង់ ណាហ្សាបាយ៉េហ្វ]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩។ កាហ្សាក់ស្ថាន គឺជារដ្ឋសមាជិកនៃ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក]], [[សហគមន៍នៃរដ្ឋឯករាជ្យ]], [[អង្គការសហប្រតិបត្តិការសៀងហៃ]], [[សហភាពសេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ាស៊ី]], [[អង្គការសន្ធិសញ្ញាសន្តិសុខសមូហភាព]], [[អង្គការសន្តិសុខ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅអឺរ៉ុប]], [[អង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម]], [[អង្គការរដ្ឋតួកស៊ីគ]] និង[[អង្គការវប្បធម៌អន្តរជាតិតួកស៊ីគ]]។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == {{Main|ប្រវត្តិសាស្ត្រកាហ្សាក់ស្ថាន}} នៅសតវត្សទី១៣ [[ជនជាតិកាហ្សាក់]]ជាម្ចាស់ស្រុក ដែលជនជាតិកើតឡើងដោយសារការរួមបញ្ចូលក្នានៃ[[ជនជាតិទួរគី]] និងពួកកុលសម្ព័ន្ធ[[ជនជាតិម៉ុងកូល]] ដែលកម្រនឹងរួមគ្នាជាជាតិសាសន៍តែមួយ បានផ្លាស់ទីលំនៅមករស់នៅលើតំបន់ប្រទេសនេះ។ ទឹកដីនេះត្រូវបានប្រទេស[[រុស្ស៊ី]]វាយយកនៅសតវត្សទី១៨ ហើយប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថានក៏ក្លាយជា[[សហភាពសូវៀត]]នៅឆ្នាំ ១៩៣៦។ ក្នុងកំឡុង កម្មវិធីកសិកម្ម[[កោះវីជីន]] នាទសវត្សឆ្នាំ១៩៥០ និង ១៩៦០ ពលរដ្ឋសូវៀតត្រូវបានជម្រុញក្នុងការដាំដុះនៅវាលស្មៅខាងជើងប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន។ ការហូរចូលនៃពួកជនបរទេស(ភាគច្រើនជា[[ជនជាតិរុស្ស៊ី]] ប៉ុន្តែមានខ្លះទៀតមកពីប្រទេសផ្សេងៗផងដែរ) បានធ្វើឲ្យរបាយប្រជាជនមានការផ្លាស់ប្ដូរ ហើយបានក៏បានធ្វើចំនួនប្រជាជនដែលមិនមែនជា[[ជនជាតិកាហ្សាក់]]មានការកើនឡើងផងដែរ។ ឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៩១ កើតមានឡើងដោយសារអ្នកចំណូលថ្មីដ៏ច្រើនលើសលប់ទាំងនោះបានធ្វើការចាកចេញទៅប្រទេសរបស់ពួកគេវិញ។ បញ្ហាថ្មីដែលចោទឡើងរួមមាន៖ *ការអភិវឌ្ឍអត្តសញ្ញាជាតិដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាមួយ *ពង្រីកការអភិវឌ្ឍនៃធនធានថាមពលដ៏ធំនៅក្នុងប្រទេស ហើយនាំចេញធនធានទាំងនោះទៅក្នុងទីផ្សារពិភពលោក *សម្រេចឲ្យបាននូវវិទ្យាសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចដែលអាចទទួលយកបាន ដែលមានដូចជា ការនាំប្រេង ហ្គាស ចេញទៅខាងក្រៅប្រទេស ការរុករកមណ្ឌលរ៉ែ និងពង្រឹងទំនាក់ទំនាក់ជាមួយប្រទេសជិតខាង ហើយប្រទេសមហាអំណាចផ្សេងទៀត។ == ភូមិសាស្ត្រ == {{Main|ភូមិសាស្ត្រកាហ្សាក់ស្ថាន}} === ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ === ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថានស្ថិតនៅក្នុង[[អាស៊ីកណ្ដាល]] ហើយស្ថិតនៅខាងជើង[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]]។ ទឹកដីមួយផ្នែកតូចនៅខាងលិច[[ទន្លេអ៊ូរាល់]] គឺស្ថិតនៅក្នុង[[ទ្វីបអឺរ៉ុប]]។ === កូអរដោនេភូមិសាស្ត្រ === ប្រទេសនេះស្ថិតចន្លោះខ្សែស្របទី៤៨ នៃរយៈទទឹងខាងជើង និងខ្សែបណ្ដោយទី៦៨នៃរយៈបណ្ដោយខាងកើត។ === ផ្ទៃដី === [[ឯកសារ:Kazakhyurt.jpg|រូបភាពតូច|ផ្ទះកាហ្សាក់ស្ថាន]] [[ឯកសារ:200 tenge (2006).jpg|រូបភាពតូច|តេង កាហ្សាក់ស្ថាន]] [[ឯកសារ:Horsemeat platter.jpg|រូបភាពតូច|ចានសាច់សេះ]] ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថានមានផ្ទៃដីសរុប២ ៧១៧ ៣០០ គីឡូម៉ែតទ្វេគុណតូចជា[[រដ្ឋតិចសាស]]ចំនួន៤ ហើយចែកជាដែនគោកចំនួន ២ ៦៦៩ ៨០០ គីឡូម៉ែតទ្វេគុណ និងដែនទឹកចំនួន ៤៧ ៥០០ គីឡូម៉ែតទ្វេគុណ។ ព្រំប្រទល់របស់ប្រទេសមានប្រវែងសរុប១២ ០១២គីឡូម៉ែត ដែលជាប់នឹង[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]]ប្រវែង១ ៥៣៣គីឡូម៉ែត ជាប់[[សាធារណរដ្ឋគីរ៍ហ្គីហ្ស៍ស្ថាន]]ប្រវែង១ ០៥១គីឡូម៉ែត ជាប់[[សហព័ន្ធរុស្ស៊ី]]ប្រវែង៦ ៨៤៦គីឡូម៉ែត ជាប់[[តូមិននីស្ថាន]]ប្រវែង៣៧៩គីឡូម៉ែត និងជាប់[[សាធារណរដ្ឋអ៊ុយប៊ែគីស្ថាន]]ប្រវែង២ ២០៣គីឡូម៉ែត។ ប្រទេសនេះគ្មានព្រំប្រទល់ឆ្នេរសមុទ្រទេ តែគួរកត់សម្គាល់ផងដែរថា ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថានក៏ជាប់នឹង[[សមុទ្រ​អារ៉ាល់]]ផងដែរ តែឥឡូវត្រូវបានគេបញ្ចូលជាដែនទឹកពីរ គឺ[[សមុទ្រ​អារ៉ាល់]]ប្រវែង១ ០៧០គីឡូម៉ែត និង[[សមុទ្រ​កាសព្យែន]]ប្រវែង១ ៨៩៤គីឡូម៉ែត។ == បញ្ជីទីក្រុងនៅកាហ្សាក់ស្ថាន == {{Largest cities|country=កាហ្សាក់ស្ថាន|pop_7=333,989|div_5=តំបន់អាកតូបេ{{!}}អាកតូបេ|pop_5=487,994|city_6=តារ៉ាហ្ស|div_6=តំបន់ចាមប៊ីល{{!}}ចាមប៊ីល|pop_6=357,791|city_7=ប៉ាវឡូដារ|div_7=តំបន់ប៉ាវឡូដារ{{!}}ប៉ាវឡូដារ|city_8=អូស្កេមេន|img_4=Qaraghandy, Kazakhstan.jpg|div_8=តំបន់កាហ្សាក់ស្ថានខាងកើត{{!}}កាហ្សាក់ស្ថានខាងកើត|pop_8=331,614|city_9=សេមេយ៍|div_9=តំបន់កាហ្សាក់ស្ថានខាងកើត{{!}}កាហ្សាក់ស្ថានខាងកើត|pop_9=323,138|city_10=អាទីរ៉ាវ|div_10=តំបន់អាទីរ៉ាវ{{!}}អាទីរ៉ាវ|city_5=អាកតូបេ|pop_4=497,712|stat_ref=[http://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT305821]|city_2=នុរស៊ុលតង់|list_by_pop=|div_name=តំបន់|div_link=|city_1=អាល់ម៉ាទី|div_1=អាល់ម៉ាទី|pop_1=1,854,656|img_1=View of Almaty from the hills.png|div_2=នុរស៊ុលតង់|div_4=តំបន់ការ៉ាកាន់ឌី{{!}}ការ៉ាកាន់ឌី|pop_2=1,078,384|img_2=Astana 020000, Kazakhstan - panoramio (15).jpg|city_3=ស៊ីមកេនត៍|div_3=តំបន់តួគីស្ថាន{{!}}តួគីស្ថាន|pop_3=1,009,086|img_3=Unnamed Road, Kazakhstan - panoramio (44).jpg|city_4=ការ៉ាហ្គានដា|pop_10=269,720}} ==កំណត់សម្គាល់== {{Reflist|group=ស}} ==ឯកសារយោង== {{reflist}} {{ប្រទេសនៅទ្វីបអាស៊ី}} {{stub}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:កាហ្សាក់ស្ថាន| ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីកណ្តាល]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងកើត]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហគមន៍នៃរដ្ឋឯករាជ្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការស៊ាងហៃ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាតួកស៊ីគ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសឆ្លងទ្វីប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ីកណ្តាល]] e5cgmqov2yt5fg2dye9d6rk6is98xm2 ប្រទេសនៅអឺរ៉ុប 0 9611 339740 334959 2026-08-26T04:08:35Z TheRandomGoober 27248 បន្ថែមកំណត់សម្គាល់ 339740 wikitext text/x-wiki [[File:Europe Asia transcontinental.png|thumb|upright=1.5| {{legend|#67e836|រដ្ឋទាំងអស់ដែលស្ថិតនៅលើទឹកដីទ្វីបអឺរ៉ុប}} {{legend|#9ac0ea|ដែនដីប្រទេសឆ្លងទ្វីប (អន្តរទ្វីប) ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាផ្នែកនៃអឺរ៉ុប}} {{legend|#5d66be|ដែនដីប្រទេសឆ្លងទ្វីប ([[អន្តរទ្វីប]]) ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថានៅក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុប}} {{legend|#945dbe|តាមន័យភូមិសាស្ត្រ ជារដ្ឋអាស៊ី (មាន[[អាមេនី]] និង[[ស៊ីប]])}}]] អត្ថបទនេះគឺស្តីអំពី '''បញ្ជីរាយនាមរដ្ឋអធិបតេយ្យ និងរដ្ឋអនិស្សរភាពនៅទ្វីបអឺរ៉ុប'''។ បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋប្រទេសចំនួន ៥០ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋអធិបតេយ្យនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប (មានតែរដ្ឋកូសូវ៉ូប៉ុណ្ណោះ ដែលអធិបតេយ្យភាពមានការកំណត់ តែសហគមន៍អន្តរជាតិមួយភាគធំនៅតែទទួលស្គាល់) — នៅទ្វីបអឺរ៉ុបនេះដែរមានរដ្ឋធំៗចំនួនបួនទៀតដែលជារដ្ឋដែលមិនមានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ ឬមិនសូវមានការទទួលស្គាល់ច្រើន។ ==រដ្ឋអធិបតេយ្យ== [[File:Europe countries map km 2.png|thumb|upright=2|ផែនទីនៃបណ្តាប្រទេសនៅអឺរ៉ុបនិងតំបន់ជុំវិញ។]] រដ្ឋអធិបតេយ្យគឺជាសមាគមនយោបាយមួយដែលមានអធិបតេយ្យភាពលើប្រជាជនខ្លួនហើយប្រជាជនទាំងនោះត្រូវធ្វើការសម្រេចចិត្តដើម្បីបំពេញនូវផលប្រយោជន៍នៃប្រទេសជាតិខ្លួន។<ref>{{cite web |url=http://mil.sagepub.com/content/17/2/227.short |title=Untying the Sovereign State: A Double Reading of the Anarchy Problematique |publisher=Mil.sagepub.com |date=1 June 1988 |accessdate=24 February 2011 |archivedate=11 ធ្នូ 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211233854/http://mil.sagepub.com/content/17/2/227.short |url-status=dead }}</ref> យោងទៅតាម[[អនុសញ្ញាម៉ុងតេវីដេអូ]]បានឱ្យដឹងថា៖ រដ្ឋនីមួយៗត្រូវតែមានប្រជាជនជានិរន្ត មានទឹកដីកំណត់ច្បាស់លាស់ មានរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំសមរម្យ និងមានសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងរដ្ឋដទៃទៀត។<ref>{{cite web |url=http://www.cfr.org/sovereignty/montevideo-convention-rights-duties-states/p15897 |title=Montevideo Convention on the Rights and Duties of States - Council on Foreign Relations |publisher=Cfr.org |accessdate=24 February 2011 |archivedate=28 មិថុនា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628235337/http://www.cfr.org/sovereignty/montevideo-convention-rights-duties-states/p15897 |url-status=dead }}</ref> ===សមាជិក អសប និងរដ្ឋសង្កេតការណ៍=== រដ្ឋអធិបតេយ្យចំនួន ៥០ គឺសុទ្ធតែមានទឹកដីស្ថិតនៅតំបន់ទ្វីបអឺរ៉ុប និង/ឬ មានសមាជិកភាពក្នុងអង្គការអឺរ៉ុបអន្តរជាតិដែលស្ទើរតែត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាសកល។ រដ្ឋទាំងអស់នោះគឺសុទ្ធតែជារដ្ឋសមាជិក ឬរដ្ឋសង្កេតការណ៍នៃ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] (អសប)<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/en/members/ |title=United Nations Member States |publisher=United Nations |accessdate=24 February 2011}}</ref> ចំណែកឯ[[ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប]]វិញគឺមានរដ្ឋសមាជិកចំនួន ៤៧ ដោយដកចេញនូវប្រទេស[[បេឡារុស]] [[កាសាក់ស្ថាន]] និង[[បុរីវ៉ាទីកង់]]។<ref>{{cite web |url=http://www.coe.int/aboutcoe/index.asp?page=47pays1europe |title=47 countries, 1 Europe |publisher=Council of Europe |accessdate=17 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110319025613/http://www.coe.int/aboutCoe/index.asp?page=47pays1europe |archivedate=19 March 2011 }}</ref> រដ្ឋចំនួន ៤៤ គឺមានធានីនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០) ប្រទេសអឺរ៉ុបចំនួន ២៧ គឺត្រូវជា[[រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប]] ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋទាំងនោះមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើសមាហរណកម្មជាមួយគ្នានិងចែករំលែកនូវអធិបតេយ្យភាពគ្នាតាម[[ស្ថាប័នសហភាពអឺរ៉ុប]]។ ប្រអប់បញ្ជីខាងក្រោមក៏មានបង្ហាញពីទីតាំងផែនទីនៃប្រទេសនីមួយៗផងដែរ។ ទឹកដីនៃទ្វីបអឺរ៉ុបត្រូវបានបង្ហាញជាពណ៌ប្រផេះចាស់រីឯទឹកដីក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុបគឺត្រូវបានបង្ហាញជាពណ៌ក្រផេះខ្ចី (ស្រដៀងពណ៌ប្រាក់)។ ទឹកដីដែលមានពណ៌បែតងខ្ចីគឺតំណាងឱ្យរដ្ឋប្រទេសដែលជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប។ {|class="sortable wikitable" |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | = សមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប<ref>{{cite web|url=http://europa.eu/abc/european_countries/eu_members/index_en.htm |title=Member States |publisher=Europa |accessdate=17 February 2011}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ<br><ref name="CIA_Names">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2142.html |title=Field Listing :: Names |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=30 September 2016 |archivedate=14 ធ្នូ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181214125226/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/fields/2142.html |url-status=dead }}</ref><ref name="UN_Names">{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/9th-uncsgn-docs/UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%20-%20August%202009.pdf |title=UNGEGN List of Country Names |publisher=United Nations Statistics Division |year=2007 |accessdate=24 February 2011}}</ref><ref name="Europa">{{cite web|url=http://publications.europa.eu/code/en/en-5000500.htm#fn-tw1 |title=List of countries, territories and currencies |publisher=Europa |date=9 August 2011 |accessdate=10 August 2011}}</ref> ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក<br><ref name="CIA_Names"/><ref name="UN_Names"/> ! ធានី<br><ref name="Europa"/><ref name="Capital">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2057.html |title=Field Listing :: Capital |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=17 February 2011 |archivedate=22 វិច្ឆិកា 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181122133244/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2057.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/ |title=UNGEGN World Geographical Names |publisher=United Nations Group of Experts on Geographical Names |date=13 September 2010 |accessdate=24 February 2011 |archivedate=7 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107082516/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/%20 |url-status=dead }}</ref> ! ចំនួនប្រជាជន<br>{{Cref2|a}}<ref name="Population">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |title=Country Comparison :: Population |publisher=Central Intelligence Agency |date=July 2014 |accessdate=17 October 2014 |archivedate=27 កញ្ញា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |url-status=dead }}</ref> ! ក្រឡាផ្ទៃ<br>{{Cref2|a}}<ref name="Area">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |title=Field Listing :: Area |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=3 March 2011 |archivedate=31 មករា 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140131115000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |url-status=dead }}</ref> |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Kazakhstan.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកាហ្សាក់ស្ថាន|alt=Flag of Kazakhstan]] | [[File:Europe-Kazakhstan.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Kazakhstan in Europe]] | '''[[កាហ្សាក់ស្ថាន]]'''{{refn|group=ស|name=ក|ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន និងតួកគីទាំងពីរគឺមានទឹកដីលាតសន្ធឹងទាំងនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប (បៃតងចាស់) និងទ្វីបអាស៊ី (បៃតងខ្ចី)។}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋកាហ្សាក់ស្ថាន | [[ភាសាកាហ្សាក់]]៖ Қазақстан – Қазақстан Республикасы <small>(''{{Transl|kk|Qazaqstan – Qazaqstan Respýblıkasy}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Казахстан – Республика Казахстан <small>(''{{Transl|ru|Kazahstan – Respublika Kazahstan}}'')</small> | [[នុរស៊ុលតង់]]<br /><br />[[ភាសាកាហ្សាក់|កាហ្សាក់]]៖ Нұр-Сұлтан<br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Нур-Султан <small>(''{{Transl|ru|Nur-Sultan}}'')</small> | ១៨,៣១១,៧០០ | ២,៧២៤,៩០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 02 ---> | [[File:Flag of Greece.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិក្រិក|alt=Flag of Greece]] | [[File:EU-Greece.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Greece in Europe]] | '''[[ក្រិក]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអេលេនិក | [[ភាសាក្រិក]]៖ Ελλάς – Ελληνική Δημοκρατία <small>(''{{Transl|el|Ellás – Ellinikí Dimokratía}}'')</small> | [[អាតែន]]<br /><br />[[ភាសាក្រិក|ក្រិក]]៖ Αθήνα <small>(''{{Transl|el|Athína}}'')</small> | ១០,៨១៦,២៨៦ | ១៣១,៩៥៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 03 ---> | [[File:Flag of Croatia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិក្រូអាស៊ី|alt=Flag of Croatia]] | [[File:EU-Croatia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Croatia in Europe]] | '''[[ក្រូអាស៊ី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋក្រូអាស៊ី | [[ភាសាក្រូអាត]]៖ Hrvatska – Republika Hrvatska | [[សាក្រិប]]<br /><br />[[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]]៖ Zagreb | ៤,១០៥,៤៩៣ | ៥៦,៥៩៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 04 ---> | [[File:Flag of Georgia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិចចជី|alt=Flag of Georgia]] | [[File:Europe-Georgia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Georgia in Europe]] | '''[[ចចជី]]'''{{refn|group=ស|name=ខ|ជាផ្នែកនៃតំបន់[[កូកាសខាងត្បូង]]នាចំណុចប្រសព្វរវាងទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាស៊ី។ តាមន័យភូមិរូបសាស្ត្រ ប្រទេសអាមេនីគឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]ទាំងស្រុង ខណៈប្រទេសចចជីនិងអាស៊ែបៃសង់មានទឹកដីភាគច្រើននៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី តែមានទឹកដីតូចមួយផ្នែកនៅភាគខាងជើងឆ្លងចូល[[ជួរភ្នំកូកាស]] ដែលគេច្រើនចាត់ទុកជាព្រំដែនធម្មជាតិបែងចែកអឺរ៉ុបពីអាស៊ី។}} | [[ភាសាចចជី]]៖ საქართველო <small>(''{{Transl|ka|Sak'art'velo}}'')</small> | [[ប៊ីលីស៊ី]] / T'bilisi<br /><br />[[ភាសាចចជី|ចចជី]]៖ თბილისი <small>(''{{Transl|ka|T'bilisi}}'')</small> | ៣,៧២៩,៦០០ | ៦៩,៧០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 05 ---> | [[File:Flag of the Czech Republic.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋឆែក|alt=Flag of the Czech Republic]] | [[File:EU-Czechia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Czech Republic in Europe]] | '''[[ឆែក]]'''*<br><br>សាធារណរដ្ឋឆែក | [[ភាសាឆែក]]៖ Česko – Česká republika | [[ប្រាក]]<br /><br />[[ភាសាឆែក|ឆែក]]៖ Praha | ១០,៦២៥,៤៤៩ | ៧៨,៨៦៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 06 ---> | [[File:Flag of Denmark.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិដាណឺម៉ាក|alt=Flag of Denmark]] | [[File:EU-Denmark.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Denmark in Europe]] | '''[[ដាណឺម៉ាក]]'''*{{Cref2|g}}<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក | [[ភាសាដាណឺម៉ាក]]៖ Danmark – Kongeriget Danmark | [[កូពែនហាក]]<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]]៖ København | ៥,៨០៦,០១៥ | ២,២១០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 07 ---> | [[File:Flag of Turkey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិតួកគី|alt=Flag of Turkey]] | [[File:Europe-Turkey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Turkey in Europe]] | '''[[តួកគី]]'''{{refn|group=ស|name=ក}}{{Cref2|j}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋតួកគី | [[ភាសាតួកគី]]៖ Türkiye – Türkiye Cumhuriyeti | [[អង់ការ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Ankara | ៨០,៨១០,៥២៥<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkeys-population-hits-7981-million-people-increasing-over-one-million.aspx?pageID=238&nid=109166&NewsCatID=341|title=Turkey’s population hits 79.81 million people, increasing over one million|publisher=[[Hürriyet Daily News]] |accessdate=1 February 2017}}</ref> | ៧៨៣,៥៦២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 08 ---> | [[File:Flag of Norway.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិន័រវែស|alt=Flag of Norway]] | [[File:Europe-Norway.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Norway in Europe]] | '''[[ន័រវែស]]'''<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស | [[បុកម៉ាល់]]៖ Norge – Kongeriket Norge<br /><br />[[នីនូស]]៖ Noreg – Kongeriket Noreg<br /><br />[[សាមីខាងជើង]]៖ Norga – Norgga gonagasriika | [[អូស្លូ]]<br /><br />[[ភាសាន័រវែស|ន័រវែស]]៖ Oslo | ៥,៣២៣,៩៣៣ | ៣២៣,៨០២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 09 ---> | [[File:Flag of Poland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិប៉ូឡូញ|alt=Flag of Poland]] | [[File:EU-Poland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Poland in Europe]] | '''[[ប្រទេសប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋប៉ូឡូញ | [[ភាសាប៉ូឡូញ]]៖ Polska – Rzeczpospolita Polska | [[វ៉ាសូរី]]<br /><br />[[ភាសាប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]]៖ Warszawa | ៣៨,៤៣៣,៦០០ | ៣១២,៦៨៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 10 ---> | [[File:Flag of Bulgaria.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិប៊ុលការី|alt=Flag of Bulgaria]] | [[File:EU-Bulgaria.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Bulgaria in Europe]] | '''[[ប៊ុលការី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋប៊ុលការី | [[ភាសាប៊ុលការី]]៖ България – Република България <small>(''{{Transl|bg|Bǎlgarija – Republika Bǎlgarija}}'')</small> | [[សូហ្វីយ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាប៊ុលការី|ប៊ុលការី]]៖ София <small>(''{{Transl|bg|Sofia}}'')</small> | ៧,០៥០,០៣៤ | ១១០,៨៧៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 11 ---> | [[File:Flag of France.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបារាំង|alt=Flag of France]] | [[File:EU-France.svg|border|centre|150px|alt=Map showing France in Europe]] | '''[[បារាំង]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋបារាំង | [[ភាសាបារាំង]]៖ France – République française | [[ប៉ារីស]]<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Paris | ៦៧,៣៤៨,០០០ | ៦៣៤,៤២៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<!--551,500 for Metropolitan--> |- <!-- 12 ---> | [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|alt=Flag of Bosnia and Herzegovina]] | [[File:Map of Bosnia and Herzegovina in Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Bosnia and Herzegovina in Europe]] | '''[[បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន]]''' | [[ភាសាបូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមហ្គៃឡាតាំង|(ឡាតាំង)]]៖ ''Bosna i Hercegovina''<br /><br />[[ភាសាបូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមស៊ែប៊ីស៊ីរីលិក|(ស៊ីរីលិក)]]៖ Босна и Херцеговина | [[សារ៉ាសេវ៉ូ]]<br /><br />[[ភាសាបូស្នី|បូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមហ្គៃឡាតាំង|(ឡាតាំង)]]៖ ''Sarajevo''<br /><br />[[ភាសាបូស្នី|បូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមស៊ែប៊ីស៊ីរីលិក|(ស៊ីរីលិក)]]៖ Сарајево | ៣,៥១១,៣៧២ | ៥១,១៩៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 13 ---> | [[File:Flag of Belarus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបេឡារុស|alt=Flag of Belarus]] | [[File:Europe-Belarus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Belarus in Europe]] | '''[[បេឡារុស]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋបេឡារុស | [[ភាសាបេឡារុស]]៖ Беларусь – Рэспубліка Беларусь <small>(''{{Transl|ru|Bielaruś – Respublika Bielaruś}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Беларусь – Республика Беларусь <small>(''{{Transl|ru|Belarus' — Respublika Belarus'}}'')</small> | [[មីនស្កឹ]]<br /><br />[[ភាសាបេឡារុស|បេឡារុស]]៖ Мінск <small>(''{{Transl|be|Minsk}}'')</small> | ៩,៤៩១,៨០០ | ២០៧,៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 14 ---> | [[File:Flag of Belgium.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបែលហ្ស៊ិក|alt=Flag of Belgium]] | [[File:EU-Belgium.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Belgium in Europe]] | '''[[បែលហ្ស៊ិក]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្របែលហ្ស៊ិក | [[ភាសាហុល្លង់]]៖ België – Koninkrijk België<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Belgique – Royaume de Belgique<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Belgien – Königreich Belgien | [[ព្រុចសែល]]<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ Brussel<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Bruxelles<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Brüssel | ១១,៥០២,២០៤ | ៣០,៥២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 15 ---> | [[File:Flag of Portugal.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិព័រទុយកាល់|alt=Flag of Portugal]] | [[File:EU-Portugal.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Portugal in Europe]] | '''[[ព័រទុយកាល់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋព័រទុយកាល់ | [[ភាសាព័រទុយហ្គាល់]]៖ Portugal – República Portuguesa | [[លីស្បោន]]<br /><br />[[ភាសាព័រទុយហ្គាល់|ព័រទុយកាល់]]៖ Lisboa | ១០,២៩១,១៩៦ | ៩២,០៩០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 16 ---> | [[File:Flag of Malta.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ាល់តា|alt=Flag of Malta]] | [[File:EU-Malta.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Malta in Europe]] | '''[[ម៉ាល់តា]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ាល់តា | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Malta – Republic of Malta<br /><br />[[ភាសាម៉ាល់តា]]៖ Malta – Repubblika ta' Malta | [[វ៉ាលែត]]<br /><br />[[ភាសាម៉ាល់តា|ម៉ាល់តា]]៖ Valletta | ៤៧៥,៧០០ | ៣១៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 17 ---> | [[File:Flag of North Macedonia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វានខាងជើង|alt=ទង់ជាតិម៉ាសេដ្វានខាងជើង]] | [[File:Europe-Macedonia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing North Macedonia in Europe]] | '''[[ម៉ាសេដ្វានខាងជើង]]'''{{Cref2|j}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វានខាងជើង | [[ភាសាម៉ាសេដ្វាន]]៖ Северна Македонија – Република Северна Македонија <small>(''{{Transl|mk|Severna Makedonija – Republika Severna Makedonija}}'')</small> | [[ស្កុបស៊ែ]]<br /><br />[[ភាសាម៉ាសេដ្វាន|ម៉ាសេដ្វាន]]៖ Скопје <small>(''{{Transl|mk|Skopje}}'')</small> | ២,០៧៥,៣០១ | ២៥,៧១៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 18 ---> | [[File:Flag of Montenegro.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ុងតេណេក្រូ|alt=ទង់ជាតិម៉ុងតេណេក្រូ]] | [[File:Europe-Montenegro.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Montenegro in Europe]] | '''[[ម៉ុងតេណេក្រូ]]'''{{Cref2|j}} | [[ភាសាម៉ុងតេណេក្រូ]]៖ Црна Гора, ''Crna Gora'' | [[ប៉ូដកូរីកា]]<br /><br />[[ភាសាម៉ុងតេណេក្រូ|ម៉ុងតេណេក្រូ]]៖ Подгорица, ''Podgorica'' | ៦៤២,៥៥០ | ១៣,៨១២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 19 ---> | [[File:Flag of Moldova.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ុលដាវី|alt=ទង់ជាតិម៉ុលដាវី]] | [[File:Location Moldova Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Moldova in Europe]] | '''[[ម៉ុលដាវី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ុលដាវី | [[ភាសារ៉ូម៉ានី]]៖ Moldova – Republica Moldova | [[ឈីស៊ីណូ]]<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]]៖ Chișinău | ៣,៣៥០,៩០០ | ៣៣,៨៥១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 20 ---> | [[File:Flag of Monaco.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ូណាកូ|alt=Flag of Monaco]] | [[File:Location Monaco Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Monaco in Europe]] | '''[[ម៉ូណាកូ]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីម៉ូណាកូ | [[ភាសាបារាំង]]៖ Monaco – Principauté de Monaco | ម៉ូណាកូ<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Monaco | ៣៧,០០០ | ២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 21 ---> | [[File:Flag of Romania.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិរ៉ូម៉ានី|alt=Flag of Romania]] | [[File:EU-Romania.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Romania in Europe]] | '''[[រ៉ូម៉ានី]]'''* | [[ភាសារ៉ូម៉ានី]]៖ România | [[ប៊ុយការែស]]<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]]៖ București | ១៩,៦២២,០០០ | ២៣៨,៣៩១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 22 ---> | [[File:Flag of Russia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិរុស្ស៊ី|alt=Flag of Russia]] | [[File:Europe-Russia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Russia in Europe]] | '''[[រុស្ស៊ី]]'''{{Cref2|f}}<br /><br />សហព័ន្ធរុស្ស៊ី | [[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Росси́я – Российская Федерация <small>(''{{Transl|ru|Rossija – Rossijskaja Federacija}}'')</small> | [[ម៉ូស្គូ]]<br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Москва <small>(''{{Transl|ru|Moskva}}'')</small> | ១៤៤,៥២៦,៦៣៦ | ១៧,០៩៨,២៤២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 23 ---> | [[File:Flag of Liechtenstein.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលិកតិនស្តាញ|alt=Flag of Liechtenstein]] | [[File:Location Liechtenstein Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Liechtenstein in Europe]] | '''[[លិកតិនស្តាញ]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីលិកតិនស្តាញ | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Liechtenstein – Fürstentum Liechtenstein | [[វ៉ាឌូស]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Vaduz | ៣៨,១១១ | ១៦០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 24 ---> | [[File:Flag of Lithuania.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលីទុយអានី|alt=Flag of Lithuania]] | [[File:EU-Lithuania.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Lithuania in Europe]] | '''[[លីទុយអានី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋលីទុយអានី | [[ភាសាលីទុយអានី]]៖ Lietuva – Lietuvos Respublika | [[វីលនៀស]]<br /><br />[[ភាសាលីទុយអានី|លីទុយអានី]]៖ Vilnius | ២,៧៩៧,០០០ | ៦៥,៣០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 25 ---> | [[File:Flag of Luxembourg.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលុចសំបួ|alt=Flag of Luxembourg]] | [[File:EU-Luxembourg.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Luxembourg in Europe]] | '''[[លុចសំបួ]]'''*<br /><br />ពញារដ្ឋលុចសំបួ | [[ភាសាលុចសំបួ]]៖ Groussherzogtum Lëtzebuerg<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Luxembourg – Grand-Duché de Luxembourg<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Luxemburg – Großherzogtum Luxemburg | [[លុចសំបួ (ទីក្រុង)|លុចសំបួ]]<br /><br />[[ភាសាលុចសំបួ|លុចសំបួ]]៖ Lëtzebuerg<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Luxembourg<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Luxemburg | ៦០២,០០០ | ២,៥៨៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 26 ---> | [[File:Flag of the Vatican City - 2001 version.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិវ៉ាទីកង់|alt=Flag of the Vatican City]] | [[File:Location Vatican City Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Vatican City in Europe]] | '''[[វ៉ាទីកង់]]'''<br /><br />រដ្ឋបុរីវ៉ាទីកង់ |[[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Città del Vaticano – Stato della Città del Vaticano<br /><br />[[ភាសាឡាតាំង|ឡាតាំង]]៖ Sancta Sedes<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |title=Holy See (Vatican City) |publisher=Cia.gov |accessdate=24 February 2011 |archivedate=10 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110183740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |url-status=dead }}</ref> | រដ្ឋធានីវ៉ាទីកង់<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Città del Vaticano | ៨៤២ | ០.៤៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 27 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom]] | [[File:Europe-UK.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the UK in Europe]] | '''[[សហរាជាណាចក្រ]]'''{{Cref2|i}}<br /><br />សហរាជាណាចក្រនៃក្រង់ប្រឺតាញ និងអៀរឡង់ខាងជើង | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ United Kingdom – United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland<br /><br />[[ភាសាកាល់]]៖ Deyrnas Unedig – Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon | [[ឡុងដ៍]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ London | ៦៦,០៤០,២២៩ | ២៤៣,៦១០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 28 ---> | [[File:Flag of Cyprus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ីប|alt=Flag of Cyprus]] | [[File:EU-Cyprus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Cyprus in Europe]] | '''[[ស៊ីប]]'''*{{Cref2|c}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ីប | [[ភាសាក្រិក]]៖ Κύπρος – Κυπριακή Δημοκρατία <small>(''{{Transl|el|Kýpros – Kypriakí Dimokratía}}'')</small><br /><br />[[ភាសាតួកគី]]៖ Kıbrıs – Kıbrıs Cumhuriyeti | [[នីកូស៊ី]]<br /><br />[[ភាសាក្រិក|ក្រិក]]៖ Λευκωσία <small>(''{{Transl|el|Lefkosía}}'')</small><br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Lefkoşa | ១,១៧២,៤៥៨ | ៩,២៥១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 29 ---> | [[File:Flag of Sweden.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ុយអែត|alt=Flag of Sweden]] | [[File:EU-Sweden.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Sweden in Europe]] | '''[[ស៊ុយអែត]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រស៊ុយអែត | [[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Sverige – Konungariket Sverige | [[ស្តុកខូល]]<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Stockholm | ១០,២២១,៩៨៨ | ៤៥០,២៩៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 30 ---> | [[File:Flag of Serbia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ែប៊ី|alt=Flag of Serbia]] | [[File:Europe-Serbia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Serbia in Europe]] | '''[[ស៊ែប៊ី]]'''{{Cref2|j}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ែប៊ី | [[ភាសាស៊ែប៊ី]]៖ Србија – Република Србија, {{lang|sr|Srbija – Republika Srbija}} | [[ប៊ែលក្រាដ]]<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]]៖ Београд, {{lang|sr|Beograd}} | ៧,០០១,៤៤៤ | ៨៨,៣៦១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 31 ---> | [[File:Flag of San Marino.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិសានម៉ារីណូ|alt=Flag of San Marino]] | [[File:Location San Marino Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing San Marino in Europe]] | '''[[សានម៉ារីណូ]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋសានម៉ារីណូ | [[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ San Marino – Repubblica di San Marino | [[ទីក្រុងសានម៉ារីណូ|សានម៉ារីណូ]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ San Marino | ៣២,៧៤២ | ៦១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 32 ---> | [[File:Flag of Slovakia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្លូវ៉ាគី|alt=Flag of Slovakia]] | [[File:EU-Slovakia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Slovakia in Europe]] | '''[[ស្លូវ៉ាគី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាក | [[ភាសាស្លូវ៉ាគី]]៖ Slovensko – Slovenská republika | [[ប្រាទីស្លាវ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាស្លូវ៉ាគី|ស្លូវ៉ាគី]]៖ Bratislava | ៥,៤៤៥,០៨៧ | ៤៩,០៣៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 33 ---> | [[File:Flag of Slovenia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្លូវេនី|alt=Flag of Slovenia]] | [[File:EU-Slovenia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Slovenia in Europe]] | '''[[ស្លូវេនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋស្លូវេនី | [[ភាសាស្លូវេនី]]៖ Slovenija – Republika Slovenija | [[លូប្យាណា]]<br /><br />[[ភាសាស្លូវេនី|ស្លូវេនី]]៖ Ljubljana | ២,០៧០,០៥០ | ២០,២៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 34 ---> | [[File:Flag of Switzerland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្វីស|alt=Flag of Switzerland]] | [[File:Europe-Switzerland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Switzerland in Europe]] | '''[[ស្វីស]]'''<br /><br />សហព័ន្ធស្វីស | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Schweiz – Schweizerische Eidgenossenschaft<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Suisse – Confédération suisse<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Svizzera – Confederazione Svizzera<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ង់ឆេ]]៖ Svizra – Confederaziun svizra | [[ប៊ែន]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Bern<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Berne<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Berna | ៨,៥៤៤,០៣៤ | ៤១,២៧៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 35 ---> | [[File:Flag of Hungary.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហុងគ្រី|alt=Flag of Hungary]] | [[File:EU-Hungary.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Hungary in Europe]] | '''[[ហុងគ្រី]]'''* | [[ភាសាហុងគ្រី]]៖ Magyarország | [[ប៊ុយដាប៉ែស]]<br /><br />[[ភាសាហុងគ្រី|ហុងគ្រី]]៖ Budapest | ៩,៧៧១,០០០ | ៩៣,០២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 36 ---> | [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហុល្លង់|alt=Flag of the Netherlands]] | [[File:EU-Netherlands.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Netherlands in Europe]] | '''[[ហុល្លង់]]'''*{{Cref2|g}}{{Cref2|h}}<ref name="Netherlands"/><br /><br />[[ព្រះរាជាណាចក្រហុល្លង់]] | [[ភាសាហុល្លង់]]៖ Nederland – Koninkrijk der Nederlanden<br /><br />[[ភាសាហ្រ្វីស៊ានខាងលិច|ហ្រ្វីស៊ានខាងលិច]]៖ Nederlân – Keninkryk fan de Nederlannen<br /><br />[[ភាសាប៉ាប៉ៃមេនតូ]]៖ Hulandu – Reino di Hulanda | [[អាំស្ទែដាំ]] (រាជធានី)<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ Amsterdam<br /><br />[[ភាសាហ្រ្វីស៊ានខាងលិច|ហ្រ្វីស៊ានខាងលិច]]៖ Amsterdam<br /><br />[[ភាសាប៉ាប៉ៃមេនតូ|ប៉ាប៉ៃមេនតូ]]៖ Amsterdam<br /><br />[[ឡាអេ]] (អាសនៈរដ្ឋាភិបាល)<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ 's-Gravenhage / Den Haag<br /><br />[[ភាសាហ្រ្វីស៊ានខាងលិច|ហ្រ្វីស៊ានខាងលិច]]៖ De Haach<br /><br />[[ភាសាប៉ាប៉ៃមេនតូ|ប៉ាប៉ៃមេនតូ]]៖ Den Haag | ១៧,២៧២,៩៩០ | ៤១,៥៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 37 ---> | [[File:Flag of Finland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហ្វាំងឡង់|alt=Flag of Finland]] | [[File:EU-Finland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Finland in Europe]] | '''[[ហ្វាំងឡង់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋហ្វាំងឡង់ | [[ភាសាហ្វាំងឡង់]]៖ Suomi – Suomen tasavalta<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Finland – Republiken Finland | [[ហែលស៊ីនគី]]<br /><br />[[ភាសាហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]]៖ Helsinki<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Helsingfors | ៥,៥១៩,៤៦៣ | ៣៣៨,១៤៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 38 ---> | [[File:Flag of Latvia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិឡេតូនី|alt=Flag of Latvia]] | [[File:EU-Latvia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Latvia in Europe]] | '''[[ឡេតូនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋឡេតូនី | [[ភាសាឡេតូនី]]៖ Latvija – Latvijas Republika | [[រីកា]]<br /><br />[[ភាសាឡេតូនី|ឡេតូនី]]៖ Rīga | ១,៩៣៤,៣៧៩ | ៦៤,៥៨៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 39 ---> | [[File:Flag of Andorra.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអង់ដូរ៉ា|alt=Flag of Andorra]] | [[File:Location Andorra Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Andorra in Europe]] | '''[[អង់ដូរ៉ា]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីអង់ដូរ៉ា | [[ភាសាកាតាឡាន]]៖ Andorra – Principat d'Andorra | [[អង់ដូរ៉ាវីយែល]]<br /><br />[[ភាសាកាតាឡាន|កាតាឡាន]]៖ Andorra la Vella | ៧៨,០០០ | ៤៦៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 40 ---> | [[File:Flag of Italy.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ីតាលី|alt=Flag of Italy]] | [[File:EU-Italy.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Italy in Europe]] | '''[[អ៊ីតាលី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអ៊ីតាលី | [[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Italia – Repubblica Italiana | [[រ៉ូម]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Roma | ៦០,៤៩៤,១១៨ | ៣០១,៣៤០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 41 ---> | [[File:Flag of Iceland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ីស្លង់|alt=Flag of Iceland]] | [[File:Europe-Iceland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Iceland in Europe]] | '''[[អ៊ីស្លង់]]''' | [[ភាសាអ៊ីស្លង់]]៖ Ísland | [[រ៉ៃក្យាវិក]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]]៖ Reykjavík | ៣៥០,៧១០ | ១០៣,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 42 ---> | [[File:Flag of Ukraine.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ុយក្រែន|alt=Flag of Ukraine]] | [[File:Europe-Ukraine (disputed territory).svg|border|centre|150px|alt=Map showing Ukraine in Europe]] | '''[[អ៊ុយក្រែន]]''' | [[ភាសាអ៊ុយក្រែន]]៖ Украïна <small>(''{{Transl|uk|Ukraina}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Украи́на <small>(''{{Transl|ru|Ukraína}}'')</small> | [[កៀវ]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]]៖ Київ <small>(''{{Transl|uk|Kyiv}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Киев <small>(''{{Transl|ru|Kiyev}}'')</small> | ៤៤,២៩១,៤១៣ | ៦០៣,៥៥០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 43 ---> | [[File:Flag of Armenia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាមេនី|alt=Flag of Armenia]] | [[File:Europe-Armenia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Armenia in Europe]] | '''[[អាមេនី]]'''{{refn|group=ស|name=ខ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាមេនី | [[ភាសាអាមេនី]]៖ Հայաստան – Հայաստանի Հանրապետություն <small>(''{{Transl|hy|Hayastan – Hayastani Hanrapetut'yun}}'')</small> | [[យេរេវ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាអាមេនី|អាមេនី]]៖ Երևան <small>(''{{Transl|hy|Yerevan}}'')</small> | ២,៩២៥,០០០ | ២៩,៧៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 44 ---> | [[File:Flag of Germany.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាល្លឺម៉ង់|alt=Flag of Germany]] | [[File:EU-Germany.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Germany in Europe]] | '''[[អាល្លឺម៉ង់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Deutschland – Bundesrepublik Deutschland | [[ប៊ែរឡាំង]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Berlin | ៨២,៨០០,០០០ | ៣៥៧,០២២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 45 ---> | [[File:Flag of Albania.svg|frameless|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាល់បានី|alt=Flag of Albania]] | [[File:Europe-Albania.svg|frameless|centre|150px|alt=Map showing Albania in Europe]] | '''[[អាល់បានី]]'''{{Cref2|j}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាល់បានី | [[ភាសាអាល់បានី]]៖ Shqipëri / Shqipëria – Republika e Shqipërisë | [[ទីរ៉ាណា]]<br /><br />[[ភាសាអាល់បានី|អាល់បានី]]៖ Tiranë | ២,៨៨៧,០០០ | ២៨,៧៤៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 46 ---> | [[File:Flag of Azerbaijan.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាស៊ែបៃសង់|alt=Flag of Azerbaijan]] | [[File:Europe-Azerbaijan.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Azerbaijan in Europe]] | '''[[អាស៊ែបៃសង់]]'''{{refn|group=ស|name=ខ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាស៊ែបៃសង់ | [[ភាសាអាស៊ែបៃសង់]]៖ Azǝrbaycan – Azǝrbaycan Respublikası | [[បាគូ]]<br /><br />[[ភាសាអាស៊ែបៃសង់|អាស៊ែបៃសង់]]៖ Bakı | ៩,៨៩៨,០៨៥ | ៨៦,៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 47 ---> | [[File:Flag of Austria.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអូទ្រីស|alt=Flag of Austria]] | [[File:EU-Austria.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Austria in Europe]] | '''[[អូទ្រីស]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអូទ្រីស | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Österreich – Republik Österreich | [[វីយែន]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Wien | ៨,៨៥៧,៩៦០ | ៨៣,៨៧១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 48 ---> | [[File:Flag of Ireland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអៀរឡង់|alt=Flag of Ireland]] | [[File:EU-Ireland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Ireland in Europe]] | '''[[អៀរឡង់]]'''*{{Cref2|d}}<ref>{{cite web|url= http://www.irishstatutebook.ie/1948/en/act/pub/0022/index.html |title= Republic of Ireland Act, 1948|year= 1948|work= No. 22/1948|accessdate=16 December 2008}}</ref> | [[ភាសាអៀរឡង់]]៖ Éire<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Ireland | [[ឌូប្លាំង]]<br /><br />[[ភាសាអៀរឡង់|អៀរឡង់]]៖ Baile Átha Cliath | ៤,៨៥៧,០០០ | ៧០,២៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 49 ---> | [[File:Flag of Estonia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអេស្តូនី|alt=Flag of Estonia]] | [[File:EU-Estonia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Estonia in Europe]] | '''[[អេស្តូនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអេស្តូនី | [[ភាសាអេស្តូនី]]៖ Eesti – Eesti Vabariik | [[តាលីន]]<br /><br />[[ភាសាអេស្តូនី|អេស្តូនី]]៖ Tallinn | ១,៣១៥,០០០ | ៤៥,២២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 50 ---> | [[File:Flag of Spain.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអេស្ប៉ាញ|alt=Flag of Spain]] | [[File:EU-Spain.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Spain in Europe]] | '''[[អេស្ប៉ាញ]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រអេស្ប៉ាញ | [[ភាសាអេស្ប៉ាញ]]៖ España – Reino de España | [[ម៉ាឌ្រីដ]]<br /><br />[[ភាសាអេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]]៖ Madrid | ៤៧,៧២០,២៩១ | ៥០៥,៣៧០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |} ===រដ្ឋដទៃទៀត=== អង្គភាពទាំង ៦ ខាងក្រោមនេះគឺត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប មួយឬច្រើនជាងនេះ (ដូច្នេះ វាត្រូវបានកំណត់ថាជារដ្ឋដោយយោងទៅតាមគោលការណ៍បតិដ្ឋាប័ននៃភាពជារដ្ឋ) ឬក៏មិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប អ្វីនោះទេប៉ុន្តែត្រូវបានកំណត់ជារដ្ឋតាមសេចក្តីប្រកាសនៃភាពជារដ្ឋ។ រដ្ឋខាងក្រោមនេះដែរគឺមិនមែនជាសមាជិក អសប ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ឬសហភាពអឺរ៉ុបអ្វីនោះទេ។ {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! រដ្ឋធានី ! ចំនួនប្រជាជន{{Cref2|a}} ! ក្រឡាផ្ទៃ{{Cref2|a}} |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Kosovo.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកូសូវ៉ូ|alt=Flag of Kosovo]] | [[File:Europe-Kosovo.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Kosovo in Europe]] | '''[[កូសូវ៉ូ]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋកូសូវ៉ូ<ref name="CIA_Names"/> | [[ខេត្តស្វ័យភាពកូសូវ៉ូនិងមេតូជី|ទាមទារ]]ដោយប្រទេស [[ស៊ែប៊ី]]ថាជាផ្នែកមួយរបស់គេ។ វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋអធិបតេយ្យដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់កូសូវ៉ូ|រដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ១១២]] (រាប់បញ្ចូលទាំងរដ្ឋទាំងប៉ុន្មានដែលទើបនឹងដកការទទួលស្គាល់ចេញ)។<ref>{{cite web|url=http://www.mfa-ks.net/?page=2,33|title=Countries that have recognised the Republic of Kosova|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Kosovo}}</ref> | [[ភាសាអាល់បានី]]៖ Kosova / Kosovë – Republika e Kosovës<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី]]៖ Косово – Република Косово, Kosovo – Republika Kosovo | [[ព្រីសទីណា]]<ref name="Capital"/><br /><br />[[ភាសាអាល់បានី|អាល់បានី]]៖ Prishtina, Prishtinë<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]]៖ Приштина, Priština | ១,៨៣៦,៥២៩<ref name="Population"/> | ១០,៨៨៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Area"/> |- <!-- 02 ---> | [[File:Flag of Transnistria (state).svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិត្រង់នីស្ទ្រី|alt=Flag of Transnistria]] | [[File:Transnistria in Europe (zoomed).svg|border|centre|150px|alt=Map showing Transnistria in Moldova]] | '''[[ត្រង់នីស្រ្ទី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ុលដាវីព្រីដណេស្ត្រូវី | អះអាងថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃម៉ុលដាវី|ផ្នែក]]មួយរបស់ប្រទេស[[ម៉ុលដាវី]]។ ជារដ្ឋឯករាជ្យ<ref name=countersecession>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4PwmeRG9QsUC|title=The Foreign Policy of Counter Secession: Preventing the Recognition of Contested States|last=Ker-Lindsay|first=James|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2012|quote=...there are three other territories that have unilaterally declared independence and are generally regarded as having met the Montevideo criteria for statehood but have not been recognised by any states: Transnistria, Nagorny Karabakh, and Somaliland.|pages=53}}.</ref> ដែលទទួលស្គាល់ដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់ត្រង់នីស្ទ្រី|រដ្ឋក្រៅ អសប ចំនួន ៣]]។ | [[ភាសារ៉ូម៉ានី]]៖ Nistreană – Republica Moldovenească Nistreană <small>(''{{Transl|ro|Nistreană – Republica Moldovenească Nistreană}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Приднестровье – Приднестровская Молдавская Республика <small>(''{{Transl|ru|Pridnestrov'ye – Pridnestrovskaya Moldavskaya Respublika}}'')</small><br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន]]៖ Придністров'я – Придністровська Молдавська Республіка <small>(''{{Transl|uk|Prydnistrov'ya – Pridnistrovs'ka Moldavs'ka Respublika}}'')</small> | [[ទីរ៉ាស្ពុល]]<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]]៖ Tiraspol<br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Тира́споль<br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]]៖ Тирасполь | ៥៣០,០០០<ref name="Transnistria">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3641826.stm#facts |title=Trans-Dniester profile |publisher=BBC News |date=20 January 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៣,៥០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1003890/Transdniestria |title=Transdniestria (separatist enclave, Moldova) |publisher=Britannica.com |accessdate=3 March 2011}}</ref> |- <!-- 03 ---> | [[File:Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ីបខាងជើង|alt=Flag of Northern Cyprus]] | [[File:Europe-Northern Cyprus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Northern Cyprus in Europe]] | '''[[ស៊ីបខាងជើង]]'''{{Cref2|c}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ីបខាងជើងនៃតួកគី | អះអាងថាជា[[ភូមិភាគនៃស៊ីប|ផ្នែក]]មួយនៃ[[ស៊ីប|សាធារណរដ្ឋស៊ីប]]។ [[ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់ស៊ីបខាងជើង|ទទួលស្គាល់]]ដោយប្រទេសតួកគី។<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/148573/Cyprus|title= Cyprus |publisher=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref> | [[ភាសាតួកគី]]៖ Kuzey Kıbrıs – Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti | [[នីកូស៊ីខាងជើង]]<br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Lefkoşa | ២៩៤,៩០៦<ref>{{cite web|url=http://www.worldbulletin.net/?aType=haber&ArticleID=82777 |title=Turkish Cyprus announces population as 294,906 |publisher=World Bulletin |date=9 December 2011 |accessdate=9 January 2014}}</ref> | ៣,៣៥៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Area"/> |- <!-- 04 ---> | [[File:Flag of Artsakh.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាតសាក់|alt=Artsakh]] | [[File:Europe Location Republic of Artsakh.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Artsakh in Azerbaijan]] | '''[[សាធារណរដ្ឋអាតសាក់|អាតសាក់]]'''{{Cref2|b}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាតសាក់ | អះអាងថាជា[[បំណែកចែករដ្ឋបាលនៃអាស៊ែបៃសង់|ផ្នែក]]មួយនៃប្រទេស[[អាស៊ែបៃសង់]]។ រដ្ឋឯករាជ្យ<ref name=countersecession/> ដែលទទួលស្គាល់ដោយ[[ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិរបស់អាតសាក់|រដ្ឋក្រៅ អសប ចំនួន ៣]]។ | [[ភាសាអាមេនី]]៖ Արցախի Հանրապետություն <small>(''{{Transl|hy|Arts'akhi Hanrapetut'yun}}'')</small><ref>{{Cite web |url=http://www.nkrusa.org/country_profile/overview.shtml |title=Country Overview |publisher=nkrusa.org |accessdate=7 March 2011}}</ref> | [[ស្តេផាណាកឺត]]<br /><br />[[ភាសាអាមេនី|អាមេនី]]៖ Ստեփանակերտ <small>(''{{Transl|hy|Khankendi}}'')</small> | ១៤១,៤០០<ref name="Nagorno-Karabakh">{{cite web |url=http://president.nkr.am/en/nkr/statePower/ |title=Official website of the President of the Artsakh Republic |publisher=President.nkr.am |date=1 January 2010 |accessdate=17 February 2011 |archivedate=7 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107082525/http://president.nkr.am/en/nkr/statePower/%20 |url-status=dead }}</ref> | ៧,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/401669/Nagorno-Karabakh |title=Nagorno-Karabakh (region, Azerbaijan) |publisher=Britannica.com |accessdate=3 March 2011}}</ref> |- <!-- 05 ---> | [[File:Flag of Abkhazia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាប់កាស៊ី|alt=Flag of Abkhazia]] | [[File:Europe-Abkhazia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Abkhazia in Europe]] | '''[[អាប់កាស៊ី]]'''{{Cref2|b}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាប់កាស៊ី | អះអាងថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃចចជី|សាធារណរដ្ឋស្វ័យភាព]]របស់ប្រទេស[[ចចជី]]។ បានទទួលស្គាល់ដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់អាប់កាស៊ី និងអូសេទីខាងត្បូង|រដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ៥]]។<ref name=ABKSO>{{cite web|url=http://www.rferl.org/content/tuvalu-georgia-retracts-abkhazia-ossetia-recognition/25315720.html|title=Tuvalu Retracts Recognition of Abkhazia, South Ossetia|date=31 March 2014|publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]}}</ref> | [[ភាសាអាប់កាស៊ី]]៖ Аҧсны <small>(''{{Transl|ab|Apsny}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Абха́зия <small>(''{{Transl|ru|Abhazia}}'')</small> | [[សុខូមី]]<br /><br />[[ភាសាអាប់កាស៊ី|អាប់កាស៊ី]]៖ Аҟəа <small>(''{{Transl|ab|Akwa}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Сухум | ២៥០,០០០<ref name="Abkhazia">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3261059.stm |title=Regions and territories: Abkhazia |publisher=BBC News |date=8 February 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៨,៦៦០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1358/Abkhazia |title=Abkhazia (autonomous republic, Georgia) |publisher=Britannica.com |accessdate=3 March 2011}}</ref> |- <!-- 06 ---> | [[File:Flag of South Ossetia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអូសេទីខាងត្បូង|alt=Flag of South Ossetia]] | [[File:Europe-South Ossetia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing South Ossetia in Europe]] | '''[[អូសេទីខាងត្បូង]]'''{{Cref2|b}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអូសេទីខាងត្បូង | អះអាងថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃចចជី|ផ្នែក]]មួយនៃប្រទេស[[ចចជី]]។ បានទទួលស្គាល់ដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់អាប់កាស៊ីនិងអូសេទីខាងត្បូង|រដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ៥]]។<ref name=ABKSO/> | [[ភាសាអូសេទី]]៖ Хуссар Ирыстон – Республикӕ Хуссар Ирыстон <small>(''{{Transl|os|Khussar Iryston – Respublikæ Khussar Iryston}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Южная Осетия – Республика Южная Осетия <small>(''{{Transl|ru|Yuzhnaya Osetiya – Respublika Yuzhnaya Osetiya}}'')</small> | [[ស្គីនវ៉ាលី]]<br /><br />[[ភាសាអូសេទី]]៖ Цхинвал ឬ Чъреба <small>(''{{Transl|os|Chreba}}'')</small> | ៧០,០០០<ref name="South Ossetia">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3797729.stm |title=Regions and territories: South Ossetia |publisher=BBC News |date=8 February 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៣៩០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.hartford-hwp.com/archives/63/129.html |title=South Ossetia |publisher=Hartford-hwp.com |accessdate=9 March 2011}}</ref> |} ==ទឹកដីអនិស្សរភាព== ខាងក្រោមនេះគឺជាទឹកដីអនិស្សរភាពចំនួន ៦ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅទ្វីបអឺរ៉ុប។<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2006.html |title=CIA - The World Factbook - Field Listing :: Dependency status |publisher=Cia.gov |date=9 February 1920 |accessdate=17 February 2011 |archivedate=6 វិច្ឆិកា 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181106014648/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2006.html |url-status=dead }}</ref> {| |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | = ជាផ្នែកនៃសហភាពអឺរ៉ុប, ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃគឺកំពុងតែមាន[[តំបន់រដ្ឋសមាជិកពិសេស និងសហភាពអឺរ៉ុប|កិច្ចការដែលត្រូវសម្រុះសម្រួល]] |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ<ref name="CIA_Names"/><ref name="Europa"/> ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! ធានី<ref name="Capital"/> ! ចំនួនប្រជាជន<ref name="Population"/> ! ក្រឡាផ្ទៃ<ref name="Area"/> |- <!-- 01 ---><!--Not EU [http://www.cab.org.je/index.php?option=com_content&task=view&id=212&Itemid=53]--> | [[File:Flag of Jersey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិជឺស៊ី|alt=Flag of Jersey]] | [[File:Europe-Jersey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Jersey in Europe]] | '''[[ជឺស៊ី]]'''{{Cref2|i}}<br /><br />មណ្ឌលតំបន់ជឺស៊ី | [[រដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព|រាជរដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព]]នៃជឺស៊ី<ref name="Supreme Court decision"/><ref name="royal.gov.uk"/><ref name="gov.uk"/> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Jersey – Bailiwick of Jersey<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Jersey – Bailliage de Jersey<br /><br />[[ភាសាជឺស៊ី]]៖ ''Jèrri – Bailliage de Jèrri'' | [[សង់ហេលី]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Saint Helier<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Saint-Hélier<br /><br />[[ភាសាជឺស៊ី|ជឺស៊ី]]៖ ''Saint Hélyi'' | ៩៦,៥១៣ | ១១៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 02 ---><!--Not EU [http://www.gov.im/cso/externalrelations/eu.xml]--> | [[File:Flag of the Isle of Mann.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកោះមែន|alt=Flag of the Isle of Man]] | [[File:Europe-Isle of Man.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Isle of Man in Europe]] | '''[[កោះមែន]]''' ឬ '''អែលអុហ្វមែន'''{{Cref2|i}} | [[រដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព|រាជរដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព]]នៃមែន<ref name="gov.uk"/><ref>{{Cite web |url=https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |title=Supreme Court decision "The Channel Islands, like the Isle of Man (although it has a rather different history), are not part of the United Kingdom. Nor have they ever been British colonies, or British Overseas Territories as the few remaining colonies are now termed. They are Crown Dependencies, enjoying a unique relationship with the United Kingdom and the rest of the British Commonwealth through the Crown, in the person of the Sovereign." |access-date=16 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |archive-date=8 October 2016 |url-status=dead |archivedate=8 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf }}</ref><ref>[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/QueenandCrowndependencies.aspx Queen and Crown dependencies page of the official website of the British Monarchy]</ref> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Isle of Man<br /><br />[[ភាសាមែនស៍]]៖ Mannin – Ellan Vannin | [[ឌូក្លាស, កោះមែន|ឌូក្លាស]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Douglas<br /><br />[[ភាសាមែនស៍|មែនស៍]]៖ Doolish | ៨៦,៨៦៦ | ៥៧២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 03 ---> | [[File:Flag of Gibraltar.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហ្គីប្រាលតា|alt=Flag of Gibraltar]] | [[File:Gibraltar location in Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Gibraltar in Europe]] | '''[[ហ្គីប្រាលតា]]'''<ref>{{cite web|author1=Mark Oliver |author2=Sally Bolton |author3=Jon Dennis |author4=Matthew Tempest |url=https://www.theguardian.com/world/2004/aug/04/qanda.foreignpolicy |title=Gibraltar; Politics |work=The Guardian|date=4 August 2004 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | [[ទឹកដីក្រៅស្រុករបស់អង់គ្លេស]] | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Gibraltar | [[ហ្គីប្រាលតា]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Gibraltar | ២៩,១៨៥ | ៦.៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 04 ---><!--Not EU [http://www.gov.gg/ccm/general/press-releases/2002/may/guernseys-position-on-eu-tax-package-to-be-reported-by-hm-government-to-econfin-meeting-of-4-june-2002.en;jsessionid=EE07D4CE023D2AF478E5E8E561234CF6]--> | [[File:Flag of Guernsey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហ្គឺនស៊ី|alt=Flag of Guernsey]] | [[File:Europe-Guernsey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Guernsey in relation to the United Kingdom]] | '''[[មណ្ឌលតំបន់ហ្គឺនស៊ី|ហ្គឺនស៊ី]]'''{{Cref2|i}}<br /><br />មណ្ឌលតំបន់ហ្គឺនស៊ី | [[រដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព|រាជរដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព]]នៃហ្គឺនស៊ី<ref name="Supreme Court decision">{{Cite web |url=https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |title=Supreme Court decision |access-date=16 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |archive-date=8 October 2016 |url-status=dead |archivedate=8 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf }}</ref><ref name="royal.gov.uk">[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx Queen and Crown dependencies page of the official website of the British Monarchy] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120921052748/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx |date=21 September 2012 }}</ref><ref name="gov.uk">[https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/361537/crown-dependencies.pdf Ministry of Justice's fact sheet on the UK's relationship with the Crown Dependencies]</ref> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Guernsey – Bailiwick of Guernsey<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Guernesey – Bailliage de Guernesey<br /><br />[[ភាសាហ្គឺនស៊ី]]៖ ''Guernési – Bailliage de Guernési'' | [[ក្រុងផែសង់ភីតធឺ]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Saint Peter Port<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Saint Pierre Port<br /><br />[[ភាសាហ្គឺនស៊ី|ហ្គឺនស៊ី]]៖ ''Saint Pierre Port'' | ៦៥,៨៤៩ | ៧៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 05 ---> | [[File:Flag of the Faroe Islands.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃកោះហ្វារ៉ូ|alt=Flag of the Faroe Islands]] | [[File:Europe-Faroe Islands.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Faroe Islands in Europe]] | '''[[កោះហ្វារ៉ូ]]''' ឬ '''កោះហ្វារ៉ូស៍''' | [[ប្រទេស (អសង្ស័យកម្ម)|"ប្រទេស"សមាជិក]]ក្រោម[[ដាណឺម៉ាក|ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក]] | [[ភាសាហ្វារ៉ូ]]៖ Føroyar<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក]]៖ Færøerne | [[ទ័រសន]]<br /><br />[[ភាសាហ្វារ៉ូ|ហ្វារ៉ូ]]៖ Tórshavn<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]]៖ Thorshavn | ៤៩,៩៤៧ | ១,៣៩៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 06 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom, as used in Akrotiri and Dhekelia]] | [[File:Akrotiri and Dhekelia in United Kingdom.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Akrotiri and Dhekelia in Europe]] | '''[[អាក្រូទីរីនិងដេកេលី]]'''{{Cref2|c}}<br /><br />តំបន់មូលដ្ឋានអធិបតេយ្យនៃអាក្រូទីរីនិងដេកេលី | [[ទឹកដីក្រៅស្រុករបស់អង់គ្លេស]] | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Akrotiri and Dhekelia – Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia | [[បន្ទាយអេពីស្កូពី]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Episkopi Cantonment | ១៥,៧០០ | ២៥៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |} ==តំបន់ពិសេសនៅក្នុងរដ្ឋអធិបតេយ្យ== កន្លែងខាងក្រោមត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកដ៏សំខាន់នៃរដ្ឋគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេប៉ុន្តែមានរបៀបគ្រប់គ្រងនយោបាយដែលត្រូវបានសម្រេចតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ។ {| |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | =  ជាផ្នែកនៃសហភាពអឺរ៉ុប, ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃគឺកំពុងតែមាន[[តំបន់សមាជិកពិសេស និងសហភាពអឺរ៉ុប|កិច្ចការដែលត្រូវសម្រុះសម្រួល]] |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! ធានី ! ចំនួនប្រជាជន ! ក្រឡាផ្ទៃ |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Norway.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិន័រវែស|alt=Flag of Norway, as used in Svalbard]] | [[File:Norway-Svalbard.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Svalbard in Europe]] | '''[[ស្វាលបាត]]'''<ref name="CIA_Names"/> | តំបន់ពិសេសរបស់ប្រទេស[[ន័រវែស]] កំណត់ដោយ[[សន្ធិសញ្ញាស្វាលបាត]]<ref>{{cite web|url=http://www.sysselmannen.no/hovedEnkel.aspx?m=45301 |title=The Svalbard Treaty |publisher=Governor of Svalbard |date=9 April 2008 |accessdate=3 March 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/65uD75yZV?url=http://www.sysselmannen.no/hovedEnkel.aspx?m=45301 |archivedate=4 March 2012 }}</ref> | [[ភាសាន័រវែស]]៖ Svalbard | [[ឡងយាប៊ៀន]]<ref name="Europa"/><ref name="Capital"/><br /><br />[[ភាសាន័រវែស|ន័រវែស]]៖ Longyearbyen | ២,០១៩<ref name="Population"/> | ៦២,០៤៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 02 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom]] | [[File:Northern Ireland in the UK and Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Northern Ireland in the United Kingdom and Europe]] | '''[[អៀរឡង់ខាងជើង]]'''* | ផ្នែកនៃ[[សហរាជាណាចក្រ|រាជាណាចក្ររួម]], រដ្ឋាភិបាលស្វ័យភាពដែលកំណត់ដោយ[[កិច្ចព្រមព្រៀងហ្គូតហ្វ្រាយដេ]] (Good Friday Agreement)<ref>{{cite web|title=Good Friday Agreement|url=http://www.britannica.com/topic/Good-Friday-Agreement|website=Encyclopædia Britannica|accessdate=7 July 2015}}</ref> |[[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Northern Ireland<br /><br />[[ភាសាអៀរឡង់]]៖ Tuaisceart Éireann<br /><br />[[ភាសាស្កុត]]៖ Norlin Airlann | [[បេលហ្វាស្ត]]<ref name="ONS Countries">{{cite web|title=The Countries of the UK|url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|website=Office for National Statistics|publisher=Office for National Statistics (United Kingdom)|accessdate=7 July 2015|ref=ONS Countries|archivedate=11 ឧសភា 2015|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20150511003245/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|url-status=dead}}</ref> | ១,៨១០,៨៦៣<ref name="Northern Ireland Statistics & Research Agency 2012">{{cite web|title=Census 2011 Key Statistics for Northern Ireland |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |accessdate=14 January 2013 |author=Northern Ireland Statistics & Research Agency |date=December 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archivedate=24 December 2012 }}</ref> | ១៤,១៣០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="ONS Countries" /> |- style="background:lightcyan;" <!-- 03 ---> | [[File:Flag of Åland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ័រឡែន|alt=Flag of Åland]] | [[File:Location of Åland within Finland and Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Åland in Europe]] | '''[[កោះអ័រឡែន|អ័រឡែន]]''' ឬ '''អ័រឡង់'''*<ref>{{Cite book | last = European Commission for Democracy through Law | authorlink = Venice Commission | title = Local self-government, territorial integrity, and protection of minorities: proceedings of the UniDem Seminar organised in Lausanne on 25–27 April 1996, in co-operation with the Swiss Institute of Comparative Law | publisher = Council of Europe | year = 1996 | location = Strasbourg | pages = 32–35 | url = https://books.google.com/books?id=TF5JDsGeJuUC&printsec=frontcover&hl=en#v=onepage&q&f=false | isbn = 92-871-3173-2}}</ref><br /><br />កោះអ័រឡែន<ref name="Europa"/> | តំបន់រដ្ឋបាលស្វ័យភាពរបស់ប្រទេស[[ហ្វាំងឡង់]] កើតឡើងដោយសារតែ[[វិបត្តិអ័រឡង់]]<ref>{{cite web |url=http://www.visitaland.com/en/facts/facts/independence |title=Independence |publisher=Visitaland.com |accessdate=3 March 2011 |archivedate=7 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107082447/http://www.visitaland.com/en/good-to-know/history/ |url-status=dead }}</ref> | [[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Åland – Landskapet Åland | [[ម៉ារីហាម]]<ref name="Europa"/><br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Mariehamn | ២៧,៥០០<ref name="Åland Islands">{{cite web |url=http://www.visitaland.com/en/facts |title=Åland Official Tourist Gateway - Facts |publisher=Visitaland.com |accessdate=17 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110210150745/http://www.visitaland.com/en/facts |archivedate=10 February 2011 }}</ref> | ៦,៧៨៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Åland Islands"/> |} ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} ==ឯកសារយោង== {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឈ្មោះ​ប្រទេស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស​នៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អឺរ៉ុប]] cd5rqloz3fpnrezts4wwoc6xk6qa7vg រឿងគោញី 0 9722 339748 322241 2026-08-26T10:33:12Z ~2026-46626-41 52658 /* ដំនើររឿង */ 339748 wikitext text/x-wiki == ដំណើររឿង == មាន​ដំណាល​ថា កាល​ណោះ​មាន​ស្ដេច ១​អង្គ​មាន​គោ​ញី​១ ដែល​ទ្រង់​ស្រឡាញ់​អស់​ពី​ព្រះ​រាជ​ហឫទ័យ នោះ​ព្រះ​ករុណា​ទ្រង់​ជ្រាប​ថា នឹង​ចិញ្ចឹម​គោ​ញី​នោះ​ឲ្យ​បាន​ល្អ គួរ​ផ្ញើ​នឹង​អ្នក​ស្រែ​ស្រុក​ក្រៅ នៅ​ទីណា​ដែល​មាន​ស្មៅ​ច្រើន​ល្អ ឲ្យ​គោ​នោះ​វា​បាន​ស៊ី​ឆ្អែត​ផង ទ្រង់​ព្រះ​ចិន្ដា​ដូច្នេះ​ហើយ ទ្រង់​ត្រាស់​បង្គាប់​ឲ្យ​ចៅហ្វាយ​ស្រុក​១​នាក់​ឈ្មោះ​អ៊ុក មាន​ងារ​នៅ​ខែត្រ​ដែល​មាន​វាល​ធំ​ល្អ​មក​ទទួល​គោ​ញី​នោះ​នាំ​ទៅ​ឃ្វាល​ឯ​ស្រុក​ស្រែ ចៅហ្វាយ​ស្រុក​ចូល​មក​ហើយ ទ្រង់​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ថា ដ្បិត​អញ​ផ្ញើ​មេ​គោ​អញ ១ នេះ​ឲ្យ​រាស្រ្ត​ខែត្រ​ចៅហ្វាយ​ស្រុក​ឯង​ឃ្វាល​រក្សា តែ​សត្វ​នេះ​យ៉ាង​ល្អ​ចំឡែក​ប្លែក ហើយ​អញ​ស្រឡាញ់​ណាស់​ផង ដូច្នេះ​ឲ្យ​គេ​ចិញ្ចឹម​ថែទាំ​ឲ្យ​ល្អ ឲ្យ​ប្រយ័ត្ន​បើ​មាន​ឈ្មោះ​ណា​១​មក​ប្រាប់​ថា​មេ​គោ​អញ​នោះ​វា​ស្លាប់ អញ​នឹង​កាប់​ក្បាល​អា​នោះ​ឥត​ឡើយ ឮ​ដូច្នេះ​ហើយ​ចៅងឮហ្វាយ​ស្រុក​ក្រាប​ទូល​ទទួល​ថា ព្រះ​ករុណា​វិសេស ហើយ​នាំ​គោ​ញី​នោះ​ចេញ​ទៅ​ខែត្រ​វិញ មក​ដល់​ហើយ​ចៅហ្វាយ​ស្រុក​ប្រមូល​អស់ នាហ្មឺន មេ​ស្រុក ជំទព់​រាស្ត្រ​ទាំង​អស់​ផ្ដាំ​ថា គោ​ញី ១ នេះ​របស់​លួង​ជាអំម្ចាស់ ទ្រង់​បាន​ផ្ញើ​ឲ្យ​យើង​ឃ្វាល​រក្សា​ថែទាំ​ឲ្យ​ស្រួល​សប្បាយ​ត​ទៅ​មុខ សេចក្ដី​នេះ​ឲ្យ​នាហ្មឺន​ក្រម្ការ រាស្រ្ត យក​ចិត្ត​ទុក​ចិត្ត​ជួយ​ទាំង​អស់​គ្នា ឲ្យ​មេគោ​នេះ​ចំរើន​កុំ​ខាន​ឡើយ តែ​មិន​ឈឺ​ឆ្អាល​រក្សា​ទេ​ឲ្យ​ទៅ​ជា​ស្លាប់​នោះ ព្រះ​ករុណា​នឹង​ឲ្យ​កាប់​ក្បាល​យើង​ទាំង​អស់​គ្មាន​ប្រណី​ឡើយ ។ នោះ​នាហ្មឺន​ក៏​រក​រើស​ភូមិ​ណា​ដែរ​មាន​ស្មៅ​ច្រើន​ល្អ​យ៉ាង​ឯក​ឲ្យ​រាស្រ្ត​ភូមិ​នោះ យក​មេ​គោ​របស់​លួង​ទៅ​ឃ្វាល​ឲ្យ​សំខាន់ ឯ​រាស្រ្ត​ក៏​ចេះ​តែ​ខំ​ប្រឹង​យក​ចំណី​ឲ្យ​មេ​គោ​នោះ​ស៊ី​តែ​រាល់​គ្នា សព្វ​ថ្ងៃ​វេលា​នោះ​មេ​គោ​នោះ​វា​ឡើង​ជា​ធាត់​ណាស់ ពុំ​ចេះ​ដើរ​រក​ស្មៅ​ស៊ី​ទេ ចាំ​តែ​ក្នុង​រោង​ឲ្យ​រាស្រ្ត​យក​អ្វី​ឲ្យ​វា​ស៊ី ក៏​រាស្រ្ត​ចេះ​តែ​យក​ចំណី​ជា​ច្រើន​ពេញ​កញ្ជើ​ការុង ជា​រាល់​វេលា យក​ស្មៅ​ខ្ចី​ខ្លះ សំណាប​ខ្លះ ទំពាំង​ឫស្សី​ខ្លះ ស្រូវ​ខ្លះ កួ​ពោត​ខ្ចី ៗ ខ្លះ ឯ​គោ​នោះ​វា​ស៊ី​ក្រៃ​ពេក ទាល់​តែ​ស្លាប់​ទៅ​ដោយ​តែ​វា​ស៊ី​ហួស ឃើញ​ដូច្នេះ​រាស្រ្ត​តូច​ចិត្ត ទៅ​ប្ដឹង​ជំទព់ ៗ រត់​ទាំង​ខ្លាច​ទៅ​ប្ដឹង​មេ​ស្រុក ៗ ភ័យ​ណាស់​ពុំ​ហ៊ាន​ទៅ​ជំរាប​លោក​ចៅហ្វាយ ទៅ​ប្ដឹង​ត្រឹម​ស្មៀន ៗ ភ័យ​ពន្លឹក​ទៅ​ជំរាប​បាឡាត់ ៗ ឮ​តាម​សេចក្ដី​ក៏​ញ័រ​ទាំង​ដៃ​ទាំង​ជើង ចូល​ទៅ​ឯ​លោក​ចៅហ្វាយ ៗ ឃើញ​បាឡាត់​ដូច្នេះ​ក៏​សួរ​ថា កើត​គ្រោះ​អ្វី​ក៏​លោក​បាឡាត់​ញ័រ​ទាំង​ដៃ​ទាំង​ជើង​យ៉ាង​ម្ល៉េះ នោះ​បាឡាត់​ឆ្លើយ​ទៅ​វិញ​ថា ខ្ញុំ​ប្របាទ​ពុំ​ហ៊ាន​និយាយ​ទេ ឯ​ចៅហ្វាយ​ប្រាប់​ថា​មិន​ឥ​ទេ ឲ្យ​លោក​បាឡាត់​និយាយ​ចុះ នោះ​បាឡាត់​និយាយា​ថា សូម​មេត្តា​ប្រោស ដ្បិត​មេ​គោ​ព្រះ​ករុណា​វា​ស្លាប់​ទៅ​ហើយ ឮ​ដូច្នេះ​ចៅហ្វាយ​ស្រុក​ក៏​ស្លុត​ញ័រ​សព្វ​សាច់ ស្រែក​ថា ខ្ញុំ​អើយ​ម្ដង​នេះ​ឃើញ​ជា​ផុត​ជីវិត​ហើយ ដ្បិត​លួង​ជា​ម្ចាស់​ជីវិត​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ផ្ដាំ​ថា បើ​នរណា​ទៅ​ទូល​ថា​មេគោ​នោះ​ស្លាប់ នឹង​ឲ្យ​កាប់​ក្បាល យី​ខ្ញុំ​ពុំ​ព្រម​ទៅ​ថ្វាយ​បង្គំ​ក្រាប​ទូល​តាម​ដំណើរ​ទេ ឲ្យ​លោក​បាឡាត់​ទៅ​ចុះ ឯ​បាឡាត់​ប្រកែក ឯ​ការ​ដែល​ចូល​ទៅ​ក្រាប​ទូល​ព្រះ​ករុណា​ក្នុង​វេលា​នេះ ជា​ក្រសួង​របស់​ចៅហ្វាយ​ស្រុក ពុំ​គួរ​ប្រើ​នាហ្មឺន​ណា​ទៅ​ជួស​ឡើយ ប្រកែក​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ជា​យូរ​ខ្លាំង​ណាស់ ។ កាល​ណោះ​ជួន​ជា​កូន​ក្រមុំ​ចៅហ្វាយ​ស្រុក​ដើរ​លេង​ក្នុង​ច្បារ​ជិត​ខាង​សាលា​ខែត្រ ឮ​ចៅហ្វាយ​ស្រុក​ជា​អាពុក​ក្សឹក​ក្សួល​ដូច្នេះ ក៏​នាង​ឡើង​ទៅ​លើ​សាលា​សួរ​ថា ឪ​អើយ​មាន​ការ​អ្វី​ឲ្យ​បារមណ៍​ចិត្ត​ម្ល៉េះ នោះ​ចៅហ្វាយ​ស្រុក​ប្រាប់​មក​វិញ​ថា កូន្នើយ​អាពុក​មាន​សេចក្ដី​វេទនា​ណាស់ ដ្បិត​គោ​ញី​របស់​លួង​វា​ស្លាប់​ទៅ​ហើយ ឯ​ព្រះ​ករុណា​បាន​ផ្ដាំ​ថា បើ​អ្នក​ណា​ចូល​ទៅ​ក្រាប​ទូល​ថា​មេគោ​នោះ​ស្លាប់ ព្រះ​ករុណា​នឹង​កាប់​ក្បាល​អ្នក​នោះ​ឥត​ប្រណី ហេតុ​នេះ​បាន​ជា​អាពុក​មាន​ធុរៈ​ជា​ខ្លាំង​ណាស់ ពុំ​ព្រម​ចូល​ចូល​ទៅ​ក្រាប​ទូល​តាម​សេចក្ដី​ទេ ឮ​ដូច្នេះ​ហើយ​នាង​ឆ្លើយ​មក​វិញ​ថា កុំ​ឲ្យ​អាពុក​ព្រួយ​ចិត្ត បើ​ឪ​ពុំ​ហ៊ាន​ទៅ​មិន​ឥ​ទេ ខ្ញុំ​សូម​ទៅ​ជួស ចៅហ្វាយ​ស្រុក​ឃាត់ ពុំ​ព្រម​ឲ្យ​នាង​ទៅ ក្រែង​ស្ដេច​កាប់​ក្បាល​នាង​តាម​ព្រះ​បន្ទូល ឯ​ចៅហ្វាយ​ឃាត់​យ៉ាង​ណា​ក៏​នាង​ក៏​ព្រម​ស្ដាប់ ចេះ​តែ​អង្វរ​ឲ្យ​អាពុក​បើក​ច្បាប់​ឲ្យ​ទៅ ដល់​ចៅហ្វាយ​ទាល់​គំនិត​បើក​កូន​ទៅ​តាម​ប្រាថ្នា​ចិត្ត​ទៅ នោះ​នាង​រៀប​ដំណើរ​ស្លៀក​សំពត់​ហូល​ល្អ បង់​ក​កំាម៉ា​ព្រែ​យ៉ាង​ល្អ ចូល​ទៅ​គាល់​នៅ​អង្គុយ​ស្ងៀម​នឹង​គេ នោះ​ស្ដេច​ទត​ឃើញ​នាង​ក្រមុំ​នោះ​មាន​រូប​ល្អ​ណាស់​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​សួរ​ថា នាង​មក​ពី​ណា​អញ​ពុំ​ដែល​ស្គាល់​មុខ​សោះ នោះ​នាង​ក្រាប​ទូល​ថា ពរ​ម្ចាស់​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​មិន​មែន​នៅ ៗ ក្រុង​ទេ ខ្ញុំ​ម្ចាស់​នៅ​ស្រុក​ក្រៅ ខ្ញុំ​ម្ចាស់​ជា​កូន​ចៅហ្វាយ​ស្រុក​ឈ្មោះ អ៊ុក នោះ​ស្ដេច​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​សួរ​ថា ចៅហ្វាយ​ស្រុក​អ៊ុក​ដែល​ចិញ្ចឹម​មេ​គោ​អញ​នោះ​ឬ​ឥ នាង​ក៏​ក្រាប​ក្រាប​ទូល​ថា​ពរ​ម្ចាស់ ខ្ញុំ​ម្ចាស់​ជា​កូន​ចៅហ្វាយ​ស្រុក​នេះ​ឯង នោះ​ព្រះ​ករុណា​ក៏​ទ្រង់​ព្រះ​សោមនស្ស​ណាស់ សួរ​ថា​ឯ​មេ​គោ​អញ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ មេ​គោ​ព្រះ​ករុណា​វា​ពុំ​ចេះ​ផឹក​ទឹក​ទេ ស្ដេច​ឮ​ដូច្នេះ​ឆ្ងល់​ណាស់​សួរ​ទៀត​ថា វា​ស៊ី​ស្មៅ​ស្រួល​ទេ នោះ​នាង​ឆ្លើយ​ឡើង​វិញ វា​ពុំ​ចេះ​ស៊ី​ស្មៅ​ទេ ស្ដេច​សួរ​ថា បើ​ដូច្នេះ​មេ​គោ​អញ​វា​ធ្វើ​អ្វី នាង​ទូល​ថា​វា​ពុំ​ចេះ​បន្ទោរ​មូត្រ​ទេ នោះ​ស្ដេច​ក៏​ឆ្ងល់​រឹត​តែ​ខ្លាំង​ឡើង សួរ​ថា​អ្វី​ទៀត ឯ​នាង​ក្រាប​ទូល​ថា មេ​គោ​នោះ​វា​លែង​បន្ទោរ​ល្មក់​ផង ស្ដេច​ក៏​ស្រែក​ថា ណ្ហើយ​មេគោ​អញ​វា​ពុំ​ចេះ​ផឹក​ទឹក ពុំ​ចេះ​ស៊ី​ស្មៅ​លែង​នោម លែង​ជុស​អាចម៍ នោះ​ដូច​ជា​មេ​គោ​អញ​វា​ស្លាប់​ទៅ​ហើយ នាង​ក៏​ក្រាប​ទូល​ថា សូម​ទ្រង់​ព្រះ​មេត្តា​ប្រោស​ព្រះ​ករុណា​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ថា មេ​គោ​នោះ​វា​ស្លាប់​ហើយ ឯ​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​មិន​បាន​ក្រាប​ទូល​ថា​ដូច្នេះ​សោះ ហេតុ​នេះ​មិន​មែន​ជា​ក្បាល​ខ្ញុំ​ម្ចាស់​ទេ​ដែល​គួរ​កាប់​នោះ ឮ​ដូច្នេះ​ហើយ​ស្ដេច​ក៏​ទ្រង់​ព្រះ​សំរួល​ពុំ​មាន​ខ្ញាល់​ឡើយ ទ្រង់​ព្រះ​រាជ​ទាន​រង្វាន់​ទៅ​នាង​វិញ​ផង ហើយ​មាន​ព្រះ​បន្ទូល​ត្រាស់​បង្គាប់​ឲ្យ​ទិម​ព្រះ​រាជ​រថ ១ នាំ​នាង​វិល​ទៅ​ផ្ទះ​វិញ ទ្រង់​អភ័យ​ទោស​ទាំង​អស់ ។ == តំនភ្ជាប់ក្រៅ == [http://www.budinst.gov.kh/?q=node/177 វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត] == សូមមើលផងដែរ == [[ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ]] t6dq09rpalpg9duw3qu0l1gehdw4oo8 ប្រវត្តិបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ 0 12060 339744 305335 2026-08-26T05:21:06Z ~2026-46605-57 52654 កែអក្ខរាវិរុទ្ធ 339744 wikitext text/x-wiki ប្រវត្តិបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ បើតាមការយល់ដឹង ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្យប្រព្រឹត្តតាមទំនៀមពី គឺទំនៀម ព្រះពុទ្ធសាសនា និងទំនៀមអ្នកស្រុក ហើយបានអោយដឹងទៀតថា នៅខែរនោច នៃខែ (ភទ្របទ) ដែលស្ថិតនៅក្រោមផ្ទៃមេឃពោរពេញ ទៅដោយពពក ទឹកពេញអាកាស បណ្តាលភាព ស្រអាប់ ក្នុងរាត្រីគ្មាន ពន្លឺព្រះចន្ទ័ដែលប្រកបដោយភ្លៀងរលឹម ជាប្រចាំនោះ គេមានជំនឿថា ស្តេចបច្ចុរាជ បានដោះលែងសត្វនរកប្រែត អោយមករកញ្ញាត្តិមិត្ត និង កូនចៅ ដើម្បីទទួលកុសលផលបុណ្យដែលកូនចៅ ដែលសត្វប្រែតនរកទាំងនោះឧទិ្ទសទៅអោយ ហើយបើថា សត្វប្រែតនរក នោះបានស្វិតស្វាញខិតខំរក គ្រប់ប្រាំពីរវត្ថ មិនឃើញនោះទេ សត្វប្រែតទាំង នោះនឹងទៅស្ថានរបស់ខ្លួនវិញ ដោយបានបន្សល់ទុកនូវបណ្តាសារ ដល់ កូនចៅដោយក្តីសមន្សសផង ។ បើយោងទៅតាមព្រះពុទ្ធសាសនា បានអោយដឹងថា ។មានព្រះពុទ្ធមួយព្រះ អង្គ ព្រះនាម ហោសសក្ត័ បានត្រាស់ដឹងនៅក្នុងលោកនៅពេលនោះ ព្រះ បិតាព្រះនាម មហិទ្ធរាជ មានបុត្រាបីអង្គ ផេ្សងទៀតក្រៅពី ហោសសក្ត័ ដោយបុត្រទាំងបីអង្គមានចិត្តជ្រះថា្លឃើញព្រះអង្គម្ចាស់បានត្រាស់ជាព្រះ ពុទ្ធព្រះនាមហោសសក្ត័ ចង់ធើ្វទានម្ចាស់បងក៏ប៉ុន្តែ ព្រះមហាក្សត្រព្រះបិតា ព្រះនាមមហិទរាជធ្វើទានអស់ចិត្តយើងសិនចាំឯងធ្វើ តែថ្ងៃក្រោយស្រុកកើត កុលតិយុទ្ធ តាមជាយដែនត្រូវបញ្ជូនទាំងបីរូបទៅបង្រាបការបោះបោរតាម ជាយដែនបានប្រកបដោយជោគជ័យបានសម្រេច ត្រលប់មកវិញព្រះមាតា បិតាមានសេចក្តីត្រេកអរ ហើយអនុញ្ញាតបុត្រចង់បានអីទៀត ព្រះបិតាអោយទាំង អស់ ព្រះអង្គទាំងបីរូបគ្មានចង់អ្វីក្រៅពីធ្វើទាននៅក្នុងសណ្តាក់របស់ម្ចាស់បងទេ សុំធ្វើទានជានិច្ចកាល។ សុំ៦ឆ្នាំ រហូតមកដល់ ៣ខែ គឺម្នាក់ ១ ខែៗ ព្រះរាជ បុត្រនឹងមានទព័របស់ព្រះអង្គ១០០០ ព្រះរាជ្យនឹងធ្វើរាជ្យ ទានស្លៀក ស ពាក់ស សម្រាប់សមារទានសីល ៣ខែ ។ ប្រគេនទានទៅ ដល់ព្រះភិក្ខុសង្ឃ មាន ព្រះពុទ្ធម្ចាស់បង ព្រះនាម ហោសសក្ត័ជាអធិបតី ពេលដែលធ្វើទានក៏ចាត់អោយនាយ ស្មៀនចាត់ចែងប្រាក់ឃំា្លង គ្រប់ ៣ខែសម្រាប់ភិក្ខុសង្ឃ និង ព្រះពុទ្ធនៅក្នុងវត្តទាំងអស់ ទំាងព្រះរាជ្យបុត្រទាំង បី និង ទព័ ១០០០ទៀតព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃទាំងអស់ផង។ ការធ្វើយូរៗទៅក្រុមអ្នកចាត់ចែងទានមានសេចក្តីប្រមាថ បានឃើញម្ហូបចំណី ពិសារតែងតែលូកហូម ឬ ក៏សាកមុនហើយកូនយំទារខ្លះចេះតែហុច មុខ ហុចក្រោយមើលទៅពិបាក ក៏ទទួលទានពេញបទទៅ លែងគិតអ្វីទំាងអស់ លែងខា្លចបាប ទោះបីមុខព្រះពុទ្ធក៏ដោយ ក្រោយពីស្លាប់ទៅទើបក្រុមប្រមាថ សុំទានចាត់ចែង។ហើយបានព្រះពុទ្ធត្រាស់ព្រះពុទ្ធព្រះនាម បកុសង្ឃឃ ពួកប្រែតសួរទៅ ព្រះពុទ្ធបានមានពុទ្ធធិការថា ចាំសួរព្រះពុទ្ធជំនាន់ក្រោយ ហើយព្រះពុទ្ធ ព្រះកោរនាគត្រាស់ដឹងក៏សួរទៀត បានឆ្លើយដូចព្រះពុទ្ធមុនៗ រហូតមកដល់ព្រះពុទ្ធព្រះនាម សមណគោត្តម មរណគ្រូនៃយើង បានត្រាស់ដឹងក៏ សួរទៀតហើយព្រះពុទ្ធមានពុទ្ធធិការថា ចាំមើលក្រុមញ្ញាតិ របស់អ្នកធ្វើទាននៅក្នុង សម្នាក់របស់សន្ថាពុទ្ធ ចាំសន្ថាពុទ្ធនិងញាំងទាននោះ អោយសម្រេចនូវទានទាំងឡាយ។ នាយស្មៀនកាលនោះ ដែលបានចាត់ចែង ទានផ្សេងៗ ប្រគេនភិក្ខុសង្ឃ ពេលនោះមិនបានប្រមាណ បានបង្កើតស្តេច ពុទ្ធធិសាល។ដូចនេះឃើញថា មានបាបខ្លាំងណាស់ ដោយសារតែ លូក ឬ ហូប មុននឹងព្រះពុទ្ធនោះ សម្រាប់អ្នកធ្វើគឺមិនអីនោះទេ ទោះបីជាហេវ ឬ ឃ្លានយ៉ាងណា កុំហូបមុនព្រះពុទ្ធអោយសោះ។ចំនុចដែល ជាអំពើបាបនឹង ទាក់ទងទៅនឹង ការមើលស្រាលតួររបស់ព្រះអង្គ យករបស់គេដោយ អត់បានប្រាប់ម្ចាស់គេ ។គោលការធំៗដែលមានអត្ថប្រយោជន៏ នៅក្នុងគម្ពីបុរាណមិនបានបញ្ជាក់អោយច្បាស់លាស់នោះទេ តែគោលធំនៃពីធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ដែលមានរយះពេល ១៥ថ្ងៃនេះ ឃើញថាមានប្រយោជន៏ច្រើនណាស់សម្រាប់ពុទ្ធបរិស័ទ ប្រយោជន៏ទី១ នោះ យើធ្វើបុណ្យក្នុងលក្ខណះតបស្នងសងគុណទៅកាន់បុព្វការីជនដែលបានចែក ឋានទៅហើយ ។ទី២ នោះយើងបានធ្វើបុណ្យសម្រាប់ខ្លួនយើងម្នាក់ៗ ដឹងស្រាប់ហើយថា មនុស្សយើងកើតមកក្នុងលោកនេះមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន មានយុសក្តិបរិវាខ្ពង់ខ្ពស់យ៉ាងណាក៏ដោយ នូវមិនបានអប់រំចិត្ត គំនិតបានធ្វើ បុណ្យធ្វើទាន អោយច្រើនសម្រាប់ខ្លួនយើងនោះទេ គឺគ្មានប្រយោជន៏អ្វីទាំង អស់ បានកើតមកជាមនុស្សជាលាបដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដ៏ក្រៃលែង កើតមកជាមនុស្ស ហើយរស់នៅដោយប្រាសចាកទោសប្រាស់ចារអកុសលជាការក្រ ហើយនៅ ពេលចូលរួចនូវស្តាប់ ព្រះធម៏បានអប់រំក្នុងខឹ្លមសារព្រះធម៏ ដូចជា ពេលភ្ជុំបិណ្ឌកាន់បិណ្ឌ គឺថាជាទូទៅលោកអ្នកប្រាជ្ញខាងធម្មសាស្រ្ត រៀបចំ អោយមាននមសការ ព្រះរតះត្រ័យ សមារទានសីល ដើម្បីនឹងផ្សព្វផ្សាយ នូវ មាគា៏ នៃព្រះពុទ្ធសាសនា អោយជ្រួតជា្រប ដែលសំខាន់ណាស់ ក្នុងការសម្តែងនេះ ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ដឹងឡើងបាន ៤៥ព្រះវស្សា លោកមិនដែលចោលថ្ងៃណាសម្តែងព្រះធម៏ឡើយ ផ្សព្វផ្សាយ នូវពន្លឺដ៏ត្រចះត្រចង់ ក្នុងនោះដែលដើរត្រូវធ្វើល្អទៅបានដោយមាន ការយល់ ត្រូវនេះឯជាគោល ការរស់ប្រាស់ចាកទោសជាកម្រ ហើយយើងបានធ្វើបុណ្យ ទៅដល់អ្នកមានគុណរបស់យើងផងក៏ដូចជាយើងបានចូលមកអប់រំខ្លួនយើង ក្នុងនាមជាពុទ្ធបរិស័ទ។ហើយម្យ៉ាងទៀតនៅក្នុងរដូវដាក់បិណ្ឌ នេះជាទិសោត ក៏ប្រទេសយើងក៏ជាប្រទេសកសិកម្ម មិនមែនជាប្រទេសឧស្សាហកម្មទេ លោកអ្នកប្រាជ្ញបានឃើញច្បាស់ថា ពេលទំនេររបស់កសិករយើងមានតែ ពេលនឹងហើយ ដែល សន្ទូងកំពុងតែបែកគុម្ភ រួចរាល់ពីការងារ ពីសែ្រចំការ មួយរយះ មេឃត្រជាក់ល្អផង ដែលជាឪកាសងាយស្រួលទៅដល់ពុទ្ធបរិស័ទមកធ្វើបុណ្យ សន្សំកុសលនៅក្នុងវត្តនីមួយៗ នៅពេលស្តាប់ធម៏ប៉ារ៉ាលោកសូត្រ លោកអប់រំអំពីធម៏ដែលអោយវិនាសក្នុងជីវិតរបស់យើងកាលណាយើងស្គាល់ផ្លូវអបាយភូមិបានហើយយើងដើរតាមផ្លូវល្អ និង ផ្លូវត្រឹម ផ្លូវប្រពៃមានសេរីសួស្តីនៅក្នុងជីវិតមានចម្រើនលូតលាស់ណាស់ ដូចជាលោកសូត្រប៉ារ៉ាបវ។ជនណាបានប្រព្រឹត្តិល្បែងទាំងបីប្រការ ល្បែង ស្រី ល្បែងស្រា និង ល្បែងភ្នាល់ផ្សេងៗធ្វើទ្រព្យខ្លួនអោយអន្តរាយ ការល្បែងទាំង ឡាយនាំអោយវិនាស លោកប្រដៅជាពាក្យសាមញ្ញៗ ហើយមនុស្សយើងស្តាប់គ្នាបាន ហើយអាចកែខ្លួនបាន។ ចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់យើងតែងតែងាកទៅរកអំពើអបាយមុខទាំងអស់នោះ ។ ព្រះពុទ្ធសាសនានោះបានប្រាប់ផ្លូវមនុស្សអោយចាកចេញផុតពីអំពើនាំអោយវិនាសទាំងអស់នោះហើយ ងាកមករកផ្លូវដែលមានសេរីសួស្តី ជោគជ័យម័ង្គល។ ទី៣ដើម្បីបង្កើតសាមគ្គីធម៌រវាងព្រះពុទ្ធសាសនា នឹង ពុទ្ធបទរិស័ទនៅទីជិតទីឆ្ងាយដែលពីមុនមិនធ្លាប់ស្គាល់គ្នាក្រោយមកក៏ យើងបានស្គាល់គ្នានៅតាមវត្តអារាមនីមួយៗ នឹងបានស្តាប់ធម៌ជាមួយគ្នា បានសមាទានសីល បានថ្វាយបង្គំព្រះរត័នត្រ័យ បានរាប់បាទ បានស្តាប់ព្រះធម៌ពន្យល់អប់រំគ្នា ពីដើមភូមិខាងលិចវត្តទាស់ជាមួយភូមិខាង កើតវត្ត ភូមិខាងជើងលួចភូមិខាងត្បូងវត្តជាដើម ។ក្រោយពីបានស្តាប់ធម៌សុទ្ធតែគ្នាឯង សុទ្ធតែជាមនុស្សចង់សុខហេតុត្រូវទៅ លួចគ្នា មិនត្រឹមតែឈប់លួចគ្នាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងស្រលាញ់រាប់អាន ចងសម្ពាញ់ជាមិត្ត ជាភក្ត័ មានទុក្ខធុរះអ្នកណាមានជម្ងឺ ឈឺធ្ងន់អ្នកណាក្រ ខ្សត់ មនុស្សបួនដប់ភូមិទៅជួយគ្នា។ បើតាមការសិក្សាបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌមាន ពីបែបរបៀបខុសគ្នាគឺតាមបែប ព្រះពុទ្ធសាសនា និងសាសនាជីនៃខ្មែរបុរាណ និងផលប្រយោជន៏នៃពីធីនេះដូចជា បើបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌតាមព្រះ ពុទ្ធសាសនា គឺគេហៅភ្ជុំបិណ្ឌ បិណ្ឌលាក់គេភ្នូតបាយមួយដុំ ហើយនៅបុណ្យភ្ជុំនឹង គេប្រ មូលបាយនឹង ទៀន ធូម ស្បង់ជីពរ ចំណីអាហារជាដើម ស្ករ តែហើយយក ទៅប្រគេនព្រះសង្ឃ នៅក្នុងវត្តភ្ជុំបិណ្យនឹងភ្ជុំបិណ្យនៅក្នុងវត្តជាមួយព្រះសង្ឃ។ ឯប្រភេទដែលជាប់នឹងឬសគល់ខ្មែរ ជាប់សាសនាជីនឹង ជាភ្ជុំទទេរទេ មានតែពាក្យថា ភ្ជុំមួយមាត់ ហើយយើងអាចថា ជាទំនៀមទំលាប់តាមបែប ខែ្មរសុទ្ធសាតនឹង ពីព្រោះតាមព្រះពុទ្ធសាសនា អត់ទទួលថាមានព្រលឹង នៅជាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៏ទេ ជាអនិចាក់ទាំងអស់ ដូចនេះបើស្លាប់ទៅខណ្ឌនឹងបន្ត គ្នាទៅកើតជាអ្វីមួយទៀត លែងជាជីដូនជីតាយើង ជីដូនជីតាយើងនៅតែជីដូនជីតាយើង ឪពុកម្តាយយើងនៅតែឪពុក ម្តាយយើង។ ដូច្នេះកាលណាយើងនៅតែធ្វើបុណ្យភ្ជុំនឹងយើងនឹងជួបអ្នករស់ ជាមួយនឹងខ្មោច ជីដូនជីតា បងប្អូនរបស់យើងសព្វគ្រប់នឹង មានន័យថាយើង នឹងមិនមែនកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាពិតប្រាកដទេ មិនជាបព្ហាអីទេ តែយើងធ្វើតាមរបៀបតពីដូនតាយូរយាមកហើយ ។នេះជាប្រភេទធំមួយ គឺ ភ្ជុំភា្ជប់ ជួបជុំគ្នារវាងអ្នករស់នឹងអ្នកស្លាប់ ដែលមានន័យធំណាស់ បើយើងកាន់ របៀបនេះអោយជាប់ អោយពិតប្រាកដ វាជាប់ទៅនឹងអ្នកស្លាប់ ដែលជាវីរបុរស បានធ្វើការអោយជាតិ បម្រើជាតិ ធ្វើមេទ័ពយ៉ាងម៉េច ជាអ្នក ប្រាជ្ង ជាអ្នកអក្សរសាស្ត្រ ជាជាងចម្លាក់ មានផ្សេងៗទៀត នឹង ដែលមានរូប ចម្លាក់ រូបសម្គល់អី្វផ្សេងៗទៅ។ ហើយនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាគ្មានអ្វីនោះទេ យើងសំពះតែព្រះពុទ្ធព្រះអង្គ តែមួយគត់ប៉ុណ្ណោះមិនជឿទៅអ្វីតាផ្តេរតាផ្តាសនោះទេ ដែលជាហេតុនាំអោយយើងនឹងខុស។ ហើយនឹងការធ្វើភ្ជុំជាមួយ មនុស្សរស់នឹងវិញ ប្រភេទធំមួយគឺ ភ្ជុំអោយធាតុមនុស្សស្រីប្រុស អោយស្គាល់គ្នា ស្រលាញ់គ្នា ជាមួយនឹងសត្វ នេះហើយជាលក្ខណះពិសេស មួយនៅក្នុងសាសនាជីនឹង។ អោយមនុស្សជួបជុំជាមួយនឹងសត្វ ត្រង់ថាថ្ងៃពិធីនឹង យើងមាន សត្វគោ សត្វក្របីគេដុសលាង គេជូត គេលាប ម្សៅ បាញ់ទឹកអប់ គ្រឿងសំអាង អោយចំណីអាហារឆា្ងញ់ៗ សព្វគ្រប់ទៅដល់សត្វទាំងនោះ ។ហើយពួកអ្នកចាស់ទុំ មេផ្ទះ និយាយលួង លោមសត្វ សុំទោសសត្វនឹងថា កាលពីមុនបានប្រើប្រាស់ធ្វើបាប វៃ ជេរ ខុសត្រូវ អីៗផ្សេងៗនឹង កុំអោយប្រកែប្រកាន់ យកទោសយកព័យ អោយសោះ ហើយសន្យាថា និងមិនធ្វើបាបបន្តទៀតទេ។ យកអំបោះស ដែលជាទង់ប្រលឹងយើងនឹង មកចងតាំងពីក្រឡោនផ្ទះគឺមេផ្ទះ ស្ត្រីស្រីមេម្តាយនឹង ជាព្រះមេដែលយើងគោរពជាប់ ពីមនុស្សទៅជាប់នឹងសត្វផងដែរ។ ពាក្យថាបុណ្យៗ បុណ្យភ្ជុំបើនិយាយតាមពាក្យខ្មែរសុទ្ធគឺ បូណនោះទេ គឺបូណភ្ជុំ គេមិនថាបុណ្យទេ មានន័យថា បុណ្យបាបរបៀប ឥណ្ឌា របៀបព្រះពុទ្ធសាសនា មាននរក មានឋានសួគ៌ ហើយបើបូណយើងពូន យើងធ្វើអោយលូតលាស់ឡើង។ មេដឹកនាំសាសនាជីរៀបចំពិធីភ្ជុំនឹងតាម របៀប ការធ្វើដែលជាតួធំ មិនមែនជាព្រះសង្ឃ លោកអាចារ្យនោះទេ គឺជាមេ ជាព្រះមេ ជាមេផ្ទះជាស្ត្រីដែលជាម្តាយ ដែលជាជីដូន ដែលគេចាត់ទុកជាមេក្រឡោង អោយតម្លៃធំជាងគេនោះ អ្នកនោះជាមេពិធី ធ្វើអ្វីសព្វគ្រប់ទាំងអស់។ អ្នកណាធ្វើនៅក្នុងវត្តក៏ធ្វើទៅ ហើយអ្នកទាំងអស់គ្នា មិនអាចទៅវត្តទាំងអស់បានទេ។គេធ្វើនៅក្នុងវាទ តាជី យាយជី ធ្វើនៅក្នុង ភូមិក្នុងស្រុក ដូចជាបុណ្យចូលឆ្នាំគេធ្វើនៅក្នុងវាទក៏ធ្វើ គេធ្វើនៅក្នុងផ្ទះ ក្នុងភូមិមួយៗ នឹងក៏ធ្វើ អោយតែជួបជុំគ្នា ។ការធ្វើនឹងចាំបាច់គឺ ត្រូវគោរព ឪពុក ម្តាយ គឺអញ្ជើញក្រុងពាលី ទៀនប្រាំ ធូបប្រាំ មានផ្ទិលទឹក មានអំបោះស ជាដរាប។ ពីព្រោះទឹកនឹង តំណាងអោយធាតុ បាក្រពើ អំបោះស ជាទង់ព្រលឹងរបស់យើង ហើយនឹងធាតុស្រីដែលជាម្តាយ របស់យើង រូបនាងគងហីង ហើយនៅជាមួយនឹងសត្វទាំងអស់ ដូចជា ឆ្កែ ឆ្មា អ្វីៗជាដើម។ ពេលនឹង សត្វសប្បាយណាស់ ដោយបានម្ហូបអាហារ ចំណីស៊ី ស្រួលបួល។ ភ្ជុំជួបគ្នារវាង ម្ចាស់ផ្ទះ នឹង អ្នកបម្រើការនៅក្នុងផ្ទះ បើយើង និយាយពីដើមមានខ្ញុំកំដរហែរហប រស់នៅដូចក្រុមសាច់ញ្ញាតិ លែងអោយប្រកែប្រកាន់ ជេរប្រមាតប្រទិច អីទៀតហើយ គ្រប់ទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សនៅក្នុងសង្គម គឺគេជួបជុំគ្នាឡើងវិញដើម្បី សម្រួលទំនាក់ទំនងកុំអោយមានការរំលោភ គំហែងគំរាមគា្ន ដូច្នេះហើយទើប បានជាគេប្រើពាក្យថា ភ្ជុំ ប៉ុណ្ណឹង គេមិនថា ភ្ជុំបិណ្ឌទេ។ កាលបរិច្ឆេកការប្រារព្ធពិធី បុណ្យភ្ជុំគេកំណត់នៅពេលធំ គឺ នៅក្នុងមួយថ្ងៃនឹង ហើយរួចហើយគេចេះតែបន្ត បន្ថិចៗ រហូតទៅដល់ពេលបណ្តែតលយប្រទីត បណ្តែតភ្លើទៀនទៅតាមទឹក គឺថា គេជូនប្រលឹងខ្មោចដែលបានស្លាប់នឹង អោយទៅឋានអរូបិយនឹងវិញ អោយទៅតាមទឹក។ ដោយនៅជំនាន់អង្គរ នៅ ក្នុងទឹកបារាយ ក្នុងចង្អូរទឹក ជំវិញប្រាសាទ អ្នកស្រុកទៅបណ្តែតប្រទីត ។ អត្ថប្រយោជន៏ចំពោះមនុស្សរស់ត្រូវគិតទៅដល់មនុស្សសា្លប់ គឺប្រយោជន៏ធំ គឺអោយយើងស្គាល់ស្រុក ស្គាល់ទីជាតិកំណើត ស្គាលទឹកដីរបស់យើង ស្គាល់ ស្នាដៃទឹកដៃនៃជាតិយើងដែលបានធ្វើតគ្នារៀងមក គ្រប់គ្រាពេលមាន ផលលំបាក ពេលមានគ្រោះថា្នក់ ឬពេលសប្បាយអោយយើងចាំ ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើងដែលជា កម្លាំងជាតិមួយធំណាស់ ។ បើយើងមិនចាំ នូវប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើងទេ យើងនៅតែកាត់ដីទុកអោយគេ បរទេសមកយក មកបុក មកសង្កិនមករុករាន ។ សរុបមក ភ្ជុំ មានសកម្មភាព បីយ៉ាង គឺ ១ ភ្ជាប់បច្ចុប្បន្ន ទៅនឹង អតីតកាល គឺអោយមានសតិសម្បតិញ្ញះ ភ្ជាក់ អោយដឹងរឿងប្រវត្តិ កំណើត គឺយល់ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើង ដឹងកើតសា្លប់ ល្អចម្រើនយ៉ាងម៉េច បាត់ទឹកបាត់ដីយ៉ាងម៉េច ទម្លាប់អោយយើងមាន ខួរក្បាលនឹងជាប់ទៅនឹង រឿងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើង កុំអោយភ្លេចធាតុកំណើតរបស់យើង ។ ២ មនុស្សដែលនៅរស់នៅជាមួយគ្នា ជាឪ្យកាសបានជួបជុំគ្នា ចងជាតិកំណើតរបស់យើង តាមអំបោះស ថែមទាំងនៅក្នុងភូមិ ក្នុងស្រុក ក្នុងខេត្តទៀតផង។ ៣ ភ្ជុំមួយទៀត គឺថា អោយយើងភ្ជាប់ទៅនឹង សត្វ ទៅនឹង ធម្មជាតិ ទូទៅទាំងអស់ ដោយបញ្ជាក់ថា ការធ្វើរបៀបនឹងមិនមែនជាបុណ្យទេ តាមខ្មែរគេថា បូណ គឺជួយដាស់តឿន រំលឹក ការគ្រប់បែបយ៉ាងកុំអោយយើងភ្លេច អោយយើងកាន់ តែយល់ កាន់តែចម្រើតែចម្រើនឡើងទៀត។ កាលណាយើងហៅថា បុណ្យ ចាំថា យកផលនឹងទៅឡើងឋានសូគ៌ ។យើងកើតមកទៅជាអ្នកធំ អ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិ មានអំណាចតែប៉ុណ្ណឹង នេះហើយថា ការធ្វើ បុណ្យ។ ចំពោះបូណវិញ ជាការកសាងការបង្កបង្កើន អោយលូតលាស់អោយភា្ជក់ រលឹក អោយយល់ អោយមានប្រាជ្ញា អោយយល់ពិត អោយមនុស្សចម្រើន សប្បូរសប្បាយរុងរឿងទាំងអស់គ្នា ។កាលណាយើងចេះភ្ជុំ ជាតិកំណើត ជាតិសាស្ត្ររបស់យើង តាមអំបោះស តាមព្រលឹងរបស់យើងនឹង ហើយយើពួតដៃ ពួតកម្លាំងគ្នា រួមគំនិត អោយជាតិរបស់យើងអោយចេះការ ពារ ចេះស្រលាញ់ ទឹកដីអោយកាន់តែខ្លាំក្លាថែមទៀត។ ភ្ជុំបច្ចុប្បន្នកាលនេះ ទៅនឹង អតីតកាលនេះ អោយមានសតិសម្បត្តិញ្ញះ ផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ អោយយើងចាំជាតិកំណើត ការរស់ស្លាប់ ការពិបាក សប្បាយជាមួយគ្នា គឺយើងមិនធ្លាក់ខ្លួន នាំអោយអន្តរាយ ជៀសវាងសេចក្តីខូចខាតអន្តរាយជាតិ របស់យើង។ ប្រសិនបើយើងមិនរំលឹងអ្វីដែលបានស្លាប់ទៅហើយ បាត់ទៅហើយ ពីអតីតកាលនោះទេ គឺយើងគ្មានអ្វីជាតម្លៃដុំកុំភួននោះទេ។ ហើយកាលណាយើងមិនចេះភ្ជុំរវាងមនុស្សរស់ជាមួយសត្វ ធម្មជាតិនោះទេ ចិត្តសាហាវរបស់យើង រំលោភទៅលើសត្វ ដែលគ្នាមិនចេះនិយាយស្តីក៏ដោយ ក៏អាចមានគំនិតឃោរឃៅ ហើយចិត្តអាក្រក់ ចិត្តកាច នៅតែដុះដាល ហើយបើចេះអាណិតសត្វ ឈើព្រៃធម្មជាតិនឹង កសាងចិត្តគំនិត នេះហើយជាការបូណ ដើម្បីអោយក្លាយជាមនុស្សល្អ។ emwww9x1drohecvg44r6qvr62hvadq2 វិទ្យាសាស្ត្រ 0 22179 339731 338028 2026-08-26T01:15:36Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339731 wikitext text/x-wiki {{Two other uses|បច្ចេកសព្ទទូទៅនេះ}} {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} '''វិទ្យាសាស្ត្រ''' ({{lang-en|មកពី[[ភាសាឡាតាំង]]ថា ''scientia'' មានន័យថា "ចំនេះដឹង"<ref name=OnlineEtDict>{{cite web|title=science|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=science&allowed_in_frame=0|publisher=[[Online Etymology Dictionary]]|accessdate=2014-09-20}}</ref>}}) គឺជាបណ្ដុំនៃការសិក្សាដែលបង្កើតនិងរៀបចំ[[ចំណេះដឹង]]ជាទម្រង់នៃការបកស្រាយនិងការព្យាករណ៍គួរឱ្យទុកចិត្តអំពីធម្មជាតិនិង[[សកលលោក]] ។<ref name=wilson>{{cite book |last1 = Wilson |first1 = Edward O. |title = Consilience: The Unity of Knowledge |url = https://archive.org/details/consilienceunity00wils |edition=1st |publisher = Vintage Books |location = New York, NY |year = 1998 |isbn = 0-679-45077-7 |pages=[https://archive.org/details/consilienceunity00wils/page/49 49]–71}}</ref><ref name="Heilbron">"...&nbsp;modern science is a discovery as well as an invention. It was a discovery that nature generally acts regularly enough to be described by laws and even by [[mathematics]]; and required invention to devise the techniques, abstractions, apparatus, and organization for exhibiting the regularities and securing their law-like descriptions."&nbsp;—p.vii, [[J. L. Heilbron]], (2003, editor-in-chief). ''The Oxford Companion to the History of Modern Science''. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-511229-6.</ref><ref>{{cite dictionary |encyclopedia=Merriam-Webster Online Dictionary |title=science |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/science |accessdate=2011-10-16 |publisher=[[Merriam-Webster]], Inc |quote='''3 a:''' knowledge or a system of knowledge covering general truths or the operation of general laws especially as obtained and tested through scientific method '''b:''' such knowledge or such a system of knowledge concerned with the physical world and its phenomena }} <!--{{sfn|Popper|2002|p=3}}--></ref> នៅក្នុងអត្ថន័យចាស់ជាងនិងទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ពាក្យថា "វិទ្យាសាស្ត្រ" ក៏សំដៅទៅលើអង្គ នៃចំណេះដឹងខ្លួនឯងផងដែរដែលជាប្រភេទដែលអាចពន្យល់បានដោយសមហេតុផលនិងអាចអនុវត្តបានដោយងាយ ។ អ្នកប្រកបរបរវិទ្យាសាស្ត្រត្រូវបានហៅថា [[អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត]] ។ ==មើលផងដែរ== {{Portal|វិទ្យាសាស្ត្រ}} * [[សៀវភៅវិទ្យាសាស្រ្តបុរាណ]] * [[ការស្រាវជ្រាវ]] * [[ការរិះគន់ចំពោះវិទ្យាសាស្រ្ត]] * [[គ្រោងនៃវិទ្យាសាស្រ្ត]] * [[សង្គ្រាមវិទ្យាសាស្រ្ត]] * [[សង្គមវិទ្យានៃចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្រ្ត]] ==កំណត់ចំណាំ== {{Reflist|30em}} ==ឯកសារយោង== {{refbegin|30em}} *{{Cite book|authorlink=Robert P. Crease|last=Crease|first=Robert P.|title=The Great Equations|url=https://archive.org/details/greatequationsbr0000crea|year=2009|isbn=978-0-393-06204-5|location=New York|publisher=W.W. Norton|page=317|ref=harv|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} *{{cite book|last=Crease|first=Robert P.|title=World in the Balance: the historic quest for an absolute system of measurement|url=https://archive.org/details/worldinbalancehi0000robe|year=2011|isbn=978-0-393-07298-3|location=New York|publisher=W.W. Norton|page=[https://archive.org/details/worldinbalancehi0000robe/page/317 317]|ref=harv}} *{{Cite book| first=Giuliano Toraldo | last=di Francia| title=The Investigation of the Physical World| url=https://archive.org/details/investigationofp0000tora | location=Cambridge| publisher=Cambridge University Press| year=1976| isbn=0-521-29925-X| ref=harv| postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} Originally published in Italian as ''L'Indagine del Mondo Fisico'' by Giulio Einaudi editore 1976; first published in English by Cambridge University Press 1981. *{{cite book|last=Fara| first=Patricia| year=2009 | title=Science : a four thousand year history|url=https://archive.org/details/sciencefourthous00fara| location=Oxford |publisher=Oxford University Press | isbn=978-0-19-922689-4 | page=[https://archive.org/details/sciencefourthous00fara/page/408 408]|ref=harv}} *{{cite book | last=Feyerabend | first=Paul | authorlink=Paul Feyerabend | year=1993 | title=Against Method | url=https://archive.org/details/againstmethod0000feye | edition=3rd | publisher=Verso | place=London | isbn=0-86091-646-4 | ref=harv }} * Feyerabend, Paul (2005). ''Science, history of the philosophy'', as cited in {{Cite book|author=Honderich, Ted |title=The Oxford companion to philosophy |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000unse_f5n3 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [[Oxfordshire]] |year=2005 |pages= |isbn=0-19-926479-1 |oclc= 173262485|doi=}} * {{Cite book| authorlink=Peter Godfrey-Smith| last=Godfrey-Smith | first=Peter | year=2003| title=Theory and Reality| url=https://archive.org/details/theoryrealityint0000godf| publisher=University of Chicago| isbn=0-226-30062-5| page=[https://archive.org/details/theoryrealityint0000godf/page/272 272] | location= Chicago 60637| ref=harv| postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * {{Cite book |author=Feynman, R.P.|year=1999|title=The Pleasure of Finding Things Out: The Best Short Works of Richard P. Feynman|url=https://archive.org/details/pleasureoffindin00feyn|publisher=Perseus Books Group|isbn=0-465-02395-9 | oclc = 181597764}} *{{Cite document|authorlink=Joseph Needham| last=Needham | first=Joseph |year=1954 |title=[[Science and Civilisation in China]]: Introductory Orientations|publisher=Cambridge University Press|volume=1|ref=harv|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * {{cite book | last1=Nola | first1=Robert | last2=Irzik | first2=Gürol | year=2005 | title=Philosophy, science, education and culture | volume=28 | series=Science & technology education library | isbn=1-4020-3769-4 | publisher=Springer | ref=harv | url=http://books.google.com/books?id=HRqDnikufC0C }} * [[David Papineau|Papineau, David]]. (2005). ''Science, problems of the philosophy of.'', as cited in {{Cite book|author=Honderich, Ted |title=The Oxford companion to philosophy |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000unse_f5n3 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford [[Oxfordshire]] |year=2005|isbn=0-19-926479-1 |oclc= 173262485}} * {{Cite book | last=Parkin|first=D. |year=1991|article=Simultaneity and Sequencing in the Oracular Speech of Kenyan Diviners|editor=Philip M. Peek|title=African Divination Systems: Ways of Knowing|location=Indianapolis, IN|publisher=Indiana University Press|ref=harv}}. *{{Cite book|year=1958|authorlink=Michael Polanyi|last=Polanyi|first=Michael |title=Personal Knowledge: Towards a Post-Critical Philosophy|url=https://archive.org/details/personalknowledg0000pola_k8v7| publisher= University of Chicago Press|isbn=0-226-67288-3|ref=harv|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} * {{cite book | last=Popper | first=Karl Raimund | year=1996 | origyear=1984 | authorlink=Karl Popper | title=In search of a better world: lectures and essays from thirty years | publisher=Routledge | place=New York, NY | isbn=0-415-13548-6 | url=http://books.google.com/books?id=L33XSZE77OkC | ref=harv }} * {{Cite book | last=Popper | first=Karl R. | year=2002 | title=[[The Logic of Scientific Discovery]] | origyear=1959 | edition= | publisher=Routledge Classics | location=New York, NY | isbn=0-415-27844-9 | oclc=59377149 | ref=harv }} *{{Cite book |last=Stanovich|first=Keith E.| year=2007 |title=How to Think Straight About Psychology|url=https://archive.org/details/howtothinkstraig0000stan| location=Boston|publisher=Pearson Education|ref=harv | isbn=978-0-205-68590-5}}<!--Amazon Look inside for 2010 edition reveals that it is the 9th edition&nbsp;— page numbers could be tricky here --> * {{Cite book|authorlink=John Ziman|first=John |last=Ziman |title=Reliable knowledge: An exploration of the grounds for belief in science|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-22087-4|year=1978|page=197|ref=harv|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}}} {{refend}} ==Further reading== {{refbegin|30em}} * Augros, Robert M., Stanciu, George N., "The New Story of Science: mind and the universe", Lake Bluff, Ill.: Regnery Gateway, c1984. ISBN 0-89526-833-7 * {{Cite book | last=Becker |first=Ernest | year=1968 |title=The structure of evil; an essay on the unification of the science of man | url=https://archive.org/details/structureofevile00beckrich |location=New York|publisher=G. Braziller |authorlink=Ernest Becker}} * Cole, K. C., ''Things your teacher never told you about science: Nine shocking revelations'' [[Newsday]], [[Long Island, New York]], March 23, 1986, pg 21+ * Feynman, Richard [http://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf "Cargo Cult Science"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090304000024/http://calteches.library.caltech.edu/51/02/CargoCult.pdf |date=2009-03-04 }} * {{cite book | last=Gaukroger | first=Stephen | year=2006 | title=The Emergence of a Scientific Culture: Science and the Shaping of Modernity 1210–1685 | url=https://archive.org/details/emergenceofscien0000gauk | publisher=Oxford University Press | place=Oxford | isbn=0-19-929644-8 }} * Gopnik, Alison, [http://www.amacad.org/publications/winter2004/gopnik.pdf "Finding Our Inner Scientist"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160412053853/http://www.amacad.org/publications/winter2004/gopnik.pdf |date=2016-04-12 }}, [[Daedalus (journal)|Daedalus]], Winter 2004. * Krige, John, and Dominique Pestre, eds., ''Science in the Twentieth Century'', Routledge 2003, ISBN 0-415-28606-9 * [[Yuval Levin|Levin, Yuval]] (2008). ''Imagining the Future: Science and American Democracy''. New York, Encounter Books. ISBN 1-59403-209-2 * [[Thomas Samuel Kuhn|Kuhn, Thomas]], ''[[The Structure of Scientific Revolutions]]'', 1962. * {{Cite book |first=McComas |last=William F. |url=http://earthweb.ess.washington.edu/roe/Knowability_590/Week2/Myths%20of%20Science.pdf |chapter=The principal elements of the nature of science: Dispelling the myths |title=The nature of science in science education: rationales and strategies |editor-last=McComas |editor-first=William F. |year=1998 |publisher=Springer |isbn=978-0-7923-6168-8 |ref=harv |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202162618/https://earthweb.ess.washington.edu/roe/Knowability_590/Week2/Myths%20of%20Science.pdf |date=2020-12-02 }} * {{Cite book | last=Obler | first=Paul C.|coauthors=Estrin, Herman A.|title = The New Scientist: Essays on the Methods and Values of Modern Science | url=https://archive.org/details/newscientistessa00oble | publisher = [[Anchor Books]], Doubleday |year=1962}} * {{cite book | last=Russell | first=Bertrand | year=1985 | origyear=1952 | title=The Impact of Science on Society | publisher=Unwin | place=London | isbn=0-04-300090-8 }} * {{cite book | last1= Rutherford | first1=F. James | last2= Ahlgren | first2=Andrew | year=1990 | title= Science for all Americans | publisher=[[American Association for the Advancement of Science]], Oxford University Press | place=New York, NY | isbn=0-19-506771-1 }} * {{Cite book| last=Thurs | first=Daniel Patrick | year=2007 | title=Science Talk: Changing Notions of Science in American Popular Culture| url=https://archive.org/details/sciencetalkchang00thur | pages=[https://archive.org/details/sciencetalkchang00thur/page/22 22]–52 | publisher=Rutgers University Press | location=New Brunswick, NJ | isbn=978-0-8135-4073-3 }} {{refend}} ==តំណ​ភ្ជាប់​ខាងក្រៅ== {{Sister project links}} '''Publications''' * "''[[b:GCSE Science|GCSE Science textbook]]''". [[Wikibooks]].org '''News''' * [http://www.nature.com/news/ Nature News]. Science news by the journal ''[[Nature (journal)|Nature]]'' * [http://www.newscientist.com/ New Scientist]. An weekly magazine published by [[Reed Business Information]] * [http://www.sciencedaily.com/ ScienceDaily] * [http://www.sciencenewsline.com/ Science Newsline] * [http://www.discovermagazine.com/ Discover Magazine] * '''Resources''' * [http://www.euroscience.org/ Euroscience] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412080435/http://www.euroscience.org/ |date=2010-04-12 }}: ** {{cite web |archiveurl=http://web.archive.org/web/20100610204548/http://www.euroscience.org/esof.html |archivedate=10 June 2010 |title=ESOF: Euroscience Open Forum}} * [http://www.en.argentina.ar/_en/science-and-education/ Science Development in the ''Latin American docta''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504084802/http://www.en.argentina.ar/_en/science-and-education/ |date=2009-05-04 }} * [http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist/uvaBook/tei/DicHist1.xml;chunk.id=dv1-57;toc.depth=1;toc.id=dv1-57;brand=default Classification of the Sciences]{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in ''Dictionary of the History of Ideas''. (Dictionary's new electronic format is badly botched, entries after "Design" are inaccessible. ''Internet Archive'' [https://web.archive.org/web/20080619205103/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-57 old version]). * [http://evolution.berkeley.edu/evosite/nature/index.shtml "Nature of Science"] University of California Museum of Paleontology * [http://www.science.gov/ United States Science Initiative] Selected science information provided by US Government agencies, including research & development results * [http://undsci.berkeley.edu/index.php How science works] University of California Museum of Paleontology [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិទ្យាសាស្ត្រ| ]] 1kr6tyoq4luipbpnmfojk1lhqmz1fn5 កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន 0 27237 339754 337731 2026-08-26T10:54:57Z ~2026-46312-95 52659 /* */ ភូមិអាណោទ័យ 339754 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ស្ដេចចក្រពត្តិក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]) | image = | caption = | reign = គ.ស ៤៧០-៥១៤ | coronation = | succession = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ស្ដេចចក្រពត្តិក្រុងកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]] | full name = | predecessor = ព្រះបាទ[[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]] | successor = ព្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]]<ref name="lost"/> | spouse = [[កុលប្រភាវតី|ព្រះនាងកុលប្រភាវតី (ព្រះអគ្គមហេសី​)]]<ref name="lost"/><br/>[[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ព្រះស្នំត្រូវជាមាតានៃព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម]] | issue = ព្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]]<br/>ព្រះអង្គម្ចាស់[[គុណវម៌្ម]] | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = រាជធានី[[វ្យាធបុរៈ|វ្យាធបុរ]] | death_date = គ.ស ៥១៤ | death_place = រាជធានី[[វ្យាធបុរៈ|វ្យាធបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} កុរុង'''កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម''' រឺ '''ជយវម៌្ម''' ឬ '''កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន'''([[ខ្មែរ]]:僑陳如闍耶跋摩, [[ភិងអ៊ិង]]:Shéyébámó រឺ ឝេយេប៉ាម៉ូ, យ៉ាត់ផេង:kiu4can4jyu4ze1je4bat6mo4, កៀឆឹនយីហ្សេយេប៉ាត់ម៉ ជាកន្តាំង​) (គ.ស​ ?-៥១៤) រជ្ជកាល (គ.ស ៤៧០-៥១៤) ពង្សាវតារចិន [[រាជវង្សស៊ីខាងត្បូង]] បាននិយាយថា ប្រហែល ១០ឆ្នាំក្រោយកាលកំណត់៤៣១-៤៣២ ស្ដេចសោយរាជ្យនៅនគរវ្នំ គឺកុរុងជយវម៌្ម ដែលមានត្រកូល កៅណ្ឌិន្យ គឺកុរុងកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម គ្រិស្ដសករាជ៤៧០-៥១៤។ ព្រះអង្គជាមហាក្សត្រនគរវ្នំ ដែលមានចំណងទាក់ទងការទូតយ៉ាងប្រពៃបំផុតជាមួយនឹងប្រទេសចិន រហូតដល់ព្រះចៅអធិរាជចិន ទ្រង់ថ្វាយឋានន្តរនាមថា មេទ័ពស្នេហាសន្តិភាពភាគខាងត្បូងអធិរាជកុរុងវ្នំ។ ក្នុងរាជកុរុងកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម នេះមានព្រះភិក្ខុសង្ឃពីរអង្គនៃអាណាចក្រវ្នំ គឺព្រះសង្ឃបាល និងមន្ត្រសេន បាននិមន្តទៅគង់នៅប្រទេសចិន ដើម្បីជួយបកប្រែគម្ពីរផ្សេងៗពីភាសាសំស្ក្រឹត។ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះ គេឃើញមានទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេស ខ្មែរនឹងប្រទេសឥណ្ឌាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍ដែលគេត្រូវចងចាំ គឺព្រះរាជអង្គនេះបានទទួល ព្រះសង្ឃពីរអង្គ ដែលបាននិមន្តពីប្រទេសឥណ្ឌា មានព្រះនាមថា [[សក្យនាគសេន]] នៅឆ្នាំ៤៨៤ នៃ គ.ស (ក្នុងរាជវង្ស ស៊ី) និង [[ពោធិភទ្រ]] ក្នុងរាជវង្សលាងនៅឆ្នាំ ៥០៩ នៃគ.ស។ ហើយគឺក្នុងរាជ្យព្រះអង្គនេះដែរ គឺក្នុងគ្រិស្ដសករាជ៥០៣ ព្រះអង្គទ្រង់បានចាត់ព្រះសង្ឃព្រះនាម នាគសេន អោយនាំព្រះពុទ្ធរូបធ្វើអំពីផ្កាថ្ម និងចេតិយធ្វើអំពីភ្លុក និងវត្ថុផ្សេងៗទៀត ទៅថ្វាយព្រះចៅ[[អធិរាជអ៊ូ (លាង)|អធិរាជអ៊ូ]] [[រាជវង្សលាង]]។ ដោយសារសំអាងទៅលើឯកសារចិន ដែលចែងពីសេចក្តីរាប់អាន ដែលព្រះចៅ[[អធិរាជ]]ចិន មានចំពោះកុរុងកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម នេះ គេអាចសន្មតថា រជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គជាសម័យរុងរឿងបំផុតនៃប្រវត្តិសាស្ត្រអាណាចក្រនគរវ្នំ។ ព្រះអង្គទ្រង់សោយទិវង្គតនៅគ្រិស្ដសករាជ៥១៤។ តាមរាជប្រវេណី ក្រោយពីព្រះអង្គ កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម សុគតទៅ គឺត្រូវរាជទាយាទព្រះនាមគុណវម៌្ម ជាបុត្ររបស់ព្រះរាជអគ្គមហេសី ព្រះនាង [[កុលប្រភាវតី]] ឡើងសោយរាជ្យស្នងព្រះអង្គ។<ref name="lost">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Trudy |url=https://books.google.com/books?id=-9unZvFaiREC&pg=PA22 |title=Lost Goddesses: The Denial of Female Power in Cambodian History |date=2008 |publisher=NIAS Press |isbn=978-87-7694-001-0 |pages=22–23 |sexkhlanguage=en}}</ref> ==ពង្សាវលី== * ព្រះអគ្គមហេសី ព្រះនាង[[កុលប្រភាវតី]] * [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ព្រះស្នំមួយអង្គ]]ដែលមានបុត្រជាព្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម]] ** បុត្រ ព្រះអង្គម្ចាស់[[គុណវម៌្ម]] និង ព្រះនាង[[កុលប្រភាវតី]] ** បុត្រព្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]] និង [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ព្រះស្នំ]] *** ព្រះនត្តា គឺព្រះបាទ[[ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម]] និង [[វីរវម៌្ម]] ត្រូវជាបុត្ររបស់ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម។ **** មានព្រះនត្តាទួត គឺ ព្រះបាទ [[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] និង [[ភវវម៌្មទី១]], ព្រះនាងត្រូវជាព្រះមហេសីនៃព្រាហ្មណ៍[[សោមសម៌ន]] ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារចិន * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយលោកស្រី ត្រឹង ងារ * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ទាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរវ្នំ|សម័យនគរ​ភ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category|កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= ព្រះបាទ[[ស្រីឥន្ទ្រវរ្ម័ន]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ស្ដេចចក្រពត្តិក្រុងកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|years= គ.ស ៤៧០-៥១៤}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរវ្នំ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] 7bqa35yufl1lupnvaplcs25w08vhbno ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម 0 27247 339729 286985 2026-08-25T16:11:42Z Sreynaree1986 47227 វ្រះបាទឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម 339729 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = វ្រះបាទឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] | image = | caption = | reign = គ.ស.៥៥៥-៥៦០ | coronation = | full name = | predecessor = ព្រះបាទ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ឝ្រុតវម៌្ម]] នៃចេនឡា | successor = ព្រះបាទ[[វីរវម៌្ម]] | spouse = | issue = | royal house = [[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយប្រសូត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|កម្ពុសុរិយវង្ស]] {{small|(ដោយប្រសូត)}} | father = ព្រះបាទ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ឝ្រុតវម៌្ម]] | mother = ព្រះនាង[[ឝ្រុតទេវី|ស្រុតទេវី]] | birth_date = | birth_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ជយាទិត្យបុរ]] | death_date = គ.ស.៥៦០ | death_place = [[ប្រាសាទវត្តភូ|ឝ្រេឝ្ឋបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} វ្រះបាទ'''ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម''' (គ.ស ?-៥៦០) រជ្ជកាល (គ.ស ៥៥៥-៥៦០) បើតាមរឿងនិទានមួយ ព្រះបាទឝ្រេឝ្ឋវម្ម៌​មានប្រវត្តិទាក់​ទងនឹងរឿងនិទានផងគឺ មហា​ឫសី[[​​ស្វ័យកម្ពុជ|កម្វុ]] និងប្រវត្តិ នៃខ្សែ ស្រឡាយរបស់[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|សូយ៌្យវង្ស]]។ ព្រះមហាក្សត្រិយ៍ ដែលជាអ្នកទ្រទ្រង់​ថែរក្សា​ផែនដីនៃកម្ពុជា គឺជាវង្សក្សត្រត្រិយ៍ទាំងនោះហើយ ដែលជាអ្នកផ្សព្វផ្សាយវង្ស និងជាឫសគល់នៃក្សត្រិយ៍ក្រោយហើយ​ក្សត្រិយ៍ឝ្រេឝ្ឋវម្ម៌ ដែលអាចប្រដូចទៅនឹង ព្រះ[[សុរិយា|អាទិត្យ]] ក្នុង[[ទេវតានព្វគ្រោះ|ចក្រវាឡ]] គឺជាត្រកូលនៃវង្ស[[រាជត្រកូលកម្ពុសុរិយវង្ស|ឝ្រី​កម្វុ]]។ [[ប្រាសាទវត្តភូ|ឝ្រេឝ្ឋបុរ]]ក៏បានក្លាយទៅជាក្រុងមួយ ជាជង្រុកនៃសន្តតិវង្សដើមនៃ[[ចេនឡា|កម្វុជ]]។ ព្រះបាទឝ្រុតវម្ម៌ និង ព្រះបាទឝ្រេឝ្ឋវម្ម៌ គឺជាអតីតក្សត្រិយ៍ប្រទេសនៃនគរភ្វូណាន។ ឝ្រេឝ្ឋបុរ បានបញ្ជាក់ឡើងឲ្យយើងបានឃើញច្បាស់ថា ប្រាកដជាមានលក្ខណៈសមរម្យប្រពៃណីណាស់ ដោយហេតុថា គេឃើញមាន ការស្រប ឆន្ទៈ នឹងឯកសារនេះ ថានៅតាមតំបន់នេះហើយ ដែលអំពីបុព្វកាល ជាក្រុងដើមនៃរាជណាចក្រចេនឡា និងប្រភពដើមយ៉ាងប្រណីតនៃ មាតុភូមិកម្ពុ ដែលមានព្រះបាទឝ្រុតវម្ម៌ និង ឝ្រេឝ្ឋវម្ម៌ ជាក្សត្រិយ៍ដំបូងបង្អស់។ កវីបណ្ឌិតដែលនិពន្ធសិលាចារឹកនៅ បានធាតុ នោះឡើង ហាក់ដូចជាមានចេតនាចង់បញ្ចេញឲ្យ​យើងបាន​ដឹងអំពីក្រុងនេះ ព្រោះថា បានបញ្ចេញអំពី[[ប្រាសាទវត្តភូ|បវ៌តភទ្រេឝ្វរ]] គឺ[[ប្រាសាទវត្តភូ|វត្តភូ]] ដែលស្ថិតនៅក្នុងប្រទេស​កម្ពុ [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ភទ្រេឝ្វរាទ្រាវឥហ]] [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|កម្វុទេឝ]]។ យើងក៏មានការបញ្ជាក់ទៀតថា ស្តេចឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម ពីពាក់កណ្តាលស.វទី៦ ពោលគឺ រវាង៥៥៥ ដល់៥៦៥ នៃគ.សដែលស្ថិតក្នុងសន្តតិវង្ស សូយ៌្យវង្ស ខុសពីស្តេចនគរភ្វូណាន ដែលស្ថិតក្នុងសន្តតិវង្សសោមវង្ស ឬចន្ទ្រ​វង្ស​ ទ្រង់គឺជាបុត្ររបស់ក្សត្រ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ឝ្រុតវម៌្ម]] ហើយបានប្រសូតនៅ[[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ជយាទិត្យបុរ]]។ វង្សត្រកូលរបស់ព្រះអង្គមានលោហិត នឹងមហាឫសីកម្វុជ និង អប្សរមេរាដែលពាក់ព័ន្ធ នឹង[[សុរិយា|ទេវកថាវិទ្យា]]ផ្នែកព្រះអាទិត្យ។ នៅឆ្នាំ៥៥៥ ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម​ស្តេចចេនឡា​គង់នៅ​តែឯកឯង។ ព្រះអង្គទទួលបន្ទុកកាន់កាប់ផែនដីកម្ពុជា និងរំដោះប្រជានុរាស្ត្រនៃខ្សែស្រឡាយរបស់កុលសម្ព័ន្ធពីនគរភ្វូណាន។ ព្រះរាជធានីគឺ[[ប្រាសាទវត្តភូ|ឝ្រេឝ្ឋបុរ]] ដែលតាំងនៅរមណីដ្ឋាន[[ប្រាសាទវត្តភូ|បាដើម]] ខាងកើត[[ស្ទឹងត្រែង]] ជាកន្លែងដែលត្រូវបានគេ​ស្រង់នូវការវិនាសនា​ជំនាន់​ដើម។ ទីសក្ការៈ នេះនៅប្រទេសកម្ពុជាគឺភ្នំភទ្រេឝ្វរ ឬលិង្គបវ៌ត ពាក្យលាវហៅថា[[ប្រាសាទវត្តភូ|ភូខៅ]] ស្ថិតចំងាយប្រមាណ​១៥០គ.ម ​ត្រង់ពីបាដើម។ មានការផ្ញើរភ្នាក់ងារទូតទៅកាន់ប្រទេសចិននៅឆ្នាំ ៥៥៧ នៃគ.ស។ ==ព្រះរាជពង្សាវលី== *ព្រះបិតាព្រះនាម [[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ឝ្រុតវម៌្ម]] ជាព្រះមហាក្សត្រនៅភូមិភាគខាងជើង ==ឯកសារយោង== [http://www.khemerak.com/display/list.php?cid=2&ccid=3&page=6 Khemarak] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304133303/http://www.khemerak.com/display/list.php?cid=2&ccid=3&page=6 |date=2016-03-04 }} ដោយបណ្ឌិត [[មីសែល ត្រាណេ]] {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before=វ្រះបាទ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ឝ្រុតវម៌្ម]]}} {{s-ttl|title=ឝ្រេឝ្ឋបុរ|years=}} {{s-aft|after=វ្រះបាទ[[វីរវម៌្ម]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]][[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកម្វុ]][[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជ]] sgpgpq7vg89mftb70fou27hlaa0pgj8 គណបក្ស​ប្រជាជន​កម្ពុជា 0 38682 339741 326234 2026-08-26T04:52:41Z Ra47na4 52625 /* ការដឹកនាំរបស់សម្តេចតេជោហ៊ុន សែន (១៩៩១–បច្ចុប្បន្ន) */ 339741 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន គណបក្សនយោបាយ | country = កម្ពុជា | name = គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា | abbreviation = គ.ប.ក. ឬ CPP | native_name = | colorcode = #1e90ff | party_logo = | leader1_title = ប្រធានគណបក្ស | leader1_name = [[ហ៊ុន សែន]] | leader2_title = អនុប្រធានគណបក្ស | leader2_name = [[ស ខេង]]<br />[[សាយ ឈុំ]]<br />[[ទៀ បាញ់]]<br />[[ម៉ែន សំអន]]<br/>[[ហ៊ុន ម៉ាណែត]] | founder = [[សឺង ង៉ុកមិញ]]<br />[[ទូ សាមុត]] | headquarters = វិមាន ៧ មករា, [[មហាវិថីព្រះនរោត្តម]] ២០៣, [[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]] | colors = {{color box|#1E90FF|border=darkgray}} [[ខៀវផ្ទៃមេឃ]] | youth_wing = [[សហភាពយុវជនប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា]] {{small|(១៩៧៩–១៩៨៩)}}<br/>[[យុវជនគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាថ្នាក់កណ្ដាល]] (បច្ចុប្បន្ន) | wing1_title = [[យោធា|សាខាយោធា]] | wing1 = [[កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា]] (១៩៧៩–១៩៨៩)<br/>[[កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រជាជនកម្ពុជា]] (១៩៨៩–១៩៩៣) | foundation = ២៨ មិថុនា ១៩៥១<ref>{{cite news|url=https://www.phnompenhpost.com/national/cpp-set-mark-anniversary-vows-maintain-public-trust|title=CPP set to mark anniversary, vows to maintain public trust|first=Chheng|last=Niem|work=[[ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍|The Phnom Penh Post]]|date=26 June 2019|accessdate=26 មិថុនា 2019}}{{Dead link|date=ធ្នូ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | predeccessor = [[គណបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន]] | membership_year = ២០២៣ | membership = {{increase}} ៧,១០០,០០០<ref>{{cite web|url=https://english.news.cn/20231210/f847422e82d14682bec3ff2a97622430/c.html|title=Cambodian PM elected as ruling party's vice president|publisher=Xinhua|date=10 December 2023|access-date=17 December 2024}}</ref> | ideology = [[ជាតិនិយមខ្មែរ|ជាតិខ្មែរនិយម]]<ref>{{cite book|title=Entrepreneurship in the Polis|first=Inga N.|last=Aflaki|year=2016|publisher=Routledge|page=196|isbn=9781472423993 |url=https://books.google.com/books?id=OqEQBgAAQBAJ}}</ref><br/>[[សេដ្ឋកិច្ចសង្គមទីផ្សារ]]<ref>{{cite web |url=https://eastasiaforum.org/2018/07/20/what-lies-ahead-for-cambodia-after-its-next-election/ |title=What lies ahead for Cambodia after its next election? |date=20 July 2018 |first= Vannarith |last=Chheang |website=East Asia Forum}}</ref><br/>[[សង្គមអភិរក្សនិយម]]<ref>{{cite news|first=Casey|last=Quackenbush|url=https://time.com/5486460/pol-pot-cambodia-1979/|title=40 Years After the Fall of the Khmer Rouge, Cambodia Still Grapples With Pol Pot's Brutal Legacy|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=7 January 2019|access-date=7 December 2019|archive-date=23 មីនា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220323200747/https://time.com/5486460/pol-pot-cambodia-1979/|url-status=dead}}</ref><br/>[[រាជានិយម]]<ref>{{cite news|first=Chan Thul|last=Prak|url=https://www.reuters.com/article/us-cambodia-politics/cambodian-government-criminalizes-insult-of-monarchy-idUSKBN1FM219|title=Cambodian government criminalizes insult of monarchy|magazine=Reuters|date=2 February 2018|access-date=17 December 2024}}</ref><ref>{{cite news|first=Reaksmey|last=Hul|url=https://www.voacambodia.com/a/hun-sen-former-opposition-leader-in-row-over-loyalty-to-royals/4630705.html|title=Hun Sen, Former Opposition Leader in Row Over 'Loyalty to Royals'|magazine=Voice of America|date=27 October 2018|access-date=17 December 2024}}</ref><br />'''មុនឆ្នាំ១៩៩១៖'''<br>[[លទ្ធិកុម្មុយនីស្ត|កុម្មុយនីស្តនិយម]]<ref name="VickeryCPP">{{cite journal |last1=Vickery |first1=Michael |title=The Cambodian People's Party: Where Has It Come From, Where Is It Going? |journal=Southeast Asian Affairs |date=1 January 1994 |volume=21 |page=102 |doi=10.1355/SEAA94G |url=https://www.proquest.com/docview/1308074383|id={{ProQuest|1308074383}} }}</ref><br />[[លទ្ធិម៉ាក្ស–លេនីន|ម៉ាក្ស–លេនីននិយម]]<ref name="VickeryCPP"/> | international = [[មជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យអន្តរជាតិ]] | national = [[រណសិរ្សសាមគ្គីអភិវឌ្ឍន៍មាតុភូមិកម្ពុជា]] | anthem = "បទចម្រៀងនៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា"<br />[[File:Anthem of the Cambodian People's Party.ogg|175px]] | seats2_title = [[រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជា|រដ្ឋសភា]] | seats2 = {{composition bar|120|125|hex=#1E90FF}} | seats1_title = [[ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា|ព្រឹទ្ធសភា]] | seats1 = {{composition bar|55|62|hex=#1E90FF}} | seats3_title = [[ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា|មេឃុំ/ចៅសង្កាត់]] | seats3 = {{composition bar|1648|1652|hex=#1E90FF}} | seats4_title = [[ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់]] | seats4 = {{composition bar|9376|11622|hex=#1E90FF}} | website = {{url|cpp.org.kh}} | seats5_title = [[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃកម្ពុជា|ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ]]<ref>{{cite news|url=https://www.phnompenhpost.com/national-politics/ministry-councillors-be-appointed-next-monday|title=Ministry: Councillors to be appointed by next Monday|first=Savi|last=Khorn|work=[[The Phnom Penh Post]]|date=11 June 2019|accessdate=17 June 2019}}</ref> | seats5 = {{composition bar|3761|4114|hex=#1E90FF}} | seats6_title = អភិបាលខេត្ត | seats6 = {{composition bar|25|25|hex=#1E90FF}} | flag = }} '''គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា''' ([[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Cambodian People's Party, CPP) ឬអាចសរសេរកាត់ថា '''គ.ប.ក.''' គឺជាគណបក្សនយោបាយកំពុងកាន់អំណាចនៅក្នុងប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]]ចាប់តាំងពី[[សង្គ្រាមកម្ពុជា-វៀតណាម|ឆ្នាំ១៩៧៩]] មក។ គណបក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ដោយលោក[[សឺង ង៉ុកមិញ]] ដែលនាពេលនោះមានឈ្មោះថា '''បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ខ្មែរ''' (ប.ប.ខ)។ ក្រោយពីបានផ្តួលរំលំ[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របប]][[ខ្មែរក្រហម]]ដោយមានជំនួយពីប្រទេស[[វៀតណាម]] គណបក្សប្រជាជនត្រូវបានវៀតណាមតាងជាបក្សកាន់អំណាចនៃរបប[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា]] (១៩៧៩–១៩៨៩) និងរដ្ឋកម្ពុជា (១៩៨៩–១៩៩១)។ ឈ្មោះថា "គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា" ត្រូវបានចាប់យកមកប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំចុងក្រោយនៃរដ្ឋកម្ពុជាពោលគឺបន្ទាប់ពីគណបក្សនេះបានបោះបង់ប្រព័ន្ធឯកបក្សក៏ដូចជាមនោគមវិជ្ជា[[លទ្ធិម៉ាក្ស–លេនីន|ម៉ាក្ស-លេនីននិយម]]ចោល។ ដោយដើមឡើយបានប្រកាន់យក[[លទ្ធិកុម្មុយនីស្ត]]និងម៉ាក្ស-លេនីននិយមជាមនោគមវិជ្ជារបស់ខ្លួនមែន តែគណបក្សនេះបានចាប់ធ្វើកំណែទម្រង់ដ៏ធំមួយនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក[[ហេង សំរិន]]។ នៅឆ្នាំ១៩៩១ គណបក្សប្រជាជនបានលះបង់នូវគំនិតសង្គមនិយមចោលទាំងស្រុង ហើយមកចាប់យក[[សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ|សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី]]វិញ។ == ប្រវត្តិសាស្រ្ត == === អង្គការនាំមុខ === ប្រភពកំណើតនៃគណបក្សប្រជាជនគឺត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ដោយអ្នកជាតិនិយមកម្ពុជាដើម្បីរំដោះជាតិកម្ពុជាពីការគ្រប់គ្រងរបស់[[សម័យអាណានិគមបារាំង|ពួកអាណានិគមបារាំង]]។ អ្នកជាតិនិយមនៅកម្ពុជា, វៀតណាម, និងឡាវមានគំនិតដូចៗគ្នាថាបើចង់រំដោះខ្លួនចេញពីការត្រួតត្រារបស់ពួកអាណានិគមបារាំង, ពួកគេត្រូវតែរួបរួមសាមគ្នីគ្នាប្រឆាំងនឹងបារាំង។ ដូច្នេះហើយបានជា[[គណបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន|បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៣០។ នៅក្នុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]], ការកាន់កាប់របស់បារាំងនៅលើទឹកដីឥណ្ឌូចិនកាន់តែមានភាពលំបាកឡើងៗ នៅពេលដែលជប៉ុនបានវាយលុកចូលដើម្បីដណ្តើមទឹកដីឥណ្ឌូចិនពីបារាំង។ ការវាយលុករបស់ជប៉ុន បានផ្តល់ផលប្រយោជន៍ជាច្រើនដល់ចលនាជាតិនិយមនៅក្នុងប្រទេសទាំងបីនៃឥណ្ឌូចិន។ ដូច្នេះហើយ, គំនិតក្នុងការបង្កើតគណបក្សឥណ្ឌូចិនរួមបានលិចឡើងចូលទៅក្នុងវោហាសាស្រ្តនៃភាពជាតិនិយមដ៏កាចសាហាវ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា, ការកើនឡើងនៃស្មារតីជាតិនិយមនិងមោទនភាពជាតិខ្លួនបញ្ចូលជាមួយការមិនទុកចិត្តនឹងប្រទេសជិតខាងជាប្រវត្តិសាស្រ្ត បានក្លាយជាឧបសគ្គមួយសម្រាប់បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន។ នៅឆ្នាំ១៩៥៥, គណបក្សសម្ព័ន្ធមួយដែលមានឈ្មោះថាគណបក្សប្រជាជនត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតជាតិនាឆ្នាំដដែលនោះ។ ឈ្មោះរបស់គណបក្សនេះត្រូវបានប្តូរមក[[គណបក្សកម្មករកម្ពុជា|គណបក្សកម្មករជាតិកម្ពុជា]]នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦០ ហើយបានប្តូរម្តងទៀតមកជាបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៦ ដោយមានទីស្នាក់ការនៅ[[ខេត្តរតនគិរី]]។ ដោយក្រុមរបស់[[ប៉ុលពត|ប៉ុល-ពត]]បានឡើងទៅកាន់តំណែងជាឋានៈមេដឹកនាំបក្សក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣, គណបក្សនេះក៏បានបែងចែកទៅជាពីរផ្នែកគឺផ្នែកក្រុមឆ្វេងនិយមពិតនិងផ្នែកក្រុមឧក្រិដ្ឋជនប្រល័យពូជសាសន៍ដែលបានសម្លាប់ជាតិសាស្រ្តខ្លួនឯងរវាងឆ្នាំ១៩៧៥និងឆ្នាំ១៩៧៩។ === រដ្ឋធម្មនុញ្ញនិងសម័យកាលដឹកនាំរបស់លោកប៉ែន សុវណ្ណ (១៩៧៩–១៩៨១) === នៅដើមឆ្នាំ១៩៧៩, សមាជិក KPRP ដែលបានផ្តួលរលំ[[របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ]]ដើម្បីបញ្ឍប់អំពើប្រលាយពូជសាសន៍ខ្មែរគ្នាឯង បាននាំគ្នាបើកការប្រជុំសមាជមួយ។ នៅក្នុងការជួបប្រជុំនេះ, ពួកគេបានប្រកាសខ្លួនគេថាជាអ្នកស្នងពិតប្រាកដនៃបក្ស KPRP ដែលបានបង្កើតឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៥១ ហើយបានដាក់សមាជនេះជាសមាជប្រជុំបក្សលើកទី៣ ដោយពួកគេមិនបានទទួលស្គាល់កិច្ចប្រជុំសមាជឆ្នាំ១៩៦៣, ១៩៧៥ និង ១៩៧៨ ដែលនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ប៉ុល-ពតនោះទេ។ គណបក្សនេះបានចាត់ទុកថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ជាកាលបរិច្ឆេកបង្កើតពិតប្រាកដ។ គណៈកម្មាធិការជាតិដែលដឹកនាំដោយលោកប៉ែន សុវណ្ណ និងលោករ៉ូ សាម៉ាយ ត្រូវបានតែងតាងដោយសភា។ ស្លាបនារីរបស់គណបក្សគឺ"សមាគមស្រ្តីដើម្បីសង្គ្រាះជាតិកម្ពុជា"ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ដោយមានសមាជិកនារីទូទាំងប្រទេស។ អត្ថិភាពនៃគណបក្សនេះត្រូវបានរក្សាជាការសម្ងាត់រហូតដល់កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨១ ដែលជាពេលដែលគណបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា(KPRP)បានប្រកាស់ជាសាធារណៈឱ្យប្រជាជនដឹង។ ការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះបក្សត្រូវបានអនុម័តឡើង"ដើម្បីបែងចែកបក្សខ្លួនឱ្យឆ្ងាយពីបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជារបស់ប៉ុល-ពត និងដើម្បីបន្តនូវប្រពៃណីទំនាមទម្លាប់ដ៏ល្អរបស់គណបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា"។ សមាជប្រជុំគណបក្សលើកទី៣ ត្រូវបានគេដឹងតិចតួចណាស់, អ្វីដែលគេដឹងគឺថាសមាជប្រជុំនេះគឺជាកិច្ចប្រជុំអំពីការកសាងបក្សឡើងវិញលើកលែងតែលោកប៉ែន សុវណ្ណ ដែលត្រូវបានគេបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាលេខាទីមួយនៃគណៈកម្មាធិការកណ្តាលដដែលហើយគណបក្សនេះមានសមាជិកសរុបពី៦២ទៅ៦៦នាក់។ កិច្ចប្រជុំសមាជនេះបានធ្វើការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសគណៈកម្មាធិការចំនួន៧រូបមាន: លោកប៉ែន សុវណ្ណជាអង្គលេខាធិការបក្ស, និងសមាជិកអចិន្រ្តៃយ៍មាន: លោកហេង សំរិន និងជា ស៊ីម, ហើសមាជិកកណ្តាលមានដូចជា: នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នគឺ លោកហ៊ុន ស៊ែន, លោកប៊ូ ថង, លោកវ៉ាន់ ស៊ុន និងលោកចាន់ ស៊ី។ លោកចាន់ គីរី គឺជាប្រធានអង្គលេខាធិការបក្សខាងអធិការកិច្ច។ ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៩, លោកវ៉ាន់ ស៊ុន និងចាន់ គីរីត្រូវបានបណ្តេញចេញហើយលោកប៉ែន សុវណ្ណ, ជា ស៊ីម និងសាយ ភូថងក៏បានធ្វើនិមិត្តកម្មគណៈកម្មាធិការកណ្តាលបក្សអចិន្ត្រៃយ៍។ === សមាជប្រជុំបក្សលើកទី៤: ការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្រ្ត (១៩៨១) === នៅក្នុងរបាយការណ៍នយោបាយរបស់លោកប៉ែន សុវណ្ណទៅកាន់កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សលើកទី៤ ដែលបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៦ ដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨១, លោកបានសរសេរថ្លែងថានឹងចែកគណបក្សលោក(KPRP)ឱ្យកាន់តែឆ្ងាយពីគណបក្សកុម្មុយនិស្តរបស់ប៉ុល-ពតហើយបានបរិហារទៀតថាសមាជិកទាំងអស់របស់បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាគឺជាជនក្បត់នឹងបក្សនិងប្រទេសជាតិទាំងមូល។ គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនបានសម្រេចចិត្តធ្វើឱ្យសមាជប្រជុំបក្សនេះជាការប្រជុំសេរី។ ការធ្វើបែបនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពជឿជាក់កាន់តែខ្លាំងឡើងលើសមត្ថភាពរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងការកាន់អំណាចទោះបីជាកំពុងមានសង្គ្រាមឧទ្ទាមជាមួយខ្មែរក្រហមក៏ដោយ។ ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះអាចមានវិមាត្រជាក់ស្តែងផងដែរពីព្រោះវាបានពាក់ព័ន្ធជាមួយប្រជាជនយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់របបថ្មីដើម្បីកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយនិងរដ្ឋបាលរបស់ប្រទេសបន្ទាប់ពីរបបប្រល័យពូជសាសន៍របស់ប៉ុល-ពតពីឆ្នាំ១៩៧៥–១៩៧៩។ កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សលើកទី៤នេះបានពិនិត្យមើលរបាយការណ៍នយោបាយរបស់លោកប៉ែន សុវណ្ណយ៉ាងម៉ត់ចត់និងបានកំណត់យុទ្ធសាស្រ្តរបស់បក្សសម្រាប់ពេលពីរបីឆ្នាំខាងមុខទៀត។ កិច្ចប្រជុំសមាជមួយនេះបានអនុម័ត"គោលការណ៍គ្រឹះចំនួន៥នៃជួរគណបក្ស", ដែលត្រូវផ្តោតទៅលើការលើកបដានៃភាពស្នេហាជាតិនិងសាមគ្គីភាពអន្តរជាតិ។ គោលការណ៍គ្រឹះចំនួន៥នោះមានដូចជា: ត្រូវការពារជាតិមាតុភូមិ(ភារកិច្ចចម្បងនិងពិសិដ្ឋរបស់ប្រជាជនទាំងអស់), ត្រូវស្តារនិងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរួមទាំងវប្បធម៌បន្តិចម្តងៗឆ្ពោះទៅជារដ្ឋសង្គមនិយម, ពង្រឹងសាមគ្គីភាពយោធាជាមួយវៀតណាម, [[ឡាវ]], [[សហភាពសូវៀត]] និងប្រទេសសង្គមនិយមផ្សេងៗទៀតនិងត្រូវអភិវឌ្ឍបក្សខ្លួនឱ្យក្លាយជា"គណបក្សប្រកាន់លទ្ធិម៉ាក្ស‐លេនីនដ៏រឹងមាំមួយ"។ កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សនេះ, ត្រូវបានគេសម្រេចចិត្តថាចាប់ពីពេលនេះតទៅគណបក្សនេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាគណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជា(KPRP)ដើម្បីបែងចែកបក្សឱ្យនៅដាច់ឆ្ងាយពីគណបក្សប្រឆាំងរបស់ប៉ុល-ពត និងដើម្បីបន្តនូវប្រពៃណីទំនាមទម្លាប់ដ៏ល្អរបស់បក្ស។ នៅក្នុងសមាជនេះផងដែរ, គណបក្សបានប្តេជ្ញាចិត្តថានឹងលុបបំបាត់ចោលនូវ"លទ្ធិជាតិនិយមហួសហេតុរបស់ប៉ុល-ពត" គឺការសង្កត់សម្លេងទៅលើរដ្ឋាភិបាលកណ្តាលនិងភាពជាអ្នកដឹកនាំសមូហភាពនិងមិនព្រមទទួលស្គាល់លើជំនឿសាសនារបស់បុគ្គលណាម្នាក់។ បញ្ហា"លទ្ធិជាតិនិយមហួសហេតុ"នេះគឺចង់សម្តៅទៅលើការប្រកាន់ជាតិសាសន៍និយមរបស់ប៉ុល-ពត គឹប្រឆាំងនឹងវៀតណាម។ សមាជនេះមានការចូលរួមពីប្រតិភូចំនួន១៦២រូប, ដែលបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសគណៈកម្មាធិការមជ្ឈឹមបក្សចំនួន២១រូប, ហើយបន្តបោះឆ្នោតជ្រើសរើសលោកប៉ែន សុវណ្ណជាអង្គលេខាធិការបក្ស និងសមាជិក៨រូបនៃគណៈកម្មាធិការផ្ទៃក្នុងបក្សទៅការិយាល័យនយោបាយ(មានដូចជា សមាជិកទី១ លោកហេង សំរិន, ទី២ ជា ស៊ីម, ទី៤ ហ៊ុន សែន, ទី៦ ចាន់ ស៊ី ដែលជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិនិងនាយករដ្ឋមន្រ្តីពីខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨១, ទី៧ មានដូចជាលោកជា សុត ដែលជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី, លោកប៊ូ ថង ដែលជាប្រធានគណៈកម្មធិការឃោសនាមជ្ឈឹមរបស់បក្ស ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីពីឆ្នាំ១៩៨២ដល់១៩៩២ និងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិពីឆ្នាំ១៩៨២ដល់១៩៨៦ និងជាចុងក្រោយគឺលោកចាន់ ស៊ី) សមាជិកលេខាធិការដ្ឋានចំនួន៧រូប(ព្រមទាំងសម្តេចហ៊ុន សែនផងដែរ)។ សមាជប្រជុំនេះបានអនុម័តលក្ខន្តិកៈថ្មីសម្រាប់គណបក្ស, ប៉ន្តែមិនបានបង្ហាញចេញខ្លឹមសារអ្វីនោះទេ។ យោងទៅតាមលោក Michael Vickery បានថា សមាជិកគណៈកម្មាធិការកណ្តាលរបស់បក្សគឺជាអតីតយុវជននៃចលនាតស៊ូឯករាជ្យកម្ពុជាពីឆ្នាំ១៩៤៦ដល់១៩៥៤។ សមាជិកគណៈកម្មាធិការបក្សភាគច្រើនបានចំណាយពេលរបស់ពួកគេរវាងឆ្នាំ១៩៥៤ដល់ឆ្នាំ១៩៧០ នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមឫនៅបំពេញ"កិច្ចការខាងក្រៅប្រទេស"។ === ការដឹកនាំរបស់ហេង សំរិន (១៩៨១–១៩៩១) === ការគាំទ្រវៀតណាមរបស់បក្ស KPRP ក៏មិនប្លាស់ប្តូរអ្វីដែរនៅពេលដែលលោកហេង សំរិនបានមកជំនួសលោកប៉ែន សុវណ្ណ ជាមេដឹកនាំបក្សនៅថ្ងៃទី៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨១។ លោកហេង សំរិន និងជា ស៊ីមគឺជាអ្នកកាន់តំណែងទី១ និងទី២នៅក្នុងការិយាល័យនយោបាយ។ ចំណែកឯលោកប៉ែន សុវណ្ណវិញត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានធ្វើដំណើរហោះហើរទៅប្រទេសវៀតណាមដោយមានការអមយ៉ាងតឹងពីឆ្មាំយួន, ហើយលោកត្រូវគេអនុញ្ញាតឱ្យសម្រាកពីការងារនយោបាយក្នុងពេលមួយរយៈសិន។ នៅក្នុងករណីណាក៏ដោយ, អង្គលេខាធិការបក្សថ្មីត្រូវបានវៀតណាមទទួលស្គាល់ក្នុងនាមលោកជាដៃគូស្មើភាពគ្នានៅក្នុងទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៩៨១, គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជាបានបែងចែកសាខានៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាមានដូចជានៅ[[ភ្នំពេញ|ទីក្រុងភ្នំពេញ]], [[កំពង់សោម]] និងខេត្តក្រុងទាំង១៨ផ្សេងទៀតនៃប្រទេសកម្ពុជានាពេលនោះ។ ឯសមាជិកគណបក្សមានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩មកម្លេះ គណបក្សនេះមានសមាជិកពី៦០០ទៅ១,០០០នាក់ ក៏ប៉ុន្តែចំនួនកម្មាភិបាលបក្សនិងរដ្ឋាភិបាលគឺមានតិចតួចណាស់។ យោងទៅតាមអ្នកជំនាញខាងប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជាគឺលោក Ben Kiernan បានឱ្យដឹងថា នៅឆ្នាំដដែលនេះ, ខេត្តចំនួនពីរទៅបីក្នុងចំណោមខេត្តទាំង១៨មានសមាជិកបក្សតែមួយអ្នកគត់ប៉ុណ្ណោះ ហើយ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]ដែលមានប្រជាជន១លាន់នាក់ជាង មានតែសមាជិកប្រចាំតែ៣០នាក់នោះទេ។ តាំងពីថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨៣, លោកសាយ ភូថង (ជាលេខាធិការនិងប្រធានគណៈកម្មាធិការបក្សខាងអធិការកិច្ច), លោកចាន់ ស៊ី និងលោកប៊ូ ថងបានកាន់កាប់តំណែងទី៣, ទី៤ និងទី៥ ក្នុងការិយាល័យនយោបាយ។ នៅថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨៥, លោកហ៊ុន សែនត្រូវគេតាងឱ្យកាន់តំណែងទី៤, ដែលនៅពីក្រោយលោកហេង សំរិន, ជា ស៊ីម, និងសាយ ភូថង។ កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សលើកទី៥ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៣ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៨៥ ដើម្បីវិភាគពីសកម្មភាពរបស់ពួកគេក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំមុន និងរៀបចំផែនការថ្មីសម្រាប់ថ្ងៃអនាគត។ សមាជិកចំបងរបស់គណបក្សត្រូវបានកើនឡើងដល់៧,៥០០នាក់ (មានសមាជិកថ្មីចំនួន៤,០០០នាក់បានចូលរួមក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥)។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៩៨១, គណបក្សនេះមានស្នូលសមាជិកតែ៤,០០០នាក់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែដល់ឆ្នាំ១៩៨៥ ស្នូលសមាជិករបស់បក្សមានចំនួនរហូតដល់ទៅ៣៧,០០០នាក់ឯណោះដែលអាចជ្រើសរើសតាងជាសមាជិកចំបងបាន។ យោងទៅតាមរបាយការណ៍នយោបាយរបស់លោកហេង សំរិនបានបញ្ជាក់ថា បក្ស KPRP មានគណៈកម្មាធិការតំបន់ចំនួន២២នាក់ និងក្រុមតូចៗនៃទីភ្ញាក់ងាររដ្ឋាភិបាលដែលមិនមានចំនួនច្បាស់លាស់, អង្គភាពកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ, អង្គការសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង, អង្គការមហាជន, សហគ្រាស, រោងចក្រ និងកសិដ្ឋាន។ របាយការណ៍របស់លោកបានសម្តែងនូវការពេញចិត្តចំពោះការកសាងគណបក្សសារឡើងវិញតាំងពីឆ្នាំ១៩៨១, ជាពិសេសគឺការលះបង់នូវ"អំណាចផ្តាច់ការ"ចោលហើយមកស្តារឡើងវិញនូវគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យកណ្តាលនិងការដឹកនាំជារួម។ តែរបាយការណ៍របស់លោកក៏បានចង្អុលបង្ហាញនូវចំណុចទន់ខ្សោយមួយចំនួនដែលត្រូវតែយកឆ្នះលើផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ គណបក្សនេះនូវតែមានភាពទ្រត់ទ្រោមនៅតាមស្រុកជនបទនិងថ្នាក់មូលដ្ឋាន។ ការងារមនោគមវិជ្ជាមានភាពយឺតយ៉ាវ, ខ្វះជម្រៅនិងអស្ថេរភាព; គោលនយោបាយរបស់បក្សត្រូវបានអនុវត្តយឺតៗបន្តិចម្តងៗហើយត្រូវបោះជំហានមួយៗឆ្ពោះទៅដំណោះស្រាយនៃភាពបរាជ័យ និងកម្មាភិបាលគណបក្ស, ដោយសារតែមានភាពចង្អត់ចង្អល់និងភាពក្រអឺតក្រទមរបស់ពួកគេបានបណ្តាកឱ្យការិយាធិបតេយ្យមិនអាចទទួលការជឿទុកចិត្តពីប្រជាជនបានទេ។ មានបញ្ហាមួយដែលគណបក្សត្រូវតែដោះស្រាយគឺកង្វះប្រវត្តិឯកសារគណបក្ស KPRP។ របាយការណ៍ដែលបញ្ជូនទៅកិច្ចប្រជុំសមាជលើកទី៥នេះបានសម្គាល់ថា រដ្ឋបាលរបស់ហេង សំរិនដោយមានការសម្របសម្រួលជាមួយ"ទាហានស្មាកចិត្តវៀតណាម"បានបំផ្លាញរាល់ជំរុំមូលដ្ឋានក្រុមប្រឆាំងទាំងអស់។ របាយការណ៍នេះក៏បានបញ្ជាក់ដែលថាសេដ្ឋកិច្ចនូវតែដើរថយក្រោយនិងគ្មានតុល្យភាពដដែរ, មូលដ្ឋានគ្រឹះសម្ភារៈនិងបច្ចេកវិទ្យាមានកម្រិតខ្សោយជាងសម័យមុនសង្គ្រាមទៅទៀត ចំណែកឯវិស័យឧស្សាហកម្មវិញកំពង់តែធ្លាក់ចុះដោយសារកង្វះប្រេងឥន្ធនៈ, គ្រឿងបន្លាស់ និងវត្ថុធាតុដើម។ របាយការណ៍នេះថែមទាំងប្រមានប្រាប់ថាការផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅកាន់សង្គមនិយមអាចនឹងត្រូវចំណាយពេល"រាប់សិបឆ្នាំ"។ ដើម្បីពន្លឿនឆ្ពោះទៅកាន់រដ្ឋសង្គមនិយមដ៏រឹងមាំមួយ, សមាជលើកទី៥នេះបានបង្ហាញពីផែនការដំបូងរបស់បក្សដែលបានចាប់ផ្តើមអនុវត្តឡើងពីឆ្នាំ១៩៨៦ដល់ឆ្នាំ១៩៩០។ ក្នុងផែនការនោះមានការផ្តោតបន្ថែមទៅលើ"សេដ្ឋកិច្ចឯកជន"ចូលទៅវិស័យសេដ្ឋកិច្ចទាំងបីដែលបានចែងក្នុងច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ (គឺវិស័យរដ្ឋ, វិស័យសមូហភាព, និងវិស័យគ្រួសារ)។ សេដ្ឋកិច្ចឯកជននេះគឺមានការចាំបាច់ខ្លាំងណាស់ដោយសារតែ"កិច្ចការធ្ងន់ៗនិងស្មុកស្មាញ"គឺជាស្នូលដែលអាចប្រែក្លាយ"ធាតុផ្សំមិនសង្គមនិយម"នៃសេដ្ឋកិច្ចឱ្យទៅជាដំណាក់កាលរីកចម្រើនជឿនលឿនបាន។ យោងទៅតាមរបាយការណ៍ដែលបានដាក់ជូនទៅកិច្ចប្រជុំសមាជ បានឱ្យដឹងផងដែរថាការទទួលបានការគាំទ្រពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋច្រើនគឺមានសារសំខាន់ណាស់ចំពោះផែនការទីមួយពួកគេ។ របាយការណ៍នឹងក៏បានបញ្ជាក់ដែលថាដើម្បីទទួលបានជោកជ័យក្នុងការកសាងប្រទេសជាតិខ្លួន ពួកគេត្រូវតែបណ្តុះអប់រំ"បុរសៗសង្គមនិយមថ្មី"។ មនុស្សទាំងនេះត្រូវមានភាពស្មោះត្រង់ចំពោះជាតិមាតុភូមិនិងសង្គមនិយម; ត្រូវចេះគោរពការងារពលកម្ម, ផលិតកម្ម, ទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈនិងវិន័យ; ហើយនិងត្រូវមាន"ចំណេះដឹងផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្ត"។ របាយការណ៍នយោបាយក៏បានផ្តោតលើកិច្ចការបរទេសផងដែរ។ លោកហេង សំរិនបានផ្តល់អនុសាសន៍ថាទីក្រុងភ្នំពេញគួរតែពង្រឹងគោលនយោបាយសម្ព័ន្ធភាពរបស់ខ្លួនជាមួយប្រទេសវៀតណាម, លាវ, សហភាពសូវៀត និងប្រទេសសង្គមនិយមផ្សេងៗទៀត។ លោកបានជំរុញឱ្យសមាជនិងរួមទាំងប្រជាជនកម្ពុជាឱ្យច្រានចេញនូវ"សាទរភាពជាតិដ៏តូចចង្អៀត, និងរាល់ទង្វើនិងកាប្បកិរិយាណាដែលរំលោភលើមិត្តភាព"រវាងកម្ពុជានឹងប្រទេសជិតខាង។ គោលបំណង៣របស់ KPRP ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៨៦ដល់ឆ្នាំ១៩៩០ គឺបង្ហាញនូវឧត្តមភាពយោធា (នៅតាមព្រំដែននិងនៅក្នុងប្រទេស) ដើម្បីបង្ក្រាបចលនាប្រឆាំង, អភិវឌ្ឍនយោបាយ, យោធា, និងអំណាចសេដ្ឋកិច្ច; ហើយនិងពង្រឹងទំនាក់ទំនងពិសេសជាមួយវៀតណាមក៏ដូចជាប្រទេសផ្សេងៗទៀតផងដែរ។ មុនពេលបិទសេចក្តីថ្លែងសុន្ទរកថារបស់លោកហេង សំរិននៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា, សមាជបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកគណៈកម្មាធិការកណ្តាលថ្មីដែលមានចំនួន៤៥រូប (មានសមាជិកពេញសិទ្ធិ ៣៦រូប និងសមាជិកជំនួស១៤រូប)។ គណៈកម្មាធិការកណ្តាលបានជ្រើសយកហេង សំរិនជាអង្គលេខាធិការបក្ស, និងសមាជិកការិយាល័យនយោបាយថ្មី (សមាជិកពេញសិទ្ធិមាន: ហេង សំរិន, ជា ស៊ីម, ហ៊ុន សែន ជាលេខាទី២, សាយ ភូថង, ប៊ូ ថាង, ជា សុទ្ធ, ម៉ែន សំអន, ម៉ាត លី, នៃ ប៉េណា និងសមាជិកជំនួស២រូបទៀត), សមាជិកលេខាធិការដ្ឋាន៥រូប (មានហេង សំរិន, ហ៊ុន សែន, ប៊ូ ថាង, ម៉ែន សំអន, និងនៃ ប៉េណា) ហើយនិងសមាជិក៧រូបនៃគណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យគណៈកម្មាធិការកណ្តាល។ បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំសមាជលើកទី៥បានចប់, ការងារចាត់តាំងរបស់គណបក្សត្រូវបានពង្រឹងកាន់តែខ្លាំង។ បក្សនេះបានអះអាងថានៅចុងឆ្នាំ១៩៨៦ វាមានសមាជិកទៀងទាត់ជាង១០,០០០នាក់ និងសមាជិកឈរឈ្មោះចំនួន៤០,០០០នាក់ ដែលត្រូវគេកំពុងសំអិតសំអាងសម្រាប់ចូលក្នុងឋានៈសាមញ្ញៗ។ ដល់ឆ្នាំ១៩៩០, សមាជិកការិយាល័យនយោបាយរួមមានដូចជាលោកហេង សំរិន (អង្គលេខាធិការ), ជា ស៊ីម, ហ៊ុន សែន, ជា សុទ្ធ, ម៉ាត លី, [[ទៀ បាញ់]], ម៉ែន សំអន, ងួន ញ៉ិល, ស ខេង, ប៊ូ ថាង, នៃ ប៉េណា, សាយ ឈុំ, និងសមាជិកជំនួសមាន ស៊ីង ស៊ុង, ស៊ីម កា, ប៉ុល សារឿន។ សមាជិកលេខាធិការដ្ឋានមាន ហេង សំរិន, សាយ ភូថង, ប៊ូ ថាង, ម៉ែន សំអន, និងស ខេង។ === ការដឹកនាំរបស់លោកហ៊ុន សែន (១៩៩១–បច្ចុប្បន្ន) === នៅឆ្នាំ១៩៩១, គណបក្សនេះបានប្តូរឈ្មោះមក'''គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា''' ('''CPP''') នៅក្នុងអំឡុងដំណើរការសន្តិភាពនិងការផ្សះផ្សាដែលឧបត្ថមដោយ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]។ សមាជិកការិយាល័យនយោបាយនិងលេខាធិការដ្ឋានបានក្លាយជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ថ្មីដោយលោកជាស៊ីមជាប្រធាន និងលោកហ៊ុនសែនជាអនុប្រធាន។ ទោះបីចាក់ឫសចូលក្នុងសង្គមនិយមមែន, ប៉ុន្តែគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាមិនមែនខ្វាក់ខាងមនោគមវិជ្ជាទេ។ តាមពិត, គណបក្សប្រជាជនតែងតែរកវិធីសាស្រ្តជាក់ស្តែងដើម្បីការពារនិងលើកស្ទួយផលប្រយោជន៍ជាតិនិងបក្ស។ ឧទាហរណ៍, គណបក្សប្រជាជនបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការចរចារកិច្ចសន្តិភាពប្រទេសកម្ពុជា, ដែលជាហេតុនាំឱ្យមានការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសនៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១ និងការបង្កើត[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទី២]]។ អ្នកធ្វើកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចជាតិភាគច្រើនគឺក្រុមមេដឹកនាំគណបក្សប្រជាជន ដើម្បីជំរុញប្រទេសកម្ពុជាឱ្យឆ្ពោះទៅរកសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរីនិងសមាហរណកម្មតំបន់។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់គណបក្សប្រជាជន ប្រទេសកម្ពុជាបានប្រែក្លាយពីប្រទេសដែលហែកហួរដោយសង្គ្រាមទៅជាប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតទាបក្នុងឆ្នាំ២០១៦។ គោលបំណងរបស់បក្សគឺចង់ប្រែក្លាយប្រទេសកម្ពុជាឱ្យក្លាយទៅជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៣០ និងប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៥០។ តាមមនោគមវិជ្ចា, មេដឹកនាំគណបក្សប្រជាជនបានអះអាងថាបក្សខ្លួនបានប្រកាន់យកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យកណ្តាល។ ពួកគេទាំងនោះជឿថាវាជាចំណុចកណ្តាលរវាងអច្ចន្តិកមូលធននិយមនិងអច្ចន្តិកសង្គមនិយម(ហួស) ដោយសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើគុណតម្លៃនិងគោលការណ៍នៃសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសង្គមដែលដើរទន្ទឹមនឹងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី និងការការពារសង្គមនិងបរិស្ថាន ហើយនិងការលើកតម្កើនមនុស្សធម៌តាមបែប[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]។ លោកបណ្ឌិត John Ciorciari បានមានប្រសាសថាគណបក្សប្រជាជននូវតែរក្សារចនាសម្ព័ន្ធកុម្មុយនិស្តខ្លួនដដែរហើយបានបន្ថែមទៀតថា មេដឹកនាំនិងសមាជិកពិសេសៗរបស់បក្សប្រជាជនភាគច្រើនគឺសុទ្ធតែបានមកពី KPRP ទាំងអស់។ ជាមួយគ្នានេះដែរ, លោក ហ៊ុន សែនគឺជាអ្នកដឹកនាំនិងគ្រប់គ្រងបក្ស ទោះបីលោក គ្រាន់តែជាអនុប្រធានបក្សរហូតដល់ឆ្នាំ២០១៥ក៏ដោយ។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែនបានដឹកនាំគណបក្សប្រជាជននេះឆ្ពោះទៅរកការឈ្នះឆ្នោតស្ទើរគ្រប់អាណត្តិបន្ទាប់ពីប្រទេសកម្ពុជាបានផ្លាស់ប្តូរមកជាប្រទេសប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមក។ បក្សនេះបានដណ្តើមកៅអីបានចំនួន៦៤អាសនៈនៃកៅអីសរុបចំនួន១២៣អាសនៈក្នុងរដ្ឋសភាជាតិនាការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៨, ឆ្នាំ២០០៣ បានឈ្នះកៅអីចំនួន៧៣អាសនៈ និងឈ្នះបានកៅអីចំនួន៩០អាសនៈក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០០៨ ដោយទទួលបានសំឡេងគាំទ្រយ៉ាងច្រើនពីចំនួនដ៏ធំបំផុតដែលមិនធ្លាប់មានសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រដែលមានសំឡេងគាំទ្រ ៥៨%។ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាក៏បានឈ្នះការបោះឆ្នោតក្នុងព្រឹទ្ធសភានាឆ្នាំ២០០៦ផងដែរ។ បក្សប្រជាជនបានបាត់បង់សម្លេងឆ្នោតចំនួន២២អាសានៈទៅបក្សប្រឆាំងក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៣។ នៅឆ្នាំ២០១៨, បក្សប្រជាជនបានដណ្តើមកៅអីបានទាំង១២៥អាសនៈនៅក្នុងរដ្ឋសភា និងដណ្តើមកៅអីបាន៥៨អាសនៈនៃកៅអីសរុបចំនួន៦២អាសនៈនៅក្នុងព្រឹទ្ធសភា។ លោកហ៊ុន សែន, ដែលជារដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, បានកាន់តំណែងជាប្រធានបក្សចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៥មក។ == ថ្នាក់ដឹកនាំបក្ស (១៩៧៩–១៩៩៣) == * [[ហេង សំរិន]]៖ ** អគ្គលេខាធិការបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា (១៩៨១–១៩៩១) ** ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាបដិវត្តន៍ (ក្រោយមកប្ដូរឈ្មោះមក ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ) (១៩៧៩–១៩៩២) * [[ជា ស៊ីម]]៖ ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ (១៩៧៩–១៩៨១) ** ប្រធានរដ្ឋសភា (១៩៨១–១៩៩២) ** ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ (១៩៩២–១៩៩៤) * [[ប៉ែន សុវណ្ណ]]៖ ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ (១៩៧៩–១៩៨១) ** អគ្គលេខាធិការបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា (១៩៧៩–១៩៨១) ** នាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨១) * [[ហ៊ុន សែន]]៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស (១៩៧៩–១៩៨៦, ១៩៨៧–១៩៩០) ** ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី (១៩៨១–១៩៨៥) ** នាយករដ្ឋមន្រ្តី (១៩៨៥–១៩៩៣) * [[ចាន់ ស៊ី]]៖ ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ (១៩៨១–១៩៨២) ** នាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨១–១៩៨៤) * សាយ ភូថង៖ ** អនុប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ (១៩៧៩–១៩៩៣) * ជា សុទ្ធ៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងផែនការ (១៩៨២–១៩៨៦) ** ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨២–១៩៩២) * ប៊ូ ថង៖ ** ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨២–១៩៩២) ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ (១៩៨២–១៩៨៦) * ម៉ាត លី៖ ** អនុប្រធានរដ្ឋសភា<!--ត្រូវការបញ្ជាក់ពីឆ្នាំបម្រើការ--> * គង់ គាំ៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស (១៩៨៦–១៩៨៧) * [[ហោ ណាំហុង]]៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស (១៩៩០–១៩៩៣) == បញ្ជីប្រធានគណបក្ស == {{Infobox official post | post = ប្រធាន | body = គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា | native_name = | insignia = File:Cpplogo.PNG | insigniasize = 100px | insigniacaption = និមិត្តសញ្ញាគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា | flag = | flagsize = 125px | flagcaption = | image = Hun Sen July 2019.jpg | imagesize = 200px | imagecaption = | incumbent = [[ហ៊ុន សែន]] | incumbentsince = ២០ មិថុនា ២០១៥ | department = | style = | status = | type = [[មេដឹកនាំគណបក្ស]] | member_of = | residence = | seat = រាជធានី[[ភ្នំពេញ]], [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] | constituting_instrument = | appointer = | formation = ២៨ មិថុនា ១៩៥១ | first = [[ទូ សាមុត]]<br />{{small|ជាអគ្គលេខាធិការបក្ស}} | last = | abolished = | deputy = | succession = | salary = }} {{colorbox|red}} គ.ប.ប.ក. {{colorbox|#1E90FF}} គ.ប.ក. {|class="wikitable sortable" |- ! class="unsortable" rowspan="2"|<abbr title="Number">ល.រ</abbr><br> ! class="unsortable" rowspan="2" colspan="2"| រូប ! class="unsortable" rowspan="2" style="width:8em;"| នាម<br />{{small|(ឆ្នាំកំណើត–មរណៈ)}} ! class="unsortable" colspan="3"| រយៈពេលកាន់តំណែង ! class="unsortable" rowspan="2"| តំណែងផ្សេងៗ |- ! class="unsortable" style="width:5em;"|ពី ! class="unsortable" style="width:5em;"|ដល់ ! class="unsortable" style="width:5em;"|រយៈពេល |- ! ១ ! style="background-color:red"| | style="text-align:center"|[[File:No image.svg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ទូ សាមុត]]'''</big><br/>{{small|(១៩១៥–១៩៦២)}} | style="text-align:center"|២១ កញ្ញា ១៩៥១ | style="text-align:center"|៣០ កញ្ញា ១៩៦០ | style="text-align:center"|៩ ឆ្នាំ, ៩ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|― |- ! ២ ! style="background-color:red" | | style="text-align:center"|[[File:No image.svg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ប៉ែន សុវណ្ណ]]'''</big><br/>{{small|(១៩៣៦–២០១៦)}} | style="text-align:center"|៥ មករា ១៩៧៩ | style="text-align:center"|៥ ធ្នូ ១៩៨១ | style="text-align:center"|២ ឆ្នាំ, ៣៣៤ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|[[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្រ្តី]] (១៩៨១)<br />[[ក្រសួងការពារជាតិ|រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិ]] (១៩៧៩–១៩៨១) |- ! ៣ ! style="background-color:red" | | style="text-align:center"|[[File:Samdech Heng Samrin 2018 cropped.jpg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ហេង សំរិន]]'''</big><br/>{{small|(កើតឆ្នាំ១៩៣៤)}} | style="text-align:center"|៥ ធ្នូ ១៩៨១ | style="text-align:center"|១៧ តុលា ១៩៩១ | style="text-align:center"|៩ ឆ្នាំ, ៣១៦ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|[[បញ្ជីរាយនាម ប្រមុខរដ្ឋកម្ពុជា|ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាបដិវត្តន៍ប្រជាជន]] (១៩៧៩–១៩៩២) |- ! ៤ ! style="background-color:#1E90FF" | | style="text-align:center"|[[File:Chea Sim 3x4.jpg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ជា ស៊ីម]]'''</big><br/>{{small|(១៩៣២–២០១៥)}} | style="text-align:center"|១៧ តុលា ១៩៩១ | style="text-align:center"|៨ មិថុនា ២០១៥ | style="text-align:center"|២៣ ឆ្នាំ, ២៣៤ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|[[បញ្ជីរាយនាម ប្រធានរដ្ឋសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រធានរដ្ឋសភា]] (១៩៨១–១៩៩៣)<br />[[បញ្ជីរាយនាម ប្រមុខរដ្ឋកម្ពុជា|ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ]] (១៩៩២–១៩៩៣)<br />[[បញ្ជីរាយនាម ប្រធានព្រឹទ្ធសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រធានព្រឹទ្ធសភា]] (១៩៩៩–២០១៥) |- ! ៥ ! style="background-color:#1E90FF" | | style="text-align:center"|[[File:Hun Sen July 2019.jpg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ហ៊ុន សែន]]'''</big><br/>{{small|(កើតឆ្នាំ១៩៥២)}} | style="text-align:center"|២០ មិថុនា ២០១៥ | style="text-align:center"|បច្ចុប្បន្ន | style="text-align:center"|{{age in years and days|2015|6|20}} | style="text-align:center"|[[ក្រសួងការបរទេស និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ|រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស]] (១៩៧៩–១៩៨៦, ១៩៨៨–១៩៩០)<br/>[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្រ្តី]] (១៩៨៥–បច្ចុប្បន្ន) |- |} == អង្គការ == គណបក្សនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយគណៈកម្មាធិការអចិន្រ្តៃយ៍ដែលមានសមាជិកទាំងអស់ ៣៤ នាក់ដែលជាទូទៅត្រូវបានគេហៅថាការិយាល័យនយោបាយ។ សមាជិកបច្ចុប្បន្ន (ជាមួយនឹងមុខតំណែងពួកគេ) រួមមានដូចជា: :#[[ហ៊ុន សែន]] (ប្រធាន) :# [[ហេង សំរិន]] (ប្រធានកិត្តិយស) :# [[ស ខេង]] (អនុប្រធាន) :# [[សាយ ឈុំ]] (ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍) :# សាយ ភូថង :# ប៊ូ ថង :# [[ទៀ បាញ់]] :# [[ម៉ែន សំអន]] :# [[ងួន ញ៉ិល]] :#នៃ ប៉េណា :#[[ស៊ីម កា]] :#កែ គីមយ៉ាន :#ប៉ុល សារឿន :#គង់ សំអុល :#អ៊ីម ឈុនលឹម :#ឌិត មន្ទី :#ជា ចាន់តូ :#អ៊ុក រ៉ាប៊ុន :#[[ជាម យៀប]] :#ឯក សំអុល :#សោម គឹមសូគ៌ :#ឃួន សុដារី :#ប៉ែន បញ្ញា :#ឆាយ ថន :#[[ហោ ណាំហុង]] :#[[ប៊ិន ឈិន]] :#[[គាត ឈន់]] :#យីម ឆៃលី :#[[ទេព ងន]] :#គន់ គីម :#[[មាស សុភា]] :#[[នេត សាវឿន]] == លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត == === ការបោះឆ្នោតសកល === {| class=wikitable style=text-align:center ! rowspan="2" | ឆ្នាំបោះឆ្នោត ! rowspan="2" | ប្រធានគណបក្ស ! rowspan="2" | បេក្ខជន ! colspan="3" | សម្លេងឆ្នោត ! colspan="2" | អាសនៈ ! rowspan="2" | ចំណាត់លេខ ! rowspan="2" | រដ្ឋាភិបាល |- ! # ! % ! ± ! # ! ± |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ ឆ្នាំ១៩៨១|១៩៨១]] | colspan="2"| [[ប៉ែន សុវណ្ណ]] | ២,៨៩៨,៧០៩ | ៩០.៣ |''ថ្មី'' |{{Composition bar|117|117|hex={{Cambodian People's Party/meta/color}}}} |''ថ្មី'' |{{increase}} ទី ១ | {{yes2|[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា|គ.ប.ប.ក.]]}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី១ ឆ្នាំ១៩៩៣|១៩៩៣]] | rowspan="5"| [[ជា ស៊ីម]] | rowspan="5"| [[ហ៊ុន សែន]] | ១,៥៣៣,៤៧១ | ៣៨.២ |{{decrease}} ៥១.២ |{{Composition bar|51|120|hex=#1e90ff}} |{{decrease}} ៦៦ |{{decrease}} ទី ២ | {{yes2|[[គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច|ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច]]–ប្រជាជន–[[គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយមព្រះពុទ្ធសាសនា|គ.ប.ស.ព.]]–[[ម៉ូលីណាកា]]}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី២ ឆ្នាំ១៩៩៨|១៩៩៨]] | ២,០៣០,៧៩០ | ៤១.៤ |{{increase}} ៣.២ |{{Composition bar|64|122|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១៣ |{{increase}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន–[[ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច]]}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៣ ឆ្នាំ២០០៣|២០០៣]] | ២,៤៤៧,២៥៩ | ៤៧.៣ |{{increase}} ៥.៩ |{{Composition bar|73|123|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ៩ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន–ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៤ ឆ្នាំ២០០៨|២០០៨]] | ៣,៤៩២,៣៧៤ | ៥៨.១ |{{increase}} ១០.៨ |{{Composition bar|90|123|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១៧ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន–ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០១៣|២០១៣]] | ៣,២៣៥,៩៦៩ | ៤៨.៨ |{{decrease}} ៩.៣ |{{Composition bar|68|123|hex=#1e90ff}} |{{decrease}} ២២ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៦ ឆ្នាំ២០១៨|២០១៨]] | colspan="2"|[[ហ៊ុន សែន]] | ៤,៨៨៩,១១៣ | ៧៦.៨ |{{increase}} ២៨.០ |{{Composition bar|125|125|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ៥៧ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន}} |- |} === ការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ === {| class=wikitable style=text-align:center ! rowspan=2|ឆ្នាំបោះឆ្នោត ! rowspan=2| ប្រធានគណបក្ស ! colspan=3| សម្លេងឆ្នោត ! colspan=2| [[ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា|ឃុំ សង្កាត់]] ! colspan=2| [[ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់]] ! rowspan=2| ចំណាត់លេខ |- ! # ! % ! ± ! # ! ± ! # ! ± |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០០២|២០០២]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/04/33_Result_Report_2002_Commune_Council_Election_in_Cambodia_COMFREL_2002_En_Final.pdf |title=Report on the Commune Council Elections – 3 February 2002 |date=March 2002 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> | rowspan="3" | [[ជា ស៊ីម]] | ២,៦៤៧,៨៤៩ | ៦០.៩ | ''ថ្មី'' | {{Composition bar|1598|1621|hex=#1e90ff}} | ''ថ្មី'' | {{Composition bar|7552|11261|hex=#1e90ff}} | ''ថ្មី'' | {{increase}} ទី ១ |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០០៧|២០០៧]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/04/31_COMFREL_CCE_Final_Report_New.pdf |title=Final Assessment and Report on 2007 Commune Council Elections |date=1 April 2007 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> | ៣,១៤៨,៥៣៣ | ៦០.៨ | {{decrease}} ០.១ | {{Composition bar|1591|1621|hex=#1e90ff}} | {{decrease}} ៧ | {{Composition bar|7993|11353|hex=#1e90ff}} | {{increase}} ៤៤១ | {{steady}} ទី ១ |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០១២|២០១២]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/04/28_Final_Report_Commune_Elections_2012_Final_Final_06_11_2012.pdf |title=Final Assessment and Report on 2012 Commune Council Elections |date=October 2012 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> | ៣,៦៣១,០៨២ | ៦១.៨ | {{increase}} ១.០ | {{Composition bar|1592|1633|hex=#1e90ff}} | {{increase}} ១ | {{Composition bar|8292|11459|hex=#1e90ff}} | {{increase}} ២៩៩ | {{steady}} ទី ១ |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០១៧|២០១៧]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/08/275_Final-Assessment-and-Report-on-the-2017-Commune-Council-Elections-in-English-Version.pdf |title=Final Assessment and Report on 2017 Commune Council Elections |date=October 2017 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> |rowspan="2"|[[ហ៊ុន សែន]] | ៣,៥៤០,០៥៦ | ៥០.៨ | {{decrease}} ១១.០ | {{Composition bar|1156|1646|hex=#1e90ff}} | {{decrease}} ៤៣៦ | {{Composition bar|6503|11572|hex=#1e90ff}} | {{decrease}} ១,៧៨៩ | {{steady}} ទី ១ |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០២២|២០២២]]<ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2022/06/provisional-results-give-cambodian-ruling-party-victory-in-local-elections/|title=Provisional Results Give Cambodian Ruling Party Victory in Local Elections|work=The Diplomat|date=7 June 2022|accessdate=26 មករា 2023}}</ref> |៥,៣៧៨,៧៧៣ |៧៤.៣ |{{increase}} ២៣.៥ |{{Composition bar|1648|1652|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ៤៩២ |{{Composition bar|9376|11622|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ២,៨៧៣ |{{Steady}} ទី ១ |} === ការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា === {| class=wikitable style=text-align:center ! rowspan="2" |ឆ្នាំបោះឆ្នោត ! rowspan="2" | បេក្ខជន ! colspan="3" | សម្លេងឆ្នោត ! colspan="2" | អាសនៈ ! rowspan="2" | ចំណាត់លេខ |- ! # ! % ! ± ! # ! ± |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឆ្នាំ២០០៦|២០០៦]] | rowspan="2" | [[ជា ស៊ីម]] | ៧,៨៥៤ | ៦៩.២ |— |{{Composition bar|45|61|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១៤ |{{steady}} ទី ១ |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឆ្នាំ២០១២|២០១២]] | ៨,៨៨០ | ៧៧.៨ |{{increase}} ៨.៦ |{{Composition bar|46|61|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១ |{{steady}} ទី ១ |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឆ្នាំ២០១៨|២០១៨]] |[[សាយ ឈុំ]] | ១១,២០២ | ៩៥.៩ |{{increase}} ១៨.១ |{{Composition bar|58|58|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១២ |{{steady}} ទី ១ |- |} == សូមមើលផងដែរ == * [[រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា]] * [[កម្ពុជាសម័យទំនើប]] * [[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា]] * [[នយោបាយនៅកម្ពុជា]] == ឯកសារយោង == {{reflist}} == គន្ថនិទ្ទេស == * Guo, Sujian (2006). ''The Political Economy of Asian Transition from Communism''. Ashgate Publishing, Ltd. {{ISBN|0754647358}} == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://www.cpp.org.kh/ គេហទំព័រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210816121731/https://www.cpp.org.kh/ |date=2021-08-16 }} * [http://www.start.umd.edu/gtd/search/Results.aspx?page=1&casualties_type=&casualties_max=&perpetrator=729&charttype=line&chart=overtime&ob=GTDID&od=desc&expanded=yes#results-table បញ្ជីរាយនាមឧប្បត្តិហេតុដែលបានមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានៅលើមូលដ្ឋានទិន្នន័យ START] {{Cambodian political parties}} {{Authority control}} [[Category:គណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា]][[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ]] fc4t61sav1mh0hrje82jkc840rbsxsw 339742 339741 2026-08-26T04:54:59Z Ra47na4 52625 /* ថ្នាក់ដឹកនាំបក្ស (១៩៧៩–១៩៩៣) */ 339742 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន គណបក្សនយោបាយ | country = កម្ពុជា | name = គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា | abbreviation = គ.ប.ក. ឬ CPP | native_name = | colorcode = #1e90ff | party_logo = | leader1_title = ប្រធានគណបក្ស | leader1_name = [[ហ៊ុន សែន]] | leader2_title = អនុប្រធានគណបក្ស | leader2_name = [[ស ខេង]]<br />[[សាយ ឈុំ]]<br />[[ទៀ បាញ់]]<br />[[ម៉ែន សំអន]]<br/>[[ហ៊ុន ម៉ាណែត]] | founder = [[សឺង ង៉ុកមិញ]]<br />[[ទូ សាមុត]] | headquarters = វិមាន ៧ មករា, [[មហាវិថីព្រះនរោត្តម]] ២០៣, [[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]] | colors = {{color box|#1E90FF|border=darkgray}} [[ខៀវផ្ទៃមេឃ]] | youth_wing = [[សហភាពយុវជនប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា]] {{small|(១៩៧៩–១៩៨៩)}}<br/>[[យុវជនគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាថ្នាក់កណ្ដាល]] (បច្ចុប្បន្ន) | wing1_title = [[យោធា|សាខាយោធា]] | wing1 = [[កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា]] (១៩៧៩–១៩៨៩)<br/>[[កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រជាជនកម្ពុជា]] (១៩៨៩–១៩៩៣) | foundation = ២៨ មិថុនា ១៩៥១<ref>{{cite news|url=https://www.phnompenhpost.com/national/cpp-set-mark-anniversary-vows-maintain-public-trust|title=CPP set to mark anniversary, vows to maintain public trust|first=Chheng|last=Niem|work=[[ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍|The Phnom Penh Post]]|date=26 June 2019|accessdate=26 មិថុនា 2019}}{{Dead link|date=ធ្នូ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | predeccessor = [[គណបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន]] | membership_year = ២០២៣ | membership = {{increase}} ៧,១០០,០០០<ref>{{cite web|url=https://english.news.cn/20231210/f847422e82d14682bec3ff2a97622430/c.html|title=Cambodian PM elected as ruling party's vice president|publisher=Xinhua|date=10 December 2023|access-date=17 December 2024}}</ref> | ideology = [[ជាតិនិយមខ្មែរ|ជាតិខ្មែរនិយម]]<ref>{{cite book|title=Entrepreneurship in the Polis|first=Inga N.|last=Aflaki|year=2016|publisher=Routledge|page=196|isbn=9781472423993 |url=https://books.google.com/books?id=OqEQBgAAQBAJ}}</ref><br/>[[សេដ្ឋកិច្ចសង្គមទីផ្សារ]]<ref>{{cite web |url=https://eastasiaforum.org/2018/07/20/what-lies-ahead-for-cambodia-after-its-next-election/ |title=What lies ahead for Cambodia after its next election? |date=20 July 2018 |first= Vannarith |last=Chheang |website=East Asia Forum}}</ref><br/>[[សង្គមអភិរក្សនិយម]]<ref>{{cite news|first=Casey|last=Quackenbush|url=https://time.com/5486460/pol-pot-cambodia-1979/|title=40 Years After the Fall of the Khmer Rouge, Cambodia Still Grapples With Pol Pot's Brutal Legacy|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=7 January 2019|access-date=7 December 2019|archive-date=23 មីនា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220323200747/https://time.com/5486460/pol-pot-cambodia-1979/|url-status=dead}}</ref><br/>[[រាជានិយម]]<ref>{{cite news|first=Chan Thul|last=Prak|url=https://www.reuters.com/article/us-cambodia-politics/cambodian-government-criminalizes-insult-of-monarchy-idUSKBN1FM219|title=Cambodian government criminalizes insult of monarchy|magazine=Reuters|date=2 February 2018|access-date=17 December 2024}}</ref><ref>{{cite news|first=Reaksmey|last=Hul|url=https://www.voacambodia.com/a/hun-sen-former-opposition-leader-in-row-over-loyalty-to-royals/4630705.html|title=Hun Sen, Former Opposition Leader in Row Over 'Loyalty to Royals'|magazine=Voice of America|date=27 October 2018|access-date=17 December 2024}}</ref><br />'''មុនឆ្នាំ១៩៩១៖'''<br>[[លទ្ធិកុម្មុយនីស្ត|កុម្មុយនីស្តនិយម]]<ref name="VickeryCPP">{{cite journal |last1=Vickery |first1=Michael |title=The Cambodian People's Party: Where Has It Come From, Where Is It Going? |journal=Southeast Asian Affairs |date=1 January 1994 |volume=21 |page=102 |doi=10.1355/SEAA94G |url=https://www.proquest.com/docview/1308074383|id={{ProQuest|1308074383}} }}</ref><br />[[លទ្ធិម៉ាក្ស–លេនីន|ម៉ាក្ស–លេនីននិយម]]<ref name="VickeryCPP"/> | international = [[មជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យអន្តរជាតិ]] | national = [[រណសិរ្សសាមគ្គីអភិវឌ្ឍន៍មាតុភូមិកម្ពុជា]] | anthem = "បទចម្រៀងនៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា"<br />[[File:Anthem of the Cambodian People's Party.ogg|175px]] | seats2_title = [[រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជា|រដ្ឋសភា]] | seats2 = {{composition bar|120|125|hex=#1E90FF}} | seats1_title = [[ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា|ព្រឹទ្ធសភា]] | seats1 = {{composition bar|55|62|hex=#1E90FF}} | seats3_title = [[ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា|មេឃុំ/ចៅសង្កាត់]] | seats3 = {{composition bar|1648|1652|hex=#1E90FF}} | seats4_title = [[ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់]] | seats4 = {{composition bar|9376|11622|hex=#1E90FF}} | website = {{url|cpp.org.kh}} | seats5_title = [[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃកម្ពុជា|ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ]]<ref>{{cite news|url=https://www.phnompenhpost.com/national-politics/ministry-councillors-be-appointed-next-monday|title=Ministry: Councillors to be appointed by next Monday|first=Savi|last=Khorn|work=[[The Phnom Penh Post]]|date=11 June 2019|accessdate=17 June 2019}}</ref> | seats5 = {{composition bar|3761|4114|hex=#1E90FF}} | seats6_title = អភិបាលខេត្ត | seats6 = {{composition bar|25|25|hex=#1E90FF}} | flag = }} '''គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា''' ([[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Cambodian People's Party, CPP) ឬអាចសរសេរកាត់ថា '''គ.ប.ក.''' គឺជាគណបក្សនយោបាយកំពុងកាន់អំណាចនៅក្នុងប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]]ចាប់តាំងពី[[សង្គ្រាមកម្ពុជា-វៀតណាម|ឆ្នាំ១៩៧៩]] មក។ គណបក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ដោយលោក[[សឺង ង៉ុកមិញ]] ដែលនាពេលនោះមានឈ្មោះថា '''បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ខ្មែរ''' (ប.ប.ខ)។ ក្រោយពីបានផ្តួលរំលំ[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របប]][[ខ្មែរក្រហម]]ដោយមានជំនួយពីប្រទេស[[វៀតណាម]] គណបក្សប្រជាជនត្រូវបានវៀតណាមតាងជាបក្សកាន់អំណាចនៃរបប[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា]] (១៩៧៩–១៩៨៩) និងរដ្ឋកម្ពុជា (១៩៨៩–១៩៩១)។ ឈ្មោះថា "គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា" ត្រូវបានចាប់យកមកប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំចុងក្រោយនៃរដ្ឋកម្ពុជាពោលគឺបន្ទាប់ពីគណបក្សនេះបានបោះបង់ប្រព័ន្ធឯកបក្សក៏ដូចជាមនោគមវិជ្ជា[[លទ្ធិម៉ាក្ស–លេនីន|ម៉ាក្ស-លេនីននិយម]]ចោល។ ដោយដើមឡើយបានប្រកាន់យក[[លទ្ធិកុម្មុយនីស្ត]]និងម៉ាក្ស-លេនីននិយមជាមនោគមវិជ្ជារបស់ខ្លួនមែន តែគណបក្សនេះបានចាប់ធ្វើកំណែទម្រង់ដ៏ធំមួយនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក[[ហេង សំរិន]]។ នៅឆ្នាំ១៩៩១ គណបក្សប្រជាជនបានលះបង់នូវគំនិតសង្គមនិយមចោលទាំងស្រុង ហើយមកចាប់យក[[សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ|សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី]]វិញ។ == ប្រវត្តិសាស្រ្ត == === អង្គការនាំមុខ === ប្រភពកំណើតនៃគណបក្សប្រជាជនគឺត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ដោយអ្នកជាតិនិយមកម្ពុជាដើម្បីរំដោះជាតិកម្ពុជាពីការគ្រប់គ្រងរបស់[[សម័យអាណានិគមបារាំង|ពួកអាណានិគមបារាំង]]។ អ្នកជាតិនិយមនៅកម្ពុជា, វៀតណាម, និងឡាវមានគំនិតដូចៗគ្នាថាបើចង់រំដោះខ្លួនចេញពីការត្រួតត្រារបស់ពួកអាណានិគមបារាំង, ពួកគេត្រូវតែរួបរួមសាមគ្នីគ្នាប្រឆាំងនឹងបារាំង។ ដូច្នេះហើយបានជា[[គណបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន|បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៣០។ នៅក្នុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]], ការកាន់កាប់របស់បារាំងនៅលើទឹកដីឥណ្ឌូចិនកាន់តែមានភាពលំបាកឡើងៗ នៅពេលដែលជប៉ុនបានវាយលុកចូលដើម្បីដណ្តើមទឹកដីឥណ្ឌូចិនពីបារាំង។ ការវាយលុករបស់ជប៉ុន បានផ្តល់ផលប្រយោជន៍ជាច្រើនដល់ចលនាជាតិនិយមនៅក្នុងប្រទេសទាំងបីនៃឥណ្ឌូចិន។ ដូច្នេះហើយ, គំនិតក្នុងការបង្កើតគណបក្សឥណ្ឌូចិនរួមបានលិចឡើងចូលទៅក្នុងវោហាសាស្រ្តនៃភាពជាតិនិយមដ៏កាចសាហាវ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា, ការកើនឡើងនៃស្មារតីជាតិនិយមនិងមោទនភាពជាតិខ្លួនបញ្ចូលជាមួយការមិនទុកចិត្តនឹងប្រទេសជិតខាងជាប្រវត្តិសាស្រ្ត បានក្លាយជាឧបសគ្គមួយសម្រាប់បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន។ នៅឆ្នាំ១៩៥៥, គណបក្សសម្ព័ន្ធមួយដែលមានឈ្មោះថាគណបក្សប្រជាជនត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតជាតិនាឆ្នាំដដែលនោះ។ ឈ្មោះរបស់គណបក្សនេះត្រូវបានប្តូរមក[[គណបក្សកម្មករកម្ពុជា|គណបក្សកម្មករជាតិកម្ពុជា]]នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦០ ហើយបានប្តូរម្តងទៀតមកជាបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៦ ដោយមានទីស្នាក់ការនៅ[[ខេត្តរតនគិរី]]។ ដោយក្រុមរបស់[[ប៉ុលពត|ប៉ុល-ពត]]បានឡើងទៅកាន់តំណែងជាឋានៈមេដឹកនាំបក្សក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣, គណបក្សនេះក៏បានបែងចែកទៅជាពីរផ្នែកគឺផ្នែកក្រុមឆ្វេងនិយមពិតនិងផ្នែកក្រុមឧក្រិដ្ឋជនប្រល័យពូជសាសន៍ដែលបានសម្លាប់ជាតិសាស្រ្តខ្លួនឯងរវាងឆ្នាំ១៩៧៥និងឆ្នាំ១៩៧៩។ === រដ្ឋធម្មនុញ្ញនិងសម័យកាលដឹកនាំរបស់លោកប៉ែន សុវណ្ណ (១៩៧៩–១៩៨១) === នៅដើមឆ្នាំ១៩៧៩, សមាជិក KPRP ដែលបានផ្តួលរលំ[[របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ]]ដើម្បីបញ្ឍប់អំពើប្រលាយពូជសាសន៍ខ្មែរគ្នាឯង បាននាំគ្នាបើកការប្រជុំសមាជមួយ។ នៅក្នុងការជួបប្រជុំនេះ, ពួកគេបានប្រកាសខ្លួនគេថាជាអ្នកស្នងពិតប្រាកដនៃបក្ស KPRP ដែលបានបង្កើតឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៥១ ហើយបានដាក់សមាជនេះជាសមាជប្រជុំបក្សលើកទី៣ ដោយពួកគេមិនបានទទួលស្គាល់កិច្ចប្រជុំសមាជឆ្នាំ១៩៦៣, ១៩៧៥ និង ១៩៧៨ ដែលនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ប៉ុល-ពតនោះទេ។ គណបក្សនេះបានចាត់ទុកថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ជាកាលបរិច្ឆេកបង្កើតពិតប្រាកដ។ គណៈកម្មាធិការជាតិដែលដឹកនាំដោយលោកប៉ែន សុវណ្ណ និងលោករ៉ូ សាម៉ាយ ត្រូវបានតែងតាងដោយសភា។ ស្លាបនារីរបស់គណបក្សគឺ"សមាគមស្រ្តីដើម្បីសង្គ្រាះជាតិកម្ពុជា"ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ដោយមានសមាជិកនារីទូទាំងប្រទេស។ អត្ថិភាពនៃគណបក្សនេះត្រូវបានរក្សាជាការសម្ងាត់រហូតដល់កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨១ ដែលជាពេលដែលគណបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា(KPRP)បានប្រកាស់ជាសាធារណៈឱ្យប្រជាជនដឹង។ ការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះបក្សត្រូវបានអនុម័តឡើង"ដើម្បីបែងចែកបក្សខ្លួនឱ្យឆ្ងាយពីបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជារបស់ប៉ុល-ពត និងដើម្បីបន្តនូវប្រពៃណីទំនាមទម្លាប់ដ៏ល្អរបស់គណបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា"។ សមាជប្រជុំគណបក្សលើកទី៣ ត្រូវបានគេដឹងតិចតួចណាស់, អ្វីដែលគេដឹងគឺថាសមាជប្រជុំនេះគឺជាកិច្ចប្រជុំអំពីការកសាងបក្សឡើងវិញលើកលែងតែលោកប៉ែន សុវណ្ណ ដែលត្រូវបានគេបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាលេខាទីមួយនៃគណៈកម្មាធិការកណ្តាលដដែលហើយគណបក្សនេះមានសមាជិកសរុបពី៦២ទៅ៦៦នាក់។ កិច្ចប្រជុំសមាជនេះបានធ្វើការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសគណៈកម្មាធិការចំនួន៧រូបមាន: លោកប៉ែន សុវណ្ណជាអង្គលេខាធិការបក្ស, និងសមាជិកអចិន្រ្តៃយ៍មាន: លោកហេង សំរិន និងជា ស៊ីម, ហើសមាជិកកណ្តាលមានដូចជា: នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នគឺ លោកហ៊ុន ស៊ែន, លោកប៊ូ ថង, លោកវ៉ាន់ ស៊ុន និងលោកចាន់ ស៊ី។ លោកចាន់ គីរី គឺជាប្រធានអង្គលេខាធិការបក្សខាងអធិការកិច្ច។ ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៩, លោកវ៉ាន់ ស៊ុន និងចាន់ គីរីត្រូវបានបណ្តេញចេញហើយលោកប៉ែន សុវណ្ណ, ជា ស៊ីម និងសាយ ភូថងក៏បានធ្វើនិមិត្តកម្មគណៈកម្មាធិការកណ្តាលបក្សអចិន្ត្រៃយ៍។ === សមាជប្រជុំបក្សលើកទី៤: ការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្រ្ត (១៩៨១) === នៅក្នុងរបាយការណ៍នយោបាយរបស់លោកប៉ែន សុវណ្ណទៅកាន់កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សលើកទី៤ ដែលបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៦ ដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨១, លោកបានសរសេរថ្លែងថានឹងចែកគណបក្សលោក(KPRP)ឱ្យកាន់តែឆ្ងាយពីគណបក្សកុម្មុយនិស្តរបស់ប៉ុល-ពតហើយបានបរិហារទៀតថាសមាជិកទាំងអស់របស់បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាគឺជាជនក្បត់នឹងបក្សនិងប្រទេសជាតិទាំងមូល។ គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនបានសម្រេចចិត្តធ្វើឱ្យសមាជប្រជុំបក្សនេះជាការប្រជុំសេរី។ ការធ្វើបែបនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពជឿជាក់កាន់តែខ្លាំងឡើងលើសមត្ថភាពរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងការកាន់អំណាចទោះបីជាកំពុងមានសង្គ្រាមឧទ្ទាមជាមួយខ្មែរក្រហមក៏ដោយ។ ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះអាចមានវិមាត្រជាក់ស្តែងផងដែរពីព្រោះវាបានពាក់ព័ន្ធជាមួយប្រជាជនយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់របបថ្មីដើម្បីកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយនិងរដ្ឋបាលរបស់ប្រទេសបន្ទាប់ពីរបបប្រល័យពូជសាសន៍របស់ប៉ុល-ពតពីឆ្នាំ១៩៧៥–១៩៧៩។ កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សលើកទី៤នេះបានពិនិត្យមើលរបាយការណ៍នយោបាយរបស់លោកប៉ែន សុវណ្ណយ៉ាងម៉ត់ចត់និងបានកំណត់យុទ្ធសាស្រ្តរបស់បក្សសម្រាប់ពេលពីរបីឆ្នាំខាងមុខទៀត។ កិច្ចប្រជុំសមាជមួយនេះបានអនុម័ត"គោលការណ៍គ្រឹះចំនួន៥នៃជួរគណបក្ស", ដែលត្រូវផ្តោតទៅលើការលើកបដានៃភាពស្នេហាជាតិនិងសាមគ្គីភាពអន្តរជាតិ។ គោលការណ៍គ្រឹះចំនួន៥នោះមានដូចជា: ត្រូវការពារជាតិមាតុភូមិ(ភារកិច្ចចម្បងនិងពិសិដ្ឋរបស់ប្រជាជនទាំងអស់), ត្រូវស្តារនិងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរួមទាំងវប្បធម៌បន្តិចម្តងៗឆ្ពោះទៅជារដ្ឋសង្គមនិយម, ពង្រឹងសាមគ្គីភាពយោធាជាមួយវៀតណាម, [[ឡាវ]], [[សហភាពសូវៀត]] និងប្រទេសសង្គមនិយមផ្សេងៗទៀតនិងត្រូវអភិវឌ្ឍបក្សខ្លួនឱ្យក្លាយជា"គណបក្សប្រកាន់លទ្ធិម៉ាក្ស‐លេនីនដ៏រឹងមាំមួយ"។ កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សនេះ, ត្រូវបានគេសម្រេចចិត្តថាចាប់ពីពេលនេះតទៅគណបក្សនេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាគណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជា(KPRP)ដើម្បីបែងចែកបក្សឱ្យនៅដាច់ឆ្ងាយពីគណបក្សប្រឆាំងរបស់ប៉ុល-ពត និងដើម្បីបន្តនូវប្រពៃណីទំនាមទម្លាប់ដ៏ល្អរបស់បក្ស។ នៅក្នុងសមាជនេះផងដែរ, គណបក្សបានប្តេជ្ញាចិត្តថានឹងលុបបំបាត់ចោលនូវ"លទ្ធិជាតិនិយមហួសហេតុរបស់ប៉ុល-ពត" គឺការសង្កត់សម្លេងទៅលើរដ្ឋាភិបាលកណ្តាលនិងភាពជាអ្នកដឹកនាំសមូហភាពនិងមិនព្រមទទួលស្គាល់លើជំនឿសាសនារបស់បុគ្គលណាម្នាក់។ បញ្ហា"លទ្ធិជាតិនិយមហួសហេតុ"នេះគឺចង់សម្តៅទៅលើការប្រកាន់ជាតិសាសន៍និយមរបស់ប៉ុល-ពត គឹប្រឆាំងនឹងវៀតណាម។ សមាជនេះមានការចូលរួមពីប្រតិភូចំនួន១៦២រូប, ដែលបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសគណៈកម្មាធិការមជ្ឈឹមបក្សចំនួន២១រូប, ហើយបន្តបោះឆ្នោតជ្រើសរើសលោកប៉ែន សុវណ្ណជាអង្គលេខាធិការបក្ស និងសមាជិក៨រូបនៃគណៈកម្មាធិការផ្ទៃក្នុងបក្សទៅការិយាល័យនយោបាយ(មានដូចជា សមាជិកទី១ លោកហេង សំរិន, ទី២ ជា ស៊ីម, ទី៤ ហ៊ុន សែន, ទី៦ ចាន់ ស៊ី ដែលជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិនិងនាយករដ្ឋមន្រ្តីពីខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨១, ទី៧ មានដូចជាលោកជា សុត ដែលជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី, លោកប៊ូ ថង ដែលជាប្រធានគណៈកម្មធិការឃោសនាមជ្ឈឹមរបស់បក្ស ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីពីឆ្នាំ១៩៨២ដល់១៩៩២ និងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិពីឆ្នាំ១៩៨២ដល់១៩៨៦ និងជាចុងក្រោយគឺលោកចាន់ ស៊ី) សមាជិកលេខាធិការដ្ឋានចំនួន៧រូប(ព្រមទាំងសម្តេចហ៊ុន សែនផងដែរ)។ សមាជប្រជុំនេះបានអនុម័តលក្ខន្តិកៈថ្មីសម្រាប់គណបក្ស, ប៉ន្តែមិនបានបង្ហាញចេញខ្លឹមសារអ្វីនោះទេ។ យោងទៅតាមលោក Michael Vickery បានថា សមាជិកគណៈកម្មាធិការកណ្តាលរបស់បក្សគឺជាអតីតយុវជននៃចលនាតស៊ូឯករាជ្យកម្ពុជាពីឆ្នាំ១៩៤៦ដល់១៩៥៤។ សមាជិកគណៈកម្មាធិការបក្សភាគច្រើនបានចំណាយពេលរបស់ពួកគេរវាងឆ្នាំ១៩៥៤ដល់ឆ្នាំ១៩៧០ នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមឫនៅបំពេញ"កិច្ចការខាងក្រៅប្រទេស"។ === ការដឹកនាំរបស់ហេង សំរិន (១៩៨១–១៩៩១) === ការគាំទ្រវៀតណាមរបស់បក្ស KPRP ក៏មិនប្លាស់ប្តូរអ្វីដែរនៅពេលដែលលោកហេង សំរិនបានមកជំនួសលោកប៉ែន សុវណ្ណ ជាមេដឹកនាំបក្សនៅថ្ងៃទី៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨១។ លោកហេង សំរិន និងជា ស៊ីមគឺជាអ្នកកាន់តំណែងទី១ និងទី២នៅក្នុងការិយាល័យនយោបាយ។ ចំណែកឯលោកប៉ែន សុវណ្ណវិញត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានធ្វើដំណើរហោះហើរទៅប្រទេសវៀតណាមដោយមានការអមយ៉ាងតឹងពីឆ្មាំយួន, ហើយលោកត្រូវគេអនុញ្ញាតឱ្យសម្រាកពីការងារនយោបាយក្នុងពេលមួយរយៈសិន។ នៅក្នុងករណីណាក៏ដោយ, អង្គលេខាធិការបក្សថ្មីត្រូវបានវៀតណាមទទួលស្គាល់ក្នុងនាមលោកជាដៃគូស្មើភាពគ្នានៅក្នុងទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៩៨១, គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជាបានបែងចែកសាខានៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាមានដូចជានៅ[[ភ្នំពេញ|ទីក្រុងភ្នំពេញ]], [[កំពង់សោម]] និងខេត្តក្រុងទាំង១៨ផ្សេងទៀតនៃប្រទេសកម្ពុជានាពេលនោះ។ ឯសមាជិកគណបក្សមានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩មកម្លេះ គណបក្សនេះមានសមាជិកពី៦០០ទៅ១,០០០នាក់ ក៏ប៉ុន្តែចំនួនកម្មាភិបាលបក្សនិងរដ្ឋាភិបាលគឺមានតិចតួចណាស់។ យោងទៅតាមអ្នកជំនាញខាងប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជាគឺលោក Ben Kiernan បានឱ្យដឹងថា នៅឆ្នាំដដែលនេះ, ខេត្តចំនួនពីរទៅបីក្នុងចំណោមខេត្តទាំង១៨មានសមាជិកបក្សតែមួយអ្នកគត់ប៉ុណ្ណោះ ហើយ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]ដែលមានប្រជាជន១លាន់នាក់ជាង មានតែសមាជិកប្រចាំតែ៣០នាក់នោះទេ។ តាំងពីថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨៣, លោកសាយ ភូថង (ជាលេខាធិការនិងប្រធានគណៈកម្មាធិការបក្សខាងអធិការកិច្ច), លោកចាន់ ស៊ី និងលោកប៊ូ ថងបានកាន់កាប់តំណែងទី៣, ទី៤ និងទី៥ ក្នុងការិយាល័យនយោបាយ។ នៅថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨៥, លោកហ៊ុន សែនត្រូវគេតាងឱ្យកាន់តំណែងទី៤, ដែលនៅពីក្រោយលោកហេង សំរិន, ជា ស៊ីម, និងសាយ ភូថង។ កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សលើកទី៥ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៣ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៨៥ ដើម្បីវិភាគពីសកម្មភាពរបស់ពួកគេក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំមុន និងរៀបចំផែនការថ្មីសម្រាប់ថ្ងៃអនាគត។ សមាជិកចំបងរបស់គណបក្សត្រូវបានកើនឡើងដល់៧,៥០០នាក់ (មានសមាជិកថ្មីចំនួន៤,០០០នាក់បានចូលរួមក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥)។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៩៨១, គណបក្សនេះមានស្នូលសមាជិកតែ៤,០០០នាក់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែដល់ឆ្នាំ១៩៨៥ ស្នូលសមាជិករបស់បក្សមានចំនួនរហូតដល់ទៅ៣៧,០០០នាក់ឯណោះដែលអាចជ្រើសរើសតាងជាសមាជិកចំបងបាន។ យោងទៅតាមរបាយការណ៍នយោបាយរបស់លោកហេង សំរិនបានបញ្ជាក់ថា បក្ស KPRP មានគណៈកម្មាធិការតំបន់ចំនួន២២នាក់ និងក្រុមតូចៗនៃទីភ្ញាក់ងាររដ្ឋាភិបាលដែលមិនមានចំនួនច្បាស់លាស់, អង្គភាពកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ, អង្គការសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង, អង្គការមហាជន, សហគ្រាស, រោងចក្រ និងកសិដ្ឋាន។ របាយការណ៍របស់លោកបានសម្តែងនូវការពេញចិត្តចំពោះការកសាងគណបក្សសារឡើងវិញតាំងពីឆ្នាំ១៩៨១, ជាពិសេសគឺការលះបង់នូវ"អំណាចផ្តាច់ការ"ចោលហើយមកស្តារឡើងវិញនូវគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យកណ្តាលនិងការដឹកនាំជារួម។ តែរបាយការណ៍របស់លោកក៏បានចង្អុលបង្ហាញនូវចំណុចទន់ខ្សោយមួយចំនួនដែលត្រូវតែយកឆ្នះលើផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ គណបក្សនេះនូវតែមានភាពទ្រត់ទ្រោមនៅតាមស្រុកជនបទនិងថ្នាក់មូលដ្ឋាន។ ការងារមនោគមវិជ្ជាមានភាពយឺតយ៉ាវ, ខ្វះជម្រៅនិងអស្ថេរភាព; គោលនយោបាយរបស់បក្សត្រូវបានអនុវត្តយឺតៗបន្តិចម្តងៗហើយត្រូវបោះជំហានមួយៗឆ្ពោះទៅដំណោះស្រាយនៃភាពបរាជ័យ និងកម្មាភិបាលគណបក្ស, ដោយសារតែមានភាពចង្អត់ចង្អល់និងភាពក្រអឺតក្រទមរបស់ពួកគេបានបណ្តាកឱ្យការិយាធិបតេយ្យមិនអាចទទួលការជឿទុកចិត្តពីប្រជាជនបានទេ។ មានបញ្ហាមួយដែលគណបក្សត្រូវតែដោះស្រាយគឺកង្វះប្រវត្តិឯកសារគណបក្ស KPRP។ របាយការណ៍ដែលបញ្ជូនទៅកិច្ចប្រជុំសមាជលើកទី៥នេះបានសម្គាល់ថា រដ្ឋបាលរបស់ហេង សំរិនដោយមានការសម្របសម្រួលជាមួយ"ទាហានស្មាកចិត្តវៀតណាម"បានបំផ្លាញរាល់ជំរុំមូលដ្ឋានក្រុមប្រឆាំងទាំងអស់។ របាយការណ៍នេះក៏បានបញ្ជាក់ដែលថាសេដ្ឋកិច្ចនូវតែដើរថយក្រោយនិងគ្មានតុល្យភាពដដែរ, មូលដ្ឋានគ្រឹះសម្ភារៈនិងបច្ចេកវិទ្យាមានកម្រិតខ្សោយជាងសម័យមុនសង្គ្រាមទៅទៀត ចំណែកឯវិស័យឧស្សាហកម្មវិញកំពង់តែធ្លាក់ចុះដោយសារកង្វះប្រេងឥន្ធនៈ, គ្រឿងបន្លាស់ និងវត្ថុធាតុដើម។ របាយការណ៍នេះថែមទាំងប្រមានប្រាប់ថាការផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅកាន់សង្គមនិយមអាចនឹងត្រូវចំណាយពេល"រាប់សិបឆ្នាំ"។ ដើម្បីពន្លឿនឆ្ពោះទៅកាន់រដ្ឋសង្គមនិយមដ៏រឹងមាំមួយ, សមាជលើកទី៥នេះបានបង្ហាញពីផែនការដំបូងរបស់បក្សដែលបានចាប់ផ្តើមអនុវត្តឡើងពីឆ្នាំ១៩៨៦ដល់ឆ្នាំ១៩៩០។ ក្នុងផែនការនោះមានការផ្តោតបន្ថែមទៅលើ"សេដ្ឋកិច្ចឯកជន"ចូលទៅវិស័យសេដ្ឋកិច្ចទាំងបីដែលបានចែងក្នុងច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ (គឺវិស័យរដ្ឋ, វិស័យសមូហភាព, និងវិស័យគ្រួសារ)។ សេដ្ឋកិច្ចឯកជននេះគឺមានការចាំបាច់ខ្លាំងណាស់ដោយសារតែ"កិច្ចការធ្ងន់ៗនិងស្មុកស្មាញ"គឺជាស្នូលដែលអាចប្រែក្លាយ"ធាតុផ្សំមិនសង្គមនិយម"នៃសេដ្ឋកិច្ចឱ្យទៅជាដំណាក់កាលរីកចម្រើនជឿនលឿនបាន។ យោងទៅតាមរបាយការណ៍ដែលបានដាក់ជូនទៅកិច្ចប្រជុំសមាជ បានឱ្យដឹងផងដែរថាការទទួលបានការគាំទ្រពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋច្រើនគឺមានសារសំខាន់ណាស់ចំពោះផែនការទីមួយពួកគេ។ របាយការណ៍នឹងក៏បានបញ្ជាក់ដែលថាដើម្បីទទួលបានជោកជ័យក្នុងការកសាងប្រទេសជាតិខ្លួន ពួកគេត្រូវតែបណ្តុះអប់រំ"បុរសៗសង្គមនិយមថ្មី"។ មនុស្សទាំងនេះត្រូវមានភាពស្មោះត្រង់ចំពោះជាតិមាតុភូមិនិងសង្គមនិយម; ត្រូវចេះគោរពការងារពលកម្ម, ផលិតកម្ម, ទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈនិងវិន័យ; ហើយនិងត្រូវមាន"ចំណេះដឹងផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្ត"។ របាយការណ៍នយោបាយក៏បានផ្តោតលើកិច្ចការបរទេសផងដែរ។ លោកហេង សំរិនបានផ្តល់អនុសាសន៍ថាទីក្រុងភ្នំពេញគួរតែពង្រឹងគោលនយោបាយសម្ព័ន្ធភាពរបស់ខ្លួនជាមួយប្រទេសវៀតណាម, លាវ, សហភាពសូវៀត និងប្រទេសសង្គមនិយមផ្សេងៗទៀត។ លោកបានជំរុញឱ្យសមាជនិងរួមទាំងប្រជាជនកម្ពុជាឱ្យច្រានចេញនូវ"សាទរភាពជាតិដ៏តូចចង្អៀត, និងរាល់ទង្វើនិងកាប្បកិរិយាណាដែលរំលោភលើមិត្តភាព"រវាងកម្ពុជានឹងប្រទេសជិតខាង។ គោលបំណង៣របស់ KPRP ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៨៦ដល់ឆ្នាំ១៩៩០ គឺបង្ហាញនូវឧត្តមភាពយោធា (នៅតាមព្រំដែននិងនៅក្នុងប្រទេស) ដើម្បីបង្ក្រាបចលនាប្រឆាំង, អភិវឌ្ឍនយោបាយ, យោធា, និងអំណាចសេដ្ឋកិច្ច; ហើយនិងពង្រឹងទំនាក់ទំនងពិសេសជាមួយវៀតណាមក៏ដូចជាប្រទេសផ្សេងៗទៀតផងដែរ។ មុនពេលបិទសេចក្តីថ្លែងសុន្ទរកថារបស់លោកហេង សំរិននៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា, សមាជបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកគណៈកម្មាធិការកណ្តាលថ្មីដែលមានចំនួន៤៥រូប (មានសមាជិកពេញសិទ្ធិ ៣៦រូប និងសមាជិកជំនួស១៤រូប)។ គណៈកម្មាធិការកណ្តាលបានជ្រើសយកហេង សំរិនជាអង្គលេខាធិការបក្ស, និងសមាជិកការិយាល័យនយោបាយថ្មី (សមាជិកពេញសិទ្ធិមាន: ហេង សំរិន, ជា ស៊ីម, ហ៊ុន សែន ជាលេខាទី២, សាយ ភូថង, ប៊ូ ថាង, ជា សុទ្ធ, ម៉ែន សំអន, ម៉ាត លី, នៃ ប៉េណា និងសមាជិកជំនួស២រូបទៀត), សមាជិកលេខាធិការដ្ឋាន៥រូប (មានហេង សំរិន, ហ៊ុន សែន, ប៊ូ ថាង, ម៉ែន សំអន, និងនៃ ប៉េណា) ហើយនិងសមាជិក៧រូបនៃគណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យគណៈកម្មាធិការកណ្តាល។ បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំសមាជលើកទី៥បានចប់, ការងារចាត់តាំងរបស់គណបក្សត្រូវបានពង្រឹងកាន់តែខ្លាំង។ បក្សនេះបានអះអាងថានៅចុងឆ្នាំ១៩៨៦ វាមានសមាជិកទៀងទាត់ជាង១០,០០០នាក់ និងសមាជិកឈរឈ្មោះចំនួន៤០,០០០នាក់ ដែលត្រូវគេកំពុងសំអិតសំអាងសម្រាប់ចូលក្នុងឋានៈសាមញ្ញៗ។ ដល់ឆ្នាំ១៩៩០, សមាជិកការិយាល័យនយោបាយរួមមានដូចជាលោកហេង សំរិន (អង្គលេខាធិការ), ជា ស៊ីម, ហ៊ុន សែន, ជា សុទ្ធ, ម៉ាត លី, [[ទៀ បាញ់]], ម៉ែន សំអន, ងួន ញ៉ិល, ស ខេង, ប៊ូ ថាង, នៃ ប៉េណា, សាយ ឈុំ, និងសមាជិកជំនួសមាន ស៊ីង ស៊ុង, ស៊ីម កា, ប៉ុល សារឿន។ សមាជិកលេខាធិការដ្ឋានមាន ហេង សំរិន, សាយ ភូថង, ប៊ូ ថាង, ម៉ែន សំអន, និងស ខេង។ === ការដឹកនាំរបស់លោកហ៊ុន សែន (១៩៩១–បច្ចុប្បន្ន) === នៅឆ្នាំ១៩៩១, គណបក្សនេះបានប្តូរឈ្មោះមក'''គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា''' ('''CPP''') នៅក្នុងអំឡុងដំណើរការសន្តិភាពនិងការផ្សះផ្សាដែលឧបត្ថមដោយ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]។ សមាជិកការិយាល័យនយោបាយនិងលេខាធិការដ្ឋានបានក្លាយជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ថ្មីដោយលោកជាស៊ីមជាប្រធាន និងលោកហ៊ុនសែនជាអនុប្រធាន។ ទោះបីចាក់ឫសចូលក្នុងសង្គមនិយមមែន, ប៉ុន្តែគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាមិនមែនខ្វាក់ខាងមនោគមវិជ្ជាទេ។ តាមពិត, គណបក្សប្រជាជនតែងតែរកវិធីសាស្រ្តជាក់ស្តែងដើម្បីការពារនិងលើកស្ទួយផលប្រយោជន៍ជាតិនិងបក្ស។ ឧទាហរណ៍, គណបក្សប្រជាជនបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការចរចារកិច្ចសន្តិភាពប្រទេសកម្ពុជា, ដែលជាហេតុនាំឱ្យមានការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសនៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១ និងការបង្កើត[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទី២]]។ អ្នកធ្វើកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចជាតិភាគច្រើនគឺក្រុមមេដឹកនាំគណបក្សប្រជាជន ដើម្បីជំរុញប្រទេសកម្ពុជាឱ្យឆ្ពោះទៅរកសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរីនិងសមាហរណកម្មតំបន់។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់គណបក្សប្រជាជន ប្រទេសកម្ពុជាបានប្រែក្លាយពីប្រទេសដែលហែកហួរដោយសង្គ្រាមទៅជាប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតទាបក្នុងឆ្នាំ២០១៦។ គោលបំណងរបស់បក្សគឺចង់ប្រែក្លាយប្រទេសកម្ពុជាឱ្យក្លាយទៅជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៣០ និងប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៥០។ តាមមនោគមវិជ្ចា, មេដឹកនាំគណបក្សប្រជាជនបានអះអាងថាបក្សខ្លួនបានប្រកាន់យកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យកណ្តាល។ ពួកគេទាំងនោះជឿថាវាជាចំណុចកណ្តាលរវាងអច្ចន្តិកមូលធននិយមនិងអច្ចន្តិកសង្គមនិយម(ហួស) ដោយសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើគុណតម្លៃនិងគោលការណ៍នៃសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសង្គមដែលដើរទន្ទឹមនឹងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី និងការការពារសង្គមនិងបរិស្ថាន ហើយនិងការលើកតម្កើនមនុស្សធម៌តាមបែប[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]។ លោកបណ្ឌិត John Ciorciari បានមានប្រសាសថាគណបក្សប្រជាជននូវតែរក្សារចនាសម្ព័ន្ធកុម្មុយនិស្តខ្លួនដដែរហើយបានបន្ថែមទៀតថា មេដឹកនាំនិងសមាជិកពិសេសៗរបស់បក្សប្រជាជនភាគច្រើនគឺសុទ្ធតែបានមកពី KPRP ទាំងអស់។ ជាមួយគ្នានេះដែរ, លោក ហ៊ុន សែនគឺជាអ្នកដឹកនាំនិងគ្រប់គ្រងបក្ស ទោះបីលោក គ្រាន់តែជាអនុប្រធានបក្សរហូតដល់ឆ្នាំ២០១៥ក៏ដោយ។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែនបានដឹកនាំគណបក្សប្រជាជននេះឆ្ពោះទៅរកការឈ្នះឆ្នោតស្ទើរគ្រប់អាណត្តិបន្ទាប់ពីប្រទេសកម្ពុជាបានផ្លាស់ប្តូរមកជាប្រទេសប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមក។ បក្សនេះបានដណ្តើមកៅអីបានចំនួន៦៤អាសនៈនៃកៅអីសរុបចំនួន១២៣អាសនៈក្នុងរដ្ឋសភាជាតិនាការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៨, ឆ្នាំ២០០៣ បានឈ្នះកៅអីចំនួន៧៣អាសនៈ និងឈ្នះបានកៅអីចំនួន៩០អាសនៈក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០០៨ ដោយទទួលបានសំឡេងគាំទ្រយ៉ាងច្រើនពីចំនួនដ៏ធំបំផុតដែលមិនធ្លាប់មានសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រដែលមានសំឡេងគាំទ្រ ៥៨%។ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាក៏បានឈ្នះការបោះឆ្នោតក្នុងព្រឹទ្ធសភានាឆ្នាំ២០០៦ផងដែរ។ បក្សប្រជាជនបានបាត់បង់សម្លេងឆ្នោតចំនួន២២អាសានៈទៅបក្សប្រឆាំងក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៣។ នៅឆ្នាំ២០១៨, បក្សប្រជាជនបានដណ្តើមកៅអីបានទាំង១២៥អាសនៈនៅក្នុងរដ្ឋសភា និងដណ្តើមកៅអីបាន៥៨អាសនៈនៃកៅអីសរុបចំនួន៦២អាសនៈនៅក្នុងព្រឹទ្ធសភា។ លោកហ៊ុន សែន, ដែលជារដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, បានកាន់តំណែងជាប្រធានបក្សចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៥មក។ == ថ្នាក់ដឹកនាំបក្ស (១៩៧៩–១៩៩៣) == * [[ហេង សំរិន]]៖ ** អគ្គលេខាធិការបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា (១៩៨១–១៩៩១) ** ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាបដិវត្តន៍ (ក្រោយមកប្ដូរឈ្មោះមក ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ) (១៩៧៩–១៩៩២) * [[ជា ស៊ីម]]៖ ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ (១៩៧៩–១៩៨១) ** ប្រធានរដ្ឋសភា (១៩៨១–១៩៩២) ** ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ (១៩៩២–១៩៩៤) * [[ប៉ែន សុវណ្ណ]]៖ ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ (១៩៧៩–១៩៨១) ** អគ្គលេខាធិការបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា (១៩៧៩–១៩៨១) ** នាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨១) * [[ហ៊ុន សែន]]៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស (១៩៧៩–១៩៨៦, ១៩៨៧–១៩៩០) ** ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី (១៩៨១–១៩៨៥) ** នាយករដ្ឋមន្រ្តី (១៩៨៥–១៩៩៣) ** ប្រធានព្រឹទ្ធសភា (២០២៣-បច្ចប្បន្ន) * [[ចាន់ ស៊ី]]៖ ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ (១៩៨១–១៩៨២) ** នាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨១–១៩៨៤) * សាយ ភូថង៖ ** អនុប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ (១៩៧៩–១៩៩៣) * ជា សុទ្ធ៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងផែនការ (១៩៨២–១៩៨៦) ** ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨២–១៩៩២) * ប៊ូ ថង៖ ** ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨២–១៩៩២) ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ (១៩៨២–១៩៨៦) * ម៉ាត លី៖ ** អនុប្រធានរដ្ឋសភា<!--ត្រូវការបញ្ជាក់ពីឆ្នាំបម្រើការ--> * គង់ គាំ៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស (១៩៨៦–១៩៨៧) * [[ហោ ណាំហុង]]៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស (១៩៩០–១៩៩៣) == បញ្ជីប្រធានគណបក្ស == {{Infobox official post | post = ប្រធាន | body = គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា | native_name = | insignia = File:Cpplogo.PNG | insigniasize = 100px | insigniacaption = និមិត្តសញ្ញាគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា | flag = | flagsize = 125px | flagcaption = | image = Hun Sen July 2019.jpg | imagesize = 200px | imagecaption = | incumbent = [[ហ៊ុន សែន]] | incumbentsince = ២០ មិថុនា ២០១៥ | department = | style = | status = | type = [[មេដឹកនាំគណបក្ស]] | member_of = | residence = | seat = រាជធានី[[ភ្នំពេញ]], [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] | constituting_instrument = | appointer = | formation = ២៨ មិថុនា ១៩៥១ | first = [[ទូ សាមុត]]<br />{{small|ជាអគ្គលេខាធិការបក្ស}} | last = | abolished = | deputy = | succession = | salary = }} {{colorbox|red}} គ.ប.ប.ក. {{colorbox|#1E90FF}} គ.ប.ក. {|class="wikitable sortable" |- ! class="unsortable" rowspan="2"|<abbr title="Number">ល.រ</abbr><br> ! class="unsortable" rowspan="2" colspan="2"| រូប ! class="unsortable" rowspan="2" style="width:8em;"| នាម<br />{{small|(ឆ្នាំកំណើត–មរណៈ)}} ! class="unsortable" colspan="3"| រយៈពេលកាន់តំណែង ! class="unsortable" rowspan="2"| តំណែងផ្សេងៗ |- ! class="unsortable" style="width:5em;"|ពី ! class="unsortable" style="width:5em;"|ដល់ ! class="unsortable" style="width:5em;"|រយៈពេល |- ! ១ ! style="background-color:red"| | style="text-align:center"|[[File:No image.svg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ទូ សាមុត]]'''</big><br/>{{small|(១៩១៥–១៩៦២)}} | style="text-align:center"|២១ កញ្ញា ១៩៥១ | style="text-align:center"|៣០ កញ្ញា ១៩៦០ | style="text-align:center"|៩ ឆ្នាំ, ៩ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|― |- ! ២ ! style="background-color:red" | | style="text-align:center"|[[File:No image.svg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ប៉ែន សុវណ្ណ]]'''</big><br/>{{small|(១៩៣៦–២០១៦)}} | style="text-align:center"|៥ មករា ១៩៧៩ | style="text-align:center"|៥ ធ្នូ ១៩៨១ | style="text-align:center"|២ ឆ្នាំ, ៣៣៤ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|[[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្រ្តី]] (១៩៨១)<br />[[ក្រសួងការពារជាតិ|រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិ]] (១៩៧៩–១៩៨១) |- ! ៣ ! style="background-color:red" | | style="text-align:center"|[[File:Samdech Heng Samrin 2018 cropped.jpg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ហេង សំរិន]]'''</big><br/>{{small|(កើតឆ្នាំ១៩៣៤)}} | style="text-align:center"|៥ ធ្នូ ១៩៨១ | style="text-align:center"|១៧ តុលា ១៩៩១ | style="text-align:center"|៩ ឆ្នាំ, ៣១៦ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|[[បញ្ជីរាយនាម ប្រមុខរដ្ឋកម្ពុជា|ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាបដិវត្តន៍ប្រជាជន]] (១៩៧៩–១៩៩២) |- ! ៤ ! style="background-color:#1E90FF" | | style="text-align:center"|[[File:Chea Sim 3x4.jpg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ជា ស៊ីម]]'''</big><br/>{{small|(១៩៣២–២០១៥)}} | style="text-align:center"|១៧ តុលា ១៩៩១ | style="text-align:center"|៨ មិថុនា ២០១៥ | style="text-align:center"|២៣ ឆ្នាំ, ២៣៤ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|[[បញ្ជីរាយនាម ប្រធានរដ្ឋសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រធានរដ្ឋសភា]] (១៩៨១–១៩៩៣)<br />[[បញ្ជីរាយនាម ប្រមុខរដ្ឋកម្ពុជា|ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ]] (១៩៩២–១៩៩៣)<br />[[បញ្ជីរាយនាម ប្រធានព្រឹទ្ធសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រធានព្រឹទ្ធសភា]] (១៩៩៩–២០១៥) |- ! ៥ ! style="background-color:#1E90FF" | | style="text-align:center"|[[File:Hun Sen July 2019.jpg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ហ៊ុន សែន]]'''</big><br/>{{small|(កើតឆ្នាំ១៩៥២)}} | style="text-align:center"|២០ មិថុនា ២០១៥ | style="text-align:center"|បច្ចុប្បន្ន | style="text-align:center"|{{age in years and days|2015|6|20}} | style="text-align:center"|[[ក្រសួងការបរទេស និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ|រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស]] (១៩៧៩–១៩៨៦, ១៩៨៨–១៩៩០)<br/>[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្រ្តី]] (១៩៨៥–បច្ចុប្បន្ន) |- |} == អង្គការ == គណបក្សនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយគណៈកម្មាធិការអចិន្រ្តៃយ៍ដែលមានសមាជិកទាំងអស់ ៣៤ នាក់ដែលជាទូទៅត្រូវបានគេហៅថាការិយាល័យនយោបាយ។ សមាជិកបច្ចុប្បន្ន (ជាមួយនឹងមុខតំណែងពួកគេ) រួមមានដូចជា: :#[[ហ៊ុន សែន]] (ប្រធាន) :# [[ហេង សំរិន]] (ប្រធានកិត្តិយស) :# [[ស ខេង]] (អនុប្រធាន) :# [[សាយ ឈុំ]] (ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍) :# សាយ ភូថង :# ប៊ូ ថង :# [[ទៀ បាញ់]] :# [[ម៉ែន សំអន]] :# [[ងួន ញ៉ិល]] :#នៃ ប៉េណា :#[[ស៊ីម កា]] :#កែ គីមយ៉ាន :#ប៉ុល សារឿន :#គង់ សំអុល :#អ៊ីម ឈុនលឹម :#ឌិត មន្ទី :#ជា ចាន់តូ :#អ៊ុក រ៉ាប៊ុន :#[[ជាម យៀប]] :#ឯក សំអុល :#សោម គឹមសូគ៌ :#ឃួន សុដារី :#ប៉ែន បញ្ញា :#ឆាយ ថន :#[[ហោ ណាំហុង]] :#[[ប៊ិន ឈិន]] :#[[គាត ឈន់]] :#យីម ឆៃលី :#[[ទេព ងន]] :#គន់ គីម :#[[មាស សុភា]] :#[[នេត សាវឿន]] == លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត == === ការបោះឆ្នោតសកល === {| class=wikitable style=text-align:center ! rowspan="2" | ឆ្នាំបោះឆ្នោត ! rowspan="2" | ប្រធានគណបក្ស ! rowspan="2" | បេក្ខជន ! colspan="3" | សម្លេងឆ្នោត ! colspan="2" | អាសនៈ ! rowspan="2" | ចំណាត់លេខ ! rowspan="2" | រដ្ឋាភិបាល |- ! # ! % ! ± ! # ! ± |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ ឆ្នាំ១៩៨១|១៩៨១]] | colspan="2"| [[ប៉ែន សុវណ្ណ]] | ២,៨៩៨,៧០៩ | ៩០.៣ |''ថ្មី'' |{{Composition bar|117|117|hex={{Cambodian People's Party/meta/color}}}} |''ថ្មី'' |{{increase}} ទី ១ | {{yes2|[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា|គ.ប.ប.ក.]]}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី១ ឆ្នាំ១៩៩៣|១៩៩៣]] | rowspan="5"| [[ជា ស៊ីម]] | rowspan="5"| [[ហ៊ុន សែន]] | ១,៥៣៣,៤៧១ | ៣៨.២ |{{decrease}} ៥១.២ |{{Composition bar|51|120|hex=#1e90ff}} |{{decrease}} ៦៦ |{{decrease}} ទី ២ | {{yes2|[[គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច|ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច]]–ប្រជាជន–[[គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយមព្រះពុទ្ធសាសនា|គ.ប.ស.ព.]]–[[ម៉ូលីណាកា]]}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី២ ឆ្នាំ១៩៩៨|១៩៩៨]] | ២,០៣០,៧៩០ | ៤១.៤ |{{increase}} ៣.២ |{{Composition bar|64|122|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១៣ |{{increase}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន–[[ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច]]}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៣ ឆ្នាំ២០០៣|២០០៣]] | ២,៤៤៧,២៥៩ | ៤៧.៣ |{{increase}} ៥.៩ |{{Composition bar|73|123|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ៩ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន–ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៤ ឆ្នាំ២០០៨|២០០៨]] | ៣,៤៩២,៣៧៤ | ៥៨.១ |{{increase}} ១០.៨ |{{Composition bar|90|123|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១៧ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន–ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០១៣|២០១៣]] | ៣,២៣៥,៩៦៩ | ៤៨.៨ |{{decrease}} ៩.៣ |{{Composition bar|68|123|hex=#1e90ff}} |{{decrease}} ២២ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៦ ឆ្នាំ២០១៨|២០១៨]] | colspan="2"|[[ហ៊ុន សែន]] | ៤,៨៨៩,១១៣ | ៧៦.៨ |{{increase}} ២៨.០ |{{Composition bar|125|125|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ៥៧ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន}} |- |} === ការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ === {| class=wikitable style=text-align:center ! rowspan=2|ឆ្នាំបោះឆ្នោត ! rowspan=2| ប្រធានគណបក្ស ! colspan=3| សម្លេងឆ្នោត ! colspan=2| [[ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា|ឃុំ សង្កាត់]] ! colspan=2| [[ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់]] ! rowspan=2| ចំណាត់លេខ |- ! # ! % ! ± ! # ! ± ! # ! ± |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០០២|២០០២]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/04/33_Result_Report_2002_Commune_Council_Election_in_Cambodia_COMFREL_2002_En_Final.pdf |title=Report on the Commune Council Elections – 3 February 2002 |date=March 2002 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> | rowspan="3" | [[ជា ស៊ីម]] | ២,៦៤៧,៨៤៩ | ៦០.៩ | ''ថ្មី'' | {{Composition bar|1598|1621|hex=#1e90ff}} | ''ថ្មី'' | {{Composition bar|7552|11261|hex=#1e90ff}} | ''ថ្មី'' | {{increase}} ទី ១ |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០០៧|២០០៧]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/04/31_COMFREL_CCE_Final_Report_New.pdf |title=Final Assessment and Report on 2007 Commune Council Elections |date=1 April 2007 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> | ៣,១៤៨,៥៣៣ | ៦០.៨ | {{decrease}} ០.១ | {{Composition bar|1591|1621|hex=#1e90ff}} | {{decrease}} ៧ | {{Composition bar|7993|11353|hex=#1e90ff}} | {{increase}} ៤៤១ | {{steady}} ទី ១ |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០១២|២០១២]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/04/28_Final_Report_Commune_Elections_2012_Final_Final_06_11_2012.pdf |title=Final Assessment and Report on 2012 Commune Council Elections |date=October 2012 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> | ៣,៦៣១,០៨២ | ៦១.៨ | {{increase}} ១.០ | {{Composition bar|1592|1633|hex=#1e90ff}} | {{increase}} ១ | {{Composition bar|8292|11459|hex=#1e90ff}} | {{increase}} ២៩៩ | {{steady}} ទី ១ |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០១៧|២០១៧]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/08/275_Final-Assessment-and-Report-on-the-2017-Commune-Council-Elections-in-English-Version.pdf |title=Final Assessment and Report on 2017 Commune Council Elections |date=October 2017 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> |rowspan="2"|[[ហ៊ុន សែន]] | ៣,៥៤០,០៥៦ | ៥០.៨ | {{decrease}} ១១.០ | {{Composition bar|1156|1646|hex=#1e90ff}} | {{decrease}} ៤៣៦ | {{Composition bar|6503|11572|hex=#1e90ff}} | {{decrease}} ១,៧៨៩ | {{steady}} ទី ១ |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០២២|២០២២]]<ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2022/06/provisional-results-give-cambodian-ruling-party-victory-in-local-elections/|title=Provisional Results Give Cambodian Ruling Party Victory in Local Elections|work=The Diplomat|date=7 June 2022|accessdate=26 មករា 2023}}</ref> |៥,៣៧៨,៧៧៣ |៧៤.៣ |{{increase}} ២៣.៥ |{{Composition bar|1648|1652|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ៤៩២ |{{Composition bar|9376|11622|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ២,៨៧៣ |{{Steady}} ទី ១ |} === ការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា === {| class=wikitable style=text-align:center ! rowspan="2" |ឆ្នាំបោះឆ្នោត ! rowspan="2" | បេក្ខជន ! colspan="3" | សម្លេងឆ្នោត ! colspan="2" | អាសនៈ ! rowspan="2" | ចំណាត់លេខ |- ! # ! % ! ± ! # ! ± |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឆ្នាំ២០០៦|២០០៦]] | rowspan="2" | [[ជា ស៊ីម]] | ៧,៨៥៤ | ៦៩.២ |— |{{Composition bar|45|61|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១៤ |{{steady}} ទី ១ |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឆ្នាំ២០១២|២០១២]] | ៨,៨៨០ | ៧៧.៨ |{{increase}} ៨.៦ |{{Composition bar|46|61|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១ |{{steady}} ទី ១ |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឆ្នាំ២០១៨|២០១៨]] |[[សាយ ឈុំ]] | ១១,២០២ | ៩៥.៩ |{{increase}} ១៨.១ |{{Composition bar|58|58|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១២ |{{steady}} ទី ១ |- |} == សូមមើលផងដែរ == * [[រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា]] * [[កម្ពុជាសម័យទំនើប]] * [[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា]] * [[នយោបាយនៅកម្ពុជា]] == ឯកសារយោង == {{reflist}} == គន្ថនិទ្ទេស == * Guo, Sujian (2006). ''The Political Economy of Asian Transition from Communism''. Ashgate Publishing, Ltd. {{ISBN|0754647358}} == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://www.cpp.org.kh/ គេហទំព័រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210816121731/https://www.cpp.org.kh/ |date=2021-08-16 }} * [http://www.start.umd.edu/gtd/search/Results.aspx?page=1&casualties_type=&casualties_max=&perpetrator=729&charttype=line&chart=overtime&ob=GTDID&od=desc&expanded=yes#results-table បញ្ជីរាយនាមឧប្បត្តិហេតុដែលបានមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានៅលើមូលដ្ឋានទិន្នន័យ START] {{Cambodian political parties}} {{Authority control}} [[Category:គណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា]][[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ]] 6nwyyw9e0n16z0ovvs8kpdqbrxom9sw 339743 339742 2026-08-26T04:57:34Z Ra47na4 52625 /* បញ្ជីប្រធានគណបក្ស */ 339743 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន គណបក្សនយោបាយ | country = កម្ពុជា | name = គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា | abbreviation = គ.ប.ក. ឬ CPP | native_name = | colorcode = #1e90ff | party_logo = | leader1_title = ប្រធានគណបក្ស | leader1_name = [[ហ៊ុន សែន]] | leader2_title = អនុប្រធានគណបក្ស | leader2_name = [[ស ខេង]]<br />[[សាយ ឈុំ]]<br />[[ទៀ បាញ់]]<br />[[ម៉ែន សំអន]]<br/>[[ហ៊ុន ម៉ាណែត]] | founder = [[សឺង ង៉ុកមិញ]]<br />[[ទូ សាមុត]] | headquarters = វិមាន ៧ មករា, [[មហាវិថីព្រះនរោត្តម]] ២០៣, [[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]] | colors = {{color box|#1E90FF|border=darkgray}} [[ខៀវផ្ទៃមេឃ]] | youth_wing = [[សហភាពយុវជនប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា]] {{small|(១៩៧៩–១៩៨៩)}}<br/>[[យុវជនគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាថ្នាក់កណ្ដាល]] (បច្ចុប្បន្ន) | wing1_title = [[យោធា|សាខាយោធា]] | wing1 = [[កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា]] (១៩៧៩–១៩៨៩)<br/>[[កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប្រជាជនកម្ពុជា]] (១៩៨៩–១៩៩៣) | foundation = ២៨ មិថុនា ១៩៥១<ref>{{cite news|url=https://www.phnompenhpost.com/national/cpp-set-mark-anniversary-vows-maintain-public-trust|title=CPP set to mark anniversary, vows to maintain public trust|first=Chheng|last=Niem|work=[[ភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍|The Phnom Penh Post]]|date=26 June 2019|accessdate=26 មិថុនា 2019}}{{Dead link|date=ធ្នូ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | predeccessor = [[គណបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន]] | membership_year = ២០២៣ | membership = {{increase}} ៧,១០០,០០០<ref>{{cite web|url=https://english.news.cn/20231210/f847422e82d14682bec3ff2a97622430/c.html|title=Cambodian PM elected as ruling party's vice president|publisher=Xinhua|date=10 December 2023|access-date=17 December 2024}}</ref> | ideology = [[ជាតិនិយមខ្មែរ|ជាតិខ្មែរនិយម]]<ref>{{cite book|title=Entrepreneurship in the Polis|first=Inga N.|last=Aflaki|year=2016|publisher=Routledge|page=196|isbn=9781472423993 |url=https://books.google.com/books?id=OqEQBgAAQBAJ}}</ref><br/>[[សេដ្ឋកិច្ចសង្គមទីផ្សារ]]<ref>{{cite web |url=https://eastasiaforum.org/2018/07/20/what-lies-ahead-for-cambodia-after-its-next-election/ |title=What lies ahead for Cambodia after its next election? |date=20 July 2018 |first= Vannarith |last=Chheang |website=East Asia Forum}}</ref><br/>[[សង្គមអភិរក្សនិយម]]<ref>{{cite news|first=Casey|last=Quackenbush|url=https://time.com/5486460/pol-pot-cambodia-1979/|title=40 Years After the Fall of the Khmer Rouge, Cambodia Still Grapples With Pol Pot's Brutal Legacy|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=7 January 2019|access-date=7 December 2019|archive-date=23 មីនា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220323200747/https://time.com/5486460/pol-pot-cambodia-1979/|url-status=dead}}</ref><br/>[[រាជានិយម]]<ref>{{cite news|first=Chan Thul|last=Prak|url=https://www.reuters.com/article/us-cambodia-politics/cambodian-government-criminalizes-insult-of-monarchy-idUSKBN1FM219|title=Cambodian government criminalizes insult of monarchy|magazine=Reuters|date=2 February 2018|access-date=17 December 2024}}</ref><ref>{{cite news|first=Reaksmey|last=Hul|url=https://www.voacambodia.com/a/hun-sen-former-opposition-leader-in-row-over-loyalty-to-royals/4630705.html|title=Hun Sen, Former Opposition Leader in Row Over 'Loyalty to Royals'|magazine=Voice of America|date=27 October 2018|access-date=17 December 2024}}</ref><br />'''មុនឆ្នាំ១៩៩១៖'''<br>[[លទ្ធិកុម្មុយនីស្ត|កុម្មុយនីស្តនិយម]]<ref name="VickeryCPP">{{cite journal |last1=Vickery |first1=Michael |title=The Cambodian People's Party: Where Has It Come From, Where Is It Going? |journal=Southeast Asian Affairs |date=1 January 1994 |volume=21 |page=102 |doi=10.1355/SEAA94G |url=https://www.proquest.com/docview/1308074383|id={{ProQuest|1308074383}} }}</ref><br />[[លទ្ធិម៉ាក្ស–លេនីន|ម៉ាក្ស–លេនីននិយម]]<ref name="VickeryCPP"/> | international = [[មជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យអន្តរជាតិ]] | national = [[រណសិរ្សសាមគ្គីអភិវឌ្ឍន៍មាតុភូមិកម្ពុជា]] | anthem = "បទចម្រៀងនៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា"<br />[[File:Anthem of the Cambodian People's Party.ogg|175px]] | seats2_title = [[រដ្ឋសភាជាតិកម្ពុជា|រដ្ឋសភា]] | seats2 = {{composition bar|120|125|hex=#1E90FF}} | seats1_title = [[ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា|ព្រឹទ្ធសភា]] | seats1 = {{composition bar|55|62|hex=#1E90FF}} | seats3_title = [[ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា|មេឃុំ/ចៅសង្កាត់]] | seats3 = {{composition bar|1648|1652|hex=#1E90FF}} | seats4_title = [[ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់]] | seats4 = {{composition bar|9376|11622|hex=#1E90FF}} | website = {{url|cpp.org.kh}} | seats5_title = [[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃកម្ពុជា|ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ]]<ref>{{cite news|url=https://www.phnompenhpost.com/national-politics/ministry-councillors-be-appointed-next-monday|title=Ministry: Councillors to be appointed by next Monday|first=Savi|last=Khorn|work=[[The Phnom Penh Post]]|date=11 June 2019|accessdate=17 June 2019}}</ref> | seats5 = {{composition bar|3761|4114|hex=#1E90FF}} | seats6_title = អភិបាលខេត្ត | seats6 = {{composition bar|25|25|hex=#1E90FF}} | flag = }} '''គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា''' ([[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Cambodian People's Party, CPP) ឬអាចសរសេរកាត់ថា '''គ.ប.ក.''' គឺជាគណបក្សនយោបាយកំពុងកាន់អំណាចនៅក្នុងប្រទេស[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]]ចាប់តាំងពី[[សង្គ្រាមកម្ពុជា-វៀតណាម|ឆ្នាំ១៩៧៩]] មក។ គណបក្សនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ដោយលោក[[សឺង ង៉ុកមិញ]] ដែលនាពេលនោះមានឈ្មោះថា '''បក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ខ្មែរ''' (ប.ប.ខ)។ ក្រោយពីបានផ្តួលរំលំ[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របប]][[ខ្មែរក្រហម]]ដោយមានជំនួយពីប្រទេស[[វៀតណាម]] គណបក្សប្រជាជនត្រូវបានវៀតណាមតាងជាបក្សកាន់អំណាចនៃរបប[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា]] (១៩៧៩–១៩៨៩) និងរដ្ឋកម្ពុជា (១៩៨៩–១៩៩១)។ ឈ្មោះថា "គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា" ត្រូវបានចាប់យកមកប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំចុងក្រោយនៃរដ្ឋកម្ពុជាពោលគឺបន្ទាប់ពីគណបក្សនេះបានបោះបង់ប្រព័ន្ធឯកបក្សក៏ដូចជាមនោគមវិជ្ជា[[លទ្ធិម៉ាក្ស–លេនីន|ម៉ាក្ស-លេនីននិយម]]ចោល។ ដោយដើមឡើយបានប្រកាន់យក[[លទ្ធិកុម្មុយនីស្ត]]និងម៉ាក្ស-លេនីននិយមជាមនោគមវិជ្ជារបស់ខ្លួនមែន តែគណបក្សនេះបានចាប់ធ្វើកំណែទម្រង់ដ៏ធំមួយនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ នៅក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក[[ហេង សំរិន]]។ នៅឆ្នាំ១៩៩១ គណបក្សប្រជាជនបានលះបង់នូវគំនិតសង្គមនិយមចោលទាំងស្រុង ហើយមកចាប់យក[[សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ|សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី]]វិញ។ == ប្រវត្តិសាស្រ្ត == === អង្គការនាំមុខ === ប្រភពកំណើតនៃគណបក្សប្រជាជនគឺត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ដោយអ្នកជាតិនិយមកម្ពុជាដើម្បីរំដោះជាតិកម្ពុជាពីការគ្រប់គ្រងរបស់[[សម័យអាណានិគមបារាំង|ពួកអាណានិគមបារាំង]]។ អ្នកជាតិនិយមនៅកម្ពុជា, វៀតណាម, និងឡាវមានគំនិតដូចៗគ្នាថាបើចង់រំដោះខ្លួនចេញពីការត្រួតត្រារបស់ពួកអាណានិគមបារាំង, ពួកគេត្រូវតែរួបរួមសាមគ្នីគ្នាប្រឆាំងនឹងបារាំង។ ដូច្នេះហើយបានជា[[គណបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន|បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៣០។ នៅក្នុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]], ការកាន់កាប់របស់បារាំងនៅលើទឹកដីឥណ្ឌូចិនកាន់តែមានភាពលំបាកឡើងៗ នៅពេលដែលជប៉ុនបានវាយលុកចូលដើម្បីដណ្តើមទឹកដីឥណ្ឌូចិនពីបារាំង។ ការវាយលុករបស់ជប៉ុន បានផ្តល់ផលប្រយោជន៍ជាច្រើនដល់ចលនាជាតិនិយមនៅក្នុងប្រទេសទាំងបីនៃឥណ្ឌូចិន។ ដូច្នេះហើយ, គំនិតក្នុងការបង្កើតគណបក្សឥណ្ឌូចិនរួមបានលិចឡើងចូលទៅក្នុងវោហាសាស្រ្តនៃភាពជាតិនិយមដ៏កាចសាហាវ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា, ការកើនឡើងនៃស្មារតីជាតិនិយមនិងមោទនភាពជាតិខ្លួនបញ្ចូលជាមួយការមិនទុកចិត្តនឹងប្រទេសជិតខាងជាប្រវត្តិសាស្រ្ត បានក្លាយជាឧបសគ្គមួយសម្រាប់បក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូចិន។ នៅឆ្នាំ១៩៥៥, គណបក្សសម្ព័ន្ធមួយដែលមានឈ្មោះថាគណបក្សប្រជាជនត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតជាតិនាឆ្នាំដដែលនោះ។ ឈ្មោះរបស់គណបក្សនេះត្រូវបានប្តូរមក[[គណបក្សកម្មករកម្ពុជា|គណបក្សកម្មករជាតិកម្ពុជា]]នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦០ ហើយបានប្តូរម្តងទៀតមកជាបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៦ ដោយមានទីស្នាក់ការនៅ[[ខេត្តរតនគិរី]]។ ដោយក្រុមរបស់[[ប៉ុលពត|ប៉ុល-ពត]]បានឡើងទៅកាន់តំណែងជាឋានៈមេដឹកនាំបក្សក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣, គណបក្សនេះក៏បានបែងចែកទៅជាពីរផ្នែកគឺផ្នែកក្រុមឆ្វេងនិយមពិតនិងផ្នែកក្រុមឧក្រិដ្ឋជនប្រល័យពូជសាសន៍ដែលបានសម្លាប់ជាតិសាស្រ្តខ្លួនឯងរវាងឆ្នាំ១៩៧៥និងឆ្នាំ១៩៧៩។ === រដ្ឋធម្មនុញ្ញនិងសម័យកាលដឹកនាំរបស់លោកប៉ែន សុវណ្ណ (១៩៧៩–១៩៨១) === នៅដើមឆ្នាំ១៩៧៩, សមាជិក KPRP ដែលបានផ្តួលរលំ[[របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ]]ដើម្បីបញ្ឍប់អំពើប្រលាយពូជសាសន៍ខ្មែរគ្នាឯង បាននាំគ្នាបើកការប្រជុំសមាជមួយ។ នៅក្នុងការជួបប្រជុំនេះ, ពួកគេបានប្រកាសខ្លួនគេថាជាអ្នកស្នងពិតប្រាកដនៃបក្ស KPRP ដែលបានបង្កើតឡើងដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៥១ ហើយបានដាក់សមាជនេះជាសមាជប្រជុំបក្សលើកទី៣ ដោយពួកគេមិនបានទទួលស្គាល់កិច្ចប្រជុំសមាជឆ្នាំ១៩៦៣, ១៩៧៥ និង ១៩៧៨ ដែលនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់ប៉ុល-ពតនោះទេ។ គណបក្សនេះបានចាត់ទុកថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៥១ ជាកាលបរិច្ឆេកបង្កើតពិតប្រាកដ។ គណៈកម្មាធិការជាតិដែលដឹកនាំដោយលោកប៉ែន សុវណ្ណ និងលោករ៉ូ សាម៉ាយ ត្រូវបានតែងតាងដោយសភា។ ស្លាបនារីរបស់គណបក្សគឺ"សមាគមស្រ្តីដើម្បីសង្គ្រាះជាតិកម្ពុជា"ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ដោយមានសមាជិកនារីទូទាំងប្រទេស។ អត្ថិភាពនៃគណបក្សនេះត្រូវបានរក្សាជាការសម្ងាត់រហូតដល់កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨១ ដែលជាពេលដែលគណបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា(KPRP)បានប្រកាស់ជាសាធារណៈឱ្យប្រជាជនដឹង។ ការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះបក្សត្រូវបានអនុម័តឡើង"ដើម្បីបែងចែកបក្សខ្លួនឱ្យឆ្ងាយពីបក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជារបស់ប៉ុល-ពត និងដើម្បីបន្តនូវប្រពៃណីទំនាមទម្លាប់ដ៏ល្អរបស់គណបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា"។ សមាជប្រជុំគណបក្សលើកទី៣ ត្រូវបានគេដឹងតិចតួចណាស់, អ្វីដែលគេដឹងគឺថាសមាជប្រជុំនេះគឺជាកិច្ចប្រជុំអំពីការកសាងបក្សឡើងវិញលើកលែងតែលោកប៉ែន សុវណ្ណ ដែលត្រូវបានគេបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាលេខាទីមួយនៃគណៈកម្មាធិការកណ្តាលដដែលហើយគណបក្សនេះមានសមាជិកសរុបពី៦២ទៅ៦៦នាក់។ កិច្ចប្រជុំសមាជនេះបានធ្វើការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសគណៈកម្មាធិការចំនួន៧រូបមាន: លោកប៉ែន សុវណ្ណជាអង្គលេខាធិការបក្ស, និងសមាជិកអចិន្រ្តៃយ៍មាន: លោកហេង សំរិន និងជា ស៊ីម, ហើសមាជិកកណ្តាលមានដូចជា: នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នគឺ លោកហ៊ុន ស៊ែន, លោកប៊ូ ថង, លោកវ៉ាន់ ស៊ុន និងលោកចាន់ ស៊ី។ លោកចាន់ គីរី គឺជាប្រធានអង្គលេខាធិការបក្សខាងអធិការកិច្ច។ ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧៩, លោកវ៉ាន់ ស៊ុន និងចាន់ គីរីត្រូវបានបណ្តេញចេញហើយលោកប៉ែន សុវណ្ណ, ជា ស៊ីម និងសាយ ភូថងក៏បានធ្វើនិមិត្តកម្មគណៈកម្មាធិការកណ្តាលបក្សអចិន្ត្រៃយ៍។ === សមាជប្រជុំបក្សលើកទី៤: ការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្រ្ត (១៩៨១) === នៅក្នុងរបាយការណ៍នយោបាយរបស់លោកប៉ែន សុវណ្ណទៅកាន់កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សលើកទី៤ ដែលបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៦ ដល់ថ្ងៃទី២៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨១, លោកបានសរសេរថ្លែងថានឹងចែកគណបក្សលោក(KPRP)ឱ្យកាន់តែឆ្ងាយពីគណបក្សកុម្មុយនិស្តរបស់ប៉ុល-ពតហើយបានបរិហារទៀតថាសមាជិកទាំងអស់របស់បក្សកុម្មុយនិស្តកម្ពុជាគឺជាជនក្បត់នឹងបក្សនិងប្រទេសជាតិទាំងមូល។ គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនបានសម្រេចចិត្តធ្វើឱ្យសមាជប្រជុំបក្សនេះជាការប្រជុំសេរី។ ការធ្វើបែបនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពជឿជាក់កាន់តែខ្លាំងឡើងលើសមត្ថភាពរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងការកាន់អំណាចទោះបីជាកំពុងមានសង្គ្រាមឧទ្ទាមជាមួយខ្មែរក្រហមក៏ដោយ។ ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះអាចមានវិមាត្រជាក់ស្តែងផងដែរពីព្រោះវាបានពាក់ព័ន្ធជាមួយប្រជាជនយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់របបថ្មីដើម្បីកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនយោបាយនិងរដ្ឋបាលរបស់ប្រទេសបន្ទាប់ពីរបបប្រល័យពូជសាសន៍របស់ប៉ុល-ពតពីឆ្នាំ១៩៧៥–១៩៧៩។ កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សលើកទី៤នេះបានពិនិត្យមើលរបាយការណ៍នយោបាយរបស់លោកប៉ែន សុវណ្ណយ៉ាងម៉ត់ចត់និងបានកំណត់យុទ្ធសាស្រ្តរបស់បក្សសម្រាប់ពេលពីរបីឆ្នាំខាងមុខទៀត។ កិច្ចប្រជុំសមាជមួយនេះបានអនុម័ត"គោលការណ៍គ្រឹះចំនួន៥នៃជួរគណបក្ស", ដែលត្រូវផ្តោតទៅលើការលើកបដានៃភាពស្នេហាជាតិនិងសាមគ្គីភាពអន្តរជាតិ។ គោលការណ៍គ្រឹះចំនួន៥នោះមានដូចជា: ត្រូវការពារជាតិមាតុភូមិ(ភារកិច្ចចម្បងនិងពិសិដ្ឋរបស់ប្រជាជនទាំងអស់), ត្រូវស្តារនិងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរួមទាំងវប្បធម៌បន្តិចម្តងៗឆ្ពោះទៅជារដ្ឋសង្គមនិយម, ពង្រឹងសាមគ្គីភាពយោធាជាមួយវៀតណាម, [[ឡាវ]], [[សហភាពសូវៀត]] និងប្រទេសសង្គមនិយមផ្សេងៗទៀតនិងត្រូវអភិវឌ្ឍបក្សខ្លួនឱ្យក្លាយជា"គណបក្សប្រកាន់លទ្ធិម៉ាក្ស‐លេនីនដ៏រឹងមាំមួយ"។ កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សនេះ, ត្រូវបានគេសម្រេចចិត្តថាចាប់ពីពេលនេះតទៅគណបក្សនេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាគណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជា(KPRP)ដើម្បីបែងចែកបក្សឱ្យនៅដាច់ឆ្ងាយពីគណបក្សប្រឆាំងរបស់ប៉ុល-ពត និងដើម្បីបន្តនូវប្រពៃណីទំនាមទម្លាប់ដ៏ល្អរបស់បក្ស។ នៅក្នុងសមាជនេះផងដែរ, គណបក្សបានប្តេជ្ញាចិត្តថានឹងលុបបំបាត់ចោលនូវ"លទ្ធិជាតិនិយមហួសហេតុរបស់ប៉ុល-ពត" គឺការសង្កត់សម្លេងទៅលើរដ្ឋាភិបាលកណ្តាលនិងភាពជាអ្នកដឹកនាំសមូហភាពនិងមិនព្រមទទួលស្គាល់លើជំនឿសាសនារបស់បុគ្គលណាម្នាក់។ បញ្ហា"លទ្ធិជាតិនិយមហួសហេតុ"នេះគឺចង់សម្តៅទៅលើការប្រកាន់ជាតិសាសន៍និយមរបស់ប៉ុល-ពត គឹប្រឆាំងនឹងវៀតណាម។ សមាជនេះមានការចូលរួមពីប្រតិភូចំនួន១៦២រូប, ដែលបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសគណៈកម្មាធិការមជ្ឈឹមបក្សចំនួន២១រូប, ហើយបន្តបោះឆ្នោតជ្រើសរើសលោកប៉ែន សុវណ្ណជាអង្គលេខាធិការបក្ស និងសមាជិក៨រូបនៃគណៈកម្មាធិការផ្ទៃក្នុងបក្សទៅការិយាល័យនយោបាយ(មានដូចជា សមាជិកទី១ លោកហេង សំរិន, ទី២ ជា ស៊ីម, ទី៤ ហ៊ុន សែន, ទី៦ ចាន់ ស៊ី ដែលជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិនិងនាយករដ្ឋមន្រ្តីពីខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨១, ទី៧ មានដូចជាលោកជា សុត ដែលជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី, លោកប៊ូ ថង ដែលជាប្រធានគណៈកម្មធិការឃោសនាមជ្ឈឹមរបស់បក្ស ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីពីឆ្នាំ១៩៨២ដល់១៩៩២ និងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិពីឆ្នាំ១៩៨២ដល់១៩៨៦ និងជាចុងក្រោយគឺលោកចាន់ ស៊ី) សមាជិកលេខាធិការដ្ឋានចំនួន៧រូប(ព្រមទាំងសម្តេចហ៊ុន សែនផងដែរ)។ សមាជប្រជុំនេះបានអនុម័តលក្ខន្តិកៈថ្មីសម្រាប់គណបក្ស, ប៉ន្តែមិនបានបង្ហាញចេញខ្លឹមសារអ្វីនោះទេ។ យោងទៅតាមលោក Michael Vickery បានថា សមាជិកគណៈកម្មាធិការកណ្តាលរបស់បក្សគឺជាអតីតយុវជននៃចលនាតស៊ូឯករាជ្យកម្ពុជាពីឆ្នាំ១៩៤៦ដល់១៩៥៤។ សមាជិកគណៈកម្មាធិការបក្សភាគច្រើនបានចំណាយពេលរបស់ពួកគេរវាងឆ្នាំ១៩៥៤ដល់ឆ្នាំ១៩៧០ នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមឫនៅបំពេញ"កិច្ចការខាងក្រៅប្រទេស"។ === ការដឹកនាំរបស់ហេង សំរិន (១៩៨១–១៩៩១) === ការគាំទ្រវៀតណាមរបស់បក្ស KPRP ក៏មិនប្លាស់ប្តូរអ្វីដែរនៅពេលដែលលោកហេង សំរិនបានមកជំនួសលោកប៉ែន សុវណ្ណ ជាមេដឹកនាំបក្សនៅថ្ងៃទី៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨១។ លោកហេង សំរិន និងជា ស៊ីមគឺជាអ្នកកាន់តំណែងទី១ និងទី២នៅក្នុងការិយាល័យនយោបាយ។ ចំណែកឯលោកប៉ែន សុវណ្ណវិញត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានធ្វើដំណើរហោះហើរទៅប្រទេសវៀតណាមដោយមានការអមយ៉ាងតឹងពីឆ្មាំយួន, ហើយលោកត្រូវគេអនុញ្ញាតឱ្យសម្រាកពីការងារនយោបាយក្នុងពេលមួយរយៈសិន។ នៅក្នុងករណីណាក៏ដោយ, អង្គលេខាធិការបក្សថ្មីត្រូវបានវៀតណាមទទួលស្គាល់ក្នុងនាមលោកជាដៃគូស្មើភាពគ្នានៅក្នុងទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-វៀតណាម។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៩៨១, គណបក្សបដិវត្តន៍ប្រជាជនកម្ពុជាបានបែងចែកសាខានៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាមានដូចជានៅ[[ភ្នំពេញ|ទីក្រុងភ្នំពេញ]], [[កំពង់សោម]] និងខេត្តក្រុងទាំង១៨ផ្សេងទៀតនៃប្រទេសកម្ពុជានាពេលនោះ។ ឯសមាជិកគណបក្សមានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩មកម្លេះ គណបក្សនេះមានសមាជិកពី៦០០ទៅ១,០០០នាក់ ក៏ប៉ុន្តែចំនួនកម្មាភិបាលបក្សនិងរដ្ឋាភិបាលគឺមានតិចតួចណាស់។ យោងទៅតាមអ្នកជំនាញខាងប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជាគឺលោក Ben Kiernan បានឱ្យដឹងថា នៅឆ្នាំដដែលនេះ, ខេត្តចំនួនពីរទៅបីក្នុងចំណោមខេត្តទាំង១៨មានសមាជិកបក្សតែមួយអ្នកគត់ប៉ុណ្ណោះ ហើយ[[ខេត្តកំពង់ចាម]]ដែលមានប្រជាជន១លាន់នាក់ជាង មានតែសមាជិកប្រចាំតែ៣០នាក់នោះទេ។ តាំងពីថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨៣, លោកសាយ ភូថង (ជាលេខាធិការនិងប្រធានគណៈកម្មាធិការបក្សខាងអធិការកិច្ច), លោកចាន់ ស៊ី និងលោកប៊ូ ថងបានកាន់កាប់តំណែងទី៣, ទី៤ និងទី៥ ក្នុងការិយាល័យនយោបាយ។ នៅថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨៥, លោកហ៊ុន សែនត្រូវគេតាងឱ្យកាន់តំណែងទី៤, ដែលនៅពីក្រោយលោកហេង សំរិន, ជា ស៊ីម, និងសាយ ភូថង។ កិច្ចប្រជុំសមាជបក្សលើកទី៥ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី១៣ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៨៥ ដើម្បីវិភាគពីសកម្មភាពរបស់ពួកគេក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំមុន និងរៀបចំផែនការថ្មីសម្រាប់ថ្ងៃអនាគត។ សមាជិកចំបងរបស់គណបក្សត្រូវបានកើនឡើងដល់៧,៥០០នាក់ (មានសមាជិកថ្មីចំនួន៤,០០០នាក់បានចូលរួមក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥)។ នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៩៨១, គណបក្សនេះមានស្នូលសមាជិកតែ៤,០០០នាក់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែដល់ឆ្នាំ១៩៨៥ ស្នូលសមាជិករបស់បក្សមានចំនួនរហូតដល់ទៅ៣៧,០០០នាក់ឯណោះដែលអាចជ្រើសរើសតាងជាសមាជិកចំបងបាន។ យោងទៅតាមរបាយការណ៍នយោបាយរបស់លោកហេង សំរិនបានបញ្ជាក់ថា បក្ស KPRP មានគណៈកម្មាធិការតំបន់ចំនួន២២នាក់ និងក្រុមតូចៗនៃទីភ្ញាក់ងាររដ្ឋាភិបាលដែលមិនមានចំនួនច្បាស់លាស់, អង្គភាពកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ, អង្គការសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង, អង្គការមហាជន, សហគ្រាស, រោងចក្រ និងកសិដ្ឋាន។ របាយការណ៍របស់លោកបានសម្តែងនូវការពេញចិត្តចំពោះការកសាងគណបក្សសារឡើងវិញតាំងពីឆ្នាំ១៩៨១, ជាពិសេសគឺការលះបង់នូវ"អំណាចផ្តាច់ការ"ចោលហើយមកស្តារឡើងវិញនូវគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យកណ្តាលនិងការដឹកនាំជារួម។ តែរបាយការណ៍របស់លោកក៏បានចង្អុលបង្ហាញនូវចំណុចទន់ខ្សោយមួយចំនួនដែលត្រូវតែយកឆ្នះលើផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ គណបក្សនេះនូវតែមានភាពទ្រត់ទ្រោមនៅតាមស្រុកជនបទនិងថ្នាក់មូលដ្ឋាន។ ការងារមនោគមវិជ្ជាមានភាពយឺតយ៉ាវ, ខ្វះជម្រៅនិងអស្ថេរភាព; គោលនយោបាយរបស់បក្សត្រូវបានអនុវត្តយឺតៗបន្តិចម្តងៗហើយត្រូវបោះជំហានមួយៗឆ្ពោះទៅដំណោះស្រាយនៃភាពបរាជ័យ និងកម្មាភិបាលគណបក្ស, ដោយសារតែមានភាពចង្អត់ចង្អល់និងភាពក្រអឺតក្រទមរបស់ពួកគេបានបណ្តាកឱ្យការិយាធិបតេយ្យមិនអាចទទួលការជឿទុកចិត្តពីប្រជាជនបានទេ។ មានបញ្ហាមួយដែលគណបក្សត្រូវតែដោះស្រាយគឺកង្វះប្រវត្តិឯកសារគណបក្ស KPRP។ របាយការណ៍ដែលបញ្ជូនទៅកិច្ចប្រជុំសមាជលើកទី៥នេះបានសម្គាល់ថា រដ្ឋបាលរបស់ហេង សំរិនដោយមានការសម្របសម្រួលជាមួយ"ទាហានស្មាកចិត្តវៀតណាម"បានបំផ្លាញរាល់ជំរុំមូលដ្ឋានក្រុមប្រឆាំងទាំងអស់។ របាយការណ៍នេះក៏បានបញ្ជាក់ដែលថាសេដ្ឋកិច្ចនូវតែដើរថយក្រោយនិងគ្មានតុល្យភាពដដែរ, មូលដ្ឋានគ្រឹះសម្ភារៈនិងបច្ចេកវិទ្យាមានកម្រិតខ្សោយជាងសម័យមុនសង្គ្រាមទៅទៀត ចំណែកឯវិស័យឧស្សាហកម្មវិញកំពង់តែធ្លាក់ចុះដោយសារកង្វះប្រេងឥន្ធនៈ, គ្រឿងបន្លាស់ និងវត្ថុធាតុដើម។ របាយការណ៍នេះថែមទាំងប្រមានប្រាប់ថាការផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅកាន់សង្គមនិយមអាចនឹងត្រូវចំណាយពេល"រាប់សិបឆ្នាំ"។ ដើម្បីពន្លឿនឆ្ពោះទៅកាន់រដ្ឋសង្គមនិយមដ៏រឹងមាំមួយ, សមាជលើកទី៥នេះបានបង្ហាញពីផែនការដំបូងរបស់បក្សដែលបានចាប់ផ្តើមអនុវត្តឡើងពីឆ្នាំ១៩៨៦ដល់ឆ្នាំ១៩៩០។ ក្នុងផែនការនោះមានការផ្តោតបន្ថែមទៅលើ"សេដ្ឋកិច្ចឯកជន"ចូលទៅវិស័យសេដ្ឋកិច្ចទាំងបីដែលបានចែងក្នុងច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ (គឺវិស័យរដ្ឋ, វិស័យសមូហភាព, និងវិស័យគ្រួសារ)។ សេដ្ឋកិច្ចឯកជននេះគឺមានការចាំបាច់ខ្លាំងណាស់ដោយសារតែ"កិច្ចការធ្ងន់ៗនិងស្មុកស្មាញ"គឺជាស្នូលដែលអាចប្រែក្លាយ"ធាតុផ្សំមិនសង្គមនិយម"នៃសេដ្ឋកិច្ចឱ្យទៅជាដំណាក់កាលរីកចម្រើនជឿនលឿនបាន។ យោងទៅតាមរបាយការណ៍ដែលបានដាក់ជូនទៅកិច្ចប្រជុំសមាជ បានឱ្យដឹងផងដែរថាការទទួលបានការគាំទ្រពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋច្រើនគឺមានសារសំខាន់ណាស់ចំពោះផែនការទីមួយពួកគេ។ របាយការណ៍នឹងក៏បានបញ្ជាក់ដែលថាដើម្បីទទួលបានជោកជ័យក្នុងការកសាងប្រទេសជាតិខ្លួន ពួកគេត្រូវតែបណ្តុះអប់រំ"បុរសៗសង្គមនិយមថ្មី"។ មនុស្សទាំងនេះត្រូវមានភាពស្មោះត្រង់ចំពោះជាតិមាតុភូមិនិងសង្គមនិយម; ត្រូវចេះគោរពការងារពលកម្ម, ផលិតកម្ម, ទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈនិងវិន័យ; ហើយនិងត្រូវមាន"ចំណេះដឹងផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្ត"។ របាយការណ៍នយោបាយក៏បានផ្តោតលើកិច្ចការបរទេសផងដែរ។ លោកហេង សំរិនបានផ្តល់អនុសាសន៍ថាទីក្រុងភ្នំពេញគួរតែពង្រឹងគោលនយោបាយសម្ព័ន្ធភាពរបស់ខ្លួនជាមួយប្រទេសវៀតណាម, លាវ, សហភាពសូវៀត និងប្រទេសសង្គមនិយមផ្សេងៗទៀត។ លោកបានជំរុញឱ្យសមាជនិងរួមទាំងប្រជាជនកម្ពុជាឱ្យច្រានចេញនូវ"សាទរភាពជាតិដ៏តូចចង្អៀត, និងរាល់ទង្វើនិងកាប្បកិរិយាណាដែលរំលោភលើមិត្តភាព"រវាងកម្ពុជានឹងប្រទេសជិតខាង។ គោលបំណង៣របស់ KPRP ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៨៦ដល់ឆ្នាំ១៩៩០ គឺបង្ហាញនូវឧត្តមភាពយោធា (នៅតាមព្រំដែននិងនៅក្នុងប្រទេស) ដើម្បីបង្ក្រាបចលនាប្រឆាំង, អភិវឌ្ឍនយោបាយ, យោធា, និងអំណាចសេដ្ឋកិច្ច; ហើយនិងពង្រឹងទំនាក់ទំនងពិសេសជាមួយវៀតណាមក៏ដូចជាប្រទេសផ្សេងៗទៀតផងដែរ។ មុនពេលបិទសេចក្តីថ្លែងសុន្ទរកថារបស់លោកហេង សំរិននៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា, សមាជបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសសមាជិកគណៈកម្មាធិការកណ្តាលថ្មីដែលមានចំនួន៤៥រូប (មានសមាជិកពេញសិទ្ធិ ៣៦រូប និងសមាជិកជំនួស១៤រូប)។ គណៈកម្មាធិការកណ្តាលបានជ្រើសយកហេង សំរិនជាអង្គលេខាធិការបក្ស, និងសមាជិកការិយាល័យនយោបាយថ្មី (សមាជិកពេញសិទ្ធិមាន: ហេង សំរិន, ជា ស៊ីម, ហ៊ុន សែន ជាលេខាទី២, សាយ ភូថង, ប៊ូ ថាង, ជា សុទ្ធ, ម៉ែន សំអន, ម៉ាត លី, នៃ ប៉េណា និងសមាជិកជំនួស២រូបទៀត), សមាជិកលេខាធិការដ្ឋាន៥រូប (មានហេង សំរិន, ហ៊ុន សែន, ប៊ូ ថាង, ម៉ែន សំអន, និងនៃ ប៉េណា) ហើយនិងសមាជិក៧រូបនៃគណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យគណៈកម្មាធិការកណ្តាល។ បន្ទាប់ពីកិច្ចប្រជុំសមាជលើកទី៥បានចប់, ការងារចាត់តាំងរបស់គណបក្សត្រូវបានពង្រឹងកាន់តែខ្លាំង។ បក្សនេះបានអះអាងថានៅចុងឆ្នាំ១៩៨៦ វាមានសមាជិកទៀងទាត់ជាង១០,០០០នាក់ និងសមាជិកឈរឈ្មោះចំនួន៤០,០០០នាក់ ដែលត្រូវគេកំពុងសំអិតសំអាងសម្រាប់ចូលក្នុងឋានៈសាមញ្ញៗ។ ដល់ឆ្នាំ១៩៩០, សមាជិកការិយាល័យនយោបាយរួមមានដូចជាលោកហេង សំរិន (អង្គលេខាធិការ), ជា ស៊ីម, ហ៊ុន សែន, ជា សុទ្ធ, ម៉ាត លី, [[ទៀ បាញ់]], ម៉ែន សំអន, ងួន ញ៉ិល, ស ខេង, ប៊ូ ថាង, នៃ ប៉េណា, សាយ ឈុំ, និងសមាជិកជំនួសមាន ស៊ីង ស៊ុង, ស៊ីម កា, ប៉ុល សារឿន។ សមាជិកលេខាធិការដ្ឋានមាន ហេង សំរិន, សាយ ភូថង, ប៊ូ ថាង, ម៉ែន សំអន, និងស ខេង។ === ការដឹកនាំរបស់លោកហ៊ុន សែន (១៩៩១–បច្ចុប្បន្ន) === នៅឆ្នាំ១៩៩១, គណបក្សនេះបានប្តូរឈ្មោះមក'''គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា''' ('''CPP''') នៅក្នុងអំឡុងដំណើរការសន្តិភាពនិងការផ្សះផ្សាដែលឧបត្ថមដោយ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]។ សមាជិកការិយាល័យនយោបាយនិងលេខាធិការដ្ឋានបានក្លាយជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ថ្មីដោយលោកជាស៊ីមជាប្រធាន និងលោកហ៊ុនសែនជាអនុប្រធាន។ ទោះបីចាក់ឫសចូលក្នុងសង្គមនិយមមែន, ប៉ុន្តែគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាមិនមែនខ្វាក់ខាងមនោគមវិជ្ជាទេ។ តាមពិត, គណបក្សប្រជាជនតែងតែរកវិធីសាស្រ្តជាក់ស្តែងដើម្បីការពារនិងលើកស្ទួយផលប្រយោជន៍ជាតិនិងបក្ស។ ឧទាហរណ៍, គណបក្សប្រជាជនបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការចរចារកិច្ចសន្តិភាពប្រទេសកម្ពុជា, ដែលជាហេតុនាំឱ្យមានការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសនៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១ និងការបង្កើត[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទី២]]។ អ្នកធ្វើកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចជាតិភាគច្រើនគឺក្រុមមេដឹកនាំគណបក្សប្រជាជន ដើម្បីជំរុញប្រទេសកម្ពុជាឱ្យឆ្ពោះទៅរកសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរីនិងសមាហរណកម្មតំបន់។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់គណបក្សប្រជាជន ប្រទេសកម្ពុជាបានប្រែក្លាយពីប្រទេសដែលហែកហួរដោយសង្គ្រាមទៅជាប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតទាបក្នុងឆ្នាំ២០១៦។ គោលបំណងរបស់បក្សគឺចង់ប្រែក្លាយប្រទេសកម្ពុជាឱ្យក្លាយទៅជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៣០ និងប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ២០៥០។ តាមមនោគមវិជ្ចា, មេដឹកនាំគណបក្សប្រជាជនបានអះអាងថាបក្សខ្លួនបានប្រកាន់យកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យកណ្តាល។ ពួកគេទាំងនោះជឿថាវាជាចំណុចកណ្តាលរវាងអច្ចន្តិកមូលធននិយមនិងអច្ចន្តិកសង្គមនិយម(ហួស) ដោយសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើគុណតម្លៃនិងគោលការណ៍នៃសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសង្គមដែលដើរទន្ទឹមនឹងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី និងការការពារសង្គមនិងបរិស្ថាន ហើយនិងការលើកតម្កើនមនុស្សធម៌តាមបែប[[ព្រះពុទ្ធសាសនា]]។ លោកបណ្ឌិត John Ciorciari បានមានប្រសាសថាគណបក្សប្រជាជននូវតែរក្សារចនាសម្ព័ន្ធកុម្មុយនិស្តខ្លួនដដែរហើយបានបន្ថែមទៀតថា មេដឹកនាំនិងសមាជិកពិសេសៗរបស់បក្សប្រជាជនភាគច្រើនគឺសុទ្ធតែបានមកពី KPRP ទាំងអស់។ ជាមួយគ្នានេះដែរ, លោក ហ៊ុន សែនគឺជាអ្នកដឹកនាំនិងគ្រប់គ្រងបក្ស ទោះបីលោក គ្រាន់តែជាអនុប្រធានបក្សរហូតដល់ឆ្នាំ២០១៥ក៏ដោយ។ នាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែនបានដឹកនាំគណបក្សប្រជាជននេះឆ្ពោះទៅរកការឈ្នះឆ្នោតស្ទើរគ្រប់អាណត្តិបន្ទាប់ពីប្រទេសកម្ពុជាបានផ្លាស់ប្តូរមកជាប្រទេសប្រកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមក។ បក្សនេះបានដណ្តើមកៅអីបានចំនួន៦៤អាសនៈនៃកៅអីសរុបចំនួន១២៣អាសនៈក្នុងរដ្ឋសភាជាតិនាការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៨, ឆ្នាំ២០០៣ បានឈ្នះកៅអីចំនួន៧៣អាសនៈ និងឈ្នះបានកៅអីចំនួន៩០អាសនៈក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០០៨ ដោយទទួលបានសំឡេងគាំទ្រយ៉ាងច្រើនពីចំនួនដ៏ធំបំផុតដែលមិនធ្លាប់មានសម្រាប់ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រដែលមានសំឡេងគាំទ្រ ៥៨%។ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាក៏បានឈ្នះការបោះឆ្នោតក្នុងព្រឹទ្ធសភានាឆ្នាំ២០០៦ផងដែរ។ បក្សប្រជាជនបានបាត់បង់សម្លេងឆ្នោតចំនួន២២អាសានៈទៅបក្សប្រឆាំងក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៣។ នៅឆ្នាំ២០១៨, បក្សប្រជាជនបានដណ្តើមកៅអីបានទាំង១២៥អាសនៈនៅក្នុងរដ្ឋសភា និងដណ្តើមកៅអីបាន៥៨អាសនៈនៃកៅអីសរុបចំនួន៦២អាសនៈនៅក្នុងព្រឹទ្ធសភា។ លោកហ៊ុន សែន, ដែលជារដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, បានកាន់តំណែងជាប្រធានបក្សចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៥មក។ == ថ្នាក់ដឹកនាំបក្ស (១៩៧៩–១៩៩៣) == * [[ហេង សំរិន]]៖ ** អគ្គលេខាធិការបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា (១៩៨១–១៩៩១) ** ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាបដិវត្តន៍ (ក្រោយមកប្ដូរឈ្មោះមក ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ) (១៩៧៩–១៩៩២) * [[ជា ស៊ីម]]៖ ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ (១៩៧៩–១៩៨១) ** ប្រធានរដ្ឋសភា (១៩៨១–១៩៩២) ** ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ (១៩៩២–១៩៩៤) * [[ប៉ែន សុវណ្ណ]]៖ ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ (១៩៧៩–១៩៨១) ** អគ្គលេខាធិការបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍កម្ពុជា (១៩៧៩–១៩៨១) ** នាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨១) * [[ហ៊ុន សែន]]៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស (១៩៧៩–១៩៨៦, ១៩៨៧–១៩៩០) ** ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី (១៩៨១–១៩៨៥) ** នាយករដ្ឋមន្រ្តី (១៩៨៥–១៩៩៣) ** ប្រធានព្រឹទ្ធសភា (២០២៣-បច្ចប្បន្ន) * [[ចាន់ ស៊ី]]៖ ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ (១៩៨១–១៩៨២) ** នាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨១–១៩៨៤) * សាយ ភូថង៖ ** អនុប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ (១៩៧៩–១៩៩៣) * ជា សុទ្ធ៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងផែនការ (១៩៨២–១៩៨៦) ** ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨២–១៩៩២) * ប៊ូ ថង៖ ** ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី (១៩៨២–១៩៩២) ** រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ (១៩៨២–១៩៨៦) * ម៉ាត លី៖ ** អនុប្រធានរដ្ឋសភា<!--ត្រូវការបញ្ជាក់ពីឆ្នាំបម្រើការ--> * គង់ គាំ៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស (១៩៨៦–១៩៨៧) * [[ហោ ណាំហុង]]៖ ** រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេស (១៩៩០–១៩៩៣) == បញ្ជីប្រធានគណបក្ស == {{Infobox official post | post = ប្រធាន | body = គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា | native_name = | insignia = File:Cpplogo.PNG | insigniasize = 100px | insigniacaption = និមិត្តសញ្ញាគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា | flag = | flagsize = 125px | flagcaption = | image = Hun Sen July 2019.jpg | imagesize = 200px | imagecaption = | incumbent = [[ហ៊ុន សែន]] | incumbentsince = ២០ មិថុនា ២០១៥ | department = | style = | status = | type = [[មេដឹកនាំគណបក្ស]] | member_of = | residence = | seat = រាជធានី[[ភ្នំពេញ]], [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] | constituting_instrument = | appointer = | formation = ២៨ មិថុនា ១៩៥១ | first = [[ទូ សាមុត]]<br />{{small|ជាអគ្គលេខាធិការបក្ស}} | last = | abolished = | deputy = | succession = | salary = }} {{colorbox|red}} គ.ប.ប.ក. {{colorbox|#1E90FF}} គ.ប.ក. {|class="wikitable sortable" |- ! class="unsortable" rowspan="2"|<abbr title="Number">ល.រ</abbr><br> ! class="unsortable" rowspan="2" colspan="2"| រូប ! class="unsortable" rowspan="2" style="width:8em;"| នាម<br />{{small|(ឆ្នាំកំណើត–មរណៈ)}} ! class="unsortable" colspan="3"| រយៈពេលកាន់តំណែង ! class="unsortable" rowspan="2"| តំណែងផ្សេងៗ |- ! class="unsortable" style="width:5em;"|ពី ! class="unsortable" style="width:5em;"|ដល់ ! class="unsortable" style="width:5em;"|រយៈពេល |- ! ១ ! style="background-color:red"| | style="text-align:center"|[[File:No image.svg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ទូ សាមុត]]'''</big><br/>{{small|(១៩១៥–១៩៦២)}} | style="text-align:center"|២១ កញ្ញា ១៩៥១ | style="text-align:center"|៣០ កញ្ញា ១៩៦០ | style="text-align:center"|៩ ឆ្នាំ, ៩ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|― |- ! ២ ! style="background-color:red" | | style="text-align:center"|[[File:No image.svg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ប៉ែន សុវណ្ណ]]'''</big><br/>{{small|(១៩៣៦–២០១៦)}} | style="text-align:center"|៥ មករា ១៩៧៩ | style="text-align:center"|៥ ធ្នូ ១៩៨១ | style="text-align:center"|២ ឆ្នាំ, ៣៣៤ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|[[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្រ្តី]] (១៩៨១)<br />[[ក្រសួងការពារជាតិ|រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការពារជាតិ]] (១៩៧៩–១៩៨១) |- ! ៣ ! style="background-color:red" | | style="text-align:center"|[[File:Samdech Heng Samrin 2018 cropped.jpg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ហេង សំរិន]]'''</big><br/>{{small|(កើតឆ្នាំ១៩៣៤)}} | style="text-align:center"|៥ ធ្នូ ១៩៨១ | style="text-align:center"|១៧ តុលា ១៩៩១ | style="text-align:center"|៩ ឆ្នាំ, ៣១៦ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|[[បញ្ជីរាយនាម ប្រមុខរដ្ឋកម្ពុជា|ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាបដិវត្តន៍ប្រជាជន]] (១៩៧៩–១៩៩២) |- ! ៤ ! style="background-color:#1E90FF" | | style="text-align:center"|[[File:Chea Sim 3x4.jpg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ជា ស៊ីម]]'''</big><br/>{{small|(១៩៣២–២០១៥)}} | style="text-align:center"|១៧ តុលា ១៩៩១ | style="text-align:center"|៨ មិថុនា ២០១៥ | style="text-align:center"|២៣ ឆ្នាំ, ២៣៤ ថ្ងៃ | style="text-align:center"|[[បញ្ជីរាយនាម ប្រធានរដ្ឋសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រធានរដ្ឋសភា]] (១៩៨១–១៩៩៣)<br />[[បញ្ជីរាយនាម ប្រមុខរដ្ឋកម្ពុជា|ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ]] (១៩៩២–១៩៩៣)<br />[[បញ្ជីរាយនាម ប្រធានព្រឹទ្ធសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រធានព្រឹទ្ធសភា]] (១៩៩៩–២០១៥) |- ! ៥ ! style="background-color:#1E90FF" | | style="text-align:center"|[[File:Hun Sen July 2019.jpg|80px]] | style="text-align:center"|<big>'''[[ហ៊ុន សែន]]'''</big><br/>{{small|(កើតឆ្នាំ១៩៥២)}} | style="text-align:center"|២០ មិថុនា ២០១៥ | style="text-align:center"|បច្ចុប្បន្ន | style="text-align:center"|{{age in years and days|2015|6|20}} | style="text-align:center"|[[ក្រសួងការបរទេស និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ|រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស]] (១៩៧៩–១៩៨៦, ១៩៨៨–១៩៩០)<br/>[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្រ្តី]] (១៩៨៥–២០២៣) ប្រធាន[[ព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា]] (២០២៣-បច្ចុប្បន្ន) |- |} == អង្គការ == គណបក្សនេះត្រូវបានដឹកនាំដោយគណៈកម្មាធិការអចិន្រ្តៃយ៍ដែលមានសមាជិកទាំងអស់ ៣៤ នាក់ដែលជាទូទៅត្រូវបានគេហៅថាការិយាល័យនយោបាយ។ សមាជិកបច្ចុប្បន្ន (ជាមួយនឹងមុខតំណែងពួកគេ) រួមមានដូចជា: :#[[ហ៊ុន សែន]] (ប្រធាន) :# [[ហេង សំរិន]] (ប្រធានកិត្តិយស) :# [[ស ខេង]] (អនុប្រធាន) :# [[សាយ ឈុំ]] (ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍) :# សាយ ភូថង :# ប៊ូ ថង :# [[ទៀ បាញ់]] :# [[ម៉ែន សំអន]] :# [[ងួន ញ៉ិល]] :#នៃ ប៉េណា :#[[ស៊ីម កា]] :#កែ គីមយ៉ាន :#ប៉ុល សារឿន :#គង់ សំអុល :#អ៊ីម ឈុនលឹម :#ឌិត មន្ទី :#ជា ចាន់តូ :#អ៊ុក រ៉ាប៊ុន :#[[ជាម យៀប]] :#ឯក សំអុល :#សោម គឹមសូគ៌ :#ឃួន សុដារី :#ប៉ែន បញ្ញា :#ឆាយ ថន :#[[ហោ ណាំហុង]] :#[[ប៊ិន ឈិន]] :#[[គាត ឈន់]] :#យីម ឆៃលី :#[[ទេព ងន]] :#គន់ គីម :#[[មាស សុភា]] :#[[នេត សាវឿន]] == លទ្ធផលនៃការបោះឆ្នោត == === ការបោះឆ្នោតសកល === {| class=wikitable style=text-align:center ! rowspan="2" | ឆ្នាំបោះឆ្នោត ! rowspan="2" | ប្រធានគណបក្ស ! rowspan="2" | បេក្ខជន ! colspan="3" | សម្លេងឆ្នោត ! colspan="2" | អាសនៈ ! rowspan="2" | ចំណាត់លេខ ! rowspan="2" | រដ្ឋាភិបាល |- ! # ! % ! ± ! # ! ± |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ ឆ្នាំ១៩៨១|១៩៨១]] | colspan="2"| [[ប៉ែន សុវណ្ណ]] | ២,៨៩៨,៧០៩ | ៩០.៣ |''ថ្មី'' |{{Composition bar|117|117|hex={{Cambodian People's Party/meta/color}}}} |''ថ្មី'' |{{increase}} ទី ១ | {{yes2|[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា|គ.ប.ប.ក.]]}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី១ ឆ្នាំ១៩៩៣|១៩៩៣]] | rowspan="5"| [[ជា ស៊ីម]] | rowspan="5"| [[ហ៊ុន សែន]] | ១,៥៣៣,៤៧១ | ៣៨.២ |{{decrease}} ៥១.២ |{{Composition bar|51|120|hex=#1e90ff}} |{{decrease}} ៦៦ |{{decrease}} ទី ២ | {{yes2|[[គណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច|ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច]]–ប្រជាជន–[[គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យសេរីនិយមព្រះពុទ្ធសាសនា|គ.ប.ស.ព.]]–[[ម៉ូលីណាកា]]}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី២ ឆ្នាំ១៩៩៨|១៩៩៨]] | ២,០៣០,៧៩០ | ៤១.៤ |{{increase}} ៣.២ |{{Composition bar|64|122|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១៣ |{{increase}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន–[[ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច]]}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៣ ឆ្នាំ២០០៣|២០០៣]] | ២,៤៤៧,២៥៩ | ៤៧.៣ |{{increase}} ៥.៩ |{{Composition bar|73|123|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ៩ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន–ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៤ ឆ្នាំ២០០៨|២០០៨]] | ៣,៤៩២,៣៧៤ | ៥៨.១ |{{increase}} ១០.៨ |{{Composition bar|90|123|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១៧ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន–ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ ឆ្នាំ២០១៣|២០១៣]] | ៣,២៣៥,៩៦៩ | ៤៨.៨ |{{decrease}} ៩.៣ |{{Composition bar|68|123|hex=#1e90ff}} |{{decrease}} ២២ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន}} |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៦ ឆ្នាំ២០១៨|២០១៨]] | colspan="2"|[[ហ៊ុន សែន]] | ៤,៨៨៩,១១៣ | ៧៦.៨ |{{increase}} ២៨.០ |{{Composition bar|125|125|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ៥៧ |{{steady}} ទី ១ | {{yes2|ប្រជាជន}} |- |} === ការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ === {| class=wikitable style=text-align:center ! rowspan=2|ឆ្នាំបោះឆ្នោត ! rowspan=2| ប្រធានគណបក្ស ! colspan=3| សម្លេងឆ្នោត ! colspan=2| [[ឃុំ សង្កាត់នៃកម្ពុជា|ឃុំ សង្កាត់]] ! colspan=2| [[ក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់]] ! rowspan=2| ចំណាត់លេខ |- ! # ! % ! ± ! # ! ± ! # ! ± |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០០២|២០០២]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/04/33_Result_Report_2002_Commune_Council_Election_in_Cambodia_COMFREL_2002_En_Final.pdf |title=Report on the Commune Council Elections – 3 February 2002 |date=March 2002 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> | rowspan="3" | [[ជា ស៊ីម]] | ២,៦៤៧,៨៤៩ | ៦០.៩ | ''ថ្មី'' | {{Composition bar|1598|1621|hex=#1e90ff}} | ''ថ្មី'' | {{Composition bar|7552|11261|hex=#1e90ff}} | ''ថ្មី'' | {{increase}} ទី ១ |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០០៧|២០០៧]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/04/31_COMFREL_CCE_Final_Report_New.pdf |title=Final Assessment and Report on 2007 Commune Council Elections |date=1 April 2007 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> | ៣,១៤៨,៥៣៣ | ៦០.៨ | {{decrease}} ០.១ | {{Composition bar|1591|1621|hex=#1e90ff}} | {{decrease}} ៧ | {{Composition bar|7993|11353|hex=#1e90ff}} | {{increase}} ៤៤១ | {{steady}} ទី ១ |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០១២|២០១២]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/04/28_Final_Report_Commune_Elections_2012_Final_Final_06_11_2012.pdf |title=Final Assessment and Report on 2012 Commune Council Elections |date=October 2012 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> | ៣,៦៣១,០៨២ | ៦១.៨ | {{increase}} ១.០ | {{Composition bar|1592|1633|hex=#1e90ff}} | {{increase}} ១ | {{Composition bar|8292|11459|hex=#1e90ff}} | {{increase}} ២៩៩ | {{steady}} ទី ១ |- ! [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០១៧|២០១៧]]<ref>{{cite web |url=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://comfrel.org/english/wp-content/uploads/2018/08/275_Final-Assessment-and-Report-on-the-2017-Commune-Council-Elections-in-English-Version.pdf |title=Final Assessment and Report on 2017 Commune Council Elections |date=October 2017 |publisher=Committee for Free and Fair Elections in Cambodia (COMFREL) |website=comfrel.org |accessdate=4 September 2018}}</ref> |rowspan="2"|[[ហ៊ុន សែន]] | ៣,៥៤០,០៥៦ | ៥០.៨ | {{decrease}} ១១.០ | {{Composition bar|1156|1646|hex=#1e90ff}} | {{decrease}} ៤៣៦ | {{Composition bar|6503|11572|hex=#1e90ff}} | {{decrease}} ១,៧៨៩ | {{steady}} ទី ១ |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សា ឃុំ សង្កាត់ ឆ្នាំ២០២២|២០២២]]<ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2022/06/provisional-results-give-cambodian-ruling-party-victory-in-local-elections/|title=Provisional Results Give Cambodian Ruling Party Victory in Local Elections|work=The Diplomat|date=7 June 2022|accessdate=26 មករា 2023}}</ref> |៥,៣៧៨,៧៧៣ |៧៤.៣ |{{increase}} ២៣.៥ |{{Composition bar|1648|1652|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ៤៩២ |{{Composition bar|9376|11622|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ២,៨៧៣ |{{Steady}} ទី ១ |} === ការបោះឆ្នោតព្រឹទ្ធសភា === {| class=wikitable style=text-align:center ! rowspan="2" |ឆ្នាំបោះឆ្នោត ! rowspan="2" | បេក្ខជន ! colspan="3" | សម្លេងឆ្នោត ! colspan="2" | អាសនៈ ! rowspan="2" | ចំណាត់លេខ |- ! # ! % ! ± ! # ! ± |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឆ្នាំ២០០៦|២០០៦]] | rowspan="2" | [[ជា ស៊ីម]] | ៧,៨៥៤ | ៦៩.២ |— |{{Composition bar|45|61|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១៤ |{{steady}} ទី ១ |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឆ្នាំ២០១២|២០១២]] | ៨,៨៨០ | ៧៧.៨ |{{increase}} ៨.៦ |{{Composition bar|46|61|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១ |{{steady}} ទី ១ |- ![[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ឆ្នាំ២០១៨|២០១៨]] |[[សាយ ឈុំ]] | ១១,២០២ | ៩៥.៩ |{{increase}} ១៨.១ |{{Composition bar|58|58|hex=#1e90ff}} |{{increase}} ១២ |{{steady}} ទី ១ |- |} == សូមមើលផងដែរ == * [[រណសិរ្សសាមគ្គីសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជា]] * [[កម្ពុជាសម័យទំនើប]] * [[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា]] * [[នយោបាយនៅកម្ពុជា]] == ឯកសារយោង == {{reflist}} == គន្ថនិទ្ទេស == * Guo, Sujian (2006). ''The Political Economy of Asian Transition from Communism''. Ashgate Publishing, Ltd. {{ISBN|0754647358}} == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://www.cpp.org.kh/ គេហទំព័រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210816121731/https://www.cpp.org.kh/ |date=2021-08-16 }} * [http://www.start.umd.edu/gtd/search/Results.aspx?page=1&casualties_type=&casualties_max=&perpetrator=729&charttype=line&chart=overtime&ob=GTDID&od=desc&expanded=yes#results-table បញ្ជីរាយនាមឧប្បត្តិហេតុដែលបានមកពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានៅលើមូលដ្ឋានទិន្នន័យ START] {{Cambodian political parties}} {{Authority control}} [[Category:គណបក្សនយោបាយនៅកម្ពុជា]][[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គណបក្សនយោបាយ]] tglf76rn9uiddc6s9jqmjf1zvskijxa អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍ 0 42025 339746 338156 2026-08-26T08:58:53Z Asa MILAI 50298 /*កំណែទម្រង់ផែនទី/* 339746 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍ | native_name = อาณาจักรรัตนโกสินทร์ | common_name = សៀម | image_flag = Flag of Siam (1855).svg | image_flag2 = File:Flag of Thailand.svg | flag_type = '''ទង់លើ'''៖ ១៨៣២–១៩១៦</br>'''ទង់ក្រោម'''៖ ១៩១៦–១៩៣២ | image_coat = [[File:Coat of arms of Siam (greater).svg|90px]]<br>[[File:Emblem of Thailand.svg|90px]] | symbol_type = '''[[ត្រាផែនដី]]'''<br>'''លើ'''៖ ១៨៧៣–១៩១០<br>'''ក្រោម'''៖ ១៩១១–១៩៣២ | image_map = Map of the Rattanakosin Kingdom.svg | image_map_caption = វិសាលភាពទឹកដីអាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍ | national_motto = ''สพฺเพสํ สงฺฆภูตานํ สามคฺคี วุฑฺฒิ สาธิกา''<br/>''សាមគ្គី សង្ខារពុទ្ធោណំ សម្មាធិ វុឌ្ឍិ សតិកា''<br/> | national_anthem = &nbsp;จอมราชจงเจริญ<br />ឆោមរាជជុងចំរើន<br />"[[ឆោមរាជជុងចំរើន|ព្រះរាជាមានព្រះជន្មាយុចម្រើនយឺនយូរ]]"<br />(១៨៥២–១៨៧១){{parabr}}{{center|[[File:God Save the King (1927).ogg]]}}<br />สรรเสริญพระบารมี<br/>"[[សរសើរព្រះបារមី|ភ្លេងសរសើរព្រះបារមី]]" (១៨៨៨–១៩៣២)<br/>{{parabr}}{{center|[[File:Thai Royal Anthem - US Navy Band.ogg]]}} | capital_type = រាជធានី | capital = [[បាងកក]] | common_languages = [[ភាសាថៃ|ថៃកណ្ដាល]] (ផ្លូវការ) {{unbulleted list | [[ភាសាថៃខាងជើង|ថៃខាងជើង]] | [[ភាសាថៃខាងត្បូង|ថៃខាងត្បូង]] | [[ភាសាឡាវ|ឡាវ]] | [[ភាសាខ្មែរ|ខ្មែរ]] | [[ភាសាម៉ាឡេ|ម៉ាឡេ]] | [[ភាសាចិន]]<ref>{{cite book |last1=Lieberman |first1=Victor |title=Strange Parallels: Volume 1, Integration on the Mainland: Southeast Asia in Global Context, c.800–1830 (Studies in Comparative World History) |date=2003 |pages=|isbn=978-0521800860|edition=Kindle }}</ref> }} | religion = '''ភាគច្រើន៖''' [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] ([[សាសនារដ្ឋ]])<br/>'''ភាគតិច៖''' [[គ្រិស្តសាសនា]], [[ហិណ្ឌូសាសនា]], [[ឥស្លាមសាសនា]] | government_type = [[មណ្ឌល (ទម្រង់នយោបាយ)|មណ្ឌលប្រព័ន្ធ]] (រហូតដល់ចុងសតវត្សទី១៩)<ref name="ReferenceA">Baker, Chris; Phongpaichit, Pasuk. A History of Thailand Fourth Edition. Cambridge University Press.</ref><br /> [[រាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ការ]] (ពីចុងសតវត្សទី១៩<ref name="ReferenceA">Baker, Chris; Phongpaichit, Pasuk. A History of Thailand Fourth Edition. Cambridge University Press.</ref>–១៩៣២) | title_leader = [[ព្រះមហាក្សត្រថៃ|ព្រះមហាក្សត្រ]] | leader1 = [[ពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក|ព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក]] | year_leader1 = ១៧៨២–១៨០៩ | leader2 = [[ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ|ព្រះពុទ្ធលើសឡានភាល័យ]] | year_leader2 = ១៨០៩–១៨២៤ | leader3 = [[ចេស្ដាបតិន្ទ្រ|ណាំងក្លៅ]] | year_leader3 = ១៨២៤–១៨៥១ | leader4 = [[មង្កុដ]] | year_leader4 = ១៨៥១–១៨៦៨ | leader5 = [[ចុល្លាង្ករណ៍]] | year_leader5 = ១៨៦៨–១៩១០ | leader6 = [[វជិរាវុធ]] | year_leader6 = ១៩១០–១៩២៥ | leader7 = [[ប្រជាធិផុក]] | year_leader7 = ១៩២៥–១៩៣៥ | deputy1 = [[មហាសុរសិង្ហនាថ]] (ដំបូង) | year_deputy1 = ១៧៨២–១៨០៣ | deputy2 = [[វិជ័យជាញ]] (ក្រោយ) | year_deputy2 = ១៨៦៨–១៨៨៥ | title_deputy = [[វាំងមុខ|ព្រះអនុរាជ]] | event_start = ប្រកាសបង្កើតឡើង | year_start = ១៧៨២ | date_start = ៦ មេសា | event1 = [[សង្គ្រាមភូមា-សៀម (១៧៨៥-១៧៨៦)|សង្គ្រាមទ័ពប្រាំបួន]] | date_event1 = ១៧៨៥–១៧៨៦ | event2 = [[សន្ធិសញ្ញាបួរនេ]] | date_event2 = ១៨២៦ | event3 = [[សង្គ្រាមសៀម-យួន (១៨៤១-១៨៤៥)|សង្គ្រាមសៀម-វៀតណាមនៅកម្ពុជា]] | date_event3 = ១៨៤១–១៨៤៥ | event4 = បស្ចិមភាវូបនីយកម្ម និងជាតិនិយម | date_event4 = ១៨៥១–១៩៣២ | event5 = [[សន្ធិសញ្ញាបូរីង]] | date_event5 = ១៨ មេសា ១៨៥៥ | event6 = [[សង្គ្រាមបារាំង-សៀម]] | date_event6 = ១៨៩៣ | event_end = [[បដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ១៩៣២|បដិវត្តន៍សៀម]] | year_end = ១៩៣២ | date_end = ២៤ មិថុនា | legislature = | currency = {{Plainlist| * [[ផតដួង]] {{small|(រហូតដល់ឆ្នាំ១៩០៤)}} * [[បាតថៃ|ទីកុល]] {{small|(ពីឆ្នាំ១៩០៤)}} }} | stat_year1 = ដើមសតវត្សទី១៩<ref>{{cite book |last1=Lieberman |first1=Victor |title=Strange Parallels: Volume 1, Integration on the Mainland: Southeast Asia in Global Context, c.800–1830 (Studies in Comparative World History) |date=2003 |page=295 |isbn=978-0521800860|edition=Kindle}} "Siam's population must have increased from c. 2,500,000 in 1600 to 4,000,000 in 1800."</ref><ref>{{cite book |title=Thailand, economy and politics |date=1995 |publisher=Kuala Lumpur; New York : Oxford University Press |isbn=978-967-65-3097-4 |url=https://archive.org/details/thailandeconomyp0000pasu_w7w9/page/8/mode/2up?view=theater}}</ref><ref>{{cite book |last1=Baker |first1=Chris |last2=Phongpaichit |first2=Pasuk |title=A History of Thailand |date=7 April 2022 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-009-01483-0 |pages=26 |url=https://books.google.com/books?id=sxNkEAAAQBAJ }}</ref> | stat_pop1 = ១,០០០,០០០ - ៤,០០០,០០០ | stat_year2 = ១៩២៩<ref>{{cite web |title=Number of population in Thailand : 1911 - 1990 census years |url=http://web.nso.go.th/eng/en/stat/poph/popt1.htm |website=web.nso.go.th |publisher=National Statistical Office |access-date=19 សីហា 2023 |date=2004 |archive-date=24 មីនា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324131319/http://web.nso.go.th/eng/en/stat/poph/popt1.htm |url-status=dead |archivedate=2022-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220324131319/http://web.nso.go.th/eng/en/stat/poph/popt1.htm }}</ref> | stat_pop2 = ១១,៥០៦,២០៧ | p1 = អាណាចក្រធនបុរី | flag_p1 = Flag of Thailand (Ayutthaya period).svg | p2 = នគរឈៀងម៉ៃ | flag_p2 = Seal of Chiang Mai (1802–1899).png | p3 = ព្រះរាជាណាចក្រវៀងច័ន្ទន៍ | flag_p3 = Flag of the Kingdom of Vientiane (1707–1828).svg | p4 = ព្រះរាជាណាចក្រហ្លួងព្រះបាំង | flag_p4 = Flag of the Kingdom of Luang Phrabang (1707-1893).svg | p5 = ព្រះរាជាណាចក្រចម្ប៉ាស័ក្តិ | flag_p5 = Flag of the Kingdom of Champasak (1713-1947).svg | p6 = អាណាចក្រនគរស្រីធម្មរាជ | flag_p6 = Seal Nakhon Si Thammarat.png | s1 = ថៃ | flag_s1 = Flag of Thailand.svg | s2 = ម៉ាឡេស៊ីប៊្រីតានិក | flag_s2 = Flag of the United Kingdom.svg | s3 = សហភាពឥណ្ឌូចិន | flag_s3 = }} {{Contains Thai text|compact=yes}} '''អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍''' ([[ភាសាសៀម|សៀម]]៖ อาณาจักรรัตนโกสินทร์) (ប្រកប៖ អា-ណា-ចាក់ រ័ត-តា-ណាក់-កូ-ស៊ីន) ឬ '''រាជអាណាចក្រសៀម''' (ราชอาณาจักรสยาม) គឺជា​ឈ្មោះ​ដែល​គេ​ប្រើ​ដើម្បី​សម្ដៅលើព្រះ​នគរ​ថៃ​ទី​បួន និង​បច្ចុប្បន្ន​នៅក្នុង[[ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ]] (​ដែល​កាលនុះត្រូវបានស្គាល់​ថា ​សៀម​)។ អាណាចក្រនេះបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៨២ បន្ទាប់ពីបឋមក្សត្រនៃ[[រាជវង្សចក្រី]]គឺ [[ពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក|ព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក]]បានស្ថាបនាក្រុងរតនកោសិន្ទ្រ៍ ([[បាងកក]]) ឡើងជារាជធានីថ្មីនៃប្រទេសសៀម។ អត្ថបទនេះនឹងគ្របដណ្តប់លើកាលសម័យនៃអាណាចក្រនេះរហូតដល់[[បដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ១៩៣២]]។ អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍មានវិសាលភាពទឹកដីដ៏ធំទូលំទូលាយដោយបានគ្របដណ្តប់លើ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] ឡាវ [[រដ្ឋសាន]] និងនគរ[[ជនជាតិម៉ាឡេ|ម៉ាឡេ]]មួយចំនួននៅប៉ែកខាងជើង។ អាណាចក្រនេះត្រូវបានស្ថាបនាឡើងដោយ[[ពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក|ព្រះបាទរាមាទី១]] នៃ[[រាជវង្សចក្រី]]។ ដំណាក់កាលដំបូងនៃសម័យនេះរួមមាន ការបង្រួបបង្រួមអំណាចក្រុងរតនកោសិន្ទ្រ៍ និងជម្លោះសង្គ្រាមសាមាយិកជាមួយ[[មីយ៉ាន់ម៉ា|ភូមា]] និង[[វៀតណាម]]។<ref>{{cite book |last1=Lieberman |first1=Victor B. |last2=Victor |first2=Lieberman |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, C 800-1830 |date=14 May 2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-511-65854-9 |url=https://books.google.com/books?id=vQl2AQAACAAJ }}</ref> ដំណាក់កាលបន្ទាប់ គឺការធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយមហាអំណាចអាណានិគមអង់គ្លេសនិងបារាំង ដែលជាដើមហេតុនាំឱ្យសៀមក្លាយជារដ្ឋប្រទេស[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]តែមួយគត់ដែលមិនធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមពួកអឺរ៉ុបណាមួយ។<ref> {{cite web |url = http://www.globalsecurity.org/military/world/thailand/history-rattanakosin.htm |title = Rattanakosin Period (1782 -present) |publisher = GlobalSecurity.org |accessdate = 1 November 2015 |archive-url = https://web.archive.org/web/20151107223323/http://www.globalsecurity.org/military/world/thailand/history-rattanakosin.htm |archive-date = 7 វិច្ឆិកា 2015 |df = dmy-all }} </ref> សម្រាប់រឿងផ្ទៃក្នុងវិញ នគរនេះបានវិវត្តខ្លួនទៅជារដ្ឋប្រទេសដ៏ទំនើបមួយដោយសារការធ្វើអន្តរកម្មអត់ឈប់ឈរជាមួយមហាអំណាចលោកខាងលិចនៅក្រៅព្រំដែនរបស់ខ្លួន។ នៅក្នុងសម័យកាលក្រុងរតនកោសិន្ទ្រ៍នេះផងដែរ ប្រទេសសៀមបានឆ្លងកាត់ការអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនដូចជា៖ វឌ្ឍនភាពសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គម ភាពលូតលាស់នៃពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេស ការលុបបំបាត់ចោលនូវទាសូបនិយភាព និងពង្រីកវិស័យអប់រំឱ្យមានដល់ប្រជាជនទូទៅ។ ក៏ប៉ុន្តែ ភាពបរាជ័យក្នុងការធ្វើកំណែទម្រង់នយោបាយសំខាន់ៗមួយចំនួនបាននាំឱ្យមាន[[បដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ១៩៣២|បដិវត្តន៍]]ផ្ទុះឡើង និងជាលទ្ធផល សៀមត្រូវបោះបង់ចោលនូវរបបរាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ការ ហើយមកប្រកាន់យករបប[[រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៣២។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == === ដើមសម័យក្រុងរតនកោសិន្ទ្រ៍ (១៧៨២–១៨៥៥) === ==== ស្ថាបនកម្មទីក្រុងបាងកក ==== [[File:Buddha Yodfa Chulaloke portrait.jpg|thumb|upright|left|ព្រះឆាយ៉ាលក្ខណ៍ ព្រះចៅពញាចក្រី ដែលមានព្រះរាជនាមថា ព្រះ[[ពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក]] ឬព្រះរាមាទី១។]] ព្រះបាទចក្រីបានសោយរាជ្យក្រោមព្រះរាជនាមថា ព្រះរាមាធិបតី ប៉ុន្តែជាទូទៅគេច្រើនស្គាល់ទ្រង់ថា ព្រះ[[ពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក|រាមាទី១]]។ ទ្រង់បានផ្លាស់ព្រះរាជអាសនៈពីក្រុង[[ធនបុរី ]]នៅត្រើយខាងលិចនៃ[[ទន្លេចៅព្រះយា]] មកត្រើយខាងកើត នៅម្ដុំភូមិ[[បាងកក|បាងមកុក]]។ ព្រះអង្គបានលើករាជធានីឆ្លងទន្លេបែបនេះក៏ព្រោះតែទីកន្លែងថ្មីជាទីតាំងយុទ្ធសាស្រ្តដ៏ល្អប្រសើរក្នុងការការពារខ្លួនពីការឈ្លានពានរបស់ភូមាមកពីភាគខាងលិច ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត តំបន់នេះត្រូវបានការពារដោយទឹកទន្លេនៅប៉ែកខាងលិច និងដោយប្រឡាយតៗគ្នានៅភាគខាងជើង ខាងកើត និងខាងត្បូង។ កាលបរិច្ឆេទស្ថាបនាជាផ្លូវការនៃទីក្រុងបាងកកគឺស្ថិតនៅថ្ងៃទី២១ ខែមេសា ឆ្នាំ១៧៨២ ហើយព្រះរាមាទី១ ក៏បានធ្វើព្រះរាជពិធីរាជាភិសេកដ៏តូចមួយឡើងនៅក្នុងឆ្នាំដដែរ។<ref name=":3">{{Cite book|author=David K. Wyatt|title=Thailand: A Short History|url=https://archive.org/details/thailandshorthis0000wyat|publisher=Silkworm Books|year=2004|edition=2nd|page=}}</ref> ព្រះអង្គទ្រង់បាន​ស្ថាបនា[[រាជវង្សចក្រី]]ឡើង ហើយ​បាន​តែងតាំង​ប្អូនប្រុស​របស់​ទ្រង់ជា​[[វាំងមុខ|ព្រះ​អនុរាជ]] ដោយមានព្រះនាមថា [[មហាសុរសិង្ហនាថ|សុរសិង្ហនាថ]]។ នៅឆ្នាំ១៧៨៣ កំពែងក្រុងបាងកកត្រូវបានសាងសង់រួចរាល់ដោយធ្វើអំពីដុំឥដ្ឋដែលបានយកពីរាជធានីអយុធ្យាចាស់។<ref name=":3" /><ref name="Rama I" /> កម្មករខ្មែរ និងឡាវ<ref name="Rama I" />ត្រូវបានចាត់ប្រើប្រាស់ឱ្យជីកគោបុរៈពីរាជធានីចាស់នោះមកបាងកក។ [[ព្រះបរមមហារាជវាំង|ព្រះរាជវាំងធំ]] និង[[វត្តព្រះកែវ]]ត្រូវបានសាងសង់រួចរាល់នៅក្នុងឆ្នាំ១៧៨៤ ហើយ[[ព្រះកែវមរកត|ព្រះពុទ្ធរូបកែវមរកត]]ត្រូវបានគេប្តូរចេញពី[[វត្តអរុណ]]មកតម្កល់នៅវត្តព្រះកែវក្នុងបរិវេណព្រះបរមរាជវាំង។ នៅឆ្នាំ១៧៨៥ ព្រះបាទរាមាទី១ បានធ្វើពិធីរាជាភិសេកពេញផ្លូវការ ហើយបានប្រទានឈ្មោះឱ្យក្រុងថ្មីថា "រតនកោសិន្ទ្រ៍" មានន័យថា "រតនៈរបស់ព្រះឥន្ទ្រ"<ref name=":5" /> ដែលចង់សម្ដៅទៅលើព្រះពុទ្ធកែវមរកតនោះឯង។ ==== ភ្លើងសង្គ្រាមជាមួយភូមា ==== {{Main|សង្គ្រាមភូមា-សៀម (១៧៨៥-១៧៨៦)|សង្គ្រាមភូមា–សៀម (១៧៩២–១៧៩៤)|សង្គ្រាមភូមា–សៀម (១៨០២–១៨០៥)|សង្គ្រាមភូមា–សៀម (១៨០៩–១៨១២)}} ទោះជាសម័យកាលថ្មីក៏ដោយ ប្រទេសភូមា​​នូវតែបន្ត​គំរាម​កំហែង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ដល់អត្ថិភាពនៃ​រដ្ឋ​នគរសៀម​។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៧៨៥ ព្រះបាទ[[បុឌផឹយ៉ា]]នៃ[[រាជវង្សកូនបោន]]បានលើកទ័ពដ៏ធំមហិមាមកឈ្លានពានប្រទេសសៀមតាមទិសដៅចំនួនប្រាំដោយគេតែងហៅសង្គ្រាមនេះថា [[សង្គ្រាមភូមា-សៀម (១៧៨៥-១៧៨៦)|សង្គ្រាមទ័ពប្រាំបួន]]។ សង្គ្រាមបង្ហូរឈាមឥតឈប់ឈរជាច្រើនទសវត្សរ៍មកនេះបាននាំឱ្យសៀមបាត់បង់ប្រជាជនជាច្រើន ហើយរាជការសៀមអាចកេណ្ឌទ័ពសរុបបានតែ ៧០,០០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ<ref name="Rama I" /> ដើម្បីតទល់នឹងកងកម្លាំងភូមាដែលមានចំនួនរហូតដល់ទៅ ១៤៤,០០០ នាក់ឯណោះ។ ព្រះអង្គម្ចាស់សុរសិង្ហនាថបានដឹកនាំកងទ័ពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ទ្រង់ទៅកម្ចាត់កងទ័ពធំរបស់ព្រះបាទបុឌផឹយ៉ានៅក្នុងសមរភូមិឡាត់យ៉ានៃ[[ខេត្តកញ្ចនបុរី]]ក្នុងឆ្នាំ១៧៨៦។ នៅឯ​ភាគ​ខាង​ជើងវិញ ភូមា​បាន​នាំទ័ពមកឡោមព័ទ្ធ​ក្រុង[[​លំប៉ាង]] ប៉ុន្តែត្រូវព្រះអង្គ[[កាវីឡា]]ដែលជាអភិបាលក្រុងនាពេលនោះចេញប្រឆាំងការពារក្រុងលំប៉ាងអស់រយៈពេលជាង ៤ ខែទើបកងកម្លាំងសង្គ្រោះពីក្រុងបាងកកមកដល់។ នៅប៉ែកខាងត្បូងវិញ [[ថោវទេពក្សត្រី ថោវស្រីសុន្ទរ|នាងចាន់ និងមុក]]បានដឹកនាំទ័ពការពារក្រុងថាឡាង ([[ក្រុងភូកេត|ភូកេត]]) ពីភូមានៅក្នុងឆ្នាំ១៧៨៦។ ក្រោយពីយុទ្ធនាការរបស់ខ្លួនមិនសូវទទួលបានផលអ្វីមកវិញ ព្រះបាទបុឌផឹយ៉ាក៏បានបញ្ជូនបុត្រារបស់ទ្រង់ដែលជាព្រះឧបរាជនាម[[ថាតូមីនស]]ទៅវាយលុកខេត្តកញ្ចនបុរីដោយផ្តោតលើទិសដៅតែមួយ។ ព្រះបាទរាមាទី១ និងព្រះសុរសិង្ហនាថបានកម្ចាត់ទ័ពរបស់ព្រះឧបរាជភូមានៅអំឡុង[[យុទ្ធនាការថាឌីនដែង]]នៅចន្លោះឆ្នាំ១៧៨៦–១៧៨៧។ បន្ទាប់ពីទទួលបានជ័យជម្នះដ៏ធំសម្បារលើភូមា សៀមក៏កើតមានមហិច្ឆតាបើក[[សង្គ្រាមភូមា–សៀម (១៧៩២–១៧៩៤)|ការវាយប្រហារ]]លើ[[តំបន់តានីនថាយី|តំបន់ឆ្នេរតានីនថាយី]]<ref name="Rama I" /><ref name=":17">{{Cite book|last=Phraison Salarak (Thien Subindu)|first=Luang|title=Intercourse between Burma and Siam as recorded in Hmannan Yazawindawgyi|date=25 July 1919|location=Bangkok}}</ref><ref name=":18">{{Cite journal|last=Low|first=James|date=1835|title=History of Tenasserim|url=https://archive.org/details/jstor-25207466|journal=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland}}</ref> ដែលត្រូវជាអតីតទឹកដីនគរអយុធ្យា។ ព្រះបាទរាមាទី១ បានលើកទ័ពទៅឡោមព័ទ្ធក្រុង[[តាវយ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៧៨៨<ref name="Rama I" /> ប៉ុន្តែមិនបានលទ្ធផលជោគជ័យឡើយ។ មកដល់ឆ្នាំ១៧៩២ ទេសាភិបាលភូមានៅតាវយ និង[[ម្យី]]បានភៀសខ្លួនចូលមកប្រទេសសៀម<ref name="Rama I" /><ref name=":18" /> ខណៈដែលសៀម​​ចូល​​កាន់​កាប់​តំបន់តានីនថាយីជា​បណ្ដោះអាសន្ន។ តែមិនយូរប៉ុន្មាន នៅអំឡុងពេលដែលរាជការសៀមកំពុងរៀបចំផែនការលុកលុយតំបន់ភូមាក្រោម<ref name="Rama I" /> ព្រះបាទបុឌផឹយ៉ាក៏បញ្ជូនព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះអង្គព្រះនាមថាតូមីនសនោះឱ្យទៅដណ្តើមយកតំបន់តានីនថាយីមកវិញ។<ref name=":17" /> ជាលទ្ធផល សៀមត្រូវបានទទួលរងបរាជ័យក្រោមថ្វីដៃរបស់ភូមានៅក្នុងសមរភូមិក្រុងតាវយនៃឆ្នាំ១៧៩៣ ហើយក៏បានប្រគល់ឆ្នេរតានីនថាយីដែលខ្លួនប៉ុនប៉ងនោះទៅឱ្យភូមាវិញ។<ref name=":18" /> ស្ដេចភូមានៅតែបន្តប៉ុនប៉ងចង់វាយដណ្ដើមយកតំបន់លាននាដែលកំពុងគ្រប់គ្រងដោយចៅ[[កាវីឡា]]<ref name=":17" /> ដូច្នេះភូមាក៏បានបើកការវាយលុកមកលើក្រុងឈៀងម៉ៃនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៩៧ និងម្តងទៀតក្នុងឆ្នាំ១៨០២<ref name=":3" /> ដោយចៅកាវីឡាបានការពារក្រុងឈៀងម៉ៃបានទាំងពីរពេលជាមួយទ័ពជំនួយបន្ថែមរបស់ព្រះសុរសិង្ហនាថ។<ref name="Rama I" /> ដើម្បីលុបបំបាត់ឥទ្ធិពលរបស់ភូមាពីក្នុងតំបន់<ref>{{Cite book|last=Baker|first=Chris|title=A History of Thailand|url=https://archive.org/details/historyofthailan00bake|publisher=Cambridge University Press|date=20 Apr 2005}}</ref> ទ័ពរបស់សៀមក៏បានបន្តទៅវាយដណ្ដើមក្រុង[[ឈៀងសែន]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៨០៤ ដែលកាលនុះត្រូវជាបន្ទាយដ៏សំខាន់មួយរបស់អាជ្ញាធរភូមានៅប្រចាំតំបន់លាននា។ ជ័យជំនះរបស់សៀមលើភូមាបាននាំឱ្យសៀមអាចពង្រីកឥទ្ធិពលគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួននៅតំបន់ភាគខាងជើងឆ្ពោះទៅរកក្សត្របុរីនៃតំបន់តៃគឺ [[រដ្ឋឆៃទុង|ឆៃទុង]] និង[[ជាំងហុង]]។ កាវីឡានៃឈៀងម៉ៃបានបញ្ជូនកម្លាំងទៅវាយលុកឆៃទុងនៅឆ្នាំ១៨០២ ហើយបានកាន់កាប់នគរតូចៗមួយចំនួននៅក្បែរនោះក្នុងឆ្នាំ១៨០៥។<ref name=":3" /> ព្រះសុរសិង្ហនាថបានចូលទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៨០៣ ដែលជាហេតុនាំឱ្យព្រះរាមាទី១ លើកបុត្រារបស់ទ្រង់ព្រះនាម ឥស្សរសុនថន<ref name=":3" /> ជាព្រះវាំងមុខនៅឆ្នាំ១៨០៦។ ព្រះរាមាទី១ បានចូលព្រះទិវង្គតនៅក្នុងឆ្នាំ១៨០៩ ហើយព្រះអង្គឥស្សរសុនថនក៏បានឡើង​សោយរាជ្យ​​ជា​ព្រះបាទ​[[ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ|រាមា​ទី២]]។<ref name=":3" /> ដោយឃើញបែបនេះ ព្រះបាទបុឌផឹយ៉ាក៏ឆ្លៀតយកឱកាសទៅផ្តួចផ្តើមការឈ្លានពានចូលទឹកដីសៀមម្តងទៀតនៅតាមតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រអង់ដាម៉ង់។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អាជ្ញាធរនៅទីក្រុងបាងកកបានបញ្ជូនកម្លាំងទ័ពទៅរំដោះតំបន់ដែលភូមាចូលឈ្លានពាន ប៉ុន្តែដោយសារមានបញ្ហាខាងផ្លូវដឹកជញ្ជូន ក៏តំបន់នោះបានធ្លាក់ទៅក្រោមភូមានៅក្នុងឆ្នាំ១៨១០។<ref name="Rama I" /><ref>{{Cite journal|last=Gerini|first=G.E.|date=1905|title=Historical Retrospect of Junkceylon Island|journal=Journal of the Siam Society}}</ref> តែទោះ​ជា​យ៉ាង​ក្ដី សៀម​នៅ​តែ​អាច​វាយបណ្តេញ​ទ័ពភូមា​ចេញ​ពីតំបន់នោះបាននៅទីបញ្ចប់។ ការលុកលុយរបស់ភូមាមកលើភូកេតនៅក្នុងឆ្នាំ១៨០៩–១៨១០ គឺជាការឈ្លានពានចុងក្រោយបង្អស់របស់ភូមាចូលទឹកដីសៀមនៅក្នុងកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ។ ====ជួរសមរភូមិខាងកើត៖ កម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម==== {{Main article|សមរភូមិសាកើម–ស្វាយមុត|ឧទ្ទាមកម្មកម្ពុជា (១៨១១–១៨១២)|ឧទ្ទាមកម្មឡាវ (១៨២៦–១៨២៨)|សង្គ្រាមសៀម–វៀតណាម (១៨៣១–១៨៣៤)|សង្គ្រាមសៀម–វៀតណាម (១៨៤១–១៨៤៥)}} នៅពេលដែលសៀមបាន[[សង្គ្រាមសៀម–ឡាវ (១៧៧៨–១៧៧៩)|វាយយករាជធានីវៀងច័ន្ទន៍]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៧៧៩ ព្រះនគររបស់ឡាវទាំងបីគឺ [[ព្រះរាជាណាចក្រហ្លួងព្រះបាំង|ហ្លួងព្រះបាំង]] [[ព្រះរាជាណាចក្រវៀងច័ន្ទន៍|វៀងច័ន្ទន៍]] និង[[ព្រះរាជាណាចក្រចម្ប៉ាស័ក្តិ|ចម្ប៉ាស័ក្តិ]]ក៏បានធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀមភ្លាមៗ។ អង្គក្សត្រនៃនគរឡាវទាំងបីនោះគឺ ព្រះអង្គ[[នន្ទសេន]] [[ឥន្ថាវង្ស]] និង[[អនុវង្ស]] ត្រូវបានសៀមចាប់ព្រះកាយទៅទីក្រុងបាងកក ទុកជាចំណាប់ខ្មាំង។<ref>{{Cite book|last=Ngaosyvathn|first=Mayoury|title=Paths to Conflagration: Fifty Years of Diplomacy and Warfare in Laos, Thailand, and Vietnam|publisher=Cornell University Press|date=6 August 2018}}</ref> នៅឆ្នាំ១៧៨២ ព្រះបាទរាមាទី១ បានតែងតាំងព្រះចៅនន្ទសេនជាព្រះមហាក្សត្រនៃក្រុងវៀងចន្ទន៍ ប៉ុន្តែនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៩៥ ព្រះនន្ទសេនក៏ត្រូវបានសៀមដករាជអំណាច<ref name=":4" /> ដោយសារតែមានបទចោទប្រកាន់អំពីទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយ[[រាជវង្សតៃសឺន]] ហើយចៅឥន្ថាវង្សក៏ត្រូវបានលើកឱ្យសោយរាជ្យបន្ត។ ព្រះឥន្ថាវង្សបានសោយទិវង្គតនៅក្នុងឆ្នាំ១៨០៤ ហើយត្រូវបានព្រះអនុវង្សបន្តស្នងរាជ្យតំណែង។<ref>{{Cite book|last=Askew|first=Marc|title=Vientiane: Transformations of a Lao Landscape|url=https://archive.org/details/vientianetransfo0000aske|publisher=Routledge|date=7 Dec 2006}}</ref> យមរាជបែន ដែលជាអភិជនខ្មែរម្នាក់មានទំនោរទៅរកសៀម បានធ្វើរដ្ឋប្រហារមួយដើម្បីផ្តួលរំលំ និងសម្លាប់រាជានុសិទ្ធខ្មែរនិយមយួនកាលនុះនាម [[ចៅហ្វាទឡ្ហៈមូ|ទឡ្ហៈមូ]] នៅឆ្នាំ១៧៨៣។ ភាពវឹកវរ និងចលាចលដែលបានកើតឡើងភ្លាមៗនោះបានបណ្តាលឱ្យយមរាជបែននាំយកព្រះ[[អង្គអេង]]ដែលនូវជាកុមារនៅឡើយ ទៅទីក្រុងបាងកក។ ព្រះបាទ​រាមា​ទី១​ ក៏បាន​តែង​តាំង​យមរាជ​បែន​ជា​ [[ចៅពញាអភ័យធីបែសបែន]]។ នៅឆ្នាំ១៧៨៣ [[យ៉ា ឡុង|ង្វៀន ហ្វុកអាញ់]] បានមកដល់ទីក្រុងបាងកក ដើម្បីសុំទីជ្រកកោនពីចលនាឧទ្ទាមតៃសឺននៅវៀតណាម។ នៅឆ្នាំ១៧៨៤ កងកម្លាំងសៀមបានវាយលុកចូល[[ទីក្រុងព្រៃនគរ]]ដើម្បីលើកង្វៀន ហ្វុកអាញ់ជាព្រះអធិរាជវៀតណាមឡើងវិញ ប៉ុន្តែសៀមត្រូវបានទទួលបរាជ័យនៅក្នុង[[សមរភូមិសាកើម–ស្វាយមុត]]ដោយថ្វីដៃពួកយួនតៃសឺន។ នៅឆ្នាំ១៧៨៩ អាភ័យធីបែសបែន បានចូលកាន់កាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងក្លាយជាព្រះរាជានុសិទ្ធិគ្រប់គ្រងប្រទេស។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំដដែរនោះ ង្វៀន ហ្វុកអាញ់បានវាយដណ្ដើមទីក្រុងព្រៃនគរដោយជោគជ័យ និងបានតាំងខ្លួនជាមេដឹកនាំនៃវៀតណាមខាងត្បូង។ នៅឆ្នាំ១៧៩៤ ព្រះបាទរាមាទី១ បានអនុញ្ញាតឱ្យអង្គអេងវិលត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ដើម្បីដឹកនាំប្រទេសជាស្តេច<ref name=":3" /> តែត្រូវតែងតាំងអាភ័យធីបែសបែនជាស្ដេចត្រាញ់នៃ[[ខេត្តបាត់ដំបង]] និង[[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]] ហើយខេត្តទាំងពីរត្រូវស្ថិតនៅក្រោមអភិបាលកិច្ចរបស់សៀមផ្ទាល់។ ព្រះអង្គអេងបានសោយទិវង្គតនៅក្នុងឆ្នាំ១៧៩៦ ហើយត្រូវបានព្រះរាជបុត្ររបស់ទ្រង់ព្រះនាម [[ព្រះឧទ័យរាជាអង្គចន្ទ|អង្គចន្ទទី២]] ឡើងស្នងរាជសម្បត្តិបន្ត។<ref name=":3" /> ខុសពីព្រះបិតារបស់ទ្រង់ ព្រះអង្គចន្ទទី២ មានទំនោរទៅរកវៀតណាម ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ១៨១១ ប្អូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គមានព្រះនាមថា [[អង្គស្ងួន]] បានធ្វើ[[ឧទ្ទាមកម្មកម្ពុជា (១៨១១–១៨១២)|ការបះបោរ]]ប្រឆាំងនឹងទ្រង់។ កង​ទ័ព​សៀម​បាន​ចល័ត​ពីខេត្ត​បាត់ដំបងសម្រុក​ទៅ[[ភ្នំឧដុង្គ|ក្រុង​ឧដុង្គ]] ដែលជាហេតុនាំឱ្យព្រះអង្គចន្ទទី២ កើតមានការភ័យស្លន់ស្លោ និងបានរត់ភៀសខ្លួនទៅជ្រកកោននៅឯព្រៃនគរ<ref>{{Cite book|last=Cœdès|first=George|title=The Making of South East Asia|publisher=University of California Press|year=1983}}</ref> ក្រោមការការពាររបស់វៀតណាម។ កង​ទ័ព​សៀមនោះបាន​វាយ​កម្ទេច​ក្រុង​ឧដុង្គ<ref name=":3" /> ហើយក៏​ត្រឡប់ទៅប្រទេសសៀមវិញ ខណៈដែលឧត្តមសេនីយ៍វៀតណាមឈ្មោះ [[ឡេ វ៉ាន់យៀក]] បាននាំព្រះអង្គចន្ទមកសោយរាជ្យនៅក្រុង[[ភ្នំពេញ]]តែត្រូវស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលវៀតណាម។<ref>{{Cite book|last=Choi Byung Wook|title=Southern Vietnam under the Reign of Minh Mang (1820–1841): Central Policies and Local Response|publisher=Cornell University Press.|date=31 May 2018}}</ref> នៅវេលាព្រឹកប្រលឹមនៃថ្ងៃទី១៩ ខែមករា, ង្វៀន-ហ៊ូបានបញ្ជូនកងនាវាតូចមួយដោយមានទង់ជាតិសនៅពីលើតំណាងឱ្យការចុះចាញ់ដើម្បីទាក់សៀមឱ្យធ្លាក់ចូលក្នុងអន្ទាក់របស់ខ្លួន។ ដោយទទួលបានជ័យជម្នះជាច្រើនលើកច្រើនសារ សៀមគិតថាវាគឺជាការសូមទទួលចុះចាញ់ពិតប្រាកដ ក៏ចូលទៅធ្វើកិច្ចចរចាក្នុងកូននាវានោះ។ ក្រោយមក កងទ័ពរបស់ហ៊ូក៏នាំគ្នាបើកការវាយប្រហារមកលើទ័ពរបស់សៀមដោយដំបូងបានសម្លាប់បេសកជនសៀមនៅក្នុងនាវាតូចនោះចោល រួចហើយបានបោះសញ្ញាឱ្យទ័ពបម្រុងចេញមកវាយទ័ពសៀមដោយទ័ពសៀមម្នាក់ៗមិននឹកស្មាន់ថាវាគឺជាអន្ទាក់របស់ហ៊ូសោះ។ ជាលទ្ធផល សៀមត្រូវបាត់បង់ទ័ពជាច្រើន សំពៅទាំងប៉ុន្មានរបស់ខ្លួនត្រូវកំទេចខូចខាត ហើយមានកងទ័ពតែ ១,០០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះដែលបានរត់គេចខ្លួនមកដល់សៀមវិញរួច។ ====សេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ និងសាសនា==== [[File:Temple of the Emerald Buddha 2012.JPG|280px|thumb|right|[[វត្តព្រះកែវ (ថៃ)|វត្តព្រះកែវ]] (วัดพระแก้ว) ថតពីក្រៅ[[ព្រះបរមមហារាជវាំង|ព្រះរាជវាំង (ថៃ)]] (พระบรมมหาราชวัง)។]] ជនអន្តោប្រវេសន៍ចិនបានកើនឡើងជាលំដាប់នៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទរាមាទី១ ដោយព្រះអង្គបានរក្សានូវគោលនយោបាយរបស់តាកស៊ីនក្នុងការអនុញ្ញាតឱ្យជនអន្តោប្រវេសន៍ចិនចូលមកធ្វើសេដ្ឋកិច្ចជាមួយ។ ជនជាតិចិនត្រូវអាចគេរកឃើញជាចម្បងនៅក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្មនិងអាជីវកម្មហើយនៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់បុត្រនិងចៅរបស់ទ្រង់ គេបានឃើញថាផ្លូវទឹកទីក្រុងបាងកកគឺពោរពេញទៅដោយ[[សំពៅចិន]]គ្រប់ទំហំនិងខ្នាត។<ref>{{cite book|title=A History of Thailand|year=2005|author=[[Chris Baker (writer)|Chris Baker]], [[Pasuk Phongpaichit]]|pages=[https://archive.org/details/historyofthailan00bake/page/32 32–33]|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0-521-81615-7|url=https://archive.org/details/historyofthailan00bake/page/32}}</ref> [[File:PB Grand Palace Bangkok.jpg|thumb|left|250px|[[វត្តព្រះកែវ (ថៃ)|វត្តព្រះកែវ]], ជាស្នាព្រះហស្ថដ៏មានតម្លៃមួយរបស់ព្រះបាទរាមាទី១។]] រាមាទី១ បានផ្លាស់រាជធានីពីធនបុរីមកត្រើយមួយខាងទៀតនៃទន្លេហើយក៏បានវិវត្តមកក្លាយជាទីក្រុង[[បាងកក]]សព្វថ្ងៃ។ ក្នុងរយៈពេលពីរបីឆ្នាំដំបូងបន្ទាប់ពីផ្លាស់រាជធានីមកបាងកក ព្រះអង្គបានចំណាយពេលវេលាត្រួតពិនិត្យមើលដំណើរនៃការសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងរបស់ទ្រង់ ជាពិសេសគឺវត្តព្រះកែវនោះឯងដែលត្រូវជាទីកន្លែងដែលរូបបដិមា[[ព្រះកែវមរកត]]តម្កល់ទុក។ ក្រោយពីបានកសាងក្រុងរួចហើយ ព្រះអង្គក៏ចាប់ប្រារព្ធពិធីដាក់នាមឱ្យរាជធានីថ្មីរបស់ទ្រង់។<ref>{{cite book|title=Sculptures from Thailand: 16.10.82–12.12.82, Hong Kong Museum|author=Urban Council|pages=33|publisher=[[University of California]]|isbn=|author-link=Urban Council}}</ref> ក្នុងឆ្នាំ១៨០៤ ព្រះបាទរាមាទី១ បានចាប់ផ្តើមចងក្រង'[[ច្បាប់ត្រាទាំង ៣]]' ដែលក្នុងនោះរួមមានច្បាប់ចាស់ៗដែលបានបន្សល់ទុកតាំងពីសម័យអយុធ្យាមកម្លេះ។<ref name="JSS_043_1c">{{cite journal|last1= Dhani Nivat|first1= Prince|year= 1955|title= The Reconstruction of Rama I of the Chakri Dynasty|journal= Journal of the Siam Society|volume= 43|issue= 1|publisher= Siam Society Heritage Trust|url= http://www.siamese-heritage.org/jsspdf/1951/JSS_043_1c_PrinceDhaniNivat_ReconstructionOfRamaI.pdf|accessdate= 17 January 2013|quote= First page of the Law Code of 1805|archive-url= https://web.archive.org/web/20161018212459/http://www.siamese-heritage.org/jsspdf/1951/JSS_043_1c_PrinceDhaniNivat_ReconstructionOfRamaI.pdf|archive-date= 18 តុលា 2016|df= dmy-all}}</ref>{{rp|9, 30}}) ព្រះអង្គក៏បានចាប់ផ្តើមធ្វើកំណែទម្រង់រដ្ឋាភិបាល និងបែបផែននៃភាពជាក្សត្រផងដែរ។ [[File:WatPhraKeaw Ramayana Chariot.JPG|thumb|275px|"[[ហនុមាន]]នៅលើរទេះសេះ" គំនូសគូរលើជញ្ជាំងវត្តព្រះកែវ។]] រាមាទី១ ទ្រង់បានធ្វើកំណែទម្រង់សំខាន់ៗខាងសាសនាមានដូចជា ការស្តារនូវវិន័យសីលធម៌សម្រាប់ព្រះសង្ឃឡើងវិញព្រោះថាចាប់តាំងពីនគរអយុធ្យាបានដួលរលំមក វិន័យសីលធម៌របស់ព្រះសង្ឃបានចាប់ផ្តើមចុះខ្សោយបន្តិចម្តងៗ។ ពេលដែលទ្រង់បានឡើងសោយរាជ្យ ព្រះសង្ឃថៃភាគច្រើនគឺមិនសូវមានស្មារតីជឿលើជំនឿអ្វីទៀតឡើយ។ ដូច្នេះ ព្រះបាទរាមាទី១ បានបង្កើតច្បាប់មួយដែលតម្រូវឱ្យព្រះសង្ឃណាដែលមានបំណងចង់និមន្តទៅរៀនបន្ថែមនៅក្រុងបុរីផ្សេង ព្រះសង្ឃនោះនឹងត្រូវមានវិញ្ញាបនប័ត្រផ្ទាល់របស់ខ្លួនដើម្បីបញ្ជាក់ថាពួកគេបានបួសត្រឹមត្រូវនិងនៅមានជំនឿដិតជាប់ជាមួយនឹងសាសនាព្រះពុទ្ធ។<ref name=Tarling-1999>{{cite book|title=The Cambridge History of Southeast Asia|url=https://archive.org/details/chronologyorigi01munsgoog|author=Nicholas Tarling|year=1999|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0-521-35505-2|author-link=Nicholas Tarling}}</ref>{{rp|221-222}} ព្រះរាជាទ្រង់បានតែងតាំង[[សម្តេចព្រះសង្ឃរាជថៃ|សម្តេចសង្ឃរាជ]]ដំបូងបង្អស់សម្រាប់[[ព្រះពុទ្ធសាសនានៅថៃ|សាសនាព្រះពុទ្ធ]]ហើយសម្តេចមានទំនួលខុសត្រូវដូចជា ធានាថាច្បាប់របស់ព្រះមហាក្សត្រនឹងរក្សាជាប់ជាមួយនឹងព្រះសង្ឃពុទ្ធសាសនា។<ref name=Tarling-1999 />{{rp|222}} រាមាទី១ គឺជាអ្នកដែលជម្រុញឱ្យមានការបកប្រែ[[ភាសាបាលី]]បុរាណនិងគម្ពីរព្រះត្រៃបិដកទាំងប៉ុន្មានដែលបានបាត់បង់ទៅដោយសារការលុកលុយរបស់ភូមាមកជាភាសាសៀមឡើងវិញ។ ព្រះអង្គក៏បាននិពន្ធរឿង[[រាមកេរ្តិ៍]]តាមទៅបែបវប្បធម៌និងប្រពៃណីថៃផងដែរ។<ref name=Tarling-1999 />{{rp|221}} រាមាទី១ បានបង្កើតទំនាក់ទំនងសារជាថ្មីជាមួយនឹងពួកវ៉ាទីកង់និងគ្រិស្តសាសនិក។ អ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាដែលត្រូវបានគេបណ្តេញចេញនៅក្នុងរជ្ជកាលតាកស៊ីនត្រូវបានគេអញ្ជើញឱ្យត្រឡប់មកប្រទេសសៀមវិញ ហើយសកម្មភាពអ្នកឃោសនាសាសនាកាតូលិកក៏បានបន្តនៅប្រទេសថៃ។ ចំនួនអ្នកកាន់សាសនាកាតូលិកក្នុងតំបន់បានកើនឡើងជាលំដាប់រហូតដល់រាប់ពាន់នាក់បន្ទាប់ពីព្រះវិហាររបស់ពួកគេបានទទួលការការពារនិងសេរីភាពនៅក្នុងការផ្សព្វផ្សាយជំនឿម្តងទៀត។<ref>{{Cite web |url=http://www.sspxasia.com/Newsletters/2002/Oct-Dec/Catholic_Church_in_Thailand.htm |title=Archived copy |access-date=17 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170506093556/http://www.sspxasia.com/Newsletters/2002/Oct-Dec/Catholic_Church_in_Thailand.htm |archive-date=6 ឧសភា 2017 |df=dmy-all }}</ref> ===សន្តិភាព (១៨០៩–១៨២៤)=== [[File:Buddha Loetla Nabhalai portrait.jpg|thumb|upright|ព្រះឆាយ៉ាលក្ខណ៍ ព្រះបាទ[[ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ]] (ព្រះរាមាទី២)]] {{Main article|ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ}} នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទ[[ពុទ្ធលើសឡានភាល័យ]] (រាមាទី២) ដែលទ្រង់ត្រូវជាបុត្ររបស់រាមាទី១ គឺមិនសូវមានព្រឹត្តិការណ៍អ្វីធំដុំកើតឡើងនោះទេ។ ក្នុងពេលនោះ គ្រួសាររាជវង្សចក្រីគឺមានអំណាចគ្រប់គ្រងលើគ្រប់វិស័យដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយរដ្ឋាភិបាល — ទាំងអស់នេះគឺដោយសារតែព្រះបាទរាមាទី១ មានរាជបច្ឆាញាតិរហូតដល់ទៅ ៤២ អង្គហើយប្អូនប្រុសរបស់ទ្រង់ (ព្រះឧបរាជ) មាន ៤៣ អង្គ ចំណែកឯរាមាទី២ វិញគឺមានរហូតដល់ទៅ ៧៣ អង្គ។ រាជបច្ឆាញាតិភាគច្រើនគឺត្រូវជាកូនចៅរបស់ស្រីស្នំព្រះរាជា (ពោលគឺគ្មានឈាមរាជវង្ស) ដែលជាហេតុនាំឱ្យពួកគេគ្មានសិទ្ធិទទួលមរតករាជបល្ល័ង្ក ដូច្នេះ ព្រះរាជាក៏ចាត់ឱ្យពួកគេចូលធ្វើការក្នុងវិស័យរដ្ឋាភិបាល។ ក្នុងរជ្ជកាលរបស់សម្តេចព្រះរាមាទី២ នេះដែរ ប្រទេសសៀមក៏ចាប់កើតមានជម្លោះបន្តិចបន្តួចជាមួយនឹងវៀតណាមក្រោយពីវៀតណាមបានលេបត្របាក់ទឹកដីមួយផ្នែកធំនៃកម្ពុជាហើយលេចឡើងជាមហាអំណាចថ្មីនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ក្នុងរយៈកាលនេះ ឥទ្ធិពលលោកខាងលិចក៏ជ្រាបចូលបន្តិចម្តងៗចូលក្នុងប្រទេសសៀមដែរ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៧៨៦ [[ក្រុមហ៊ុនឥណ្ឌាខាងលិចប្រឺតាញ]]បានសម្រេចកាន់កាប់តំបន់[[ប៉េណាំង]] (ភាគខាងត្បូងប្រទេសសៀម) ហើយក្នុងឆ្នាំ១៨១៩ ពួកគេក៏ស្ថាបនាក្រុង[[សិង្ហបុរី]]។ មិនយូរប៉ុន្មាន ពួកអង់គ្លេសក៏ក្លាយមហាអំណាចលោកខាងលិចថ្មីដែលមានឥទ្ធិពលច្រើនជាគេនៅប្រទេសសៀមជំនួសឱ្យពួកព័រទុយកាល់និងហុល្លង់។ អង់គ្លេសក៏ចាប់ប្រឆាំងនឹងប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចរបស់សៀមដែលក្នុងនោះ៖ អាជីវកម្មផ្តាច់មុខត្រូវបានកាន់កាប់ដោយសមាជិកគ្រួសាររាជវង្សនិងមុខជំនួញនានាត្រូវស្ថិតក្រោមការយកពន្ធតាមអំពើចិត្ត។ នៅឆ្នាំ១៨២១ [[ក្រុមហ៊ុនឥណ្ឌាខាងលិច]]បានបញ្ជូនអ្នកតំណាងម្នាក់ឈ្មោះ[[ចន ក្រលហ្វឺត]]ទៅចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មថ្មីជាមួយនឹងប្រទេសសៀម។<ref>{{cite web|url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=7813138|title=The Crawford Papers — A Collection of Official Records relating to the Mission of Dr. John Crawfurd sent to Siam by the Government of India in the year 1821|date=1971|page=285|publisher=Cambridge Journals Online|work=Cambridge.org|accessdate=27 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150927143143/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=7813138|archive-date=27 September 2015|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=27 កញ្ញា 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150927143143/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=7813138}}</ref> ====សិល្បៈ និងអក្សរសាស្ត្រ==== [[File:Sunrise on Hat Saikaew, Koh Samet.jpg|thumb|250px|right|បដិមាករ[[ព្រះអភ័យមនី]]នៅ[[កោះសាមីត]]។]] {{Main article|ប្រា ស៊ុនថនវូហាន}} រាមាទី២ គឺជាអង្គក្សត្រដែលស្រឡាញ់វិជ្ជាសិល្បៈនិងអក្សរសាស្ត្រ។ ព្រះអង្គគឺជាកវីដ៏ឆ្នើមមួយរូបហើយមានសមត្ថភាពសរសេរកំណាព្យល្អៗជាច្រើន។ ដូច្នេះហើយបានជាគេដាក់រហសនាមឱ្យព្រះអង្គថា"ស្តេចកំណាព្យ"។ ដោយសារតែបរិបាលភាពរបស់រាមាទី២ កវីដ៏ពូកែម្នាក់ឈ្មោះស៊ុនថន ភូក៏ត្រូវព្រះអង្គតែងតាំងពីឋានៈជា"ឃុន"ទៅ"ព្រះ" (ប្រា ឬ បូជាចារ្យ (''พระ''))។ ស៊ុនថនគឺជាអ្នកដែលនិពន្ធកំណាព្យថៃដ៏ប្រជាប្រិយមួយចំណងជើងថា[[ព្រះអភ័យមនី]] (พระอภัยมณี)។ រាមាទី២ បាននិពន្ធឡើងវិញនូវអក្សរសិល្ប៍ប្រជាប្រិយជាច្រើនពីរជ្ជកាលព្រះបាទរាមាទី១។ ស្នាដៃនិពន្ធរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានប្រជាជនថៃជាច្រើនកោតសរសើរ ឧទាហរណ៍៖ រឿងរាមកេរ្តិ៍ (ថៃ) និងរបាំល្ខោនមួយចំនួន...។ ព្រះអង្គក៏ជាវាទកៈ (អ្នកលេងភ្លេង) ដ៏ប្រពៃម្នាក់ផងដែរ ជាពិសេសគឺឧបករណ៍ភ្លេងដែលមានខ្សែ (ឧទាហរណ៍៖ ទ្រ)។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ទ្រង់ថែមទាំងមានវិជ្ជាជាអ្នកចម្លាក់ទៀតផង រូបសំណាក់ព្រះពុទ្ធមួយអង្គនៅ[[វត្តអរុណ]] (ផ្នែកមុខ) គឺត្រូវបានឆ្លាក់ដោយព្រះបាទរាមាទី២ ផ្ទាល់។ ដោយសារតែស្នាព្រះហស្ថខាងផ្នែកសិល្បៈដ៏អស្ចារ្យរបស់ទ្រង់ គេក៏បានចាត់ទុកថ្ងៃចម្រើនជន្មាយុព្រះអង្គជា"ទិវាសិល្បៈជាតិ" ដែលប្រារព្ធធ្វើឡើងដើម្បីជាការគោរពរំលឹកដល់សិល្បករទាំងឡាយដែលបានចូលរួមចំណែកក្នុងការថែរក្សាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌នៃរាជអាណាចក្រថៃ។ ===ការបង្រួបបង្រួម (១៨២៤–១៨៥១)=== [[File:Rama III.jpg|thumb|left|upright|រូបបដិមាព្រះចៅ[[ចេស្ដាបតិន្ទ្រ|ណាង់ក្លៅ]] (ព្រះបាទរាមាទី៣)។]] ព្រះរាមាទី២ បានចូលទិវង្គតនៅក្នុងឆ្នាំ១៨២៤ ហើយត្រូវបុត្ររបស់ព្រះអង្គនាម'ចេស្ដាបតិន្ទ្រ'ឡើងស្នងរាជ្យសម្បត្តិបន្តក្រោមព្រះនាមថ្មីថា'សម្តេចព្រះណាង់ក្លៅ' ឬអាចហៅជាទូទៅបានថា'ព្រះរាមាទី៣'។ ចំណែកឯប្អូនរបស់ចេស្តាបតិន្ទ្រព្រះនាម[[មង្កុដ]]ត្រូវបាន"ជម្រុញ"ឱ្យបួសជាព្រះសង្ឃដែលជាហេតុនាំឱ្យព្រះអង្គលែងមានសិទ្ធិចូលរួមក្នុងកិច្ចការនយោបាយ។ នៅឆ្នាំ១៨២៥ ពួកអង់គ្លេសនៅឥណ្ឌាបានបញ្ជូនបេសកជនមួយរូបទៀតឈ្មោះ[[ហិនរី ប៊ឺនី]]មកទីក្រុងបាងកក។ អង់គ្លេសនាពេលនោះបានដាក់បញ្ចូលភូមាក្រោមអាណានិគមរបស់ខ្លួនរួចទៅហើយ និងកំពុងពង្រីកការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេនៅតំបន់ម៉ាឡេ។ ព្រះរាជាសៀមមានភាពស្ទាក់ស្ទើរជាខ្លាំងក្នុងការទទួលយកសេចក្តីទាមទាររបស់អង់គ្លេសអំពីរឿងពាណិជ្ជកម្ម ប៉ុន្តែឱវាទរបស់ព្រះអង្គបានទូន្មានប្រាប់ទ្រង់ថា ព្រះអង្គត្រូវតែទទួលនិងធ្វើម្តេចឱ្យពួកអង់គ្លេសវាពេញចិត្ត បើមិនអញ្ចឹងទេនោះ អាណាចក្រសៀមនឹងមានវាសនាដូចគ្នានឹងប្រទេសភូមាដែរ។ ដូច្នេះហើយ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨២៦ សៀមបានចុះលើសន្ធិសញ្ញាពាណិជ្ជកម្មដំបូងបង្អស់ជាមួយនឹងមហាអំណាចលោកខាងលិចដែលគេតែងហៅថា[[សន្ធិសញ្ញាប៊ឺនី]]។ នៅក្រោមសន្ធិសញ្ញាប៊ឺនីនេះ សៀមបានយល់ព្រមបង្កើតប្រព័ន្ធពន្ធដារដូចលោកខាងលិច កាត់បន្ថយពន្ធលើពាណិជ្ជកម្មបរទេស និងលុបចោលនូវឯកាធិភាពមួយចំនួនរបស់គ្រួសាររាជវង្ស។ ជាលទ្ធផល វិស័យពាណិជ្ជកម្មរបស់សៀមបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សហើយជនបរទេសជាច្រើនបានមកតាំងទីលំនៅថ្មីនៅទីក្រុងបាងកក ចំណែកឯឥទ្ធិពលវប្បធម៌លោកខាងលិចក៏កើនរាលដាលជាលំដាប់ផងដែរ។ អាណាចក្រសៀមក៏ក្លាយជារដ្ឋដ៏ទំនើបមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយបានទទួលនូវគ្រឿងសព្វាវុធទាន់សម័យច្រើនជាងមុន។ ការបះបោរមួយនៅឡាវដែលដឹកនាំដោយចៅ[[អនុវង្ស]]ត្រូវសៀមបង្ក្រាបនៅក្នុងឆ្នាំ១៨២៧ ដែលជាដើមហេតុបណ្តាលឱ្យសៀមចូលវាយបំផ្លាញនគរវៀងចន្ទន៍។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ សៀមបានបង្ខំប្រជាជននៅនគរវៀងចន្ទន៍ឱ្យផ្លាស់ទីលំនៅមកតំបន់[[ឥសាន្ត (ថៃ)|ឥសាន្ត]] ហើយបានបែងចែកមឿង (ស្រុក) ឡាវជាក្រុមតូចៗដើម្បីកុំឱ្យកើតមានឧទ្ទាមកម្មនៅពេលខាងមុខទៀត។ ពីឆ្នាំ១៨៤២ ដល់ឆ្នាំ១៨៤៥ សៀមបានយកឈ្នះនៅក្នុងសង្គ្រាមមួយជាមួយនឹងវៀតណាមដែលធ្វើឱ្យការគ្រប់គ្រងរបស់សៀមនៅកម្ពុជាកាន់តែតឹងណែនបន្ថែម។ ស្នាព្រះហស្ថដ៏មានតម្លៃអស្ចារ្យរបស់ព្រះរាមាទី៣ នៅទីក្រុងបាងកក គឺការពង្រីកបរិវេណ[[វត្តផូ]] និងទុកជាទីសក្ការៈថ្មី។ ព្រះរាមាទី៣ តែងចាត់ទុកប្អូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គព្រះនាម'មង្កុដ'ជាអ្នកឡើងស្នងរាជសម្បត្តិបន្តទោះបីជាដឹងថាព្រះសង្ឃមិនអាចកាន់តំណែងជាស្តេចបានក៏ដោយ ហើយម៉្យាងទៀតនោះ មង្កុដគឺមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងចំពោះពួកអង់គ្លេស។ ព្រះអង្គមង្កុដបានប្រើការសំចតជាព្រះសង្ឃរបស់ទ្រង់ដើម្បីទទួលចំណេះដឹងបែបលោកខាងលិចពីអ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាជនជាតិបារាំងនិងអាមេរិក ហើយនិងអ្នកជំនួញអង់គ្លេស។ មង្កុដត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាជនជាតិសៀមដំបូងបង្អស់ដែលទទួលការអប់រំពីលោកខាងលិច។ ព្រះអង្គបានរៀនភាសាអង់គ្លេសនិងអក្សរឡាតាំង ហើយខាងវិជ្ជាវិញគឺព្រះអង្គបានសិក្សាពីវិទ្យាសាស្ត្រនិងគណិតសាស្ត្រ។ អ្នកផ្សព្វផ្សាយសាសនាដែលបង្រៀនព្រះអង្គទាំងនោះបានសង្ឃឹមថាទ្រង់នឹងបរិវត្តទៅជាគ្រិស្តសាសនិកប៉ុន្តែបានទទួលបរាជ័យព្រោះថាមង្កុដគឺជាបុគ្គលដែលប្រកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធយ៉ាងតឹងរឹងនិងជាអ្នកជាតិនិយមសៀមមួយរូប។ មង្កុដបានប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងដែលរៀនសូត្រពីលោកខាងលិចមកដើម្បីពង្រឹងនិងអភិវឌ្ឍន៍ជាតិសៀមនៅពេលដែលព្រះអង្គមានឱកាសបានឡើងគ្រងរាជ្យ។ វាពិតជាច្បាស់ណាស់ថាឯករាជ្យភាពរបស់សៀមនៅអំឡុងទស្សវត្តឆ្នាំ១៨៤០ គឺកំពុងតែសាបទៅៗ៖ ទាំងនេះត្រូវបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុង[[សង្គ្រាមអាភៀនលើកទី១]] រវាងអង់គ្លេសនឹងចិនដែលបានចាប់ផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ១៨៣៩ ហើយបញ្ចប់ទៅវិញក្នុងឆ្នាំ១៨៤២។ នៅឆ្នាំ១៨៥០ អង់គ្លេសនិងអាមេរិកបានបញ្ជូនបេសកជនមកទីក្រុងបាងកកម្តងទៀតដោយលើកនេះបានទាមទារឱ្យមានការបញ្ឈប់រាល់លក្ខខណ្ឌតឹងរឹងទាំងប៉ុន្មានលើវិស័យពាណិជ្ជកម្មរបស់សៀម ការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលបែបបស្ចឹមប្រទេស (លោកខាងលិច) និងជួយរំដោះប្រជាជនរបស់ពួកគេឱ្យរួចផុតពីច្បាប់នៃអាណាចក្រសៀម។ រដ្ឋាភិបាលរបស់សម្តេចព្រះរាមាទី៣ បានបដិសេដនូវការទាមទារនេះដែលធ្វើឱ្យអ្នកស្នងតំណែងបន្តពីទ្រង់អាចស្ថិតនៅក្រោមសម្ពាធដ៏ធ្ងន់។ គេបានឱ្យដឹងថា ខណៈពេលដែលព្រះអង្គជិតចូលព្រះទិវង្គត ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖"សង្គ្រាមជាមួយនឹងភូមាហើយវៀតណាមគឺលែងមានទៀតហើយ ព្រោះពួកវាត្រូវធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់មហាអំណាចបស្ចឹមប្រទេសរួចទៅហើយ។"<ref>{{Cite book |author=David K. Wyatt |title=Thailand: A Short History |url=https://archive.org/details/thailandshorthis0000wyat |edition=2nd|publisher=Silkworm Books |year=2004 |page=[https://archive.org/details/thailandshorthis0000wyat/page/165 165]}}</ref> តាំងពីបានស្ថាបនាចេញមក សេដ្ឋកិច្ចនៃអាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍បានទទួលបានការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែគោលនយោបាយដំបូងរបស់តាកស៊ីនដែលអនុញ្ញាត្តឱ្យពួកឈ្មួញចិនចូលមកធ្វើសេដ្ឋកិច្ចជាមួយ។<ref name=Dilokwanich>{{cite web|last1=Dilokwanich|first1=Malinee|title=A STUDY OF SAMKOK: The First Thai Translation of a Chinese Novel|url=http://www.siamese-heritage.org/jsspdf/1981/JSS_073_0g_MalineeDilokwanich_SamKok_FirstThaiTranslationOfChineseNovel.pdf|website=Siamese Heritage|accessdate=12 January 2018|page=78|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329043331/http://www.siamese-heritage.org/jsspdf/1981/JSS_073_0g_MalineeDilokwanich_SamKok_FirstThaiTranslationOfChineseNovel.pdf|archive-date=29 មីនា 2017|df=dmy-all|archivedate=29 មីនា 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170329043331/http://www.siamese-heritage.org/jsspdf/1981/JSS_073_0g_MalineeDilokwanich_SamKok_FirstThaiTranslationOfChineseNovel.pdf|url-status=dead}}</ref> ក្រៅពីឈ្មួញ កសិករចិនក៏បានធ្វើដំណើរមកប្រទេសសៀមដើម្បីបន្តប្រកបរបរកសិកម្មរបស់ពួកគេផងដែរ អ្នកដឹកនាំប្រទេសសៀមគ្រប់ជាន់ថ្នាក់គឺតែងតែស្វាគមន៍ជនអន្តោប្រវេសន៍ចិនជានិច្ច។ ឈ្មួញចិនមួយចំនួនត្រូវបានតែងតាំងឋានៈជាមន្រ្តីតុលាការសៀមក៏មានផង វប្បធម៌ចិនត្រូវបានទទួលស្គាល់និងផ្សព្វផ្សាយ ស្នាដៃរបស់ជនជាតិចិនជាច្រើនត្រូវបានបកប្រែដោយឥស្សរជនតុលាការជាប់សញ្ជាតិចិន។ ទំនាក់ទំនងរវាងសៀមនឹងចិនគឺមានសភាពល្អប្រសើរខ្លាំង ហើយទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរត្រូវបានបន្តរហូតដល់រជ្ជកាល[[មង្កុដ|ព្រះរាមាទី៤]]។ ===សម័យត្រាស់ដឹង (បំភ្លឺ) (១៨៥១–១៨៦៨)=== [[File:First King of Siam MET DP-573-001 (cropped).jpg|thumb|right|upright|ព្រះឆាយ៉ាលក្ខណ៍ព្រះបាទ[[មង្កុដ]] (ព្រះរាមាទី៤)។]] {{Main|មង្កុដ}} [[File:Flag of Siam (1855).svg|thumb|left|ដំរីសមួយក្បាលនៅលើផ្ទៃពណ៌ក្រហម។ ទង់ជាតិសៀមដែលប្រកាសឱ្យប្រើដោយព្រះរាមាទី៤។|186x186px]] មង្កុដបានឡើងសោយរាជ្យជាព្រះបាទរាមាទី៤ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៥១។ ព្រះអង្គបានប្តេជ្ញាចិត្តថានឹងការពារសៀមកុំឱ្យធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រុមមហាអំណាចអាណានិគមអឺរ៉ុបដោយបង្ខំធ្វើទំនើបកម្មខាងវិជ្ជានិងវិស័យទាំងឡាយណាដែលសៀមខ្សោយខ្លាំង។ ក្រោមទ្រឹស្តី មង្កុដគឺត្រូវជាព្រះមហាក្សត្រផ្តាច់ការ ក៏ប៉ុន្តែអំណាចរបស់ព្រះអង្គគឺមានការកំណត់។ សកម្មភាពដំបូងរបស់ព្រះអង្គក្នុងនាមជាព្រះមហាក្សត្រគឺការប៉ុនប៉ងធ្វើកំណែទម្រង់បង្កើតប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលទំនើបនិងលើកតម្កើងជីវភាពទាសករបំណុល ប៉ុន្តែលទ្ធផលគឺមិនបានដូចការំពឹងទុកឡើយ។ ព្រះរាមាទី៤ គឺជាក្សត្រដែលតែងតែស្វាគមន៍ពួកលោកខាងលិចជានិច្ច ជាពិសេសគឺពួកអង់គ្លេស។ ការណ៍នេះត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងស្តែងនៅឆ្នាំ១៨៥៥៖ នៅពេលដែលអភិបាលទឹកដីហុងកុងលោកចន បោរីងជាមួយនឹងកងកម្លាំងជើកទឹកបានមកដល់ក្រុងបាងកកហើយទាមទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ពាណិជ្ជកម្មសៀមភ្លាមៗ។ ព្រះរាជាសៀមបានយល់ព្រមទៅនឹងការទាមទាររបស់អង់គ្លេសភ្លាមដោយចុះព្រះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាមួយហៅថា[[សន្ធិសញ្ញាបោរីង]]។ សន្ធិសញ្ញានេះបានបន្តឹងពន្ធនាំចូលឱ្យឡើងចំនួន ៣ ភាគរយ លុបចោលនូវភាពផ្តាច់មុខរបស់គ្រួសាររាជវង្សលើវិស័យពាណិជ្ជកម្ម និងផ្តល់ទឹកដីមួយភាគតូចទៅអង់គ្លេស។ ដោយឃើញបែបនេះ មហាអំណាចលោកខាងលិចផ្សេងៗទៀតក៏បានយកត្រាប់តាមអង់គ្លេសហើយទទួលបាននូវលទ្ធផលស្រដៀងៗគ្នា។ មង្កុដក៏ចាប់ផ្តើមយល់ឃើញថាសត្រូវដែលចង់ឆក់យកទឹកដីខ្លួនពិតប្រាកដនោះគឺបារាំង មិនមែនពួកអង់គ្លេសទេ។ ព្រោះថា ពួកអង់គ្លេសគឺមានចំណាប់អារម្មណ៍មកលើប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មច្រើនជាជាងការដាក់អាណានិគមចំណែកឯបារាំងវិញគឺកំពុងតែដើរពង្រីកទឹកដីអាណានិគមរបស់ខ្លួន។ បារាំងបានចូលកាន់កាប់[[ទីក្រុងព្រៃនគរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៨៥៩ ហើយនៅឆ្នាំ១៨៦៧ បារាំងបានសម្រេចកាន់កាប់ភាគខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាមនិងភាគខាងកើតប្រទេសកម្ពុជា។ ព្រះរាមាទី៤ សង្ឃឹមថាអង់គ្លេសនឹងជួយប្រទេសជាតិរបស់ទ្រង់ឱ្យគេចផុតពីអាណានិគមបារាំងប្រសិនបើព្រះអង្គបន្តផ្តល់សម្បទានពាណិជ្ជកម្មដែលត្រូវនឹងអ្វីដែលពួកអង់គ្លេសបានទាមទារ។ ជាលទ្ធផលវាមានរាងស្មុគស្មាញបន្តិចនៅក្រោមរជ្ជកាលស្តេចបន្ទាប់តែទោះជាយ៉ាងណាអង់គ្លេសនូវតែចុះជួយសៀមដោយមើលឃើញថាសៀមអាចជារដ្ឋទ្រនាប់ដែលបំបែក[[ភូមាក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេស|ទឹកដីអង់គ្លេសភូមា]]និង[[សហភាពឥណ្ឌូចិន|ទឹកដីឥណ្ឌូចិនរបស់បារាំង]]។ ===អ្នកកំណែទម្រង់ (១៨៦៨–១៩១០)=== [[File:King Chulalongkorn and Tsar Nicholas II 1897.png|thumb|upright|left|ព្រះឆាយ៉ាលក្ខណ៍ស្តេច[[ចុល្លាង្ករណ៍]] (ព្រះបាទរាមាទី៥) កំពុងអង្គុយក្បែរត្សារ [[នីកូឡាសទី២ (អធិរាជរុស្ស៊ី)|នីកូឡាសទី២ នៃប្រទេសរុស្ស៊ី]]នៅទីក្រុង[[សង់ពីទ័របួរ]]ក្នុងឆ្នាំ១៨៩៧។]] [[File:Coat of arms of Siam (greater).svg|thumb|right|ព្រះលញ្ឆករនៃរាជអាណាចក្រសៀមដែលដាក់ឱ្យប្រើដោយស្តេចចុល្លាង្ករណ៍។ វាគឺជានិមិត្តសញ្ញាជាតិសៀមពីឆ្នាំ១៨៧៨ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩១០។]] {{Main|ចុល្លាង្ករណ៍}} ព្រះរាមាទី៤ បានចូលទិវង្គតនៅក្នុងឆ្នាំ១៨៦៨ ហើយត្រូវបានស្នងរាជ្យបន្តដោយបុត្រាវ័យ ១៥ វស្សារបស់ទ្រង់ព្រះនាមថាស្តេចចុល្លាង្ករណ៍ ([[ចុល្លាង្ករណ៍|ព្រះរាមាទី៥]])។ ព្រះរាមាទី៥ គឺជាអង្គក្សត្រសៀមដំបូងបង្អស់ដែលទទួលបានការអប់រំពេញលេញបែបលោកខាងលិច ព្រះអង្គត្រូវបានបង្រៀនដោយទេសាភិបាលជនជាតិអង់គ្លេសម្នាក់គឺលោកស្រី[[អែនណា លីអូណូវេន]]។ ក្នុងរជ្ជកាលដំបូងរបស់ព្រះអង្គ កិច្ចការទាំងឡាយត្រូវបានកាន់កាប់ជំនួសដោយរាជានុសិទ្ធិមួយរូបឈ្មោះ[[សម្តេចចៅពញាស្រីសុរិយ៉ាវង្សស៍|ស្រីសុរិយ៉ាវង្សស៍]]។ នៅឆ្នាំ១៨៧៣ កិច្ចការទាំងនោះក៏ត្រូវធ្លាក់ក្រោមការកាន់កាប់របស់ព្រះចុល្លាង្ករណ៍វិញ។ ពេលបានកាន់អំណាចពេញលេញ ព្រះរាមាទី៥ ក៏ចាប់បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាឯកជននិងក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ ប្រព័ន្ធតុលាការផ្លូវការ ហើយនិងការិយាល័យសមុច្ច័យ។ ព្រះអង្គបានប្រកាសលុបបំបាត់ចោលជាបណ្តើរៗនូវទាសភាពនិងលក្ខខ័ណ្ឌបន្តឹងបំណុល។ ដំបូងឡើយ អង្គក្សត្រសៀមនិងអ្នកអភិរក្សនិយមជើងចាស់ទាំងឡាយបានសម្រេចក្នុងការហាមឃាត់ព្រះរាជាដ៏វ័យក្មេងពីការធ្វើកំណែទម្រង់ទាំងនោះ ប៉ុន្តែយូរៗទៅ អ្នកទាំងអស់នោះត្រូវបានជំនួសដោយអ្នកថ្មីដែលសុទ្ធតែទទួលបានការអប់រំតាមលោកខាងលិច។ ដោយមានអ្នកថ្មីអមសងខាងព្រះអង្គបែបនេះ កំណែទម្រង់របស់ទ្រង់ក៏ប្រព្រឹត្តិទៅបានសម្រេចដូចបំណងប្រាថ្នា។ នៅឆ្នាំ១៨៨៧ បងប្អូនសាច់ថ្លៃព្រះអង្គព្រះនាម[[តេវ៉ាវង្ស៍ វ៉ារុផ្កាន|តេវ៉ាវង្ស៍]]បានធ្វើទស្សនកិច្ចទៅសិក្សាប្រព័ន្ធរដ្ឋាភិបាលនៅអឺរ៉ុប។ តាមអនុសាសន៍របស់តេវ៉ាវង្ស៍ ព្រះរាជាក៏យល់ព្រមបង្កើតគណៈរដ្ឋមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាល ការិយាល័យសវនកម្ម និងនាយកដ្ឋានអប់រំ។ តំបន់ឈៀងម៉ៃត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាទឹកដីថៃជាផ្លូវការ វិស័យយោធាត្រូវបានរៀបចំឡើងវិញនិងធ្វើទំនើបកម្ម។ [[File:Map of Siam (territorial cessions).svg|thumb|ផែនទីបង្ហាញពីទឹកដីសៀមដែលត្រូវបាត់បង់ ឬត្រូវកាន់កាប់ដោយមហាអំណាចអាណានិគមទៅតាមឆ្នាំ។]] នៅឆ្នាំ១៨៩៣ អាជ្ញាធរបារាំងនៅឥណ្ឌូចិនបានប្រើជម្លោះព្រំដែនខ្នាតតូចដើម្បីបង្កឱ្យមានវិបត្តិធំកើតឡើង។ នាវាចម្បាំងរបស់បារាំងក៏លេចខ្លួនឡើងនៅទីក្រុងបាងកកដោយទាមទារឱ្យសៀមចូលប្រគល់ទឹកដីឡាវនៅខាងកើតនៃ[[ទន្លេមេគង្គ]]។ ព្រះរាមាទី៥ បានទៅអំពាវនាវដល់ចក្រភពអង់គ្លេស ប៉ុន្តែរដ្ឋមន្រ្តីអង់គ្លេសបានប្រាប់ព្រះអង្គឱ្យដោះស្រាយរឿងនោះទៅតាមលក្ខខ័ណ្ឌអ្វីដែលទ្រង់មាន។ កាលណាគ្មានជម្រើស ព្រះរាមាទី៥ ក៏ទទួលយល់ព្រម។ វីរកម្មតែមួយគត់របស់អង់គ្លេសគឺកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយបារាំងក្នុងការរក្សានូវទឹកដីដើមរបស់ថៃ។ ជាលទ្ធផល សៀមត្រូវបោះបង់[[រដ្ឋសាន|តំបន់សាន]]ដែលស្ថិតនៅភាគឥសាន្តនៃប្រទេសភូមាសព្វថ្ងៃទៅឱ្យចក្រភពអង់គ្លេស។ ទោះជាយ៉ាងណាក្តី បារាំងនូវតែបន្តដាក់សម្ពាធមកលើសៀមហើយនៅរវាងឆ្នាំ១៩០៦–១៩០៧ បារាំងក៏បានបង្កើតជម្លោះវិបត្តិទឹកដីម្តងទៀត។ លើកនេះ សៀមត្រូវប្រគល់តំបន់ច្រាំងខាងលិចទន្លេមេគង្គ តំបន់ចម្ប៉ាសាក់នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសឡាវ និងភាគខាងលិចប្រទេសកម្ពុជាមកឱ្យបារាំង។ ចក្រភពអង់គ្លេសក៏ចូលធ្វើអន្តរាគមន៍ដើម្បីកុំឱ្យបារាំងដាក់សម្ពាធបន្ថែមទៀតមកលើសៀមប៉ុន្តែជាការតបស្នងគុណអង់គ្លេសវិញ សៀមត្រូវប្រគល់តំបន់[[កេដា]] [[ភឺលីស]] [[កេឡានតាន]] និង[[តេរេងហ្កានូ]]មកឱ្យអង់គ្លេសនៅក្រោម[[សន្ធិសញ្ញាអង់គ្លេស–សៀម ឆ្នាំ១៩០៩]]។ ទឹកដីដែលបានបាត់បង់ទាំងអស់នេះគឺសុទ្ធតែស្ថិតនៅជាយដែននៃឥទ្ធិពលរបស់អាណាចក្រសៀមនិងមិនដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេផ្ទាល់នោះទេ។ ការបង្ខំឱ្យបោះបង់ចោលទឹកដីទាំងអស់នោះដោយមហាអំណាចអាណានិគមគឺជារឿងដ៏គួរឱ្យអាម៉ាស់បំផុតសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រនិងប្រជាជាតិថៃទាំងមូល។ ទន្ទឹមនឹងនេះដែរ ការធ្វើកំណែទម្រង់ប្រទេសជាតិនូវតែបន្តឥតឈប់ឥតឈរដែលជាហេតុនាំឱ្យសៀមដែលធ្លាប់ជារដ្ឋពឹងផ្អែកលើរបបរាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ការទាំងស្រុងទៅជាប្រទេសជាតិទំនើបទាន់សម័យមួយ។ ដំណើរនេះបានកើនឡើងជាលំដាប់នៅក្នុងរជ្ជកាលបុត្រារបស់ព្រះរាមាទី៥។ ផ្លូវដែកនិងប្រព័ន្ធគមនាគមន៍ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅគ្រប់ទិសទីនៃប្រទេសថៃ។ ដុំមាសត្រូវបានដាក់ឱ្យប្រើជារូបិយវត្ថុ ហើយការប្រើកម្លាំងពលកម្មជាទម្ងន់ត្រូវបានជំនួសមកវិញនូវប្រព័ន្ធពន្ធដារសម័យ។ បញ្ហាដ៏ធំបំផុតគឺកង្វះមន្រ្តីរាជការដែលប្រកបដោយសីលធម៌និងចំណេះដឹងទូទៅ ដោយហេតុនេះហើយទើបសៀមត្រូវប្រគល់តំណែងទាំងនោះទៅជនបរទេសជាបណ្តោះអាសន្នសិន។ សៀមក៏ចាប់កសាងវិទ្យាស្ថានអប់រំនិងសាលារៀននៅទូទាំងផ្ទៃប្រទេសហើយបន្ទាប់មកត្រូវរងចាំនិស្សិតពួកគេរៀនចប់អស់សិនទើបនិស្សិតទាំងនោះអាចឡើងបន្តជាមន្រ្តីរាជការជំនួសឱ្យបរទេសបាន។ ត្រឹមឆ្នាំ១៩១០ និងជាឆ្នាំដែលព្រះរាមាទី៥ ត្រូវចូលព្រះទិវង្គត ប្រទេសសៀមក៏បានក្លាយជាប្រទេសជាតិដ៏ទំនើបមួយនៅក្នុងចំណោមរដ្ឋប្រទេសអធិបតេយ្យទាំងប៉ុន្មាននៅលើពិភពលោក។ ===ដំណាក់កាលក្លាយជារដ្ឋទាន់សម័យ (១៩១០–១៩២៥)=== [[File:King Vajiravudh.jpg|thumb|upright|right|ព្រះឆាយ៉ាលក្ខណ៍ព្រះបាទ[[វជិរាវុធ]] (ព្រះរាមាទី៦)។]] {{Main|រជិរាវុធ}} កំណែទម្រង់មួយរបស់ព្រះរាមាទី៥ គឺការណែនាំនូវច្បាប់ឡើងស្នងរាជ្យតាមបែបបស្ចិមប្រទេស ដូច្នេះនៅឆ្នាំ១៩១០ ព្រះអង្គត្រូវបានបុត្រារបស់ទ្រង់ឡើងស្នងរាជ្យជាសន្តិវិធីដោយមាននាមថា[[រជិរាវុធ|សម្តេចព្រះបាទរាមាទី៦]]។ រជិរាវុធ ឬរាមាទី៦ បានទទួលការអប់រំនៅឯសាលាយោធា[[សាលាយោធាភូមិន្ទសានហឺសត៍|សានហឺសត៍]] និងនៅ[[សកលវិទ្យាល័យអកស៍ហ្វត]]។ គេបានចាត់ទុកព្រះអង្គគឺជាសភាពបុរសម្នាក់នៅ[[សម័យអែដវើដ]]នៃចក្រភពអង់គ្លេស។ នៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះរាមាទី៦ ក៏មានកំណែទម្រង់ខ្លះៗផងដែរក៏ប៉ុន្តែ ទ្រង់គឺនូវតែជាព្រះមហាក្សត្រផ្តាច់ការដែលដើរតួជាប្រមុខគណៈរដ្ឋមន្រ្តីនិងកាន់កាប់ទីភ្នាក់ងារទាំងអស់របស់រដ្ឋជាមួយនឹងសាច់ញាតិរបស់ព្រះអង្គ។ ដោយទទួលបានការអប់រំនិងចំណេះដឹងពីលោកខាងលិច រជិរាវុធដឹងថាប្រទេសជាតិ"ថ្មី"របស់ទ្រង់គឺមិនអាចគម្លៀតចេញពីអំណាចរដ្ឋាភិបាលទាំងស្រុងបានទេ ហើយព្រះអង្គមានជំនឿថា ប្រទេសសៀមគឺនឹងមិនងាយទទួលបាននូវ[[ប្រជាធិបតេយ្យ|លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ]]ពេញលេញស្រួលៗនោះទេ។ តែទោះជាយ៉ាងណា ទ្រង់នូវតែធ្វើទំនើបកម្មជាតិបន្តពីព្រះបិតា។ ទីក្រុងបាងកកក៏ក្លាយជារាជធានីផ្លូវការនៃប្រជាជាតិថ្មីរបស់រជិរាវុធ។ រដ្ឋាភិបាលរបស់ទ្រង់បានចាប់ផ្តើមគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើននៅទូទាំងប្រទេសទោះបីជាមានបញ្ហាខាងហិរញ្ញវត្ថុជាតិក្តី។ ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន ផ្លូវដែក មន្ទីរពេទ្យ និងសាលារៀនត្រូវបានលេចចេញឡើងនៅគ្រប់ជ្រង់ជ្រោយនៃប្រទេសថៃ។ ព្រះរាជាទ្រង់បានបង្កើត''កងអង្គទ័ពខ្លាព្រៃ'' (กองเสือป่า) ដែលជាយោធាប្រតិព័ន្ធមួយរបស់សៀមក្នុងគោលបំណងចង់ដោះស្រាយបុព្វហេតុជាតិ។ ព្រះអង្គថែមទាំងបានបង្កើត[[អង្គការកាយរិទ្ធជាតិថៃ]]ទៀតផងដែលនៅមានអត្ថិភាពរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ ព្រះរាជាបានចំណាយពេលភាគច្រើនធ្វើកិច្ចការទាំងនេះព្រោះទ្រង់ដឹងថាវាជាឱកាសតែមួយគត់ដែលទ្រង់អាចបង្កើតចំណងរវាងខ្លួនព្រះអង្គនឹងពលរដ្ឋដ៏ស្មោះត្រង់របស់ទ្រង់ផ្ទាល់។ ចលនាយោធាប្រតិព័ន្ធរបស់រជិរាវុធបានបាត់ឥទ្ធិពលបន្តិចម្តងៗនៅត្រឹមឆ្នាំ១៩២៧ ប៉ុន្តែត្រូវលើកឡើងមកវិញហើយវិវត្តទៅជា[[កងអង្គទ័ពអ្នកស្ម័គ្រចិត្តការពារ]] ឬអាចហៅថា"កាយរិទ្ធភូមិ" (ลูกเสือบ้าน)។<ref>{{cite web|url=http://www.seasite.niu.edu:85/Thai/Islam_in_Thailand/140_southern_thailand___the_problem_with_paramilitaries.pdf|title=Southern Thailand: The Problem with Paramilitaries|publisher=Asia Report|date=23 October 2007|accessdate=27 September 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120229092046/http://www.seasite.niu.edu:85/Thai/Islam_in_Thailand/140_southern_thailand___the_problem_with_paramilitaries.pdf|archivedate=29 កុម្ភៈ 2012|df=dmy-all}}</ref> [[File:Ananta Samakhom Throne Hall.jpg|thumb|right|[[ព្រះទីនាំងអាណាន់តាសមាគមន៍]]នៅក្រុងបាងកក។]] របៀបរបបដឹកនាំរបស់រជិរាវុធគឺមានលក្ខណៈខុសគ្នាពីព្រះបិតារបស់ទ្រង់។ ជាជាងលើកឡើងនូវក្រុមដឹកនាំថ្មី រជិរាវុធនូវតែបន្តសហការណ៍ជាមួយក្រុមអ្នកដឹកនាំចាស់ៗ (ពោលក្រុមដឹកនាំរបស់ព្រះបិតាទ្រង់) នៅក្នុងរជ្ជកាលដំបូងៗរបស់ព្រះអង្គ។ កិច្ចការងារប្រចាំថ្ងៃភាគច្រើនគឺបានចាត់ឱ្យអ្នកមានបទពិសោធន៍និងអ្នកមានសមត្ថភាពធ្វើ។ សម្រាប់អ្នកទាំងនោះនិងព្រះរាជាផ្ទាល់ សៀមនូវមានកង្វះការអភិវឌ្ឍន៍ផែនការជាតិដូចជាផ្តល់នូវការអប់រំជូនប្រជាជនទាំងមូល ការបង្កើតគ្លីនិកដើម្បីផ្តាល់ថ្នាំវ៉ាក់សាំងដោយឥតគិតថ្លៃដើម្បីបង្ការ[[ជំងឺអុតធំ]] និងការពង្រីកប្រព័ន្ធផ្លូវដែក។ មិនយូរប៉ុន្មាន អ្នកដែលកាន់តំណែងជាន់ខ្ពស់ជើងចាស់ទាំងនោះក៏ត្រូវជំនួសមកវិញដោយសមាជិកថ្មីៗ ហើយគិតត្រឹមឆ្នាំ១៩១៥ សមាជិកគណៈរដ្ឋមន្រ្តីជាងពាក់កណ្តាលគឺសុទ្ធតែជាអ្នកមកថ្មីទាំងអស់។ ====កំណែទម្រង់វិស័យអប់រំ==== ព្រះរាមាទី៦ គឺជាស្តេចសៀមដំបូងគេបង្អស់ដែលបានបង្កើតនូវគំរូរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ ព្រះអង្គចង់ដឹងថាតើប្រទេសសៀមនឹងដើរទៅមុខដូចម្តេចនៅក្រោមប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងបែបបស្ចឹមលោក។ ព្រះអង្គក៏បានប្រទះឃើញនូវគុណសម្បត្តិនៅក្នុងប្រព័ន្ធនោះហើយគិតថាសៀមអាចឈានទៅមុខបន្តិចម្តងៗបាន ប៉ុន្តែមិនអាចទទួលយកបានភ្លាមៗនោះទេ ព្រោះថាប្រជាជនខ្លួនភាគច្រើនមិនមានចំណេះដឹងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីយល់ពីបម្លាស់ប្តូរបែបនេះនោះឡើយ។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៦ វិស័យអប់រំជាន់ខ្ពស់ក៏ចាប់ដំណើរការនៅប្រទេសសៀម។ ព្រះរាមាទី៦ បានបើក[[មហាវិទ្យាល័យរជិរាវុធ]] ហើយនិងសកលវិទ្យាល័យដំបូងគេបង្អស់នៅប្រទេសថៃគឺ[[សាកលវិទ្យាល័យ ចុឡាលុងករណ៍|សកលវិទ្យាល័យចុល្លាង្ករណ៍]]។<ref>{{cite web|author=Bing Soravij BhiromBhakdi|url=http://www.soravij.com/royalty/rama6/rama6.html|title=Rama VI of the Chakri Dynasty|publisher=The Siamese Collection|accessdate=18 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027093258/http://www.soravij.com/royalty/rama6/rama6.html|archive-date=27 តុលា 2016|df=dmy-all}}</ref> <gallery class="central" widths="200px" heights="200px" perrow="3"> File:Vajiravudh College, Thailand, main school building.jpg|អាគារវិជ្ជារៈមង្កុដ, [[មហាវិទ្យាល័យរជិរាវុធ]]។ File:วชิราวุธวิทยาลัย เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร (4).JPG|មហាវិទ្យាល័យរជិរាវុធ។ File:Maha Chulalongkorn B.jpg|អាគារមហាចុល្លាង្ករណ៍, [[សាកលវិទ្យាល័យ ចុឡាលុងករណ៍|សាកលវិទ្យាល័យចុល្លាង្ករណ៍]]។ </gallery> ====សង្គ្រាមលោកលើកទី១==== {{Main article|សៀមនៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១}} {| style="float:left; width:170px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- align="center" |[[File:State Flag of Thailand (1916).svg|170px]] |- align="center" |[[File:Flag of Thailand.svg|170px]] |- | style="padding:0 5px 0 5px; font-size:85%; line-height:14px;"|ព្រះបាទរាមាទី៦ នៃសៀម បានចេញព្រះរាជបញ្ជានៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៧ ថាឱ្យផ្លាស់ប្តូរទង់ជាតិថៃពីទង់ក្រហមដែលមានដំរីសនៅពីលើទៅទង់ដែលមានឆ្នូតពណ៌។<br> |} [[File:Firstworldwar.jpg|thumb|កងកម្លាំងបេសនកម្មសៀមនៅឯទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩១៩។]] ដើម្បីធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងសៀមនឹងអង់គ្លេសកាន់តែជិតស្និទ, នៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៧ ប្រទេសសៀមក៏បានប្រកាសសង្គ្រាមលើប្រទេស[[ចក្រភព អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] និង[[ចក្រភព អូទ្រីស-ហុងគ្រី|អូទ្រីស-ហុងគ្រី]]។ ការចូលរួមរបស់សៀមនៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ បានបណ្តាលឱ្យសៀមទទួលបានអាសនៈមួយនៅឯ[[សន្និសីទសន្តិភាពទីក្រុងវែសៃ]]។ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសរបស់សៀមឈ្មោះ[[តេវ៉ាវង្ស៍ វ៉ារុផ្កាន|តេវ៉ាវង្ស៍]]បានប្រើឱកាសនេះដើម្បីបដិសេដទៅនឹងសន្ធិសញ្ញាទាំងប៉ុន្មានដែលសៀមបានចុះនាសតវត្សទី១៩ និងការស្តារអធិបតេយ្យភាពរបស់សៀមទាំងស្រុងឡើងវិញ។ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានយល់ស្របទៅនឹងសំណើរបស់សៀមនៅឆ្នាំ១៩២០ ហើយក្រោយមក បារាំងនិងអង់គ្លេសនៅឆ្នាំ១៩២៥។ ជ័យជម្នះរបស់សៀមនៅក្នុងសង្គ្រាមលោកនោះបានផ្តល់នូវប្រជាប្រិយភាពជាខ្លាំងដល់ព្រះរាជា ប៉ុន្តែមិនយូរប៉ុន្មាន វាក៏រំសាយទៅវិញដោយសារតែបញ្ហាផ្សេងៗទៀតមានដូចជា ការចំណាយប្រាក់ចំណូលជាតិហួសប្រមាណទៅលើសង្គ្រាមលោកដែលជាហេតុនាំឱ្យកើតមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៩។ ជាតិសៀមក៏កើតមានការព្រួយបារម្ភមួយទៀតបន្ទាប់ពីបានដឹងឮថាព្រះរាជាគឺពុំមានបុត្រាស្នងតំណែង។ រឿងនេះបានបណ្តាលឱ្យមានអស្ថេរភាពដល់រាជាធិបតេយ្យសៀមនាពេលនោះព្រោះតែអវត្តមាននៃរជ្ជទាយាទ។ រជារិវុធ (ព្រះរាមាទី៦) ក៏ចូលព្រះទិវង្គតនៅឆ្នាំ១៩២៥ ក្នុងព្រះជន្មាយុត្រឹម ៤៤ ព្រះវស្សា។ ការចូលទិវង្គតរបស់ព្រះអង្គបានធ្វើឱ្យរាជាធិបតេយ្យនៅប្រទេសសៀមមានភាពចុះខ្សោយជាខ្លាំង។ តែទោះបីជាយ៉ាងណា រជារិវុធត្រូវបានប្អូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាម[[ប្រជាធិផុក]]ឡើងស្នងរាជ្យសម្បត្តិបន្តពីទ្រង់។ ===ទីបញ្ចប់នៃរាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ការ (១៩២៥–១៩៣២)=== [[File:King Prajadhipok portrait photograph.jpg|thumb|right|upright|ព្រះឆាយ៉ាលក្ខណ៍ សម្តេចព្រះបាទ[[ប្រជាធិផុក]] (ព្រះរាមាទី៧) ដែលបានឡើងស្នងរាជ្យបន្តពីបងប្រុសរបស់ព្រះអង្គនៅក្នុងឆ្នាំ១៩២៥។]] {{Main|ប្រជាធិផុក}} ទោះជាមិនបានត្រៀមខ្លួនឡើងសោយរាជ្យជាមុនមែន តែព្រះបាទ[[ប្រជាធិផុក]]ទ្រង់មានគុណសម្បត្តិច្រើនដូចជា៖ មានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ មានភាពប៉ិនប្រសប់ខាងការទូតទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងបរទេស មានភាពរម្យទមនិងមានឆន្ទៈឧស្សាហ៍ព្យាយាមរៀនសូត្រ។ ខុសពីអង្គក្សត្រមុនៗ ព្រះរាមាទី៧ គឺតែងតែអានរាល់ឯកសាររដ្ឋដែលបញ្ជូនមកទ្រង់ ទាំងសេចក្តីប្រតិបាទន៍របស់រដ្ឋមន្រ្តីនិងបដ្ឋាលិខិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ត្រឹមតែរយៈពេលកន្លះឆ្នាំចូលក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គប៉ុណ្ណោះ រដ្ឋមន្រ្តីរបស់អតីតអង្គក្សត្រវជិរាវុធតែចំនួន ៣ នាក់ទេដែលនូវរក្សាតំណែងរបស់ពួកគេបាន ចំណែកឯ ៩ រូបទៀតត្រូវបានជំនួសដោយសមាជិកគ្រួសាររាជវង្សទាំងអស់។ សកម្មភាពនេះបានផ្តល់ទាំងផលប្រយោជន៍និងគុណប្រយោជន៍។ សម្រាប់ផលប្រយោជន៍ កិច្ចការរបស់រដ្ឋាភិបាលនឹងត្រូវអនុវត្តដោយបុគ្គលដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់និងបទពិសោធន៍ច្រើន តែសម្រាប់គុណប្រយោជន៍វិញ វាគឺជាសញ្ញាបង្ហាញពីការវិលត្រឡប់មកវិញនៃអប្បជនាធិបតេយ្យ។ វាពិតជាច្បាស់ណាស់ថា ព្រះបាទប្រជាធិផុកមានគោលបំណងចង់បណ្តេញសមាជិករដ្ឋាភិបាលរបស់វជិរាវុធទាំងអស់ចោលហើយបុគ្គលដែលត្រូវជំនួសតំណែងរបស់អ្នកទាំងនោះវិញគឺជាក្រុមសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សចក្រី ពោលគឺព្រះបាទប្រជាធិផុក ទ្រង់ចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់ព្រះអង្គមានលក្ខណៈដូចនឹងរដ្ឋាភិបាលរបស់ព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍ (ព្រះរាមាទី៥)។ រាល់បញ្ហានៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់បងប្រុសព្រះអង្គត្រូវបានធ្លាក់មកនៅក្នុងដៃទ្រង់ទាំងស្រុង។ វិបត្តិបញ្ហាដែលអាក្រក់ជាងគេបំផុតគឺវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច៖ ហិរញ្ញវត្ថុរបស់រដ្ឋគឺកំពុងស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពច្របូកច្របល់បំផុត ឱនភាពថវិការជាតិត្រូវបានកើនឡើងជាលំដាប់ ហើយដោយមានសមាជិកគ្រួសាររាជវង្សគ្រប់គ្រងប្រទេសបែបនេះ ប្រជាជនថៃរឹតតែមានភាពព្រួយបារម្ភខ្លាំងទៅទៀត។ មិនយូរប៉ុន្មាន សម័យ[[មហាឱនភាព]]ក៏បានមកដល់ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចថៃកាន់តែចុះខ្សោយបន្ថែម។ យ៉ាងជាក់ស្តែង សកម្មភាពដំបូងរបស់ព្រះបាទប្រជាធិផុកក្នុងនាមជាព្រះមហាក្សត្រគឺការបង្កើតនូវ[[ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋសៀម|ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃរដ្ឋ]]ដើម្បីស្តារទំនុកចិត្តទៅលើរាជាធិបតេយ្យ។ ក្រុមប្រឹក្សាឯកជនមួយនេះរួមមានសមាជិកដែលមានបទពិសោធន៍និងមានសមត្ថភាពខ្ពស់បំផុតនៃគ្រួសាររាជវង្សដូចជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃដ៏ចំណានម្នាក់ (និងត្រូវជាដៃស្តាំរបស់ព្រះបាទចុល្លាង្ករណ៍) គឺព្រះអង្គម្ចាស់ដំរង។ បន្តិចម្តងៗ អង្គក្សត្រទាំងនោះក៏កំណត់តំណែងរដ្ឋមន្រ្តីសំខាន់ៗទាំងអស់ឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការកាន់កាប់ផ្តាច់មុខរបស់ពួកគេ។ អង្គក្សត្រទាំងនោះភាគច្រើនយល់ឃើញថាវាគឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកគេនីមួយៗក្នុងការធ្វើកំណែតម្រូវចំពោះកំហុសដែលបន្សល់ពីរជ្ជកាលមុនៗ ប៉ុន្តែសកម្មភាពទាំងអស់នេះមិនសូវជាបានទទួលស្គាល់ដោយប្រជាជនថៃទូទៅនោះទេ។ ដោយមានជំនួយពីក្រុមប្រឹក្សានោះ ព្រះមហាក្សត្រក៏ទទួលបានសម្រេចក្នុងការស្តារស្ថេរភាពសេដ្ឋកិច្ចជាតិឡើងវិញ ប៉ុន្តែក្នុងដំណើរនេះ មន្រ្តីស៊ីវិលមួយចំនួនធំត្រូវបានដកចេញពីតំណែងហើយចំណែកឯអ្នកដែលនៅសល់គឺត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកាត់ប្រាក់ខែអស់ជាច្រើន។ សកម្មភាពនេះគឺទទួលបាននូវការមិនពេញចិត្តជាខ្លាំងពីសំណាក់ក្រុមមន្រ្តីទាំងនោះហើយវាគឺជាកត្តាមួយដែលបង្កឱ្យមានរដ្ឋប្រហារនៃឆ្នាំ១៩៣២ កើតឡើង។ ក្រោយមក សម្តេចប្រជាធិផុកក៏បានបង្វែរចំណាប់អារម្មណ៍របស់ទ្រង់មកលើសំណួរនយោបាយនាពេលអនាគតនៅក្នុងប្រទេសសៀម។ ដោយយកគំរូតាមចក្រភពអង់គ្លេស ព្រះអង្គចង់ឱ្យប្រជាជនសាមញ្ញៗមានសម្លេងនៅក្នុងកិច្ចការប្រទេសជាតិ ដូច្នេះទ្រង់ក៏បានរៀបគម្រោងបង្កើតសភាឡើង។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលបានស្នើឡើងត្រូវបានព្រះរាជាបញ្ជាឱ្យមានការត្រួតពិនិត្យមើលយ៉ាងផ្ទៀងផ្ទាត់ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានបដិសេដដោយទីប្រឹក្សារបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ដោយគេយល់ឃើញថាប្រជាជនថៃគឺមិនទាន់បានត្រៀមខ្លួនសម្រាប់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅឡើយទេ។ ====បដិវត្តន៍==== [[File:Soldiers Siam 1932.gif|thumb|left|ក្រុមទាហានថៃកំពុងឈររងចាំទទួលបញ្ជានៅឯ[[ទីលានព្រះរាជវាំងឌូស៊ីត]]នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៣២។]] {{Main article|បដិវត្តន៍សៀមឆ្នាំ១៩៣២}} នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៣២ ដោយសារតែប្រទេសសៀមកំពុងមានវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរ ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សាក៏ចេញសេចក្តីសម្រេចកាត់បន្ថយការចំណាយរបស់ជាតិហើយក្នុងនោះរួមមានទាំងថវិកាយោធាផងដែរ។ ប្រជាធិផុកទ្រង់ដឹងថាការប្រកាន់គោលនយោបាយបែបនេះនឹងបង្កើតការមិនពេញចិត្តច្រើន ជាពិសេសគឺនៅក្នុងជួរកងទ័ព។ ដូច្នេះហើយបានជាព្រះអង្គបានកោះប្រជុំក្រុមមន្រ្តីពិសេសដើម្បីពន្យល់ពិភាក្សាអំពីមូលហេតុអ្វីបានជាការកាត់បន្ថយការចំណាយនោះគឺជារឿងចាំបាច់និងសំខាន់។ នៅក្នុងសុន្ទរកថារបស់ព្រះអង្គ ទ្រង់បានថ្លែងថា៖ "ខ្លួនខ្ញុំនេះផ្ទាល់គឺមិនដឹងអ្វីអំពីរឿងហិរញ្ញវត្ថុនោះទេ ខ្ញុំគ្រាន់តែស្តាប់តាមយោបល់របស់អ្នកដទៃហើយជ្រើសយកជម្រើសដែលខ្ញុំគិតថាល្អជាងគេប៉ុណ្ណោះ...ប្រសិនបើខ្ញុំរើសជម្រើសណាខុសនោះ ខ្ញុំពិតជាសមនឹងទទួលបានការលើកលែងទោសពីប្រជាជនសៀមណាស់។" គ្មានស្តេចសៀមអង្គណាដែលធ្លាប់ថ្លែងសេចក្តីចេញមកបែបនេះនោះទេតាំងពីរដ្ឋសៀមទំនើបកើតចេញមក។ មនុស្សមួយចំនួនបាននាំគ្នាបកស្រាយថា សុន្ទរកថាដែលបានថ្លែងដោយប្រជាធិផុកនោះគឺមិនដូចអ្វីដែលទ្រង់ស្មាន់នោះទេ វាគឺជាការអំពាវនាវត្រង់ៗឱ្យប្រជាជនថៃមានការយោគយល់និងចូលធ្វើសហប្រតិបត្តិការជាមួយនឹងរដ្ឋាភិបាលទ្រង់។ ពួកអ្នកទាំងនោះយល់ឃើញវាថាជាសញ្ញានៃភាពទន់ខ្សោយនិងជាភ័ស្តុតាងបញ្ជាក់ថាប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរបស់សៀមក្រោមព្រះបាទប្រជាធិផុកដែលនូវតែបន្តរក្សារបបអត្ថាធិបតេយ្យនេះគួរតែលុបបំបាត់ចោលភ្លាម។ ភាពចលាចលផ្នែកនយោបាយនៅឯរាជធានីក៏កើតមានឡើងហើយនៅក្នុងខែមេសា ព្រះរាជាក៏បានយល់ព្រមក្នុងការណែនាំនូវរដ្ឋធម្មនុញ្ញមួយដែលតម្រូវឱ្យទ្រង់ចែករំលែកអំណាចជាមួយនឹងនាយករដ្ឋមន្ត្រី។ តែទោះបីជាយ៉ាងណា វាគឺនូវតែមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកមូលវិវដ្តនៅក្នុងជួរយោធា។ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៣២ ខណៈពេលដែលព្រះរាជាយាងទៅលេងមាត់សមុទ្រ កងពលទីក្រុងបាងកកក៏ចាប់ផ្តើមធ្វើការបះបោរហើយក៏ដណ្តើមអំណាចបានពីព្រះរាជា។ ការបះបោរនោះគឺបានដឹកនាំដោយក្រុមមន្រ្តីចំនួន ៤៩ រូបដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា"[[គណរដ្ឋសាដន]]" (ឬបកប្រែមកថា គណបក្សប្រជាជន)។ រាជាធិបតេយ្យផ្តាច់ការនៅថៃដែលមានអាយុកាលជាង ៨០០ ឆ្នាំក៏ត្រូវបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃនោះ។ ==វប្បធម៌== ===សម្លៀកបំពាក់=== ====ដើមរតនកោសិន្ទ្រ៍==== ដូចនឹងសម័យអយុធ្យាដែរ ទាំងប្រុសទាំងស្រីគឺស្លៀកសំពត់ចងចង្កេះដែរគេតែងហៅថា[[សំពត់ចងក្បិន]]។ សម្រាប់បុរសៗសំពត់ចងក្បិនគឺគេពាក់វាពីត្រឹមចង្កេះរហូតទៅដល់ភ្លៅហើយចំណែកឯស្រ្តីវិញគឺពាក់វាបិតបាំងពីដើមទ្រូងហូរទៅដល់ក្រោមជង្គង់។<ref name="terwiel">{{cite journal|last=Terwiel|first=Barend Jan|date=2007|title=The Body and Sexuality in Siam: A First Exploration in Early Sources|journal=Manusya: Journal of Humanities|volume=10|issue=14|pages=42–55|doi=10.1163/26659077-01004003|url=http://www.manusya.journals.chula.ac.th/files/essay/Terwiel_42-55.pdf|access-date=18 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107165546/http://www.manusya.journals.chula.ac.th/files/essay/Terwiel_42-55.pdf|archive-date=7 វិច្ឆិកា 2016|df=dmy-all}}</ref> ការស្លៀកពាក់បង្ហាញទ្រូងឬជើងក៏ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ផងដែរថាជាផ្នែកមួយនៃច្បាប់នៃការស្លៀកពាក់ផ្លូវការរបស់ថៃ។<ref name="terwiel"/> ក្រោយពីនគរអយុធ្យាត្រូវបានដួលរលំទាំងស្រុង ស្ត្រីជនជាតិថៃក៏បាននាំគ្នាកាត់សក់ខ្លីហើយក្រោយមកវាក៏ក្លាយជាម៉ូដសក់ដ៏និយមមួយសម្រាប់ស្ត្រីៗរហូតដល់សតវត្សទី២០។<ref>{{cite book|last=Jotisalikorn|first=Chami|title=Thailand's Luxury Spas: Pampering Yourself in Paradise|publisher=Tuttle Publishing|date=2013|pages=183|language=en}}</ref> មុនសតវត្សទី២០ ដើម្បីមើលសម្គាល់មនុស្សទៅតាមវណ្ណៈ គឺគេមើលតាមស្បែកក្រណាត់នៃសម្លៀកបំពាក់មានដូចជា ក្រណាត់កប្បាស និងក្រណាត់សូត្រជាដើម។<ref name="mp">{{cite book|last=Peleggi|first=Maurizio|title=The Politics of Dress in Asia and the Americas|url=https://archive.org/details/politicsofdressi0000mina|editor=Mina Roces|publisher=Sussex Academic Press|date=2010|isbn=9781845193997}}</ref> ====រតនកោសិន្ទ្រ៍សម័យ==== នៅកំឡុងទស្សវត្តឆ្នាំ១៨៦០ សមាជិករាជវង្សសៀមក៏ជ្រើសយកម៉ូតសម្លៀកបំពាក់តាមជនជាតិអង់គ្លេស។"<ref name="mp"/> សម្លៀកបំពាក់ដែលពាក់នៅក្នុងរាជវាំងនិងឯកសណ្ឋានសម្រាប់ពាក់នៅក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗគឺសុទ្ធតែច្នៃបង្កើតឡើងនៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទ[[ចុល្លាង្ករណ៍]]ទាំងអស់។<ref name="mp"/> ការស្លៀកពាក់បែបពួកបស្ចឹមបូព៌ាក៏ចាប់ផ្តើមមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងសម្រាប់អ្នករស់នៅឯទីក្រុងបាងកក។<ref name="mp"/> នៅដើមទស្សវត្តឆ្នាំ១៩០០ ស្តេច[[វជិរាវុធ]]បានចេញយុទ្ធនាការជម្រុញឱ្យនារីថៃចូលទុកសក់ឱ្យវែងហើយស្លៀកសារ៉ុងជំនួសឱ្យសំពត់ចងក្បិនវិញ។<ref>{{cite web|url=http://www.thaiwaysmagazine.com/thai_article/1911_thai_women_status/thai_women_status.html|title=Women's Status in Thai Society|last=Sarutta|date=10 September 2002|work=Thaiways Magazine|accessdate=7 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161031113121/http://www.thaiwaysmagazine.com/thai_article/1911_thai_women_status/thai_women_status.html|archive-date=31 តុលា 2016|df=dmy-all|archivedate=31 តុលា 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161031113121/http://www.thaiwaysmagazine.com/thai_article/1911_thai_women_status/thai_women_status.html|url-status=dead}}</ref> ===ស្ថាបត្យកម្ម=== {{Main|បញ្ជីរាយនិវេសនដ្ឋានថៃ}} ==ឯកសារយោង== {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រឡាវ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្ត្រម៉ាឡេស៊ី]] ng55tjn50us2op8ctoc8x743c92mold សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ 0 50131 339733 332410 2026-08-26T01:34:39Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339733 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស | conventional_long_name = សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ | native_name = {{Plainlist| * {{nobold|''République du Congo'' {{small|([[ភាសាបារាំង|បារាំង]])}}}} * {{nobold|''Repubilika ya Kôngo'' {{small|([[ភាសាគីទូបា|គីទូបា]])}}}} * {{nobold|''Republíki ya Kongó'' {{small|([[ភាសាលីនហ្កាឡា|លីនហ្កាឡា]])}}}} }} | common_name = សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ | image_flag = Flag of the Republic of the Congo.svg | flag_type = [[ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ|ទង់ជាតិ]] | image_coat = Coat of arms of the Republic of the Congo.svg | symbol_type = [[រវលញ្ឆករនៃសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ|វរលញ្ឆករ]] | national_motto = "''Unité, Travail, Progrès''" ([[ភាសាបារាំង|បារាំង]])<br/>(សាមគ្គីភាព ការងារ វឌ្ឍនភាព) | national_anthem = ''[[អ្នកកុងហ្គោ|La Congalaise]]'' (បារាំង)<br/>("អ្នកកុងហ្គោ")<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:National anthem of the Republic of the Congo.oga]]}}</div> | image_map = Republic of the Congo on the globe (Africa centered).svg | map_caption = ទីតាំងនៃសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ (ក្រហម) នៅលើភូគោល | official_languages = [[ភាសាបារាំង]]<ref name=Digitheque >{{cite web |url=https://mjp.univ-perp.fr/constit/cg2015.htm |title=Constitution de 2015 |work=Digithèque matériaux juridiques et politiques, Jean-Pierre Maury, Université de Perpignan |access-date=3 June 2024 |archive-date=13 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313042001/http://mjp.univ-perp.fr/constit/cg2015.htm |url-status=live }}</ref> | languages_type = ភាសាទទួលស្គាល់ជាតិ | languages = [[ភាសាគីទូបា|គីទូបា]] និង[[ភាសាលីនហ្កាឡា|លីនហ្កាឡា]] | ethnic_groups = | ethnic_groups_year = | religion = * ៨៧.១% [[គ្រិស្តសាសនា]] * ៨.០% គ្មានជំនឿសាសនា * ២.៧% [[សាសនាប្រពៃណីអាហ្វ្រិក|ជំនឿប្រពៃណី]] * ១.២% [[ឥស្លាមសាសនា]] * ១.០% សាសនាផ្សេងៗទៀត | religion_ref = <ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/republic-of-the-congo#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Religions in Republic of the Congo &#124; PEW-GRF | access-date=3 June 2024 | archive-date=10 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221010060035/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/republic-of-the-congo#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead | archivedate=10 តុលា 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221010060035/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/republic-of-the-congo#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 }}</ref> | religion_year = ២០២០ | capital_type = រដ្ឋធានី | capital = [[ប្រាហ្សាវីល]] | coordinates = {{Coord|4|16|S|15|17|E|type:city}} | largest_city = capital | government_type = [[សាធារណរដ្ឋ]][[ប្រព័ន្ធប្រធានាធិបតី|ពាក់កណ្ដាលប្រធានាធិបតី]]អាស្រ័យ[[រដ្ឋឯកភូត|សភាឯកភូត]] | leader_title1 = [[ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ|ប្រធានាធិបតី]] | leader_name1 = [[ដេនីស សាស៊្សូ អ៊ិនហ្គេស្សូ]] | leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | leader_name2 = [[អនាតូល កុល្លីណេ ម៉ាកូស្សូ]] | legislature = [[សភាតំណាងរាស្ត្រ (សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ)|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] | upper_house = [[ព្រឹទ្ធសភា (សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ)|ព្រឹទ្ធសភា]] | lower_house = [[រដ្ឋសភា (សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ)|រដ្ឋសភា]] | sovereignty_type = [[ឯករាជ្យ|ឯករាជ្យភាព]] | established_event2 = ប្រកាសជាសាធារណរដ្ឋ | established_date2 = ២៨​​​ វិច្ឆិកា ១៩៥៨ | established_event3 = ប្រកាសឯករាជ្យ | established_date3 = ១៥​ សីហា ១៩៦០ | area_km2 = ៣៤២,០០០ | area_size = 1 E7 | area_footnote = | area_rank = ទី៦៤ | population_estimate = ៦,២២៨,៧៨៤<ref>{{Cite web |title=Congo Population (2024) - Worldometer |url=https://www.worldometers.info/world-population/congo-population/ |access-date=2024-08-16 |website=www.worldometers.info }}</ref> | population_estimate_year = ២០២៤ | population_estimate_rank = ទី១១៦ | population_census = ៦,១៤២,១៨០<ref>{{Cite web |last=BOKOLO |first=Guilesse |date=2024-01-08 |title=(ជាភាសាបារាំង) RESULTATS PRELIMINAIRES |url=https://ins-congo.cg/download/resultats-preliminaires/ |access-date=2024-08-16 |website=INS-CONGO BRAZZAVILLE |archivedate=2024-07-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240724133452/https://ins-congo.cg/download/resultats-preliminaires/ |url-status=dead }}</ref> | population_census_year = ២០២៣ | population_density_km2 = ១៧.៩៦ | population_density_rank = | GDP_PPP = {{increase}} ២៧.៩៩៤ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.CG">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=634,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Congo) |publisher=[[មូលនិធីរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |website=IMF.org |date=10 October 2023 |access-date=16 August 2024 |archive-date=18 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518175028/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=634,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |url-status=live }}</ref> | GDP_PPP_rank = ទី១៥០ | GDP_PPP_year = ២០២៣ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ៥,៥៥២ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.CG" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ទី១៤៩ | GDP_nominal = {{increase}} ១៤.៤០៧ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.CG" /> | GDP_nominal_rank = ទី១៤២ | GDP_nominal_year = ២០២៣ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ២,៨៥៧ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.CG" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ទី១៣៨ | Gini_year = ២០១១ | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = ៤០.២ | Gini_ref = <ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/|title=GINI index|publisher=World Bank|access-date=18 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209003326/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI|archive-date=9 February 2015|url-status=live}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = ២០២២ | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI = ០.៥៩៣ | HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=13 March 2024 |title=HUMAN DEVELOPMENT REPORT 2023-24 |url=http://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |website=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]] |publisher=UNDP |pages=274-277 |access-date=16 August 2024 |archive-date=1 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501075007/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |url-status=live }}</ref> | HDI_rank = ទី១៤៩ | currency = [[ហ្វ្រង់ CFA អាហ្វ្រិកកណ្ដាល]] | currency_code = XAF | country_code = | time_zone = [[ម៉ោងអាហ្វ្រិកខាងលិច|WAT]] | utc_offset = +១ | time_zone_DST = | utc_offset_DST = | date_format = | drives_on = ស្ដាំ | calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅសាធារណរដ្ឋកុងហ្កោ|+២៤៣]] | iso3166code = CG | cctld = [[.cg]] | today = | wikidata = Q971 }} '''សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ''' ([[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ République du Congo) ឬអាចហៅបានថា '''កុងហ្គោ-ប្រាហ្សាវីល''' ឬ '''កុងហ្គោខាងលិច''' ឬក៏អាចហៅសាមញ្ញថា​ '''កុងហ្គោ''' គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅប៉ែកខាងលិចនៃតំបន់[[អាហ្វ្រិកកណ្តាល]]​ និង[[ទន្លេកុងហ្គោ]]។ ប្រទេសនេះមានព្រំប្រទល់ខាងលិចជាប់ប្រទេស[[កាបុង]] ប៉ែកពាយ័ព្យជាប់ប្រទេស[[កាមេរូន]] នៅភាគឦសានជាប់នឺង[[សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល]] អាគ្នេយ៍ជាប់[[សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ]] ខាងត្បូងជាប់នឹង[[អង់កូឡា]]ត្រង់តំបន់[[កាបង់ដា]] និងភាគនិរតីជាប់[[មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក]]។ ទឹកដីនៃប្រទេសនេះបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុម[[ជនជាតិបង់ធូ|កុលសម្ព័ន្ធនិយាយភាសាបង់ធូ]]ប្រមាណ ៣០០០ ឆ្នាំមុន ដោយក្រុមជនជាតិទាំងនោះផងដែរបានកសាងទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មឈានទៅដល់[[អាងទន្លេកុងហ្គោ]]។ ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី១៣ ទឹកដីកុងហ្គោនេះត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយប្រព័ន្ធរដ្ឋជាសហព័ន្ធដោយមាននគរតូចៗដូចជា [[កាកុងហ្គោ]] និង[[អ៊ិនហ្កូយ៉ូ]]ជាដើម។ មកដល់ចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ បារាំងក៏បានចូលមកធ្វើអាណានិគមកិច្ចលើទឹកដីកុងហ្គោ ហើយបានដាក់បញ្ចូលកុងហ្គោទៅក្នុងទឹកដីអាណានិគម[[អាហ្វ្រិកអេក្វាទ័របារាំង]]។<ref name="CIAWFB">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-republic-of-the/ |title=Congo, Republic of the |publisher=Central Intelligence Agency |work=The World Factbook |access-date=10 May 2025 |archive-date=9 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109222956/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-republic-of-the |url-status=dead |archivedate=9 មករា 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109222956/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-republic-of-the }}</ref> សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោត្រូវបានប្រកាសបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៨ ហើយបានទទួលឯករាជ្យពេញលេញពីប្រទេសបារាំងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦០។ កុងហ្គោបានក្លាយជា[[រដ្ឋកុម្មុយនីស្ត]]និយមម៉ាក្ស-លេនីនពីឆ្នាំ១៩៦៩ រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៩២ ក្រោមឈ្មោះថា [[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកុងហ្គោ]]។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ កុងហ្គោបានរៀបចំការបោះឆ្នោតសេរីពហុបក្សដំបូងក្រោយរបបកុម្មុយនីស្ត ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោតតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យត្រូវបានគេផ្តួលរំលំនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ ក្នុង[[សង្រ្គាមស៊ីវិលនៃសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ|សង្គ្រាមស៊ីវិល]]។ លោកប្រធានាធិបតី[[ដេនីស សាស៊្សូ អ៊ិនហ្គេស្សូ]]បច្ចុប្បន្ននេះបានឡើងកាន់អំណាចដំបូងតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ មកមុនពេលត្រូវចុះចេញវិញនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩២ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ លោកក៏បានចូលកាន់អំណាចម្តងទៀតមករហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោគឺជារដ្ឋសមាជិកនៃ[[សហភាពអាហ្វ្រិក]] [[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[អង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង|ឡាហ្វ្រង់កូហ្វូនី]] [[សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល]] និង[[ចលនាមិនចូលបក្សសម្ព័ន្ធ]]។ កុងហ្គោជាប្រទេសផលិតប្រេងច្រើនជាងគេបំផុតទីបួនប្រចាំតំបន់[[ឈូងសមុទ្រគីនេ]] ដែលផ្តល់ប្រទេសនូវចំណូលខ្លះ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណា អស្ថិរភាពនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចនៅតែកើតមាននៅក្នុងប្រទេសនាំឱ្យវិសមភាពចំណែកប្រាក់ចំណូលបានមកពីពាណិជ្ជកម្មប្រេងដល់ប្រជាជនកុងហ្គោ។ ក៏ព្រោះតែសេដ្ឋកិច្ចកុងហ្គោត្រូវពឹងផ្អែកច្រើនទៅលើវិស័យប្រេងកាតបែបនេះ<ref name="2018_nzaou_kongo">{{cite book|last1=Nzaou-Kongo|first1=Aubin|title=Exploitation des hydrocarbures et protection de l'environnement en République du Congo : essai sur la complexité de leurs rapports à la lumière du droit international.|date=2018|url=https://www.idref.fr/229819249|access-date=10 May 2025|archive-date=9 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509074904/https://www.idref.fr/229819249|url-status=live}}</ref> កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសនេះបានថយចុះយ៉ាងគូរឱ្យកត់សម្គាល់បន្ទាប់ពីតម្លៃប្រេងបានធ្លាក់ចុះតាំងពីឆ្នាំ២០១៥ មក។ [[គ្រិស្តសាសនា]]គឺជាជំនឿសាសនាដែលប្រជាជនកុងហ្គោភាគច្រើនប្រកាន់ប្រតិបត្តិ។ យោងតាមការចេញផ្សាយរបស់[[របាយការណ៍សុភមង្គលពិភពលោក]]នៅឆ្នាំ២០២៤ បានបង្ហាញថា សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោគឺជាប្រទេសដែលមានសុភមង្គលជាងគេទី៨៩ នៅក្នុងចំណោមប្រទេសចំនួន ១៤០ នៅក្នុងរបាយការណ៍នោះ។<ref>{{Cite web |date=2024-03-20 |title=World Happiness Report 2024: Most comprehensive picture yet of happiness across generations |url=https://worldhappiness.report/news/world-happiness-report-2024-most-comprehensive-picture-yet-of-happiness-across-generations/#:~:text=Afghanistan%20remains%20bottom%20of%20the,widely%20from%20the%20overall%20rankings |access-date=2025-05-10 |website=worldhappiness.report }}</ref> == ឯកសារយោង == {{reflist}} {{Stub}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសតំបន់អាហ្វ្រិកកណ្ដាល]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អតីតអាណានិគមបារាំង]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស និងទឹកដីនិយាយភាសាបារាំង]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្ដាល]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការប្រទេសនាំចេញប្រេងកាត]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអាហ្វ្រិក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាហ្វ្រិក]] 87nviovcodqxq37t8g6hroao9eyfapm អាគ្លីម៉ា 0 52340 339745 321130 2026-08-26T06:52:13Z CommonsDelinker 142 Replacing Cain_and_his_family_wandering.jpg with [[File:Veronese,_Paolo_-_Hercules_and_Iole.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: 3). 339745 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ជីវប្រវត្តិ | name = អាគ្លីម៉ា | image = | alt = | caption = | other_names = កាលម៉ាណា, កាល់ម៉ាណា, កៃណាន, លូលូវ៉ា, អាវ៉ាន | death_place = | nationality = | occupation = | spouse = កាអ៊ីន (បន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់អេបិល) | children = | parents = [[អ័ដាមនិងអេវ៉ា]] | relatives = [[អាស៊ូរ៉ា (រូបសាសនា)|អាស៊ូរ៉ា]] (បងប្អូនស្រី)<br>[[កាអ៊ីន]] (បងប្រុស)<br>[[អេបិល]] (ប្អូនប្រុស)<br>[[សេត]] (ប្អូនប្រុស) }} [[ឯកសារ:Caín_y_su_familia_después_de_la_maldición_divina_(Museo_del_Prado).jpg|រូបភាពតូច| កាអ៊ីន និង​គ្រួសារ​របស់​គាត់ ( [[José de la Revilla]], 1838)]] '''អាក្លីម៉ា''' (ក៏ '''កាលម៉ាណា''', '''លូស៊ីស''', '''កៃណាន''', '''លូលូវ៉ា''', '''អាវ៉ាន''' {{Efn|Aclima was considered Cain's twin in some traditions, and the Book of Jubilees tells us that Cain was born 64–70 A.M., while Âwân was born 78–84 A.M. This may indicate Aclima and Âwân were two separate figures.}} ) យោងទៅតាមទំនៀមទម្លាប់សាសនាមួយចំនួនគឺជាកូនស្រីច្បងរបស់ អ័ដាម និងអេវ៉ា និងប្អូនស្រី (តាមប្រភពជាច្រើន ប្អូនស្រីភ្លោះ) របស់ កាអ៊ីន ។ នេះនឹងធ្វើឱ្យនាងក្លាយជាស្ត្រីដំបូងដែលកើតមកធម្មជាតិ។ [[ឯកសារ:Veronese, Paolo - Hercules and Iole.jpg|រូបភាពតូច| កាអ៊ីនដែលគ្មានផ្ទះសម្បែង និងក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់វង្វេង។ ( Paolo Veronese, 1583)។]] {{Bibleverse||លោកុប្បត្ត|4:17|NKJV}} ចែង​ថា បន្ទាប់​ពី​គាត់​បាន​សម្លាប់​អេបិល​ហើយ «កាអ៊ីន​បាន​ស្គាល់​ប្រពន្ធ​គាត់ ហើយ​នាង​មាន​គភ៌ និង​សម្រាល [[Enoch (son of Cain)|អេណុក]]"។ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីពន្យល់ពីកន្លែងដែលកាអ៊ីន និងអេបិលទទួលបានប្រពន្ធ ប្រភពប្រពៃណីមួយចំនួនបាននិយាយថា កូនម្នាក់ៗនៃ [[Adam and Eve|អដាមនិងអេវ៉ា]] កើតមកជាមួយកូនភ្លោះដែលបានក្លាយជាគូរបស់ពួកគេ។ == កំណត់ចំណាំ == 44w6yb98od90xvh2spf8wibpj2kntgx ស្លូវ៉ាគី 0 53630 339728 339631 2026-08-25T15:53:02Z TheRandomGoober 27248 339728 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស | conventional_long_name = សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគី | native_name = {{nobold|Slovenská republika ([[ភាសាស្លូវ៉ាគី|ស្លូវ៉ាក]])}} | common_name = ស្លូវ៉ាគី | image_flag = Flag of Slovakia.svg | flag_type = [[ទង់ជាតិស្លូវ៉ាគី|ទង់ជាតិ]] | image_coat = [[File:Coat of arms of Slovakia.svg|70px]] | symbol_type = [[វរលញ្ឆករស្លូវ៉ាគី|វរលញ្ឆករ]] | other_symbol = <div style="padding:0.3em;"> [[File:Seal of the Slovak Republic.png|85px|]]</div> | other_symbol_type = [[ត្រាជាតិស្លូវ៉ាគី|ត្រាជាតិ]] | national_motto = | national_anthem = ''[[ផ្លេកបន្ទោរលើតាត្រាស៍|Nad Tatrou sa blýska]]'' <br/>("ផ្លេកបន្ទោរលើតាត្រាស៍")<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:Nad Tatrou sa blýska.ogg|center]]}}</div> | image_map = Slovakia in European Union.svg | map_caption = ទីតាំងប្រទេសស្លូវ៉ាគី (ក្រហម) នៅទ្វីបអឺរ៉ុប | capital_type = រដ្ឋធានី | capital = [[ប្រាទីស្លាវ៉ា]] | membership_type = [[រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប|រដ្ឋសមាជិក]] | membership = [[សហភាពអឺរ៉ុប]] | coordinates = {{Coord|48|9|9|N|17|6|34|E|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = [[ភាសាស្លូវ៉ាគ|ស្លូវ៉ាគ]] | languages2_type = ភាសាតំបន់ និងភាគតិច<ref>{{cite news |url=https://spectator.sme.sk/politics-and-society/c/cabinet-approves-russian-and-serbian-as-minority-languages |title=Cabinet approves Russian and Serbian as minority languages |work=The Slovak Spectator |date=18 November 2015 |access-date=19 August 2026 |archive-date=2 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251002020359/https://spectator.sme.sk/politics-and-society/c/cabinet-approves-russian-and-serbian-as-minority-languages |url-status=live }}</ref> | languages2 = [[ភាសាប៊ុលហ្ការី|ប៊ុលហ្ការី]] [[ភាសាឆែក|ឆែក]] [[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]] [[ភាសាហុងគ្រី|ហុងគ្រី]] [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] [[ភាសាប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] [[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]] [[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] [[ភាសារូទែន|រូទែន]] [[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]] [[ភាសាអ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]] | ethnic_groups = {{unbulleted list |៨៨.៦% [[ជនជាតិស្លូវ៉ាគ|ស្លូវ៉ាគ]] |៨.២% [[ជនជាតិហុងគ្រីនៅស្លូវ៉ាគី|ហុងគ្រី]] |១.៣% [[ជនជាតិរ៉ូម៉ានីនៅស្លូវ៉ាគី|រ៉ូម៉ានី]] |១.៩% ជនជាតិផ្សេងៗទៀត }} | ethnic_groups_year = ២០២១ | ethnic_groups_ref = {{refn|group=ស|ដោយមិនរាប់បញ្ចូលជនជាតិដែលគ្មានបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណច្បាស់លាស់ចំនួន ២៩៥,៥៥៨ នាក់ ឬស្មើនឹង ៥.៤% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប}}<ref>{{Cite web |url=https://www.scitanie.sk/en/population/basic-results/structure-of-population-by-ethnicity/SR/SK0/SR |title=SODB2021 – Population – Basic results |access-date=19 August 2026 |archive-date=4 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221104160329/https://www.scitanie.sk/en/population/basic-results/structure-of-population-by-ethnicity/SR/SK0/SR |url-status=live }}</ref> | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; | {{Tree list}} * ៦៨.៨% [[គ្រិស្តសាសនា]] ** ៥៩.៨% [[ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅស្លូវ៉ាគី|កាតូលិក]] ** ៧.៦% [[ប្រូតេស្តង់]] ** ១.៤% [[បញ្ជីរាយនិកាយគ្រិស្តសាសនា|និកាយគ្រិស្ត]]ផ្សេងៗទៀត {{Tree list/end}} |២៣.៨% គ្មានជំនឿសាសនា |០.៩% សាសនាផ្សេងៗទៀត |៦.៥% មិនបញ្ជាក់ }} | religion_year = ២០២១ | religion_ref = <ref>{{Cite web |url=https://www.scitanie.sk/k-rimskokatolickemu-vyznaniu-sa-prihlasilo-56-obyvateov |title=SODB2021 – K rímskokatolíckemu vyznaniu sa prihlásilo 56 % obyvateľov |access-date=19 August 2026 |archive-date=20 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520014037/https://www.scitanie.sk/k-rimskokatolickemu-vyznaniu-sa-prihlasilo-56-obyvateov |archivedate=20 ឧសភា 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220520014037/https://www.scitanie.sk/k-rimskokatolickemu-vyznaniu-sa-prihlasilo-56-obyvateov |url-status=dead }}</ref> | government_type = [[ឯកត្តរដ្ឋ]] [[សាធារណរដ្ឋសភានិយម]] | leader_title1 = [[ប្រធានាធិបតីស្លូវ៉ាគី|ប្រធានាធិបតី]] | leader_name1 = [[ពីធ័រ ប៉េល្លេគ្រីនី]] | leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីស្លូវ៉ាគី|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | leader_name2 = [[រ៉ូប៊ឺត ហ្វីកូ]] | leader_title3 = [[បញ្ជីរាយនាមប្រធានសភាស្លូវ៉ាគី|ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិ]] | leader_name3 = [[រីឆាដ រ៉ាស៊ី]] | legislature = [[ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ (ស្លូវ៉ាគី)|ក្រុមប្រឹក្សាជាតិ]] |upper_house = |lower_house = | sovereignty_type = [[្ប្រវត្តិសាស្ត្រស្លូវ៉ាគី|ប្រវត្តិសាស្ត្រ]] | sovereignty_note = | established_event2 = [[សេចក្ដីប្រកាសឯករាជ្យភាពឆេកូស្លូវ៉ាគី|ឯករាជ្យភាព]]ពី[[ចក្រភពអូទ្រីស-ហុងគ្រី|អូទ្រីស-ហុងគ្រី]]<br/>([[សាធារណរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីទីមួយ]]) | established_date2 = ២៨ តុលា ១៩១៨ | established_event3 = [[សន្ធិសញ្ញាទ្រីយ៉ាណុង]] | established_date3 = ៤ មិថុនា ១៩២០ | established_event4 = [[សាធារណរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីទីពីរ]] | established_date4 = ៣០ កញ្ញា ១៩៣៨ | established_event5 = [[សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគ (១៩៣៩–១៩៤៥)|សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគទីមួយ]] | established_date5 = ១៤ មីនា ១៩៣៩ | established_event6 = [[សាធារណរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីទីបី]] | established_date6 = ២៤ តុលា ១៩៤៥ | established_event7 = [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមឆេកូស្លូវ៉ាគី|សាធារណរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីទីបួន]] | established_date7 = ២៥ កុម្ភៈ ១៩៤៨ | established_event8 = [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមឆេកូស្លូវ៉ាគី]] | established_date8 = ១១ កក្កដា​ ១៩៦០ | established_event9 = [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមស្លូវ៉ាគី]] (ក្នុងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមឆេកូស្លូវ៉ាគីក្រោយប្ដូរជារដ្ឋសហព័ន្ធ) | established_date9 = ១ មករា ១៩៦៩ | established_event10 = [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមស្លូវ៉ាគី|សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគ]] (ប្ដូរឈ្មោះ ស្ថិតក្នុង[[សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធឆែក និងស្លូវ៉ាគ]]) | established_date10 = ១ មីនា ១៩៩០ | established_event11 = [[ការរំលាយឆេកូស្លូវ៉ាគី|រំលាយ]][[សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធឆែក និងស្លូវ៉ាគ|ឆេកូស្លូវ៉ាគី]] | established_date11 = ១ មករា​ ១៩៩៣ | area_km2 = ៤៩,០៣៥ | area_size = 1 E7 | area_footnote = | area_rank = ទី១២៧ | percent_water = ០.‌៧២<ref>{{cite web |title=Surface water and surface water change |access-date=19 August 2026 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) |url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER |archive-date=24 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER |url-status=live }}</ref> | population_census_year = ២០២១ | population_census = {{IncreaseNeutral}} ៥,៤៤៩,២៧០<ref>{{cite web |url=https://www.scitanie.sk/en |title=2021 Population and Housing Census |publisher=Statistical Office of the Slovak Republic |website=scitanie.sk |date=20 December 2021 |access-date=19 August 2026 |archive-date=7 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207060108/https://www.scitanie.sk/en |url-status=live }}</ref> | population_estimate = {{DecreaseNeutral}} ៥,៤០៥,៣៦៨<ref>{{cite web |url=https://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/products/informationmessages/inf_sprava_detail/!ut/p/z1/tVJNc5swEP0tPfgotEgCRG84UwO2x1Pwty4dWRU2tS0IptD01xfSXDxtSHPoXqSdeW_3vd3FAu-wMLLJj7LOCyMveIpFfrharbpaYAFQRnzuU8ZdcF3Hpx1-H5gD5UcsKp3pSlfW9-qCd6e6Lm8fRzCCtm2tY1EcL9pSxXUEf6OciluNd_fIvrVwvyRezMdjOwAYzynE09lyET1MSLh2-kL5t8dHEWChClPrH12N4nCTJ6QNyk2G5LkeQfcpqmvnpzEa3cpKNk8jaG66PncvAHFc6knEKTkgRjIX-RQIAiYV0RlT4Hl4j_fCe1WI7eElFliUKv-K9462M1tzhSRxADFfUSQVOF2aSa2lL23m422T6xavTa_rgpfa9FaGvW6fAUGSJMv5ZgPhhkwgpnYIi_W6g7tvzWp734Av0k8Qr4LPYTplNjDnns_HGwKxt0jtWZKEM5u98B_CIGLeHIDPQwfiIFqnfkIpBPSZPyDvNx9eiQD-jT8g8H38PwckhuVt-hUrU5f1Ce__x5G984J6_IDjlfsCGNrYW54jwOV1y2v-RH-usuh0mfQxbRbonPLgwy83kfew/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ |title=The total population decrease deepened, the birth rate continued to decline |website=slovak.statistics.sk |date=29 May 2026 |access-date=19 August 2026 }}</ref> | population_estimate_year = ២០២៦ | population_estimate_rank = ទី១២០ | population_density_km2 = ​​១១០ | population_density_rank = ទី១០៣ | GDP_PPP = {{increase}} ២៦៦.៩៣២ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.SK">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=936,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Slovakia) |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |website=www.imf.org |date=22 October 2024 |access-date=19 August 2026 |archive-date=30 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130174506/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=936,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |url-status=live }}</ref> | GDP_PPP_year = ២០២៦ | GDP_PPP_rank = ទី៧៥ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ៤៩,៣៧៦ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.SK" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ទី៤៧ | GDP_nominal = {{increase}} ១៦៧.៧៣០&nbsp;ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.SK" /> | GDP_nominal_rank = ទី៥៨ | GDP_nominal_year = ២០២៦ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ៣១,០២៦ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.SK" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ទី៤៤ | Gini = ២១.២ | Gini_year = ២០២២ | Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |website=ec.europa.eu |access-date=19 August 2026 |archive-date=9 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |url-status=live }}</ref> | Gini_rank = | HDI = ០.៨៨០ | HDI_year = ២០២៣ | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady/--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=19 August 2026 |publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]]}}</ref> | HDI_rank = ទី៤៤ | currency = [[អឺរ៉ូ]] ([[និមិត្តសញ្ញាអឺរ៉ូ|€]]) | currency_code = EUR | country_code = | time_zone = [[ម៉ោងអឺរ៉ុបកណ្ដាល|CET]] | utc_offset = +១ | time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្ដៅអឺរ៉ុបកណ្ដាល|CEST]] | utc_offset_DST = +២ | date_format = | drives_on = | calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅស្លូវ៉ាគី|+៤២១]] | iso3166code = SK | cctld = [[.sk]] | today = | wikidata = Q214 }} '''ប្រទេសស្លូវ៉ាគី'''{{refn|group=ស|[[ភាសាស្លូវ៉ាគ|ស្លូវ៉ាគ]]៖ Slovensko, ប្រកបថា៖ ស្លូ-វិន-ស្កូ, "{{audio|Sk-Slovensko.ogg|ស្តាប់}}"}} ដោយមាន​ឈ្មោះ​ជាផ្លូវការ​ថា '''សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគី'''{{refn|group=ស|[[ភាសាស្លូវ៉ាគ|ស្លូវ៉ាគ]]៖ Slovenská republika,​ "{{audio|Sk-Slovenská republika.ogg|ស្ដាប់}}"}} គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អឺរ៉ុបកណ្តាល]]។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេស[[ប៉ូឡូញ]]នៅភាគខាងជើង [[អ៊ុយក្រែន]]នៅភាគខាងកើត [[ហុងគ្រី]]នៅភាគខាងត្បូង [[អូទ្រីស]]នៅភាគខាងលិច ហើយនិង[[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]]នៅភាគពាយព្យ។ ប្រទេសស្លូវ៉ាគីមានសណ្ឋានដីភាគច្រើនជាតំបន់ភ្នំ ដែលលាតសន្ធឹងលើក្រឡាផ្ទៃដីសរុប ៤៩,០០០ គីឡូមែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនរស់នៅសរុបជាង ៥.៤ លាននាក់។ រដ្ឋធានី និង[[បញ្ជីរាយនាមទីក្រុង និងទីប្រជុំជននៅស្លូវ៉ាគី|ទីក្រុងធំបំផុត]]នៃប្រទេសនេះគឺមានឈ្មោះថា [[ប្រាទីស្លាវ៉ា]] ខណៈដែលទីក្រុងធំបំផុតបន្ទាប់គឺ ទីក្រុង[[កូឈិសេ]]។ ក្រុម[[ជនជាតិស្លាវ]]បានចូលមករស់នៅលើទឹកដីនៃប្រទេសស្លូវ៉ាគីសព្វថ្ងៃនៅក្នុងកំឡុងសតវត្សរ៍ទី៥ និងទី៦។ ចាប់ពីចុងសតវត្សរ៍ទី៦ ទឹកដីផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសស្លូវ៉ាគីបច្ចុប្បន្នត្រូវបានកាត់បញ្ចូលទៅក្នុង[[ខាហ្កានចក្រអវ៉ារ]]។ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៧ ក្រុមជនជាតិស្លាវបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្កើត[[សាម៉ូ#អាណាចក្រ|រដ្ឋចក្រភព]]របស់ព្រះរាជា[[សាម៉ូ]]ឡើង។ នៅពេលដែលខាហ្កានចក្រអវ៉ារបានរំលាយនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៩ ពួកស្លាវក៏បានបង្កើត[[ក្សត្របុរីនីត្រា]]ថ្មីឡើងមុនពេលរដ្ឋនគរដ៏តូចមួយនេះត្រូវបានកាត់បញ្ចូលជាទឹកដីនៃ[[មហាម៉ូរ៉ាវី|ក្សត្របុរីម៉ូរ៉ាវី]] រួចបានបន្តវិវត្តក្លាយជា[[មហាម៉ូរ៉ាវី]]។ នៅកំឡុងពេលដែលមហាម៉ូរ៉ាវីបានដួលរលំក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ ទឹកដីនេះត្រូវបានកាត់បញ្ចូលម្តងទៀតទៅក្នុង[[ក្សត្របុរីហុងគ្រី]]នៅចុងសតវត្សរ៍ទី៩ មុនពេលវិវត្តកើតជា[[ព្រះរាជាណាចក្រហុងគ្រី]]នៅក្នុងឆ្នាំ១០០០។<ref>{{cite book |title=Encyclopedia of Russian & Slavic myth and legend |last=Dixon-Kennedy |first=Mike |year=1998 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-57607-130-4 |page=375 |url=https://books.google.com/books?id=eD5AkdM83iIC&pg=PA57 |access-date=21 August 2026 }}</ref> នៅក្នុងឆ្នាំ១២៤១ និងឆ្នាំ១២៤២ បន្ទាប់ពីពួក[[ការឈ្លានពានរបស់ម៉ុងហ្គោលនៅអឺរ៉ុប|ម៉ុងហ្គោលបានចូលឈ្លានពានអឺរ៉ុប]] ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស្ទើរទាំងប៉ុន្មានក្នុងទឹកដីស្លូវ៉ាគីត្រូវរងការខូចខាតបំផ្លិចបំផ្លាញ យ៉ាងណាព្រះចៅហុងគ្រី​ ព្រះបាទ[[បេឡាទី៤]] បានវាយទឹកដីនេះយកមកគ្រប់គ្រងវិញ។ រំលងមកដល់កំឡុងសតវត្សរ៍ទី១៦ និងទី១៧ ផ្នែកភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសស្លូវ៉ាគីសព្វថ្ងៃត្រូវបានកាត់បញ្ចូលទៅក្នុងទឹកដីនៃ[[ចក្រភពអូតូម៉ង់]]។<ref name="Pirický-2023">{{Citation |last=Pirický |first=Gabriel |chapter=The Legacy of the Ottoman (Turkish) Age in Slovakia in the 21st Century |date=3 March 2023 |title=Europe's Islamic Legacy: 1900 to the Present |pages=29–47 |chapter-url=https://brill.com/display/book/9789004510722/BP000010.xml |access-date=21 August 2026 |publisher=Brill |doi=10.1163/9789004510722_004 |isbn=978-90-04-51072-2 |doi-access=free |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203035254/https://brill.com/display/book/9789004510722/BP000010.xml |url-status=live }}</ref> តំបន់​ដែល​ស្ថិតនៅក្រោមអូតូម៉ង់​ត្រូវ​បាន​ប្រគល់​ទៅ​​ឱ្យរាជវង្សហាបស្បួកកាន់កាប់នៅ​ដើម​សតវត្សរ៍​ទី១៨។ នៅពេលដែល​ហុងគ្រីបានប្រកាសឯករាជ្យភាពក្នុង​ឆ្នាំ១៨៤៨ [[យុទ្ធនាការស្ម័គ្រចិត្តស្លូវ៉ាគ|ការបះបោរស្លូវ៉ាគ]]ក៏បានផ្ទុះឡើងតាមក្រោយក្រោមការផ្ដួចផ្ដើមដោយ[[ក្រុមប្រឹក្សាជាតិស្លូវ៉ាគី#ក្រុមប្រឹក្សាដំបូង (១៨៤៨–៤៩)|ក្រុមប្រឹក្សា​ជាតិ​ស្លូវ៉ាគី]]។<ref>{{cite web |url=https://blogs.bl.uk/european/2015/10/a-life-for-a-language.html |title=A life for a language: Ľudovít Štúr (1815–54) and the Slovak nation |date=28 October 2015 |website=British Library |access-date=21 August 2026 |archive-date=15 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515012839/https://blogs.bl.uk/european/2015/10/a-life-for-a-language.html |url-status=dead |archivedate=15 ឧសភា 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250515012839/https://blogs.bl.uk/european/2015/10/a-life-for-a-language.html }}</ref> ថ្វីបើការបះបោរមិនបានសម្រេចជោគជ័យមែន ប៉ុន្តែក្រុមប្រឹក្សាមួយនេះបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការពង្រឹងអត្តសញ្ញាណជាតិស្លូវ៉ាគ។ សង្គ្រាមឯករាជ្យភាពហុងគ្រីចេញពីហាបស្បួកនៅទីបំផុតក៏បាននាំឱ្យមានការសម្របសម្រួលរហូតដល់បានបង្កើត[[ចក្រភពអូទ្រីស-ហុងគ្រី]]ឡើង។<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/place/Austria-Hungary |title=Austria-Hungary, HISTORICAL EMPIRE, EUROPE |date=6 June 2017 |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=21 August 2026 |archive-date=15 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215002019/https://www.britannica.com/place/Austria-Hungary |url-status=live }}</ref> ក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី១]] [[ក្រុមប្រឹក្សាជាតិឆេកូស្លូវ៉ាគី]]បានច្បាំងឈ្នះដណ្ដើមឯករាជ្យភាពដោយជោគជ័យចំពេលដែលចក្រភពអូទ្រីស-ហុងគ្រីកំពុងដួលរលំ ហើយរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីក៏បានប្រកាសឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៨។ ព្រំដែននៃរដ្ឋថ្មីថ្មោងនេះត្រូវបានកំណត់ដោយ[[សន្ធិសញ្ញាសាំងជែម៉ាំងអង់ឡេយ៍|សន្ធិសញ្ញាសាំងជែម៉ាំង]]នៃឆ្នាំ១៩១៩ ហើយ[[សន្ធិសញ្ញាទ្រីយ៉ាណុង]]ឆ្នាំ១៩២០ បានរាប់បញ្ចូលទឹកដីស្លូវ៉ាគីសព្វថ្ងៃចូលជាទឹកដីឆេកូស្លូវ៉ាគីជាផ្លូវការ។ មុនចូលដល់[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] គណបក្សហ្វាស៊ីសនិយមក្នុងស្រុកមួយចំនួនបានឡើងក្ដោបក្ដាប់អំណាចបន្តិចម្តងៗនៅក្នុងទឹកដីស្លូវ៉ាគី ហើយជាលទ្ធផល [[សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគី (១៩៣៩–១៩៤៥)|សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាគីទីមួយ]]ដំបូងក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៣៩ ក្នុងនាមជារដ្ឋហ្វាស៊ីសចំណុះក្រោម[[អាល្លឺម៉ង់ណាស៊ី]]។ នៅឆ្នាំ១៩៤០ របបស្លូវ៉ាគីនោះបានចូលរួមជាសមាជិកនៃ[[អំណាចអ័ក្ស]]ក្រោយពីបានចុះហត្ថលេខាលើ[[កតិកាសញ្ញាត្រីភាគី]]។ ប្រទេស[[សាធារណរដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគីទីបី|ឆេកូស្លូវ៉ាគី]]ត្រូវបានស្ដារឡើងវិញបន្ទាប់ពីសម្ព័ន្ធមិត្តបានរំដោះវាចេញពីនឹមណាស៊ីនៅបំណាច់នៃមហាសង្គ្រាមក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥។ បន្ទាប់ពីកើតមាន[[រដ្ឋប្រហារឆេកូស្លូវ៉ាគីឆ្នាំ១៩៤៨|រដ្ឋប្រហារគាំទ្រដោយសូវៀត]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ប្រទេសឆេកូស្លូវ៉ាគីក៏បានក្លាយជា[[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមឆេកូស្លូវ៉ាគី|រដ្ឋកុម្មុយនីស្ត]]នៃ[[ប្លុកខាងលិច]] ពោលជារដ្ឋរណបរបស់[[សហភាពសូវៀត]]នៅក្រោយ[[វាំងននដែក]] និងជារដ្ឋសមាជិកមួយនៃ[[កតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរី]]។ កិច្ចប្រឹងប្រែងព្យាយាមរំដោះខ្លួនចេញពីរបបកុម្មុយនីស្តដែលច្រើនគេនិយមហៅថា[[វស្សានរដូវប្រាក]]នោះត្រូវបានគាបសង្កត់បង្ក្រាបទៅវិញក្រោម[[ការឈ្លានពានរបស់កតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីលើឆេកូស្លូវ៉ាគី|ការឈ្លានពាន]]ពីសំណាក់សមាជិកនៃកតិកាសញ្ញាវ៉ាសូរីចូលឆេកូស្លូវ៉ាគីនៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៨។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៩ [[បដិវត្តន៍កម្ញី]]បានបិទបញ្ចប់របបគ្រប់គ្រងកុម្មុយនីស្តនៅឆេកូស្លូវ៉ាគីដោយសន្តិភាព។ ស្លូវ៉ាគីបានលេចខ្លួនឡើងជារដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យឯករាជ្យមួយនៅថ្ងៃទី១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៩៣ បន្ទាប់ពីអតីត[[សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធឆែក និងស្លូវ៉ាគី|រដ្ឋឆេកូស្លូវ៉ាគី]]ត្រូវបានរំលាយទៅដោយសន្តិភាព ដែលអ្នកខ្លះនិយមហៅវាថា [[ការរំលាយឆេកូស្លូវ៉ាគី|ព្រឹត្តិការណ៍លែងលះកម្ញី]]។ ស្លូវ៉ាគីគឺជា[[ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍]]ជាមួយនឹងសេដ្ឋកិច្ចចំណូលខ្ពស់ជឿនលឿន។ ប្រទេសមួយនេះបានរក្សានូវការរួមបញ្ចូលគ្នានៃ[[សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ]]ជាមួយនឹងប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គមដ៏ទូលំទូលាយ ដោយផ្តល់ជូនប្រជាពលរដ្ឋខ្លួននូវប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពសកល ការអប់រំដោយឥតគិតថ្លៃ ហើយនិងមានអាយុចូលនិវត្តន៍ទាបបំផុតមួយនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប ក៏ដូចជាប្រទេសដែលមានការកំណត់រយៈពេលលំហែមាតុបិតុភាពដោយទទួលបានប្រាក់ខែយូរជាងគេបំផុតមួយនៅក្នុង[[អង្គការ​សម្រាប់​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច]]ទៀតផង។<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2016/10/daily-chart-10 |title=Which countries are most generous to new parents? |newspaper=The Economist |access-date=25 August 2026 |archive-date=4 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181104040649/https://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2016/10/daily-chart-10 |url-status=live }}</ref> សព្វថ្ងៃ ប្រទេសស្លូវ៉ាគីគឺជាសមាជិកនៃ[[សហភាពអឺរ៉ុប]] [[ហ្សូនអឺរ៉ូ]] [[តំបន់ស្សិនគែន]] [[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]​ [[អង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង|ណាតូ]] [[អង្គការអឺរ៉ុបសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនុយក្លេអ៊ែរ]] អង្គការ​សម្រាប់​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច [[អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក]] [[ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប]] [[វីសេក្រាដគ្រុប]] និង[[អង្គការដើម្បីសន្តិសុខ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅអឺរ៉ុប]]។ល។ ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== {{Main|ប្រវត្តិសាស្ត្រស្លូវ៉ាគី}} {{ផ្នែកទទេ}} == ភូមិសាស្រ្ត == {{Main|ភូមិសាស្ត្រស្លូវ៉ាគី}} ប្រទេសស្លូវ៉ាគីមានទីតាំងភូមិសាស្រ្តស្ថិតនៅខ្សែររយៈទទឹងខាងជើង ចន្លោះ ៤៧° និង ៥០° និងខ្សែររយៈបណ្តោយខាងកើត ចន្លោះ ១៦° និង ២៣° ។ ទេសភាពស្លូវ៉ាគីត្រូវបានកត់សម្គាល់ជាចម្បងនូវធម្មជាតិភ្នំរបស់វា ដោយភ្នំកាប៉ាធៀនលាតសន្ធឹងពាសពេញពាក់កណ្តាលភាគខាងជើងនៃប្រទេស។ ក្នុងចំណោមជួរភ្នំទាំងនេះ មានកំពូលភ្នំខ្ពស់ៗនៃតំបន់ហ្វាត្រា-តាត្រា (រួមមានភ្នំតាត្រា ហ្វាត្រាធំ និងហ្វាត្រាតូច) ភ្នំរ៉ែស្លូវ៉ាគី ភ្នំកណ្តាលស្លូវ៉ាគី ឬបេស្គីដ។ ដីទំនាបធំជាងគេគឺតំបន់ដីទំនាបដានុបៀនដែលមានជីជាតិនៅភាគនិរតី ព្រមទាំងតំប់ដីទំនាបស្លូវ៉ាគីខាងកើតនៅភាគអាគ្នេយ៍។ តំបន់ព្រៃឈើគ្របដណ្តប់ ៤១% នៃផ្ទៃដីប្រទេស។ === អាកាសធាតុ === ប្រទេសស្លូវ៉ាគីមានអាកាសធាតុ ស្ថិតនៅចន្លោះតំបន់អាកាសធាតុក្តៅ និងតំបន់អាកាសធាតុទ្វីប ដែលមានរដូវក្តៅក្តៅល្មម និងរដូវរងាត្រជាក់ មានពពក និងសំនើម។ សីតុណ្ហភាពគឺចន្លោះពី អប្បបរិមា -៤១ ដល់ អតិបរមា ៤០.៣ អង្សាសេ (-៤១.៨ និង ១០៤.៥ អង្សាហ្វារិនហៃ) ទោះបីជាសីតុណ្ហភាពក្រោម -៣០ អង្សាសេ (-២២ អង្សាហ្វារិនហៃ) គឺកម្រកើតមានក៏ដោយ។ អាកាសធាតុមានលក្ខណះខុសគ្នារវាងតំបន់ភ្នំភាគខាងជើង និង តំបន់វាលទំនាបនៅភាគខាងត្បូង។ នៅប្រទេសស្លូវ៉ាគី មានរដូវចំនួនបួន ដែលរដូវនីមួយៗ (រដូវផ្ការីក រដូវក្តៅ រដូវស្លឹកឈើជ្រុះ និងរដូវរងា) មានរយៈពេលបីខែ។ ខ្យល់ទ្វីបស្ងួតនាំមកនូវកំដៅនារដូវក្តៅ និងព្រឹលទឹកកកនារដូវរងា។ ផ្ទុយទៅវិញ ខ្យល់មហាសមុទ្រនាំមកនូវភ្លៀងធ្លាក់ និងកាត់បន្ថយសីតុណ្ហភាពរដូវក្តៅ។ នៅតំបន់ទំនាប និងជ្រលងភ្នំ ជារឿយៗមានអ័ព្ទ ជាពិសេសនៅរដូវរងា។ == រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ == {{Main|នយោបាយនៅស្លូវ៉ាគី}} ប្រទេសស្លូវ៉ាគីគឺជាសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យសភាដែលមានប្រព័ន្ធពហុបក្ស។ ការបោះឆ្នោតសភាចុងក្រោយត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 30 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2023 ហើយការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីពីរជុំបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី 23 ខែមីនា និងថ្ងៃទី 6 ខែមេសា ឆ្នាំ 2024។ ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} ==ឯកសារយោង== {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ស្លូវ៉ាគី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអង្គការណាតូ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ាណេ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃកិច្ចផ្ដួចផ្ដើមសមុទ្របី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប]] 8ejvx2rdzyvkxpvbiqyrmrmywrrp2rf ទំព័រគំរូ:ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា 10 54368 339721 339282 2026-08-25T12:59:01Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី 339721 wikitext text/x-wiki {| class="infobox collapsible collapsed" style="background: #faf6ff; border: 1px solid #888888; width: 21em; text-align: left; font-size: 88%" |- ! style="background: #f0eeff; color: #000000; font-size: 1.4em; padding: 0px 0px 4px 0px; text-align:center" valign="top" | '''ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី''' |- | style = "background: #f0eeff; padding: 0px 0px {{#if:{{{1|}}}|1|6}}px 0px; text-align:center" | [[File:Royal_Standard_of_The_Monarchy_of_Cambodia.png|80px]]<br> |- | style = "background: #faf6ff; border-top: 1px solid #888888; padding: 0px 10px 0px 5px"; | '''[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន (៥០-៥៥០)]]''' * [[សោមា|សោមា (នាងនាគ)]] ---- '''[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ (៥៥០-៧១៦)]]''' * [[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]] '''[[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក (៧១៦-៨០២)]]''' *** [[សរស្វតី (ចេនឡា)|សរស្វតី]] *** [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]] *** [[រាជេន្ទ្រទេវី (ចេនឡា)|រាជេន្ទ្រទេវី]] ---- '''[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ (៨០២-១៤៣១)]]'''<br>'''ព្រះនាមតាម[[សិលាចារឹកខ្មែរ]]បុរាណ''' * [[ជយេន្ទ្រភា]] * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (អង្គរ)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ជយទេវី (អង្គរ)|ជ័យទេវី]] * [[ព្រះនាងភូបតិន្ទ្រលក្ស្មី|ភូបតិន្ទ្រលក្ស្មីទេវី]] * [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី|ស្រីជ័យរាជចូឌាមុនី]] * [[ព្រះនាងសុខរៈមហាទេវី|ស័ង្ខរមហាទេវី]] * [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា|ស្រីន្ទ្រភូបេស្វរចូឌា]] * [[ព្រះនាងកែវកល្យាណ|កែវកល្យាណ（សុភាវត្តី)]] '''ព្រះនាមតាម[[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ|ព្រះរាជពង្សាវតារកម្ពុជា]]''' * [[ច័ន្ទតារាវត្តី|ចន្ទវតី]] * [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] ---- '''[[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ (១៤១៦-១៤៧៦)]]''' * [[ព្រះទេពក្ខណា|ទេពក្ខណា]] * [[ព្រះនាង|អង្គប្រាថ]] * [[ព្រះនាងទេពសាខា|ទេពសាខា]] * [[ព្រះអង្គរតនមាលី|រតនមាលី]] ---- '''[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យកាលលង្វែក (១៥២៩-១៥៩៣)]]''' * [[សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី|ទេវីក្សត្រី]] * [[ព្រះនាងមហាទេវី|មហាទេវី]] * [[ឥន្ទ្របត្តនគរទេវី|ឥន្ទ្របត្តនគរទេវី]] * [[សម្ដេចព្រះវិសុទ្ធិក្សត្រ|វិសុទ្ធិក្សត្រ]] * [[សម្ដេចព្រះវិសុទ្ធិក្ឞត្រីយ៍|វិសុទ្ធិក្ឞត្រីយ៍]] * [[អ្នកអង្គយ៉ា|អង្គយ៉ា]] * [[អ្នកអង្គអី|អង្គអី]] ---- '''[[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ (១៥៩៦-១៦២០)]]''' * [[ព្រះនាងពៅ (ស្រីសន្ធរ)|អង្គពៅ]] * [[ព្រះអង្គចន្ទបុប្ផា|ចន្ទបុប្ផា]] * [[សម្តេចព្រះរាជបុត្រី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រី]] * [[ព្រះវិសុទ្ធក្សត្រី|វិសុទ្ធក្សត្រី]] ---- '''[[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ (១៦២០-១៨៦៣)]]''' * [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|អង្គបុប្ផាវត្តី]] * [[អ្នកម្នាងយួរវត្តី|យួរវត្តី ឬ បុប្ផាវត្តី]] * [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]] * [[សម្ដេចព្រះមហាក្សត្រី (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី៣)|កែវហ្វា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|សោភាក្សត្រី]] * [[ចៅចមមាតាអ្នកអង្គ ពៅ|អង្គពៅ]] * [[ចៅចមមាតាអ្នកអង្គ មី|អង្គមី]] * [[ចៅចមមាតាអ្នកអង្គ អី|អង្គអី]] * [[អង្គភឹម]] * [[អង្គប៉ែន|អង្គប៉ែន]] * [[ស្រីសុរិយោពណ៌ទី២|អង្គមុី]] * [[សម្តេចក្សត្រីអង្គស្ងួន|អង្គស្ងួន]] * [[អង្គពៅ|អង្គពៅ]] '''[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ]]'''<br>'''រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|សម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ]]''' ** [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីអង្គដួងឧបុល|អង្គដួងឧបុល]] ** [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គដួង ចង្កុលណី|អង្គដួង ចង្កុលណី]] ** [[សម្តេចព្រះរាជទេវីស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ|ស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ]] ---- '''[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង (១៨៦៣–១៩៥៣)]]'''<br>'''រជ្ជកាល[[នរោត្តម|សម្ដេចព្រះសុវណ្ណកោដ្ឋ]]''' * [[នរោត្តម មល្លិកា|សម្តេចព្រះស្វាង្គវឌ្ឍនារាជកន្និដ្ឋាចម្រើនរដ្ឋ នរោត្តម មល្លិកា]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម កម្ពុជាសុដាដួង|ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម កម្ពុជាសុដាដួង]] (សម្តេចព្រះអង្គយ្យ៉ៃ ) * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម ភួងកម្ពុជារតនៈ|ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម ភួងកម្ពុជារតនៈ]] (សម្តេចព្រះអង្គណយ) '''រជ្ជកាល[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|សម្ដេចព្រះរាជានុកោដ្ឋ]]''' ** [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ វរ៉ាសាវឌី]] '''រជ្ជកាល[[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស|សម្ដេចព្រះខត្តិយកោដ្ឋ]]''' *** [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ|កុសមៈ]] *** [[ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សានមុនី|ពង្សសានមុនី]] *** [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកេសន|មុនីកេសរ]] ---- '''[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)]]''' '''រជ្ជកាល[[នរោត្តម សុរាម្រិត|សម្ដេចព្រះមហាបញ្ចានៈកោដ្ឋ]]''' * [[នរោត្តម វេជ្ជរ៉ា|វេជ្ជរ៉ា]] '''រជ្ជកាល[[នរោត្ដម សីហនុ|សម្ដេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ]]''' ** [[នរោត្តម បុប្ផាទេវី| សម្តេចរាជបុត្រីព្រះរៀម នរោត្តម បុប្ផាទេវី]] ** ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ នរោត្តម សូរិយារង្សី ** ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ នរោត្តម គន្ធបុប្ផា ** [[នរោត្តម បទុមបុប្ផា|ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ នរោត្តម បទុមបុប្ផា]] ** ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ នរោត្តម សុជាតិវត្តិយ៉ា ** [[នរោត្តម អរុណរស្មី|សម្តេចរាជបុត្រីព្រះអនុជ នរោត្តម អរុណរស្មី]] |- ! style="background: #f0eeff; border-top: 1px solid #aaaaaa; padding: 1px 5px 0px 0px; text-align: right;" | {{tnavbar|ក្សត្រីខ្មែរ|mini=1}} |}<noinclude> jaykdfngtxebm48c6a5epwd7ea585dg សាក៊ីរ៉ា 0 54369 339732 339297 2026-08-26T01:34:34Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339732 wikitext text/x-wiki [[File:Shakira live at Singapore Grand Prix 2011.jpg|right|thumb|សាក៊ីរ៉ា (២០១១)]] '''សាក៊ីរ៉ា អ៊ីសាប៊ែល មេបារ៉ាក់ រីប៉ូល''' (Shakira Isabel Mebarak Ripoll; កើតថ្ងៃទី ២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៧៧) គឺជាអ្នកចម្រៀង អ្នកនិពន្ធបទចម្រៀង អ្នករាំ តារាសម្តែង និងជាសប្បុរសជនជនជាតិ[[កូឡុំប៊ី]]។ នាងមានភាពល្បីល្បាញដោយសារឥទ្ធិពលដ៏សំខាន់នៅក្នុងតន្ត្រីឡាតាំង និងតន្ត្រីប៉ុបសម័យទំនើប រហូតដល់នាងត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថាជា "ម្ចាស់ក្សត្រីនៃតន្ត្រីឡាតាំង"។ == ជីវប្រវត្តិ == សាក៊ីរ៉ា បានឈានចូលក្នុងភាពល្បីល្បាញតាមរយៈអាល់ប៊ុម ''Pies Descalzos'' (១៩៩៥) ដែលរួមបញ្ចូលបទចម្រៀងល្បីៗដូចជា "Estoy Aquí" និង "Pies Descalzos, Sueños Blancos" ដែលបាននាំនាងទៅដល់ចំណុចកំពូលនៃតារាងតន្ត្រីអាមេរិកឡាតាំង។<ref>[https://tn.com.ar/musica/noticias/2025/10/07/pies-descalzos-de-shakira-cumplio-30-anos-el-disco-que-le-abrio-el-camino-por-el-mundo/ “Pies descalzos” របស់សាក៊ីរ៉ាឈានចូលវ័យ ៣០ ឆ្នាំ៖ អាល់ប៊ុមដែលបានបើកផ្លូវសម្រាប់នាងទៅកាន់ពិភពលោក | TN]</ref> អាល់ប៊ុម ''Dónde Están los Ladrones?'' (១៩៩៨) បានពង្រឹងប្រជាប្រិយភាពរបស់នាងបន្ថែមទៀតនៅក្នុងតំបន់អាមេរិកឡាតាំង។<ref>[https://www.eltiempo.com/cultura/gente/donde-estan-los-ladrones-el-exito-de-shakira-que-tiene-una-historia-real-en-bogota-3430310 '¿Dónde están los ladrones?', ភាពជោគជ័យរបស់សាក៊ីរ៉ាដែលមានរឿងរ៉ាវពិតនៅក្នុងទីក្រុងបូកូតា]</ref> អាល់ប៊ុមភាសាអង់គ្លេសដំបូងរបស់នាងគឺ ''Laundry Service'' (២០០១) បានបញ្ចេញបទចម្រៀង "Whenever, Wherever" ដែលបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខមួយនៅលើតារាងពិភពលោកជាច្រើន និងបទ "Underneath Your Clothes" ដែលបានធ្វើឱ្យសាក៊ីរ៉ាក្លាយជាសិល្បការិនីអាមេរិកខាងត្បូងដំបូងគេ ដែលទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងទីផ្សារសកល។<ref>[https://variety.com/2021/music/news/shakira-laundry-service-album-anniversary-interview-1235111293/ សាក៊ីរ៉ារំលឹកអំពីគ្រាដ៏ជោគជ័យ ខណៈដែលអាល់ប៊ុម 'Laundry Service' ឈានចូលខួប ២០ ឆ្នាំ]</ref> អាល់ប៊ុមដែលមានឥទ្ធិពលតន្ត្រីបែបអេស្ប៉ាញ ''Fijación Oral, Vol. 1'' (២០០៥) និងអាល់ប៊ុមភាសាអង់គ្លេស ''Oral Fixation, Vol. 2'' (២០០៥) មានបទល្បីៗដូចជា "La Tortura" និង "Hips Don't Lie" ដែលជាបទចម្រៀងដំបូងគេបង្អស់ដោយសិល្បការិនីអាមេរិកខាងត្បូង ដែលបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខមួយនៅលើតារាង ''Billboard Hot 100'' របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។<ref>[https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/shakira-insisted-hips-dont-lie-added-to-album-1236213060/ សាក៊ីរ៉ាទទូចឱ្យផលិតកម្មបន្ថែមបទ 'Hips Don't Lie' ទៅក្នុងអាល់ប៊ុម]</ref> អាល់ប៊ុម ''She Wolf'' (២០០៩) បង្ហាញពីខ្លឹមសារនៃសេរីភាព និងឥទ្ធិពលតន្ត្រីបែបអេឡិចត្រូប៉ុប (electropop),<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/english/music/hips-dont-lie-and-waka-waka-top-10-shakira-pop-songs-that-defined-her-global-sound-and-chart-dominance/photostory/128637333.cms 'Hips Don’t Lie' និង 'Waka Waka': បទចម្រៀងប៉ុបកំពូលទាំង ១០ របស់សាក៊ីរ៉ាដែលបានកំណត់សំឡេងសកលរបស់នាង]</ref> ខណៈដែលអាល់ប៊ុម ''Sale el Sol'' (២០១០) ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយចំណូលចិត្តរបស់នាងចំពោះតន្ត្រីឡាតាំង និងមានរួមបញ្ចូលបទ "Waka Waka (This Time for Africa)" ដែលជាបទចម្រៀងផ្លូវការនៃព្រឹត្តិការណ៍ World Cup ឆ្នាំ ២០១០។<ref>[https://www.biobiochile.cl/noticias/2010/06/10/shakira-con-su-waka-waka-destaco-en-exitoso-concierto-inaugural-de-sudafrica-2010.shtml សាក៊ីរ៉ាជាមួយបទ ‘Waka Waka’ របស់នាងបានលេចធ្លោនៅក្នុងការប្រគំតន្ត្រីបើកឆាកដ៏ជោគជ័យនៃ ‘អាហ្វ្រិកខាងត្បូង ២០១០’]</ref> អាល់ប៊ុម ''Shakira'' (២០១៤) និង ''El Dorado'' (២០១៧) បានបង្កើតបទចម្រៀងល្បីៗជាច្រើនដូចជា "La La La" និង "Chantaje"។ អាល់ប៊ុម ''Las Mujeres Ya No Lloran'' (២០២៤) ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួននាពេលថ្មីៗរបស់នាងពាក់ព័ន្ធនឹងការលែងលះ និងសុខភាពផ្លូវចិត្ត ព្រមទាំងមានអត្ថន័យបង្កប់អំពីការផ្តល់អំណាចដល់ស្ត្រី។<ref>[https://www.megastar.fm/musica/noticias/reconstruccion-personal-shakira-las-mujeres-lloran-album-que-marca-regreso-20240322_3211478 ការកសាងខ្លួនឯងឡើងវិញរបស់សាក៊ីរ៉ាក្នុងអាល់ប៊ុម 'Las Mujeres Ya No Lloran']</ref> បន្ទាប់មក សាក៊ីរ៉ាបានចាប់ផ្តើមដំណើរកម្សាន្តពិភពលោកដែលមានឈ្មោះថា ''Las Mujeres Ya No Lloran World Tour'' (២០២៥–២០២៦) ដែលទទួលបានការកោតសរសើរពីអ្នករិះគន់ និងទទួលបានជោគជ័យផ្នែកពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងខ្លាំង ដោយរកចំណូលបានជាង ៣៥០ លានដុល្លារ។<ref>[https://www.billboard.com/pro/shakira-highest-grossing-latin-tour-guinness-record/ សាក៊ីរ៉ាបង្កើតកំណត់ត្រាសម្រាប់ដំណើរកម្សាន្តឡាតាំងដែលរកចំណូលបានខ្ពស់បំផុតគ្រប់ពេល]</ref> សាក៊ីរ៉ា គឺជាសិល្បការិនីម្នាក់ក្នុងចំណោមសិល្បករដែលលក់ដាច់បំផុតគ្រប់ពេល ដោយលក់អាល់ប៊ុមបានជាង ៩៥ លានច្បាប់នៅទូទាំងពិភពលោក។<ref>[https://news.epson.com/news/shakira-latin-america-brand-ambassador Epson និងកំពូលតារាតន្ត្រីសកលសាក៊ីរ៉ាចាប់ដៃគ្នាឈ្លានពានអាមេរិកឡាតាំង]</ref><ref>[https://www.billboard.com/music/latin/shakira-billboard-latin-woman-of-the-year-1235313382/ សាក៊ីរ៉ាគឺជា 'ស្ត្រីឡាតាំងប្រចាំឆ្នាំ' ដំបូងគេរបស់ Billboard]</ref> នាងមានបទចម្រៀងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខមួយជាច្រើននៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក និងទូទាំងពិភពលោក ព្រមទាំងទទួលបានពានរង្វាន់ហ្គ្រេមមី (Grammy Awards) ចំនួន ៤ និងពានរង្វាន់ឡាទីនហ្គ្រេមមី (Latin Grammy Awards) ចំនួន ១៥។<ref>[https://www.grammy.com/artists/shakira/17393 សាក៊ីរ៉ា | សិល្បករ | GRAMMY.com]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.latingrammy.com/en/artists/shakira/22743-01 |title=សាក៊ីរ៉ា {{!}} សិល្បករ {{!}} LatinGRAMMY.com |access-date=2026-08-20 |archivedate=2026-04-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260430183334/https://www.latingrammy.com/en/artists/shakira/22743-01 |url-status=dead }}</ref> នាងក៏ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងបញ្ជីប្រចាំឆ្នាំរបស់ទស្សនាវដ្តីហ្វប្ស ក្នុងចំណោមស្ត្រីដែលរកចំណូលបានខ្ពស់បំផុតក្នុងវិស័យតន្ត្រី។<ref>[https://www.forbes.com/profile/shakira-mebarak/ សាក៊ីរ៉ា មេបារ៉ាក់]</ref> ការសម្តែងដ៏ល្បីល្បាញរបស់នាងក្នុងកម្មវិធីបង្អាសពាក់កណ្តាលតារាងនៃ [[Super Bowl]] ឆ្នាំ ២០២០ (រួមជាមួយ ជេនីហ្វ័រ ឡូប៉េស) គឺជាការសម្តែងដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។<ref>[https://www.billboard.com/music/awards/j-lo-shakira-emmy-nomination-highlights-9425279/ J.Lo និងសាក៊ីរ៉ាទទួលបានការតែងតាំងពានរង្វាន់ Emmy សម្រាប់ការសម្តែងក្នុងកម្មវិធី Super Bowl]</ref> ក្រៅពីវិស័យតន្ត្រី នាងបានបង្កើតមូលនិធិ Fundación Pies Descalzos សម្រាប់ការអប់រំកុមារក្នុងប្រទេសកូឡុំប៊ី,<ref>[https://holrmagazine.com/shakiras-new-school-project-changing-lives-in-catatumbo/ គម្រោងសាលារៀនថ្មីរបស់សាក៊ីរ៉ា៖ ការផ្លាស់ប្តូរជីវិតនៅក្នុងតំបន់ Catatumbo]</ref> បញ្ចូលសំឡេងជាតួអង្គ Gazelle ក្នុងរឿង ''ហ្ស៊ូថូភា'' (២០១៦) និងវគ្គបន្ត ''Zootopia 2'' (២០២៥),<ref>[https://deadline.com/2025/11/shakira-zootopia-2-music-video-gazelle-zoo-song-1236615726/ បទចម្រៀង 'Zoo' របស់សាក៊ីរ៉ាទទួលបានវីដេអូចម្រៀងមុនការចេញផ្សាយរឿង 'Zootopia 2']</ref> និងបានធ្វើជាគណៈកម្មការក្នុងកម្មវិធី ''The Voice'' ពីឆ្នាំ ២០១៣ ដល់ ២០១៤។<ref>[https://uk.news.yahoo.com/shakira-leave-voice-just-one-season-185320999.html សាក៊ីរ៉ានឹងចាកចេញពីកម្មវិធី The Voice បន្ទាប់ពីបង្ហាញខ្លួនមួយរដូវកាល]</ref> នាងក៏ជាបុគ្គលម្នាក់ក្នុងចំណោមបុគ្គលដែលមានអ្នកតាមដានច្រើនបំផុតនៅលើបណ្តាញសង្គម ដោយមានអ្នកតាមដានច្រើនជាង ៩០ លាននាក់។<ref>[https://www.infobae.com/tecno/2026/01/01/shakira-la-reina-de-las-redes-sociales-122-millones-en-facebook-y-941-millones-en-instagram/ សាក៊ីរ៉ា ម្ចាស់ក្សត្រីនៃបណ្តាញសង្គម៖ ១២២ លាននាក់នៅលើ Facebook និង ៩៤,១ លាននាក់នៅលើ Instagram]</ref> == បញ្ជីអាល់ប៊ុមចម្រៀង == === អាល់ប៊ុមស្ទូឌីយោ === * ''Magia'' (១៩៩១) * ''Peligro'' (១៩៩៣) * ''Pies Descalzos'' (១៩៩៥) * ''Dónde Están los Ladrones?'' (១៩៩៨) * ''Laundry Service'' (២០០១) * ''Fijación Oral, Vol. 1'' (២០០៥) * ''Oral Fixation, Vol. 2'' (២០០៥) * ''She Wolf'' (២០០៩) * ''Sale el Sol'' (២០១០) * ''Shakira'' (២០១៤) * ''El Dorado'' (២០១៧) * ''Las Mujeres Ya No Lloran'' (២០២៤) === អាល់ប៊ុមប្រគំតន្ត្រីផ្ទាល់ === * ''MTV Unplugged'' (២០០០) * ''Live & off the Record'' (២០០៤) * ''Oral Fixation Tour'' (២០០៧) * ''Live from Paris'' (២០១១) * ''Shakira in Concert: El Dorado World Tour'' (២០១៩) * ''Anniversary: Oral Fixation (20th) and Pies Descalzos (30th) Live'' (២០២៥) == ឯកសារយោង == <references /> 48pvtmzyme0h5sszgj62k6vho4j1bo2 អាល់ ហ្វេហា 0 54397 339735 339639 2026-08-26T02:07:25Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339735 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹប អាល់ ហ្វេហា''' ( {{Langx|ar|نادي الفيحاء السعودي}} ) គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Al-Majma'ah ដែលលេងនៅក្នុង Saudi Pro League ដែលជាក្របខ័ណ្ឌទីមួយនៃ បាល់ទាត់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ។ ពណ៌របស់ អាល់ ហ្វេហា គឺ [[ពណ៌ទឹកក្រូច]] និង [[ពណ៌ខៀវ]] ដូច្នេះហើយទើបមានឈ្មោះហៅក្រៅថា "Al-Burtuqali"។ ក្រុម អាល់ ហ្វេហា ធ្លាប់ឈ្នះពានលីគលំដាប់ទីពីររបស់សាអូឌីតម្តងក្នុងរដូវកាល 2013-14 និងបានបញ្ចប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខពីរម្តងក្នុងរដូវកាល 2003-04។ នៅថ្ងៃទី 29 ខែមេសា ឆ្នាំ 2017 ក្រុម អាល់ ហ្វេហា បានឈ្នះការឡើងមកលេងលើកដំបូងរបស់ពួកគេទៅកាន់ Pro League ដោយឈ្នះពានរង្វាន់ First Division លើកដំបូងរបស់ពួកគេនៅថ្ងៃទី 5 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2017។ ពួកគេបានឈ្នះ ពានរង្វាន់ King's Cup ជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ 2022។ <ref name="auto">{{Cite web |title=رسالة - نادي الفيحاء السعودي |url=http://www.alfiha.com/cont/s/38 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327101411/http://www.alfiha.com/cont/s/38 |archive-date=2019-03-27 |access-date=2017-04-21 |website=www.alfiha.com |archivedate=2019-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327101411/http://www.alfiha.com/cont/s/38 }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">. ''www.alfiha.com''. Archived from [http://www.alfiha.com/cont/s/38 the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327101411/http://www.alfiha.com/cont/s/38 |date=2019-03-27 }} on 2019-03-27<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2017-04-21</span></span>.</cite></ref> ក្លឹបនេះលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេនៅ កីឡដ្ឋាន Al-Majma'ah Sports City ក្នុងទីក្រុង Al-Majma'ah ដោយចែករំលែកកីឡដ្ឋានជាមួយគូប្រជែងក្នុងទីក្រុង គឺ Al-Faisaly និង Al-Mujazzel ។ <ref>{{Cite web |title=ملعب مدينة المجمعة الرياضية |url=http://www.kooora.com/?showstadiums=1&sportstadiums=99&searchcountry=SA&stadium=4427 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180416145026/http://www.kooora.com/?showstadiums=1&sportstadiums=99&searchcountry=SA&stadium=4427 |archive-date=2018-04-16 |access-date=2017-04-21 |website=Kooora |archivedate=2018-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180416145026/http://www.kooora.com/?showstadiums=1&sportstadiums=99&searchcountry=SA&stadium=4427 }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.kooora.com/?showstadiums=1&sportstadiums=99&searchcountry=SA&stadium=4427 "ملعب مدينة المجمعة الرياضية"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180416145026/http://www.kooora.com/?showstadiums=1&sportstadiums=99&searchcountry=SA&stadium=4427 |date=2018-04-16 }}. ''Kooora''. from the original on 2018-04-16<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2017-04-21</span></span>.</cite></ref> kf4qzxo5cpsdwwhy0ekxsv2yg6kuo9b អេសអេចប៊ី ដាណាំង 0 54658 339737 339645 2026-08-26T02:12:53Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339737 wikitext text/x-wiki ក្លឹបបាល់ទាត់ អេសអេចប៊ី ដាណាំង ( {{Langx|vi|Câu lạc bộ bóng đá SHB Đà Nẵng}} '''Câu lạc bộ bóng đá SHB Đà Nẵng''' '''SHB Đà Nẵng''' (ហៅកាត់ថា SHB Đà Nẵng) គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពវៀតណាម ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ [[ដាណាង|ទីក្រុងដាណាំង]] ដែលលេងក្នុងលីគកំពូលវៀតណាម [[វ.លីក ១|V.League 1]] ។ ក្លឹបនេះធ្លាប់មានឈ្មោះថា '''Quang Nam-Da Nang''' ( {{langx|vi|Câu lạc bộ Bóng đá Quảng Nam-Đà Nẵng}} ) និង​បាន​ឈ្នះ​ពាន [[វ.លីក ១|​លីគ​ជាតិ​វៀតណាម]] ​ក្នុង ​ឆ្នាំ 1992 ។ នៅក្នុងរដូវកាល ២០០៧–០៨ ក្លឹបនេះត្រូវបានទិញដោយធនាគារ Saigon-Hanoi Commercial Joint Stock Bank (SHB) ហើយឈ្មោះក្លឹបត្រូវបានប្តូរទៅជា SHB Da Nang។ <ref name="dnfclichsu">{{Cite web |date=5 November 2009 |title=Lịch sử và thành tích CLB (Club history and achievements) |url=http://www.danangfc.vn/index.php/CLB-SHB-Da-Nang/Lich-su-CLB/lch-s-va-thanh-tich-clb.dnfc |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009023820/http://www.danangfc.vn/index.php/CLB-SHB-Da-Nang/Lich-su-CLB/lch-s-va-thanh-tich-clb.dnfc |archive-date=9 October 2011 |access-date=7 July 2010 |archivedate=9 តុលា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111009023820/http://www.danangfc.vn/index.php/CLB-SHB-Da-Nang/Lich-su-CLB/lch-s-va-thanh-tich-clb.dnfc }} {{In lang|vi}}</ref> <ref name="vnnet-shb">{{Cite news|date=21 September 2007|title=Da Nang football club to be transferred to bank|url=http://english.vietnamnet.vn/sports/2007/09/743345/|url-status=dead|access-date=7 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091220215114/http://english.vietnamnet.vn/sports/2007/09/743345/|archive-date=20 December 2009}}</ref> ក្លឹបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់លើកដំបូងរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ ២០០៩ ដោយក្លាយជាជើងឯក V-League ឆ្នាំ ២០០៩ <ref name="dnwin-vov">{{Cite news|date=3 August 2009|title=Da Nang win V-League title|url=http://english.vovnews.vn/Home/Da-Nang-win-VLeague-title/20098/106479.vov|url-status=dead|access-date=7 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100405021134/http://english.vovnews.vn/Home/Da-Nang-win-VLeague-title/20098/106479.vov|archive-date=5 April 2010}}</ref> និង មានកៅអីទៅលេង AFC Champions League ឆ្នាំ ២០១០ ។ នៅឆ្នាំដដែលនោះ ពួកគេក៏ជាម្ចាស់ជើងឯក ពានរង្វាន់ Vietnamese Cup ផងដែរ។ បន្ថែមពីលើជ័យជម្នះទាំងនេះ ក្រុមអាយុក្រោម ២១ ឆ្នាំរបស់ទីក្រុងដាណាំងក៏បានក្លាយជាជើងឯកក្នុងការប្រកួតជើងឯកយុវជនឆ្នាំ ២០០៩ ផងដែរ។ <ref name="dnfclichsu" /> ក្លឹបនេះ​គឺជា​ជើងឯក​នៃ​រដូវកាល V-League ឆ្នាំ 2012 ។ បច្ចុប្បន្នពួកគេលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេនៅ ពហុកីឡដ្ឋាន Chi Lăng ដែលជាពហុកីឡដ្ឋានបាល់ទាត់ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកមនុស្សបាន ២០,៥០០ នាក់ ដែលបានបើកដំណើរការនៅឆ្នាំ ២០១៦។ f30rkamt625to6quuuhbgwwzoe6kjqa អូបេដ វ៉ារហ្គាស 0 54663 339736 339651 2026-08-26T02:10:18Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339736 wikitext text/x-wiki '''Obed Gómez Vargas''' (កើតថ្ងៃទី ៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០០៥) គឺជា [[បាល់ទាត់|កីឡាករបាល់ទាត់]] អាជីពម្នាក់ដែលលេងជា ខ្សែបម្រើកណ្តាល សម្រាប់ក្លឹប Atlético Madrid {{Spanish football updater|Atlético Madrid}} ។ កើតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក គាត់តំណាងឱ្យ ក្រុមជម្រើសជាតិម៉ិកស៊ិក ។ <ref>{{Cite web |title=Obed Vargas |url=https://www.espn.com/soccer/player/bio/_/id/318554/obed-vargas}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.espn.com/soccer/player/bio/_/id/318554/obed-vargas "Obed Vargas"].</cite></ref> <ref name="prosoccerwire.usatoday.com">{{Cite web |date=June 12, 2024 |title=USMNT loses highly rated Sounders midfielder Vargas to Mexico |url=https://prosoccerwire.usatoday.com/2024/06/12/obed-vargas-switches-from-usmnt-to-mexico/ |access-date=សីហា 23, 2026 |archivedate=មិថុនា 12, 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240612234244/https://prosoccerwire.usatoday.com/2024/06/12/obed-vargas-switches-from-usmnt-to-mexico/ |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://prosoccerwire.usatoday.com/2024/06/12/obed-vargas-switches-from-usmnt-to-mexico/ "USMNT loses highly rated Sounders midfielder Vargas to Mexico"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240612234244/https://prosoccerwire.usatoday.com/2024/06/12/obed-vargas-switches-from-usmnt-to-mexico/ |date=2024-06-12 }}. </cite></ref> វ៉ារហ្គាស បានចូលរួមជាមួយក្លឹបបាល់ទាត់ Seattle Sounders FC ក្នុង លីគ Major League Soccer (MLS) ហើយបានចុះកិច្ចសន្យាជាមួយក្រុមបម្រុងរបស់ពួកគេគឺ Tacoma Defiance ក្នុងឆ្នាំ ២០២១។ គាត់បានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងនៅ MLS នៅឆ្នាំដដែលនោះក្នុងអាយុ 15 ឆ្នាំ ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាអ្នកចាប់ផ្តើមទៀងទាត់សម្រាប់ក្រុម Sounders ជាកន្លែងដែលគាត់បានលេងរយៈពេលប្រាំរដូវកាល។ នៅឆ្នាំ 2026 គាត់បានចូលរួមជាមួយក្លឹបអេស្ប៉ាញ Atlético Madrid។ 6dxire85l8w2mfuykbfqhywyxnwjwod នារាយណ៍រាជាទី១ 0 54698 339722 339702 2026-08-25T14:09:51Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ទាវអគ្គរាជ]] 339722 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ទាវអគ្គរាជ]] qfjvs743srfqfob2f6bnv2yh6993wg1 ហាកាន ខាលហាណូគ្លួ 0 54705 339734 339710 2026-08-26T01:52:53Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339734 wikitext text/x-wiki '''ហាកាន ខាលហាណូគ្លួ''' <ref name="FIFA U-20 2013">{{Cite web |date=23 June 2013 |title=FIFA U-20 World Cup Turkey 2013 List of Players: Turkey |url=http://www.fifadata.com/document/FWYC/2013/pdf/FWYC_2013_SquadLists.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130627043508/http://www.fifadata.com/document/FWYC/2013/pdf/FWYC_2013_SquadLists.pdf |archive-date=27 June 2013 |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Associationplayed for inter Milan 2020 |page=21 |access-date=24 សីហា 2026 |archivedate=27 មិថុនា 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130627043508/http://www.fifadata.com/document/FWYC/2013/pdf/FWYC_2013_SquadLists.pdf }}</ref> ( កើតនៅថ្ងៃទី ៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៩៤) គឺជា [[បាល់ទាត់|កីឡាករបាល់ទាត់]] អាជីពម្នាក់ដែលលេងជា ខ្សែបម្រើការពារ សម្រាប់ក្លឹប Inter Milan {{Italian football updater|Internazionale}} កើតនៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ គាត់លេង និង ធ្វើជាប្រធាន ក្រុមជម្រើសជាតិទួរគី ។ ខាលហាណូគ្លួ បានចាប់ផ្តើមអាជីពរបស់គាត់នៅក្លឹប Karlsruher SC នៃលីគលំដាប់ទីពីររបស់អាល្លឺម៉ង់ ក្នុងឆ្នាំ ២០១០ ហើយបានផ្លាស់ទៅក្រុម [[ហាំប៊ឺហ្គឺរ អេសវី|Hamburger SV]] នៃលីគកំពូល ពីរឆ្នាំក្រោយមក ដោយចំណាយពេលមួយរដូវកាលទៀតនៅក្លឹបដំបូងរបស់គាត់ក្នុងលក្ខខណ្ឌខ្ចីជើង។ ការសម្តែងរបស់គាត់នៅក្នុងរដូវកាល Bundesliga ដំបូងរបស់គាត់បានធ្វើឱ្យគាត់ផ្ទេរទៅ Bayer Leverkusen ក្នុងតម្លៃ 14.5 លានអឺរ៉ូក្នុងឆ្នាំ 2014។ គាត់បានលេងរយៈពេលបីរដូវកាលនៅទីនោះ ដោយស៊ុតបញ្ចូលទីបានសរុបចំនួន ២៨ គ្រាប់ក្នុងការបង្ហាញខ្លួនជាផ្លូវការចំនួន ១១៥ លើក។ នៅឆ្នាំ ២០១៧ ខាលហាណូគ្លួ បានចុះកុងត្រាជាមួយ AC Milan ក្នុងតម្លៃដំបូង ២០ លានអឺរ៉ូ មុនពេលចូលរួមជាមួយ គូប្រជែងក្នុងទីក្រុង Inter ក្នុងការផ្ទេរដោយឥតគិតថ្លៃនៅរដូវក្តៅឆ្នាំ ២០២១។ កើតនៅ [[អាល្លឺម៉ង់|ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់]] ខាលហាណូគ្លួ តំណាងឱ្យប្រទេសទួរគីក្នុងកម្រិតអន្តរជាតិ ចាប់ពី កម្រិតអាយុក្រោម 16 ឆ្នាំ ឡើងទៅ។ គាត់បានបង្ហាញខ្លួនជាលើកដំបូងក្នុងក្រុមធំនៅឆ្នាំ ២០១៣ ហើយជាផ្នែកមួយនៃក្រុមរបស់ពួកគេនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ UEFA European Championship ក្នុង ឆ្នាំ ២០១៦, ២០២០ និង ២០២៤ និង [[ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោក|FIFA World Cup]] ក្នុង ឆ្នាំ ២០២៦ ។ h2mv5u4j54qbtq1m20mi3yuxhidndid យឝោវម៌្មទី១ 0 54708 339725 2026-08-25T15:38:02Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[យឝោវម៌្មទី១]] ទៅ [[ព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 339725 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]] 1353eubfja3s6m56nxgdl3a4z3gtv7w ព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទស្រុតវម្ម៌ 0 54709 339727 2026-08-25T15:40:01Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទស្រុតវម្ម៌]] ទៅ [[ឝ្រុតទេវី]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 339727 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឝ្រុតទេវី]] j7dwvsrrsn3f0n4696izepnn6uc3h5k សន្ធិសញ្ញាបួរនេ 0 54711 339747 2026-08-26T09:42:46Z Asa MILAI 50298 បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ "[[:en:Special:Redirect/revision/1346978136|Burney Treaty]]" 339747 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Burney_Treaty_(Thai_Duplicate)_011.jpg|រូបភាពតូច|ច្បាប់ចម្លងសន្ធិសញ្ញាបួរនេរបស់ថៃ]] សន្ធិសញ្ញារវាង[[អាណាចក្ររតនកោសិន្ទ្រ៍|ព្រះរាជាណាចក្រសៀម]] និងចក្រភពអង់គ្លេស ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា'''សន្ធិសញ្ញាបួរនេ''' ត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅ[[បាងកក]] នៅថ្ងៃទី ២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៨២៦ ដោយលោក [[ហេនរី បួរនេ]] ដែលជាតំណាងរបស់[[ក្រុមហ៊ុនអង់គ្លេសឥណ្ឌាខាងកើត]] សម្រាប់ចក្រភពអង់គ្លេស និងស្ដេច[[ចេស្ដាបតិន្ទ្រ|រាមាទី៣]] សម្រាប់សៀម។ វាបានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសន្ធិសញ្ញាមុនមួយ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៨២៦ ដែលក្នុងនោះប្រទេសសៀមបានក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស ប្រឆាំងនឹង[[រាជវង្សកូនបោន]] (ភូមា) ដែលជាភាគីកំពុងធ្វើសង្គ្រាមជាមួយចក្រភពអង់គ្លេស។ កងទ័ពសៀមត្រូវ បានកេណ្ឌ និងបំពាក់អាវុធរួចរាល់ ប៉ុន្តែមិនបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងសង្គ្រាមនោះទេ ដោយសារតែមានការធុញទ្រាន់ចិត្ត និងការសង្ស័យគ្នា ដែលកើតចេញពីការឈ្លានពានរបស់សៀមទៅលើ[[រដ្ឋកេដា (ម៉ាឡេស៊ី)|រដ្ឋកេដា]] (ម៉ាឡេស៊ី) ក្នុងឆ្នាំ ១៨២១។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៨២២ លោក [[ចន ក្រាហ្វឺដ]] បានបំពេញបេសកកម្មមួយទៅកាន់រាជវាំងរបស់ស្ដេច[[រាក្យៈសាទេវី|រាមាទី២]] ដើម្បីស្វែងយល់ពីជំហររបស់ប្រទេសសៀមចំពោះបណ្តារដ្ឋម៉ាឡេ។ <ref name="PM-200405">{{Cite journal|last=Steam|first=Duncan|date=May 2004|title=A Slice of Thai History: Dr. John Crawfurd and the Mission to Thailand, 1822|url=http://www.pattayamail.com/563/columns.shtml#hd6|format=Column|journal=Pattaya Mail|volume=XII|issue=20|accessdate=2018-10-21|quote=This in turn helped Captain Henry Burney conclude a treaty of commerce with Thailand in June 1826.}}</ref> សន្ធិសញ្ញានេះបានទទួលស្គាល់ការទាមទាររបស់សៀមលើរដ្ឋម៉ាឡេភាគខាងជើងទាំងប្រាំគឺរដ្ឋកេដាហ៍ [[រដ្ឋកេឡានតាន់]] [[រដ្ឋពើរលីស]] [[រដ្ឋតេរេងហ្គានូ]] (រដ្ឋម៉ាឡេដែលមិនមានសហព័ន្ធនាពេលអនាគត) និង[[រដ្ឋប៉ាតានី]]។ សន្ធិសញ្ញានេះថែមទាំងធានាបន្ថែមទៀតនូវការកាន់កាប់របស់អង់គ្លេសលើ[[រដ្ឋប៉េណាំង]] និងសិទ្ធិធ្វើពាណិជ្ជកម្មនៅរដ្ឋកេឡានតាន់ និងរដ្ឋតេរេងហ្គានូដោយគ្មានការជ្រៀតជ្រែកពីសៀម។រដ្ឋម៉ាឡេទាំងប្រាំមិនត្រូវបានតំណាងនៅក្នុងការចរចាសន្ធិសញ្ញាទេ។ នៅឆ្នាំ ១៩០៩ ភាគីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងបានចុះហត្ថលេខាលើ[[សន្ធិសញ្ញាថ្មី]]មួយ ដែលបានជំនួសសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ ១៨២៦ ហើយបានផ្ទេររដ្ឋម៉ាឡេចំនួនបួនក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំងប្រាំពីសៀមទៅឱ្យការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេស ដោយប៉ាតានីនៅតែស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់សៀម។ <ref name="PM-200405" /><ref>{{Cite book|title=A History of Siam|date=2001-10-01|isbn=1931541108}}</ref> ដោយសារសន្ធិសញ្ញបួរនេ មិនបានដោះស្រាយពាណិជ្ជកម្មឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ទេ វាគឺជាប្រធានបទនៃសន្ធិសញ្ញាបូរីង ដែលត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយស្ដេច[[មង្កុដ]] (រាមាទី៤) នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ១៨៥៥ និងបានធ្វើសេរីភាវូបនីយកម្មច្បាប់ និងបទប្បញ្ញត្តិពាណិជ្ជកម្ម។ == ឯកសារយោង == 714918ow4qfftwd0p4gvkj0vnqeyxbz