វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 7944 339757 339753 2026-08-26T14:40:14Z TheRandomGoober 27248 Reverted two previous edits per [[WP:VAND]] 339757 wikitext text/x-wiki == [[ខេត្តកណ្ដាល]] == *[[ប្រាសាទភ្នំបាសិទ្ធ]] *[[ប្រាសាទរកាជន្លឹង]] == [[ខេត្តកំពង់ចាម]] == *[[ប្រាសាទគុកព្រីងជ្រុំ]] *[[ប្រាសាទគុកព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទគុកយាយហម]] *[[ប្រាសាទគុក​អំពិលទ្វារ|ប្រាសាទគុកអំពិលទ្វារ]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុកតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទគុកខ្វិត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុត្រពាំងជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុទឹកឆា]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបារាយណ៍]] *[[ប្រាសាទវត្តនគរបាជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំត្រប់]] *[[ប្រាសាទភ្នំជើងព្រៃ]] *[[ប្រាសាទភ្នំធំ]] *[[ប្រាសាទវត្តព្រះធាតុថ្មដា]] *[[ប្រាសាទស្រះត្រប់]] *[[ប្រាសាទហាន់ជ័យ]] == [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] == *[[ប្រាសាទភ្នំក្អែកពង]] == [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] == *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទស្រី (កំពង់ឆ្នាំង)]] *[[ប្រាសាទភ្នំថ្មដុះ|ប្រាសាទភ្នំជីដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំទីពីរ]] *[[ប្រាសាទពណ្ណរាយ]] *[[ប្រាសាទប្រុស|ប្រាសាទសខ្ល]] == [[ខេត្តកំពង់ធំ]] == *[[ប្រាសាទគុកនគរ]] *[[ប្រាសាទគុកបារែងចាស់]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទត្នោតជុំខាងលិច]] *[[ប្រាសាទភូមិរាំង|ប្រាសាទភូមិវាំង]] *[[ប្រាសាទគោករកា]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត|ប្រាសាទអណ្តែត]] *[[ប្រាសាទស្វាយអៀ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបារៀង]] *[[ប្រាសាទអំពិលរលំ]] *[[ប្រាសាទសំបូរ]] *[[ប្រាសាទគុកវិហារ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទក្បាលជ្រុក|ប្រាសាទក្បាលជ្រូក]] *[[ប្រាសាទសណ្តាន់]] *[[ប្រាសាទស្រង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទបុស្សរាម]] *[[ប្រាសាទអុក]] *[[ប្រាសាទតោ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងរពាក់]] *[[ប្រាសាទគក់ទ្រូង]] *[[ប្រាសាទដូងមោង|ប្រាសាទដូនមោង]] *[[ប្រាសាទតាមុំ]] *[[ប្រាសាទរបងរមាស]] *[[ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍|ប្រាសាទស្រីគ្រប់លក្ខណ៍]] *[[ប្រាសាទឫស្សីរលាក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រើស]] *[[ប្រាសាទទ្វារក្ដី]] *[[ប្រាសាទដើមចាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្ទោង]] *[[ប្រាសាទបាកាន]] *[[ប្រាសាទភូមិប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទយាយព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទវាលគុកក្លុង]] *[[ប្រាសាទសិរីសាច]] *[[ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក]] *[[ប្រាសាទសំរោងព្រះធាតុ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទស្រាយអៀ|ប្រាសាទអ្នកតាប៉ាលោក]] *[[ប្រាសាទអណ្ដែត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុរកា]] == [[ខេត្តកំពត]] == *[[ប្រាសាទភ្នំខ្យង]] *[[ប្រាសាទភ្នំឈ្ងោក]] *[[ប្រាសាទភ្នំទទឹង]] *[[ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ]] == [[ខេត្តក្រចេះ]] == *[[ប្រាសាទល្បើកស្រុត]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាន់ពីរ]] == [[ខេត្តតាកែវ]] == *[[ប្រាសាទតាព្រហ្មទន្លេបាទី]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទជប់ពល]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ (ខេត្តតាកែវ)|ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទភ្នំជីសូរ]] *[[ប្រាសាទយាយពៅ]] *[[ប្រាសាទបាយ៉ង់កោរ]] *[[ប្រាសាទភ្នំតាម៉ៅ]] *[[ប្រាសាទថ្មដុះ]] *[[ប្រាសាទភ្នំដា]] *[[ប្រាសាទស្រី]] == [[ខេត្តត្បូងឃ្មុំ]] == *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុធំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុសម្ដី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវ៉ាន|ប្រាសាទព្រះធាតុខ្នាយវាន]] *[[ប្រាសាទជើងអង]] *[[ប្រាសាទព្រៃគី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុបាស្រី|ប្រាសាទបាស្រី]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុតូច|ប្រាសាទព្រះធាតុតូច (ភូមិពពេល)]] *[[ប្រាសាទភូមិមៀន]] == [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]] == *ប្រាសាទភ្នំព្រះនេត្រព្រះ(ប្រាសាទភ្នំព្រះបាទ) *ប្រាសាទចេតិយ៍ *ប្រាសាទឡោតេ *ប្រាសាទភ្នំកូនខ្លែង *ប្រាសាទសំរោង *[[ប្រាសាទកងវ៉ា|ប្រាសាទភ្នំកងវ៉ា]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយទ័ព]] *ប្រាសាទតាអ៉ឹម *ប្រាសាទយាយជូ *ប្រាសាទយាយគុំ *ប្រាសាទចញ្ចឹមត្រី *ប្រាសាទតាណែម *ប្រាសាទសំណាងតាសុខ *ប្រាសាទតាប្លាំង *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម (បន្ទាយឆ្មារ)|ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត *ប្រាសាទមេបុណ្យខាងជើង *ប្រាសាទតុប *ប្រាសាទប្រុស *ប្រាសាទត្រពាំងរមាំង *ប្រាសាទល្បើកល្វា *ប្រាសាទក្រហម *ប្រាសាទពន្លាក់ *ប្រាសាទកូនដំរី *ប្រាសាទដំបូក *[[ប្រាសាទល្បើកស្វាយ]] *[[ប្រាសាទល្បើកអំពិល]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រាវ]] *ប្រាសាទគុក *[[ប្រាសាទភៀសខាងកើត]] == [[ខេត្តបាត់ដំបង]] == *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទស្នឹងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទបាសែត]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាណន់]] *[[ប្រាសាទវត្តឯកភ្នំ]] *ប្រាសាទដូនទ្រី(វត្តដូនទ្រីជើងស្រុកមោងឬស្សី) *ប្រាសាទទួលបល្ល័ង្គ(នៅភាគអគ្នេយ៍វត្តអន្លង់កូបស្រុកមោងឬស្សីបាត់រូបរាងទាំងស្រុងតែសល់រូបចម្លាក់ព្រះលោកេសូមួយតម្កល់នៅសារមន្ទីជាតិ) == [[ខេត្តព្រៃវែង]] == *[[ប្រាសាទចុងស្រុក]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារច័ន្ទ]] == [[ខេត្តស្វាយរៀង]] == * [[ប្រាសាទបាសាក់]] * [[ប្រាសាទជាហោ]] == [[ខេត្តព្រះវិហារ]] == *[[ប្រាសាទកន្ទប់]] * [[ប្រាសាទព្រះថ្កោល]] *[[ប្រាសាទកាត់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកោះកេរ្តិ៍]] *[[ប្រាសាទក្រចាប់]] *[[ប្រាសាទក្រពុំឈូក]] *[[ប្រាសាទខ្ទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទគោកបេង]] *[[ប្រាសាទឈូក]] *[[ប្រាសាទដប់]] *[[ប្រាសាទគោល]] *[[ប្រាសាទចិន]] *[[ប្រាសាទចិនចូលកាសកូ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំងជ្រំខាងកើត]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្នារសែនកែវ]] *[[ប្រាសាទតាប៉ាង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងគុក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងពងទឹក]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងស្វាយ]] * [[ប្រាសាទចតុមុខ]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទបឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងប៉ែនជុំ]] *[[ប្រាសាទជាន់ស្រាំ]] *[[ប្រាសាទធំ]] *[[ប្រាសាទនរាយ]] *[[ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយពីរជាន់]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយយួន]] *[[ប្រាសាទបឹងស្រែលិច]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន (កំពង់ស្វាយ)]] *[[ប្រាសាទព្រះដំរី]] *[[ប្រាសាទព្រះស្ទឹង]] *[[ប្រាសាទភ្នំព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទភ្នំម្រេច]] *[[ប្រាសាទរើល]] *[[ប្រាសាទសង្កែ]] *[[ប្រាសាទសំឡាញ]] *[[ប្រាសាទស្រែប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទតូច]] *[[ប្រាសាទអ្នកបួស]] *[[ប្រាសាទថ្នឹង]] *[[ប្រាសាទបឹងវែង]] *[[ប្រាសាទដាន]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងឬស្សី]] *[[ប្រាសាទអណ្តូងគុក]] *[[ប្រាសាទច្រាប]] == [[រាជធានីភ្នំពេញ]] == * [[ប្រាសាទពោធិលោម]] * ប្រាសាទវត្តប្រាសាទ == ខេត្តសៀមរាប == *[[ប្រាសាទកណ្ដាលដុំខាងជើង]] *[[ប្រាសាទកន្សែង]] *[[ប្រាសាទកី]] *[[ប្រាសាទកុដិគូរ]] *[[ប្រាសាទកុដ្តិស្វរៈ]] *[[ប្រាសាទកំពង់ក្ដី]] *[[ប្រាសាទកំពង់ព្រះ]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគម]] *[[ប្រាសាទក្ដីតាគមធំ]] *[[ប្រាសាទក្បាលរមាស]] * [[ប្រាសាទក្ដឿង]] *[[ប្រាសាទក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទក្រហម]] *[[ប្រាសាទក្រឡាញ់]] *[[ប្រាសាទក្រឡោងសង្កែ]] *[[ប្រាសាទក្រោលគោ]] *[[ប្រាសាទក្អែកទុំ]] *[[ប្រាសាទខ្ពប]] *[[ប្រាសាទខ្លាគ្រហឹម]] *[[ប្រាសាទគងភ្លុក]] *[[ប្រាសាទគុកត្រពាំងល្ពៅ]] *[[ប្រាសាទគោកចក]] *[[ប្រាសាទគោកចាន់]] *[[ប្រាសាទគោកប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទគោកពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទគោកព្រៃគូ]] *[[ប្រាសាទគោកស្លាកែត]] *[[ប្រាសាទគោកអូរជ្រុង]] *[[ប្រាសាទគោកឯត្បូង]] *[[ប្រាសាទចៅសាយទេវតា]] *[[ប្រាសាទចៅស្រីវិបុល]] *[[ប្រាសាទដូនចាន់]] *[[ប្រាសាទដូនដៀវ]] *[[ប្រាសាទបាពួន]] *[[ប្រាសាទបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទបាយ័ន]] *[[ប្រាសាទតាស្រី]] *[[ប្រាសាទតាអាន]] *[[ប្រាសាទតាអុង]] *[[ប្រាសាទតាឥន្ទ]] *[[ប្រាសាទដំរីក្រាប]] *[[ប្រាសាទណងឃូ]] *[[ប្រាសាទតាកៀវ]] *[[ប្រាសាទតាកែវ]] *[[ប្រាសាទទន្លេស្ងួត]] *[[ប្រាសាទទម្រោប]] *[[ប្រាសាទទ័ពជ័យ]] *[[ប្រាសាទភ្នំកំបុត]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រវាន់]] *[[ប្រាសាទភ្នំក្រោម]] *[[ប្រាសាទខ្នារ]] *[[ប្រាសាទអ្នកតា]] *[[ប្រាសាទធម្មនន្ត]] *[[ប្រាសាទធ្នូ]] *[[ប្រាសាទគោកសំរោង]] *[[ប្រាសាទគោករមៀត]] *[[ប្រាសាទគោកសេះ]] *[[ប្រាសាទបាគង់]] *[[ប្រាសាទបាតជុំ]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងកើត]] *[[ប្រាសាទជីក្រែងខាងលិច]] *[[ប្រាសាទជ្រៃ]] *[[ប្រាសាទជ្រៃខ្ញៀន]] *[[ប្រាសាទដុតស្ដេចគំលង់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងចំបក់]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងទទឹងថ្ងៃ]] *[[ប្រាសាទតាព្រួច]] *[[ប្រាសាទតាមា]] *[[ប្រាសាទតាមឿន]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយស្រី]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយអំពិល]] *[[ប្រាសាទតាសោម]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយក្តី]] *[[ប្រាសាទបក្សីចាំក្រុង]] *[[ប្រាសាទបង្កោង]] *[[ប្រាសាទបង្គួយខាងកើត]] *[[ប្រាសាទចារ]] *[[ប្រាសាទចេតីយ៍]] *[[ប្រាសាទតាព្រហ្ម]] *[[ប្រាសាទអូរផ្អុង]] *[[ប្រាសាទអូរយាង]] *[[ប្រាសាទស្នាយល្អ]] *[[ប្រាសាទស្នួល]] *[[ប្រាសាទស្ពានទ្រុង]] *[[ប្រាសាទស្មានតេង]] *[[ប្រាសាទស្រឡៅ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងផុង]] *[[ប្រាសាទត្រមែង]] *[[ប្រាសាទត្រាវ]] *[[ប្រាសាទត្រាំខ្នារ]] *[[ប្រាសាទប្រាំ]] *[[ប្រាសាទផូងផាង]] *[[ប្រាសាទផ្លាង]] *[[ប្រាសាទពង្រ]] *[[ប្រាសាទព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រៃក្មេង]] *[[ប្រាសាទព្រៃប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទព្រៃផ្ដៅ]] *[[ប្រាសាទព្រៃមន្ទីរ]] *[[ប្រាសាទព្រះខ័ន]] *[[ប្រាសាទព្រះធាតុខ្វាយ]] *[[ប្រាសាទព្រះបាលិលេយ្យ]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទព្រះផ្ទោរ]] *[[ប្រាសាទព្រះពល]] *[[ប្រាសាទព្រះពិធូ]] *[[ប្រាសាទព្រះលាន]] *[[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] *[[ប្រាសាទបេងខាងជើង]] *[[ប្រាសាទបេងខាងត្បូង]] *[[ប្រាសាទប្រពីស]] *[[ប្រាសាទប្រែរូប]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើត]] *[[ប្រាសាទមេបុណ្យខាងលិច]] *[[ប្រាសាទតានៃ]] *[[ប្រាសាទតុប]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងក្រសាំង]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងខ្យង]] *[[ប្រាសាទថ្នល់ដាច់]] *[[ប្រាសាទថ្មបាយក្អែក]] *[[ប្រាសាទទ]] *[[ប្រាសាទទេពប្រណម្យ]] *[[ប្រាសាទនាគព័ន្ធ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយសំរែ]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយធំ]] *[[ប្រាសាទបាក់រួង]] *[[ប្រាសាទភូមិពោធិ៍]] *[[ប្រាសាទបាគង]] *[[ប្រាសាទបន្ទាយព្រៃ]] *[[ប្រាសាទព្រះឥន្ទកោសីយ៍]] *[[ប្រាសាទបី]] *[[ប្រាសាទប៉ាទ្រី]] *[[ប្រាសាទបឹងមាលា]] *[[ប្រាសាទព្រះគោ]] *[[ប្រាសាទភ្នំបាខែង]] *[[ប្រាសាទភ្នំបូក]] *[[ប្រាសាទរុន]] *[[ប្រាសាទរោងចិន]] *[[ប្រាសាទរោងរមុង]] *[[ប្រាសាទលលៃ]] *[[ប្រាសាទលាក់នាង]] *[[ប្រាសាទលិច]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទល្បើកព្រៃ]] *[[ប្រាសាទល្បើករុន]] *[[ប្រាសាទវត្តខ្នារ]] *[[ប្រាសាទវិមានអាកាស]] *[[ប្រាសាទវៀន]] *[[ប្រាសាទសង្កែក្បាលក្របី]] *[[ប្រាសាទសំពៅ]] *[[ប្រាសាទស្វាយព្រាហ្មណ៍]] *[[ប្រាសាទស្វាយលើ]] *[[ប្រាសាទអកយំ]] *[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] == [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] == +ប្រាសាទព្រះគោ (ថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង) ឈ្មោះ: ប្រាសាទព្រះគោ រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: ចុងសតវត្សទី ៦ ឆ្នាំ ៦៥៧-៦៨១ នៃ គ.ស. ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: ឃុំថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោមាន​ទីតាំង​​ស្ថិតនៅ​ឃុំ​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ស្រុក​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង។ ប្រាសាទ​មួយ​នេះ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់បែក​ស្ទើរ​អស់​ទៅហើយ ប៉ុន្តែ​ប្រជាជន​នៅតែ​គោរពបូជា ព្រោះថា​នៅ​ទីនោះ​គ្មាន​វត្ថុ​ណា​មកប្រៀបផ្ទឹម និង​ប្រាសាទបុរាណ​របស់​មួយនេះបានឡើយ។ ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​បាន​កសាងឡើង​នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​ ៦ ​ធ្វើ​អំពី​ឥដ្ឋក្រហម និង​មាន​ផ្តែរ​កសាង​អំពី​ថ្មភក់ ប៉ុន្តែ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​បាក់​ទ្រុឌទ្រោម​ស្ទើរ​ទាំងស្រុង​ហើយ។​ នៅខាងមុខ​ប្រាសាទ្រាសាទមានកសាងរូបសំណាកព្រះគោមួយយ៉ាងធំថែមទៀតផង ទើបបាន​គេ​ឱ្យឈ្មោះថា ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​មកដល់​សព្វថ្ងៃ។ +ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង ឈ្មោះ: ប្រាសាទប្រាំបួនល្វែង រជ្ជកាល: ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី ១ កាលបរិច្ឆេទ: សតវត្សទី ៦-៧ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់: ព្រហ្មញ្ញសាសនា ទីតាំង: រមណីដ្ឋាន​ប្រសាទប្រាំ​បី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ឃុំ​ថា​ឡា ស្រុក​ថា​ឡា​បូរិ​វ៉ាត់ មាន​ចំងាយ ៦​គីឡូ​ម៉ែត​ពី​ទីក្រុង​ស្ទឹងត្រែង​។ ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវបាន​កសាងឡើង​ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ័​ន្មទី​១ ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៦-៧ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ចំពោះ​សាសនា​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ហើយ​ប្រាសាទ​នេះ​ភាគច្រើន កសាង​ពី​ឥដ្ឋ លាយ​នឹង​ថ្ម​បាយក្រៀម​។​ រមណីដ្ឋាន​ប្រាសាទ​ប្រាំបី​ល្វែង មាន​ទីតាំង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ចម្ងាយ​ប្រហែល​២​គីឡូ​ម៉ែត ទិសខាងត្បូង​នៃ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ ដែល​ទទួល​នូវ​ការ​បាក់បែក​យ៉ាង​អាណោច​អធម​ស្ទើរតែ​ចង់​អស់ ដោយសារ​តែ​សង្គ្រាម​អស់​រយៈពេល​ជាង​បី​ទសវត្ស ការ​មិន​អើពើ​រវីរវល់​ថែរក្សា ការបំផ្លាញ​របស់ ធម្មជាតិ​ថែមទៀត និង​ការជីក​គាស់​បំផ្លិចបំផ្លាញ​របស់​ជន​អគតិ​មួយចំនួន​ក្នុង​បំណង​សែ្វ​រក​វត្ថុ បុរាណ មាន​តំលៃ​។ ​​នៅពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ប្រាសាទ​ទាំងមូល​គ្មាន​អ្វី​នៅ​សេសសល់​ក្រៅពី​ធ្នឹម​បី​បួន និង ​គ្រឹះ​នោះទេ​។ មាន​ធ្នឹម​មួយ ដ៏​ល្អ​វិចិត្រ ដែល​បាន​ឆ្លាក់​រូប​រា​ហ៊ូ​ឈរ នៅលើ​គោ​បុរៈ នៃ​ក្លោងទ្វារ​ប្រាសាទ ហើយ ដែល មាន​ធ្នឹម​មួយចំនួនធំ​បាន​ធ្លាក់​បាក់បែក​អស់ហើយ ឥឡូវ​នៅសល់​តែ​ដើមឈើ និង​ដើម​ឫស្សី ដុះ​ឡើង ព្រោងព្រាត លប់​តួ​ប្រាសាទ​ទាំងមូល​ទៅហើយ​។ រា​ហ៊ូ គឺជា​អាទិទេព​នៃ​ពេលវេលា នៅក្នុងវប្បធម៌ និង​ប្រណៃ​ទំនៀមទម្លាប់​ខ្មែរ​។​ អាស័យដ្ឋាន: ថាឡាបរិវ៉ាត់ ស្ទឹងត្រែង កម្ពុជា == [[ខេត្តឧត្តរមានជ័យ]] == *[[ប្រាសាទក្ដុល]] *[[ប្រាសាទគុក]] *[[ប្រាសាទគុប]] *[[ប្រាសាទចក]] *[[ប្រាសាទតាមាន់]] *[[ប្រាសាទតាមាន់តូច]] *[[ប្រាសាទតាមាន់ធំ]] *[[ប្រាសាទចន្លាស់ដៃ]] *[[ប្រាសាទដូនទា]] *[[ប្រាសាទតាក្របី]] *[[ប្រាសាទពងទឹក]] *[[ប្រាសាទអំពិល]] *[[ប្រាសាទរវៀង]] *[[ប្រាសាទលំពូក]] *[[ប្រាសាទល្បើក]] *[[ប្រាសាទសឹង្ហ]] *[[ប្រាសាទត្រពាំងប្រាសាទ]] *[[ប្រាសាទមានជ័យ]] *[[ប្រាសាទមាន]] *[[ប្រាសាទខ្នារ (ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ)|ប្រាសាទខ្នារ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសថៃ == * [[ប្រាសាទពិមាយ]] * [[ប្រាសាទភ្នំរុង]] * [[ប្រាសាទ​មឿង​តាំ|ប្រាសាទមឿងតាំ]] * [[ប្រាសាទភ្នំក្រវ៉ាន់|ប្រាសាទភ្នំវ៉ាន់]] * [[ប្រាសាទស្ដុកកក់ធំ]] * [[ប្រាសាទមឿងសិង្ហ]] * [[ប្រាសាទភូមិសម្បូណ៌]] * [[ប្រាសាទនាងរង|ប្រាសាទនាងរាំ]] * [[ប្រាសាទប្រាង្គគូ]] * [[ប្រាសាទស៊ីខរភូមិ]] * [[ប្រាសាទជាងប៉ី]] * ប្រាសាទ[[សាលព្រះកាល]] * ប្រាសាទ[[ព្រះប្រាង្គសាមយ៉ត]] * ប្រាសាទ[[វត្តកំពែងលែង]] * ប្រាសាទ[[ឧទ្យានប្រវត្តិសាស្ត្រស៊ីថេប|ស៊ីថេប]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសឡាវ == * [[ប្រាសាទវត្តភូ]] == ប្រាសាទខ្មែរនៅប្រទេសវៀតណាម == * [[ប្រាសាទប្រាំល្វែង]] ឬ[[ប្រាសាទមណ្ឌប]] == តំណភ្ជាប់ក្រៅ == *[http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html រដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080731001206/http://www.cambodia.gov.kh/unisql2/egov/khmer/country.sightseeing.html |date=2008-07-31 }} (តំបន់ទេសចរណ៍) *[http://www.site-archeologique-khmer.org រមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា] ==<span lang="km" dir="ltr">សូ</span>មមើលផងដែរ== {{កម្ពុជា}} __លាក់មាតិកា__ [[Category:ទេសចរណ៍]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រាសាទខ្មែរ]] qtbzi62cu4n4pxwws3960532cda19qp 0 8037 339755 308971 2026-08-26T14:13:55Z ~2026-46379-63 52662 រូបវិទហ្យា 339755 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Newtonbig.gif‎|thumb|right|300px|«''ហេតុអ្វីផ្លែប៉ោមធ្លាក់មកលើដី?''» សំនួរនេះធ្វើអោយ[[អ៊ីសាក់ ញូតុន|ញូតុន]]រកឃើញ[[ច្បាប់ទំនាញសកល]]]] '''រូបវិទ្យា''' មានន័យដោយត្រង់ថា ''វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីរូបធាតុនិងចលនារបស់វា''។ រូបវិទ្យា​ជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​សិក្សាទាក់ទងនឹង [[កំលាំង]] [[ថាមពល]] [[ម៉ាស់]] និង [[បន្ទុកអគ្គិសនី]] ជាដើម។ និយាយអោយទូលំទូលាយជាងនេះទៀត រូបវិទ្យា​ជាការវិភាគវែកញែកពី​ធម្មជាតិ​ ដើម្បីបកស្រាយពន្យល់ពី​បាតុភូត​ជុំវិញខ្លួនយើង​និង​កត្តាដែលបង្កវា។ រូបវិទ្យា​ជា​មុខវិជ្ជាសិក្សា​ដ៏ចំនាស់ជាងគេ បើយើងគិតពី​[[តារាវិទ្យា]] ដែលជាផ្នែកមួយរបស់រូបវិទ្យាដែរនោះ។ រូបវិទ្យា​មិនអាចចែក​និយមន័យ​អោយបានច្បាស់ពី​មុខវិទ្យាវិទ្យាសាស្ត្រ​ផ្សេងទៀត​ដូចជា [[ទស្សនវិជ្ជា]] [[គីមីវិទ្យា]] [[គណិតវិទ្យា]] និង [[ជីវវិទ្យា]] បានទេ រហូតដល់ស.វទី១៦ ដែលជាពេលដែល​រូបវិទ្យា​ក្លាយជា​វិទ្យាសាស្ត្រទំនើប និងចែកផ្ដាច់ពី​មុខវិជ្ជា​ទាំងអម្បាលមាននោះ។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏គេនៅតែមានការលំបាក​ក្នុងការកំនត់​ព្រំដែន​រវាង​មុខវិជ្ជា​ទាំងនោះអោយបាន​ច្បាស់លាស់ដាច់ខាត។ រូបវិទ្យា​ត្រូវបានគេចាត់ទុកជា​មុខវិជា្ជ​សំខាន់។ រូបវិទ្យាថ្នាក់ខ្ពស់​​ត្រូវបានបែកខ្នែងចូលក្នុងផ្នែក​បច្ចេកវិទ្យា និងជួនកាលទៀតច្រលូកច្របល់ចូលជាមួយ​គណិតវិទ្យា​​និង​ទស្សនវិជ្ជា​។ តួយ៉ាង ការយល់ដឹងថ្នាក់ខ្ពស់អំពី[[អេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច]] នាំអោយគេអាចបង្កើតនិងប្រើប្រាស់​ឧបករណ៍អគ្គីសនី([[ទូរទស្សន៍]] [[កុំព្យូទ័រ]] បរិក្ខារអគ្គីសនីតាមផ្ទះ -ល-) ,ហើយ [[មេកានិច]]ថ្នាក់ខ្ពស់នាំទៅដល់​ការអភិវឌ្ឍន៍[[គណិតវិទ្យាវិភាគ]] [[គីមីកង់ទិច]] និងការប្រើប្រាស់​ឧបករណ៍​ដូចជា [[មីក្រូទស្សន៍អេឡិចត្រុង]] ក្នុង [[មីក្រូជីវវិទ្យា]]។ សព្វថ្ងៃ រូបវិទ្យា​ជាមុខវិជ្ជា​បែកមែកសាខាទូលំទូលាយ និងចែកចេញជាច្រើនផ្នែកតូចៗ។ លើសពីនេះទៅទៀត គេអាចចែកវាជា២សាខាគំនិតគឺ '''រូបវិទ្យាទ្រឹស្ដី''' (ទាក់ទិននឹងការបង្កើត​ទ្រឹស្ដី​ថ្មី) និង''' រូបវិទ្យាពិសោធ''' (ទាក់ទិននិង​ការពិសោធន៍​ទ្រឹស្ដី​ថ្មីនិងចាស់)។ ទោះបីជារបកគំឃើញសំខាន់ៗមួយចំនួនធំ​ត្រូវបានគេរកឃើញ​ក្នុង៤សតវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះក៏ដោយ ចំងល់ពី​ធម្មជាតិ​ជាច្រើនទៀតនៅតែមិនទាន់មាន​ចំលើយ​ជាហេតុធ្វើអោយ​រូបវិទ្យា​នៅតែជា​មុខវិជ្ជា​មានភាពរស់រវើក។ == សេចក្ដីផ្ដើម == === គំនិតនិងគោលដៅ === រូបវិទ្យា​ជា​មុខវិជ្ជា​ដែលផ្ដោតសំខាន់ទៅលើការយល់ដឹង​ពី​ធម្មជាតិ នៅក្នុងន័យទូលំទូលាយមួយ។ លក្ខណៈសំគាល់គ្រឹះរបស់រូបវិទ្យាគឺគោលដៅរបស់វា​ក្នុងការស្វែងយល់អោយរឹតតែច្បាស់ពីអ្វីៗ​ដែលនៅជុំវិញខ្លួនយើង។ ជាឧទាហរណ៍ ពេលយើងពិចារណានិងចោទសួរសំនួរអំពី​[[សកល]] យើងគិតភ្លាម​ថាតើយើងនឹងត្រូវការវិមាត្រប៉ុន្មាន។ ឧបមាថាយើងដឹងថា សកល​មាន​វិមាត្រ៤ (វិមាត្រលំហ៣ និងវិមាត្រពេលវេលា១) យើងអាចឆ្ងល់តទៀតថា ហេតុអ្វីក៏​លំហ​ចាំបាច់មាន​វិមាត្រ៤បែបនេះ ម្ដេចក៏មិនអាចមានវិមាត្រលំហ៤តែម្ដងទៅ។ ប៉ុន្តែនេះជាការពិតមិនអាចប្រកែកបាន ទោះបីជាបើយើងគិតឃើញ​ពី​លទ្ឋភាព​ផ្សេងពីនេះក៏ដោយ។ គំនិតនៅក្នុងរូបវិទ្យានិយាយពីការពិតជាជាង[[ប្រូបាប៊ីលីតេ]] ដែលយើងអាចគិតឃើញ។ មានសញ្ញាណជាច្រើនទៀតដែលត្រូវបានកំនត់​នៅក្នុងរូបវិទ្យាដូចជា គ្រប់អង្គធាតុត្រូវតែមាន [[ម៉ាស់]](ក្នុង[[ច្បាប់ចលនារបស់ញូតុន]]) បន្ទុកអគ្គីសនី និង​ ស្ពីនជាដើម។ ពេលដែលរូបវិទ្យា​សិក្សាអំពីលក្ខណៈរបស់ធម្មជាតិ វាត្រូវតែសិក្សាអំពីលក្ខណៈរបស់វត្ថុនៅក្នុងធម្មជាតិផងដែរ។ ការងាររបស់រូបវិទ្យាគឺពិពណ៌នាអំពីបាតុភូត​និងមូលហេតុរបស់វា។ ឧទាហរណ៍ បើគេនិយាយអំពី​[[ភព]] ដែលធ្វើចលនាជុំវិញតារាមួយ គេនឹងរកដើមហេតុដែលនាំអោយវាធ្វើចលនាបែបនោះ។ ទីបំផុតគេក៏រកឃើញថា[[ច្បាប់ទំនាញសកល|កំលាំងទំនាញសកល]] រវាងភពនឹងតារានៅក្បែរៗវាជាដើមហេតុ​របស់ចលនានោះ។ [[ជនជាតិចិន]]​បុរាណបានរកឃើញវត្ថុម្យ៉ាងដែរអាចឆក់លោហៈដែលនៅជិតវា ដែលកំលាំងនោះត្រូវអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​ជំនាន់ក្រោយរកឃើញថាជា​[[កំលាំងម៉ាញ៉េទិច]] -ល-។ ជាទូទៅនៅក្នុង​វិទ្យាសាស្ត្រ រូបវិទ្យាតែងតែមានទំនាក់ទំនងជាមួយមុខវិទ្យា២ទៀតគឺ​[[ជីវវិទ្យា]]និង[[គីមីវិទ្យា]]។ ប៉ុន្តែរូបវិទ្យាក្ដោបលើផ្នែកធំជាង ដោយសិក្សាតាំងពីភាគល្អិតតូចជាង[[អាតូម]] រហូតដល់ [[កាឡាក់ស៊ី]] ដ៏ធំមហាសាល។ ហេតុនេះជារឿយៗគេតែងនិយាយថា '''រូបវិទ្យាជាវិទ្យាសាស្ត្រគ្រឹះ'''។ === រូបវិទ្យាប្រើប្រាស់វិធីបែបវិទ្យាសាស្ត្រ === ការធ្វើតេស្តរកមើលថាទ្រឹស្តីមួយត្រឹមត្រូវឬយ៉ាងណា ផ្អែកទាំងស្រុងលើការសង្កេតនិងពិសោធន៍។ គេត្រូវតែប្រមែប្រមូលលទ្ឋផលពីការសង្កេតនិងការពិសោធន៍ ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់​ឬនិយាយថាទ្រឹស្ដីមួយត្រូវឬខុស។ ទ្រឹស្ដីដែលមានការគាំទ្រពីលទ្ឋផលពិសោធន៍ តែងមានលក្ខណៈសាមញ្ញ​ និងត្រូវបានគេអោយឈ្មោះជា'''ច្បាប់'''។ === ការប្រមូលទិន្នន័យនិងការអភិវឌ្ឍទ្រឹស្ដី === មានវិធីនិងសកម្មភាពច្រើនយ៉ាងណាស់ក្នុងការសិក្សាបែបរូបវិទ្យា។ សកម្មភាពចំបង២នៅក្នុងរូបវិទ្យាគឺ [[ការប្រមូលទិន្នន័យ]] និង[[ការអភិវឌ្ឍទ្រឹស្ដី]]។ ផ្នែកខ្លះនៃរូបវិទ្យា​ផ្អែកទៅលើប្រមូលទិន្នន័យពីការធ្វើពិសោធន៍។ ការធ្វើពិសោធន៍ខ្លះសំរាប់រុករកពីធម្មជាតិ តែក៏មានការធ្វើពិសោធន៍ខ្លះសំរាប់បង្កើតទិន្នន័យសំរាប់​ប្រៀបធៀបជាមួយ​លទ្ឋផលដែលប៉ាន់ស្មានដោយទ្រឹស្តី។ ផ្នែកខ្លះទៀតនៃរូបវិទ្យាដូចជាអាស្ត្រូរូបវិទ្យានិងភូមិរូបវិទ្យា ពឹងផ្អែកលើការប្រមូលទិន្នន័យពីការសង្កេត​ជាជាងការធ្វើពិសោធន៍។ រូបវិទ្យាទ្រឹស្ដី​តែងមានទំនោរ​ក្នុងការប្រើប្រាស់តំលៃលេខក្នុងការអភិវឌ្ឍទ្រឹស្ដីនិងពន្យល់ពីទិន្នន័យ។ ហេតុនេះរូបវិទ្យាទ្រឹស្ដីពឹងផ្អែកលើ[[គណិតវិទ្យា]] និងបច្ចេកទេសគណនា។ រូបវិទ្យាទ្រឹស្ដីជួនកាលបង្កើតទ្រឹស្ដី​មុនពេលដែលគេមានទិន្នន័យគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់វា។ ទាំងការប្រមូលទិន្នន័យនិងការបង្កើតទ្រឹស្ដីក្នុងរូបវិទ្យា តែងនាំអោយមានការអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រដទៃទៀតដែលត្រូវបានប្រើ​ក្នុងរូបវិទ្យា។ តួយ៉ាង អ្នករូបវិទ្យាទ្រឹស្ដី​ប្រើប្រាស់គណិតវិទ្យា វិធីសាស្ត្រវិភាគលេខ [[ស្ថិតិ]] [[ប្រូបាប៊ីលីតេ]] [[កុំព្យូទ័រ]] ហើយអ្នករូបវិទ្យាពិសោធន៍ អភិវឌ្ឍន៍សំភារៈនិងបច្ចេកទេសប្រមូលទិន្នន័យ។ [[ឯកសារ:Enrico Fermi 1943-49.jpg|right|150px|thumb|[[អង់រីកូ ហ្វែរមី]]]] តាំងពីស.វទី២០ អ្នករូបវិទ្យាភាគច្រើនត្រូវតែចែកជំនាញអោយដាច់ថាតើ​ខ្លួនជាអ្នករូបវិទ្យាទ្រឹស្ដី​ឬក៏អ្នករូបវិទ្យាពិសោធន៍។ ប៉ុន្ដែមានករណីលើកលែងមួយក្នុងករណីអ្នករូបវិទ្យាសញ្ជាតិអ៊ីតាលី លោក [[អង់រីកូ ហ្វែរមី]] (១៩០១-១៩៥៤) ដែលអាចសំរេចមុខងារទាំង២ក្នុងផ្នែករូបវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរ។ ទោះបីជាទ្រឹស្ដីនិងការពិសោធន៍ធ្វើឡើងដោយក្រុមមនុស្សផ្សេងគ្នាក៏ដោយ ក៏ផ្នែកទាំង២នេះត្រូវតែអាស្រ័យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ការរីកចំរើនក្នុងរូបវិទ្យាភាគច្រើន​កើតឡើងពេលអ្នកធ្វើពិសោធន៍រកឃើញរបកគំឃើញ​ថ្មីមួយដែលមិនអាចពន្យល់បានតាមទ្រឹស្ដីមានហើយ ហើយទាមទារអោយមានការគណនា កំនត់រូបមន្ត និងបង្កើតទ្រឹស្ដីថ្មី។ ដូចគ្នាដែរគំនិតដែលគេស្រមើស្រមៃចេញពីទ្រឹស្ដីតែងនាំអោយមានការធ្វើពិសោធន៍​ថ្មីៗ។ បើគ្មានការធ្វើពិសោធន៍ទេ ទ្រឹស្ដីមួយអាចដើរទៅរកផ្លូវខុស។ ឧទាហរណ៍ មានការទិទានអំពី[[ទ្រឹស្ដី M]]​ក្នុង[[រូបវិទ្យាអំពីភាគល្អិត]] ដែលគ្មានការធ្វើតេស្តពិសោធន៍ត្រឹមត្រូវណាមួយត្រូវបានធ្វើឡើងទេ។ === រូបវិទ្យានិយាយអំពីបរិមាណ === រូបវិទ្យានិយាយអំពីបរិមាណច្រើនជាងវិទ្យាសាស្ត្រដទៃ។ មូលហេតុមកពីលទ្ឋផលពិសោធនិងសង្កេតភាគច្រើនជាតំលៃលេខ។ ទ្រឹស្ដីភាគច្រើនក្នុងរូបវិទ្យាប្រើប្រាស់គណិតវិទ្យាក្នុងការសំអាងគោលការណ៍របស់វា។ ការប៉ាន់ប្រមាណពីរបស់ទ្រឹស្ដីទាំងនោះ ភាគច្រើនជាតំលៃលេខ។ និយមន័យ ម៉ូដែល និង ទ្រឹស្ដីរូបវិទ្យាតែងត្រូវបានបង្ហាញឡើងជាលក្ខណៈរូបមន្តគណិតវិទ្យា។ ភាពខុសគ្នាដ៏សំខាន់រវាងរូបវិទ្យានិងគណិតវិទ្យា​គឺថា រូបវិទ្យាផ្ដោតសំខាន់លើការពណ៌នាពីពិភពរូបធាតុ ហេតុនេះរូបវិទ្យាតែងផ្ទៀងផ្ទាត់ទ្រឹស្ដីរបស់ខ្លួនជាមួយទិន្នន័យបានពីពិសោធន៍​និងសង្កេត។ ចំនែកគណិតវិទ្យាផ្ដោតសំខាន់លើទាញរកហេតុផល​តាមរបៀបតក្កៈនិងអរូបី ដោយមិនកំហិតត្រឹមអ្វីដែលមាននៅក្នុងពិភពពិតឡើយ។ តួយ៉ាង នៅក្នុងគណិតវិទ្យាគេអាចសិក្សាក្នុងវិមាត្រច្រើនជាងវិមាត្រក្នុងពិភពពិត​ដែលមានតែវិមាត្រ៤។ == ប្រវត្តិ == === សម័យបុព្វកាល === [[ឯកសារ:Francesco Hayez 001.jpg|thumb|150px|right|[[អារីស្ដូត]]]] តាំងពីបុរាណមក មនុស្សតែងព្យាយាមស្វែងយល់ពី​មូលហេតុរបស់បាតុភូតផ្សេងៗដូចជា ហេតុអ្វីបានជាវត្ថុទាំងអស់ធ្លាក់មករកដី, ហេតុអ្វីក៏សារធាតុខុសគ្នា មានលក្ខណៈខុសគ្នា ជាដើម។ អាថ៌កំបាំងមួយទៀត​គឺលក្ខណៈរបស់[[សកល]] ដែលថាហេតុអ្វីបានជាផែនដីមានរូបរាងស្ទើរ[[ស៊្វែរ]]បែបនេះ និងហេតុអ្វីបានជា[[ផែនដី]]វិលជុំវិញ[[ព្រះអាទិត្យ]] ហើយព្រះច័ន្ទវិលជុំវិញផែនដី។ ទ្រឹស្ដីជាច្រើនត្រូវបានគេលើកឡើង ប៉ុន្តែសុទ្ឋតែខុស ព្រោះទ្រឹស្ដីទាំងនោះ​មានលក្ខណៈជាទស្សនវិជ្ជា ដែលមិនមានការធ្វើពិសោធន៍ផ្ទៀងផ្ទាត់ដូចឥឡូវឡើយ។ ស្នាដៃរបស់ [[តូលេមេ]](Ptolemy) និង [[អារីស្តូត]](Aristotle) ក៏ត្រូវបានគេរកឃើញថា​មានភាពមិនត្រឹមត្រូវមួយចំនួនដែរ។ ប៉ុន្តែក៏មានករណីលើកលែងដែរ ដូចជា [[អាកស៊ីម៉ែដ]](Archimedes) ដែលបានរកឃើញរបកគំឃើញត្រឹមត្រូវ​ជាច្រើននៅក្នុង[[មេកានិច]]និង[[អ៊ីដ្រូស្តាទិច]]។ === មជ្ឍិមសម័យ === បំនងប្រាថ្នាក្នុងការឆ្លើយតបនឹងប្រស្នាពីមុនៗ នាំទៅរកការស្រាវជ្រាវថ្មីៗក្នុងសម័យកាលនៃការរីកចំរើនផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលគេអោយឈ្មោះថា[[បដិវដ្តន៍វិទ្យាសាស្ត្រ]] នាសតវត្សរ៍ទី១៧។ គេកត់សំគាល់នៅពេលនោះថា មានវិទ្យាសាស្ត្ររីកចំរើនខ្លាំងនៅ[[ឥណ្ឌា]]និង[[អ៊ីរ៉ង់|ពែរ]]។ ម៉ូដែលគន្លងរបស់ភពដែលមានរាងជា[[អេលីប]] ដោយគណនាតាម[[ច្បាប់ទំនាញសកល|កំលាំងទំនាញសកល]] នៃ[[ប្រព័ន្ឋព្រះអាទិត្យ]] ត្រូវបានបង្កើតដោយគណិតវិទូនិងតារាវិទូឥណ្ឌាឈ្មោះ '''អារ្យាបាតា''' (Aryabhata) ។ [[ទ្រឹស្ដីស្ដីពីអាតូម]] ដំបូងបំផុតត្រូវបានលើកឡើងដោយទស្សនវិទូហិណ្ឌូនិងចៃណា។ ទ្រឹស្ដីដែលថាពន្លឺគឺសមមូលនឹងភាគល្អិតថាមពល​ត្រូវបានគិតឡើងដោយបញ្ញវ័នពុទ្ឋសាសនាឥណ្ឌាឈ្មោះ ឌីញ៉ាហ្គា (Dignāga) និង ធម្មគាទី (Dharmakirti)។ ទ្រឹស្ដីអុបទិកស្ដីពីពន្លឺដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រពែរឈ្មោះ [[អាល់ហាហ្សេន]](Alhazen)។ នៅពេលដែលឥទ្ឋិពលរបស់ឥស្លាមសាយភាយទៅដល់អឺរ៉ុប ស្នាដៃរបស់អារីស្តូតដែលពួកអារ៉ាប់រក្សាទុក រួមទាំងស្នាដៃរបស់ជនជាតិឥណ្ឌានិងពែរទាំងនេះ ត្រូវបាននាំទៅអោយពួកអឺរ៉ុបស្គាល់នៅស.វទី១២និងទី១៣។ រូបវិទ្យាពិសោធន៍​ចាប់កំនើតនៅមជ្ឍិមសម័យ។ រូបវិទ្យាប្ដូរលក្ខណៈពីទស្សនវិជ្ជាមកជាការពិសោធន៍វិញ។ [[អាល់ហាហ្សេន]] បានប្រើប្រាស់[[បន្ទប់ងងឹត]]ដើម្បីពិសោធន៍សម្មតកម្មមួយចំនួនស្ដីពី[[ពន្លឺ]] ដូចជាលក្ខណៈដំនាលជាបន្ទាត់ត្រង់របស់ពន្លឺ និងរកមើលថាតើពន្លឺអាចលាយបញ្ចូលគ្នាក្នុងខ្យល់បានដែរឬអត់។ === បដិវដ្ដន៍វិទ្យាសាស្ត្រ === [[ឯកសារ:Galileo.arp.300pix.jpg|thumb|150px|right|[[ហ្គាលីលេអូ ហ្គាលីលេ|ហ្គាលីលេ]]]] [[ឯកសារ:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|thumb|150px|right|[[អ៊ីសាក់ ញូតុន|ញូតុន]]]] បដិវដ្តន៍វិទ្យាសាស្ត្រចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ១៥៤៣ ជាពេលដែលសៀវភៅ '''De Revolutionibus''' របស់ [[នីកូឡា កូពែរនីក]](Nicolaus Copernicus) ត្រូវបានបោះពុម្ភជាលើកដំបូង។ Huygensភាពរីកចំរើនបន្ថែមទៀតត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសតវត្សរ៍បន្ទាប់ដោយ [[ហ្គាលីលេអូ ហ្គាលីលេ]](Galileo Galilei), [[គ្រីស្ទាន ហៃហ្គិន]](Christiaan Huygens), [[ចូហាន កែព្លេ]](Johannes Kepler) និង [[ប្លែស ប៉ាស្កាល់]](Blaise Pascal)។ នៅដើមស.វទី១៧ [[ហ្គាលីលេអូ ហ្គាលីលេ|ហ្គាលីលេ]] បានផ្ដើមនាំយកការធ្វើពិសោធន៍​ដើម្បីនិយាយថាទ្រឹស្ដីរូបវិទ្យាមួយត្រឹមត្រូវ។ ហ្គាលីលេ បានរករូបមន្ដ​និងពិសោធន៍លទ្ឋផលដោយជោគជ័យ​ក្នុងផ្នែក[[ឌីណាមិច]] ជាពិសេសគឺច្បាប់[[និចលភាព]]។ នៅឆ្នាំ១៦៨៧ [[អ៊ីសាក់ ញូតុន|ញូតុន]] បានបោះពុម្ភសៀវភៅ ''Principia'' ដែលនិយាយយ៉ាងក្បោះក្បាយអំពីទ្រឹស្ដី២គឺ៖ [[ច្បាប់ចលនារបស់ញូតុន]] (មាតានៃ[[មេកានិកក្លាស់សិច]]) និង [[ច្បាប់ទំនាញសកល|ច្បាប់ទំនាញសកលរបស់ញូតុន]] (មាតារបស់[[អាស្ត្រូរូបវិទ្យា]])។ ទ្រឹស្ដីទាំង២នេះសុទ្ឋតែស្របនឹងលទ្ឋផលពិសោធន៍។ សៀវភៅ ''Principia'' ក៏មាននិយាយពីទ្រឹស្ដីក្នុង[[ឌីណាមិកនៃសន្ទនីយ៍]]ផងដែរ។ [[មេកានិចក្លាសិច]] ត្រូវបានពង្រីកខ្លួនដោយ [[លេអុនហាដ អយល័រ]](Leonhard Euler), [[ចូសែហ្វ ល្វី ឡាហ្គ្រង់|ចូសែហ្វ ល្វី កុង ដឺ ឡាហ្គ្រង់]](Joseph-Louis Comte de Lagrange) (គណិតវិទូបារាំង), [[វិល្លៀម រ៉ូវ៉ាន់ ហាមីលតុន]](William Rowan Hamilton) (គណិត-រូបវិទូអៀរឡង់) -ល- ដែលបានរកឃើញថ្មីៗក្នុងគណិត-រូបវិទ្យា។ [[ឯកសារ:James Clerk Maxwell.jpg|thumb|right|150px|[[ចេម ឃ្លើក ម៉ាកស្វែល|ម៉ាកស្វែល]]]] នៅឆ្នាំ១៨២១ រូបវិទូនិងគីមីវិទូអង់គ្លេស [[ម៉ៃឃើល ហ្វារ៉ាដេយ]](Michael Faraday) បានបញ្ជូល[[ម៉ាញ៉េទិច]]ក្នុងការសិក្សាអគ្គីសនី។ គាត់បានបង្ហាញថា​[[មេដែក]]មានចលនា បង្កើត[[ចរន្តអគ្គីសនី]]នៅក្នុង[[អង្គធាតុចំលងអគ្គីសនី|អង្គធាតុចំលង]]។ ហ្វារ៉ាដេយ​ក៏បានបង្កើតសញ្ញាណរបស់[[ដែនអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច]]។ ផ្អែកលើគោលគំនិតនេះ នៅឆ្នាំ១៩៦៤ [[ចេម ឃ្លើក ម៉ាកស្វែល]](James Clerk Maxwell) បានតំលើងសមីការ២០សមីការ​ដែលពន្យល់ពីទំនាក់ទំនងរវាង[[ដែនអគ្គីសនី]]និង[[ដែនម៉ាញ៉េទិច]]។ សមីការទាំង២០នេះ​ ក្រោយមកត្រូវបាន[[អូលីវើរ ហ៊ីវីសាយ]](Oliver Heaviside) បង្រួមមកត្រឹម[[សមីការម៉ាកស្វែល|៤សមីការ]]ដោយប្រើ[[វ៉ិចទ័រវិភាគ]]។ បន្ថែមពីលើបាតុភូតកអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច [[សមីការម៉ាកស្វែល]] ក៏ត្រូវបានគេប្រើក្នុងការពណ៌នាពី[[ពន្លឺ]]ផងដែរ។ តួយ៉ាងដូចជាក្នុងរបកគំឃើញ[[វិទ្យុ]]ដោយលោក [[ហែងរីហ ហឺត]](Heinrich Hertz) នៅឆ្នាំ១៩៨៨ និងរបកគំឃើញ[[កាំរស្មី X]] ដោយលោក [[វីឡែម រ៉ូនហ្គិន]](Wilhelm Roentgen) នៅឆ្នាំ១៨៩៥ជាដើម។ លទ្ឋភាពក្នុងការហៅពន្លឺថាជា[[រលកអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច]] ជួយអោយ [[អាល់បឺត អែងស្តែង]](Albert Einstein) រកឃើញទ្រឹស្ដី[[រ៉ឺឡាទីវីតេពិសេស]]នៅឆ្នាំ១៩០៥។ ទ្រឹស្ដីនេះច្របាច់បញ្ចូល[[មេកានិចក្លាស់សិច]]ជាមួយ[[សមីការម៉ាកស្វែល]] និងបាន បញ្ជូល'''លំហ'''និង'''ពេលវេលា'''ជាមួយគ្នាដោយដាក់ឈ្មោះថា[[លំហពេល]]។ អែងស្តែងបានសិក្សាបន្ថែមលើ[[រ៉ឺឡាទីវីតេពិសេស]]នេះដោយបានគណនាទំនាញសកលចូល ហើយបានបោះពុម្ភទ្រឹស្ដី[[រ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ]]នៅឆ្នាំ១៩១៥។ [[ឯកសារ:Albert Einstein Head.jpg|thumb|right|150px|[[អាល់បឺត អែងស្តែង|អែងស្តែង]]]] ផ្នែកមួយនៃទ្រឹស្ដី[[រ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ]] គឺ [[សមីការអែងស្តែង]]ដែលពន្យល់ថាតំនឹងថាមពល-អាំពុលស្យុងបង្កើតអោយមានកំនោង​[[លំហពេល]]។ ក្រោយមកទៀតគេបានរកឃើញថា​[[សមីការអែងស្តែង]]អាចអោយគេទស្សន៍ទាយពី [[ប៊ីកបាង]] [[ប្រហោងខ្មៅ]] និង [[ការពង្រីកខ្លួននៃសកល]]។ ចាប់ពីចុងស.វទី១៧មក [[ទែរម៉ូឌីណាមិច]] ត្រូវបានអភិវឌ្ឍដោយអ្នករូបវិទ្យានិងគីមីវិទ្យា [[រ៉ូបឺត បូយ]](Robert Boyle) និង [[ថូម៉ាស់ យ៉ាំង]](Thomas Young) -ល-។ នៅឆ្នាំ១៧៣៣ [[ដានីញ៉ែល ប៊ែរនូយី]](Daniel Bernoulli) បានប្រើ[[ស្ថិតិ]] និង[[មេកានិចក្លាស់សិច]]​ដើម្បីទាញរករូបមន្តក្នុង[[ទែរម៉ូឌីណាមិច]] និងបានបង្កើតផ្នែកថ្មីក្នុងរូបវិទ្យាគឺ [[មេកានិចស្ថិតិ]]។ នៅឆ្នាំ១៧៩៨ [[បេនចាមីន ថុមសុន]](Benjamin Thompson) បានបង្ហាញថាកម្មន្តមេកានិចអាចបំលែងជាកំដៅ ហើយនៅឆ្នាំ១៨៧៤ [[ចេម ហ្ស៊ូល]](James Joule) បានថ្លែងនូវច្បាប់រក្សាថាមពល។ មេកានិចស្ថិតិទំនើប​ជាស្នាដៃរបស់[[លុដវីក បុលស្មាន់]](Ludwig Boltzmann)។ === ឆ្នាំ១៩០០មកបច្ចុប្បន្ន === នៅឆ្នាំ១៨៩៥ [[វីលហែម រ៉នថ៍ហ្គិន|រ៉នថ៍ហ្គិន]] បានរកឃើញ[[កាំរស្មី X]] ដែលជាបន្សាយកាំរស្មីអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិចដែលមាន[[ប្រេកង់]]ខ្ពស់។ [[វិទ្យុសកម្ម]]ត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ១៨៩៦ ដោយ [[ហង់រី បេកឺរ៉ែល]](Henri Becquerel) និង ក្រោយមកសិក្សាបន្ថែមដោយ [[ម៉ារី គុយរី]](Marie Curie) និង [[ព្យែរ គុយរី]](Pierre Curie)។ ការណ៍នេះផ្ដល់កំនើតអោយ[[រូបវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរ]]។ នៅឆ្នាំ១៨៩៧ [[ចូសេហ្វ ចន ថមសុន]](Joseph J. Thomson) បានរកឃើញ[[អេឡិចត្រុង]]។ នៅឆ្នាំ១៩០៤ គាត់បានស្នើឡើងនូវគំរូម៉ូដែល[[អាតូម]]ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា[[ម៉ូដែលអាតូមរបស់ថមសុន]]។ (អត្ថិភាពនៃអេឡិចត្រុងត្រូវបានគិតឃើញដំបូងគេដោយ[[ចន ដាល់តុន]] (John Dalton) តាំងពីឆ្នាំ១៨០៨មកម៉្លេះ)។ [[ឯកសា|thumb|right|150px|[[អឺនណេស រូធើរហ្វដ|រូធើរហ្វដ]]]] របកគំឃើញនេះបញ្ជាក់ថាអាតូមជាឯកតាផ្សំរបស់រូបធាតុ។ នៅឆ្នាំ១៩១១ [[អឺនណេស រូធើរហ្វដ]](Ernest Rutherford) បានរកឃើញថា​ស្នូលរបស់អាតូមគឺ[[នុយក្លេអុង]]ដែលមានធាតុផ្សំមានបន្ទុកវិជ្ជមាន ដែលគេអោយឈ្មោះថា[[ប្រូតុង]]។ ធាតុផ្សំដែលគ្មានបន្ទុកឈ្មោះ[[ណឺត្រុង]]ត្រូវបានរកឃើញនៅឆ្នាំ១៩៣២ ដោយ [[ចេម ឆាដវីក]](James Chadwick)។ ទ្រឹស្ដីសមមូលម៉ាស់និងថាមពល (អែងស្តែង,១៩០៥) ត្រូវបានស្រាយបញ្ជាក់នៅកំឡុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] ដោយទាំងសងខាងមានការសិក្សាម៉ត់ចត់ពី[[រូបវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរ]]​ក្នុងគោលដៅបង្កើត[[គ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរ]]។ កិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់អាល្លឺម៉ង់ដឹកនាំដោយ'''ហៃសិនបឺក'''បរាជ័យ ខណៈ[[គំរោងម៉ាន់ហាថាន់]]របស់អាមេរិកបានសំរេច។ នៅអាមេរិក ក្រុមស្រាវជ្រាវដឹកនាំដោយ [[អង់រីកូ ហ្វែរមី|ហ្វែរមី]] បានសំរេចនូវ [[ខ្សែច្រវាក់ប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរ]] សិប្បនិមិត្តដំបូងគេនៅឆ្នាំ១៩៤២ ហើយនៅឆ្នាំ១៩៤៥ គ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរទី១លើលោកត្រូវបានផលិត​។ នៅឆ្នាំ១៩០០ [[ម៉ាក ផ្លង់]] បានបោះផ្សាយសេចក្ដីពន្យល់ពី[[បន្សាយកម្មរស្មីរបស់អង្គខ្មៅ]]។ សមីការរបស់គាត់បង្ហាញថា គ្រប់វត្ថុបញ្ចេញកាំរស្មីសុទ្ឋតែកើតឡើងពី[[កង់តូម]]។ គាត់បានផ្ដល់កំនើតអោយ[[មេកានិចកង់ទិច]]។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៤០ [[រីឆាដ ហ្វេយមេន]](Richard Feynman), [[ជូលៀន ស្វីងហ្គើរ]](Julian Schwinger), [[ស៊ីងអ៊ីជីរ៉ូ ថូម៉ូណាហ្គា]](Sin-Itiro Tomonaga) និង [[ហ្វ្រីមេន ដាយសុន]](Freeman Dyson) បានបង្កើតទ្រឹស្ដីក្នុង [[អេឡិចត្រូឌីណាមិចកង់ទិច]]។ មេកានិចកង់ទិច​ផ្ដល់នូវទ្រឹស្ដីសំរាប់សិក្សានៅក្នុង[[រូបវិទ្យាអំពីរូបធាតុ]] ដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈរបស់អង្គធាតុរឹងនិងរាវដូចជា [[ទំរង់គ្រីស្តាល់]] [[សឺមីកុងឌុចទីវីតេ]] [[ស៊ុបពែរកុងឌុចទីវីតេ]]ជាដើម។ ការសិក្សាផ្នែកនេះនាំអោយគេអាចបង្កើត[[ត្រង់ស៊ីស្ទ័រ]]នៅឆ្នាំ១៩៤៧ ដោយ [[ចន បារឌីន]](John Bardeen), [[វ៉លធើរ ហៅសឺ ប្រាតថិន]](Walter Houser Brattain), [[វិល្លៀម ប្រេដហ្វដ សុកឡី]](William Bradford Shockley) នៅបន្ទប់ពិសោធន៍ទូរស័ព្ទបែល។ ប្រធានបទ២នៅក្នុងស.វទៅ២០គឺ [[រ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ]] និង [[មេកានិចកង់ទិច]] ហាត់ដូចជាដាច់គ្នាស្រលះ។ [[រ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ]] និយាយពី[[សកល]] [[ភព]] [[ប្រព័ន្ឋព្រះអាទិត្យ]] ដែលមានទំហំធំមហិមា ចំនែក [[មេកានិចកង់ទិច]] និយាយពីអ្វីៗដេលមានទំហំតូចជាងអាតូមទៅទៀតទៅវិញ។ បច្ចុប្បន្នមានការលើកឡើងអំពី[[ទ្រឹស្ដីខ្សែ]] ដែលនិយាយថា[[លំហពេល]]មិនមែនកើតឡើងពីចំនុចទេ តែកើតឡើងពីវត្ថុមានវិមាត្រ១ដែលគេហៅថាខ្សែ។ ទ្រឹស្ដីនេះទំនងជាសមហេតុសមផល ប៉ុន្តែមិនទាន់មានពិសោធន៍បានការណាមួយទេ។ == ផ្នែកផ្សេងៗរបស់រូបវិទ្យា == {| class="wikitable" ! ដូម៉ែន !! ផ្នែក !! ទ្រឹស្តីសំខាន់ៗ !! សិក្សាអំពី |- | [[អាស្ត្រូរូបវិទ្យា]] | [[អវកាសវិទ្យា]], [[ភពវិទ្យា]], [[រូបវិទ្យាផ្លាស់ស្មា]], [[អាស្ត្រូភាគល្អិត]] | [[ប៊ីក បាង]], [[ពង្រាបអវកាស]], [[រ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ]], [[អង្គខ្មៅ]], [[កម្មរស្មីអវកាស]] | [[ប្រហោងខ្មៅ]], [[កាឡាក់ស៊ី]], [[ទំនាញសកល]], [[រលកទំនាញសកល]], [[ភព]], [[ប្រព័ន្ឋព្រះអាទិត្យ]], [[តារា]], [[សកល]] |- | [[រូបវិទ្យាកង់ទិច]] | [[រូបវិទ្យាអាតូមិច]], [[រូបវិទ្យាម៉ូលេគុល]], [[អុបទិច]], [[ហ្វូតូនិច]] | [[អុបទិចកង់ទិច]] | [[ឌីហ្វ្រាក់ស្យុង]], [[រលកអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច]], [[ឡាស៊ែរ]], [[ប៉ូលកម្មអុបទិច]], [[អាំងទែរហ្វេរ៉ង់]] |- | [[រូបវិទ្យាអំពីភាគល្អិត]] | [[ឧបករណ៍បង្កើនសំទុះភាគល្អិត]], [[រូបវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរ]] | [[ម៉ូដែលស្តង់ដារ]], [[ទ្រឹស្តីមហាសំព័ន្ឋ]], [[ទ្រឹស្ដីធ្នូ]], [[ទ្រឹស្ដី M]] | [[អន្តរកម្មបឋម]] ([[ទំនាញសកល]], [[អេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច]], [[អន្តរកម្មខ្សោយ]], [[អន្តរកម្មខ្លាំង]]), [[ភាគល្អិតបឋម]], [[អង់ទីភាគល្អិត]], [[ស្ពីន]] |- | [[រូបវិទ្យាអំពីរូបធាតុ]] | [[រូបវិទ្យានៃអង្គធាតុរឹង]], [[វិទ្យាសាស្ត្រនៃរូបធាតុ]], [[រូបវិទ្យាអំពីប៉ូលីម៉ែរ]], [[រូបធាតុទន់]], [[បណ្ដាញសសៃប្រសាទ]] | [[ស៊ុប្រាកុងឌុចទីវីតេ]], [[រលកប្លុស]], [[អង្គធាតុរាវហ្វែរមី]] | [[ភាពរូបរបស់រូបធាតុ]] ([[អង្គធាតុរឹង|រឹង]], [[អង្គធាតុរាវ|រាវ]], [[ឧស្ម័ន]], [[រូបវិទ្យាអំពីផ្លាស់ស្មា]], [[កំនរ បូស-អែងស្តែង]], [[ស៊ូពែរគ្រីទីក]], [[មហាសន្ទនីយ៍]]), [[អង្គធាតុចំលង]], [[ម៉ាញ៉េទិច]] |} == ទ្រឹស្ដីសំខាន់ៗរបស់រូបវិទ្យា == ដោយសាររូបវិទ្យាមានមែកធាងច្រើន ទ្រឹស្ដីបទមួយនៅក្នុងដូម៉ែនមួយអាចត្រឹមត្រូវតែក្នុងដូម៉ែននោះ តែមិនប្រាកដថាត្រឹមត្រូវនៅក្នុងគ្រប់ផ្នែករបស់រូបវិទ្យាបានទេ។ ទ្រឹស្ដីបទនីមួយៗមានដូម៉ែនសុពលភាពរបស់វា។ ជាក់ស្ដែង ទ្រឹស្តីក្នុង[[មេកានិចក្លាស់សិច]]អំពីចលនារូបធាតុមួយ អាចចាត់ទុកថាត្រឹមត្រូវល្កឹកណា (១) វិមាត្ររបស់រូបធាតុនោះធំជាងទំហំ[[អាតូម]]មួយ [[ល្បឿន]]របស់វាតូចជាង[[ល្បឿនពន្លឺ]] (៣) ម៉ាស់វាមិននៅក្បែរម៉ាស់សំខាន់ (៤) វាគ្មានបន្ទុកអគ្គីសនី។ {| class="wikitable" ! ផ្នែក !! ទ្រឹស្ដី !! សិក្សាពី |- | [[មេកានិចញូតុន]] | [[ស៊ីនេម៉ាទិច]], [[ច្បាប់ចលនារបស់ញូតុន]], [[មេកានិចវិភាគ]], [[មេកានិចនៃសន្ទនីយ៍]], [[មេកានិចនៃចំនុចរូបធាតុ]], [[មេកានិកនៃអង្គធាតុរឹង]], [[បំលែងរបស់ហ្គាលីលេ]], [[មេកានិកនៃមជ្ឍដ្ឋានជាប់]] | [[វិមាត្រ]], [[លំហ]], [[ពេលវេលា]], [[តំរុយរូបវិទ្យា]], [[ប្រវែង]], [[ល្បឿន]], [[ល្បឿនធៀប]], [[ម៉ាស]], [[ម៉ូម៉ង់ស៊ីនេទិច]], [[កំលាំង]], [[ថាមពល]], [[ម៉ូម៉ង់មុំ]], [[គូកលាំង]], [[ច្បាប់រក្សា]], [[លំយោលអាម៉ូនិច]], [[រលក]], [[កម្មន្ត]], [[អនុភាព]], [[លំនឹង]] |- | [[អេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច]] | [[អេឡិចត្រូស្តាទិច]], [[អគ្គីសនី]], [[ម៉ាញ៉េទិច]], [[សមីការម៉ាកស្វែល]] | [[បន្ទុកអគ្គីសនី]], [[ចរន្តអគ្គីសនី]], [[ដែនអគ្គីសនី]], [[ដែនម៉ាញ៉េទិច]], [[ដែនអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច]], [[រលកអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច]] |- | [[រូបវិទ្យាស្ថិតិ]] និង [[ទែរម៉ូឌីណាមិច]] | [[ម៉ាស៊ីនទែរមិច]], [[ទ្រឹស្ដីស៊ីនេទិចនៃឧស្ម័ន]] | [[ថេរបុល្តស្មាន់]], [[អង់ត្រូពី]], [[ថាមពលសេរី]], [[ការបញ្ជូនកំដៅ]], [[អនុគមន៍របាយ]], [[សីតុណ្ហភាព]], [[លំនឹងទែរម៉ូឌីណាមិច]] |- | [[មេកានិចកង់ទិច]] | [[អាំងតេក្រាលគន្លង]], [[សមីការស្រឺឌីងហ្គើរ]], [[ទ្រឹស្ដីកង់ទិចនៃដែន]] | [[គោលការណ៍ហាមីលតុន]], [[ភាគល្អិតបូសុង]], [[ភាគល្អិតហ្វែរម្យុង]], [[ភាគល្អិតដូចគ្នាបេះបិត]], [[ថេរប្លង់]], [[លំយោលអាម៉ូនិចកង់ទិច]], [[អនុគមន៍រលក]], [[ថាមពលសុញ្ញាកាស]] |- | [[ទ្រឹស្ដីរ៉ឺឡាទីវីតេ]] | [[រ៉ឺឡាទីវីតេហ្គាលីលេ]], [[រ៉ឺឡាទីវីតេ]], [[រ៉ឺឡាទីវីតេទូទៅ]] | [[គោលការណ៍សមមូល]], [[ចតុវ៉ិចទ័រ]], [[លំហពេល]], [[ល្បឿនពន្លឺ]], [[ល្បឿនធៀប]], [[អាំងវ៉ារ្យង់របស់ឡូរ៉ង់]] |} == ឥទ្ឋិពលរូបវិទ្យា == === រូបវិទ្យានិងវិទ្យាសាស្ត្រដទៃ === រូបវិទ្យាមានទំនាក់ទំនងស្អិតរមួតជាមួយ[[គណិតវិទ្យា]]។ រូបមន្តនៅក្នុងរូបវិទ្យាភាគច្រើនសរសេរជាទំរង់សមីការគណិតវិទ្យា។ មកទល់ស.វទី២០ អ្នកគណិតវិទ្យាភាគច្រើន ជាអ្នករូបវិទ្យា(ជួនកាលជាទស្សនវិទូ) សិក្សាពីរូបវិទ្យា។ ហេតុនេះរូបវិទ្យាបានក្លាយជាប្រភពសំរាប់បង្កើនការយល់ដឹងអោយកាន់តែជ្រៅពីគណិតវិទ្យា។ ឧទាហរណ៍ ឌីផេរ៉ង់ស្យែល ត្រូវបានបង្កើតរៀងខ្លួនដោយ [[ឡែបនីស]] និង [[អ៊ីសាក់ ញូតុង|ញូតុង]] ដើម្បីសិក្សាពី[[ឌីណាមិក]] និង ទំនាញសកល។ ការបំបែក[[ស៊េរីហ្វួរីយ៉េ]] ត្រូវបានបង្កើតដោយ [[ចូសេហ្វ ហ្វួរីយ៉េ]] ដើម្បីសិក្សាពីបន្សាយកំដៅ។ ក្រៅពីនេះរូបវិទ្យាបានផ្ដល់កំនើតដល់វិទ្យសាស្ត្រថ្មីៗដូចជា៖ * [[អាគូស្ទីក]] ៖ សិក្សាពីរលកសំលេង * [[ក្សេត្ររូបវិទ្យា]] ៖ ការសិក្សារូបវិទ្យាក្នុងក្សេត្រសាស្ត្រ * [[ជីវរូបវិទ្យា]] ៖ ព្រំដែនរវាងរូបវិទ្យានិងជីវវិទ្យា * [[គីមីរូបវិទ្យា]] ៖ ព្រំដែនរវាងគីមីវិទ្យានិងរូបវិទ្យា។ សិក្សាពីតំរង់និងឌីណាមិករបស់[[អ៊ីយ៉ុង]] រ៉ាឌីកាល់សេរី ប៉ូលីម៉ែរ ក្លាស់ស្ទើរ ម៉ូលេគុល...។ * [[សេដ្ឋកិច្ចរូបវិទ្យា]]៖ ព្រំដែនរវាងសេដ្ឋកិច្ចវិទ្យានិងរូបវិទ្យា * [[រូបវិទ្យាវិស្វកម្ម]]៖ សិក្សាពីអុបទិច ណាណូបច្ចេកវិទ្យា អ៊ែររ៉ូឌីណាមិច និងរូបវិទ្យានៃអង្គធាតុរឹង * [[មេកានិចនៃសន្ទនីយ៍]]៖ សិក្សាពី[[សន្ទនីយ៍]] ទាំងនៅនឹងថ្កល់និងមានចលនា។ * [[ភូមិរូបវិទ្យា]]៖ ការសិក្សារបស់រូបវិទ្យាក្នុងភូមិវិទ្យា * [[ផ្លាស់ស្មារូបវិទ្យា]]៖ សិក្សាពីអ៊ីយ៉ុងឧស្ម័ន -ល- === រូបវិទ្យានិងបច្ចេកទេស === [[ឯកសារ:Military laser experiment.jpg|right|thumb|300px|[[ឡាស៊ែរ]]]] ប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិបានបង្ហាញថាបច្ចេកទេសបានដើរមុនរូបវិទ្យា។ ម៉ាស៊ីនងាយ('''កង់''' [[ឃ្នាស់]] [[ប្លង់ទេរ]] [[រ៉ក]]) ការរំលាយលោហៈ សុទ្ឋតែត្រូវបានធ្វើឡើងដោយមិនបានគិតពីអ្វីដែលយើងហៅថារូបវិទ្យា។ ទ្រឹស្ដីនៅក្នុងរូបវិទ្យាប្រើសំរាប់អោយបច្ចេកទេសទាំងនោះមានភាពឥតខ្ចោះជាងមុនប៉ុណ្ណោះ។ ទើបតែនៅស.វទី១៩វិញទេ ដែលរូបវិទ្យាផ្ដល់កំនើតអោយបច្ចេកទេសវិញនោះ។ ឧទាហរណ៍ ករណី[[ឡាស៊ែរ]] មិនអាចត្រូវបានបង្កើតទេ បើគេមិនបានយល់ច្បាស់ពី [[មេកានិចកង់ទិច]] និងលក្ខណៈជារលក របស់ពន្លឺ។ បច្ចេកទេសផលិត [[គ្រាប់បែកអាតូមិក]] និង [[គ្រាប់បែកអ៊ីដ្រូសែន]] បានដោយសារចំនេះដឹងពី[[រូបវិទ្យានុយក្លេអ៊ែរ]]។ === រូបវិទ្យានិងសាសនា === នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ គេតែងឃើញមានកគំឃើញរូបវិទ្យាមានជំលោះជាមួយសាសនា។ រឿងរាវដែលគេស្គាល់ជាងគេគឺ នៅស.វទី១៧ ពេលដែលហ្គាលីលេអះអាងថាព្រះអាទិត្យជាស្នូលរបស់ចក្រវាល ដែលនេះវាផ្ទុយនឹងគម្ពីរសាសានាគ្រឹស្ដដែលថា ផែនដីជាស្នូលរបស់ចក្រវាល។ ជំលោះនេះនាំទៅដល់ការកាត់ទោសហ្គាលីលេ។ {{រូបវិទ្យា}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រូបវិទ្យា]] 5y1vll05mcwy7vqjx1vqe3jjuy199ny 0 9387 339761 326966 2026-08-26T15:20:44Z ThoL CHHOUN 52656 /* */ 339761 wikitext text/x-wiki {{ត្រូវការឯកសារយោង}} ''' ធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី (CALENDAR Bank Plc.)''' ជា​ក្រុមហ៊ុន​មហាជន​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​មាន​កម្រិត ដែល​បាន​បង្កើត​ឡើង តាម​ប្រព័ន្ធ​ច្បាប់​គ្រឹះស្ថាន​ធនាគារ និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ។ ធនាគារ អេស៊ីលីដា បាន​ចាប់​បដិសន្ឋិ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៩៣ ក្នុង​នាម​ជា​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​មួយ ដែល​មាន​ទិស​ដៅ​អភិវឌ្ឍន៍​មុខ​របរ​ខ្នាត​ធំបំផុត និនិងខ្នាតធំ តាម​រយៈ​ការ​ផ្តល់​ឥណទាន ។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០៧ ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០០ ធនាគារ អេស៊ីលីដា បាន​ទទួល​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ជា​ធនាគារ​ឯកទេស ពី​ធនាគារ​ជាតិ​នៃ​កម្ពុជា ។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០១ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៣ ធនាគារ អេស៊ីលីដា បាន​ទទួល​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ជា​ធនាគារ​ពាណិជ្ជ ពី​ធនាគារ​ជាតិ​នៃ​កម្ពុជា ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ធនាគារ អេស៊ីលីដា មាន​លទ្ធភាព​បំពេញ​ទៅ​តាម​តម្រូវ​ការ​របស់​អតិថិជន​នូវ​សេវា​ធនាគារ​បាន​ ទូទៅ និង​ទូលំ​ទូលាយ​ថែម​ទៀត ហើយ​ក៏​បាន​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ជា​ផ្លូវ​ការ​មក​ជា "ធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី" ។ == ប្រវត្តិធនាគារ == ដោយមាន​ការ​ជួយ​គាំទ្រ​ពី​អង្គការ​ពលកម្ម​អន្តរជាតិ (ILO) និង កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ (UNDP) អេស៊ីលីដា ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ខែ​មករា ឆ្នាំ​១៩៩៣ ក្នុង​នាម​ជា​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​មួយ មាន​ទិសដៅ​អភិវឌ្ឍន៍​មុខ​របរ​ខ្នាត​តូច​បំផុត និង​ខ្នាត​តូច តាម​រយៈ​ការ​ផ្តល់​ឥណទាន ។ តាំង​ពី​ពេល​ចាប់​ផ្តើម​ដំបូង អេស៊ីលីដា​បាន​ទទួល​ការ​គាំទ្រ​ពី​ភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​អន្តរជាតិ​សំខាន់ៗ​ ជា​ច្រើន ។ ការ​ពង្រីក​បណ្ដាញ​ប្រតិបត្តិការ​គ្រប​ដណ្ដប់​ទាំង ២៤​ខេត្ត-ក្រុង ក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា និង​សមត្ថភាព​របស់​ធនាគារ ក្នុង​ការ​រក​ប្រាក់​ចំណេញ​ដែល​ធានា​នូវ​និរន្តរភាព គឺ​ជា​កត្តា​ធំ​ពីរ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ក្រុម​ប្រឹក្សាភិបាល និង​ដៃ​គូ​អន្តរជាតិ​របស់​ខ្លួន​សម្រេច​ថា ធនាគារ អេស៊ីលីដា គួរ​ធ្វើ​ការ​កម្លាយ​ខ្លួន​ទៅ​ជា​ធនាគារ​ពាណិជ្ជ ។ ធ្វើ​បែប​នេះ មិន​ត្រឹម​តែ​ជួយ​ពង្រឹង​ស្ថិរភាព​រចនាសម្ព័ន្ធ​ផ្នែក​ច្បាប់ សម្រាប់​បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​របស់​ខ្លួន​ពី​មុន​មក​នោះ​ទេ វា​ថែម​ទាំង​ផ្តល់​ឲ្យ​ធនាគារ​នូវ​ជម្រើស​កាន់​តែ​ច្រើន​ក្នុង​ការ​រក​ទុន​ បន្ថែម (ដូចជា​ការ​បន្ថែម​ដើម​ទុន ការ​ទទួល​ប្រាក់​បញ្ញើ​សាធារណៈ ឬ​ការ​ទទួល​ប្រាក់​កម្ចី​ពាណិជ្ជកម្ម រវាង​ធនាគារ​ដូចគ្នា) សម្រាប់​គាំទ្រ​ដល់​ការ​ពង្រីក ការ​ផ្តល់​សេវា​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ ដែល​ជា​អាជីវកម្ម​ស្នូល​របស់​ខ្លួន ។ ដោយ​មាន​ការ​ជួយ​ជ្រោមជ្រែង​ពី​ស្ថាប័ន​មួយ​ចំនួន​ដូចជា ភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍន៍​អន្តរជាតិ​នៃ​សហរដ្ឋអាមេរិក (USAID) កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​វិស័យ​ឯកជន​តំបន់​ទន្លេ​មេគង្គ (MPDF/IFC) និង​កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ (UNDP) ធ្វើ​ឲ្យ​កម្មវិធី​កម្លាយ​ខ្លួន​រយៈពេល​បី​ឆ្នាំ​មួយ ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៨ ហើយ​សម្រេច​ជោគជ័យ ដោយ​ទទួល​បាន​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ជា​ធនាគារ​ឯកទេស នៅ​ក្នុង​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​២០០០ ។<br /><br /> នៅ ​ក្នុង​ដំណើការ​កម្លាយ​ខ្លួន​នេះ អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​អេស៊ីលីដា​ដើម បាន​បង្វែរ​ទ្រព្យ​សកម្ម និង​បំណុល​ក្នុង​ដៃ​អតិថិជន (ប្រាក់​កម្ចី​រយៈ​ពេល​វែង ដែល​ទទួល​បាន​ពី​ម្ចាស់​ជំនួយ) ទៅ​កាន់​ធនាគារ អេស៊ីលីដា ដែល​ទើប​បង្កើត​ថ្មី ដោយ​ប្តូរ​ត្រឡប់​ទៅ​វិញ​ជា​ភាគហ៊ុន ៤៤,៩១% របស់​ធនាគារ​ស្មើ​នឹង ៤ លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក សមាគម​បុគ្គលិក​អេស៊ីលីដា (ក្រុមហ៊ុន អេ អេស អេ អ៊ីន្ស) ដែល​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដោយ​មូលនិធិ​របស់​បុគ្គលិក បាន​ទិញ​ភាគហ៊ុន​ចំនួន ៦,០៩% ហើយ​ចំណែក​ដែល​នៅ​សល់ ៤៩% ទៀត​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ទៅ​ឲ្យ​ភាគទុនិក​បរទេស​ចំនួន​បួន​គឺ សាជីវកម្ម​ហិរញ្ញវត្ថុ​អន្តរជាតិ (សាខា​របស់​ធនាគារ​ពិភពលោក), DEG (ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់), FMO និង ធនាគារ​ទ្រីយ៉ូដូស (ប្រទេស​ហុល្លង់ដ៍) ។ នា​ពេល​អនាគត ធនាគារ អេស៊ីលីដា អាច​នឹង​មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុង​ទី​ផ្សារ​ភាគហ៊ុន ក្នុង​ពេល​សមស្រប​ណា​មួយ ។<br /><br /> បន្ទាប់ ​ពី​បង្កើន​ដើម​ទុន​របស់​ខ្លួន​មួយ​ទ្វេរ​ជា​បី ឡើង​ដល់ ១៣​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក ធនាគារ​អេស៊ីលីដា បាន​ទទួល​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ជា​ធនាគារ​ពាណិជ្ជ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​០១ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៣ ហើយ​ត្រូវ​ប្តូរ​ឈ្មោះ​មក​ជា "ធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី" ។ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៣០ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០០៦ ធនាគារ​អេស៊ីលីដា បាន​ប្រកាស​ពី​ការបង្កើន​ដើម​ទុន​ដែល​មាន​ពី ១៣.០០០.០០០​ដុល្លារ​អាមេរិក ទៅ​ដល់ ៣០.០០០.០០០​ដុល្លារ​អាមេរិក ។ នៅថ្ងៃទី០៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ ធនាគារ​អេស៊ីលីដា ​បាន​ប្រារព្ធ​ពិធី​គំរប់​ខួប​ទី១៥​ឆ្នាំ​នៃ​ការ​ធ្វើ​ប្រតិបត្តិការ​របស់​ ខ្លួន​ និង​បាន​ប្រកាស​បង្កើន​ដើម​ទុន​របស់​ខ្លួន​ពី ៣០.០០០.០០០​ដុល្លារ​អាមេរិក ទៅ ៥០.០០០.០០០​ដុល្លារ​អាមេរិក​ ។ <br /><br /> ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០០ មក ធនាគារ​អេស៊ីលីដា បាន​ធ្វើ​ការ​ពង្រីក​អាជីវកម្ម​របស់​ខ្លួន​យ៉ាង​លឿន ជា​មួយ​នឹង​អត្រា​កើន​ឡើង​ជា​មធ្យម​នៃ​ចំនួន​ទឹក​ប្រាក់​ឥណទាន​សរុប ៤៦,១៩% ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ ។ នា​ចុង​ឆ្នាំ​២០០៦ ធនាគារ​អេស៊ីលីដា មាន​សមតុល្យ​ឥណទាន​សរុប​ប្រមាណ ១៥៨,៥​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក នៅ​លើ​ដៃ​អតិថិជន​ជាង ១៥៩.៩០០​នាក់ ដែល​ក្នុង​នោះ​មាន ៦០.៥៩% ជា​ស្ត្រី ។ ធនាគារ​អេស៊ីលីដា កាន់​កាប់​ទី​ផ្សារ​បាន​ប្រមាណ ១៨% នៃ​ទំហំ​ទី​ផ្សារ​ឥណទាន​សរុប ហើយ​នឹង​បន្ត​កើន​ឡើង​បន្ថែម​ទៀត និង មាន​ទ្រព្យ​សកម្ម​លើស​ពី ២២២​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក ។​​​ បច្ចុប្បន្ន ធនាគារ​អេស៊ីលីដា មាន​បុគ្គលិក​សរុប ៥.៦១០ កំពុង​បម្រើ​ការងារ​នៅ​ក្នុង ២១៩​ការិយាល័យ ដែល​គ្របដណ្តប់ ២៤​ខេត្ត-ក្រុង​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ។ធនាគារ អេស៊ីលីដា ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​សវនកម្ម​តាម​ធម្មនិយាម​អន្តរជាតិ​ដោយ ប្រាយវ័តធ័រហាវខូភើស៍ និង មាន​ក្រុមប្រឹក្សា​ច្បាប់​មួយ​នៅ​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ គឺ Sciaroni & Associates ។<br /> ==សេវាកម្មនិងការិយាល័យ== ក្រៅ​ពី​សេវា​ឥណទាន និង​សេវា​បញ្ញើ-សន្សំ ធនាគារ អេស៊ីលីដា មាន​បម្រើ​ជូន​នូវ​សេវា​ផ្ទេរ​ប្រាក់​ក្នុង និង​ក្រៅ​ប្រទេស​តាម​រយៈ Western Union និង SWIFT (សង្គម​ជុំវិញ​ពិភពលោក​សម្រាប់​ទូរគមនាគមន៍​ហិរញ្ញវត្ថុ​អន្តរជាតិ) ។ ​សេវា​ហិរញ្ញប្បទាន​ពាណិជ្ជកម្ម រួម​មាន ៖ Documentary Collection, សេវា​លិខិត​ឥណទាន, សេវា​លិខិត​ធានា និង សេវា​ចាត់ចែង​សាច់​ប្រាក់ មាន​ដូចជា ៖ សេវា​ប្តូរ​ប្រាក់, សេវា Standing Order / Direct Debit, សេវា​ទូទាត់​សាច់​ប្រាក់, សេវា Cash Consolidation Accounts, សេវា​បើក​ប្រាក់​បៀវត្ស, សេវា​លិខិត​អះអាង​លើ​គណនី​និង​ព័ត៌មាន​អតិថិជន, សេវា​មូលប្បទានបត្រ​សាច់​ប្រាក់, សេវា​ប្រមូល​សាច់​ប្រាក់, សេវា​​មូលប្បទានបត្រ​​ទេសចរណ៍, សេវា​ទិញ​មូលប្បទានបត្រ​បរទេស, សេវា​មូលប្បទានប័ណ្ណ និង​សេវា​ធនាគារ​ដទៃ​ជា​ច្រើន​ទៀត ។<br /><br /> ការិយាល័យកណ្ដាល របស់​ធនាគារ អេស៊ីលីដា មាន​ទី​តាំង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ទី​ក្រុង​ភ្នំពេញ ជា​មួយ​នឹង​បណ្ដាញ​ប្រតិបត្តិការ​គ្រប​ដណ្ដប់ ក្រុងភ្នំពេញ, ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ, ខេត្តបាត់ដំបង, ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង, ខេត្តកំពង់ចាម, ខេត្តកណ្ដាល, ខេត្តកោះកុង, ខេត្តកំពត, ក្រុងកែប, ខេត្តកំពង់ស្ពឺ, ខេត្តក្រចេះ, ខេត្តកំពង់ធំ, ខេត្តមណ្ឌលគិរី, ខេត្តឧត្តរមានជ័យ, ក្រុងប៉ៃលិន, ខេត្តពោធិ៍សាត់, ខេត្តព្រៃវែង, ខេត្តព្រះវិហារ, ខេត្តរតនគិរី, ក្រុងព្រះសីហនុ, ខេត្តសៀមរាប, ខេត្តស្ទឹងត្រែង, ខេត្តស្វាយរៀង, និង ខេត្តតាកែវ ។ == ទស្សនៈនិងបេសកកម្ម == '''ទស្សនៈ''':ធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី ជា​ធនាគារ​ពាណិជ្ជ​នាំ​មុខ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា ក្នុង​ការ​ផ្តល់​សេវាកម្ម​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ល្អ​បំផុត ជូន​ដល់​សាធារណជន​គ្រប់​មជ្ឈដ្ឋាន​ក្នុង​សហគមន៍ ។<br /> '''បេសកកម្ម''':ធនាគារ អេស៊ីលីដា ភីអិលស៊ី គឺ​ផ្តល់​ជូន​សហគ្រិន​ខ្នាត​តូច​បំផុត ខ្នាត​តូច ខ្នាត​មធ្យម និង​សាធារណជន នូវ​មធ្យោបាយ​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង ចាត់​ចែង​ធន​ធាន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ឲ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ខ្ពស់ ដើម្បី​លើក​ស្ទួយ​ជីវភាព​រស់​នៅ​ឲ្យ​ប្រសើរ​ឡើង ដោយ​អនុវត្ត​ឲ្យ​បាន​នូវ​និរន្តរភាព និង​បង្កើន​នូវ​អត្ថប្រយោជន៍​ជូន​ដល់​ភាគទុនិក កម្មករ​និយោជិត ព្រម​ទាំង​សហគមន៍​ទាំង​អស់ ។ យើង​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​ជា​និច្ច​នូវ​គោលការណ៍​សីលធម៌​វិជ្ជាជីវៈ សង្គម ច្បាប់ និង បរិស្ថាន ប្រកប​ដោយ​កម្រិត​ខ្ពស់​បំផុត ។ == ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ភិបាល == # លោក ជា សុខ ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ភិបាល ជនជាតិ​ខ្មែរ ចូលរួម​ក្នុង​ក្រុម​ប្រឹក្សាភិបាល​នៅ​ខែតុលា ឆ្នាំ២០០០ ។ # លោក John Brinsden អនុ​ប្រធាន​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ភិបាល ជនជាតិ​អង់គ្លេស សញ្ជាតិ​ណូវែល​សេឡង់ ។ # លោកស្រី Femke Bos នាយិកា ជនជាតិ​ហុល្លង់ដ៍ កើត​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៦៩ ។ # លោក Joseph J. Hoess នាយក ជនជាតិ​អាមេរិក កើត​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៦៦ ។ # បណ្ឌិត Peter Kooi នាយក ជនជាតិ​ហុល្លង់ដ៍ កើត​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៥៨ បាន​ចូល​រួម​ជា​ក្រុម​ប្រឹក្សាភិបាល​នៅ​ខែតុលា ឆ្នាំ២០០០ ។ # លោក Aftab Ahmed, នាយក បាន​ចូលរួម​ក្នុង​ក្រុមប្រឹក្សាភិបាល នៅ​ខែ​មីនា ឆ្នាំ២០០៨ # លោក ឡុញ ថុល នាយក ជនជាតិ​ខ្មែរ កើត​នៅ​ឆ្នាំ១៩៦១ បាន​ចូលរួម​ក្នុង​ក្រុម​ប្រឹក្សាភិបាល នៅ​ខែតុលា ឆ្នាំ២០០០ ។ # លោកស្រី សុខ វណ្ណនី នាយិកា ជនជាតិ​ខ្មែរ កើត​នៅ​ឆ្នាំ១៩៦៦ បាន​ចូលរួម​ក្នុង​ក្រុម​ប្រឹក្សាភិបាល នៅ​ខែតុលា ឆ្នាំ២០០០ ។ # លោក​ស្រី Jutta Wagenseil នាយិកា ជនជាតិ​អាល្លឺម៉ង់ កើត​នៅ​ឆ្នាំ១៩៥៣ បាន​ចូលរួម​ក្នុង​ក្រុម​ប្រឹក្សាភិបាល ក្នុង​ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០១ ។ == គណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិ == # លោក អ៊ិន ចាន់នី ប្រធាន​នាយក​ប្រតិបត្តិ កើត​ថ្ងៃទី០៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦០ លោក​បាន​ទទួល​អនុបណ្ឌិត​គ្រប់គ្រង​អាជីវកម្ម​ពី​សាកលវិទ្យាល័យ​ន័រតុន និង​បាន​សិក្សា​លើ​ផែ្នក​គ្រប់គ្រង​អង្គភាព​​អាជីវកម្ម​នៅ​មហា​វិទ្យាល័យ Gwynedd Mercy សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩០ ។ # លោក ឆាយ សឿន អនុប្រធាន​នាយក​ប្រតិបត្តិ និង​ជា​ប្រធាន​នាយក​ប្រតិបត្តិ​ហិរញ្ញវត្ថុ កើត​ឆ្នាំ១៩៥៤ បាន​ប្រលង​ចេញ​ពី​វិទ្យាល័យ​នៅ​ឆ្នាំ១៩៧៣ និង​វិទ្យាស្ថាន​បច្ចេកវិទ្យា​ជាន់​ខ្ពស់​ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៧៤ ។ # លោក​ស្រី សូ ផនណារី អនុប្រធាន​នាយក​ប្រតិបត្តិ និង​ជា​ប្រធាន​នាយិកា​ប្រតិបត្តិ​ប្រតិបត្តិការ កើត​ឆ្នាំ១៩៦៣ បាន​ទទួល​អនុបណ្ឌិត​គ្រប់គ្រង​អាជីវកម្ម ជំនាញ​គ្រប់គ្រង ពី​សាកលវិទ្យាល័យ Charles Sturt នៅ Wagga Wagga, NSW ប្រទេស​អូស្ត្រាលី នៅ​ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៧ ។ # លោក ជាម ទាង អនុប្រធាន​នាយក​ប្រតិបត្តិ និង​ជា​ប្រធាន​នាយក​ប្រតិបត្តិ​រតនាភិបាល​និង​ប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ កើត​ឆ្នាំ១៩៥៥ បាន​ទទួល​អនុបណ្ឌិត​គ្រប់គ្រង​អាជីវកម្ម​ពី​សាកលវិទ្យាល័យ Rushmore នៅ Dakota Dunes សហរដ្ឋ​អាមេរិក ក្នុង​ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០១ ។# សរសេរជួរទី២ # ចាប់​ពី​ឆ្នាំ១៩៩៤ លោក​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​វគ្គ​ហ្វឹកហ្វឺន​ជា​ច្រើន​ស្តី​ពី​ការ​គ្រប់គ្រង និង​មីក្រូ​ហិរញ្ញវត្ថុ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ក្នុង​បណ្តា​ប្រទេស​ដទៃ​ទៀត​ជា​ច្រើន ។ # លោក​ស្រី គឹម សុធាវី នាយិកា​ប្រតិបត្តិ​សវនកម្ម​ផ្ទៃ​ក្នុង កើត​ឆ្នាំ១៩៦៥ បាន​ទទួល​អនុបណ្ឌិត​គ្រប់គ្រង​អាជីវកម្ម ផ្នែក​ធនាគារ​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ ពី​សាកលវិទ្យាល័យ​វេសស្ទឺន ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៧ ។ # លោក ព្រំ វិសុទ្ធ នាយក​ប្រតិបត្តិ​នីតិកម្ម និង​លេខា​ធិការ​ក្រុមហ៊ុន កើត​ឆ្នាំ១៩៧៥ បាន​ទទួល​អនុបណ្ឌិត​គ្រប់គ្រង​អាជីវកម្ម ជំនាញ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ ពី​សាកលវិទ្យាល័យ Charles Sturt នៅ Wagga Wagga NSW ប្រទេស​អូស្ត្រាលី នៅ​ខែមេសា ឆ្នាំ២០០៦ ។ [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ធនាគារ]] 80to3zxquwb14373iqd6sghgz92jxl2 0 9611 339762 339740 2026-08-26T15:39:13Z TheRandomGoober 27248 /* សមាជិក អសប និងរដ្ឋសង្កេតការណ៍ */ 339762 wikitext text/x-wiki [[File:Europe Asia transcontinental.png|thumb|upright=1.5| {{legend|#67e836|រដ្ឋទាំងអស់ដែលស្ថិតនៅលើទឹកដីទ្វីបអឺរ៉ុប}} {{legend|#9ac0ea|ដែនដីប្រទេសឆ្លងទ្វីប (អន្តរទ្វីប) ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាផ្នែកនៃអឺរ៉ុប}} {{legend|#5d66be|ដែនដីប្រទេសឆ្លងទ្វីប ([[អន្តរទ្វីប]]) ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថានៅក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុប}} {{legend|#945dbe|តាមន័យភូមិសាស្ត្រ ជារដ្ឋអាស៊ី (មាន[[អាមេនី]] និង[[ស៊ីប]])}}]] អត្ថបទនេះគឺស្តីអំពី '''បញ្ជីរាយនាមរដ្ឋអធិបតេយ្យ និងរដ្ឋអនិស្សរភាពនៅទ្វីបអឺរ៉ុប'''។ បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋប្រទេសចំនួន ៥០ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋអធិបតេយ្យនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប (មានតែរដ្ឋកូសូវ៉ូប៉ុណ្ណោះ ដែលអធិបតេយ្យភាពមានការកំណត់ តែសហគមន៍អន្តរជាតិមួយភាគធំនៅតែទទួលស្គាល់) — នៅទ្វីបអឺរ៉ុបនេះដែរមានរដ្ឋធំៗចំនួនបួនទៀតដែលជារដ្ឋដែលមិនមានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ ឬមិនសូវមានការទទួលស្គាល់ច្រើន។ ==រដ្ឋអធិបតេយ្យ== [[File:Europe countries map km 2.png|thumb|upright=2|ផែនទីនៃបណ្តាប្រទេសនៅអឺរ៉ុបនិងតំបន់ជុំវិញ។]] រដ្ឋអធិបតេយ្យគឺជាសមាគមនយោបាយមួយដែលមានអធិបតេយ្យភាពលើប្រជាជនខ្លួនហើយប្រជាជនទាំងនោះត្រូវធ្វើការសម្រេចចិត្តដើម្បីបំពេញនូវផលប្រយោជន៍នៃប្រទេសជាតិខ្លួន។<ref>{{cite web |url=http://mil.sagepub.com/content/17/2/227.short |title=Untying the Sovereign State: A Double Reading of the Anarchy Problematique |publisher=Mil.sagepub.com |date=1 June 1988 |accessdate=24 February 2011 |archivedate=11 ធ្នូ 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211233854/http://mil.sagepub.com/content/17/2/227.short |url-status=dead }}</ref> យោងទៅតាម[[អនុសញ្ញាម៉ុងតេវីដេអូ]]បានឱ្យដឹងថា៖ រដ្ឋនីមួយៗត្រូវតែមានប្រជាជនជានិរន្ត មានទឹកដីកំណត់ច្បាស់លាស់ មានរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំសមរម្យ និងមានសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងរដ្ឋដទៃទៀត។<ref>{{cite web |url=http://www.cfr.org/sovereignty/montevideo-convention-rights-duties-states/p15897 |title=Montevideo Convention on the Rights and Duties of States - Council on Foreign Relations |publisher=Cfr.org |accessdate=24 February 2011 |archivedate=28 មិថុនា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628235337/http://www.cfr.org/sovereignty/montevideo-convention-rights-duties-states/p15897 |url-status=dead }}</ref> ===សមាជិក អសប និងរដ្ឋសង្កេតការណ៍=== រដ្ឋអធិបតេយ្យចំនួន ៥០ គឺសុទ្ធតែមានទឹកដីស្ថិតនៅតំបន់ទ្វីបអឺរ៉ុប និង/ឬ មានសមាជិកភាពក្នុងអង្គការអឺរ៉ុបអន្តរជាតិដែលស្ទើរតែត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាសកល។ រដ្ឋទាំងអស់នោះគឺសុទ្ធតែជារដ្ឋសមាជិក ឬរដ្ឋសង្កេតការណ៍នៃ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] (អសប)<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/en/members/ |title=United Nations Member States |publisher=United Nations |accessdate=24 February 2011}}</ref> ចំណែកឯ[[ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប]]វិញគឺមានរដ្ឋសមាជិកចំនួន ៤៧ ដោយដកចេញនូវប្រទេស[[បេឡារុស]] [[កាសាក់ស្ថាន]] និង[[បុរីវ៉ាទីកង់]]។<ref>{{cite web |url=http://www.coe.int/aboutcoe/index.asp?page=47pays1europe |title=47 countries, 1 Europe |publisher=Council of Europe |accessdate=17 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110319025613/http://www.coe.int/aboutCoe/index.asp?page=47pays1europe |archivedate=19 March 2011 }}</ref> រដ្ឋចំនួន ៤៤ គឺមានធានីនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០) ប្រទេសអឺរ៉ុបចំនួន ២៧ គឺត្រូវជា[[រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប]] ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋទាំងនោះមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើសមាហរណកម្មជាមួយគ្នានិងចែករំលែកនូវអធិបតេយ្យភាពគ្នាតាម[[ស្ថាប័នសហភាពអឺរ៉ុប]]។ ប្រអប់បញ្ជីខាងក្រោមក៏មានបង្ហាញពីទីតាំងផែនទីនៃប្រទេសនីមួយៗផងដែរ។ ទឹកដីនៃទ្វីបអឺរ៉ុបត្រូវបានបង្ហាញជាពណ៌ប្រផេះចាស់រីឯទឹកដីក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុបគឺត្រូវបានបង្ហាញជាពណ៌ក្រផេះខ្ចី (ស្រដៀងពណ៌ប្រាក់)។ ទឹកដីដែលមានពណ៌បែតងខ្ចីគឺតំណាងឱ្យរដ្ឋប្រទេសដែលជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប។ {|class="sortable wikitable" |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | = សមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប<ref>{{cite web|url=http://europa.eu/abc/european_countries/eu_members/index_en.htm |title=Member States |publisher=Europa |accessdate=17 February 2011}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ<br><ref name="CIA_Names">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2142.html |title=Field Listing :: Names |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=30 September 2016 |archivedate=14 ធ្នូ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181214125226/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/fields/2142.html |url-status=dead }}</ref><ref name="UN_Names">{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/9th-uncsgn-docs/UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%20-%20August%202009.pdf |title=UNGEGN List of Country Names |publisher=United Nations Statistics Division |year=2007 |accessdate=24 February 2011}}</ref><ref name="Europa">{{cite web|url=http://publications.europa.eu/code/en/en-5000500.htm#fn-tw1 |title=List of countries, territories and currencies |publisher=Europa |date=9 August 2011 |accessdate=10 August 2011}}</ref> ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក<br><ref name="CIA_Names"/><ref name="UN_Names"/> ! ធានី<br><ref name="Europa"/><ref name="Capital">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2057.html |title=Field Listing :: Capital |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=17 February 2011 |archivedate=22 វិច្ឆិកា 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181122133244/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2057.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/ |title=UNGEGN World Geographical Names |publisher=United Nations Group of Experts on Geographical Names |date=13 September 2010 |accessdate=24 February 2011 |archivedate=7 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107082516/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/%20 |url-status=dead }}</ref> ! ចំនួនប្រជាជន<br>{{refn|group=ស|name=ក|ចំនួនក្រឡាផ្ទៃ និងប្រជាជនសរុបគឺរាប់បញ្ចូលទាំងផ្នែកទឹកដីនៅក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុបផងដែរ។ ចំនួនក្រឡាផ្ទៃ និងប្រជាជនសរុបនៃរដ្ឋបំបែកខ្លួនគឺរាប់គិតតែក្នុងរដ្ឋបំបែកខ្លួននោះទេ។}}<ref name="Population">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |title=Country Comparison :: Population |publisher=Central Intelligence Agency |date=July 2014 |accessdate=17 October 2014 |archivedate=27 កញ្ញា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |url-status=dead }}</ref> ! ក្រឡាផ្ទៃ<br><ref name="Area">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |title=Field Listing :: Area |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=3 March 2011 |archivedate=31 មករា 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140131115000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |url-status=dead }}</ref> |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Kazakhstan.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកាហ្សាក់ស្ថាន|alt=Flag of Kazakhstan]] | [[File:Europe-Kazakhstan.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Kazakhstan in Europe]] | '''[[កាហ្សាក់ស្ថាន]]'''{{refn|group=ស|name=ខ|ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន និងតួកគីទាំងពីរគឺមានទឹកដីលាតសន្ធឹងទាំងនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប (បៃតងចាស់) និងទ្វីបអាស៊ី (បៃតងខ្ចី)។}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋកាហ្សាក់ស្ថាន | [[ភាសាកាហ្សាក់]]៖ Қазақстан – Қазақстан Республикасы <small>(''{{Transl|kk|Qazaqstan – Qazaqstan Respýblıkasy}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Казахстан – Республика Казахстан <small>(''{{Transl|ru|Kazahstan – Respublika Kazahstan}}'')</small> | [[អាស្តាណា]]<br /><br />[[ភាសាកាហ្សាក់|កាហ្សាក់]]៖ Астана <small>(''Astana'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Астана <small>(''Astana'')</small> | ១៨,៣១១,៧០០ | ២,៧២៤,៩០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 02 ---> | [[File:Flag of Greece.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិក្រិក|alt=Flag of Greece]] | [[File:EU-Greece.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Greece in Europe]] | '''[[ក្រិក]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអេលេនិក | [[ភាសាក្រិក]]៖ Ελλάς – Ελληνική Δημοκρατία <small>(''{{Transl|el|Ellás – Ellinikí Dimokratía}}'')</small> | [[អាតែន]]<br /><br />[[ភាសាក្រិក|ក្រិក]]៖ Αθήνα <small>(''{{Transl|el|Athína}}'')</small> | ១០,៨១៦,២៨៦ | ១៣១,៩៥៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 03 ---> | [[File:Flag of Croatia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិក្រូអាស៊ី|alt=Flag of Croatia]] | [[File:EU-Croatia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Croatia in Europe]] | '''[[ក្រូអាស៊ី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋក្រូអាស៊ី | [[ភាសាក្រូអាត]]៖ Hrvatska – Republika Hrvatska | [[សាក្រិប]]<br /><br />[[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]]៖ Zagreb | ៤,១០៥,៤៩៣ | ៥៦,៥៩៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 04 ---> | [[File:Flag of Georgia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិចចជី|alt=Flag of Georgia]] | [[File:Europe-Georgia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Georgia in Europe]] | '''[[ចចជី]]'''{{refn|group=ស|name=គ|ជាផ្នែកនៃតំបន់[[កូកាសខាងត្បូង]]នាចំណុចប្រសព្វរវាងទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាស៊ី។ តាមន័យភូមិរូបសាស្ត្រ ប្រទេសអាមេនីគឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]ទាំងស្រុង ខណៈប្រទេសចចជីនិងអាស៊ែបៃសង់មានទឹកដីភាគច្រើននៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី តែមានទឹកដីតូចមួយផ្នែកនៅភាគខាងជើងឆ្លងចូល[[ជួរភ្នំកូកាស]] ដែលគេច្រើនចាត់ទុកជាព្រំដែនធម្មជាតិបែងចែកអឺរ៉ុបពីអាស៊ី។}} | [[ភាសាចចជី]]៖ საქართველო <small>(''{{Transl|ka|Sak'art'velo}}'')</small> | [[ប៊ីលីស៊ី]] / T'bilisi<br /><br />[[ភាសាចចជី|ចចជី]]៖ თბილისი <small>(''{{Transl|ka|T'bilisi}}'')</small> | ៣,៧២៩,៦០០ | ៦៩,៧០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 05 ---> | [[File:Flag of the Czech Republic.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋឆែក|alt=Flag of the Czech Republic]] | [[File:EU-Czechia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Czech Republic in Europe]] | '''[[ឆែក]]'''*<br><br>សាធារណរដ្ឋឆែក | [[ភាសាឆែក]]៖ Česko – Česká republika | [[ប្រាក]]<br /><br />[[ភាសាឆែក|ឆែក]]៖ Praha | ១០,៦២៥,៤៤៩ | ៧៨,៨៦៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 06 ---> | [[File:Flag of Denmark.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិដាណឺម៉ាក|alt=Flag of Denmark]] | [[File:EU-Denmark.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Denmark in Europe]] | '''[[ដាណឺម៉ាក]]'''*{{refn|group=ស|name=ឃ|ដាណឺម៉ាក និងហុល្លង់គឺជាដែនប្រទេសក្នុងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក]] និង[[ព្រះរាជាណាចក្រហុល្លង់]]រៀងៗគ្នា។ រដ្ឋប្រទេសទាំងពីរគឺជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុបដូចគ្នា ក៏ប៉ុន្តែ បណ្ដាដែនប្រទេសផ្សេងៗនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រគេរៀងៗខ្លួនគឺមិនជាសមាជិកឡើយ។ នៅតាមអង្គការអន្តរជាតិ ឈ្មោះថាដាណឺម៉ាក និងហុល្លង់គឺត្រូវបានគេប្រើជារឿយៗជានាមខ្លីសម្គាល់ឱ្យព្រះរាជាណាចក្ររបស់គេរៀងៗគ្នា។}}<br /><br />[[ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក]] | [[ភាសាដាណឺម៉ាក]]៖ Danmark – Kongeriget Danmark | [[កូពែនហាក]]<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]]៖ København | ៥,៨០៦,០១៥ | ២,២១០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 07 ---> | [[File:Flag of Turkey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិតួកគី|alt=Flag of Turkey]] | [[File:Europe-Turkey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Turkey in Europe]] | '''[[តួកគី]]'''{{refn|group=ស|name=ខ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋតួកគី | [[ភាសាតួកគី]]៖ Türkiye – Türkiye Cumhuriyeti | [[អង់ការ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Ankara | ៨០,៨១០,៥២៥<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkeys-population-hits-7981-million-people-increasing-over-one-million.aspx?pageID=238&nid=109166&NewsCatID=341|title=Turkey’s population hits 79.81 million people, increasing over one million|publisher=[[Hürriyet Daily News]] |accessdate=1 February 2017}}</ref> | ៧៨៣,៥៦២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 08 ---> | [[File:Flag of Norway.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិន័រវែស|alt=Flag of Norway]] | [[File:Europe-Norway.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Norway in Europe]] | '''[[ន័រវែស]]'''<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស | [[បុកម៉ាល់]]៖ Norge – Kongeriket Norge<br /><br />[[នីនូស]]៖ Noreg – Kongeriket Noreg<br /><br />[[សាមីខាងជើង]]៖ Norga – Norgga gonagasriika | [[អូស្លូ]]<br /><br />[[ភាសាន័រវែស|ន័រវែស]]៖ Oslo | ៥,៣២៣,៩៣៣ | ៣២៣,៨០២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 09 ---> | [[File:Flag of Poland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិប៉ូឡូញ|alt=Flag of Poland]] | [[File:EU-Poland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Poland in Europe]] | '''[[ប្រទេសប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋប៉ូឡូញ | [[ភាសាប៉ូឡូញ]]៖ Polska – Rzeczpospolita Polska | [[វ៉ាសូរី]]<br /><br />[[ភាសាប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]]៖ Warszawa | ៣៨,៤៣៣,៦០០ | ៣១២,៦៨៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 10 ---> | [[File:Flag of Bulgaria.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិប៊ុលការី|alt=Flag of Bulgaria]] | [[File:EU-Bulgaria.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Bulgaria in Europe]] | '''[[ប៊ុលការី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋប៊ុលការី | [[ភាសាប៊ុលការី]]៖ България – Република България <small>(''{{Transl|bg|Bǎlgarija – Republika Bǎlgarija}}'')</small> | [[សូហ្វីយ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាប៊ុលការី|ប៊ុលការី]]៖ София <small>(''{{Transl|bg|Sofia}}'')</small> | ៧,០៥០,០៣៤ | ១១០,៨៧៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 11 ---> | [[File:Flag of France.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបារាំង|alt=Flag of France]] | [[File:EU-France.svg|border|centre|150px|alt=Map showing France in Europe]] | '''[[បារាំង]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋបារាំង | [[ភាសាបារាំង]]៖ France – République française | [[ប៉ារីស]]<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Paris | ៦៧,៣៤៨,០០០ | ៦៣៤,៤២៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<!--551,500 for Metropolitan--> |- <!-- 12 ---> | [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|alt=Flag of Bosnia and Herzegovina]] | [[File:Map of Bosnia and Herzegovina in Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Bosnia and Herzegovina in Europe]] | '''[[បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន]]''' | [[ភាសាបូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមហ្គៃឡាតាំង|(ឡាតាំង)]]៖ ''Bosna i Hercegovina''<br /><br />[[ភាសាបូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមស៊ែប៊ីស៊ីរីលិក|(ស៊ីរីលិក)]]៖ Босна и Херцеговина | [[សារ៉ាសេវ៉ូ]]<br /><br />[[ភាសាបូស្នី|បូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមហ្គៃឡាតាំង|(ឡាតាំង)]]៖ ''Sarajevo''<br /><br />[[ភាសាបូស្នី|បូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមស៊ែប៊ីស៊ីរីលិក|(ស៊ីរីលិក)]]៖ Сарајево | ៣,៥១១,៣៧២ | ៥១,១៩៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 13 ---> | [[File:Flag of Belarus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបេឡារុស|alt=Flag of Belarus]] | [[File:Europe-Belarus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Belarus in Europe]] | '''[[បេឡារុស]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋបេឡារុស | [[ភាសាបេឡារុស]]៖ Беларусь – Рэспубліка Беларусь <small>(''{{Transl|ru|Bielaruś – Respublika Bielaruś}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Беларусь – Республика Беларусь <small>(''{{Transl|ru|Belarus' — Respublika Belarus'}}'')</small> | [[មីនស្កឹ]]<br /><br />[[ភាសាបេឡារុស|បេឡារុស]]៖ Мінск <small>(''{{Transl|be|Minsk}}'')</small> | ៩,៤៩១,៨០០ | ២០៧,៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 14 ---> | [[File:Flag of Belgium.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបែលហ្ស៊ិក|alt=Flag of Belgium]] | [[File:EU-Belgium.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Belgium in Europe]] | '''[[បែលហ្ស៊ិក]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្របែលហ្ស៊ិក | [[ភាសាហុល្លង់]]៖ België – Koninkrijk België<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Belgique – Royaume de Belgique<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Belgien – Königreich Belgien | [[ព្រុចសែល]]<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ Brussel<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Bruxelles<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Brüssel | ១១,៥០២,២០៤ | ៣០,៥២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 15 ---> | [[File:Flag of Portugal.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិព័រទុយកាល់|alt=Flag of Portugal]] | [[File:EU-Portugal.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Portugal in Europe]] | '''[[ព័រទុយកាល់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋព័រទុយកាល់ | [[ភាសាព័រទុយហ្គាល់]]៖ Portugal – República Portuguesa | [[លីស្បោន]]<br /><br />[[ភាសាព័រទុយហ្គាល់|ព័រទុយកាល់]]៖ Lisboa | ១០,២៩១,១៩៦ | ៩២,០៩០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 16 ---> | [[File:Flag of Malta.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ាល់តា|alt=Flag of Malta]] | [[File:EU-Malta.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Malta in Europe]] | '''[[ម៉ាល់តា]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ាល់តា | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Malta – Republic of Malta<br /><br />[[ភាសាម៉ាល់តា]]៖ Malta – Repubblika ta' Malta | [[វ៉ាលែត]]<br /><br />[[ភាសាម៉ាល់តា|ម៉ាល់តា]]៖ Valletta | ៤៧៥,៧០០ | ៣១៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 17 ---> | [[File:Flag of North Macedonia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វានខាងជើង|alt=ទង់ជាតិម៉ាសេដ្វានខាងជើង]] | [[File:Europe-Macedonia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing North Macedonia in Europe]] | '''[[ម៉ាសេដ្វានខាងជើង]]'''{{Cref2|j}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វានខាងជើង | [[ភាសាម៉ាសេដ្វាន]]៖ Северна Македонија – Република Северна Македонија <small>(''{{Transl|mk|Severna Makedonija – Republika Severna Makedonija}}'')</small> | [[ស្កុបស៊ែ]]<br /><br />[[ភាសាម៉ាសេដ្វាន|ម៉ាសេដ្វាន]]៖ Скопје <small>(''{{Transl|mk|Skopje}}'')</small> | ២,០៧៥,៣០១ | ២៥,៧១៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 18 ---> | [[File:Flag of Montenegro.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ុងតេណេក្រូ|alt=ទង់ជាតិម៉ុងតេណេក្រូ]] | [[File:Europe-Montenegro.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Montenegro in Europe]] | '''[[ម៉ុងតេណេក្រូ]]'''{{Cref2|j}} | [[ភាសាម៉ុងតេណេក្រូ]]៖ Црна Гора, ''Crna Gora'' | [[ប៉ូដកូរីកា]]<br /><br />[[ភាសាម៉ុងតេណេក្រូ|ម៉ុងតេណេក្រូ]]៖ Подгорица, ''Podgorica'' | ៦៤២,៥៥០ | ១៣,៨១២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 19 ---> | [[File:Flag of Moldova.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ុលដាវី|alt=ទង់ជាតិម៉ុលដាវី]] | [[File:Location Moldova Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Moldova in Europe]] | '''[[ម៉ុលដាវី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ុលដាវី | [[ភាសារ៉ូម៉ានី]]៖ Moldova – Republica Moldova | [[ឈីស៊ីណូ]]<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]]៖ Chișinău | ៣,៣៥០,៩០០ | ៣៣,៨៥១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 20 ---> | [[File:Flag of Monaco.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ូណាកូ|alt=Flag of Monaco]] | [[File:Location Monaco Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Monaco in Europe]] | '''[[ម៉ូណាកូ]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីម៉ូណាកូ | [[ភាសាបារាំង]]៖ Monaco – Principauté de Monaco | ម៉ូណាកូ<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Monaco | ៣៧,០០០ | ២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 21 ---> | [[File:Flag of Romania.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិរ៉ូម៉ានី|alt=Flag of Romania]] | [[File:EU-Romania.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Romania in Europe]] | '''[[រ៉ូម៉ានី]]'''* | [[ភាសារ៉ូម៉ានី]]៖ România | [[ប៊ុយការែស]]<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]]៖ București | ១៩,៦២២,០០០ | ២៣៨,៣៩១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 22 ---> | [[File:Flag of Russia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិរុស្ស៊ី|alt=Flag of Russia]] | [[File:Europe-Russia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Russia in Europe]] | '''[[រុស្ស៊ី]]'''{{Cref2|f}}<br /><br />សហព័ន្ធរុស្ស៊ី | [[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Росси́я – Российская Федерация <small>(''{{Transl|ru|Rossija – Rossijskaja Federacija}}'')</small> | [[ម៉ូស្គូ]]<br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Москва <small>(''{{Transl|ru|Moskva}}'')</small> | ១៤៤,៥២៦,៦៣៦ | ១៧,០៩៨,២៤២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 23 ---> | [[File:Flag of Liechtenstein.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលិកតិនស្តាញ|alt=Flag of Liechtenstein]] | [[File:Location Liechtenstein Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Liechtenstein in Europe]] | '''[[លិកតិនស្តាញ]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីលិកតិនស្តាញ | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Liechtenstein – Fürstentum Liechtenstein | [[វ៉ាឌូស]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Vaduz | ៣៨,១១១ | ១៦០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 24 ---> | [[File:Flag of Lithuania.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលីទុយអានី|alt=Flag of Lithuania]] | [[File:EU-Lithuania.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Lithuania in Europe]] | '''[[លីទុយអានី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋលីទុយអានី | [[ភាសាលីទុយអានី]]៖ Lietuva – Lietuvos Respublika | [[វីលនៀស]]<br /><br />[[ភាសាលីទុយអានី|លីទុយអានី]]៖ Vilnius | ២,៧៩៧,០០០ | ៦៥,៣០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 25 ---> | [[File:Flag of Luxembourg.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលុចសំបួ|alt=Flag of Luxembourg]] | [[File:EU-Luxembourg.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Luxembourg in Europe]] | '''[[លុចសំបួ]]'''*<br /><br />ពញារដ្ឋលុចសំបួ | [[ភាសាលុចសំបួ]]៖ Groussherzogtum Lëtzebuerg<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Luxembourg – Grand-Duché de Luxembourg<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Luxemburg – Großherzogtum Luxemburg | [[លុចសំបួ (ទីក្រុង)|លុចសំបួ]]<br /><br />[[ភាសាលុចសំបួ|លុចសំបួ]]៖ Lëtzebuerg<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Luxembourg<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Luxemburg | ៦០២,០០០ | ២,៥៨៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 26 ---> | [[File:Flag of the Vatican City - 2001 version.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិវ៉ាទីកង់|alt=Flag of the Vatican City]] | [[File:Location Vatican City Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Vatican City in Europe]] | '''[[វ៉ាទីកង់]]'''<br /><br />រដ្ឋបុរីវ៉ាទីកង់ |[[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Città del Vaticano – Stato della Città del Vaticano<br /><br />[[ភាសាឡាតាំង|ឡាតាំង]]៖ Sancta Sedes<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |title=Holy See (Vatican City) |publisher=Cia.gov |accessdate=24 February 2011 |archivedate=10 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110183740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |url-status=dead }}</ref> | រដ្ឋធានីវ៉ាទីកង់<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Città del Vaticano | ៨៤២ | ០.៤៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 27 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom]] | [[File:Europe-UK.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the UK in Europe]] | '''[[សហរាជាណាចក្រ]]'''{{Cref2|i}}<br /><br />សហរាជាណាចក្រនៃក្រង់ប្រឺតាញ និងអៀរឡង់ខាងជើង | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ United Kingdom – United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland<br /><br />[[ភាសាកាល់]]៖ Deyrnas Unedig – Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon | [[ឡុងដ៍]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ London | ៦៦,០៤០,២២៩ | ២៤៣,៦១០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 28 ---> | [[File:Flag of Cyprus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ីប|alt=Flag of Cyprus]] | [[File:EU-Cyprus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Cyprus in Europe]] | '''[[ស៊ីប]]'''*{{Cref2|c}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ីប | [[ភាសាក្រិក]]៖ Κύπρος – Κυπριακή Δημοκρατία <small>(''{{Transl|el|Kýpros – Kypriakí Dimokratía}}'')</small><br /><br />[[ភាសាតួកគី]]៖ Kıbrıs – Kıbrıs Cumhuriyeti | [[នីកូស៊ី]]<br /><br />[[ភាសាក្រិក|ក្រិក]]៖ Λευκωσία <small>(''{{Transl|el|Lefkosía}}'')</small><br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Lefkoşa | ១,១៧២,៤៥៨ | ៩,២៥១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 29 ---> | [[File:Flag of Sweden.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ុយអែត|alt=Flag of Sweden]] | [[File:EU-Sweden.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Sweden in Europe]] | '''[[ស៊ុយអែត]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រស៊ុយអែត | [[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Sverige – Konungariket Sverige | [[ស្តុកខូល]]<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Stockholm | ១០,២២១,៩៨៨ | ៤៥០,២៩៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 30 ---> | [[File:Flag of Serbia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ែប៊ី|alt=Flag of Serbia]] | [[File:Europe-Serbia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Serbia in Europe]] | '''[[ស៊ែប៊ី]]'''{{Cref2|j}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ែប៊ី | [[ភាសាស៊ែប៊ី]]៖ Србија – Република Србија, {{lang|sr|Srbija – Republika Srbija}} | [[ប៊ែលក្រាដ]]<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]]៖ Београд, {{lang|sr|Beograd}} | ៧,០០១,៤៤៤ | ៨៨,៣៦១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 31 ---> | [[File:Flag of San Marino.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិសានម៉ារីណូ|alt=Flag of San Marino]] | [[File:Location San Marino Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing San Marino in Europe]] | '''[[សានម៉ារីណូ]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋសានម៉ារីណូ | [[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ San Marino – Repubblica di San Marino | [[ទីក្រុងសានម៉ារីណូ|សានម៉ារីណូ]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ San Marino | ៣២,៧៤២ | ៦១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 32 ---> | [[File:Flag of Slovakia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្លូវ៉ាគី|alt=Flag of Slovakia]] | [[File:EU-Slovakia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Slovakia in Europe]] | '''[[ស្លូវ៉ាគី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាក | [[ភាសាស្លូវ៉ាគី]]៖ Slovensko – Slovenská republika | [[ប្រាទីស្លាវ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាស្លូវ៉ាគី|ស្លូវ៉ាគី]]៖ Bratislava | ៥,៤៤៥,០៨៧ | ៤៩,០៣៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 33 ---> | [[File:Flag of Slovenia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្លូវេនី|alt=Flag of Slovenia]] | [[File:EU-Slovenia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Slovenia in Europe]] | '''[[ស្លូវេនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋស្លូវេនី | [[ភាសាស្លូវេនី]]៖ Slovenija – Republika Slovenija | [[លូប្យាណា]]<br /><br />[[ភាសាស្លូវេនី|ស្លូវេនី]]៖ Ljubljana | ២,០៧០,០៥០ | ២០,២៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 34 ---> | [[File:Flag of Switzerland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្វីស|alt=Flag of Switzerland]] | [[File:Europe-Switzerland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Switzerland in Europe]] | '''[[ស្វីស]]'''<br /><br />សហព័ន្ធស្វីស | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Schweiz – Schweizerische Eidgenossenschaft<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Suisse – Confédération suisse<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Svizzera – Confederazione Svizzera<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ង់ឆេ]]៖ Svizra – Confederaziun svizra | [[ប៊ែន]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Bern<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Berne<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Berna | ៨,៥៤៤,០៣៤ | ៤១,២៧៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 35 ---> | [[File:Flag of Hungary.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហុងគ្រី|alt=Flag of Hungary]] | [[File:EU-Hungary.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Hungary in Europe]] | '''[[ហុងគ្រី]]'''* | [[ភាសាហុងគ្រី]]៖ Magyarország | [[ប៊ុយដាប៉ែស]]<br /><br />[[ភាសាហុងគ្រី|ហុងគ្រី]]៖ Budapest | ៩,៧៧១,០០០ | ៩៣,០២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 36 ---> | [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហុល្លង់|alt=Flag of the Netherlands]] | [[File:EU-Netherlands.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Netherlands in Europe]] | '''[[ហុល្លង់]]'''*{{refn|group=ស|name=ឃ}}{{Cref2|h}}<ref name="Netherlands"/><br /><br />[[ព្រះរាជាណាចក្រហុល្លង់]] | [[ភាសាហុល្លង់]]៖ Nederland – Koninkrijk der Nederlanden<br /><br />[[ភាសាហ្រ្វីស៊ានខាងលិច|ហ្រ្វីស៊ានខាងលិច]]៖ Nederlân – Keninkryk fan de Nederlannen<br /><br />[[ភាសាប៉ាប៉ៃមេនតូ]]៖ Hulandu – Reino di Hulanda | [[អាំស្ទែដាំ]] (រាជធានី)<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ Amsterdam<br /><br />[[ភាសាហ្រ្វីស៊ានខាងលិច|ហ្រ្វីស៊ានខាងលិច]]៖ Amsterdam<br /><br />[[ភាសាប៉ាប៉ៃមេនតូ|ប៉ាប៉ៃមេនតូ]]៖ Amsterdam<br /><br />[[ឡាអេ]] (អាសនៈរដ្ឋាភិបាល)<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ 's-Gravenhage / Den Haag<br /><br />[[ភាសាហ្រ្វីស៊ានខាងលិច|ហ្រ្វីស៊ានខាងលិច]]៖ De Haach<br /><br />[[ភាសាប៉ាប៉ៃមេនតូ|ប៉ាប៉ៃមេនតូ]]៖ Den Haag | ១៧,២៧២,៩៩០ | ៤១,៥៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 37 ---> | [[File:Flag of Finland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហ្វាំងឡង់|alt=Flag of Finland]] | [[File:EU-Finland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Finland in Europe]] | '''[[ហ្វាំងឡង់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋហ្វាំងឡង់ | [[ភាសាហ្វាំងឡង់]]៖ Suomi – Suomen tasavalta<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Finland – Republiken Finland | [[ហែលស៊ីនគី]]<br /><br />[[ភាសាហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]]៖ Helsinki<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Helsingfors | ៥,៥១៩,៤៦៣ | ៣៣៨,១៤៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 38 ---> | [[File:Flag of Latvia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិឡេតូនី|alt=Flag of Latvia]] | [[File:EU-Latvia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Latvia in Europe]] | '''[[ឡេតូនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋឡេតូនី | [[ភាសាឡេតូនី]]៖ Latvija – Latvijas Republika | [[រីកា]]<br /><br />[[ភាសាឡេតូនី|ឡេតូនី]]៖ Rīga | ១,៩៣៤,៣៧៩ | ៦៤,៥៨៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 39 ---> | [[File:Flag of Andorra.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអង់ដូរ៉ា|alt=Flag of Andorra]] | [[File:Location Andorra Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Andorra in Europe]] | '''[[អង់ដូរ៉ា]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីអង់ដូរ៉ា | [[ភាសាកាតាឡាន]]៖ Andorra – Principat d'Andorra | [[អង់ដូរ៉ាវីយែល]]<br /><br />[[ភាសាកាតាឡាន|កាតាឡាន]]៖ Andorra la Vella | ៧៨,០០០ | ៤៦៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 40 ---> | [[File:Flag of Italy.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ីតាលី|alt=Flag of Italy]] | [[File:EU-Italy.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Italy in Europe]] | '''[[អ៊ីតាលី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអ៊ីតាលី | [[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Italia – Repubblica Italiana | [[រ៉ូម]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Roma | ៦០,៤៩៤,១១៨ | ៣០១,៣៤០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 41 ---> | [[File:Flag of Iceland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ីស្លង់|alt=Flag of Iceland]] | [[File:Europe-Iceland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Iceland in Europe]] | '''[[អ៊ីស្លង់]]''' | [[ភាសាអ៊ីស្លង់]]៖ Ísland | [[រ៉ៃក្យាវិក]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]]៖ Reykjavík | ៣៥០,៧១០ | ១០៣,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 42 ---> | [[File:Flag of Ukraine.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ុយក្រែន|alt=Flag of Ukraine]] | [[File:Europe-Ukraine (disputed territory).svg|border|centre|150px|alt=Map showing Ukraine in Europe]] | '''[[អ៊ុយក្រែន]]''' | [[ភាសាអ៊ុយក្រែន]]៖ Украïна <small>(''{{Transl|uk|Ukraina}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Украи́на <small>(''{{Transl|ru|Ukraína}}'')</small> | [[កៀវ]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]]៖ Київ <small>(''{{Transl|uk|Kyiv}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Киев <small>(''{{Transl|ru|Kiyev}}'')</small> | ៤៤,២៩១,៤១៣ | ៦០៣,៥៥០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 43 ---> | [[File:Flag of Armenia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាមេនី|alt=Flag of Armenia]] | [[File:Europe-Armenia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Armenia in Europe]] | '''[[អាមេនី]]'''{{refn|group=ស|name=គ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាមេនី | [[ភាសាអាមេនី]]៖ Հայաստան – Հայաստանի Հանրապետություն <small>(''{{Transl|hy|Hayastan – Hayastani Hanrapetut'yun}}'')</small> | [[យេរេវ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាអាមេនី|អាមេនី]]៖ Երևան <small>(''{{Transl|hy|Yerevan}}'')</small> | ២,៩២៥,០០០ | ២៩,៧៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 44 ---> | [[File:Flag of Germany.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាល្លឺម៉ង់|alt=Flag of Germany]] | [[File:EU-Germany.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Germany in Europe]] | '''[[អាល្លឺម៉ង់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Deutschland – Bundesrepublik Deutschland | [[ប៊ែរឡាំង]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Berlin | ៨២,៨០០,០០០ | ៣៥៧,០២២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 45 ---> | [[File:Flag of Albania.svg|frameless|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាល់បានី|alt=Flag of Albania]] | [[File:Europe-Albania.svg|frameless|centre|150px|alt=Map showing Albania in Europe]] | '''[[អាល់បានី]]'''{{Cref2|j}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាល់បានី | [[ភាសាអាល់បានី]]៖ Shqipëri / Shqipëria – Republika e Shqipërisë | [[ទីរ៉ាណា]]<br /><br />[[ភាសាអាល់បានី|អាល់បានី]]៖ Tiranë | ២,៨៨៧,០០០ | ២៨,៧៤៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 46 ---> | [[File:Flag of Azerbaijan.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាស៊ែបៃសង់|alt=Flag of Azerbaijan]] | [[File:Europe-Azerbaijan.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Azerbaijan in Europe]] | '''[[អាស៊ែបៃសង់]]'''{{refn|group=ស|name=គ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាស៊ែបៃសង់ | [[ភាសាអាស៊ែបៃសង់]]៖ Azǝrbaycan – Azǝrbaycan Respublikası | [[បាគូ]]<br /><br />[[ភាសាអាស៊ែបៃសង់|អាស៊ែបៃសង់]]៖ Bakı | ៩,៨៩៨,០៨៥ | ៨៦,៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 47 ---> | [[File:Flag of Austria.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអូទ្រីស|alt=Flag of Austria]] | [[File:EU-Austria.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Austria in Europe]] | '''[[អូទ្រីស]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអូទ្រីស | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Österreich – Republik Österreich | [[វីយែន]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Wien | ៨,៨៥៧,៩៦០ | ៨៣,៨៧១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 48 ---> | [[File:Flag of Ireland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអៀរឡង់|alt=Flag of Ireland]] | [[File:EU-Ireland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Ireland in Europe]] | '''[[អៀរឡង់]]'''*{{Cref2|d}}<ref>{{cite web|url= http://www.irishstatutebook.ie/1948/en/act/pub/0022/index.html |title= Republic of Ireland Act, 1948|year= 1948|work= No. 22/1948|accessdate=16 December 2008}}</ref> | [[ភាសាអៀរឡង់]]៖ Éire<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Ireland | [[ឌូប្លាំង]]<br /><br />[[ភាសាអៀរឡង់|អៀរឡង់]]៖ Baile Átha Cliath | ៤,៨៥៧,០០០ | ៧០,២៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 49 ---> | [[File:Flag of Estonia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអេស្តូនី|alt=Flag of Estonia]] | [[File:EU-Estonia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Estonia in Europe]] | '''[[អេស្តូនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអេស្តូនី | [[ភាសាអេស្តូនី]]៖ Eesti – Eesti Vabariik | [[តាលីន]]<br /><br />[[ភាសាអេស្តូនី|អេស្តូនី]]៖ Tallinn | ១,៣១៥,០០០ | ៤៥,២២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 50 ---> | [[File:Flag of Spain.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអេស្ប៉ាញ|alt=Flag of Spain]] | [[File:EU-Spain.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Spain in Europe]] | '''[[អេស្ប៉ាញ]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រអេស្ប៉ាញ | [[ភាសាអេស្ប៉ាញ]]៖ España – Reino de España | [[ម៉ាឌ្រីដ]]<br /><br />[[ភាសាអេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]]៖ Madrid | ៤៧,៧២០,២៩១ | ៥០៥,៣៧០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |} ===រដ្ឋដទៃទៀត=== អង្គភាពទាំង ៦ ខាងក្រោមនេះគឺត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប មួយឬច្រើនជាងនេះ (ដូច្នេះ វាត្រូវបានកំណត់ថាជារដ្ឋដោយយោងទៅតាមគោលការណ៍បតិដ្ឋាប័ននៃភាពជារដ្ឋ) ឬក៏មិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប អ្វីនោះទេប៉ុន្តែត្រូវបានកំណត់ជារដ្ឋតាមសេចក្តីប្រកាសនៃភាពជារដ្ឋ។ រដ្ឋខាងក្រោមនេះដែរគឺមិនមែនជាសមាជិក អសប ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ឬសហភាពអឺរ៉ុបអ្វីនោះទេ។ {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! រដ្ឋធានី ! ចំនួនប្រជាជន{{Cref2|a}} ! ក្រឡាផ្ទៃ{{Cref2|a}} |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Kosovo.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកូសូវ៉ូ|alt=Flag of Kosovo]] | [[File:Europe-Kosovo.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Kosovo in Europe]] | '''[[កូសូវ៉ូ]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋកូសូវ៉ូ<ref name="CIA_Names"/> | [[ខេត្តស្វ័យភាពកូសូវ៉ូនិងមេតូជី|ទាមទារ]]ដោយប្រទេស [[ស៊ែប៊ី]]ថាជាផ្នែកមួយរបស់គេ។ វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋអធិបតេយ្យដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់កូសូវ៉ូ|រដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ១១២]] (រាប់បញ្ចូលទាំងរដ្ឋទាំងប៉ុន្មានដែលទើបនឹងដកការទទួលស្គាល់ចេញ)។<ref>{{cite web|url=http://www.mfa-ks.net/?page=2,33|title=Countries that have recognised the Republic of Kosova|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Kosovo}}</ref> | [[ភាសាអាល់បានី]]៖ Kosova / Kosovë – Republika e Kosovës<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី]]៖ Косово – Република Косово, Kosovo – Republika Kosovo | [[ព្រីសទីណា]]<ref name="Capital"/><br /><br />[[ភាសាអាល់បានី|អាល់បានី]]៖ Prishtina, Prishtinë<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]]៖ Приштина, Priština | ១,៨៣៦,៥២៩<ref name="Population"/> | ១០,៨៨៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Area"/> |- <!-- 02 ---> | [[File:Flag of Transnistria (state).svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិត្រង់នីស្ទ្រី|alt=Flag of Transnistria]] | [[File:Transnistria in Europe (zoomed).svg|border|centre|150px|alt=Map showing Transnistria in Moldova]] | '''[[ត្រង់នីស្រ្ទី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ុលដាវីព្រីដណេស្ត្រូវី | អះអាងថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃម៉ុលដាវី|ផ្នែក]]មួយរបស់ប្រទេស[[ម៉ុលដាវី]]។ ជារដ្ឋឯករាជ្យ<ref name=countersecession>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4PwmeRG9QsUC|title=The Foreign Policy of Counter Secession: Preventing the Recognition of Contested States|last=Ker-Lindsay|first=James|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2012|quote=...there are three other territories that have unilaterally declared independence and are generally regarded as having met the Montevideo criteria for statehood but have not been recognised by any states: Transnistria, Nagorny Karabakh, and Somaliland.|pages=53}}.</ref> ដែលទទួលស្គាល់ដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់ត្រង់នីស្ទ្រី|រដ្ឋក្រៅ អសប ចំនួន ៣]]។ | [[ភាសារ៉ូម៉ានី]]៖ Nistreană – Republica Moldovenească Nistreană <small>(''{{Transl|ro|Nistreană – Republica Moldovenească Nistreană}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Приднестровье – Приднестровская Молдавская Республика <small>(''{{Transl|ru|Pridnestrov'ye – Pridnestrovskaya Moldavskaya Respublika}}'')</small><br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន]]៖ Придністров'я – Придністровська Молдавська Республіка <small>(''{{Transl|uk|Prydnistrov'ya – Pridnistrovs'ka Moldavs'ka Respublika}}'')</small> | [[ទីរ៉ាស្ពុល]]<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]]៖ Tiraspol<br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Тира́споль<br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]]៖ Тирасполь | ៥៣០,០០០<ref name="Transnistria">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3641826.stm#facts |title=Trans-Dniester profile |publisher=BBC News |date=20 January 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៣,៥០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1003890/Transdniestria |title=Transdniestria (separatist enclave, Moldova) |publisher=Britannica.com |accessdate=3 March 2011}}</ref> |- <!-- 03 ---> | [[File:Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ីបខាងជើង|alt=Flag of Northern Cyprus]] | [[File:Europe-Northern Cyprus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Northern Cyprus in Europe]] | '''[[ស៊ីបខាងជើង]]'''{{Cref2|c}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ីបខាងជើងនៃតួកគី | អះអាងថាជា[[ភូមិភាគនៃស៊ីប|ផ្នែក]]មួយនៃ[[ស៊ីប|សាធារណរដ្ឋស៊ីប]]។ [[ទំនាក់ទំនងបរទេសរបស់ស៊ីបខាងជើង|ទទួលស្គាល់]]ដោយប្រទេសតួកគី។<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/148573/Cyprus|title= Cyprus |publisher=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref> | [[ភាសាតួកគី]]៖ Kuzey Kıbrıs – Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti | [[នីកូស៊ីខាងជើង]]<br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Lefkoşa | ២៩៤,៩០៦<ref>{{cite web|url=http://www.worldbulletin.net/?aType=haber&ArticleID=82777 |title=Turkish Cyprus announces population as 294,906 |publisher=World Bulletin |date=9 December 2011 |accessdate=9 January 2014}}</ref> | ៣,៣៥៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Area"/> |- <!-- 04 ---> | [[File:Flag of Artsakh.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាតសាក់|alt=Artsakh]] | [[File:Europe Location Republic of Artsakh.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Artsakh in Azerbaijan]] | '''[[សាធារណរដ្ឋអាតសាក់|អាតសាក់]]'''{{Cref2|b}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាតសាក់ | អះអាងថាជា[[បំណែកចែករដ្ឋបាលនៃអាស៊ែបៃសង់|ផ្នែក]]មួយនៃប្រទេស[[អាស៊ែបៃសង់]]។ រដ្ឋឯករាជ្យ<ref name=countersecession/> ដែលទទួលស្គាល់ដោយ[[ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិរបស់អាតសាក់|រដ្ឋក្រៅ អសប ចំនួន ៣]]។ | [[ភាសាអាមេនី]]៖ Արցախի Հանրապետություն <small>(''{{Transl|hy|Arts'akhi Hanrapetut'yun}}'')</small><ref>{{Cite web |url=http://www.nkrusa.org/country_profile/overview.shtml |title=Country Overview |publisher=nkrusa.org |accessdate=7 March 2011}}</ref> | [[ស្តេផាណាកឺត]]<br /><br />[[ភាសាអាមេនី|អាមេនី]]៖ Ստեփանակերտ <small>(''{{Transl|hy|Khankendi}}'')</small> | ១៤១,៤០០<ref name="Nagorno-Karabakh">{{cite web |url=http://president.nkr.am/en/nkr/statePower/ |title=Official website of the President of the Artsakh Republic |publisher=President.nkr.am |date=1 January 2010 |accessdate=17 February 2011 |archivedate=7 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107082525/http://president.nkr.am/en/nkr/statePower/%20 |url-status=dead }}</ref> | ៧,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/401669/Nagorno-Karabakh |title=Nagorno-Karabakh (region, Azerbaijan) |publisher=Britannica.com |accessdate=3 March 2011}}</ref> |- <!-- 05 ---> | [[File:Flag of Abkhazia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាប់កាស៊ី|alt=Flag of Abkhazia]] | [[File:Europe-Abkhazia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Abkhazia in Europe]] | '''[[អាប់កាស៊ី]]'''{{Cref2|b}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាប់កាស៊ី | អះអាងថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃចចជី|សាធារណរដ្ឋស្វ័យភាព]]របស់ប្រទេស[[ចចជី]]។ បានទទួលស្គាល់ដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់អាប់កាស៊ី និងអូសេទីខាងត្បូង|រដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ៥]]។<ref name=ABKSO>{{cite web|url=http://www.rferl.org/content/tuvalu-georgia-retracts-abkhazia-ossetia-recognition/25315720.html|title=Tuvalu Retracts Recognition of Abkhazia, South Ossetia|date=31 March 2014|publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]}}</ref> | [[ភាសាអាប់កាស៊ី]]៖ Аҧсны <small>(''{{Transl|ab|Apsny}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Абха́зия <small>(''{{Transl|ru|Abhazia}}'')</small> | [[សុខូមី]]<br /><br />[[ភាសាអាប់កាស៊ី|អាប់កាស៊ី]]៖ Аҟəа <small>(''{{Transl|ab|Akwa}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Сухум | ២៥០,០០០<ref name="Abkhazia">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3261059.stm |title=Regions and territories: Abkhazia |publisher=BBC News |date=8 February 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៨,៦៦០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1358/Abkhazia |title=Abkhazia (autonomous republic, Georgia) |publisher=Britannica.com |accessdate=3 March 2011}}</ref> |- <!-- 06 ---> | [[File:Flag of South Ossetia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអូសេទីខាងត្បូង|alt=Flag of South Ossetia]] | [[File:Europe-South Ossetia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing South Ossetia in Europe]] | '''[[អូសេទីខាងត្បូង]]'''{{Cref2|b}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអូសេទីខាងត្បូង | អះអាងថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃចចជី|ផ្នែក]]មួយនៃប្រទេស[[ចចជី]]។ បានទទួលស្គាល់ដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់អាប់កាស៊ីនិងអូសេទីខាងត្បូង|រដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ៥]]។<ref name=ABKSO/> | [[ភាសាអូសេទី]]៖ Хуссар Ирыстон – Республикӕ Хуссар Ирыстон <small>(''{{Transl|os|Khussar Iryston – Respublikæ Khussar Iryston}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Южная Осетия – Республика Южная Осетия <small>(''{{Transl|ru|Yuzhnaya Osetiya – Respublika Yuzhnaya Osetiya}}'')</small> | [[ស្គីនវ៉ាលី]]<br /><br />[[ភាសាអូសេទី]]៖ Цхинвал ឬ Чъреба <small>(''{{Transl|os|Chreba}}'')</small> | ៧០,០០០<ref name="South Ossetia">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3797729.stm |title=Regions and territories: South Ossetia |publisher=BBC News |date=8 February 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៣៩០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.hartford-hwp.com/archives/63/129.html |title=South Ossetia |publisher=Hartford-hwp.com |accessdate=9 March 2011}}</ref> |} ==ទឹកដីអនិស្សរភាព== ខាងក្រោមនេះគឺជាទឹកដីអនិស្សរភាពចំនួន ៦ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅទ្វីបអឺរ៉ុប។<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2006.html |title=CIA - The World Factbook - Field Listing :: Dependency status |publisher=Cia.gov |date=9 February 1920 |accessdate=17 February 2011 |archivedate=6 វិច្ឆិកា 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181106014648/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2006.html |url-status=dead }}</ref> {| |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | = ជាផ្នែកនៃសហភាពអឺរ៉ុប, ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃគឺកំពុងតែមាន[[តំបន់រដ្ឋសមាជិកពិសេស និងសហភាពអឺរ៉ុប|កិច្ចការដែលត្រូវសម្រុះសម្រួល]] |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ<ref name="CIA_Names"/><ref name="Europa"/> ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! ធានី<ref name="Capital"/> ! ចំនួនប្រជាជន<ref name="Population"/> ! ក្រឡាផ្ទៃ<ref name="Area"/> |- <!-- 01 ---><!--Not EU [http://www.cab.org.je/index.php?option=com_content&task=view&id=212&Itemid=53]--> | [[File:Flag of Jersey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិជឺស៊ី|alt=Flag of Jersey]] | [[File:Europe-Jersey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Jersey in Europe]] | '''[[ជឺស៊ី]]'''{{Cref2|i}}<br /><br />មណ្ឌលតំបន់ជឺស៊ី | [[រដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព|រាជរដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព]]នៃជឺស៊ី<ref name="Supreme Court decision"/><ref name="royal.gov.uk"/><ref name="gov.uk"/> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Jersey – Bailiwick of Jersey<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Jersey – Bailliage de Jersey<br /><br />[[ភាសាជឺស៊ី]]៖ ''Jèrri – Bailliage de Jèrri'' | [[សង់ហេលី]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Saint Helier<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Saint-Hélier<br /><br />[[ភាសាជឺស៊ី|ជឺស៊ី]]៖ ''Saint Hélyi'' | ៩៦,៥១៣ | ១១៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 02 ---><!--Not EU [http://www.gov.im/cso/externalrelations/eu.xml]--> | [[File:Flag of the Isle of Mann.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកោះមែន|alt=Flag of the Isle of Man]] | [[File:Europe-Isle of Man.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Isle of Man in Europe]] | '''[[កោះមែន]]''' ឬ '''អែលអុហ្វមែន'''{{Cref2|i}} | [[រដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព|រាជរដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព]]នៃមែន<ref name="gov.uk"/><ref>{{Cite web |url=https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |title=Supreme Court decision "The Channel Islands, like the Isle of Man (although it has a rather different history), are not part of the United Kingdom. Nor have they ever been British colonies, or British Overseas Territories as the few remaining colonies are now termed. They are Crown Dependencies, enjoying a unique relationship with the United Kingdom and the rest of the British Commonwealth through the Crown, in the person of the Sovereign." |access-date=16 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |archive-date=8 October 2016 |url-status=dead |archivedate=8 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf }}</ref><ref>[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/QueenandCrowndependencies.aspx Queen and Crown dependencies page of the official website of the British Monarchy]</ref> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Isle of Man<br /><br />[[ភាសាមែនស៍]]៖ Mannin – Ellan Vannin | [[ឌូក្លាស, កោះមែន|ឌូក្លាស]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Douglas<br /><br />[[ភាសាមែនស៍|មែនស៍]]៖ Doolish | ៨៦,៨៦៦ | ៥៧២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 03 ---> | [[File:Flag of Gibraltar.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហ្គីប្រាលតា|alt=Flag of Gibraltar]] | [[File:Gibraltar location in Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Gibraltar in Europe]] | '''[[ហ្គីប្រាលតា]]'''<ref>{{cite web|author1=Mark Oliver |author2=Sally Bolton |author3=Jon Dennis |author4=Matthew Tempest |url=https://www.theguardian.com/world/2004/aug/04/qanda.foreignpolicy |title=Gibraltar; Politics |work=The Guardian|date=4 August 2004 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | [[ទឹកដីក្រៅស្រុករបស់អង់គ្លេស]] | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Gibraltar | [[ហ្គីប្រាលតា]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Gibraltar | ២៩,១៨៥ | ៦.៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 04 ---><!--Not EU [http://www.gov.gg/ccm/general/press-releases/2002/may/guernseys-position-on-eu-tax-package-to-be-reported-by-hm-government-to-econfin-meeting-of-4-june-2002.en;jsessionid=EE07D4CE023D2AF478E5E8E561234CF6]--> | [[File:Flag of Guernsey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហ្គឺនស៊ី|alt=Flag of Guernsey]] | [[File:Europe-Guernsey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Guernsey in relation to the United Kingdom]] | '''[[មណ្ឌលតំបន់ហ្គឺនស៊ី|ហ្គឺនស៊ី]]'''{{Cref2|i}}<br /><br />មណ្ឌលតំបន់ហ្គឺនស៊ី | [[រដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព|រាជរដ្ឋាភិបាលអនិស្សរភាព]]នៃហ្គឺនស៊ី<ref name="Supreme Court decision">{{Cite web |url=https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |title=Supreme Court decision |access-date=16 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |archive-date=8 October 2016 |url-status=dead |archivedate=8 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf }}</ref><ref name="royal.gov.uk">[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx Queen and Crown dependencies page of the official website of the British Monarchy] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120921052748/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx |date=21 September 2012 }}</ref><ref name="gov.uk">[https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/361537/crown-dependencies.pdf Ministry of Justice's fact sheet on the UK's relationship with the Crown Dependencies]</ref> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Guernsey – Bailiwick of Guernsey<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Guernesey – Bailliage de Guernesey<br /><br />[[ភាសាហ្គឺនស៊ី]]៖ ''Guernési – Bailliage de Guernési'' | [[ក្រុងផែសង់ភីតធឺ]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Saint Peter Port<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Saint Pierre Port<br /><br />[[ភាសាហ្គឺនស៊ី|ហ្គឺនស៊ី]]៖ ''Saint Pierre Port'' | ៦៥,៨៤៩ | ៧៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 05 ---> | [[File:Flag of the Faroe Islands.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃកោះហ្វារ៉ូ|alt=Flag of the Faroe Islands]] | [[File:Europe-Faroe Islands.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Faroe Islands in Europe]] | '''[[កោះហ្វារ៉ូ]]''' ឬ '''កោះហ្វារ៉ូស៍''' | [[ប្រទេស (អសង្ស័យកម្ម)|"ប្រទេស"សមាជិក]]ក្រោម[[ដាណឺម៉ាក|ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក]] | [[ភាសាហ្វារ៉ូ]]៖ Føroyar<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក]]៖ Færøerne | [[ទ័រសន]]<br /><br />[[ភាសាហ្វារ៉ូ|ហ្វារ៉ូ]]៖ Tórshavn<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]]៖ Thorshavn | ៤៩,៩៤៧ | ១,៣៩៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 06 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom, as used in Akrotiri and Dhekelia]] | [[File:Akrotiri and Dhekelia in United Kingdom.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Akrotiri and Dhekelia in Europe]] | '''[[អាក្រូទីរីនិងដេកេលី]]'''{{Cref2|c}}<br /><br />តំបន់មូលដ្ឋានអធិបតេយ្យនៃអាក្រូទីរីនិងដេកេលី | [[ទឹកដីក្រៅស្រុករបស់អង់គ្លេស]] | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Akrotiri and Dhekelia – Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia | [[បន្ទាយអេពីស្កូពី]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Episkopi Cantonment | ១៥,៧០០ | ២៥៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |} ==តំបន់ពិសេសនៅក្នុងរដ្ឋអធិបតេយ្យ== កន្លែងខាងក្រោមត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកដ៏សំខាន់នៃរដ្ឋគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេប៉ុន្តែមានរបៀបគ្រប់គ្រងនយោបាយដែលត្រូវបានសម្រេចតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ។ {| |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | =  ជាផ្នែកនៃសហភាពអឺរ៉ុប, ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃគឺកំពុងតែមាន[[តំបន់សមាជិកពិសេស និងសហភាពអឺរ៉ុប|កិច្ចការដែលត្រូវសម្រុះសម្រួល]] |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! ធានី ! ចំនួនប្រជាជន ! ក្រឡាផ្ទៃ |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Norway.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិន័រវែស|alt=Flag of Norway, as used in Svalbard]] | [[File:Norway-Svalbard.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Svalbard in Europe]] | '''[[ស្វាលបាត]]'''<ref name="CIA_Names"/> | តំបន់ពិសេសរបស់ប្រទេស[[ន័រវែស]] កំណត់ដោយ[[សន្ធិសញ្ញាស្វាលបាត]]<ref>{{cite web|url=http://www.sysselmannen.no/hovedEnkel.aspx?m=45301 |title=The Svalbard Treaty |publisher=Governor of Svalbard |date=9 April 2008 |accessdate=3 March 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/65uD75yZV?url=http://www.sysselmannen.no/hovedEnkel.aspx?m=45301 |archivedate=4 March 2012 }}</ref> | [[ភាសាន័រវែស]]៖ Svalbard | [[ឡងយាប៊ៀន]]<ref name="Europa"/><ref name="Capital"/><br /><br />[[ភាសាន័រវែស|ន័រវែស]]៖ Longyearbyen | ២,០១៩<ref name="Population"/> | ៦២,០៤៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 02 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom]] | [[File:Northern Ireland in the UK and Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Northern Ireland in the United Kingdom and Europe]] | '''[[អៀរឡង់ខាងជើង]]'''* | ផ្នែកនៃ[[សហរាជាណាចក្រ|រាជាណាចក្ររួម]], រដ្ឋាភិបាលស្វ័យភាពដែលកំណត់ដោយ[[កិច្ចព្រមព្រៀងហ្គូតហ្វ្រាយដេ]] (Good Friday Agreement)<ref>{{cite web|title=Good Friday Agreement|url=http://www.britannica.com/topic/Good-Friday-Agreement|website=Encyclopædia Britannica|accessdate=7 July 2015}}</ref> |[[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Northern Ireland<br /><br />[[ភាសាអៀរឡង់]]៖ Tuaisceart Éireann<br /><br />[[ភាសាស្កុត]]៖ Norlin Airlann | [[បេលហ្វាស្ត]]<ref name="ONS Countries">{{cite web|title=The Countries of the UK|url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|website=Office for National Statistics|publisher=Office for National Statistics (United Kingdom)|accessdate=7 July 2015|ref=ONS Countries|archivedate=11 ឧសភា 2015|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20150511003245/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|url-status=dead}}</ref> | ១,៨១០,៨៦៣<ref name="Northern Ireland Statistics & Research Agency 2012">{{cite web|title=Census 2011 Key Statistics for Northern Ireland |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |accessdate=14 January 2013 |author=Northern Ireland Statistics & Research Agency |date=December 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archivedate=24 December 2012 }}</ref> | ១៤,១៣០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="ONS Countries" /> |- style="background:lightcyan;" <!-- 03 ---> | [[File:Flag of Åland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ័រឡែន|alt=Flag of Åland]] | [[File:Location of Åland within Finland and Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Åland in Europe]] | '''[[កោះអ័រឡែន|អ័រឡែន]]''' ឬ '''អ័រឡង់'''*<ref>{{Cite book | last = European Commission for Democracy through Law | authorlink = Venice Commission | title = Local self-government, territorial integrity, and protection of minorities: proceedings of the UniDem Seminar organised in Lausanne on 25–27 April 1996, in co-operation with the Swiss Institute of Comparative Law | publisher = Council of Europe | year = 1996 | location = Strasbourg | pages = 32–35 | url = https://books.google.com/books?id=TF5JDsGeJuUC&printsec=frontcover&hl=en#v=onepage&q&f=false | isbn = 92-871-3173-2}}</ref><br /><br />កោះអ័រឡែន<ref name="Europa"/> | តំបន់រដ្ឋបាលស្វ័យភាពរបស់ប្រទេស[[ហ្វាំងឡង់]] កើតឡើងដោយសារតែ[[វិបត្តិអ័រឡង់]]<ref>{{cite web |url=http://www.visitaland.com/en/facts/facts/independence |title=Independence |publisher=Visitaland.com |accessdate=3 March 2011 |archivedate=7 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107082447/http://www.visitaland.com/en/good-to-know/history/ |url-status=dead }}</ref> | [[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Åland – Landskapet Åland | [[ម៉ារីហាម]]<ref name="Europa"/><br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Mariehamn | ២៧,៥០០<ref name="Åland Islands">{{cite web |url=http://www.visitaland.com/en/facts |title=Åland Official Tourist Gateway - Facts |publisher=Visitaland.com |accessdate=17 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110210150745/http://www.visitaland.com/en/facts |archivedate=10 February 2011 }}</ref> | ៦,៧៨៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Åland Islands"/> |} ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} ==ឯកសារយោង== {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឈ្មោះ​ប្រទេស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស​នៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អឺរ៉ុប]] dnaciaaohtnjqnbn2et7gctqxvoghkd 0 44587 339758 339296 2026-08-26T15:13:19Z TheRandomGoober 27248 /* ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ */ 339758 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស | conventional_long_name = រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន | common_name = ប៉ាឡេស្ទីន | native_name = {{nobold|دولة فلسطين {{small|([[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]])}}}} | image_flag = Flag of Palestine.svg | flag_type = [[ទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ទង់ជាតិ]] | image_coat = Coat of arms of Palestine.svg | symbol_type = [[វរលញ្ឆករប៉ាឡេស្ទីន|វរលញ្ឆករ]] | symbol_width = 70px | national_anthem = "{{big|[[ហ្វីដាអ៊ី|فدائي]]}}"<br />{{lower|0.1em|"អ្នកចម្បាំងហ្វេដាយ៉ី"<ref>{{cite web|title=Palestine |access-date=1 មករា 2022 |website=nationalanthems.info |url=http://www.nationalanthems.info/ps.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331034257/http://www.nationalanthems.info/ps.htm |archive-date=31 មីនា 2014 |format=includes audio |url-status=live }}</ref>}}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Anthem of Palestine.ogg]]</div> | image_map = State of Palestine (orthographic projection).svg | map_width = 220px | map_caption = {{Legend|#336830|ទឹកដីត្រួតត្រាប៉ាឡេស្ទីន}}<br />{{Legend|#61E760|ទឹកដីកាត់ជាផ្លូវការដោយអ៊ីស្រាអែល}} | capital_type = រដ្ឋធានី | capital = [[យេរូសាឡឹម]] ([[ស្ថានភាពនៃទីក្រុងយេរូសាឡឹម|ការទទួលស្គាល់មានកំណត់]]){{refn|group=ស|name=capital|[[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យប៉ាឡេស្ទីន|សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យភាពរបស់ប៉ាឡេស្ទីន]]បានថែងថា៖ "រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនថ្មីបានបង្កើតនៅលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់យើងដោយមានរដ្ឋធានីនៅយេរូសាឡឹម (អាល់-កូតស៍ អាស-សារីហ្វ)"។ អ៊ីស្រាអែលគឺជាប្រទេសដែលមានការគ្រប់គ្រងជាក់ស្តែងលើទីក្រុងយេរូសាឡឹម ប៉ុន្តែការទាមទាររដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសទាំងពីរមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ[[សហគមន៍អន្តរជាតិ]]នោះទេ។ [[រ៉ាំអាឡា]]គឺជាធានីរដ្ឋបាលដែលមានវត្តមានស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល និងការិយាល័យតំណាងបរទេស ខណៈដែលប្រទេសនៅលើពិភពលោកភាគច្រើនរក្សាស្ថានទូតប្រចាំប្រទេសអ៊ីស្រាអែលរបស់ពួកគេនៅទីក្រុង[[តែលអាវីវ]]។}} | admin_center = [[រ៉ាំអាឡា]] | admin_center_type = មជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល | status = [[អង្គសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ|រដ្ឋសង្កេតការណ៍ អសប]] ក្រោមការត្រួតត្រាអ៊ីស្រាអែល<br />[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប ចំនួន ១៥៧]] | largest_city = [[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]] (មុនឆ្នាំ២០២៣)<br/>បច្ចុប្បន្នមិនច្បាស់លាស់<ref name="flux1">{{cite web|url= https://english.wafa.ps/Pages/Details/140699#:~:text=ActionAid%3A%20Conditions%20in%20Rafah%20at,over%20one%20million%20displaced%20people | title= ActionAid: Conditions in Rafah at breaking point, with over one million displaced people |work=WAFA}}</ref><ref name="flux2">{{cite news |url=https://www.npr.org/2024/05/24/g-s1-741/rafah-gaza-israel-hamas-war |title=Nearly 1 million Palestinians are fleeing Rafah and northern Gaza|work=NPR|date=24 May 2024}}</ref> | official_languages = [[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]] | government_type = [[ឯកត្តរដ្ឋ]] [[សាធារណរដ្ឋ]]ប្រកាន់[[ប្រព័ន្ធពាក់កណ្តាលប្រធានាធិបតី]]<ref name=declaration1988>{{cite web |title=(អង់គ្លេស) សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យ (១៩៨៨) (UN Doc) |date=18 November 1988 |access-date=1 មករា 2021 |website=State of Palestine Permanent Observer Mission to the United Nations |url=http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/cache/offonce/pid/12353 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140608203237/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/cache/offonce/pid/12353 |archive-date=8 មិថុនា 2014 |url-status=dead |publisher=អង្គការសហប្រជាជាតិ |archivedate=8 មិថុនា 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140608203237/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/cache/offonce/pid/12353 }}</ref> | leader_title1 = [[ប្រធានាធិបតីនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ប្រធានាធិបតី]] | leader_name1 = [[ម៉ះមូដ អាបាស់]]{{refn|group=ស|name=PLOchair}} | leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | leader_name2 = [[ម៉ូហាំម៉ាដ មូស្តាហ្វា]] | leader_title3 = [[ប្រធានក្រុមប្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីន|ប្រធានសភា]] | leader_name3 = [[អាហ្ស៊ីស ឌ្វីគ]] | legislature = [[ក្រុមប្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីន|ក្រុមប្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិ]] | sovereignty_type = [[រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន#ប្រវត្តិសាស្ត្រ|និម្មិតកម្ម]] | established_event2 = [[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យប៉ាឡេស្ទីន|ប្រកាសឯករាជ្យ]] | established_date2 = ១៥ វិច្ឆិកា ១៩៨៨ | established_event3 = [[ដំណោះស្រាយមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ៦៧/១៩|សេចក្តីសម្រេចក្លាយជារដ្ឋសង្កេតការណ៍ អសប]] | established_date3 = ២៩ វិច្ឆិកា ២០១២ | established_event4 = ជម្លោះអធិបតេយ្យភាពជាមួយ[[អ៊ីស្រាអែល]] | established_date4 = [[ជម្លោះអ៊ីស្រាអែល–ប៉ាឡេស្ទីន|កំពុងកើតមាន]]{{refn|name=control|group=ស}}<ref>{{cite web|first1=Maayana |last1=Miskin |title=PA Weighs 'State of Palestine' Passport |date=5 December 2012 |access-date=1 មករា 2022 |website=israelnationalnews.com |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/162844#.U5TD6vmICm6 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121207082503/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/162844 |archive-date=7 ធ្នូ 2012 |url-status=live |publisher=Arutz Sheva }}</ref><ref name="Limitations">{{cite news|title=State of Palestine name change shows limitations|url=https://news.yahoo.com/state-palestine-name-change-shows-limitations-200641448.html|agency=AP|date=17 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110025703/http://news.yahoo.com/state-palestine-name-change-shows-limitations-200641448.html |archive-date=10 មករា 2013 }}</ref> | area_size = 1 E7 | area_km2 = ៦,០២០ | area_rank = ទី១៦៣<ref name="UN Stats-2012">{{cite book |chapter-url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf |chapter=Table 3, Population by sex, annual rate of population increase, surface area and density |title=Demographic Yearbook |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012.htm |date=2012 |publisher=United Nations Statistics Division |access-date=23 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015114145/https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012.htm |archive-date=15 October 2017 |url-status=live}}</ref> <!-- ឱ្យស្របទៅតាម[[បញ្ជីរាយប្រទេសតាមក្រឡាផ្ទៃសរុប]] --> | percent_water = ៣.៥<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/west-bank/ |title=The World Factbook: Middle East: West Bank |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=7 April 2014 |access-date=1 មករា 2022 |archivedate=22 កក្កដា 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210722231029/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/west-bank/ |url-status=dead }}</ref> | area_label2 = [[វ៉េសប៊ែង]] | area_data2 = ៥,៦៥៥ គម{{smallsup|២}} | area_label3 = [[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]] | area_data3 = ៣៦៥ គម{{smallsup|២}}<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip/ |title=The World Factbook: Middle East: Gaza Strip |website=cia.gov |publisher=Central Intelligence Agency |date=12 May 2014 |access-date=1 មករា 2022 |archivedate=12 មករា 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210112082940/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gaza-strip |url-status=dead }}</ref> | population_estimate = ៥,៤៨៣,៤៥០<ref name="census">{{cite web| url=https://www.pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=en&table_id=676| title=Estimated Population in the Palestine Mid-Year by Governorate, 1997–2026| publisher=Palestinian Central Bureau of Statistics| access-date=1 June 2026| archive-date=7 December 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20221207112233/https://www.pcbs.gov.ps/statisticsIndicatorsTables.aspx?lang=en&table_id=676| url-status=live}}</ref> | population_estimate_year = ២០២៣ | population_estimate_rank = ទី១២១ | population_census_year = | population_density_km2 = ៧៣១ | population_density_rank = | GDP_PPP = {{increase}} ៣៦.៣៩១ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.PS">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=487,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Palestine) |website=IMF.org |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |date=10 October 2023 |access-date=1 June 2026 |archive-date=23 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023133432/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=487,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |url-status=live }}</ref> | GDP_PPP_year = ២០២៣ | GDP_PPP_rank = ទី១៣៨ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ៦,៦៤២ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.PS" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ទី១៤០ | GDP_nominal = {{increase}} ១៨.១០៩ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.PS" /> | GDP_nominal_year = ២០២៣ | GDP_nominal_rank = ទី១២១ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ៣,៤៦៤ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.PS" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ទី១៣១ |Gini_year = ២០១៦ |Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> |Gini = ៣៣.៧ |Gini_ref = <ref name=gini-index>{{cite web|title=GINI index coefficient: West Bank & Gaza|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison|publisher=CIA Factbook|access-date=1 ធ្នូ 2021|archivedate=2021-06-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210630032239/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/|url-status=dead}}</ref> | HDI = ០.៦៧៤ | HDI_year = ២០២៣ | HDI_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=23 July 2026 |publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]]}}</ref> | HDI_rank = ទី១៣៣ | currency = {{unbulleted list |[[ផោនអេហ្ស៊ីប]] ([[ISO ៤២១៧|EGP]]) |[[ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល]] (ILS) |[[ឌីណាហ្សកដានី]] (JOD)<ref>យោងទៅតាម [http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Gaza-Jericho+Agreement+Annex+IV+-+Economic+Protoco.htm មាត្រា 4 នៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩៤] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161001065601/http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace%2BProcess/Guide%2Bto%2Bthe%2BPeace%2BProcess/Gaza-Jericho%2BAgreement%2BAnnex%2BIV%2B-%2BEconomic%2BProtoco.htm |date=1 October 2016 }}. កិច្ចព្រមព្រៀងបានអនុញ្ញាតឱ្យអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនទទួលស្គាល់រូបិយប័ណ្ណច្រើនជាងមួយឬពីរ។ នៅតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល និងឌីណាហ្សកដានីត្រូវបានគេប្រើប្រាស់និងទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយ ខណៈនៅឯ[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]វិញ គេច្រើនទទួលស្គាល់ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល និងផោនអេហ្ស៊ីប។</ref>}} | time_zone = [[ម៉ោងស្តង់ដាប៉ាឡេស្ទីន]] | utc_offset = +២ | utc_offset_DST = +៣ | time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្តៅប៉ាឡេស្ទីន]] | date_format = dd/mm/yyyy<!--numeric dates (dd-mm-yyyy, yyyy.mm.dd, etc.) plus era (CE, AD, AH, etc.)--> | drives_on = ស្តាំ | calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅប៉ាឡេស្ទីន|+៩៧០]] | iso3166code = PS | cctld = [[.ps]] | today = | wikidata = Q219060 }} '''ប្រទេសប៉ាឡេស្ទីន'''{{refn|group=ស|[[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ فلسطين, {{audio|LL-Q13955 (ara)-AlNatiq-فلسطين.wav|ស្តាប់}}}}{{refn|group=ស|name=naming|គួរកត់សម្គាល់ផងដែរថាឈ្មោះ[[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|ប៉ាឡេស្ទីន]]អាចត្រូវបានគេសម្តៅលើអតីតទឹកដីទាំងមូលនៃ[[ម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន|ម៉ាន់ដាតប្រឺតាញ]]ដែលសព្វថ្ងៃត្រូវបានបញ្ចូលជាទឹកដីអ៊ីស្រាអែល។ ប្រវត្តិសាស្រ្តទាក់ទងនឹងវានេះត្រូវបានបង្ហាញដោយលោកម៉ះមូដ អាបាសនៅក្នុងសុន្ទរកថានៃខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១១ របស់គាត់ទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិថា៖ "... ពួកយើងបានយល់ព្រមបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននៅលើទឹកដីប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ាឡេស្ទីនតែ ២២% ប៉ុណ្ណោះ – បើធៀបទៅនឹងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់ដែលអ៊ីស្រាអែលបានកាន់កាប់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧។"<ref>{{cite web|url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/full-transcript-of-abbas-speech-at-un-general-assembly-1.386385|title=Full transcript of Abbas speech at UN General Assembly|date=23 September 2011|work=Haaretz.com|access-date=1 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930152707/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/full-transcript-of-abbas-speech-at-un-general-assembly-1.386385|archive-date=30 កញ្ញា 2011|url-status=dead|archivedate=30 កញ្ញា 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110930152707/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/full-transcript-of-abbas-speech-at-un-general-assembly-1.386385}}</ref> ឈ្មោះ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​​ទម្រង់​ខ្លី​ដើម្បីសម្តៅ​លើ​រដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន<ref name=Bissiop433>{{cite book |title=The World: A Third World Guide 1995–96 |url=https://archive.org/details/worldthirdworldg0000unse |editor=Bissio, Robert Remo |location=Montevideo |publisher=Instituto del Tercer Mundo |year=1995 |page=[https://archive.org/details/worldthirdworldg0000unse/page/443 443] |isbn=978-0-85598-291-1}}</ref> ហើយពាក្យសទិសសព្ទទាំងឡាយគួរតែមានការសម្គាល់ច្បាស់លាស់ដើម្បីជៀសវាងការភាន់ច្រឡំគ្នា មានដូចជា អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន<ref name=Pagep161>{{cite book|url={{Google books |id=78ACLNgHdf4C |page=161 |plainurl=yes }} |title=Middle East Review |author=Baroud, Ramzy |editor=Kogan Page|edition=27th |location=London |publisher=Kogan Page |year=2004 |page=161 |isbn=978-0-7494-4066-4}}</ref> អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន<ref name=GA43177 /> និងប្រធានបទផ្សេងទៀតទាក់ទងនឹងការបង្កើតរដ្ឋ"ប៉ាឡេស្ទីន"។}} ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន'''{{refn|group=ស|ភាសាអារ៉ាប់៖ دولة فلسطين}} គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]។ រដ្ឋមួយនេះមានទឹកដីគ្របដណ្ដប់លើតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] និង[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]] ដោយទឹកដីខ្លួនទាំងពីរនេះសុទ្ធតែស្ថិតនៅក្រោម[[ទឹកដីអ៊ីស្រាអែលត្រួតត្រា|ការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល]]។ ប្រទេសប៉ាឡេស្ទីនមានព្រំប្រទល់មួយភាគធំជាប់នឹងប្រទេស[[អ៊ីស្រាអែល]] ហើយក្រៅពីនេះ ខ្លួនក៏មានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេស[[ហ្សកដានី]]នៅភាគខាងកើតត្រង់តំបន់វ៉េសប៊ែង និងជាប់នឹងប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]នៅភាគនិរតីត្រង់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ ប្រទេសប៉ាឡេស្ទីនមានទំហំផ្ទៃដីសរុប ៦,០២០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនរស់នៅជាងប្រាំលាននាក់។ ប៉ាឡេស្ទីនអះអាងចាត់ទុកក្រុង[[យេរូសាឡឹម]]ជារដ្ឋធានីរបស់ខ្លួន ខណៈទីក្រុង[[រ៉ាំអាឡា]]ជាក់ស្ដែងកំពុងបម្រើជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល។ [[ទីក្រុងហ្កាហ្សា]]ធ្លាប់ជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនរស់នៅច្រើនបំផុតនៃប្រទេសនេះ មុនពេលត្រូវបានអ៊ីស្រាអែល[[ការជម្លៀសដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|ប្រើកម្លាំងបង្ខំជម្លៀសអ្នកក្រុងហ្កាហ្សាចេញ]]កាលពីឆ្នាំ២០២៣។<ref name="flux1" /><ref name="flux2" /> ដោយមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រស្ថិតនៅចំ[[ច្រករបៀងឡេវ៉ាន|ចំណុចប្រសព្វនៃទ្វីប]] តំបន់ទឹកដីនៃប៉ាឡេស្ទីនបច្ចុប្បន្នធ្លាប់ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយមហាអំណាចចក្រភពផ្សេងៗជាច្រើន ហើយប្រជាសាស្ត្រក្នុងតំបន់នេះក៏បានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្ដូរជាច្រើនលើកច្រើនដងផងដែរចាប់តាំងពីសម័យបុរាណកាលរហូតដល់សម័យទំនើបបច្ចុប្បន្ន។ ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនធ្លាប់ត្រូវបានកងទ័ពទាហានមកពីតំបន់[[ទន្លេនីល]]និង[[មេសូប៉ូតាមី]]ឆ្លងកាត់ចូលមកជាច្រើនដង និងព្រមទាំងពាណិជ្ជករមកពីតំបន់អាហ្វ្រិកខាងជើង ចិន និងឥណ្ឌាទៀតផង។​ ទីតាំងតំបន់ដែលប៉ាឡេស្ទីនស្ថិតនៅក្នុងនេះផងដែរជាទីតាំងប្រជុំសាសនាដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅលើលោក។ [[ជម្លោះប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែល]]ដែលកំពុងបន្តកើតមានសព្វថ្ងៃនេះមានប្រភពតាំងពីការកើតឡើងនៃចលនា[[ហ្ស៊ីអននិយម]]មកម៉្លេះ ដោយកាលនុះមានការគាំទ្រពីចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងកំឡុងសម័យ[[សង្គ្រាមលោកលើកទី១]]។ ជាលទ្ធផលនៃសង្គ្រាមនេះ ចក្រភពអង់គ្លេសបានក្លាយជាម្ចាស់កាន់កាប់ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនជំនួសឱ្យអតីត[[ចក្រភពអូតូម៉ង់]] ដោយពួកអង់គ្លេសបានបង្កើតរបប[[ម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន]]ឡើងក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់អង្គការ[[សង្គមប្រជាជាតិ]]។ កំណើន[[ជនជាតិជ្វីហ្វ]]ដែលបាន[[អាលីយ៉ា|ធ្វើអន្តោប្រវេសន៍]]មកតាំងទីលំនៅនៅម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីននោះ បានបង្កក្លាយជា[[ជម្លោះអន្តរសហគមន៍នៅម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីន|ជម្លោះអន្តរសហគមន៍]]រវាងក្រុមពួកជ្វីហ្វនិងជនជាតិ[[ជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន|ប៉ាឡេស្ទីនអារ៉ាប់]] រហូតដល់កើតចេញជា[[សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅម៉ាន់ដាតប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៧–១៩៤៨|សង្គ្រាមស៊ីវិល]]មួយឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ បន្ទាប់ពី[[ផែនការអង្គការសហប្រជាជាតិដើម្បីបែងចែកប៉ាឡេស្ទីន|ផែនការបែងចែកទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន]]ដោយ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ត្រូវបានបដិសេធដោយប៉ាឡេស្ទីន និង[[ពិភពអារ៉ាប់|ប្រជាជាតិអារ៉ាប់]]ដទៃ។ [[សង្គ្រាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨]] និងលទ្ធផលរបស់វាបានបង្ខំឱ្យប្រជាជនអារ៉ាប់ភាគច្រើនភៀសខ្លួនចេញពីប៉ាឡេស្ទីន ក៏ដូចជានាំមកនូវការបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលឡើង ដោយព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះត្រូវបានប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននិយមហៅថា [[ណាក់បា]] ('ហាយនភាព')។ នៅក្នុង[[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧ អ៊ីស្រាអែលបាន[[វ៉េសប៊ែងក្រោមការត្រួតត្រារបស់អ៊ីស្រាអែល|វាយចូលត្រួតត្រាតំបន់វ៉េសប៊ែង]] និង[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមការត្រួតត្រារបស់អ៊ីស្រាអែល|ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]] ដែលធ្លាប់ស្ថិតក្រោមរដ្ឋបាលរបស់[[អេមីរ៉ាតត្រង់ហ្សកដានី|ហ្សកដានី]] និង[[សាធារណរដ្ឋអេហ្ស៊ីប (១៩៥៣–១៩៥៨)|អេហ្ស៊ីប]]រៀងគ្នា។ [[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (អ.រ.ប.) បានប្រកាសពី[[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យភាពប៉ាឡេស្ទីន|ឯករាជ្យភាពរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ អ.រ.ប. បានចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ]]ជាមួយនឹងអ៊ីស្រាអែល ដែលអនុញ្ញាតឱ្យ អ.រ.ប. មានអំណាចគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលដោយកំណត់នៅក្នុងទឹកដីវ៉េសប៊ែង និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាតាមរយៈ[[អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន]] (អ.ប.)។ អ៊ីស្រាអែលបាន[[ការដកខ្លួនរបស់អ៊ីស្រាអែលពីដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|ដកខ្លួនចេញ]]ពីដែនជ្រោយហ្កាហ្សាដោយឯកតោភាគីនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ [[ជម្លោះហ្វាតា–ហាម៉ាស់|ជម្លោះផ្ទៃក្នុង]]រវាងបក្សពួកនយោបាយប៉ាឡេស្ទីនបាននាំឱ្យ[[សមរភូមិហ្កាហ្សា (២០០៧)|ហ្កាហ្សាធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រង]]របស់ក្រុម[[ហាម៉ាស់]]។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ទឹកដីវ៉េសប៊ែងត្រូវស្ថិតក្រោមរដ្ឋបាលគ្រប់គ្រងដោយផ្នែកពីអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនដឹកនាំដោយ[[ហ្វាតា]] ខណៈដែនជ្រោយហ្កាហ្សានៅបន្តស្ថិតក្រោម[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមរបបហាម៉ាស់|រដ្ឋបាលហាម៉ាស់]]ដដែរមកទល់សព្វថ្ងៃ។ ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាត្រូវទទួលរងគ្រោះពីការចូលកាន់កាប់ដោយសំណាក់យោធាអ៊ីស្រាអែលជាយូរណាស់មកហើយ និងក៏ដូចជាការបិទផ្លូវចេញចូលហ្កាហ្សាផងដែរ។ អ៊ីស្រាអែលមិនតែប៉ុណ្ណោះក៏បានសាងសង់ទីលំនៅដ្ឋានជាច្រើនកន្លែងនៅក្នុងតំបន់វ៉េសប៊ែងនិងយេរូសាឡឹមខាងកើត ដែលខ្លួនបានកាន់កាប់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៦៧ មកផងដែរ ហើយមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ មានប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលតាំងលំនៅរស់នៅជាង ៧៣៧,០០០ នាក់នៅទីកន្លែងទាំងនោះ ដោយជា[[និត្យានុកូលភាពនៃការតាំងទីលំនៅរបស់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល|សកម្មភាពខុសនឹងច្បាប់ក្រោមច្បាប់អន្តរជាតិ]]។<ref>{{Cite web |date=March 2025 |title=STATE OF PALESTINE: Israeli settlements in the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, and the occupied Syrian Golan |url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session58/a-hrc-58-73-infographic-march2025.pdf |website=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights}}</ref> បន្ទាប់ពី[[ការលុកលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ព្រឹត្តិការណ៍វាយប្រហារ​ ៧ តុលា]] ដោយក្រុមហាម៉ាស់នៅអ៊ីស្រាអែល ប្រទេសអ៊ីស្រាអែលក៏បានបើក[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា|យុទ្ធនាការយោធាទ្រង់ទ្រាយធំមួយចូលដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]] ដោយប្រល័យជីវិតប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនអស់ជាង ៧២,០០០ នាក់ បង្ខំឱ្យប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនជាច្រើននាក់ទៀតផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅភៀសសឹក បង្កជា[[វិបត្តិមនុស្សធម៌ហ្កាហ្សា|វិបត្តិមនុស្សធម៌]] និង[[គ្រោះទុរ្ភិក្សនៅហ្កាហ្សា|គ្រោះទុរ្ភិក្សអត់ឃ្លាន]]នៅហ្កាហ្សា។ ទង្វើសកម្មភាពដែលប្រព្រឹត្តិឡើងដោយអ៊ីស្រាអែលទាំងនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាការប្រល័យពូជសាសន៍ប្រឆាំងនឹងប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន<ref name="Dannenbaum_Dill_2024">{{cite journal |doi=10.1017/ajil.2024.53 |title=International Law in Gaza: Belligerent Intent and Provisional Measures |date=2024 |last1=Dannenbaum |first1=Tom |last2=Dill |first2=Janina |journal=American Journal of International Law |volume=118 |issue=4 |pages=659–683 |url=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:9f903ef4-702f-4391-ab59-4e7506124964 |doi-access=free }}</ref><ref name="IPC_22_August_2025">{{cite web |title=GAZA STRIP: Famine confirmed in Gaza Governorate, projected to expand {{pipe}} 1 July - 30 September 2025 |url=https://www.ipcinfo.org/fileadmin/user_upload/ipcinfo/docs/IPC_Gaza_Strip_Acute_Food_Insecurity_Malnutrition_July_Sept2025_Special_Snapshot.pdf |website=Integrated Food Security Phase Classification |date=22 August 2025}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |title=Gaza no longer in famine after aid access improves, hunger monitor says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-no-longer-has-famine-says-global-hunger-monitor-2025-12-19/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251221181509/https://www.reuters.com/world/middle-east/gaza-no-longer-has-famine-says-global-hunger-monitor-2025-12-19/ |archive-date=21 December 2025 |access-date=2026-07-24 |work=Reuters |language=en-US |url-status=live }}</ref> ដោយអ្នកប្រាជ្ញជំនាញបានឯកភាពគ្នាញកាន់តែខ្លាំងឡើងៗពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃចំពោះរឿងនេះ។<ref name="genocide2" /><ref name="genocide_int_law_scholars2" /><ref name=":2" /> ប៉ាឡេស្ទីនគឺជា[[រដ្ឋសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ|រដ្ឋសង្កេតការណ៍អចិន្ត្រៃយ៍ក្រៅសមាជិក]]នៃ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] (អ.ស.ប.) និងត្រូវបាន[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋចំនួន ១៥៧ នៅក្នុងចំណោមរដ្ឋសមាជិកសរុប ១៩៣ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ]]។<ref>{{Cite web |date=2024-04-18 |title=Palestine's status at the UN explained {{!}} UN News |url=https://news.un.org/en/story/2024/04/1148351 |access-date=2026-07-24 |website=news.un.org }}</ref>{{refn|group=ស|សមាជិកភាពដ៏មានកម្រិតនេះជាក់ស្តែងគឺបង្កឡើងដោយ[[សហរដ្ឋអាមេរិក]] ដែលជាសមាជិកអចិន្ត្រៃយ៍នៃ[[ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ]] ដែលប្រើប្រាស់អំណាចវេតូដែលខ្លួនមាន ដើម្បីរារាំងការចូលជាសមាជិកភាពពេញលេញរបស់ប៉ាឡេស្ទីននៅអង្គការសហប្រជាជាតិ។}} សំណួរចំណោទបញ្ហាទាក់ទិននឹង[[ព្រំដែនអ៊ីស្រាអែល|ព្រំដែនប៉ាឡេស្ទីន]] ស្ថានការណ៍ផ្លូវច្បាប់និងការទូតជុំវិញក្រុងយេរូសាឡឹម និងសិទ្ធិនៃការវិលត្រឡប់របស់[[ជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន]]នៅតែមិនទាន់ត្រូវបានដោះស្រាយនៅឡើយ។ បញ្ហាមួយចំនួនទៀតដែលប៉ាឡេស្ទីនត្រូវប្រឈមរួមមាន ការរឹតបន្តឹងលើដំណើរចេញចូលស្រុក រដ្ឋាភិបាលអសមត្ថភាព ការទន្ទ្រានប្លន់ដីដោយពួកតាំងទីលំនៅអ៊ីស្រាអែល និងអំពើហិង្សារកើតចេញពីពួកនោះ ក៏ដូចជាស្ថានការណ៍សន្តិសុខនៅមានកម្រិត។ ថ្វីបើត្រូវប្រឈមនឹងបញ្ហាដូច្នេះក្ដី ប្រទេសប៉ាឡេស្ទីននៅតែអាចបន្តរក្សាកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងទទួលភ្ញៀវទេសចរណ៍ពីក្រៅជាញឹកញាប់។ [[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]]គឺជាភាសាផ្លូវការនៃប្រទេសមួយនេះ។ ខណៈដែលប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនភាគច្រើន[[ឥស្លាមសាសនានៅប៉ាឡេស្ទីន|កាន់សាសនាឥស្លាម]] [[គ្រិស្តសាសនា]]ក៏មានវត្តមានគួរឱ្យកត់សម្គាល់នៅលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនផងដែរ។ សព្វថ្ងៃ ប៉ាឡេស្ទីនជារដ្ឋសមាជិកនៃ[[អង្គការអន្តរជាតិ]]មួយចំនួនមានដូចជា [[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]] [[អង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម]] [[យូណេស្កូ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.unesco.org/en/countries/ps|title=State of Palestine}}</ref> និងជាគណៈប្រតិភូសមាជិកសភាអង្គុយនៅ[[សភាតំណាងនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប|សភាតំណាង]]នៃ[[ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប]]មួយដែរ។<ref>{{Cite web|url=https://www.coe.int/en/web/un-agenda-2030/goal-16|title=16 Promote peaceful and inclusive societies for sustainable development, provide access to justice for all and build effective, accountable and inclusive institutions at all levels - Council of Europe Contribution to the United Nations 2030 agenda for sustainable development goals - www.coe.int|website=Council of Europe Contribution to the United Nations 2030 agenda for sustainable development goals}}</ref> ==និរុត្តិសាស្ត្រ== ដូចឈ្មោះប្រទេស និងរដ្ឋភាគច្រើនផ្សេងទៀតនៅក្នុង[[ភាសាខ្មែរ]]យើងអញ្ចឹង ពាក្យ"ប៉ាឡេស្ទីន"គឺជាពាក្យកម្លាយពី[[អក្សរឡាតាំង|ឡាតាំង]]ហៅ "Palestine" ដោយយើងតែងសរសេរ និងប្រកបតាមសូរសំឡេង[[ភាសាបារាំង]]ថា ប៉ា-លេ-ស្ទីន។ ពាក្យ[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]គឺសរសេរទម្រង់ដូចគ្នា គ្រាន់តែការបញ្ចេញសំឡេងមានលក្ខណៈខុសគ្នាបន្តិចដោយគេប្រកបជាទូទៅថា "ផា-លេស-ស្តែន"។ ទឹកដីនៃ[[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|តំបន់ប៉ាឡេស្ទីន]] និងវិសាលភាពភូមិសាស្រ្តរបស់វាមានភាពខុសៗប្លែកពីគ្នាទៅតាមសម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រនីមួយៗ ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ តំបន់ប៉ាឡេស្ទីនរួមត្រូវបានគេចាត់ទុកថាបានគ្របដណ្ដប់លើប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបច្ចុប្បន្នទាំងមូល បូករួមជាមួយនឹងតំបន់វ៉េសប៊ែង និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។<ref>Rubin, 1999, {{Google books |id=A9FVtIjyFtYC |page=186 |title=The World Encyclopedia of Contemporary Theatre: The Arab World }}</ref> ការប្រើប្រាស់ជាទូទៅនៃពាក្យ "ប៉ាឡេស្ទីន" ឬពាក្យទាក់ទងនឹងតំបន់នៅជ្រុងភាគអាគ្នេយ៍នៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ក្បែរប្រទេសស៊ីរី បានកើតឡើងតាំងពីសម័យ[[ក្រិកបុរាណ]]មកម៉្លេះដោយមានលោក[[អេរ៉ូដូតឺស]]ដែលជាអ្នកសរសេរប្រវត្តិសាស្ត្រដំបូងគេម្នាក់ក្នុងសតវត្សរ៍ទីប្រាំមុន គ.ស. ជាអ្នកសម្គាល់បញ្ជាក់។ លោកបានសរសេរនៅក្នុងកំណត់ត្រា[[ប្រវត្តិសាស្ត្រ (អេរ៉ូដូតឺស)|ប្រវត្តិសាស្ត្រ]]របស់លោកថា "ស្រុកមួយនៃប្រទេសស៊ីរីហៅថា ប៉ាឡេស្ទីន (Palaistine)" ដែលមានជនជាតិ[[ព្យូនិក]]បានធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយ និងរួមទាំងប្រជាជននៅតាមដែនសមុទ្រក្បែរៗនោះផ្សេងទៀត។<ref name="Masalha2018">{{cite book|author=Nur Masalha|title=Palestine: A Four Thousand Year History|url=https://books.google.com/books?id=eNvVAQAACAAJ|date=15 August 2018|publisher=Zed Books Limited|page=22|isbn=978-1-78699-273-4}}</ref><ref>''Herodotus, Volume 4''. p. 21. 1806. Rev. William Beloe translation.</ref> ពាក្យ "ប៉ាឡេស្ទីន" (ជា[[ភាសាឡាតាំង]]ថា Palæstina) ត្រូវគេគិតថាជាពាក្យបង្កើតដោយជនជាតិក្រិកបុរាណសម្រាប់សម្តៅលើតំបន់ដែលកាន់កាប់ដោយពួក[[ភីលីស្ទីន]] ប៉ុន្តែនេះគ្រាន់តែជាទ្រឹស្តីមួយប៉ុណ្ណោះ។<ref>''Ancient History Encyclopædia'', Mark, Joshua J., [https://www.worldhistory.org/palestine/ "Palestine"]</ref> ===បច្ចេកសព្ទសាស្ត្រ=== អត្ថបទនេះបានប្រើពាក្យ "ប៉ាឡេស្ទីន" "រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន" "ទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីន" ឆ្លាស់គ្នាអាស្រ័យទៅលើបរិបទនីមួយៗ។ ជាពិសេស ពាក្យថា "ទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីន" គឺសម្តៅទាំងស្រុងទៅលើទឹកដីភូមិសាស្ត្ររបស់ប៉ាឡេស្ទីនដែលប្រទេសអ៊ីស្រាអែលបានកាន់កាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៦៧។ ប៉ាឡេស្ទីនអាចត្រូវបានគេសម្ដៅទៅលើប្រទេសឬរដ្ឋមួយដោយអាស្រ័យលើបរិបទ ហើយអាជ្ញាធររបស់ខ្លួនជាទូទៅអាចសម្គាល់បានថា [[រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីន]]។<ref>{{Cite web |last=Nation |first=United |date=20 September 2022 |title=United Nations Common Country Analysis for the Occupied Palestinian Territory |url=https://palestine.un.org/sites/default/files/2023-08/United%20Nations%20Common%20Country%20Analysis%20for%20the%20Occupied%20Palestinian%20Territory.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240318122526/https://palestine.un.org/sites/default/files/2023-08/United%20Nations%20Common%20Country%20Analysis%20for%20the%20Occupied%20Palestinian%20Territory.pdf |archive-date=18 March 2024 |page=xi}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/CCA_Report_En.pdf|title=(អង់គ្លេស) Common Country Analysis 2016: Leave No One Behind: A Perspective on Vulnerability and Structural Disadvantage in Palestine |publisher=United Nations Country Team Occupied Palestinian Territory |date=2016 |page=9}}</ref> ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== {{Main|ប្រវត្តិសាស្ត្ររដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}} {{See also|ប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ាឡេស្ទីន}} ===ពីសម័យបុរេប្រវត្តិដល់សម័យអូតូម៉ង់=== ទឹកដី[[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|ប៉ាឡេស្ទីន]]ទាំងមូលគឺត្រូវជាផ្នែកមួយក្នុងតំបន់[[ឡេវ៉ាន់]] ដែលជាស្ពានដីគោកចម្លងទ្វីប[[អាហ្វ្រិក]]មក[[អឺរ៉ាស៊ី]] ហើយក្នុងសម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រនីមួយៗ ប៉ាឡេស្ទីនតែងបម្រើជា "ចំណុចប្រសព្ធនៃតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]] [[មេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត]] និង[[អាហ្វ្រិកឦសាន]]"។<ref name=UCL>[https://wayback.archive-it.org/all/20060514092649/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/ The Ancient Levant], UCL Institute of Archaeology, May 2008</ref><ref name=OHAL9>Steiner & Killebrew, p. [https://books.google.com/books?id=5H4fAgAAQBAJ&pg=PT32 9] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101142956/https://books.google.com/books?id=5H4fAgAAQBAJ&pg=PT32 |date=1 November 2022 }}: "The general limits ..., as defined here, begin at the Plain of 'Amuq in the north and extend south until the Wâdī al-Arish, along the northern coast of Sinai. ... The western coastline and the eastern deserts set the boundaries for the Levant ... The Euphrates and the area around Jebel el-Bishrī mark the eastern boundary of the northern Levant, as does the Syrian Desert beyond the Anti-Lebanon range's eastern hinterland and Mount Hermon. This boundary continues south in the form of the highlands and eastern desert regions of Transjordan."</ref> ដោយស្ថិតនៅចំចំណុចប្រសព្វនៃជំនឿសាសនា វប្បធម៌ ពាណិជ្ជកម្ម និងនយោបាយ ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនគឺជាតំបន់មួយក្នុងចំណោមតំបន់ភូមិសាស្ត្រដំបូងៗបង្អស់ ដែលមានមនុស្សចូលមករស់នៅតាំងទីលំនៅរហូតដល់បង្កើតបានជាសហគមន៍កសិកម្ម និង[[អរិយធម៌]]ដ៏ផូរផង់។ នៅក្នុង[[យុគសំរិទ្ធ|យុគសម័យសំរិទ្ធ]] ពួក[[កណាអាន់]]បានបង្កើត[[រដ្ឋបុរី|រដ្ឋនគរ]]តូចៗឡើងដោយសុទ្ធទទួលបានឥទ្ធិពលពីអរិយធម៌នៅជុំវិញនោះដូចជាអេហ្ស៊ីបជាដើម ដែលបានកំពុងគ្រប់គ្រងតំបន់មួយនេះនៅចុងយុគសម័យសំរិទ្ធ។ ចូលមកដល់កំឡុង[[យុគដែក|យុគសម័យដែក]] [[ព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីស្រាអែល (សាម៉ា)|ព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីស្រាអែល]] និង[[ព្រះរាជាណាចក្រយូដា|យូដា]]បានលេចជារូបរាងឡើងនៅតំបន់ផ្ទៃខាងក្នុង ខណៈនគររបស់ពួក[[ហ្វីលីស្ទី]] និង[[ហ្វីនីស៊ី]]បានលាតសន្ធឹងនៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរសមុទ្រប៉ាឡេស្ទីន។ ពួក[[ចក្រភពនវ-អាស៊ីរី|អាស៊ីរី]]បាន[[យុទ្ធនាការសេណ្ណាឆេរីបនៅឡឺវ៉ង់|សញ្ជ័យ]]យកតំបន់នេះនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៨ មុន គ.ស. មុនពេលត្រូវធ្លាក់ក្រោម[[ចក្រភពនវ-បាប៊ីឡូន|នឹមពួកបាប៊ីឡូន]]នៅប្រមាណឆ្នាំ ៦០១ មុន គ.ស. ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ ៥៣៩ មុន គ.ស. ក៏បានធ្លាក់ទៅក្រោម[[ចក្រភពអាគែមេនិដ]]របស់ពួកពែរ្សម្ដង។ ព្រះមហរាជ[[មហារាជអេឡិចសាន់ដឺ|អាឡិចសង់ដ៍]]បានត្រួតត្រាចក្រភពពែរ្សនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ៣៣០ មុន គ.ស. ដោយបាន[[ហេល្លេនិកវូបនីយកម្ម|បន្សាបវប្បធម៌អរិយធម៌ក្រិក]]ចូលមកប៉ាឡេស្ទីនបន្ថែម។ នៅកំឡុង[[ការបះបោរម៉ាក្កាបេស៍]]ក្នុងចុងសតវត្សរ៍ទី២ មុន គ.ស. [[ព្រះរាជាណាចក្រហាស្មូន|ព្រះនគរជ្វីហ្វហាស្មូន]]បានត្រួតត្រាប៉ាឡេស្ទីនស្ទើរទាំងមូល តែក្រោយមក នគរមួយនេះក៏ក្លាយជាសាមន្តរដ្ឋរបស់ពួក[[រ៉ូមបុរាណ|រ៉ូម]] ដែលបានកាត់បញ្ចូលវាជាកម្មសិទ្ធិរ៉ូមក្នុងឆ្នាំ​ ៦៣ មុន គ.ស.។ [[យូដា (ខេត្តរ៉ូម)|យូដារ៉ូម]]ត្រូវប្រឈមនឹង[[សង្គ្រាមជ្វីហ្វ–រ៉ូម|ការបះបោរជ្វីហ្វ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៦៦ នៃ គ.ស. ហើយជាលទ្ធផល ពួករ៉ូមបាន[[ការឡោមព័ទ្ធយេរូសាឡឹម (គ.ស. ៧០)|វាយបំផ្លាញទីក្រុងយេរូសាឡឹម]] និង[[ប្រាសាទទីពីរ|ព្រះប្រាសាទជ្វីហ្វទីពីរ]]នៅក្នុងឆ្នាំ ៧០ នៃ គ.ស.។ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី៤ នៅកំឡុងពេលដែល[[កុងស្តង់តាំងមហារាជ និងគ្រិស្តសាសនា|ចក្រភពរ៉ូមបានទទួលស្គាល់គ្រិស្តសាសនា]] ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនក៏បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃជំនឿសាសនា ដោយទាក់ទាញក្រុមអ្នកធម្មយាត្រា ព្រះសង្ឃ និងអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនរូប។ បន្ទាប់ពី[[ការសញ្ជ័យស៊ីរីរបស់មូស្លីម|ការសញ្ជ័យរបស់ពួកមូស្លីមលើតំបន់ឡឺវ៉ង់]]ក្នុងឆ្នាំ៦៣៦–៦៤១ នគររាជវង្សនិយមឥស្លាមបន្តកន្ទុយគ្នាបានគ្រប់គ្រងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីននេះរួមមាន៖ [[រ៉ាឝ៊ីឌុន]] [[រាជវង្សឧមយ្យ៉ាដ|ឧមយ្យ៉ាដ]] [[កាលីបចក្រអាប្បាស៊ីដ|អាប្បាស៊ីដ]] និងក៏ដូចជារដ្ឋនគរតូចៗជាងនេះរួមមាន៖ [[ទូលូនីដ]] [[រាជវង្សឥឃ្ឝីដ|ឥឃ្ឝីដ]] [[កាលីបចក្រផ្វាទីមីដ|ផ្វាទីមីដ]] និង[[រាជវង្សសិលជុក|សិលជុក]]។ នៅក្នុងឆ្នាំ១០៩៩ [[កាកបាទសង្គ្រាមលើកទីមួយ|បូជនីយសឹក]]ក្នុងតំបន់បាននាំឱ្យពួក[[កាកបាទសង្គ្រាម|បូជនីយជន]]បង្កើត[[ព្រះរាជាណាចក្រយេរូសាឡឹម]]ឡើង មុនពេលត្រូវ[[ការឡោមព័ទ្ធយេរូសាឡឹម (១១៨៧)|គ្រប់គ្រង]]ដោយ[[រាជវង្សអាយូប៊ីដ|ពួកអាយូប៊ីដ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១១៨៧។ បន្ទាប់ពីត្រូវបាន[[ការវាយឆ្មក់របស់ម៉ុងហ្គោលលើប៉ាឡេស្ទីន|ឈ្លានពាន]]ដោយ[[ចក្រភពម៉ុងហ្គោល|ពួកម៉ុងហ្គោល]]នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១២៥០ ពួក[[ស៊ុលតង់ចក្រម៉ាម្លុក|អេហ្ស៊ីបម៉ាម្លុក]]បានបង្រួបបង្រួមប៉ាឡេស្ទីនវិញក្រោមនឹមត្រួតត្រារបស់ខ្លួនរហូតដល់ឆ្នាំ១៥១៦ នៅពេលដែលប៉ាឡេស្ទីនត្រូ​វបាន[[ចក្រភពអូតូម៉ង់|ពួកអូតូម៉ង់]]ចូល[[សង្គ្រាមម៉ាម្លុក–អូតូម៉ង់ (១៥១៦–១៥១៧)|គ្រប់គ្រង]] និងរក្សាជា[[ស៊ីរីអូតូម៉ង់|ខេត្តរដ្ឋបាល]]របស់ខ្លួនរហូតដល់សតវត្សរ៍ទី២០។ ====កំណើត និងកំណើនជាតិប៉ាឡេស្ទីននិយម==== ឥស្សរជនប៉ាឡេស្ទីន ពិសេសក្នុងត្រកូលគ្រួសារអ្នកមានមុខមាត់នៅតាមទីប្រជុំជន ថ្វីបើពួកគេនៅបម្រើការក្រោមស្ថាប័នអូតូម៉ង់និងជាទូទៅមានភក្ដីភាពចំពោះអូតូម៉ង់ក្ដី ប៉ុន្តែពួកគេនៅតែបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងចលនាគាំទ្រ[[ជាតិអារ៉ាប់និយម]]និង[[អារ៉ាប់រួមនិយម]] ដោយនេះជាប្រតិកម្មចំពោះ[[តួកក្មេងខ្ចី|ចលនាតួកក្មេងខ្ចី]] និងការចុះខ្សោយនៃអំណាចអូតូម៉ង់ក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី១]]។<ref>{{cite journal|first=Muhammad |last=Muslih|url=https://www.jstor.org/stable/2536721|title=Arab Politics and the Rise of Palestinian Nationalism|journal= Journal of Palestine Studies|date=1987 |volume=16, No. 4 Summer, 1987|issue=4 |pages= 77–94, 80–82, 87 |doi=10.2307/2536721 |jstor=2536721 }}</ref> បន្ថែមពីលើនេះ ការលេចឡើងនៃ[[ហ្ស៊ីអននិយម|ចលនាហ្ស៊ីអន]] ដែលបានអំពាវនាវឱ្យបង្កើត[[មាតុភូមិសាសន៍ជ្វីហ្វ|ស្រុកកំណើតជនជាតិជ្វីហ្វមួយ]]នៅប៉ាឡេស្ទីន ក៏ជាកត្តាមួយជំរុញដាស់តឿនស្មារតីជាតិនិយមប៉ាឡេស្ទីនផងដែរ។<ref name="As">As'ad Ghanem, ['Palestinian Nationalism: An Overview,'] Israel Studies, Vol. 18, No. 2 Summer 2013, pp.11–29, p.12</ref> [[អាប់ឌុល ហាមីដទី២|អាប់ឌុល ហាមីដ]] ព្រះស៊ុលតង់ចក្រភពអូតូម៉ង់ចុងក្រោយ ដែលបានព្យាយាមស្ដាររដ្ឋអំណាចគ្រប់គ្រងលើរដ្ឋខ្លួនដែលកំពុងបែកបាក់ បានចេញមុខប្រឆាំងយ៉ាងមោះមុតចំពោះចលនាហ្ស៊ីអននៅប៉ាឡេស្ទីន។ អំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភពអូតូម៉ង់នៅប៉ាឡេស្ទីនបានបញ្ចប់ស្របគ្នានឹងការបិទឆាកប្រយុទ្ធសង្គ្រាមលោកលើកទី១។ ការដែលព្រះអេមារ[[ហ្វៃសាលទី១|ហ្វៃសាល]]បានព្យាយាមបង្កើតរដ្ឋ[[ស៊ីរី (តំបន់)|មហាស៊ីរី]]ក្នុងអតីតទឹកដីចក្រភពអូតូម៉ង់ តែត្រូវបរាជ័យក្រោយអង់គ្លេសនិងបារាំងបានចូលដាក់អាណានិគមលើទឹកដីនោះ បានក្លាយជាកាតាលីករសំខាន់មួយកម្រិតទៀតជំរុញឱ្យលទ្ធិជាតិនិយមប៉ាឡេស្ទីនស្ទុះឡើង។<ref name="As"/> ក្រោយមហាសង្គ្រាមលោកបានបញ្ចប់ ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនក៏បានធ្លាក់ទៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេសក្នុងទម្រង់ជា[[អាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩២០។<ref>{{Cite web |title=40 Years of Israeli Occupation |url=https://www.arij.org/atlas40/intro.html#:~:text=In%201917,%20the%20British%20forces,of%20Megiddo%20in%20September%201918. |access-date=28 July 2026 |website=arij.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |date=14 September 2017 |title=Remembering the Ottoman Empire in Palestine |url=https://www.palestinechronicle.com/remembering-the-ottoman-empire-in-palestine/ |access-date=28 July 2026 |website=Palestine Chronicle}}</ref> ===អាណត្តិភាពប៊្រិតថេន=== {{Main|អាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន}} [[File:Dayr Yassin (cropped).jpg|thumb|[[ការសម្លាប់រង្គាលឌែរយ៉ាស្ស៊ីន]]សម្ដៅលើអ្នកភូមិស្រុកប៉ាឡេស្ទីនដោយកងជីវពលនិយមហ្ស៊ីអន[[អៀរហ្គូន]]និង[[ឡេហ៊ី]]កំឡុង[[សង្គ្រាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨]]]] នៅក្នុងឆ្នាំ១៩១៧ ទីក្រុងយេរូសាឡឹមដែលស្ថិតនៅក្រោមអូតូម៉ង់ត្រូវបាន[[កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប៊្រិតថេន|កងកម្លាំងអង់គ្លេស]]ក្រោមបញ្ជាការរបស់នាយឧត្តមសេនីយ៍[[អែដមឹន អាល្លិនប៊ី|អាល្លិនប៊ី]][[សមរភូមិយេរូសាឡឹម|វាយដណ្ដើមយក]]។<ref name="The Guardian-2001">{{Cite news |date=31 May 2001 |title=The Mandate years: colonialism and the creation of Israel |url=https://www.theguardian.com/books/2001/may/31/londonreviewofbooks |access-date=29 July 2026 |work=The Guardian|issn=0261-3077}}</ref>​ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩២០ អង្គការ[[សង្គមប្រជាជាតិ]]បានបើកភ្លើងខៀវឱ្យអង់គ្លេសគ្រប់គ្រងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនជាទម្រង់អាណត្តិភាព ហើយកំឡុងពេលដូចគ្នានេះដែរ ភាពតានតឹងរវាងសហគមន៍ជ្វីហ្វនិងប៉ាឡេស្ទីនបានកំពុងរំពុះរហូតដល់បែកផ្សែងក្លាយជាការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយហិង្សានៅទូទាំងប៉ាឡេស្ទីនទាំងមូល។<ref name="The Guardian-2001" /> អង្គការសង្គមប្រជាជាតិបានទទួលស្គាល់អាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីនរបស់អង់គ្លេសជាផ្លូវការនៅក្នុងឆ្នាំ១៩២២ ហើយនៅពេញមួយទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ នេះ គេឃើញថាចលនាជាតិនិយមជ្វីហ្វនិងអារ៉ាប់បានពង្រីកខ្លួនធំឡើងៗ នាំឱ្យកើតចេញជាហិង្សាទៅលើគ្នាជារឿយៗ ហើយពេលខ្លះក៏កើតចេញជាបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយរបស់អង់គ្លេសនៅប៉ាឡេស្ទីនទៀតផង។ នៅក្នុង​ឆ្នាំ១៩២៩ [[កុបកម្មប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩២៩|កុបកម្ម​ហិង្សា]]​ដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយបាន​ផ្ទុះឡើង​នៅ​ប៉ាឡេស្ទីន ដោយវាកើតចេញពីជម្លោះ​ជុំវិញ​អន្តោប្រវេសន៍​របស់​ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ និង​សេរីភាព​ចូល​ទៅ​ជញ្ជាំង​ខាងលិច​នៅ​ក្រុង​យេរូសាឡឹម។<ref name="The Guardian-2001"/> ចូលមកដល់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០ វិញ គេឃើញមាន[[ការបះបោរអារ៉ាប់នៅប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៣៦–១៩៣៩|ការបះបោរអារ៉ាប់]]ផ្ទុះឡើង ដោយពួកជាតិនិយមអារ៉ាប់បានទាមទារឱ្យបិទបញ្ចប់ដំណើរអន្តោប្រវេសន៍ជនជាតិជ្វីហ្វចូលមកប៉ាឡេស្ទីន និងការបង្កើតរដ្ឋអារ៉ាប់ប៉ាឡេស្ទីនដ៏ឯករាជ្យមួយ។ ជាប្រតិកម្មនឹងការបះបោរដោយពួកអារ៉ាប់ អាជ្ញាធរអង់គ្លេសបានពង្រីកពង្រឹងកម្លាំងយោធាបន្ថែម និងបានអនុវត្តវិធានការសន្តិសុខយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដើម្បីព្យាយាមបង្ក្រាបការបះបោរទាំងនោះ។<ref name="The Guardian-2001"/> ក្រុមជាតិនិយមអារ៉ាប់ ដែលដឹកនាំដោយ[[គណៈកម្មាធិការជាន់ខ្ពស់អារ៉ាប់]] បានអំពាវនាវឱ្យអង់គ្លេសបញ្ឈប់អន្តោប្រវេសន៍នៃជនជាតិជ្វីហ្វ និងការលក់ដីធ្លីទៅឱ្យជនជាតិនេះ។ ដើម្បីជាដំណោះស្រាយទៅនឹងបញ្ហារវាងជនជាតិអារ៉ាប់និងជ្វីហ្វនៅប៉ាឡេស្ទីន រាជរដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសបានដាក់ប្រកាសអនុវត្ត[[លិខិតសឆ្នាំ១៩៣៩]]។ លិខិតសនេះដែរបានរឹតបន្តឹងអន្តោប្រវេសន៍ និងសិទ្ធិទិញដីធ្លីរបស់ជនជាតិជ្វីហ្វ ដោយគោលដៅចម្បងរបស់វាគឺដាក់កំហិតលើក្ដីស្រម័យបង្កើតរដ្ឋជ្វីហ្វលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន។ ជនជាតិជ្វីហ្វនិងអ្នកគាំទ្រចលនាហ្ស៊ីអនជាច្រើនបានចេញប្រឆាំងនឹងលិខិតសនោះ ដោយបានចាត់ទុកវាថាជាការក្បត់នឹង[[សេចក្តីប្រកាសបាល់ហ្វួរ]] និងសេចក្តីប៉ងប្រាថ្នាបង្កើតមាតុភូមិជ្វីហ្វរបស់ពួកនិយមហ្ស៊ីអន។<ref name="TheCollector-2024">{{Cite web |date=27 May 2024 |title=British-Controlled Mandatory Palestine (1920–1948): A History |url=https://www.thecollector.com/british-controlled-mandatory-palestine/ |access-date=29 July 2026 |website=TheCollector}}</ref> នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៣០ និងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៤០ ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធហ្ស៊ីអននិយមជាច្រើនក្រុមរួមមាន [[អៀរហ្គូន]] [[ហាហ្កាណា]] និង[[ឡេហ៊ី]]បានរួមប្រព្រឹត្តសកម្មភាពអំពើហិង្សាជាច្រើនប្រឆាំងទីតាំងយោធា និងស៊ីវិលអង់គ្លេស ក្នុងគោលបំណងរកបង្កើតរដ្ឋជ្វីហ្វដ៏ឯករាជ្យមួយ។<ref name="TheCollector-2024" /> លោក[[មេណាកហ៊ែម ប៊ិហ្គីន]] និង[[យីតសាក់ ឆាមៀរ]] ដែលក្រោយមកបានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែលទាំងពីរ គឺជាបុគ្គលពីររូបក្នុងចំណោមមនុស្សជាច្រើនរូបទៀតដែលមានមុខនៅពីក្រោយ[[កុបកម្មជ្វីហ្វនៅអាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីន|ការវាយប្រហារភេរវកម្ម]]ទាំងនោះ។<ref>{{Cite book|url=https://www.palestine-studies.org/en/node/1648194|title=Menahem Begin, from Terrorism to Power|via=www.palestine-studies.org}}</ref> នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៦ ការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកដោយក្រុមអៀរហ្គូននៅឯសណ្ឋាគារឃីងដេវីដក្នុងទីក្រុងយេរូសាឡឹមបានសម្លាប់អស់មនុស្សចំនួន​ ៩១ នាក់ ដោយក្នុងនោះរួមមានមន្ត្រី ប្រជាជនស៊ីវិលអង់គ្លេស និងព្រមទាំងបុគ្គលិកសណ្ឋាគារទៀតផង។<ref name="TheCollector-2024" /> [[File:Map of Mandatory Palestine in 1946 with major cities (in English).svg|thumb|ផែនទីនៃអាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីននៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៦]] ក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] ប៉ាឡេស្ទីនបានក្លាយជាទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រតិបត្តិការយោធាអង់គ្លេសប្រឆាំងនឹង[[អំណាចអ័ក្ស|កងកម្លាំងអ័ក្ស]]នៅតំបន់[[អាហ្វ្រិកខាងជើង]]។<ref name="TheCollector-2024" /> ===សង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែល=== {{Further|សង្គ្រាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨|សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ}} នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៧ [[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] (អ.ស.ប.) បានស្នើពី[[ផែនការអង្គការសហប្រជាជាតិដើម្បីបែងចែកប៉ាឡេស្ទីន|ផែនការបែងចែកប៉ាឡេស្ទីន]]ចេញជារដ្ឋពីរផ្សេងគ្នា ពោលគឺរដ្ឋអារ៉ាប់មួយ និងរដ្ឋជ្វីហ្វមួយ។ យ៉ាងណា ផែនការនេះត្រូវបានបដិសេធដោយភាគីប៉ាឡេស្ទីន និងរួមទាំងបណ្ដាប្រទេសអារ៉ាប់ជិតខាង រហូតដល់ផ្ទុះចេញពីជា[[សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅអាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៧–១៩៤៨|ជម្លោះស៊ីវិលមួយ]]នៅប៉ាឡេស្ទីន និងបានបន្តឆាបឆេះកើតជា[[សង្គ្រាមប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ១៩៤៨|សង្គ្រាមស៊ីវិលធំមួយ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨។<ref name="TheCollector-2024"/> ក្នុងកំឡុងសង្រ្គាម អ៊ីស្រាអែលបានវាយដណ្តើមយកទឹកដីបន្ថែមដែលធ្លាប់ត្រូវបាន អ.ស.ប. កំណត់ថាជាផ្នែកនៃរដ្ឋអារ៉ាប់នៅក្រោមផែនការបែងចែករបស់ពួកគេ។ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៨ ពោលគឺមួយថ្ងៃមុនអង់គ្លេសដកទ័ពចុងក្រោយរបស់ខ្លួនចេញពីប៉ាឡេស្ទីន [[ទីភ្ញាក់ងារជ្វីហ្វដើម្បីអ៊ីស្រាអែល]]ដឹកនាំដោយលោក[[ដាវីដ ប៊ែនហ្គូរីយ៉ន]] បាន[[សេចក្ដីប្រកាសឯករាជ្យភាពអ៊ីស្រាអែល|ប្រកាសបង្កើត]][[រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល]]ឡើងជាផ្លូវការ។ បណ្ដារដ្ឋអារ៉ាប់ជិតខាងដូចជា [[អេមីរ៉ាតត្រង់ហ្សកដានី|ត្រង់ហ្សកដានី]] អេហ្ស៊ីប និងរដ្ឋសមាជិក[[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]ផ្សេងទៀតនាពេលនោះបានប្រឡូកចូលក្នុងសង្គ្រាមនៅប៉ាឡេស្ទីន ដែលនាំឱ្យវិវត្តផ្ទុះចេញជា[[សង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ១៩៤៨|សង្គ្រាមអារ៉ាប់–អ៊ីស្រាអែលដំបូង]]ឡើង។ នៅពេលដែលសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ ប្រទេសអេហ្ស៊ីបបានកាន់កាប់[[ការត្រួតត្រាដែនជ្រោយហ្កាហ្សាដោយសាធារណរដ្ឋអារ៉ាប់រួម|ត្រួតត្រាដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]] រីឯត្រង់ហ្សកដានីបាន[[ការកាត់យកវ៉េសប៊ែងដោយហ្សកដានី|ត្រួតត្រារួចកាត់តំបន់វ៉េសប៊ែង]]ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួន។ អេហ្ស៊ីបដំបូងឡើយបានគាំទ្រការបង្កើត[[រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនរួម]]មួយឡើង ប៉ុន្តែបានរំលាយវាចោលវិញនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩។ ចំពោះត្រង់ហ្សកដានីវិញនោះគឺមិនដែលបានទទួលស្គាល់រដ្ឋាភិបាលនោះទេ ហើយផ្ទុយមកវិញ បានសម្រេចចិត្តកាត់តំបន់វ៉េសប៊ែងបញ្ចូលជាទឹកដីរបស់ខ្លួនដើម្បីបង្កើតរដ្ឋ[[ហ្សកដានី]]ថ្មី។ សកម្មភាពកាត់ទឹកដីដោយហ្សកដានីនោះត្រូវបានផ្តល់សច្ចាប័ននៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥០ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានសហគមន៍អន្តរជាតិច្រានចោលមិនទទួលស្គាល់។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៤ ខណៈដែលវ៉េសប៊ែងកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ប្រទេសហ្សកដានី [[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (អ.រ.ប.) ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីនោះក្នុងគោលបំណងប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល។ [[ធម្មនុញ្ញជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]របស់ អ.រ.ប. បានកំណត់ទឹកដីប្រទេសប៉ាឡេស្ទីនគ្របលើអតីតទឹកដីនៃដែនអាណត្តិភាពប៉ាឡេស្ទីនទាំងមូល ដោយមានរួមទាំងអ៊ីស្រាអែលផងដែរ។ [[សង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ]]នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧ ដែលជាពេលអ៊ីស្រាអែលត្រូវប្រយុទ្ធតតាំងជាមួយនឹងប្រទេសអេហ្ស៊ីប ហ្សកដានី និង[[ស៊ីរី]] បានបញ្ចប់ទៅដោយមានអ៊ីស្រាអែលចូលកាន់កាប់ទឹកដីវ៉េសប៊ែង និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សារបស់ប៉ាឡេស្ទីន ក៏ដូចជាទឹកដីមួយចំនួនទៀតក្រៅប៉ាឡេស្ទីន។<ref>Laron, G. (2017). [https://books.google.co.il/books?id=ys4CDgAAQBAJ&lpg=PR7&ots=EH-bt8Ery-&dq=six%20day%20war&lr&pg=PP1 ''The Six Day War: The Breaking of the Middle East''.] Yale University Press.</ref> បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃបានបញ្ចប់ អ.រ.ប. បានផ្លាស់ទៅជ្រកនៅប្រទេសហ្សកដានី ប៉ុន្តែក្រោយមក ក័បានប្ដួរទៅប្រទេសលីបង់វិញនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៧១។<ref>Singh, S. (2015). [http://scientificresearchjournal.com/wp-content/uploads/2015/09/Social-Science-2_A-135-145-Full-Paper.pdf Black September: A turning point in the Palestinian national movement]. ''International journal of applied social science'', ''2''(5/6), 135-145.</ref> [[កិច្ចប្រជុំកំពូលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ឆ្នាំ១៩៧៤|កិច្ចប្រជុំកំពូលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៤ បានកំណត់ អ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​.រ.ប. ថាជា "តំណាងដ៏ស្របច្បាប់តែមួយគត់នៃប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន" ហើយបានបញ្ជាក់សារជាថ្មីថា "ពួកគេមានសិទ្ធិផ្ទាល់ក្នុងការបង្កើតរដ្ឋឯករាជ្យមួយជាបន្ទាន់"។<ref>{{cite book |last=al Madfai |first=Madiha Rashid |authorlink=Madiha Rashid Al-Madfai |title=(អង់គ្លេស) Jordan, the United States and the Middle East Peace Process, 1974–1991 |series=Cambridge Middle East Library |volume=28 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-41523-1 |page=21}}</ref> នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៤ អ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​.រ.ប. ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការធ្វើជាតំណាងនៃប៉ាឡេស្ទីន ដោយ[[មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ]]បានផ្តល់ឋានៈសង្កេតការណ៍ឱ្យពួកគេមានឈ្មោះជា "អង្គភាពមិនមែនរដ្ឋ" នៅឯអង្គការសហប្រជាជាតិ។<ref name=GA3237>{{UN document |docid=A/RES/3237(XXIX) |body=A |type=R |session=29 |resolution_number=3237 (XXIX) |title=Observer status for the Palestine Liberation Organization |date=22 November 1974 |meeting=2296th plenary meeting |accessdate=4 មករា 2022}}</ref><ref>{{cite book |title=(អង់គ្លេស) Isolated States: A Comparative Analysis |series=Cambridge Studies in International Relations |volume=15 |page=[https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/155 155] |author=Geldenhuys, Deon |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-40268-2 |url=https://archive.org/details/isolatedstatesco0000geld/page/155 }}</ref> តាមរយៈ[[កិច្ចព្រមព្រៀងកាំដេវីដ]]ឆ្នាំ១៩៧៩ ប្រទេសអេហ្ស៊ីបបានសម្រេចចុះហត្ថលេខាបញ្ចប់ការទាមទារទឹកដីរបស់ខ្លួនលើតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៨៨ ហ្សកដានីបានលះបង់ការទាមទាររបស់ខ្លួននៅវ៉េសប៊ែងទៅឱ្យ អ.រ.ប.។ បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែលបានដណ្តើមកាន់កាប់តំបន់វ៉េសប៊ែងពីហ្សកដានី និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សាពីអេហ្ស៊ីប រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលក៏ចាប់ផ្តើមបញ្ជូនប្រជាជនខ្លួនឱ្យចូលទៅរស់នៅតាំងទីលំនៅនៅទីនោះ។ ការគ្រប់គ្រងរ៉ាប់រងលើប្រជាជនអារ៉ាប់ក្នុងទឹកដីទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយ[[ក្រុមសម្របសម្រួលសកម្មភាពរដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងដែនដី]]នៃ[[រដ្ឋបាលស៊ីវិលអ៊ីស្រាអែល]] និងដោយក្រុមប្រឹក្សាក្រុងក្នុងតំបន់ដែលមានវត្តមានតាំងពីមុនពេលការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨០ អ៊ីស្រាអែល​បាន​សម្រេច​​បញ្ឈប់​ការ​បោះ​ឆ្នោត​​ក្រុម​ប្រឹក្សានោះ ហើយបែរមក​បង្កើត "សម្ព័ន្ធភូមិ" វិញដើម្បីជំនួសក្រុមប្រឹក្សានោះវិញ ដោយ​មន្ត្រីនៃសម្ព័ន្ធភូមិថ្មីនេះគឺសុទ្ធតែស្ថិតនៅ​ក្រោម​ឥទ្ធិពល​អ៊ីស្រាអែលទាំងអស់។ ក្រោយបន្តិចមក ដោយឃើញថាកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលថ្មីនេះគ្មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលនិងប៉ាឡេស្ទីន ដូច្នេះអាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែលក៏ចាប់ផ្ដើមរំលាយសម្ព័ន្ធភូមិបន្តិចម្តងៗ រហូតដល់បាត់អស់នៅកំឡុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៨៨។<ref>{{cite web|url=http://www.arij.org/atlas40/chapter2.3.html|title=40 Years Of Israeli Occupation|work=arij.org|access-date=5 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718173049/http://www.arij.org/atlas40/chapter2.3.html|archive-date=18 កក្កដា 2011|url-status=live}}</ref> ===ការបះបោរ​ សេចក្ដីប្រកាស និងសន្ធិសញ្ញាសន្តិភាព=== [[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ]]បានផ្ទុះឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៧ ដោយក្នុងនោះរួមមានការធ្វើបាតុកម្មតវ៉ា កូដកម្ម និងសកម្មភាពមិនស្តាប់បង្គាប់ស៊ីវិលយ៉ាងទូលំទូលាយដោយប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅតំបន់ហ្កាហ្សា និងវ៉េសប៊ែង ប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល។ នៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៨៨ សភានីតិបញ្ញត្តិនិរទេសរបស់ អ.រ.ប. បានប្រកាស[[សេចក្ដីប្រកាសឯករាជ្យភាពប៉ាឡេស្ទីន|បង្កើត "រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន" ឡើង]]។ នៅខែបន្ទាប់ រដ្ឋនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ភ្លាមៗដោយបណ្ដារដ្ឋដទៃរួមមាន អេហ្ស៊ីប និងហ្សកដានី។ នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យរបស់ប៉ាឡេស្ទីន គេបានចែងថា រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅលើ "ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន" ដោយមិនមានការបញ្ជាក់លម្អិតច្បាស់លាស់បន្ថែមទៀតនោះទេ។<ref name=GA43177>{{UN document |docid=A/RES/43/117 |body=A |type=R |session=43 |resolution_number=43/117 |title=Office of the United Nations High Commissioner for Refugees |date=8 December 1988 |meeting=75th plenary meeting |accessdate=4 មករា 2022}}</ref><ref name="Hillier-1998">{{cite book |first1=Tim |last1=Hillier |title=Sourcebook on Public International Law |date=1998 |isbn=978-1-84314-380-2 |access-date=4 មករា 2022 |url={{Google books |id=ukWq9mMUeesC |page=205 |plainurl=yes }} |pages=205 |publisher=Cavendish Publishing |edition=Cavendish Publishing sourcebook series}}</ref> បន្ទាប់ពីបានប្រកាសឯករាជ្យនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨ មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនូវសេចក្តីប្រកាសនេះ ហើយបានសម្រេចចិត្តប្រើឈ្មោះ "ប៉ាឡេស្ទីន" ជំនួសឱ្យ "អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន" នៅក្នុងក្របខណ្ឌអង្គការសហប្រជាជាតិ។<ref name="GA43177"/><ref name="Hillier-1998"/> ទោះបីជាមានការសម្រេចបែបនេះក្ដី ប៉ុន្តែ អ.រ.ប. នៅបន្តមិនចូលរួមនៅអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងនាមជារដ្ឋាភិបាលរបស់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនពេញលេញ។<ref>{{UN document |docid=A/55/PV.54 |body=A |type=A |session=55 |document_number=36 |title=(អារ៉ាប់) Bethlehem 2000 Draft resolution (A/55/L.3) |page=10 |meeting=54th plenary meeting |date=7 November 2000 |meetingtime=3 p.m. |speakername=Al-Kidwa, Nasser |speakernation=រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន{{!}}Palestine |accessdate=4 មករា 2022}}</ref> ការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយហិង្សារវាងក្រុមបាតុករប៉ាឡេស្ទីននិងកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលបានរីកពុះផុលកាន់តែខ្លាំងឡើងនៅពេញមួយឆ្នាំ១៩៨៩ ដែលបណ្តាលឱ្យមនុស្សជាច្រើននាក់បាត់បង់ជីវិត និងបង្កើនភាពតានតឹងខ្លាំងបន្ថែមនៅក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនដែលអ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់។ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលបានដាក់ចេញនូវវិធានការតឹងរ៉ឹងមានដូចជាបម្រាមគោចរ និងការបិទខ្ទប់មិនឱ្យចេញចូលដោយសេរី ក្នុងគោលបំណងបង្ក្រាបចលនាអ៊ីនធីហ្វាដា និងរក្សាស្ថេរភាពគ្រប់គ្រងលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនដែលខ្លួនកំពុងកាន់កាប់។<ref name="Hillier-1998"/> [[File:Intifada in Gaza Strip (FL45956496).jpg|thumb|ទិដ្ឋភាពកំឡុង[[អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីមួយ]]នៅហ្កាហ្សា ឆ្នាំ១៩៨៧]] [[សង្គ្រាមឈូងសមុទ្រ]]ឆ្នាំ១៩៩០–១៩៩១ បានឆក់ទាញយកចំណាប់អារម្មណ៍បន្ថែមកាន់តែខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិរហូតដល់ចាប់ផ្ដើមមានចំណាត់ការការទូតរុករកដំណោះស្រាយដោយសន្តិភាព។<ref name="The Washington Post-2024">{{Cite news |date=2 January 2024 |title=Opinion {{!}} WHY ARAFAT BACKED SADDAM |url=https://www.washingtonpost.com/archive/opinions/1990/08/26/why-arafat-backed-saddam/904a9366-c1e0-4294-ab64-1391b0e3b452/ |access-date=31 July 2026 |newspaper=The Washington Post|issn=0190-8286}}</ref><ref name="MIFTAH">{{Cite web |title=MIFTAH – Palestine and Iraq |url=http://www.miftah.org/Display.cfm?DocId=3335&CategoryId=8 |access-date=31 July 2026 |website=MIFTAH}}</ref> មេដឹកនាំអ៊ីរ៉ាក់ លោក[[សាដាម ហ៊ូសេន]]គឺជាថ្នាក់ដឹកនាំរដ្ឋមួយរូបដែលតែងតែគាំទ្រដល់បុព្វហេតុជាតិប៉ាឡេស្ទីន ហើយជាថ្នូរ លោកបានទទួលការគាំទ្រសងគុណវិញពីមេដឹកនាំប៉ាឡេស្ទីន លោកអារ៉ាហ្វាត់ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមនោះ។ បន្ទាប់ពី[[ការឈ្លានពានរបស់អ៊ីរ៉ាក់លើគុយវ៉ែត|បានឈ្លានពានគុយវ៉ែត]] លោកសាដាមបានធ្វើឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិភ្ញាក់ផ្អើលដោយដាក់បង្ហាញជូននូវផែនការសន្តិភាពមួយដល់អ៊ីស្រាអែល ដោយក្នុងនោះ លោកបានដាក់លក្ខខណ្ឌថា កងកម្លាំងអ៊ីរ៉ាក់នឹងដកខ្លួនចេញពីគុយវ៉ែត ប្រសិនបើអ៊ីស្រាអែលព្រមដកទ័ពខ្លួនចេញពីតំបន់វ៉េសប៊ែង ហ្កាហ្សា ក្រុងយេរូសាឡឹមខាងកើត និងតំបន់ហ្កូឡាន។<ref name="The Washington Post-2024" /><ref name="MIFTAH" /> សំណើ​សន្តិភាពនេះចុងក្រោយ​ត្រូវ​បាន​បដិសេធ ហើយ​សាដាមបន្ទាប់មកក៏បាន​បញ្ជា​បាញ់​មីស៊ីល​ប្រភេទស៊្កូដ​ចូល​ទៅ​ក្នុង​ទឹកដី​អ៊ីស្រាអែល ខណៈប៉ាឡេស្ទីន​បានចេញមុខ​គាំទ្រសកម្មភាពនេះ។ សង្គ្រាមមួយនេះដែរបានចាប់ដៃបង្ខំ[[អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត]]និងគុយវ៉ែតឱ្យបណ្ដេញប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនចេញពីប្រទេសរបស់ខ្លួន ព្រោះថារដ្ឋាភិបាលរបស់ពួកគេបានគាំទ្រ[[អ៊ីរ៉ាក់]]។<ref name="The Washington Post-2024" /><ref name="MIFTAH" /> នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូត្រូវបានចុះរវាងអ៊ីស្រាអែល និងអង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន (អ.រ.ប.) បង្កើត[[អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន]] (អ.ប.) ឡើង និងបើកផ្លូវត្រួសត្រាយឆ្ពោះទៅរកសន្តិភាព។<ref name="Murphy-1993"/> លោកយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់ ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងជាប្រធាននៃអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនដែលទើបបង្កើតថ្មីនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ ដែលជាជំហានដ៏សំខាន់ដំបូងមួយឆ្ពោះទៅរកការគ្រប់គ្រងដោយស្វយ័ត។{{refn|group=ស|name=control}} [[File:Leader of the PLO, Yasser Arafat, 1996 Dan Hadani Archive.jpg|thumb|លោក[[យ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]]ជាប្រធានាធិបតីប៉ាឡេស្ទីនដំបូង​ ដោយបានបម្រើការពីឆ្នាំ១៩៨៩ រហូតដល់ឆ្នាំ២០០៤។]] អ៊ីស្រាអែលបានទទួលស្គាល់ អ.រ.ប. ថាជាក្រុមតំណាងរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ជាថ្នូរ អ.រ.ប. ត្រូវទទួលស្គាល់សិទ្ធិអត្ថិភាពរបស់អ៊ីស្រាអែល និងព្រមទាំង[[សេចក្ដីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ២៤២|សេចក្ដីសម្រេច អ.ស.ប. លេខ ២៤២]] និង[[សេចក្ដីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ​ ៣៣៨|លេខ ៣៣៨]] ហើយត្រូវលះបង់នូវចលនាតស៊ូប្រដាប់អាវុធ "ហិង្សា និងភេរវកម្ម" របស់ខ្លួនចោល។<ref name="Murphy-1993">{{cite web|first1=Kim |last1=Murphy |title=Israel and PLO, in Historic Bid for Peace, Agree to Mutual Recognition : Mideast: After decades of conflict, accord underscores both sides' readiness to coexist. Arafat reaffirms the renunciation of violence in strong terms. |date=10 September 1993 |access-date=5 មករា 2022 |website=Los Angeles Times |url=https://articles.latimes.com/1993-09-10/news/mn-33546_1_mutual-recognition |archive-url=https://web.archive.org/web/20100423205723/http://articles.latimes.com/1993-09-10/news/mn-33546_1_mutual-recognition |archive-date=23 មេសា 2010 |url-status=live }}</ref> ជាលទ្ធផល នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៤ អ.រ.ប. បានបង្កើតរដ្ឋបាលដែនដីមួយហៅ[[អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន|អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] (ហៅកាត់ថា អ.ជ.ប. ឬ អ.ប.) ដោយវាមានមុខងារអនុវត្តកិច្ចការមួយចំនួនរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងផ្នែកខ្លះនៃតំបន់វ៉េសប៊ែងនិងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ ដូចដែលបានគ្រោងទុកនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ អ៊ីស្រាអែលបានអនុញ្ញាតឱ្យ អ.រ.ប. បង្កើតស្ថាប័នរដ្ឋបាលបណ្តោះអាសន្ននៅក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន ដែលមានទម្រង់ជា អ.ជ.ប.។<ref name=GA52250>{{UN document |docid=A/RES/52/250 |body=A |type=R |session=52 |resolution_number=52/250 |title=Participation of Palestine in the work of the United Nations |date=13 July 1998}}</ref><ref name="ICJ-2004">{{cite web |title=Written Statement Submitted by Palestine |date=30 January 2004 |access-date=5 មករា 2022 |website=[[តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ]] (ICJ) |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1555.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205004758/http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1555.pdf |archive-date=5 February 2009 |url-status=dead |pages=44–49 |postscript=none |archivedate=5 កុម្ភៈ 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090205004758/http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1555.pdf }}, in {{cite web |title=Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory (Index) |date=10 December 2003 |access-date=5 មករា 2022 |website=International Court of Justice |url=http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=4&code=mwp&case=131&k=5a&p3=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121007033944/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=4&code=mwp&case=131&k=5a&p3=0 |archive-date=7 តុលា 2012 |url-status=dead |format=PDF |postscript=none |archivedate=7 តុលា 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121007033944/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=4&code=mwp&case=131&k=5a&p3=0 }}, referred to the ICJ by {{UN document |docid=A/RES/ES-10/14 |body=A |type=R |resolution_number=ES-10/14 |document_number=Agenda item 5 |title=Illegal Israeli actions in Occupied East Jerusalem and the rest of the Occupied Palestinian Territory |date=12 December 2003 |meeting=Tenth emergency special session; 23rd plenary meeting |accessdate=5 មករា 2022}}</ref> អាស្រ័យដូច្នេះ អ.ជ.ប. មានអំណាចរដ្ឋបាលគ្រប់គ្រងលើប្រជាជនស៊ីវិលនៅក្នុង[[បរិពន្ធភូមិប៉ាឡេស្ទីន|តំបន់ ខ (B)]] និងអំណាចគ្រប់គ្រងលើប្រជាជនស៊ីវិលនិងសន្តិសុខនៅក្នុងតំបន់ ក (A) តែគ្មានអំណាចមុខងារអ្វីពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងតំបន់ គ (C) ឡើយ។<ref name="ICJ-2004" /> នៅឆ្នាំ២០០៧ ក្រុម[[ហាម៉ាស់]]បានឡើងកាន់កាប់តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា ហើយទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនក៏ត្រូវបែងចែកជាពីរដោយបន្សល់ទុកគណបក្ស[[ហ្វាតា]]របស់លោក[[ម៉ះមូដ អាបាស់|អាបាស់]]ឱ្យគ្រប់គ្រងតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]]<ref name=alarabiya0701>{{cite news|title=Hamas leader's Tunisia visit angers Palestinian officials |date=7 January 2012 |access-date=6 មករា 2022 |website=Al Arabiya News |url=http://english.alarabiya.net/articles/2012/01/07/186930.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120108052540/http://english.alarabiya.net/articles/2012/01/07/186930.html |archive-date=8 មករា 2012 |url-status=live |agency=Agence France-Presse (AFP) }}</ref> ខណៈក្រុមហាម៉ាស់នៅគ្រប់គ្រងតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ នៅអំឡុងខែមេសា ឆ្នាំ២០១១ ក្រុមភាគីនយោបាយប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយនៃដំណើរផ្សះផ្សា ប៉ុន្តែការប្រកាសអនុវត្តជាផ្លូវការនៃសន្ធិសញ្ញានេះត្រូវផ្អាក<ref name=alarabiya0701 /> រហូតដល់ថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៤ នៅពេលដែល[[រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ២០១៤|រដ្ឋាភិបាលរួបរួម]]មួយត្រូវបានបង្កើតឡើង។<ref>{{cite web|title=Palestinian unity government sworn in by Mahmoud Abbas |date=2 June 2014 |access-date=6 មករា 2022 |website=BBC News Middle East |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-27660218 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603033348/http://www.bbc.com/news/world-middle-east-27660218 |archive-date=3 មិថុនា 2014 |url-status=live |publisher=BBC }}</ref> [[ការបោះឆ្នោតសកលប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលដំបូង]]នៅប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៦ ហើយជាលទ្ធផល លោកអារ៉ាហ្វាត់ក៏បានជាប់ឆ្នោតបន្តកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតី ហើយ[[ក្រុមប្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីន]]ក៏បានបង្កើតឡើង។ ដោយចាត់អនុវត្តតាមកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ អ៊ីស្រាអែលក៏បានចាប់ផ្តើមដាក់ពង្រាយកងកម្លាំងរបស់ខ្លួននៅតាមទីប្រជុំជនប៉ាឡេស្ទីនមួយចំនួននៅក្នុងតំបន់វ៉េសប៊ែងដូចដែលបានចែងក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀង។ ដំណើរកិច្ចចរចារវាងអ៊ីស្រាអែលនិងអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនបាននៅបន្តដដែរ ថ្វីបើវាមានលក្ខណៈយឺតយ៉ាវក្ដី ពិសេសជុំវិញការជជែកពិភាក្សាដ៏ចម្រូងចម្រាសលើអធិបតេយ្យនៃទីក្រុងយេរូសាឡឹម ការតាំងទីលំនៅដោយពលរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលលើដីប៉ាឡេស្ទីន និងវិបត្តិជនភៀសខ្លួនជាដើម។<ref name="EB-2024b">{{Cite web |title=Israel – Netanyahu, Politics, Middle East {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Israel/The-second-intifada |access-date=17 August 2026 |website=Encyclopædia Britannica |archive-date=12 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220512210653/https://www.britannica.com/place/Israel/The-second-intifada |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ ដដែរ រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលដែលដឹកនាំដោយលោក[[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]] និងរដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនបានចុះហត្ថលេខាលើ[[ពិធីសារអ៊ីប្រុង]] ដោយឯកសារនោះបានគូសបញ្ជាក់ពីការដាក់ពង្រាយកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលឡើងវិញទៅក្នុងតំបន់មួយចំនួននៃទីក្រុងអ៊ីប្រុងក្នុងតំបន់វ៉េសប៊ែង ដែលនាំឱ្យរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលមានអំណាចលើទីក្រុងមួយនោះកាន់តែច្រើន។ មកដល់ឆ្នាំ១៩៩៨ រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលនិងប៉ាឡេស្ទីនក៏បានរួមគ្នាចុះហត្ថលេខាលើ[[អនុស្សរណៈទន្លេវ៉ាយ]] ក្នុងគោលដៅពន្លឿនដំណើរការនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូ។ នៅក្នុងអនុស្សរណៈនោះ គេបានព្រមព្រៀងគ្នាលើការដកទ័ពរបស់អ៊ីស្រាអែល និងបន្តបង្កើតកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសន្តិសុខ។<ref name="EB-2024b" /><ref name="churchtimes.co.uk">{{Cite web |title=Siege of the Church of the Nativity recalled: 'It was a battle to stay alive' |url=https://www.churchtimes.co.uk/articles/2022/22-april/news/world/siege-of-the-church-of-the-nativity-recalled-it-was-a-battle-to-stay-alive |access-date=17 August 2026 |website=churchtimes.co.uk |archive-date=1 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301111022/https://www.churchtimes.co.uk/articles/2022/22-april/news/world/siege-of-the-church-of-the-nativity-recalled-it-was-a-battle-to-stay-alive |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូបានចុះ គេឃើញតំបន់គ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាលទាំងពីររដ្ឋមានស្ថិរភាពនិងវិបុលភាពជាងមុន ទោះបីជាត្រូវប្រឈមវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចបន្តិចបន្តួចក្ដី។ អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនបានសាងសង់អាកាសយានដ្ឋានទីពីររបស់ប្រទេសនៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សា បន្ទាប់ពី[[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយេរូសាឡឹម]]។ ពិធីសម្ពោធបើកអាកាសយានដ្ឋាននេះបានមានការចូលរួមពីសំណាក់ប្រធានាធីបតីអាមេរិកលោក[[ប៊ីល គ្លីនតុន]] និងលោក[[នែលសុន ម៉ង់ដេឡា]]។ នៅឆ្នាំ១៩៩៩ លោក[[អេហ៊ូដ បារ៉ាក់]]បានឡើងធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល ដោយលោកបានបន្តកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងសម្រេចចុងក្រោយជាមួយប៉ាឡេស្ទីន។ ===អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ និងសង្គ្រាមស៊ីវិល=== {{Further|អ៊ីនធីហ្វាដាលើកទីពីរ|ជម្លោះហ្វាតា–ហាម៉ាស់|សមរភូមិហ្កាហ្សា (២០០៧)}} [[File:אוקטובר 2000 1.jpg|thumb|កោលាហលនៅទីក្រុងអ៊ីប្រុងក្នុងឆ្នាំ២០០០]] កិច្ចប្រជុំសន្តិភាពកំពូលរវាងលោកយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់ និងលោកអេហ៊ូដ បារ៉ាក់ត្រូវបានចូលរួមសម្របសម្រួលដោយលោកប៊ីល គ្លីនតុននៅក្នុងឆ្នាំ២០០០។ វាត្រូវបានគេបម្រុងទុកជាកិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយ ដែលនឹងបញ្ចប់ជម្លោះរវាងភាគីទាំងសងខាងជាអចិន្ត្រៃយ៍។ ទោះជាយ៉ាងណា កិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានរលំបរាជ័យក្រោយពីគ្មានការយល់ស្របអ្វីទៅលើដំណោះស្រាយបញ្ហាជនភៀសខ្លួនប៉ាឡេស្ទីន អធិបតេយ្យភាពលើទីក្រុងយេរូសាឡឹម និងកង្វល់សន្តិសុខរបស់អ៊ីស្រាអែល។ ភាគីទាំងពីរបានចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកចំពោះការបរាជ័យនៃកិច្ចប្រជុំនោះ ហើយវាក៏បានក្លាយជាកត្តាចម្បងមួយដែលជំរុញឱ្យផ្ទុះការបះបោរបន្ទាប់ពីនេះដែរ។<ref name="Al Jazeera-20050928">{{Cite web |title=Al-Aqsa intifada timeline |url=https://www.aljazeera.com/news/2005/9/28/al-aqsa-intifada-timeline |access-date=17 August 2026 |publisher=Al Jazeera |archive-date=10 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610155205/https://www.aljazeera.com/news/2005/9/28/al-aqsa-intifada-timeline |url-status=live }}</ref><ref name="BBC-ME-3677206">{{Cite news |date=29 September 2004 |title=Al-Aqsa Intifada timeline |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3677206.stm |access-date=17 August 2026 |archive-date=2 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160702011849/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3677206.stm |url-status=live }}</ref> នៅក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០០ មេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង[[លីគុដ]] លោក[[អារីយ៉ែល ឆារ៉ន]]បានធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចចូលទៅកាន់ភ្នំប្រាសាទ និងបានថ្លែងសុន្ទរកថាដ៏ចម្រូងចម្រាសមួយ ដែលជាហេតុបង្កឱ្យប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីននៅទីក្រុងយេរូសាឡឹមជាច្រើននាក់ផ្ទុះខឹងសម្បារ។ ភាពតានតឹងបានកើនឡើងទៅជាកុបកម្មរហូតដល់មានការប៉ះទង្គិចបង្ហូរឈាមគ្នានៅជុំវិញទីក្រុងយេរូសាឡឹម។ កំណើនអំពើហិង្សាបាននាំឱ្យអាកាសយានដ្ឋានក្រុងយេរូសាឡឹមបិទទ្វារ ហើយមកដល់សព្វថ្ងៃនេះគឺនៅមិនទាន់បានបើកវិញនៅឡើយទេ។ កុបកម្មកាន់តែច្រើនឡើងៗរវាងជនជាតិជ្វីហ្វនិងអារ៉ាប់បានបន្តកើតឡើងនៅក្នុង[[បាតុកម្មខែតុលា ឆ្នាំ២០០០ នៅអ៊ីស្រាអែល|ខែតុលា ឆ្នាំ២០០០]] នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល។<ref name="Al Jazeera-20050928" /><ref name="BBC-ME-3677206" /> នៅក្នុងខែតុលាដដែរ ទាហានអ៊ីស្រាអែលចំនួនពីរនាក់ត្រូវបានបាតុករប៉ាឡេស្ទីនសម្លាប់ដោយសាហាវព្រៃផ្សៃនៅទីក្រុង[[រ៉ាំអាឡា]]។ រវាងខែវិច្ឆិកា និងខែធ្នូ ការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន និងអ៊ីស្រាអែលបានកើនឡើងបន្ថែមទៀត។ នៅឆ្នាំ២០០១ [[កិច្ចប្រជុំកំពូលតាបា]]ត្រូវបានធ្វើឡើងរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងប៉ាឡេស្ទីន ប៉ុន្តែកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះត្រូវបរាជ័យ ហើយដំណាលៗគ្នានោះដែរ លោកអារីយ៉ែល ឆារ៉នក៏បានជាប់ឆ្នោតក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល។ នៅក្នុងឆ្នាំដដែរ ការវាយប្រហារដោយក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនទៅលើអ៊ីស្រាអែលបានកើនឡើងខ្ពស់គួរឱ្យកត់សម្គាល់។ [[អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់|អាកាសយានដ្ឋានហ្កាហ្សា]]ត្រូវបានកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលបាញ់បំផ្លាញចោលនៅក្នុងឆ្នាំ២០០១ ដោយអះអាងថា វាគឺជាសកម្មភាពសងសឹកចំពោះការវាយប្រហារពីមុនៗដោយក្រុមហាម៉ាស់។<ref name="Al Jazeera-20050928" /><ref name="BBC-ME-3677206" /> [[សេចក្ដីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ១៣៩៧|សេចក្តីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ អ.ស.ប. លេខ ១៣៩៧]] ត្រូវបានអនុម័តនៅដើមឆ្នាំ២០០២ ដោយបានបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវ[[ដំណោះស្រាយរដ្ឋពីរ]] និងបង្កើតមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ប្លង់គម្រោងឆ្ពោះទៅរកសន្តិភាព។<ref name="Al Jazeera-20050928" /> ក្នុងកំឡុង[[កិច្ចផ្ដួចផ្ដើមសន្តិភាពអារ៉ាប់|កិច្ចប្រជុំកំពូលសន្តិភាព]]មួយនៅទីក្រុង[[បៃរូត]] រដ្ឋសមាជិកទាំងប៉ុន្មាននៃ[[សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់]]បានគាំទ្រជាឯកច្ឆ័ន្ទទៅលើសំណើចង់បិទបញ្ចប់ជម្លោះអារ៉ាប់-អ៊ីស្រាអែល<ref name=shadow>[http://www.abc.net.au/lateline/stories/s516352.htm Latest suicide attack overshadows Arab summit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071205172923/http://www.abc.net.au/lateline/stories/s516352.htm |date=December 5, 2007 }}. ''Lateline''. Australian Broadcasting Corporation. Program originally broadcast March 28, 2002.</ref> ប៉ុន្តែវាត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលបដិសេធ។<ref name=relaunch>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6501573.stm Arab leaders relaunch peace plan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219123330/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6501573.stm |date=December 19, 2008 }}. BBC News. March 28, 2007.</ref> នៅក្នុងឆ្នាំ២០០២ ដដែរ អ៊ីស្រាអែលបានបើក[[ប្រតិបត្តិការខែលការពារ]]បន្ទាប់ពីផ្ទុះមាន[[ហេតុការណ៍សម្លាប់រង្គាលថ្ងៃបុណ្យរំលង|ហេតុការណ៍សម្លាប់រង្គាល]]ក្នុងថ្ងៃ[[បុណ្យរំលង]]។ [[សមរភូមិជេនីន (២០០២)|ការប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងស្វិតស្វាញ]]រវាងកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល និងយុទ្ធជនប៉ាឡេស្ទីនបានផ្ទុះឡើងនៅក្រុង[[ជេនីន]]ជាលទ្ធផល។<ref name="BBC-ME-3677206" /><ref name="churchtimes.co.uk" /><ref>{{Cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=10 May 2002 |title=Church siege ending after 39 days |url=https://www.theguardian.com/world/2002/may/10/israel.cyprus |access-date=18 August 2026 |work=The Guardian|issn=0261-3077}}</ref> នៅក្នុងនោះដែរ [[ព្រះសហគមន៍នៃកំណើតព្រះយេស៊ូ]]ត្រូវបានឡោមព័ទ្ធដោយកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលអស់រយៈពេលមួយសប្តាហ៍រហូតដល់មានការចរចាត្រូវគ្នាវិញ ដែលធ្វើឱ្យកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលបានដកខ្លួនចេញពីបវិវេណវិហារនោះ។ នៅចន្លោះឆ្នាំ២០០៣ និងឆ្នាំ២០០៤ ក្រុមនៃ[[កុលសម្ព័ន្ធកាវ៉ាស៊ីម៉ា]]ក្នុងទីក្រុងអ៊ីប្រុងត្រូវបានកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលសម្លាប់ ឬបានបំផ្ទុះខ្លួនដោយប្រើគ្រាប់បែកអត្តឃាត។<ref name="BBC-ME-3677206" /><ref name="EB-2024b" /> លោកអារីយ៉ែល ឆារ៉នជាចុងក្រោយបានបញ្ជាឱ្យសាងសង់[[របាំងវ៉េសប៊ែង|របាំងពុះចែក]]តំបន់ប៉ាឡេស្ទីនគ្រប់គ្រងចេញពីតំបន់ទីតាំងលំនៅរបស់ពលរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលក្នុងវ៉េសប៊ែង ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានការវាយប្រហារណាមួយនាពេលអនាគតទៀត។<ref name="BBC-ME-3677206" /> លោកសាដាម ហ៊ូសេនបានផ្ដល់ការគាំទ្រជាជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដល់ពួកសកម្មប្រយុទ្ធប៉ាឡេស្ទីនមកពីប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ក្នុងកំឡុងរយៈកាលអ៊ីនធីហ្វាដា ចាប់ពីឆ្នាំ២០០០ រហូតដល់ពេលលោកត្រូវគេផ្តួលរំលំនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៣។ សំណើសន្តិភាពមួយត្រូវបានធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ២០០៣ នោះ ដែលត្រូវបានគាំទ្រដោយលោកអារ៉ាហ្វាត់ ប៉ុន្តែត្រូវលោកឆារ៉នបានបដិសេធ។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៤ មេដឹកនាំនិងជាសហស្ថាបនិកក្រុមហាម៉ាស់ លោក[[អ៉ះម៉េដ យ៉ាស៊ីន]] ត្រូវបានកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលធ្វើឃាតនៅហ្កាហ្សា។<ref name="BBC-ME-3677206" /><ref name="EB-2024b" /> លោកយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់ត្រូវបានអាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែលចាប់ឃុំខ្លួននៅឯទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់លោកនៅក្នុងក្រុងរ៉ាំអាឡា។ នៅថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា លោកអារ៉ាហ្វាត់ក៏បានលាចាកលោកទៅនៅឯទីក្រុងប៉ារីស។<ref name="BBC-ME-3677206" /> [[File:Demonstration against road block, Kafr Qaddum, March 2012 3.JPG|thumb|បាតុកម្មប្រឆាំងនឹងការបិទផ្លូវធ្វើដំណើរនៅក្រុង[[កាហ្វ្ររកាដដុំ]], មីនា ២០១២]] នៅក្នុងសប្តាហ៍ដំបូងនៃឆ្នាំ២០០៥ លោកម៉ះមូដ អាបាស់ត្រូវបានគេបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងជាប្រធានាធិបតីថ្មីនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ អ៊ីស្រាអែលបានដកថយទាំងស្រុងចេញពីតំបន់ហ្កាហ្សា ដោយថែមទាំងបានបំផ្លាញតំណាំងលំនៅរបស់ខ្លួននៅទីនោះថែមទៀតផង ខណៈស្ថានភាពបានចាប់ផ្តើមធូរស្រាលបន្តិចម្ដងៗ។<ref name="BBC-ME-3677206" /> នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ក្រុមហាម៉ាស់បានឈ្នះការបោះឆ្នោតសភាប៉ាឡេស្ទីន ដែលជាហេតុនាំឱ្យកើតជម្លោះនយោបាយជាមួយក្រុមហ្វាតា។ ការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយអាវុធរវាងភាគីទាំងពីរក៏បានផ្ទុះឡើងនៅទូទាំងតំបន់វ៉េសប៊ែង និងដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។ មិនយូរ ការប៉ះទង្គិចគ្នានេះក៏បានបន្តវិវត្តប្រែក្លាយទៅជាសង្គ្រាមស៊ីវិលបង្ហូរឈាមគ្នា ហើយជាលទ្ធផល ក្រុមហាម៉ាស់បានឡើងគ្រប់គ្រងទឹកដីហ្កាហ្សាទាំងមូល។<ref name="Al Jazeera-20110504">{{Cite web |title=Timeline: Hamas-Fatah conflict |url=https://www.aljazeera.com/news/2011/5/4/timeline-hamas-fatah-conflict |access-date=18 August 2026 |publisher=Al Jazeera |archive-date=10 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610155205/https://www.aljazeera.com/news/2011/5/4/timeline-hamas-fatah-conflict |url-status=live }}</ref> មនុស្សរាប់រយនាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតយ៉ាងអាណោចអាធ័មនៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលនោះ មានរួមទាំងក្រុមពួកសកម្មប្រយុទ្ធផ្ទាល់ និងប្រជាជនស៊ីវិលផងដែរ។ រាប់ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៧ មក អ៊ីស្រាអែលបានអនុវត្តការបិទផ្លូវចេញចូលដោយផ្នែកលើតំបន់ហ្កាហ្សា។ កិច្ចប្រជុំកំពូលសន្តិភាពមួយទៀតត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៧ ដោយមានសំណើសន្តិភាពដាក់ស្នើដូចកាលពីនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំឆ្នាំ២០០២ ដដែរ។ ប៉ុន្តែយ៉ាងណា ដំណើរសន្តិភាពនោះត្រូវជាប់គាំងមិនអាចសម្រេចបាន។<ref name="Al Jazeera-20110504" /><ref>{{Cite news |date=20 February 2024 |title=Israel-Hamas war: Fatah and Hamas step up contacts to achieve Palestinian reconciliation |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/02/20/israel-hamas-war-fatah-and-the-islamist-movement-increase-contacts-in-view-of-palestinian-reconciliation_6541227_4.html |access-date=18 August 2026 |work=Le Monde |archive-date=29 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229214630/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/02/20/israel-hamas-war-fatah-and-the-islamist-movement-increase-contacts-in-view-of-palestinian-reconciliation_6541227_4.html |url-status=live }}</ref><ref name="alarabiya0701"/> អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីនបានទទួលការគ្រប់គ្រងស្ទើរពេញលេញលើតំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា លើកលែងតែនៅតាមព្រំដែន ដែនអាកាស និងដែនទឹករបស់វា។{{refn|group=ស|name=control|អ៊ីស្រាអែលបានអនុញ្ញាតឱ្យ[[អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីន|អាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]អនុវត្តមុខងារមួយចំនួននៅក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនអាស្រ័យលើ[[តំបន់វ៉េសប៊ែងនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូទីពីរ|ចំណាត់ថ្នាក់តំបន់]]។ វាមានអន្តរាគមន៍តិចតួច (រក្សាការគ្រប់គ្រងតាមព្រំដែនដូចជា៖ ផ្លូវអាកាស<ref name=GazaSeaAir>[http://www.btselem.org/english/Gaza_Strip/Control_on_Air_space_and_territorial_waters.asp Israel's control of the airspace and the territorial waters of the Gaza Strip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605005942/http://www.btselem.org/english/Gaza_Strip/Control_on_Air_space_and_territorial_waters.asp |date=5 June 2011 }}.</ref> ដែនសមុទ្រហួសពី[[ផ្ទៃទឹកខាងក្នុង]],<ref name=GazaSeaAir /><ref>[http://dissidentvoice.org/wp-content/uploads/2009/12/Gaza-map-08s-fishing-limits-20090119.jpg Map of Gaza fishing limits, "security zones"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110726000805/http://dissidentvoice.org/wp-content/uploads/2009/12/Gaza-map-08s-fishing-limits-20090119.jpg |date=26 July 2011 }}.</ref> [[បេសកកម្មជំនួយព្រំដែនសហភាពអឺរ៉ុបនៅរ៉ាហ្វា|ដីគោក]]<ref>[http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/Israels+Disengagement+Plan-+Renewing+the+Peace+Process+Apr+2005.htm Israel's Disengagement Plan: Renewing the Peace Process] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070302014936/http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace%20Process/Guide%20to%20the%20Peace%20Process/Israels%20Disengagement%20Plan-%20Renewing%20the%20Peace%20Process%20Apr%202005.htm |date=2 March 2007 }}: "Israel will guard the perimeter of the Gaza Strip, continue to control Gaza air space, and continue to patrol the sea off the Gaza coast. ... Israel will continue to maintain its essential military presence to prevent arms smuggling along the border between the Gaza Strip and Egypt (Philadelphi Route), until the security situation and cooperation with Egypt permit an alternative security arrangement."</ref>) នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា (ផ្នែកខាងក្នុងរបស់វា និងតំបន់ព្រំដែនគោកជាប់ប្រទេសអេហ្ស៊ីបគឺស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រុមហាម៉ាស់) និងអន្តរាគមន៍កម្រិតផ្សេងៗគ្នានៅកន្លែងផ្សេងទៀត។<ref name=HumanRightsWatch>{{cite web |title=Israel: 'Disengagement' Will Not End Gaza Occupation |publisher=[[អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស]] |date=29 October 2004 |url=https://www.hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081101210931/http://hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm |archive-date=1 វិច្ឆិកា 2008 |url-status=dead |archivedate=1 វិច្ឆិកា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081101210931/http://hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm }}</ref><ref>{{cite journal |author=Gold, Dore |title=Legal Acrobatics: The Palestinian Claim that Gaza Is Still 'Occupied' Even After Israel Withdraws |journal=Jerusalem Issue Brief |volume=5 |issue=3 |publisher=Jerusalem Center for Public Affairs |date=26 August 2005 |url=http://www.jcpa.org/brief/brief005-3.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621082606/http://jcpa.org/brief/brief005-3.htm |archive-date=21 មិថុនា 2010 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |author=Bell, Abraham |title=International Law and Gaza: The Assault on Israel's Right to Self-Defense |journal=Jerusalem Issue Brief |volume=7 |issue=29 |publisher=Jerusalem Center for Public Affairs |date=28 January 2008 |url=http://www.jcpa.org/brief/brief005-3.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621082606/http://jcpa.org/brief/brief005-3.htm |archive-date=21 មិថុនា 2010 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |author=Transcript |title=Address by FM Livni to the 8th Herzliya Conference |publisher=[[ក្រសួងកិច្ចការបរទេស (អ៊ីស្រាអែល)|ក្រសួងកិច្ចការបរទេសអ៊ីស្រាអែល]] |date=22 January 2008 |url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Government/Speeches+by+Israeli+leaders/2008/Address+by+FM+Livni+to+the+8th+Herzliya+Conference+22-Jan-2008.htm?DisplayMode=print |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111026025009/http://www.mfa.gov.il/MFA/Government/Speeches%2Bby%2BIsraeli%2Bleaders/2008/Address%2Bby%2BFM%2BLivni%2Bto%2Bthe%2B8th%2BHerzliya%2BConference%2B22-Jan-2008.htm?DisplayMode=print |archive-date=26 តុលា 2011 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |author=Salih, Zak M. |title=Panelists Disagree Over Gaza's Occupation Status |publisher=[[សាលាច្បាប់នៃសាកលវិទ្យាល័យវឺជីញ៉ា]] |date=17 November 2005 |url=http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm |access-date=1 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200844/http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm |archive-date=3 មីនា 2016 |url-status=dead |archivedate=3 មីនា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303200844/http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm }}</ref> សូមមើល[[តំបន់កាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែល]]។}} ===ជម្លោះបន្តបន្ទាប់=== [[File:Westbank Control & Access Restrictions Dec 2012.png|thumb|upright|ផែនទីបង្ហាញពីតំណាំងលំនៅអ៊ីស្រាអែលក្នុងទឹកដីវ៉េសប៊ែង, ២០១២]] ការបែងចែកតំបន់វ៉េសប៊ែងនិងហ្កាហ្សាបានធ្វើឱ្យកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងសម្រេចនូវសាមគ្គីភាពជាតិប៉ាឡេស្ទីនមានការរអាក់រអួល និងបាននាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់វឌ្ឍនភាពនៃកិច្ចចរចាព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាមួយអ៊ីស្រាអែលទៀតផង។ ការ​ចរចា​ផ្សះផ្សា​គ្នា​ជា​ច្រើន​ជុំ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង ប៉ុន្តែ​រាល់កិច្ចព្រម​ព្រៀងនីមួយៗត្រូវបានរលត់បាត់ទៅវិញស្ទើរភ្លាមៗ។ ការបែងចែករដ្ឋបាលនេះក៏បានរារាំងដល់ការសម្រេចបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនរួបរួមមួយដែរ ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ វាបាននាំឱ្យមានរចនាសម្ព័ន្ធនិងគោលនយោបាយអភិបាលកិច្ចដើរផ្លូវមិនស្របគ្នានៅក្នុងទឹកដីតំបន់ទាំងពីរ។<ref>{{cite web |date=2 June 2014 |title=Palestinian unity government sworn in by Mahmoud Abbas |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-27660218 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603033348/http://www.bbc.com/news/world-middle-east-27660218 |archive-date=3 June 2014 |access-date=18 August 2026 |publisher=BBC News Middle East}}</ref> បន្ទាប់ពី[[ជម្លោះហ្វាតា–ហាម៉ាស់|ជម្លោះផ្ទៃក្នុងប៉ាឡេស្ទីន]]បានកន្លងផុតទៅនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៦ ក្រុម[[ហាម៉ាស់]]បានឡើងកាន់កាប់តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាដោយទុកឱ្យហ្វាតារក្សាការគ្រប់គ្រងនៅតំបន់វ៉េសប៊ែង។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៧ មក តំបន់ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហាម៉ាស់ និងតំបន់វ៉េសប៊ែងដោយហ្វាតា។<ref name=Guardian>{{cite news |title=Hamas takes control of Gaza |url=https://www.theguardian.com/world/2007/jun/15/israel4 |access-date=6 មករា 2022 |newspaper=Guardian |date=15 June 2007 |location=London |first1=Ian |last1=Black |first2=Mark |last2=Tran}}</ref> កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងពីសហមន៍អន្តរជាតិដើម្បីបំផុសដំណើរការសន្តិភាពនៅតែមានរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ សហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋបាលផ្សេងៗ បានព្យាយាមជាច្រើនលើកច្រើនសារដើម្បីសម្របសម្រួលដល់ការចរចារវាងអ៊ីស្រាអែល និងប៉ាឡេស្ទីន។<ref>{{Cite web |title=What Is U.S. Policy on the Israeli–Palestinian Conflict? |url=https://www.cfr.org/backgrounder/what-us-policy-israeli-palestinian-conflict |access-date=18 August 2026 |website=Council on Foreign Relations |date=12 July 2023 |archive-date=27 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927170444/https://www.cfr.org/backgrounder/what-us-policy-israeli-palestinian-conflict |url-status=live }}</ref> រនាំងឧបសគ្គ​សំខាន់ៗដូចជា ​ការពង្រីក​តំណាំងលំនៅអ៊ីស្រាអែល អធិបតេយ្យភាពលើក្រុងយេរូសាឡឹម ខ្សែព្រំដែន និង​សិទ្ធិ​វិលត្រឡប់​របស់​ជនភៀសខ្លួន​ប៉ាឡេស្ទីន នៅតែជាវិបត្តិបញ្ហាដែលមិនទាន់អាច​ដោះស្រាយ​បាន។<ref>{{Cite web |last=Yglesias |first=Matthew |title=Palestinian right of return matters |url=https://www.slowboring.com/p/palestinian-right-of-return-matters |access-date=19 August 2026 |website=slowboring.com |archive-date=4 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240404112202/https://www.slowboring.com/p/palestinian-right-of-return-matters |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Israeli settlement expansion in Palestinian areas amounts to war crime: UN |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/3/8/israeli-settlement-expansion-in-palestinian-areas-amounts-to-war-crime-un |access-date=19 August 2026 |publisher=Al Jazeera |archive-date=4 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240404112203/https://www.aljazeera.com/news/2024/3/8/israeli-settlement-expansion-in-palestinian-areas-amounts-to-war-crime-un |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=15 September 2020 |title=Israel's borders explained in maps |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-54116567 |access-date=19 August 2026 |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316134150/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-54116567 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=DC |first=Arab Center Washington |date=28 March 2024 |title=Jerusalem's Status Quo Agreement: History and Challenges to Its Viability |url=https://arabcenterdc.org/resource/jerusalems-status-quo-agreement-history-and-challenges-to-its-viability/ |access-date=19 August 2026 |website=Arab Center Washington DC |archive-date=1 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301014110/https://arabcenterdc.org/resource/jerusalems-status-quo-agreement-history-and-challenges-to-its-viability/ |url-status=live }}</ref> នៅប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ គំនិតផ្តួចផ្តើមការទូតបានលេចឡើងក្នុងគោលបំណងធ្វើនិយតកម្មទំនាក់ទំនងការទូតរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងបណ្ដា[[ពិភពអារ៉ាប់|រដ្ឋអារ៉ាប់]]មួយចំនួនដូចជា [[កិច្ចព្រមព្រៀងអាប្រាហាម]]ជាដើម។<ref>{{Cite web |title=The Abraham Accords |url=https://www.standwithus.com/theabrahamaccords |access-date=19 August 2026 |website=StandWithUs |archive-date=4 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240404112202/https://www.standwithus.com/theabrahamaccords |url-status=live }}</ref> យ៉ាងណាក្ដី កិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនោះមិនបានផ្ដល់ជាដោះស្រាយដោយផ្ទាល់សម្រាប់ជម្លោះអ៊ីស្រាអែល-ប៉ាឡេស្ទីនទេ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ ពួកវាច្រើនផ្ដោតលើការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់រូបភាពថាមវន្តនៅក្នុងតំបន់ ហើយនិងបានលើកឡើងនូវសំណួរអំពីអនាគតជោគវាសនានៃភាពជារដ្ឋរបស់ប៉ាឡេស្ទីន។<ref>{{Cite web |last=Dpr 3 |date=3 April 2024 |title=History of the Question of Palestine |url=https://www.un.org/unispal/history/ |access-date=19 August 2026 |website=Question of Palestine |archive-date=2 June 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260602144310/https://www.un.org/unispal/history/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=3 April 2024 |title=Spain to recognize Palestinian statehood by July |url=https://www.politico.eu/article/spain-recognize-palestine-state-statehood-by-july-2024-foreign-minister-jose-manuel-albares/ |access-date=19 August 2026 |website=Politico |archive-date=3 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403235440/https://www.politico.eu/article/spain-recognize-palestine-state-statehood-by-july-2024-foreign-minister-jose-manuel-albares/ |url-status=live }}</ref> [[ការលុកលុយអ៊ីស្រាអែលដោយហាម៉ាស់ឆ្នាំ២០២៣|ការវាយប្រហារ]]ដោយក្រុមប្រដាប់អាវុធប៉ាឡេស្ទីននៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ ទៅលើអ៊ីស្រាអែលបានបង្កឱ្យផ្ទុះ[[សង្គ្រាមហ្កាហ្សា]]ឡើង ដោយសង្គ្រាមនេះបានបង្កឱ្យកើតមានវិនាសកម្មយ៉ាងធំធេងទូលំទូលាយដូចជា [[វិបត្តិមនុស្សធម៌ហ្កាហ្សា|វិបត្តិមនុស្សធម៌]] និង[[គ្រោះទុរ្ភិក្សនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា|គ្រោះទុរ្ភិក្ស]]នៅតំបន់ហ្កាហ្សាជាដើម។<ref name="Dannenbaum_Dill_2024"/><ref name="IPC_22_August_2025"/><ref name=":1" /> ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនភាគច្រើននៅក្នុងតំបន់ហ្កាហ្សាត្រូវផ្លាស់ទីចេញពីទីលំនៅដោយបង្ខំ។<ref name="Dannenbaum_Dill_2024"/> ចាប់តាំងពីសង្គ្រាមបានកើតឡើងមក ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនប្រមាណជាង ៧០,០០០ នាក់នៅតំបន់ហ្កាហ្សាត្រូវបានបាត់បង់អាយុជីវិត ដោយស្ទើរតែពាក់កណ្តាលនៃចំនួននោះគឺជាស្ត្រីនិងកុមារ និងប្រជាជនបន្ថែមជាង ១៤៨,០០០ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួស។<ref>{{Cite news|date=29 July 2025|title=How many Palestinians has Israel's Gaza offensive killed|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/how-many-palestinians-has-israels-gaza-offensive-killed-2025-03-24/|access-date=19 August 2026|work=[[រ៉យទ័រ|Reuters]]|archive-date=11 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250811025007/https://www.reuters.com/world/middle-east/how-many-palestinians-has-israels-gaza-offensive-killed-2025-03-24/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/palestinians-death-toll-war-health-ministry-816d592952814db869924f9626ca8876|title=Over 60,000 Palestinians killed in the 21-month Israel-Hamas war, Gaza's Health Ministry says|date=29 July 2025|website=Associated Press|access-date=19 August 2026|archive-date=8 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251008120237/https://apnews.com/article/palestinians-death-toll-war-health-ministry-816d592952814db869924f9626ca8876|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=30 July 2025 |title=Reported impact snapshot {{pipe}} Gaza Strip (30 July 2025) |url=https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-30-july-2025 |work=[[ការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់សម្របសម្រួលកិច្ចការមនុស្សធម៌|Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |access-date=19 August 2026 |archive-date=1 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251001161913/https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-30-july-2025 |url-status=live }}</ref> អ៊ីស្រាអែល​ផងដែរត្រូវ​បាន​គេ​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍​ប្រឆាំង​នឹង​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន​ក្នុង​កំឡុង​ប្រតិបត្តិការឈ្លានពាន ​និង​ទម្លាក់​គ្រាប់បែក​របស់ខ្លួនលើ​ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា។<ref name="genocide2">* {{cite book |last1=Dumper |first1=Michael |title=Routledge Handbook on Palestine |last2=Badran |first2=Amneh |date=2024 |publisher=Routledge |isbn=9781003031994 |editor-last1=Dumper |editor-first1=Michael |edition=1st |page=2 |chapter=Introduction |doi=10.4324/9781003031994 |quote=In this context we should not overlook the latest turning point in the history of Palestine – the attack by Hamas on 7th October 2023 on Israeli settlements adjacent to Gaza and the subsequent genocidal war that the state of Israel has carried out in the Gaza strip |editor-last2=Badran |editor-first2=Amneh}} * {{cite news |last=Speri |first=Alice |date=20 December 2024 |title=Defining genocide: how a rift over Gaza sparked a crisis among scholars |url=https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/20/genocide-definition-mass-violence-scholars-gaza |access-date=19 August 2026 |work=The Guardian |archive-date=21 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241221004249/https://www.theguardian.com/us-news/2024/dec/20/genocide-definition-mass-violence-scholars-gaza |url-status=live }} * {{cite news |last1=Narea |first1=Nicole |date=25 October 2024 |title=Is Israel committing genocide? Reexamining the question, a year later. |url=https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |archive-url=https://web.archive.org/web/20241026082612/https://www.vox.com/politics/378913/israel-gaza-genocide-icj |archive-date=26 October 2024 |access-date=19 August 2026 |work=Vox }} * {{cite report |url=https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/046/11/pdf/g2404611.pdf |title=Anatomy of a Genocide: Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967, Francesca Albanese |last1=Albanese |first1=Francesca |author-link1=Francesca Albanese |date=25 March 2024 |publisher=[[អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនក្រោមការត្រួតត្រា]] |page=1 |quote=By analysing the patterns of violence and Israeli policies in its onslaught on Gaza, the present report concludes that there are reasonable grounds to believe that the threshold indicating that Israel has committed genocide has been met |archive-date=26 May 2026 |access-date=19 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526222201/https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g24/046/11/pdf/g2404611.pdf |url-status=live }} * {{cite report |url=https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |title='You Feel Like You Are Subhuman': Israel's Genocide Against Palestinians In Gaza |author=Amnesty International |author-link=អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ |year=2024 |page=13 |quote=This report focuses on the Israeli authorities' policies and actions in Gaza as part of the military offensive they launched in the wake of the Hamas-led attacks on 7 October 2023 while situating them within the broader context of Israel's unlawful occupation, and system of apartheid against Palestinians in Gaza, the West Bank, including East Jerusalem, and Israel. It assesses allegations of violations and crimes under international law by Israel in Gaza within the framework of genocide under international law, concluding that there is sufficient evidence to believe that Israel's conduct in Gaza following 7 October 2023 amounts to genocide. |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205121850/https://amnesty.ca/wp-content/uploads/2024/12/Amnesty-International-Gaza-Genocide-Report-December-4-2024.pdf |archive-date=5 December 2024 |url-status=live }} * {{cite book |last1=Traverso |first1=Enzo |author-link=Enzo Traverso |url=https://books.google.com/books?id=7-8PEQAAQBAJ |title=Gaza Faces History |publisher=Other Press |year=2024 |isbn=978-1-63542-555-0 |page=8 |quote=The only normative definition we have, codified at the United Nations Genocide Convention of 1948, accurately describes the current situation in Palestine ... describes exactly what is happening in Gaza today |archive-date=25 August 2025 |access-date=19 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250825133849/https://books.google.com/books?id=7-8PEQAAQBAJ |url-status=live }} * {{cite web |author=<!-- not stated --> |date=12 December 2024 |title=One year of denouncing the genocide of Palestinians in Gaza |url=https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/one-year-of-denouncing-the-genocide-of-palestinians-in-gaza |access-date=19 August 2026 |website=[[សហព័ន្ធអន្តរជាតិដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស|International Federation for Human Rights]] |quote=One year ago, the FIDH International Board, its governing body elected by all its member organisations, recognised, after extensive debate and examination, that Israel was carrying out genocide against the Palestinian people in Gaza |archive-date=20 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250620164755/https://www.fidh.org/en/region/north-africa-middle-east/israel-palestine/one-year-of-denouncing-the-genocide-of-palestinians-in-gaza |url-status=live }} * {{Cite report |url=https://www.btselem.org/sites/default/files/publications/202507_our_genocide_eng.pdf |title=Our Genocide |author=B'Tselem |date=July 2025 |page=86 |quote=The review presented in this report leaves no room for doubt: since October 2023, the Israeli regime has been responsible for carrying out genocide against the Palestinians in the Gaza Strip. Killing tens of thousands of people; causing bodily or mental harm to hundreds of thousands more; destroying homes and civilian infrastructure on a massive scale; starvation, displacement, and denying humanitarian aid — all this is being perpetrated systematically, as part of a coordinated attack aimed at annihilating all facets of life in the Gaza Strip. |archive-date=30 July 2025 |access-date=19 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250730041430/https://www.btselem.org/sites/default/files/publications/202507_our_genocide_eng.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="genocide_int_law_scholars2">{{bulleted list|{{Cite news |last1=Mohyeldin |first1=Ayman |last2=Hamdan |first2=Basel |date=10 December 2024 |url=https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |title=Why Amnesty International and other experts say Israel is committing genocide in Gaza |work=MSNBC |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703062158/https://www.msnbc.com/top-stories/latest/israel-gaza-genocide-netanyahu-rcna183485 |archive-date=3 July 2025 }}|{{Cite journal |last1=De Vogli |first1=Roberto |last2=Montomoli |first2=Jonathan |last3=Abu-Sittah |first3=Ghassan |last4=Pappé |first4=Ilan |date=2025 |title=Break the selective silence on the genocide in Gaza |journal=The Lancet |volume=406 |issue=10504 |doi=10.1016/S0140-6736(25)01541-7 |at=[https://www.thelancet.com/cms/10.1016/S0140-6736(25)01541-7/attachment/e415fdee-02dc-4495-8515-f587976a5bb3/mmc1.pdf Supplementary appendix pp. 3–4] |pmid=40752501 }}|{{cite news |last1=van Laarhoven |first1=Kasper |last2=Peek |first2=Eva |last3=Walters |first3=Derk |date=14 May 2025 |title=(ជាភាសាហុល្លង់) Zeven gerenommeerde wetenschappers vrijwel eensgezind: Israël pleegt in Gaza genocide |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |access-date=19 August 2026 |newspaper=NRC |archive-url=https://web.archive.org/web/20250515114020/https://www.nrc.nl/nieuws/2025/05/14/zeven-gerenommeerde-wetenschappers-vrijwel-eensgezind-israel-pleegt-in-gaza-genocide-a4893293 |archive-date=15 May 2025 }}|{{Cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |date=30 July 2025 |title=Leading genocide scholars see a genocide happening in Gaza |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/30/israel-genocide-gaza-scholars-historians |newspaper=The Washington Post |access-date=19 August 2026 |archive-date=11 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250811163437/https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/30/israel-genocide-gaza-scholars-historians/ |url-status=live }}}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=31 October 2024 |title='It Is Important to Call a Genocide a Genocide', Consider Suspending Israel's Credential as UN Member State, Experts Tell Palestinian Rights Committee |url=https://press.un.org/en/2024/gapal1473.doc.htm |access-date=2026-08-19 |publisher=United Nations |archive-date=5 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241105122046/https://press.un.org/en/2024/gapal1473.doc.htm |url-status=dead |archivedate=5 វិច្ឆិកា 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241105122046/https://press.un.org/en/2024/gapal1473.doc.htm }}</ref> មិនតែប៉ុណ្ណោះ សង្គ្រាមមួយនេះក៏បានបង្កើតជា[[ការលុកលុយរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅវ៉េសប៊ែងកំឡុងសង្គ្រាមហ្កាហ្សា|ជម្លោះប្រដាប់អាវុធខ្នាតតូច]]នៅក្នុងតំបន់វ៉េសប៊ែងផងដែរ។ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងព្យាយាមរក្សាលទ្ធភាពនៃសន្តិភាពនិងអភិរក្សដំណោះស្រាយរដ្ឋពីរបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមហ្កាហ្សា ចក្រភពអង់គ្លេស អូស្ត្រាលី កាណាដា និងបារាំងបានចេញមុខប្រកាសទទួលស្គាល់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននៅចុងឆ្នាំ២០២៥។<ref>{{Cite web |date=2025-09-22 |title=What does recognising a Palestinian state mean? |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgp5z1vvj5o |access-date=2026-08-19 |website=BBC |first=Paul |last=Adams |archive-date=11 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251011070343/https://www.bbc.com/news/articles/cvgp5z1vvj5o |url-status=live }}</ref> ==ភូមិសាស្ត្រ== {{Main|ភូមិសាស្ត្ររដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}} ទីតាំងភូមិសាស្ត្ររបស់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់[[ឡេវ៉ាន]]។ [[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]មានព្រំប្រទល់ជាប់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេនៅភាគខាងលិច ប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅភាគខាងត្បូង និងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងជើង និងកើត។ ចំណែកឯតំបន់វ៉េសប៊ែងវិញមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសហ្សកដានីនៅភាគខាងកើត ហើយនិងប្រទេសអ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងជើង ត្បូង និងលិច។ ដូចនេះ តំបន់​ទាំងពីររបស់​រដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីនមិនមាន​ព្រំដែន​ភូមិសាស្ត្រ​ជាប់ជាមួយ​គ្នា​នោះទេដោយ​វាត្រូវបាន​បំបែក​ដោយទឹកដី​អ៊ីស្រាអែល។ បើរាប់ទឹកដីទាំងពីរបញ្ចូលគ្នា រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននឹងក្លាយជាប្រទេសធំជាងគេទី ១៦៣ នៅលើពិភពលោក។<ref name="auto" /><ref>{{Cite web|url=http://data.un.org/CountryProfile.aspx/_Images/CountryProfile.aspx?crName=State+of+Palestine|title=UNdata &#124; country profile &#124; State of Palestine|website=data.un.org}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/world-population/state-of-palestine-population/|title=State of Palestine Population (2020) – Worldometer|website=www.worldometers.info}}</ref> បច្ចុប្បន្ន ប៉ាឡេស្ទីនកំពុងតែប្រឈមនឹងបញ្ហាបរិស្ថានជាច្រើន ពិសេសនៅតំបន់ហ្កាហ្សាដែលមានបញ្ហាដូចជា៖ [[វាលលំហកម្ម]] កំណើននៃកម្រិតបរិមាណអំបិលនៅក្នុងទឹកសាប ទឹកសម្អុយ ជំងឺក្នុងទឹក គុណភាពដីធ្លាក់ចុះ តំហយ និងកំណើនជាតិពុលក្នុងធនធានទឹកក្រោមដី។ នៅតំបន់វ៉េសប៊ែងក៏ជួបបញ្ហាស្រដៀងៗគ្នានេះដែរ ហើយទោះបីជាប្រភពទឹកសាបមានច្រើនជាងនៅតំបន់ហ្កាហ្សាក្តី ប៉ុន្តែមធ្យោបាយប្រើប្រាស់នូវមានកំណត់នៅឡើយដោយសារតែជម្លោះកំពុងតែកើតមានក្នុងតំបន់។<ref name="al Haq">{{Cite web|url=http://www.alhaq.org/search|title=Search|website=www.alhaq.org|access-date=2022-01-09|archivedate=2022-02-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220223092458/https://www.alhaq.org/search|url-status=dead}}</ref> ===អាកាសធាតុ=== សីតុណ្ហភាពនៅប៉ាឡេស្ទីនមានការប្រែប្រួលខ្លាំង។ អាកាសធាតុនៅតំបន់វ៉េសប៊ែងភាគច្រើនមានលក្ខណៈដូចអាកាសធាតុសមុទ្រមេឌីទែរ៉ានេដោយតំបន់ខ្ពង់រាបរាងត្រជាក់ជាងតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងលិចបន្តិច។ នៅភាគខាងកើត តំបន់មួយផ្នែកនៃវ៉េសប៊ែងត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយ[[វាលលំហជូឌី]] ឯតំបន់ភាគខាងលិចជាប់នឹង[[សមុទ្រដេដស៊ី|សមុទ្រមរណៈ]]ដោយមានលក្ខណៈអាកាសធាតុស្ងួតហែង និងក្តៅ។ ហ្កាហ្សាមាន[[អាកាសធាតុក្តៅពាក់កណ្តាលស្ងួតហែង]] ជាមួយនឹងរដូវរងាកម្រិតស្រាល។<ref name="GS">{{cite web|url=http://www.globalsecurity.org/military/world/palestine/gaza.htm |title=Gaza |publisher=Global Security |access-date=9 មករា 2022}}</ref> និទាឃរដូវកើតមាននៅចន្លោះខែមីនា ដល់ខែមេសា ហើយខែដែលក្តៅបំផុតគឺរវាងខែកក្កដា និងខែសីហាដែលសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ជាមធ្យមគឺ ៣៣°C ។ ខែដែលត្រជាក់បំផុតគឺខែមករាដោយមានសីតុណ្ហភាពជាធម្មតា ៧°C ។ ភ្លៀងគឺកម្រមានធ្លាក់ណាស់ ហើយជាទូទៅភ្លៀងមានធ្លាក់នៅចន្លោះខែវិច្ឆិកា និងខែមីនាជាមួយនឹងអត្រាទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំប្រហែល ១១៦ មម។<ref name="MSN">{{cite web |url=http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx?&wealocations=wc%3a11884&q=Gaza%2c+Gaza+Strip&setunit=C |title=Monthly Averages for Gaza, Gaza Strip |publisher=MSN Weather |access-date=9 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210101355/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx |archive-date=10 កុម្ភៈ 2009 |url-status=dead |archivedate=2009-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090210101355/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx }}</ref> ==រដ្ឋាភិបាល និងនយោបាយ== {{Main|រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីន}} {{multiple image | total_width = 260 | caption_align = center | image1 = Mahmoud Abbas 2024.jpg | caption1 = លោក[[ប្រធានាធិបតីប៉ាឡេស្ទីន|ប្រធានាធិបតី]]<br />[[ម៉ះមូដ អាបាស់]] | image2 = Mohammad Mustafa January 2025.jpg | caption2 = លោក[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីប៉ាឡេស្ទីន|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]]<br />[[ម៉ូហាំម៉ាដ មូស្តាហ្វា]] }} [[File:Ramallah PLC.jpg|thumb|អគារ[[ក្រុមប្រឹក្សានីតិបញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីន]] និងជាទីប្រជុំនៃសភាប៉ាឡេស្ទីន]] [[File:Mausoleo Arafat (Muqata, Ramallah) 02.JPG|thumb|ទីចេតិយលោកយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់ នៅទីស្នាក់កណ្ដាលអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនក្នុងក្រុងរ៉ាំអាឡា]] ប៉ាឡេស្ទីនជា[[ឯកត្តរដ្ឋ]]ប្រកាន់ប្រព័ន្ធនយោបាយ[[ប្រព័ន្ធពាក់កណ្ដាលប្រធានាធិបតី|ពាក់កណ្ដាលប្រធានាធិបតី]]។<ref>{{Cite web |title=Unitary States |url=https://juri-globe.ca/en/allcategories-en-gb/169-category-en-gb/classification-selon-les-elements-de-droit-constitutionnel/formes-d-etat/etats-unitaires |access-date=2026-08-19 |website=juri-globe.ca |archive-date=17 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260417113730/https://juri-globe.ca/en/allcategories-en-gb/169-category-en-gb/classification-selon-les-elements-de-droit-constitutionnel/formes-d-etat/etats-unitaires |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sciencespo.fr/ecole-droit/fr/evenements/the-story-of-the-palestinian-political-system|title=Square Pegs and Round Holes: The Story of the Palestinian Political System|website=École de droit|access-date=19 August 2026|archive-date=1 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240701123044/https://www.sciencespo.fr/ecole-droit/fr/evenements/the-story-of-the-palestinian-political-system/|url-status=live}}</ref> ប្រទេសនេះមានស្ថាប័នដឹកនាំហៅថា [[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] (អ.រ.ប.) ដោយក្នុងនោះមានតួអង្គមេដឹកនាំដូចជា [[ប្រធានាធិបតីប៉ាឡេស្ទីន|ប្រធានាធិបតីនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]]<ref>{{cite web |author=[[រដ្ឋាភិបាលនៃសាធារណរដ្ឋដូមីនីកេន]] |title=Comunicado Conjunto para Establecimiento Relaciones Diplomaticas entre la Republica Dominican y el Estado de Palestina |trans-title=(ជាភាសាអេស្ប៉ាញ អង់គ្លេស និងអារ៉ាប់) Joint Communique on the Establishment of Diplomatic Relations between the Dominican Republic and the State of Palestine |url=http://enlacecongreso.mirex.gov.do/ecc/Lists/Establecimiento%20de%20Relaciones%20Diplomticas/Attachments/70/Palestina.pdf |date=15 July 2009 |publisher=ក្រសួងការបរទេសនៃ[[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកេន]] |access-date=9 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815175157/http://enlacecongreso.mirex.gov.do/ecc/Lists/Establecimiento%20de%20Relaciones%20Diplomticas/Attachments/70/Palestina.pdf |archive-date=15 August 2011 |quote=''Presidente del Estado de Palestina'' [ប្រធានរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន]. |url-status=dead |archivedate=15 សីហា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110815175157/http://enlacecongreso.mirex.gov.do/ecc/Lists/Establecimiento%20de%20Relaciones%20Diplomticas/Attachments/70/Palestina.pdf }}</ref>{{refn|group=ស|name=PLOchair|រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ប្រធានាធិបតីសរុបទាំងពីររូបនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺ លោក[[យ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់]] និងអ្នកស្នងតំណែងបន្តពីរូបលោកគឺ [[ម៉ះមូដ អាបាស់]] ដោយអ្នកទាំងពីរសុទ្ធតែត្រូវបានតែងតាំងជា[[ប្រធានគណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិនៃអង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]]ពីដំបូងមុននឹងក្លាយជាប្រធានាធិបតី។<ref name=A67L28 /><ref name=GiE /> សូមមើល[[ថ្នាក់ដឹកនាំស្ថាប័នប៉ាឡេស្ទីន]]។}} ដែលត្រូវតែងតាំងដោយ[[ក្រុមប្រឹក្សាកណ្ដាលប៉ាឡេស្ទីន]]<ref name="p2008">[http://www.miftah.org/PrinterF.cfm?DocId=18244 PLO Body Elects Abbas 'President of Palestine'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901155712/http://www.miftah.org/PrinterF.cfm?DocId=18244 |date=1 September 2017 }} 25 November 2008. Agence France-Presse (via ''MIFTAH''). ដក់ស្រង់នៅថ្ងៃ 9 January 2022. </ref> [[ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] និង[[គណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិនៃអង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] ដែលអនុវត្តមុខងារក្នុងនាមជារដ្ឋាភិបាលប្រទេស<ref name=A67L28 /><ref name=GiE /><ref name=unescogie>{{cite web |author=គណៈកម្មការប្រតិបត្តិអង្គការ[[យូណេស្កូ]] |title=(អង់គ្លេស) Hundred and Thirty-First Session&nbsp;– Item 9.4 of the Provisional Agenda&nbsp;– Request for the Admission of the State of Palestine to UNESCO as a Member State |page=18, Annex II |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000827/082711eo.pdf |publisher=[[យូណេស្កូ]] |date=12 May 1989 |access-date=9 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728145954/http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000827/082711eo.pdf |archive-date=28 July 2011 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Palestinian National Council (PNC) |access-date=9 មករា 2022 |website=(អង់គ្លេស) European Institute for Research on Mediterranean and Euro-Arab Cooperation |url=http://www.medea.be/en/countries/occupied-palestinian-territories/palestinian-national-council-pnc-l/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806202216/http://www.medea.be/en/countries/occupied-palestinian-territories/palestinian-national-council-pnc-l/ |archive-date=6 August 2011 |url-status=dead |publisher=Medea Institute |archivedate=2011-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806202216/http://www.medea.be/en/countries/occupied-palestinian-territories/palestinian-national-council-pnc-l/ }}</ref> និងរក្សាបណ្តាញទំនាក់ទំនងការបរទេសជាដើម។ អ.រ.ប. ផងដែរគឺគួបផ្សំឡើងដោយគណបក្សនយោបាយជាច្រើន។ ឯកសារ​ស្ថាបនារដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគឺហៅថា​ សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យភាពប៉ាឡេស្ទីន<ref name=declaration1988 /> ហើយមិនគួរភាន់ច្រឡំជាមួយនឹង[[កតិកាសញ្ញាជាតិប៉ាឡេស្ទីន]]របស់ អ.រ.ប. និង[[ច្បាប់ប៉ាឡេស្ទីន|ច្បាប់មូលដ្ឋាន]] របស់ អ.ជ.ប. ឡើយ។ រដ្ឋាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានបែងចែកជាពីរអង្គភាពខុសគ្នាតាមទីតាំងភូមិសាស្ត្រពោលគឺ អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនដឹកនាំដោយក្រុមហ្វាតា មានអំណាចគ្រប់គ្រងមួយផ្នែកលើតំបន់វ៉េសប៊ែង ហើយនិងតំបន់ហ្កាហ្សា ដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រុមហាម៉ាស់។<ref>{{Cite web |title=Who Governs the Palestinians? |url=https://www.cfr.org/backgrounder/who-governs-palestinians |access-date=20 August 2026 |website=Council on Foreign Relations |archive-date=18 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118215632/https://www.cfr.org/backgrounder/who-governs-palestinians |url-status=live }}</ref><ref>Allen, L. 2013. ''The Rise and Fall of Human Rights''. Stanford, CA: Stanford University Press.</ref> [[ហ្វាតា]]គឺជាគណបក្សមួយដែលមិនប្រកាន់យកសាសនាជាគោល ដោយត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងដោយលោកយ៉ាស៊ែរ អារ៉ាហ្វាត់ និងមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយរដ្ឋអំណាចលោកខាងលិច។ នៅម្ខាងទៀតគឺក្រុមហាម៉ាស់ ដែលជាក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធច្រើនផ្ដោតជាមូលដ្ឋានលើ[[ជាតិប៉ាឡេស្ទីននិយម|លទ្ធិជាតិនិយមប៉ាឡេស្ទីន]] និង[[ឥស្លាមសាសនា|មនោគមវិជ្ជាឥស្លាម]]ផ្សេងៗ បណ្ដុះតាមក្រុម[[ភាតរភាពមូស្លីម]]។<ref>{{Cite web |title=Opinion {{!}} Hamas Didn't Attack Israelis Because They Are Jewish {{!}} Common Dreams |url=https://www.commondreams.org/opinion/hamas-attacks-not-antisemitic |access-date=20 August 2026 |website=commondreams.org |archive-date=10 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250110134442/https://www.commondreams.org/opinion/hamas-attacks-not-antisemitic |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=i24NEWS |url=https://www.i24news.tv/en/news/international/187356-181028-hamas-condemns-pittsburgh-synagogue-attack |access-date=20 August 2026 |website=i24news.tv |date=28 October 2018 |archive-date=29 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329091447/https://www.i24news.tv/en/news/international/187356-181028-hamas-condemns-pittsburgh-synagogue-attack |url-status=live }}</ref> ហាម៉ាស់មានទំនាក់ទំនងតានតឹងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក តែមានការគាំទ្រពីអ៊ីរ៉ង់។ [[រណសិរ្សប្រជាជនដើម្បីរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]] គឺជាគណបក្សមួយផ្សេងទៀតដែលមានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងគួរសម ដែលបានស្ថាបនាឡើងដោយលោក[[ចច ហាបាស]]។ លោក[[ម៉ះមូដ អាបាស់]]គឺជាប្រធានាធិបតីនៃប្រទេសប៉ាឡេស្ទីននេះតាំងពីឆ្នាំ២០០៥ មក<ref>{{Cite web |date=23 March 2018 |title=Mahmoud Abbas (President) |url=https://ecfr.eu/special/mapping_palestinian_politics/mahmoud_abbas/ |access-date=20 August 2026 |website=ECFR |archive-date=18 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418195436/https://ecfr.eu/special/mapping_palestinian_politics/mahmoud_abbas/ |url-status=live }}</ref> ខណៈលោក[[ម៉ូហាំម៉ាដ មូស្តាហ្វា]]គឺជានាយករដ្ឋមន្ត្រី។<ref>{{Cite web |title=Palestinian President Abbas appoints Mohammed Mustafa as prime minister |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/3/14/palestinian-authority-president-abbas-appoints-mohammed-mustafa-prime-minister |access-date=20 August 2026 |publisher=Al Jazeera |archive-date=14 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414140907/https://www.aljazeera.com/news/2024/3/14/palestinian-authority-president-abbas-appoints-mohammed-mustafa-prime-minister |url-status=live }}</ref> លោក[[យ៉ាយ៉ា​ ស៊ីនវ៉ា]]ធ្លាប់ជាមេដឹកនាំមុខផ្ដាច់មុខនៃក្រុមហាម៉ាស់នៅហ្កាហ្សាមុនពេលលោកត្រូវគេបានធ្វើឃាតនៅក្នុងឆ្នាំ២០២៤។<ref>{{Cite news |last=Hubbard |first=Ben |date=17 October 2024 |title=Yahya Sinwar, Leader of Hamas, Is Dead |url=https://www.nytimes.com/2024/10/17/world/middleeast/yahya-sinwar-dead.html |access-date=20 August 2026 |work=The New York Times |archive-date=21 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241121155500/https://www.nytimes.com/2024/10/17/world/middleeast/yahya-sinwar-dead.html |url-status=live }}</ref> យោងតាមអង្គការ[[ហ្វ្រីដឹមហោស]] (​​Freedom House) អ.ជ.ប. បានគ្រប់គ្រងប៉ាឡេស្ទីនតាមបែបផ្តាច់ការ ដោយការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិចុងក្រោយបង្អស់បានធ្វើឡើងតាំងពីឆ្នាំ២០០៦ មកម៉្លេះ។<ref name="Freedom House">{{Cite web |title=West Bank: Freedom in the World 2022 Country Report |url=https://freedomhouse.org/country/west-bank/freedom-world/2022 |access-date=20 August 2026 |website=Freedom House|archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703204653/https://freedomhouse.org/country/west-bank/freedom-world/2022 |url-status=live }}</ref> [[ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិប៉ាឡេស្ទីនឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិបន្ទាប់]]ត្រូវបានគេគ្រោងរៀបចំឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០២៦ នេះ។<ref name="d831">{{cite | last1=Rasgon | first1=Adam | last2=Boxerman | first2=Aaron | title=Palestinian Authority Sets Date for First Major Elections in 20 Years | date=2026 | issn=0362-4331 | url=https://www.nytimes.com/2026/07/09/world/middleeast/palestinian-authority-elections-abbas.html | access-date=2026-08-20 | page=}}</ref> {{multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Zones A and B in the occupied palestinian territories.svg |caption1=ផែនទីនៃអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីនដែលបង្ហាញពីទឹកដីបរិពន្ធភូមិរបស់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន (ពណ៌ក្រហម) ([[តំបន់វ៉េសប៊ែងក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងអូស្លូលើកទី២|តំបន់ A និង B]]) |image2=West Bank and Gaza Strip location map.svg |caption2=ផែនទីរដ្ឋបាលប៉ាឡេស្ទីន (ផ្លូវការ) }} ===បំណែងចែករដ្ឋបាល=== {{ផ្នែកទទេ}} ===ទំនាក់ទំនងបរទេស=== [[អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន]]គឺជាអ្នកតំណាងឱ្យរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីននៅថ្នាក់អន្តរជាតិ។ អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីនមានលក្ខណៈជាអ្នកតំណាងរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនគ្រប់រូបភាពនៅក្នុងអង្គការអន្តរជាតិនានាមានដូចជា សមាជិក សហការី ឬអ្នកសង្កេតការណ៍ជាដើម។ ===ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ=== {{Main|ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}} [[File:Palestine recognition only.svg|thumb|upright 1.2| {{Legend|#111B11|រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}}{{Legend|#007f24|បណ្ដាប្រទេសដែលបានទទួលស្គាល់ប៉ាឡេស្ទីន{{refn|group=ស|{{Legend striped|#007f24|#b9b9b9|up=yes|បណ្ដារដ្ឋដែលរដ្ឋាភិបាលពួកគេកំពុងមានបញ្ហាលើការទទួលស្គាល់ប៉ាឡេស្ទីន ([[សាធារណរដ្ឋឆែក]] [[ហុងគ្រី]] និង[[ប៉ាពួនូវែលគីនេ]])}}}}}} {{Legend|#b9b9b9|បណ្ដាប្រទេសដែលមិនទទួលស្គាល់ប៉ាឡេស្ទីន}}]] រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបាន[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋចំនួន ១៥៧ នៅក្នុងចំណោមរដ្ឋសមាជិកសរុប ១៩៣]] របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១២ ប៉ាឡេស្ទីនមានឋានៈជា[[អង្គសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ|រដ្ឋសង្កេតការណ៍អចិន្ត្រៃយ៍ក្រៅសមាជិក]]នៅក្នុងអង្គការសហប្រជាជាតិ។<ref name="Charbonneau">{{cite web|first1=Louis |last1=Charbonneau |title=Palestinians win implicit U.N. recognition of sovereign state |date=29 November 2012 |access-date=1 មករា 2022 |website=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-palestinians-statehood-idUSBRE8AR0EG20121129 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140605091657/https://www.reuters.com/article/2012/11/29/us-palestinians-statehood-idUSBRE8AR0EG20121129 |archive-date=5 មិថុនា 2014 |url-status=live |publisher=Thomson Reuters }}</ref><ref name="Lederer">{{cite web |first1=Edith M |last1=Lederer |title=Live Stream: Palestine asks United Nations for a 'birth certificate' ahead of vote |date=30 November 2012 |access-date=1 មករា 2022 |website=www.3news.com |url=http://www.3news.co.nz/LIVE-STREAM-Palestine-asks-United-Nations-for-a-birth-certificate-ahead-of-vote/tabid/417/articleID/278702/Default.aspx#ixzz345WDjipj |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116091340/http://www.3news.co.nz/LIVE-STREAM-Palestine-asks-United-Nations-for-a-birth-certificate-ahead-of-vote/tabid/417/articleID/278702/Default.aspx#ixzz345WDjipj |archive-date=16 មករា 2013 |url-status=dead |publisher=MediaWorks TV |location=New Zealand |archivedate=16 មករា 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116091340/http://www.3news.co.nz/LIVE-STREAM-Palestine-asks-United-Nations-for-a-birth-certificate-ahead-of-vote/tabid/417/articleID/278702/Default.aspx#ixzz345WDjipj }}</ref> នៅថ្ងៃទី២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១២ ក្នុងលទ្ធផលបោះឆ្នោត ១៣៨–៩ (ដោយមានរដ្ឋអនុបវាទចំនួន ៤១ និងរដ្ឋអវត្តមានចំនួនប្រាំ)<ref name=GA11317>{{cite web|title=United Nations Sixty-seventh General Assembly: General Assembly Plenary, 44th & 45th Meetings (PM & Night). GA/11317: General Assembly Votes Overwhelmingly to Accord Palestine 'Non-Member Observer State' Status in United Nations |date=29 November 2012 |access-date=7 មករា 2022 |website=un.org |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2012/ga11317.doc.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20121130083931/http://www.un.org/News/Press/docs//2012/ga11317.doc.htm |archive-date=30 វិច្ឆិកា 2012 |url-status=live |publisher=អង្គការសហប្រជាជាតិ }}</ref> មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុម័តដំណោះស្រាយលេខ ៦៧/១៩ ដោយតម្លើងស្ថានការណ៍ប៉ាឡេស្ទីនពី "អង្គសង្កេតការណ៍" មក "រដ្ឋសង្កេតការណ៍-មិនមែនសមាជិក" នៅក្នុងប្រព័ន្ធអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលនេះត្រូវបានខ្លះចាត់ទុកថាជាការទទួលស្គាល់នូវអធិបតេយ្យភាពរបស់អង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន។<ref name=Charbonneau /><ref name="Lederer" /><ref>{{cite news|title=General Assembly grants Palestine non-member observer State status at UN |url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=43640&Cr=palestin&Cr1=#.ULx5U4agTeo |publisher=United Nations News Centre |date=29 November 2012 |access-date=7 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130102181348/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=43640&Cr=palestin&Cr1= |archive-date=2 មករា 2013 |url-status=live }}</ref><ref name=A67L28>{{UN document |docid=A/67/L.28 |body=A |type=A |session=67 |document_number=37 |title=Question of Palestine |date=26 November 2012 |accessdate=7 មករា 2022}} and {{UN document |docid=A/RES/67/19 |body=A |type=R |session=67 |resolution_number=67/19 |title=Status of Palestine in the United Nations |date=29 November 2012 |accessdate=7 មករា 2022}}</ref><ref name=AljazeeraNmChng /> អង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុញ្ញាតឱ្យប៉ាឡេស្ទីនដាក់ងារការិយាល័យតំណាងរបស់ខ្លួនប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិជា "បេសកកម្មអ្នកសង្កេតការណ៍អចិន្ត្រៃយ៍នៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ"<ref name="un.int">{{Cite web|url=http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131073609/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/|url-status=dead|title=Website of the State of Palestine's Permanent Observer Mission to the United Nations|archive-date=31 មករា 2013|access-date=2022-01-01|archivedate=2013-01-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130131073609/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/}}</ref> ហើយប៉ាឡេស្ទីនបានណែនាំអ្នកការទូតរបស់ខ្លួនឱ្យធ្វើជាតំណាងផ្លូវការនៃ "រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន" ដោយលែងតំណាងឱ្យអាជ្ញាធរជាតិប៉ាឡេស្ទីនទៀតឡើយ។<ref name=AljazeeraNmChng /> នៅថ្ងៃទី១៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១២ ប្រធានពិធីសាររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិលោកយេអូឆេអូល យូនបានប្រកាសថា "ឈ្មោះរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនដែលបានកំណត់នឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ដោយលេខាធិការដ្ឋាននៅក្នុងឯកសារផ្លូវការរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិទាំងអស់"។<ref name=Gharib>{{cite news|url=http://www.thedailybeast.com/articles/2012/12/20/u-n-adds-new-name-state-of-palestine.html|title=U.N. Adds New Name: "State of Palestine"|last=Gharib|first=Ali|date=20 December 2012|access-date=7 មករា 2022|website=The Daily Beast|archive-url=https://web.archive.org/web/20121221170726/http://www.thedailybeast.com/articles/2012/12/20/u-n-adds-new-name-state-of-palestine.html|archive-date=21 ធ្នូ 2012|url-status=live}}</ref> គិតត្រឹមថ្ងៃទី​២៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ រដ្ឋសមាជិកចំនួន ១៥៧ (៨១.៣%) នៃរដ្ឋសមាជិកសរុប ១៩៣ នៃអង្គការសហប្រជាជាតិបានទទួលស្គាល់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនជាផ្លូវការ។<ref name=A67L28 /> ប្រទេសមួយចំនួនមិនបានទទួលស្គាល់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមែនប៉ុន្តែពួកគេបានទទួលស្គាល់ អ.រ.ប. ជា "តំណាងនៃប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន"។ គណៈកម្មាធិការប្រតិបត្តិរបស់ អ.រ.ប. ត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដោយក្រុមប្រឹក្សាជាតិប៉ាឡេស្ទីនដើម្បីបំពេញមុខងារជារដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។<ref name=GiE>{{Cite book|title=Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949–1993|first1=Yezid|last1=Sayigh|edition=illustrated|publisher=Oxford University Press|page=624|isbn=978-0-19-829643-0}} </ref> នៅថ្ងៃទី២ ខែមេសា ឆ្នាំ​២០២៤​ លោក[[រីយ៉ាដ ម៉ាន់សួរ]] អគ្គរដ្ឋទូតប៉ាឡេស្ទីនប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ បានស្នើក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខឱ្យពិចារណាឡើងវិញចំពោះពាក្យសុំចូលជាសមាជិកពេញសិទ្ធិរបស់ប៉ាឡេស្ទីន។ គិតត្រឹមខែមេសានៃឆ្នាំដដែរ រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខចំនួនប្រាំពីរបានទទួលស្គាល់ប៉ាឡេស្ទីន លើកលែងតែសហរដ្ឋអាមេរិកមួយប៉ុណ្ណោះដែលបានបង្ហាញពីទស្សនៈប្រឆាំងនឹងសំណើស្នើដោយប៉ាឡេស្ទីននោះ ហើយមិនតែប៉ុណ្ណោះ ដោយផ្អែកលើច្បាប់អាមេរិក សាមីខ្លួននឹងកាត់ផ្ដាច់ជំនួយមូលនិធិទៅ អសប ក្នុងករណីដែលប៉ាឡេស្ទីនបានទទួលការទទួលស្គាល់ពេញ់លេញដោយមិនមានកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ាឡេស្ទីន–អ៊ីស្រាអែលចុះជាមុន។<ref>{{Cite web |date=4 April 2024 |title=Palestinians want April vote on UN membership despite US saying peace with Israel must come first |url=https://apnews.com/article/un-membership-palestine-us-security-council-vote-9a62d1050ccdbe92361e6411530d4e28 |access-date=26 August 2026 |work=Associated Press News |archive-date=15 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240415123201/https://apnews.com/article/un-membership-palestine-us-security-council-vote-9a62d1050ccdbe92361e6411530d4e28 |url-status=live }}</ref> នៅថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា សហរដ្ឋអាមេរិកបានបោះឆ្នោតវេតូប្រឆាំងសេចក្តីសម្រេច អសប ដែលមានចេតនាទទួលស្គាល់ប៉ាឡេស្ទីនជាសមាជិកពេញសិទ្ធិរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ទោះបីជាសេចក្ដីសម្រេចនោះមានការគាំទ្រទូលំទូលាយក្ដី។<ref>{{Cite web |date=18 April 2024 |title=US vetoes widely supported resolution backing full UN membership for Palestine |url=https://apnews.com/article/un-vote-palestinian-membership-us-veto-8d8ad60d8576b5ab9e70d2f8bf7e2881 |access-date=26 August 2026 |work=Associated Press News |archive-date=18 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518115158/https://apnews.com/article/un-vote-palestinian-membership-us-veto-8d8ad60d8576b5ab9e70d2f8bf7e2881 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=PA says US veto of Palestinian UN membership 'unfair, unethical' |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/4/19/israels-war-on-gaza-live-us-veto-at-un-unfair-unethical-pa-president |access-date=26 August 2026 |publisher=Al Jazeera |archive-date=8 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260208075143/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/4/19/israels-war-on-gaza-live-us-veto-at-un-unfair-unethical-pa-president |url-status=live }}</ref> សេចក្ដីសម្រេចមួយរបស់មហាសន្និបាត អសប ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤ បានចូលជាធរមានក្នុងកំឡុងមហាសន្និបាតប្រចាំឆ្នាំ។ សេចក្តីសម្រេចនោះបានទទួលស្គាល់សិទ្ធិរបស់ប៉ាឡេស្ទីនក្នុងការក្លាយជារដ្ឋសមាជិកពេញលេញ ហើយថែមទាំងបានផ្តល់សិទ្ធិដល់ប៉ាឡេស្ទីនក្នុងការដាក់សំណើ និងធ្វើវិសោធនកម្មនានា ក៏ដូចជាអនុញ្ញាតឱ្យប៉ាឡេស្ទីនមានអាសនៈដូចរដ្ឋជាសមាជិកដទៃផងដែរនៅក្នុងមហាសន្និបាតបន្ទាប់ៗ។<ref>{{Cite news|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/09/11/palestinians-take-new-seat-at-un-general-assembly_6725549_4.html|title=Palestinians take new seat at UN General Assembly|date=11 September 2024|via=Le Monde|archive-date=3 July 2025|access-date=26 August 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250703054657/https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/09/11/palestinians-take-new-seat-at-un-general-assembly_6725549_4.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/2024-09-11/ty-article/.premium/palestinians-take-unprecedented-seat-at-un-general-assembly/00000191-e0d0-d084-a5db-ebd6ee470000 |title='A Historic Moment for Us': Palestinians Take Unprecedented Seat at UN General Assembly - Palestinians - Haaretz.com |last1=Fink |first1=Rachel |access-date=26 August 2026 |archive-date=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912152148/https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/2024-09-11/ty-article/.premium/palestinians-take-unprecedented-seat-at-un-general-assembly/00000191-e0d0-d084-a5db-ebd6ee470000 |url-status=live }}</ref> ===ច្បាប់ និងសន្តិសុខ=== {{Main|សេវាសន្តិសុខប៉ាឡេស្ទីន}} រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមានកងកម្លាំងសន្តិសុខមួយចំនួនរួមមាន [[កងកម្លាំងនគរបាលស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីន|កងកម្លាំងនគរបាលស៊ីវិល]] [[កងកម្លាំងសន្តិសុខជាតិប៉ាឡេស្ទីន|កងកម្លាំងសន្តិសុខជាតិ]] និងសេវាស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ជាដើម ដែលស្ថាប័នទាំងនេះសុទ្ធតែមានមុខងាររក្សាសន្តិសុខ និងការពារប្រជាពលរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន និងរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនជារួម។ ==សេដ្ឋកិច្ច== {{Main|សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}} ===ទេសចរណ៍=== ទេសចរណ៍នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​​រដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​​គឺ​ចង់សម្តៅទៅ​លើ​ទេសចរណ៍​នៅ​ក្រុង[[យេរូសាឡឹម​ខាង​កើត]] តំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] និង[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សា]]។ នៅឆ្នាំ២០១០ មនុស្សចំនួន ៤.៦ លាននាក់បានដើរលេងកម្សាន្តលើទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន បើទៅធៀបនឹង ២.៦ លាននាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩។ ក្នុងនោះ មនុស្សចំនួន ២.២ លាននាក់ជាភ្ញៀវទេសចរបរទេស ខណៈដែល ២.៧ លាននាក់ជាភ្ញៀវក្នុងស្រុក។<ref name="PCBS">{{cite news|url=http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=423693|title=PCBS: Marked increase in West Bank tourism in 2010|date=26 September 2011|work=M'aan|access-date=12 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20130618070556/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=423693|archive-date=18 មិថុនា 2013|url-status=dead}}</ref> អ្នកទេសចរភាគច្រើនបានមកកម្សាន្តត្រឹមតែពីរបីម៉ោងប៉ុណ្ណោះ ឬជាផ្នែកនៃដំណើរកម្សាន្តរយៈពេលមួយថ្ងៃ។ ក្នុងត្រីមាសចុងក្រោយនៃឆ្នាំ២០១២ ភ្ញៀវជាង ១៥០,០០០ នាក់បានស្នាក់នៅតាមសណ្ឋាគារនៅតំបន់វ៉េសប៊ែង។ ប្រហែល ៤០% នៃភ្ញៀវទេសចរទាំងអស់ជាជនជាតិអឺរ៉ុប និង ៩% មកពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទសកាណាដា។<ref>{{cite web |author1=Imtiaz Muqbil |author2=Sana Muqbil |url=http://www.travel-impact-newswire.com/2013/03/europeans-dominate-visitor-arrivals-to-palestine-in-2012/#story3 |title=Europeans Dominate Visitor Arrivals to Palestine in 2012 |publisher=Travel-impact-newswire.com |date=11 March 2013 |access-date=12 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160829174016/https://www.travel-impact-newswire.com/2013/03/europeans-dominate-visitor-arrivals-to-palestine-in-2012/#story3 |archive-date=29 សីហា 2016 |url-status=dead |archivedate=29 សីហា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160829174016/https://www.travel-impact-newswire.com/2013/03/europeans-dominate-visitor-arrivals-to-palestine-in-2012/#story3 }}</ref><ref name=":0">Israel and the Palestinian Territories. p. 254. Lonely Planet Publications. 2012</ref> នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣ រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងទេសចរណ៍របស់អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនគឺលោកស្រី រូឡា ម៉ាអៃយ៉ា បានថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកស្រីមានគោលបំណងលើកទឹកចិត្តនិងជម្រុញឱ្យមានដំណើរទស្សនកិច្ចអន្តរជាតិមកកាន់ប្រទេសប៉ាឡេស្ទីន ប៉ុន្តែការកាន់កាប់នេះគឺជាកត្តាចម្បងដែលរារាំងវិស័យទេសចរណ៍មិនឱ្យក្លាយជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់ប៉ាឡេស្ទីន។<ref>{{cite web|url=http://english.wafa.ps/page.aspx?id=xZ3bnwa21530556366axZ3bnw|title=Tourism in Palestine an Act of Solidarity, says Minister of Tourism|access-date=12 មករា 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812211609/http://english.wafa.ps/page.aspx?id=xZ3bnwa21530556366axZ3bnw|archive-date=12 សីហា 2017|url-status=live}}</ref> នៅប៉ាឡេស្ទីនគឺមិនមានលក្ខខណ្ឌទិដ្ឋាការដាក់លើជនបរទេសក្រៅពីលក្ខខណ្ឌដែលកំណត់ដោយគោលនយោបាយទិដ្ឋាការរបស់អ៊ីស្រាអែលទេ។ មធ្យោបាយចូលទៅកាន់ក្រុងយេរូសាឡឹម វ៉េសប៊ែង និងហ្កាហ្សាត្រូវបានស្ថិតនៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលទាំងស្រុង។ ការចូលទៅកាន់ទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីនគឺតម្រូវឱ្យតែមានលិខិតឆ្លងដែនអន្តរជាតិដែលមានសុពលភាពប៉ុណ្ណោះ។<ref>{{cite web |url=http://jerusalem.usconsulate.gov/border-crossings.html |title=Entering and Exiting Jerusalem, The west Bank, and Gaza |access-date=12 មករា 2022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140318053118/http://jerusalem.usconsulate.gov/border-crossings.html |archive-date=18 មីនា 2014 |archivedate=2014-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318053118/http://jerusalem.usconsulate.gov/border-crossings.html }}</ref> ===គមនាគមន៍=== {{Main|គមនាគមន៍នៅរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}} [[ការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីន]] (PCBS) និង[[ក្រសួងទូរគមនាគមន៍ និងព័ត៌មានវិទ្យា]] បានថ្លែងថា ប៉ាឡេស្ទីនមានអតិថិជនទូរស័ព្ទចល័តចំនួន ៤.២ លាននាក់បើប្រៀបធៀបទៅនឹងចំនួន ២.៦ លាននាក់នៅចុងឆ្នាំ២០១០ ខណៈដែលចំនួនអតិថិជន ADSL នៅប៉ាឡេស្ទីនបានកើនឡើងដល់ប្រហែល ៣៦៣ ពាន់នាក់នៅចុងឆ្នាំ២០១៩ បើធៀបនឹង ១១៩ ពាន់នាក់ក្នុងរយៈពេលជាមួយគ្នា។ ៩៧% នៃគ្រួសារប៉ាឡេស្ទីនទាំងអស់យ៉ាងហោចណាស់មានទូរសព្ទចល័តមួយ ខណៈពេលដែលទូរសព្ទដៃយ៉ាងតិចណាស់មួយត្រូវបានកាន់ដោយ ៨៦% នៃគ្រួសារទាំងនោះ (៩១% នៅវ៉េសប៊ែង និង ៧៨% នៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា)។ ប្រហែល ៨០% នៃគ្រួសារប៉ាឡេស្ទីនមានបណ្តាញអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេ ហើយប្រហែលមួយភាគបីមានកុំព្យូទ័រ។<ref>{{cite news |title=4.2 million cellular mobile subscriptions in Palestine, says Bureau of Statistics|url=http://english.wafa.ps/page.aspx?id=oPyqzLa117117013662aoPyqzL|publisher=WAFA|date=17 May 2020|access-date=12 មករា 2022}}</ref> នៅថ្ងៃទី១២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២០ ធនាគារពិភពលោកបានអនុម័តផ្តល់ជំនួយថវិកាចំនួន ១៥ លានដុល្លារសម្រាប់គម្រោងបច្ចេកវិទ្យាសម្រាប់យុវជន និងការងារ (TechStart) ក្នុងគោលបំណងជួយដល់វិស័យព័ត៌មានវិទ្យានៅប៉ាឡេស្ទីន បង្កើនសមត្ថភាពរបស់ក្រុមហ៊ុន និងបង្កើតការងារដែលមានគុណភាពខ្ពស់បន្ថែមទៀត។ លោកខានថាន សាំនការដែលជានាយកធនាគារពិភពលោកប្រចាំតំបន់វ៉េសប៊ែង និងហ្កាហ្សា បាននិយាយថា "វិស័យព័ត៌មានវិទ្យាមានសក្តានុពលក្នុងការចូលរួមចំណែកយ៉ាងរឹងមាំដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ វាអាចផ្តល់ឱកាសថ្មីដល់យុវជនប៉ាឡេស្ទីន ដែលស្មើនឹង ៣០% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប និងកំពុងទទួលរងពីភាពអត់ការងារធ្វើធ្ងន់ធ្ងរ"។<ref>{{cite news |title=(អង់គ្លេស) US$15 Million Investment in Information Technology to Boost High-Skilled Jobs for Palestinian Youth|url=http://english.wafa.ps/page.aspx?id=BTuQq8a117427285140aBTuQq8|publisher=WAFA|date=15 June 2020|access-date=12 មករា 2022}}</ref> ===សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ=== [[អាជ្ញាធររូបិយវត្ថុប៉ាឡេស្ទីន]]បានចេញសេចក្តីណែនាំសម្រាប់ប្រតិបត្តិការ និងការផ្តល់សេវាទូទាត់តាមអេឡិចត្រូនិក រួមទាំងកាបូបអេឡិចត្រូនិក និងកាតបង់ប្រាក់ជាមុន។<ref>{{cite news|title=Palestine Monetary Authority: Starting to Provide Electronic Payment Services in Palestine|url=http://english.pnn.ps/2020/05/05/palestine-monetary-authority-starting-to-provide-electronic-payment-services-in-palestine/|publisher=PNN|date=May 2020|access-date=13 មករា 2022|archive-date=2022-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202212008/http://english.pnn.ps/2020/05/05/palestine-monetary-authority-starting-to-provide-electronic-payment-services-in-palestine/|url-status=dead}}</ref> ===ដំណឹកជញ្ជូន=== {{Main|ដំណឹកជញ្ជូននៅរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}} ===ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងអនាម័យ=== ជាទូទៅ ទឹកនៅតំបន់ហ្កាហ្សាគឺមានគុណភាពអន់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងវ៉េសប៊ែង។ ប្រហែលមួយភាគបីទៅពាក់កណ្តាលនៃទឹកដែលបានចែកចាយនៅក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានបាត់បង់នៅក្នុងបណ្តាញចែកចាយទឹក។ ការបិទផ្លូវដំណើរដ៏យូរអង្វែងនៅដែនជ្រោយហ្កាហ្សា បូករួមជាមួយនឹង[[សង្រ្គាមហ្កាហ្សា]] បានបង្កឱ្យមានការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងតំបន់មួយនេះ។<ref name="UN Gaza">{{cite web | last = United Nations | author-link = United Nations | title = Gaza water crisis prompts UN call for immediate opening of crossings | date = 3 September 2009 |url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=31927 | access-date = 13 មករា 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100608054238/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=31927 | archive-date = 8 មិថុនា 2010 | url-status=live | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|url = http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/WESTBANKGAZAEXTN/0,,contentMDK:22026701~menuPK:294370~pagePK:2865066~piPK:2865079~theSitePK:294365,00.html|title = Gaza Strip Water and Sanitation Situation|date = 2009|publisher = Worldbank|archive-url = https://web.archive.org/web/20180222212143/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/WESTBANKGAZAEXTN/0,,contentMDK:22026701~menuPK:294370~pagePK:2865066~piPK:2865079~theSitePK:294365,00.html|archive-date = 22 កុម្ភៈ 2018|url-status = dead|df = dmy-all|access-date = 2022-01-13|archivedate = 2018-02-22|archiveurl = https://web.archive.org/web/20180222212143/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/WESTBANKGAZAEXTN/0,,contentMDK:22026701~menuPK:294370~pagePK:2865066~piPK:2865079~theSitePK:294365,00.html}}</ref> ទាក់ទងនឹងទឹកសំណល់ រោងចក្រប្រព្រឹត្តិកម្មដែលមានស្រាប់មិនមានសមត្ថភាពចម្រាញ់ទឹកសំណល់ដែលបានផលិតទាំងអស់នោះឡើយ ដែលជាហេតុបណ្តាលឱ្យមានការបំពុលទឹកធ្ងន់ធ្ងរ។<ref>{{cite journal|title = Urban Wastewater Treatment and Reclamation for Agricultural Irrigation: The situation in Morocco and Palestine|date = 2005|doi=10.1007/s10669-005-0998-x|volume=24|issue = 4|pages=227–236 | last1 = Fatta | first1 = D. |journal=The Environmentalist|s2cid = 85346288}}</ref> ការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យនេះគឺពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើហិរញ្ញប្បទានពីខាងក្រៅ។<ref>{{cite web|url= http://www.boell.de/sites/default/files/assets/boell.de/images/download_de/internationalepolitik/GIP11_Palestine_Karen_Assaf.pdf|title = Water as a human right: The understanding of water in Palestine|date = 2004|website = Boell.de|last = Assaf|first = Karen|archive-url= https://web.archive.org/web/20150923222949/http://www.boell.de/sites/default/files/assets/boell.de/images/download_de/internationalepolitik/GIP11_Palestine_Karen_Assaf.pdf|archive-date = 23 កញ្ញា 2015|url-status=live|df = dmy-all}}</ref> ==ប្រជាសាស្ត្រ== {{Main|ប្រជាសាស្ត្រនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}} {|class="wikitable" style="float: right; margin-left: 10px" ! colspan="4" style="text-align:center; background:#cfb;"|ចំនួនប្រជាជន{{UN Population|ref}} |- ! style="background:#cfb;"|ឆ្នាំ ! style="background:#cfb;"|គិតជាលាន |- |style="text-align:left;"|១៩៥០ ||style="text-align:right;"|០.៩ |- |style="text-align:left;"|២០០០ ||style="text-align:right;"|៣.២ |- |style="text-align:left;"|២០១៨ ||style="text-align:right;"|៤.៩ |} យោងតាមការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីនបានឱ្យដឹងថា រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមានប្រជាជនចំនួន ៤,៤២០,៥៤៩ នាក់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣។<ref name="census">{{cite web | url=http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population | title=ការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីន | publisher=រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន | access-date=10 មករា 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150610214618/http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population | archive-date=10 មិថុនា 2015 | url-status=dead | df=dmy-all | archivedate=2015-06-10 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150610214618/http://www.pcbs.gov.ps/site/881/default.aspx#Population }}</ref> នៅក្នុងទឹកដីប្រមាណ ៦,០២០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដង់ស៊ីតេប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនមានប្រហែល ៨២៧ នាក់ក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ។<ref name="auto1" /> ===សុខភាព=== {{Main|វិស័យសុខាភិបាលនៃរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}} យោងតាមក្រសួងសុខាភិបាលប៉ាឡេស្ទីនបានឱ្យដឹងថា គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៧ រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនមានមជ្ឈមណ្ឌលថែទាំសុខភាពបឋមចំនួន ៧៤៣ (៥៨៣ នៅវ៉េសប៊ែង និង ១៦០ នៅហ្កាហ្សា) និងមន្ទីរពេទ្យចំនួន ៨១ (៥១ នៅវ៉េសប៊ែង និង ៣០ នៅហ្កាហ្សា)។<ref>{{cite web|url= https://www.pniph.org/en/about/overview-of-public-health-in-palestine|title= Overview of Public Health in Palestine|date= 2018|publisher= Palestinian National Institute of Public Health|access-date= 11 មករា 2022|archivedate= 2020-08-12|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200812000103/https://pniph.org/en/about/overview-of-public-health-in-palestine|url-status= dead}}</ref> ក្នុងប្រតិបត្តិការក្រោមការឧបត្ថម្ភពី[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]] (WHO)<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/health-cluster/about/en/|title=WHO &#124; About Us|website=WHO}}</ref> ក្រុមការងារសុខាភិបាលនៅលើទឹកដីកាន់កាប់ប៉ាឡេស្ទីន (oPt) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៩ និងតំណាងឱ្យភាពជាដៃគូរបស់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិជាង ៧០ និងទីភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលបានផ្តល់ក្របខ័ណ្ឌសម្រាប់បុគ្គលិកសុខភាពដែលចូលរួមក្នុងកិច្ចការមនុស្សធម៌នៅ oPt។ ក្រុមសុខាភិបាលទាំងនោះត្រូវមានក្រសួងសុខាភិបាលជាសហប្រធានដើម្បីធានាឱ្យអ្វីៗស្របទៅនឹងគោលនយោបាយ និងផែនការជាតិ។<ref>{{Cite web|url=http://healthclusteropt.org/pages/1/what-is-health-cluster|title=Health Cluster OPT|website=healthclusteropt.org}}</ref> ===ការអប់រំ=== {{Main|វិស័យអប់រំនៅរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន}} អត្រាអក្ខរកម្មរបស់ប៉ាឡេស្ទីនគឺ ៩៦.៣% បើយោងតាមរបាយការណ៍ពីឆ្នាំ២០១៤ របស់កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលនេះជាអត្រាដ៏ខ្ពស់តាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ។ ប៉ាឡេស្ទីនមាអសទិសភាពខាងអក្ខរកម្មតាមភេទដោយក្នុងនោះស្ត្រីដែលមានអាយុលើសពី ១៥ ឆ្នាំប្រមាណ ៥.៩% ត្រូវបានចាត់ទុកថាមិនចេះអក្សរបើប្រៀបធៀបទៅនឹងបុរស ១.៦%។<ref name="undp_palestine_education_2014">{{cite web|title=Education (2014)|url=http://www.ps.undp.org/content/dam/papp/docs/Publications/UNDP-papp-research-PHDR2015Education.pdf|website=United Nations Development Programme|publisher=United Nations|access-date=30 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311023628/http://www.ps.undp.org/content/dam/papp/docs/Publications/UNDP-papp-research-PHDR2015Education.pdf|archive-date=11 March 2017|url-status=dead|archivedate=11 មីនា 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170311023628/http://www.ps.undp.org/content/dam/papp/docs/Publications/UNDP-papp-research-PHDR2015Education.pdf}}</ref> អនក្ខរភាពក្នុងចំណោមស្ត្រីបានធ្លាក់ចុះពី ២០.៣% នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧ មកតិចជាង ៦% នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤។<ref name="undp_palestine_education_2014" /> ===សាសនា=== ៩៣% នៃប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនសរុបគឺជាឥស្លាមសាសនិក<ref>{{cite web|title=Are all Palestinians Muslim?|url=http://imeu.net/news/article0042.shtml|work=[[Institute for Middle East Understanding]]|access-date=11 មករា 2022|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413142345/http://imeu.net/news/article0042.shtml|archive-date=13 មេសា 2014|archivedate=2014-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413142345/http://imeu.net/news/article0042.shtml}}</ref>ដែលពួកគេភាគច្រើនជាអ្នកកាន់និកាយស៊ុននីឥស្លាម<ref>Lybarger, 2007, p. 114.</ref> ហើយបូករួមទាំងមានមនុស្សភាគតិចមួយចំនួនទៀតដែលកាន់និកាយ[[អាម៉ាឌីស]]<ref>{{cite web |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/137789#.U1vh-_ldUdk | title=PA's Moderate Muslims Face Threats | date=31 May 2010 | access-date=11 មករា 2022 | publisher=Israel National News | archive-url=https://web.archive.org/web/20140426235429/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/137789#.U1vh-_ldUdk | archive-date=26 មេសា 2014 | url-status=live | df=dmy-all }}</ref> និងក្នុងនោះផងដែរមាន ១៥% ជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមគ្មាននិកាយ។<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=Religious Identity Among Muslims |date=9 August 2012 |publisher=Pewforum.org |access-date=11 មករា 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161226113158/http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |archive-date=26 ធ្នូ 2016 |url-status=live }}</ref> គ្រិស្តសាសនិកប៉ាឡេស្ទីនតំណាងឱ្យក្រុមសាសនា ៦% ហើយបន្ទាប់មកមានសហគមន៍សាសនាតូចៗជាច្រើន រួមទាំង[[ឌ្រុស]] និង[[សាមារីតង់]]ជាដើម។<ref name="Salome2010">{{cite book|author=Louis J. Salome|title=Violence, Veils and Bloodlines: Reporting from War Zones|url=https://books.google.com/books?id=ymUfFZ_eHLwC&pg=PA77|year=2010|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-5584-3|pages=77–}}</ref> ==វប្បធម៌== {{Main|វប្បធម៌ប៉ាឡេស្ទីន}} ==មើលផងដែរ== *[[អ៊ីស្រាអែល]] *[[ទង់ជាតិប៉ាឡេស្ទីន]] *[[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)]] ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} ==ឯកសារយោង== ===អាគតដ្ឋាន=== {{reflist|30em}} ===គន្ថនិទ្ទេស=== {{refbegin|30em}} * {{cite book |title=The SAGE Handbook of Conflict Resolution |author1=Bercovitch, Jacob |author2=Zartman, I. William |editor1=Bercovitch, Jacob |editor2=Kremenyuk, Victor |editor3=Zartman, I. William |edition=illustrated |publisher=SAGE Publications |year=2008 |isbn=978-1-4129-2192-3}} * {{Cite book |title=The Reality of International Law: Essays in Honour of Ian Brownlie |author1=Brownlie, Ian |author2=Goodwin-Gill, Guy S. |author3=Talmon, Stefan |author4= Jennings, Robert |edition=illustrated, reprint |publisher=Oxford University Press |year=1999|url=https://books.google.com/books?id=FcO3hLQbGXwC |isbn=978-0-19-826837-6 }} * Gerson, Allan (1978). ''Israel, the West Bank and International Law''. London: Frank Cass. {{ISBN|978-0-7146-3091-5}} * {{Cite book |last=Grant |first=Thomas D. |title=The Recognition of States: Law and Practice in Debate and Evolution |url={{Google books |id=GAQ8vIJE8_QC |plainurl=yes }} |year=1999 |isbn=978-0-275-96350-7}} * {{Cite book |title=Sourcebook on Public International Law |url=https://archive.org/details/sourcebookonpubl0000timh |first1=Tim |last1=Hillier |edition=illustrated |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=978-1-85941-050-9 }} * {{Cite book |title=The Palestine Yearbook of International Law 1989 |first1=Anis F. |last1=Kassim |edition=illustrated |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |year=1997 |isbn=978-90-411-0342-0 }} [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&pg=PA49#v=onepage&f=false p.&nbsp;49] [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&pg=PA279#v=onepage&q&f=false p.&nbsp;279] [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&pg=PA291#v=onepage&q&f=false p.&nbsp;291] [https://books.google.com/books?id=LoRru2_pAkQC&pg=PA294#v=onepage&q&f=false p.&nbsp;294] * {{Cite book |title=Society and Settlement: Jewish Land of Israel in the Twentieth Century |last=Kellerman |first=Aharo n|location=Albany, New York |isbn=978-0-7914-1295-4 |url={{Google books |id=XI6uIZJQnU8C |plainurl=yes }} |page=352 |year=1993 }} * {{cite book |url={{Google books |id=NYszJtC66FAC |page=161 |plainurl=yes }} |title=Middle East Review |author=Kogan Page |edition=27th, illustrated |year=2004 |isbn=978-0-7494-4066-4 |publisher=Kogan Page }} * {{cite book |title=International Assistance to the Palestinians After Oslo: Political Guilt, Wasted Money |first1=Anne |last1=Le More |edition=illustrated |year=2008 |isbn=978-0-415-45385-1 |url={{Google books |id=gnbdQ4k3meIC |page=27 |plainurl=yes }} }} * {{Cite book |title=Encyclopedia of the United Nations and International Agreements |author1=[[អែដមុន អូស្មង់ឈីក|Osmańczyk, Edmund Jan]] |author2=Mango, Anthony |edition=3rd |publisher=Taylor & Francis |year=2003 |isbn=978-0-415-93921-8 }} * {{Cite book |title=The Case for Palestine: An International Law Perspective |author=[[ចន ប៊ី ឃ្វីងលី|Quigley, John B.]] |edition=2nd, revised |publisher=Duke University Press |year=2005 |isbn=978-0-8223-3539-9}} * {{cite book |title=The World Encyclopedia of Contemporary Theatre: The Arab World |first1=Don |last1=Rubin |isbn=978-0-415-05932-9 |publisher=Taylor & Francis |edition=illustrated, reprint |year=1999 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/worldencyclopedi0002unse_j6c2 }} * {{Cite book |title=Armed Struggle and the Search for State: The Palestinian National Movement, 1949–1993 |author=[[យឺស៊ីដ សាយីង|Sayigh, Yezid]] |edition=illustrated |publisher=Oxford University Press |year=1999 |isbn=978-0-19-829643-0 }} * {{Cite book |title=Philosophical Perspectives on the Israeli–Palestinian Conflict |editor=Tomis Kapitan |author=Segal, Jerome M. |edition=illustrated |publisher=M.E. Sharpe |year=1997 |isbn=978-1-56324-878-8 }} * {{Cite book |last1=Silverburg |first1=Sanford R. |title=Palestine and International Law: Essays on Politics and Economics |url=https://archive.org/details/isbn_0786411910 |publisher=McFarland & Company |location=Jefferson, North Carolina |year=2002 |isbn=978-0-7864-1191-7 }} {{refend}} ==អានបន្ថែម== '''ជាភាសាអង់គ្លេស''' {{refbegin|30em}} * {{cite book |title=Refugees into Citizens: Palestinians and the End of the Arab-Israeli Conflict |author=[[ដនណា អារ្តស៍|Arzt, Donna E.]] |edition=illustrated |publisher=[[Council on Foreign Relations]] |year=1997 |isbn=978-0-87609-194-4 |url=https://archive.org/details/refugeesintociti00arzt }} * {{Cite book |title=Law, Power, and the Sovereign State: The Evolution and Application of the Concept of Sovereignty |first1=Michael |last1=Fowler |first2=Julie Marie |last2=Bunck |year=1995 |isbn=978-0-271-01471-5 |url={{Google books |id=oAp_97VvpMIC |page=59 |plainurl=yes }} }} * {{cite book |title=Israel and Africa: The Problematic Friendship |first1=Joel |last1=Peters |edition=illustrated |publisher=I.B.Tauris |year=1992 |isbn=978-1-870915-10-6 |url=https://archive.org/details/israelafricap00pete }} * Shatz, Adam, "We Are Conquerors" (review of Tom Segev, ''A State at Any Cost: The Life of David Ben-Gurion'', Head of Zeus, 2019, 804 pp., {{ISBN|978-1-78954-462-6}}), ''[[London Review of Books]]'', vol. 41, no. 20 (24 October 2019), pp. 37–38, 40–42. "Segev's biography... shows how central exclusionary [[ជាតិនិយម|nationalism]], [[សង្គ្រាម|war]] and [[ពូជសាសន៍និយម|racism]] were to [[ដាវីដ ប៊ិន-ហ្គូរាន|Ben-Gurion]]'s vision of the [[ជាតិភូមុជ្វីហ្វ|Jewish homeland]] in [[ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)|Palestine]], and how contemptuous he was not only of the [[Arabs]] but of Jewish life outside [[Zion]]. [Liberal Jews] may look at the state that Ben-Gurion built, and ask if the cost has been worth it." (p. 42 of Shatz's review.) * {{Cite book |url={{Google books |id=pP315Mw3S9EC |page=1328 |plainurl=yes }} |title=The Middle East and North Africa 2004: 2004 |last1=Taylor & Francis Group |first2=Lucy |last2=Dean |edition=illustrated |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-1-85743-184-1 }} * {{cite book |title=A History of the Israeli–Palestinian Conflict |url=https://archive.org/details/historyofisraeli00tess_0 |url-access=registration |first1=Mark A. |last1=Tessler |edition=2nd, illustrated |location=Bloomington, Indiana |publisher=Indiana University Press |year=1994|isbn=978-0-253-35848-6}} * {{Cite book |title=The Oslo Accords: International Law and the Israeli–Palestinian Peace Agreements |url=https://archive.org/details/osloaccordsinter0000wats |first1=Geoffrey R. |last1=Watson |edition=illustrated |publisher=Oxford University Press |year=2000 |isbn=978-0-19-829891-5 }} {{refend}} ==តំណភ្ជាប់ក្រៅ== '''ជាភាសាអង់គ្លេស''' * [http://www.dipublico.com.ar/english/status-of-palestine-in-the-united-nations-ares6719-full-text/ ស្ថានភាពរបស់ប៉ាឡេស្ទីននៅអង្គការសហប្រជាជាតិ (A/RES/67/19) Full Text] * Cross, Tony (24 September 2011). [http://www.english.rfi.fr/americas/20110924-after-abbass-un-bid-are-palestinians-closer-having-state "After Abbas's UN Bid Are Palestinians Closer To Having a State?"]. [[វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ]]. ដក់ស្រង់នៅថ្ងៃ១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២ * [https://web.archive.org/web/20120311092036/http://www.jcpa.org/JCPA/Templates/ShowPage.asp?DRIT=1&DBID=1&LNGID=1&TMID=111&FID=582&PID=2225&IID=5441&TTL=Recognition_of_a_Palestinian_State_%E2%80%93_Premature,_Legally_Invalid,_and_Undermining_any_Bona_F Recognition of a Palestinian state Premature Legally Invalid and Undermining any Bona Fide Negotiation Process] * [https://web.archive.org/web/20010420191313/http://www.al-bab.com/arab/docs/pal/pal4.htm Political Statement accompanying Palestinian Declaration of Independence] * [https://web.archive.org/web/20130131073609/http://www.un.int/wcm/content/site/palestine/ Permanent Observer Mission of Palestine to the United Nations] * [https://web.archive.org/web/20120426022554/http://www.carim.org/public/polsoctexts/PS2PAL005_EN.pdf The Historic Compromise: The Palestinian Declaration of Independence and the Twenty-Year Struggle for a Two-State Solution] * [http://www.jcpa.org/art/becker1.htm International Recognition of a Unilaterally Declared Palestinian State: Legal and Policy Dilemmas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220115062634/https://www.jcpa.org/art/becker1.htm |date=2022-01-15 }}, by Tal Becker [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន| ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឡេវ៉ាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រតិបត្តិការឥស្លាម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសង្កេតការណ៍មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមានការទទួលស្គាល់មានកំណត់]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី]] kd2gby4rptcgh8psnigcqax5u3iw0xs 0 50987 339764 338150 2026-08-27T00:45:50Z VannLeak 52665 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 339764 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Presbyterian-Church-in-Ireland-Logo.svg|រូបភាពតូច| គុម្ពោតដុត គឺជានិមិត្តសញ្ញាទូទៅដែលប្រើដោយព្រះវិហារ ព្រេសប៊ីធេរាន ។ នៅទីនេះ ដូចដែលបានប្រើដោយ ព្រះវិហារ ព្រេសប៊ីធេរានក្នុងប្រទេសអៀរឡង់ ។ <ref>{{Cite web |title=Burning Bush &#124; Presbyterian Church Ireland |url=http://www.presbyterianireland.org/about-us/historical-information/burning-bush |archive-url=https://archive.today/20130618032809/http://www.presbyterianireland.org/about-us/historical-information/burning-bush |archive-date=18 June 2013 |access-date=16 June 2013}}</ref> សិលាចារឹក [[ភាសាឡាតាំង|ឡាតាំង]] នៅក្រោមបកប្រែថា "ឆេះប៉ុន្តែរីក" ។ កំណែជំនួសនៃបាវចនាក៏ត្រូវបានគេប្រើផងដែរ ដូចជា "Nec Tamen Consumebatur" (មិនទាន់បានប្រើប្រាស់)។]] '''Presbyterianism''' គឺ​ជា​ប្រពៃណី ​ប្រូតេស្តង់ ​ដែល​បាន​កែទម្រង់ (កាល់វីនីស) ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ដាក់​ឈ្មោះ​តាម​ទម្រង់​នៃ ​រដ្ឋាភិបាល​ព្រះវិហារ ​ដោយ​ក្រុម​អ្នក​តំណាង​នៃ ​ពួក​អែលឌើរ ។ <ref>{{Cite web |title=What Is Presbyterianism? |url=https://www.ligonier.org/learn/articles/presbyterianism |access-date=2024-02-27 |website=Ligonier Ministries |language=en-US}}</ref> ទោះបីជាមានព្រះវិហារកំណែទម្រង់ផ្សេងទៀតដែលមានលក្ខណៈរចនាសម្ព័ន្ធស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ក៏ពាក្យ ព្រេសប៊ីធេរាន ត្រូវបានអនុវត្តចំពោះព្រះវិហារដែលតាមដានឬសគល់របស់ពួកគេទៅកាន់ សាសនាចក្រនៃស្កុតឡែន ឬ ក្រុមប្រឆាំង[[ភាសាអង់គ្លេស]] ដែលបង្កើតឡើងក្នុងកំឡុង សង្គ្រាមស៊ីវិលអង់គ្លេស ។ <ref>{{Cite book|last1=Benedict|first1=Philip|author-link=Philip Benedict|title=Christ's Churches Purely Reformed: A Social History of Calvinism|url=https://archive.org/details/christschurchesp0000bene|location=New Haven|year=2002|isbn=978-0-300-10507-0|page=xiv}} </ref> ទ្រឹស្ដី ព្រេសប៊ីធេរាន ជាធម្មតាសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើ អធិបតេយ្យភាពរបស់ព្រះ សិទ្ធិអំណាចនៃបទគម្ពីរ និងភាពចាំបាច់នៃ ព្រះគុណ តាមរយៈ ជំនឿ លើព្រះគ្រីស្ទ។ រដ្ឋាភិបាលព្រះវិហារ ត្រូវបានធានានៅក្នុងប្រទេសស្កុតឡែនដោយ Acts of Union ក្នុងឆ្នាំ 1707 <ref>{{Cite web |title=Protestant Religion and Presbyterian Church Act 1707 |url=http://www.legislation.gov.uk/aosp/1707/6 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821213324/http://www.legislation.gov.uk/aosp/1707/6 |archive-date=21 August 2019 |access-date=19 October 2011 |website=The National Archives |publisher=United Kingdom}}</ref> ដែលបានបង្កើត ព្រះរាជាណាចក្រអង់គ្លេស ។ តាមពិត ជនជាតិព្រេសប៊ីធេរាន ភាគច្រើនដែលរកឃើញនៅក្នុងប្រទេសអង់គ្លេសអាចតាមដានទំនាក់ទំនង ស្កុតឡេន ហើយនិកាយ ក៏ត្រូវបាននាំយកទៅ [[អាមេរិកខាងជើង]] ផងដែរ ដែលភាគច្រើនដោយជនអន្តោប្រវេសន៍ ស្កុត និង ស្កុត-អៀរឡង់ ។ និកាយព្រេសប៊ីធេរាននៅប្រទេសស្កុតឡេន ប្រកាន់យក ទ្រឹស្ដីកំណែទម្រង់ របស់ John Calvin និងអ្នកស្នងតំណែងភ្លាមៗរបស់គាត់ ទោះបីជាមានទស្សនៈទ្រឹស្ដីជាច្រើននៅក្នុង ព្រេសប៊ីធេរានសហសម័យក៏ដោយ។ ក្រុមជំនុំក្នុងតំបន់នៃក្រុមជំនុំដែលប្រើ គោលការណ៍ ព្រេសប៊ីធេរាន ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ វគ្គ ដែលបង្កើតឡើងដោយអ្នកតំណាងនៃក្រុមជំនុំ ( អ្នកចាស់ទុំ ) ដែលជាវិធី សាស្រ្តផ្សះផ្សា ដូចទៅនឹងកម្រិតផ្សេងទៀតនៃការសម្រេចចិត្ត ( presbytery, synod និង សភាទូទៅ )។ មាន​ប្រហែល ៧៥ នាក់។&nbsp;ព្រេសប៊ីធេរាន រាប់លាននាក់នៅលើពិភពលោក។ <ref>{{Cite news|title=Who Are Presbyterians and What Do They Believe?|language=en|work=Learn Religions|url=https://www.learnreligions.com/presbyterian-church-denomination-701366|url-status=live|access-date=2020-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200708174321/https://www.learnreligions.com/presbyterian-church-denomination-701366|archive-date=8 July 2020}}</ref> ឫសគល់នៃលទ្ធិ ព្រេសប៊ីធេរាន ស្ថិតនៅក្នុង កំណែទម្រង់ នៃសតវត្សទី 16 ដែលជាឧទាហរណ៍នៃ សាធារណរដ្ឋ John Calvin នៃទីក្រុងហ្សឺណែវ ដែលមានឥទ្ធិពលជាពិសេស។ ព្រះវិហារដែលត្រូវបានកែទម្រង់ភាគច្រើនដែលតាមដានប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ពួកគេត្រឡប់ទៅប្រទេសស្កុតឡេនវិញគឺជាក្រុម ព្រេសប៊ីធេរាន ឬ congregationalist នៅក្នុងរដ្ឋាភិបាល។ នៅសតវត្សរ៍ទី 20 អ្នកប្រេសប៊ីធើរៀនខ្លះបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុង ចលនា ecumenical រួមទាំង ក្រុមប្រឹក្សាពិភពលោកនៃព្រះវិហារ ។ និកាយ Presbyterian ជាច្រើនបានរកឃើញវិធីនៃការធ្វើការរួមគ្នាជាមួយនិកាយដែលត្រូវបានកែទម្រង់ផ្សេងទៀត និងគ្រិស្តបរិស័ទនៃទំនៀមទំលាប់ផ្សេងទៀត ជាពិសេសនៅក្នុង ការរួបរួមពិភពលោកនៃសាសនាចក្រដែលបានកែទម្រង់ ។ ព្រះវិហារ ព្រេសប៊ីធេរាន មួយចំនួនបានចូល រួបរួម ជាមួយនឹងក្រុមជំនុំផ្សេងទៀត ដូចជា Congregationalists, Lutherans, Anglicans និង Methodists ។ ព្រេសប៊ីធេរាន នៅសហរដ្ឋអាមេរិកភាគច្រើនមកពី ជនអន្តោប្រវេសន៍ ស្កុតឡេ ន ស្កុត-អៀរឡង់ និងក៏មកពីសហគមន៍ New England ដែលដើមឡើយជា Congregational ប៉ុន្តែបានផ្លាស់ប្តូរដោយសារតែការព្រមព្រៀងគ្នាលើ ផែនការនៃសហភាព 1801 សម្រាប់តំបន់ព្រំដែន។ <ref>{{Cite book|title=The Presbyterian Mission Enterprise: From Heathen to The Partner|url=https://books.google.com/books?id=Llz6CQAAQBAJ&pg=PA40|year=2015|publisher=Wipf and Stock Publishers|pages=40–41|isbn=978-1-63087-878-8|archive-date=29 April 2016}}</ref> == អត្តសញ្ញាណ ព្រេសប៊ីធេរាន == [[ឯកសារ:Iona_Abbey,_Entrance_and_St_John's_Cross._-_geograph.org.uk_-_113441.jpg|រូបភាពតូច| Iona Abbey នៅប្រទេសស្កុតឡែន ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ Saint Columba]] === ប្រវត្តិសាស្ត្រដើម === ទំនៀមទំលាប់ ព្រេសប៊ីធេរាន ជាពិសេស សាសនាចក្រនៃស្កុតលែន តាមដានឫសគល់ដំបូងរបស់វាចំពោះវិហារគ្រឹស្តដែលបង្កើតឡើងដោយ Saint Columba តាមរយៈ បេសកកម្ម Hiberno-Scottish សតវត្សទី 6 ។ <ref name="Atkins2016">{{Cite book|title=Making and Remaking Saints in Nineteenth-Century Britain|date=1 August 2016|language=en|isbn=978-1-5261-0023-8|page=104|quote=For many Presbyterian evangelicals in Scotland, the 'achievements of the Reformation represented the return to a native or national tradition, the rejection of an alien tyranny that had suppressed ... Scotland's true character as a Presbyterian nation enjoying the benefits of civil and religious liberty'. What they had in mind was the mission established by Columba at Iona and the subsequent spread of Christianity through the Culdees of the seventh to eleventh centuries. For Presbyterian scholars in the nineteenth century, these communities of clergy who differed in organisation and ethos from later monastic orders were further evidence of the similarity between early Christianity in Ireland and Scotland and later Presbyterianism. This interpretation of the character of the Celtic Church was an important aspect of Presbyterian identity in global terms. At the first meeting in 1877 of the Alliance of the Reformed Churches holding the Presbyterian System (later the World Alliance of Reformed Churches), Peter Lorimer (1812–79), a Presbyterian professor in London, noted 'that the early Church of St. Patrick, Columba, and Columbanus, was far more nearly allied in its fundamental principles of order and discipline to the Presbyterian than to the Episcopalian Churches of modern times'.}}</ref> <ref name="TaylorAnderson1852">{{Cite book|title=The Pictorial History of Scotland|year=1852|language=en|page=51|quote=The zealous Presbyterian maintains, that the church established by Columba was formed on a Presbyterian model, and that it recognized the great principle of clerical equality.}}</ref> <ref name="Bradley2013">{{Cite book|title=Columba|date=24 July 2013|language=en|isbn=978-1-84952-272-4|page=29|quote=Columba has found favour with enthusiasts for all things Celtic and with those who have seen him as establishing a proto-Presbyterian church clearly distinguishable from the episcopally governed church favoured by Rome-educated Bishop Ninian.}}</ref> ការតាមដានប្រភពដើមនៃសាវករបស់ពួកគេទៅកាន់ លោក Saint John, <ref name="DickensLewis1920">{{Cite journal|last=Dickens-Lewis|first=W.F.|year=1920|title=Apostolicity of Presbyterianism: Ancient Culdeeism and Modern Presbyterianism|journal=The Presbyterian Magazine|publisher=[[Presbyterian Church (USA)]]|volume=26|issue=1–7|page=529|quote=The Culdees who claimed at the Synod of Whitby apostolic descent from St. John, as against the Romish claim of the authority of St. Peter, retired into Scotland.}}</ref> <ref name="Thomson1896">{{Cite book|title=A History of the Scottish People from the Earliest Times|url=https://archive.org/details/ahistoryscottis00annagoog|year=1896|language=en|page=[https://archive.org/details/ahistoryscottis00annagoog/page/n181 141]|quote=...for the primitive apostolic church which St. John had established in the East and Columba transported to our shores. Thus the days of Culdeeism were numbered, and she was now awaiting the martyrs doom.}}</ref> The Culdees បានអនុវត្ត សាសនា[[គ្រិស្តសាសនា]] ដែលជាលក្ខណៈសំខាន់នៃ សាសនាគ្រឹស្ត Celtic នៅក្នុងតំបន់ ដោយមាន ព្រឹទ្ធាចារ្យ អនុវត្ត "សិទ្ធិអំណាចនៅក្នុងស្ថាប័ន ខណៈពេលដែលស្ថាប័នវត្តអារាមផ្សេងគ្នាគឺឯករាជ្យពីគ្នាទៅវិញទៅមក។ " <ref name="Mackay1902">{{Cite book|title=The Celtic Monthly|year=1902|language=en|page=236}}</ref> <ref name="Atkins2016" /> <ref name="HannrachainArmstrong2014">{{Cite book|title=Christianities in the Early Modern Celtic World|date=30 July 2014|language=en|isbn=978-1-137-30635-7|page=198|quote=Presbyterians after 1690 gave yet more play to 'Culdeeism', a reading of the past wherein 'culdees' (derived from céli dé) were presented as upholding a native, collegiate, proto presbyterian church government uncontaminated by bishops.}}</ref> សាសនាចក្រនៅប្រទេសស្កុតលែនបានរក្សាពិធីបុណ្យគ្រិស្តសាសនានៃបុណ្យអ៊ីស្ទើរនៅកាលបរិច្ឆេទខុសពី ការមើលឃើញនៃទីក្រុងរ៉ូម ហើយព្រះសង្ឃបានប្រើរចនាប័ទ្មតែមួយគត់នៃ ការតុបតែង ។ <ref name="Rankin1884">{{Cite book|title=The Young Churchman: lessons on the Creed, the Commandments, the means of grace, and the Church|year=1884|language=en|page=84|quote=For seven whole centuries (400–1100 A.D.) there existed in Scotland a genuine Celtic Church, apparently of Greek origin, and in close connection with both Ireland and Wales. In this Celtic Church no Pope was recognized, and no prelatical of diocesan bishops existed. Their bishops were of the primitive New Testament style—presbyter-bishops. Easter was kept at a different time from that of Rome. The tonsure of the monks was not, like that of Rome, on the crown, but across the forehead from ear to ear. The monastic system of the Celtic Church was extremely simple—small communities of twelve men were presided over by an abbot (kindred to the Patriarch title of the Greeks), who took precedence of the humble parochial bishops.}}</ref> ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ Synod of Whitby ក្នុងឆ្នាំ 664 បានបញ្ចប់ភាពខុសគ្នាទាំងនេះ ដូចដែលវាបានកំណត់ថា "បុណ្យ Easter នឹងត្រូវបានប្រារព្ធស្របតាមកាលបរិច្ឆេទរ៉ូម៉ាំង មិនមែនជាកាលបរិច្ឆេទ Celtic" ។ <ref name="Skinner1999">{{Cite book|title=Maverick Guide to Scotland|year=1999|language=en|isbn=978-1-4556-0866-9|page=57|quote=The Celtic Church evolved separated from the Roman Catholic Church. The Celtic Church was primarily monastic, and the monasteries were administered by an abbot. Not as organized as the church in Rome, it was a much looser institution. The Celtic Church celebrated Easter on a different date from the Roman, too. Life within the Celtic Church tended to be ascetic. Education was an important element, as was passion for spreading the word, that is, evangelism. The Celtic brothers led a simple life in simply constructed buildings. The churches and monastic buildings were usually made of wood and wattle and had thatched roofs. After the death of St. Columba in A.D. 597, the autonomy of the Celtic Church did not last long. The Synod of Whitby in 664 decided, once and for all, that Easter would be celebrated according to the Roman date, not the Celtic date. This was the beginning of the end for the Celtic Church.}}</ref> ទោះបីឥទ្ធិពលរ៉ូម៉ាំងបានចូលមកគ្រប់គ្រងសាសនាចក្រនៅស្កុតឡែនក៏ដោយ <ref name="Skinner1999" /> ឥទ្ធិពល Celtic មួយចំនួននៅតែមាននៅក្នុងសាសនាចក្រស្កុតឡេន <ref name="Eggins2015">{{Cite book|title=History & Hope: The Alliance Party in Northern Ireland|date=2 March 2015|language=en|isbn=978-0-7509-6475-3|page=15|quote=After the Synod of Whitby in about 664, the Roman tradition was imposed on the whole Church, though remnants of the Celtic tradition lingered in practice.}}</ref> ដូចជា "ការច្រៀង ទំនុកតម្កើងម៉ែត្រ ភាគច្រើននៃពួកគេកំណត់ទៅគ្រិស្តសាសនាគ្រិស្តចាស់ ស្កុតឡេន ប្រពៃណី និងប្រជាប្រិយ។ បទភ្លេង" ដែលក្រោយមកបានក្លាយទៅជា "ផ្នែកដាច់ដោយឡែកនៃការថ្វាយបង្គំ Scottish ព្រេសប៊ីធេរាន" ។ <ref name="Bowden2005">{{Cite book|title=Encyclopedia of Christianity|year=2005|language=en|isbn=978-0-19-522393-4|page=242|quote=A distinctive part of Scottish Presbyterian worship is the singing of metrical psalms, many of them set to old Celtic Christianity Scottish traditional and folk tunes. These verse psalms have been exported to Africa, North America and other parts of the world where Presbyterian Scots missionaries or Emigres have been influential.}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Internal Colonialism: The Celtic Fringe in British National Development|year=1995|language=en|isbn=978-1-4128-2645-7|page=168|quote=Last, because Scotland was a sovereign land in the sixteenth century, the Scottish Reformation came under the influence of John Knox rather than Henry Tudor. The organization of the Church of Scotland became Presbyterian, with significant Calvinist influences, rather than Episcopalian. Upon incorporation Scotland was allowed to keep her church intact. These regional religious differences were to an extent superimposed upon linguistic differences in Wales, Scotland, and Ireland. One of the legacies of the Celtic social organization was the persistence of the Celtic languages Gaelic and Welsh among certain groups in the periphery.}}</ref> === ការអភិវឌ្ឍន៍ === [[ឯកសារ:John_Knox_woodcut.jpg|រូបភាពតូច| លោក John Knox]] ប្រវតិ្តសាស្រ្ត ព្រេសប៊ីធេរាន គឺជាផ្នែកមួយនៃ ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃសាសនាគ្រិស្ត ប៉ុន្តែការចាប់ផ្តើមនៃ ព្រេសប៊ីធេរាន ជាចលនាខុសគ្នាមួយបានកើតឡើងកំឡុងសតវត្សទី 16 កំណែទម្រង់ប្រូតេស្តង់ ។ នៅពេលដែល [[ព្រះសហគមន៍កាតូលិក|ព្រះវិហារកាតូលិក]] បានទប់ទល់នឹងអ្នកកែទម្រង់ ចលនាទ្រឹស្ដីផ្សេងៗគ្នាជាច្រើនបានបំបែកចេញពីសាសនាចក្រ និងបង្កើតនិកាយផ្សេងៗ។ ព្រេសប៊ីធេរាន ត្រូវបានជះឥទ្ធិពលជាពិសេសដោយអ្នកទ្រឹស្ដីជនជាតិបារាំង លោក John Calvin ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍន៍នៃ ទ្រឹស្ដីកំណែទម្រង់ និងការងាររបស់ John Knox ដែលជាបូជាចារ្យកាតូលិកស្កុតឡេន ដែលបានសិក្សាជាមួយ Calvin នៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ហើយបាននាំយកការបង្រៀនដែលបានកែទម្រង់ទៅប្រទេសស្កុតឡេន។ ឥទ្ធិពលដ៏សំខាន់លើការបង្កើតលទ្ធិ ព្រេសប៊ីធេរាន ក្នុងប្រទេសអង់គ្លេសក៏បានមកពី John a Lasco ដែលជាអ្នកកែទម្រង់ជនជាតិប៉ូឡូញ ស្ថាបនិក សាសនាចក្រ Stranger ក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ ដោយផ្អែកលើគំរូទីក្រុងហ្សឺណែវ។ <ref>{{Cite book|last=Kang|first=Min|title=John Calvin and John a Lasco on Church Order|year=2011|pages=6, 44}}</ref> ព្រះវិហារ ព្រេសប៊ីធេរាន តាមដានពូជពង្សរបស់វាត្រលប់ទៅប្រទេសស្កុតឡែន។ នៅខែសីហាឆ្នាំ 1560 សភានៃប្រទេសស្កុតឡេន បានអនុម័ត ''ការសារភាពស្កុតឡេន'' ជាគោលលទ្ធិនៃព្រះរាជាណាចក្រស្កុតឡេន។ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ 1560 ''សៀវភៅវិន័យទីមួយ'' ត្រូវបានបោះពុម្ព ដោយរៀបរាប់អំពីបញ្ហាគោលលទ្ធិសំខាន់ៗ ប៉ុន្តែក៏បង្កើតបទប្បញ្ញត្តិសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលព្រះវិហារ រួមទាំងការបង្កើតស្រុកសាសនាចំនួនដប់ជាមួយនាយកដែលត្រូវបានតែងតាំង ដែលក្រោយមកត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា គណៈប្រធាន ។ <ref>{{Cite encyclopedia|title=Established Church of Scotland|url=http://www.newadvent.org/cathen/13627a.htm|archivedate=20 November 2018}}</ref> យូរៗទៅ ការសារភាពរបស់ជនជាតិស្កុត នឹងត្រូវបានជំនួសដោយ Westminster Confession of Faith ហើយការបង្រៀនសាសនា ធំ និង ខ្លីជាង ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ សភា Westminster នៅចន្លោះឆ្នាំ 1643 និង 1649។ == លក្ខណៈ == ព្រេសប៊ីធេរាន បែងចែកខ្លួនឯងពីនិកាយផ្សេងទៀតតាម គោលលទ្ធិ អង្គការស្ថាប័ន (ឬ "លំដាប់ព្រះវិហារ") និង ការថ្វាយបង្គំ ដែលជារឿយៗប្រើ "សៀវភៅលំដាប់" ដើម្បីគ្រប់គ្រងការអនុវត្តទូទៅ និងសណ្តាប់ធ្នាប់។ ដើមកំណើតនៃព្រះវិហារ ព្រេសប៊ីធេរាន គឺនៅក្នុង Calvinism ។ សាខាជាច្រើននៃ ព្រេសប៊ីធេរាន គឺជាសំណល់នៃការបំបែកពីមុនពីក្រុមធំ។ ការបែកបាក់ខ្លះបានមកពីភាពចម្រូងចម្រាសខាងគោលលទ្ធិ ខណៈដែលខ្លះត្រូវបានបង្កឡើងដោយការខ្វែងគំនិតគ្នាទាក់ទងនឹងកម្រិតដែលអ្នកដែលត្រូវបានតែងតាំងជាការិយាល័យព្រះវិហារគួរតែត្រូវបានតម្រូវឱ្យយល់ព្រមជាមួយ Westminster Confession of Faith ដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្របម្រើជាឯកសារសារភាពដ៏សំខាន់មួយ – ទីពីរ មានតែចំពោះព្រះគម្ពីរប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែបានដឹកនាំលក្ខណៈពិសេសនៅក្នុងស្តង់ដារ និងការបកប្រែព្រះគម្ពីរ - នៅក្នុងព្រះវិហារ ព្រេសប៊ីធេរាន ។ ព្រេសប៊ីធេរាន បានដាក់សារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើការអប់រំ និងការរៀនសូត្រពេញមួយជីវិត ដោយមានការខឹងសម្បារជាមួយនឹងជំនឿថា គ្មានសកម្មភាពរបស់មនុស្សណាម្នាក់អាចប៉ះពាល់ដល់ សេចក្ដីសង្រ្គោះ ឡើយ។ ការសិក្សាជាបន្តបន្ទាប់នៃបទគម្ពីរ ការសរសេរតាមទ្រឹស្ដី និងការយល់ដឹង និងការបកស្រាយអំពីគោលលទ្ធិនៃសាសនាចក្រ ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ជាច្រើននៃសេចក្ដីជំនឿ និង ការបង្រៀនសាសនា ដែលត្រូវបានអនុម័តជាផ្លូវការដោយសាខាផ្សេងៗនៃសាសនាចក្រ ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេហៅថាជា " ស្តង់ដាររង " ។ === រដ្ឋាភិបាល === === គោលលទ្ធិ === === ការថ្វាយបង្គំនិងសាក្រាម៉ង់ === ==== ថ្វាយបង្គំ ==== ==== សាក្រាម៉ង់ ==== fzd0w78w8818fpa8v1skggqon0x1cth 0 51383 339766 336995 2026-08-27T06:18:44Z Randervik 41096 339766 wikitext text/x-wiki {{ការបកប្រែរដុប}}{{Infobox national football team|Name=វៀតណាម|Badge=Flag of Vietnam.svg|Badge_size=180px|Nickname=''{{nowrap|Những chiến binh sao vàng}}''<br>{{nowrap|(អ្នកចម្បាំងផ្កាយមាស)}}<ref>{{cite web|url=http://hanoitimes.vn/vietnam-football-team-when-golden-star-warriors-get-emboldened-2033.html|title=Vietnam football team: when Golden Star Warriors get emboldened|author=Linh Pham|publisher=hanoitimes.vn|date=2019-01-20|access-date=23 November 2019|archive-date=8 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408043435/https://hanoitimes.vn/vietnam-football-team-when-golden-star-warriors-get-emboldened-2033.html|url-status=dead|archivedate=8 មេសា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220408043435/https://hanoitimes.vn/vietnam-football-team-when-golden-star-warriors-get-emboldened-2033.html}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vff.org.vn/chu-tich-nuoc-nguyen-xuan-phuc-chuc-cac-chien-binh-sao-vang-gianh-ve-vao-vong-loai-thu-ba-world-cup-2022/|title=Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc chúc các chiến binh sao vàng giành vé vào vòng loại thứ ba World Cup 2022|author=VFF|language=vi|publisher=vff.org.vn|date=2021-05-25|access-date=3 June 2021|archive-date=12 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220612154459/https://www.vff.org.vn/chu-tich-nuoc-nguyen-xuan-phuc-chuc-cac-chien-binh-sao-vang-gianh-ve-vao-vong-loai-thu-ba-world-cup-2022/|url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite web|url=https://www.facebook.com/vietnamesefootball/posts/2995424627436529 |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/facebook/1578553265790346/2995424627436529 |archive-date=2022-02-26 |url-access=limited|title=Liên đoàn Bóng đá Việt Nam – VFF|language=vi|via=Facebook|date=2021-12-15}}{{cbignore}}</ref>|Association=[[សហព័ន្ធបាល់ទាត់វៀតណាម]] (VFF)|Confederation=[[សហព័ន្ធបាល់ទាត់អាស៊ី|AFC]] (អាស៊ី)|Sub-confederation=[[សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ាន|AFF]] (អាស៊ីអាគ្នេយ៍)|Coach=[[គីមសាងស៊ីក]]|Captain=[[ង្វៀន ក្វាងហៃ (កីឡាករបាល់ទាត់កើតឆ្នាំ ១៩៩៧)|ង្វៀន ក្វាងហៃ]]|Most caps=[[ង្វៀន ក្វាងហៃ (កីឡាករបាល់ទាត់កើតឆ្នាំ ១៩៩៧)|ង្វៀន ក្វាងហៃ]] (៨៨)|Top scorer=[[ឡេកុង វិញ]] (៥១)|Home Stadium=[[ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមីឌិញ]]|FIFA Trigramme=VIE|FIFA Rank={{FIFA World Rankings|VIE}}|FIFA max=៨៤|FIFA max date=ខែកញ្ញា ១៩៩៨|FIFA min=១៧២|FIFA min date=ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៦|Elo Rank={{World Football Elo Ratings|Vietnam}}|Elo max=៥៨|Elo max date=ខែតុលា ឆ្នាំ ២០០២|Elo min=១៧៥|Elo min date=ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៩៥|website=[https://vff.org.vn/ vff.org.vn]|pattern_la1=_vie24h|pattern_b1=_vie24h|pattern_ra1=_vie24h|pattern_so1=_vie24h|shorts1=FF0000|socks1=FF0000|pattern_la2=_vie24a|pattern_b2=_vie24a|pattern_ra2=_vie24a|pattern_so2=_vie24a|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF|First game='''as South Vietnam''':{{Efn|[[FIFA]] recognizes the results of South Vietnamese team existing from 1947 to 1976 as part of the results of Vietnam because Vietnam inherited South Vietnam's membership in FIFA.}}<br /> {{fb|HKG|1910}} 3–2 '''{{fb-rt|State of Vietnam|name=Vietnam}}'''<br />([[ម៉ុងកុក]], [[ហុងកុង អង់គ្លេស|ហុងកុង]]; ថ្ងៃទី ២០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៤៧)<br />''Post autonomy''<br />{{fb|TAI}} 3–2 '''{{fb-rt|State of Vietnam|name=Vietnam}}'''<br />([[ម៉ានីល]], ហ្វីលីពីន; ថ្ងៃទី ១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៥៤)<hr>'''as Vietnam''':<br />{{fb|VIE}} 2–2 {{fb-rt|PHI}}<br />([[ម៉ានីល]], [[ហ្វីលីពីន]], ថ្ងៃទី ២៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩១)<hr>|Largest win={{fb|VIE}} 11–0 {{fb-rt|GUM}}<br />([[ទីក្រុងហូជីមិញ]], [[វៀតណាម]]; 23 មករា 2000)<hr>|Largest loss='''as South Vietnam''':<br /> '''{{fb|SVM}}''' 1–9 {{fb-rt|IDN}}<br />([[សេអ៊ូល]], [[ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង]]; ថ្ងៃទី 4 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1971)<hr>'''as Vietnam''':<br />{{fb|ZIM}} 6–0 '''{{fb-rt|VIE}}'''<br />([[កូឡាឡាំពួរ]], [[ម៉ាឡេស៊ី]]; ថ្ងៃទី ២៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩៧)<br />{{fb|OMA}} 6–0 '''{{fb-rt|VIE}}'''<br />([[ដេហ្គូ]], [[ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង]]; ថ្ងៃទី 29 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 2003)<br />{{fb|KOR}} 6–0 '''{{fb-rt|VIE}}'''<br />([[ស៊ូវ៉ុន]], [[ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង]]; ថ្ងៃទី ១៧ ខែ តុលា ឆ្នាំ ២០២៣)|World cup apps=|World cup first=|World cup best=|Regional name=[[AFC Asian Cup|Asian Cup]]|Regional cup apps=៥|Regional cup first=[[1956 AFC Asian Cup|1956]] ជាវៀតណាមខាងត្បូង <br /> [[2007 AFC Asian Cup|2007]] ជាវៀតណាម|Regional cup best=ជាប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង៖<br /> ចំណាត់ថ្នាក់ទីបួន ([[1956 AFC Asian Cup|1956]], [[1960 AFC Asian Cup|1960]]) <br /> ជាប្រទេសវៀតណាម៖<br /> វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ ([[ 2007 AFC Asian Cup|2007]], [[2019 AFC Asian Cup|2019]])|2ndRegional name=[[ជើងឯកបាល់ទាត់អាស៊ាន]]|2ndRegional cup apps=១៥|2ndRegional cup first=[[1996 AFF Championship|1996]]|2ndRegional cup best='''ជើងឯក'' ([[2008 AFF Championship|២០០៨]], [[2018 AFF Championship|២០១៨]], [[2024 ASEAN Championship|២០២៤]])|3rdRegional name=[[កីឡាបាល់ទាត់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍|ហ្គេមអាស៊ីអាគ្នេយ៍]]|3rdRegional cup apps=១២|3rdRegional cup first=[[បាល់ទាត់នៅស៊ីហ្គេមឆ្នាំ 1959|1959]] ជាវៀតណាមខាងត្បូង <br /> [[បាល់ទាត់នៅស៊ីហ្គេមឆ្នាំ 1995|1991]] ជាវៀតណាម|3rdRegional cup best=as South Vietnam:<br /> '''ជើងឯក''' ([[Football at the 1959 SEAP Games|1959]]) <br /> as Vietnam:<br /> មេដាយប្រាក់ ([[Football at the 1995 SEA Games|1995]], [[Football at the 1999 SEA Games|1999]])|4thRegional name=[[បាល់ទាត់នៅ Asian Games|Asian Games]]|4thRegional cup apps=៦|4thRegional cup first=[[បាល់ទាត់នៅ Asian Games 1954|1954]] ជាវៀតណាមខាងត្បូង <br /> [[បាល់ទាត់នៅ Asian Games 1998|1998]] ជាវៀតណាម|4thRegional cup best=ជាប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង៖<br /> ចំណាត់ថ្នាក់ទីបួន ([[បាល់ទាត់នៅ Asian Games 1962|1962]]) <br /> ជាប្រទេសវៀតណាម៖<br /> វគ្គចែកពូល ([[បាល់ទាត់នៅ Asian Games 1998|1998]])}} '''ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាម''' ([[ភាសាវៀតណាម]]: Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam) តំណាងឱ្យ[[វៀតណាម|ប្រទេសវៀតណាម]]ក្នុង[[បាល់ទាត់]]អន្តរជាតិជាន់ខ្ពស់របស់បុរស និងត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ[[សហព័ន្ធបាល់ទាត់វៀតណាម]] ដែលជាការគ្រប់គ្រង បាល់ទាត់នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ។ ឈ្មោះហៅក្រៅរបស់ក្រុមគឺ '''អ្នកចម្បាំងផ្កាយមាស''' ([[ភាសាវៀតណាម]]: Những chiến binh sao vàng) [[ឯកសារ:IRN-VIETNAM 20190112 Asian Cup 5.jpg|រូបភាពតូច|ក្រុមវៀតណាមឆ្នាំ ២០១៩]] សម្រាប់ឆ្នាំដំបូងនៃប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ខ្លួន ការបង្រួបបង្រួមវៀតណាមបានជួបប្រទះការផ្អាកបាល់ទាត់អន្តរជាតិដ៏យូរ ហើយមិនមានការប្រកួតក្រុមជម្រើសជាតិជាន់ខ្ពស់ណាមួយត្រូវបានលេងរវាងការបង្រួបបង្រួមក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦ និងការចូលរួមក្នុងការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឆ្នាំ ១៩៩១ ( ក្រុមយុវជនវៀតណាម បានចូលរួមនៅ ការប្រកួតអន្តរជាតិយ៉ាងហោចណាស់មួយក្នុងអំឡុងពេលនេះ)។ ការប្រកួត ហ្គេមអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឆ្នាំ ១៩៩១ បានកត់សម្គាល់ការធ្វើសមាហរណកម្មរបស់វៀតណាមឡើងវិញទៅក្នុងវិស័យបាល់ទាត់អន្តរជាតិ ដោយក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាមជាន់ខ្ពស់បានទទួលជោគជ័យជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុង [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍|តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍]] និងឈានទៅជុំចុងក្រោយនៃ វគ្គជម្រុះ FIFA World Cup នៅ ឆ្នាំ ២០២២ ។ វៀតណាម​ក៏​បាន​ឡើង​ដល់​វគ្គ​៨​ក្រុម​ចុង​ក្រោយ​នៃ​ពាន AFC Asian Cup ពីរ​ដង​ដែរ គឺ​ក្នុង ​ឆ្នាំ​២០០៧ និង ​ឆ្នាំ​២០១៩ ។ == ចំណាត់ថ្នាក់ពិភពលោករបស់ FIFA == [https://web.archive.org/web/20070708073834/http://fifa.com/associations/association=vie/ranking/gender=m/index.html ចំណាត់ថ្នាក់របស់ FIFA] {| class="wikitable" style=" text-align:center; font-size:95%;" width="100%" ! colspan="16" style="background: #DB2017; color: #FFFF00;" |ចំណាត់ថ្នាក់ពិភពលោករបស់ FIFA របស់វៀតណាម |- !១៩៩៣ !១៩៩៤ !១៩៩៥ !១៩៩៦ !១៩៩៧ !១៩៩៨ !១៩៩៩ !២០០០ !២០០១ !២០០២ !២០០៣ !២០០៤ !២០០៥ !២០០៦ !២០០៧ !២០០៨ |- |១៣៥ |១៥១ |១២២ |៩៩ |១០៤ |៩៨ |១០២ |៩៩ |១០៥ |១០៨ |៩៨ |១០៣ |១២០ |១៧២ |១៧២ |១៥៥ |- !២០០៩ !២០១០ !២០១១ !២០១២ !២០១៣ !២០១៤ !២០១៥ !២០១៦ !២០១៧ !២០១៨ !២០១៩ !២០២០ !២០២១ !២០២២ !២០២៣ !២០២៤ |- |១២៣ |១៣៧ |៩៩ |១៣១ |១៤៤ |១៣៧ |១៤៧ |១៣៤ |១១២ |១០០ |៩៧ |៩៤ |៩៨ |៩៧ |៩៥ |១១៩ |} == កិត្តិយស == === តំបន់ === * '''ជើងឯក AFF''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (២): ឆ្នាំ ២០០៨, ២០១៨ ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] ជើងឯករង (២): ១៩៩៨, ២០២២ ** [[ឯកសារ:Med_3.png]] ចំណាត់ថ្នាក់ទីបី (២): ១៩៩៦, ២០០២ * '''ហ្គេមអាស៊ីអាគ្នេយ៍''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''មេដាយមាស''' (១): ១៩៥៩ ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] មេដាយប្រាក់ (៤): ១៩៦៧, ១៩៧៣, ១៩៩៥, ១៩៩៩ ** [[ឯកសារ:Med_3.png]] មេដាយសំរឹទ្ធ (៤): ១៩៦១, ១៩៦៥, ១៩៧១, ១៩៩៧ === រួសរាយរាក់ទាក់ === * '''VFF Vietnam International Friendly Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (១): ២០២២ ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] ជើងឯករង (៣): ២០០៤, ២០០៦, ២០០៩ ** [[ឯកសារ:Med_3.png]] ចំណាត់ថ្នាក់ទីបី (១): ឆ្នាំ ២០១២ * '''ពានរង្វាន់ឯករាជ្យវៀតណាមខាងត្បូង''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (៦): ១៩៦១, ១៩៦២, ១៩៦៥, ១៩៦៦, ១៩៧០, ១៩៧៤ ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] ជើងឯករង (២)៖ ១៩៧១, ១៩៧២ * '''ការប្រកួត Merdeka''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (១): ១៩៦៦ * '''King's Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] ជើងឯករង (២): ២០០៦, ២០១៩ ** [[ឯកសារ:Med_3.png]] ចំណាត់ថ្នាក់ទីបី (២): ១៩៦៩, ១៩៧១ * '''AYA Bank Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (១): ២០១៦ * '''LG Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] ជើងឯករង (១): ២០០២<ref>{{Cite web |date=10 August 2002 |title=India beat Vietnam to win LG Cup football |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india-beat-vietnam-to-win-lg-cup-football/articleshow/18684987.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207133818/https://timesofindia.indiatimes.com/india-beat-vietnam-to-win-lg-cup-football/articleshow/18684987.cms |archive-date=7 December 2021 |access-date=1 October 2021 |website=[[The Times of India]] |agency=Press Trust of India}}</ref> * '''Pesta Sukan Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]]'''ជើងឯក''' (១): ១៩៧១ * '''Thai Army Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]]'''ជើងឯក''' (១): ១៩៧៤ == មើលបន្ថែម == * [[ការប្រកួតប្រជែងបាល់ទាត់រវាងថៃនិងវៀតណាម]] == ឯកសារយោង == <references /> pnchpgvidu6m6ug99uercrnsyklx9a2 339767 339766 2026-08-27T06:20:14Z Randervik 41096 339767 wikitext text/x-wiki {{ការបកប្រែរដុប}}{{Infobox national football team|Name=វៀតណាម|Badge=Flag of Vietnam.svg|Badge_size=180px|Nickname=''{{nowrap|Những chiến binh sao vàng}}''<br>{{nowrap|(អ្នកចម្បាំងផ្កាយមាស)}}<ref>{{cite web|url=http://hanoitimes.vn/vietnam-football-team-when-golden-star-warriors-get-emboldened-2033.html|title=Vietnam football team: when Golden Star Warriors get emboldened|author=Linh Pham|publisher=hanoitimes.vn|date=2019-01-20|access-date=23 November 2019|archive-date=8 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408043435/https://hanoitimes.vn/vietnam-football-team-when-golden-star-warriors-get-emboldened-2033.html|url-status=dead|archivedate=8 មេសា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220408043435/https://hanoitimes.vn/vietnam-football-team-when-golden-star-warriors-get-emboldened-2033.html}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.vff.org.vn/chu-tich-nuoc-nguyen-xuan-phuc-chuc-cac-chien-binh-sao-vang-gianh-ve-vao-vong-loai-thu-ba-world-cup-2022/|title=Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc chúc các chiến binh sao vàng giành vé vào vòng loại thứ ba World Cup 2022|author=VFF|language=vi|publisher=vff.org.vn|date=2021-05-25|access-date=3 June 2021|archive-date=12 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220612154459/https://www.vff.org.vn/chu-tich-nuoc-nguyen-xuan-phuc-chuc-cac-chien-binh-sao-vang-gianh-ve-vao-vong-loai-thu-ba-world-cup-2022/|url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite web|url=https://www.facebook.com/vietnamesefootball/posts/2995424627436529 |archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/facebook/1578553265790346/2995424627436529 |archive-date=2022-02-26 |url-access=limited|title=Liên đoàn Bóng đá Việt Nam – VFF|language=vi|via=Facebook|date=2021-12-15}}{{cbignore}}</ref>|Association=[[សហព័ន្ធបាល់ទាត់វៀតណាម]] (VFF)|Confederation=[[សហព័ន្ធបាល់ទាត់អាស៊ី|AFC]] (អាស៊ី)|Sub-confederation=[[សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ាន|AFF]] (អាស៊ីអាគ្នេយ៍)|Coach=[[គីមសាងស៊ីក]]|Captain=[[ង្វៀន ក្វាងហៃ (កីឡាករបាល់ទាត់កើតឆ្នាំ ១៩៩៧)|ង្វៀន ក្វាងហៃ]]|Most caps=[[ង្វៀន ក្វាងហៃ (កីឡាករបាល់ទាត់កើតឆ្នាំ ១៩៩៧)|ង្វៀន ក្វាងហៃ]] (៨៨)|Top scorer=[[ឡេកុង វិញ]] (៥១)|Home Stadium=[[ពហុកីឡដ្ឋានជាតិមីឌិញ]]|FIFA Trigramme=VIE|FIFA Rank={{FIFA World Rankings|VIE}}|FIFA max=៨៤|FIFA max date=ខែកញ្ញា ១៩៩៨|FIFA min=១៧២|FIFA min date=ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៦|Elo Rank={{World Football Elo Ratings|Vietnam}}|Elo max=៥៨|Elo max date=ខែតុលា ឆ្នាំ ២០០២|Elo min=១៧៥|Elo min date=ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៩៥|website=[https://vff.org.vn/ vff.org.vn]|pattern_la1=_vie24h|pattern_b1=_vie24h|pattern_ra1=_vie24h|pattern_so1=_vie24h|shorts1=FF0000|socks1=FF0000|pattern_la2=_vie24a|pattern_b2=_vie24a|pattern_ra2=_vie24a|pattern_so2=_vie24a|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF|First game='''as South Vietnam''':{{Efn|[[FIFA]] recognizes the results of South Vietnamese team existing from 1947 to 1976 as part of the results of Vietnam because Vietnam inherited South Vietnam's membership in FIFA.}}<br /> {{fb|HKG|1910}} 3–2 '''{{fb-rt|State of Vietnam|name=Vietnam}}'''<br />([[ម៉ុងកុក]], [[ហុងកុង អង់គ្លេស|ហុងកុង]]; ថ្ងៃទី ២០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៤៧)<br />''Post autonomy''<br />{{fb|TAI}} 3–2 '''{{fb-rt|State of Vietnam|name=Vietnam}}'''<br />([[ម៉ានីល]], ហ្វីលីពីន; ថ្ងៃទី ១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៥៤)<hr>'''as Vietnam''':<br />{{fb|VIE}} 2–2 {{fb-rt|PHI}}<br />([[ម៉ានីល]], [[ហ្វីលីពីន]], ថ្ងៃទី ២៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៩១)<hr>|Largest win={{fb|VIE}} 11–0 {{fb-rt|GUM}}<br />([[ទីក្រុងហូជីមិញ]], [[វៀតណាម]]; 23 មករា 2000)<hr>|Largest loss='''as South Vietnam''':<br /> '''{{fb|SVM}}''' 1–9 {{fb-rt|IDN}}<br />([[សេអ៊ូល]], [[ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង]]; ថ្ងៃទី 4 ខែឧសភា ឆ្នាំ 1971)<hr>'''as Vietnam''':<br />{{fb|ZIM}} 6–0 '''{{fb-rt|VIE}}'''<br />([[កូឡាឡាំពួរ]], [[ម៉ាឡេស៊ី]]; ថ្ងៃទី ២៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩៧)<br />{{fb|OMA}} 6–0 '''{{fb-rt|VIE}}'''<br />([[ដេហ្គូ]], [[ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង]]; ថ្ងៃទី 29 ខែកញ្ញាឆ្នាំ 2003)<br />{{fb|KOR}} 6–0 '''{{fb-rt|VIE}}'''<br />([[ស៊ូវ៉ុន]], [[ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង]]; ថ្ងៃទី ១៧ ខែ តុលា ឆ្នាំ ២០២៣)|World cup apps=|World cup first=|World cup best=|Regional name=[[AFC Asian Cup|Asian Cup]]|Regional cup apps=៥|Regional cup first=[[1956 AFC Asian Cup|1956]] ជាវៀតណាមខាងត្បូង <br /> [[2007 AFC Asian Cup|2007]] ជាវៀតណាម|Regional cup best=ជាប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង៖<br /> ចំណាត់ថ្នាក់ទីបួន ([[1956 AFC Asian Cup|1956]], [[1960 AFC Asian Cup|1960]]) <br /> ជាប្រទេសវៀតណាម៖<br /> វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ ([[ 2007 AFC Asian Cup|2007]], [[2019 AFC Asian Cup|2019]])|2ndRegional name=[[ជើងឯកបាល់ទាត់អាស៊ាន]]|2ndRegional cup apps=១៦|2ndRegional cup first=[[1996 AFF Championship|1996]]|2ndRegional cup best='''ជើងឯក'' ([[2008 AFF Championship|២០០៨]], [[2018 AFF Championship|២០១៨]], [[2024 ASEAN Championship|២០២៤]], [[2026 ASEAN Championship|២០២៦]])|3rdRegional name=[[កីឡាបាល់ទាត់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍|ហ្គេមអាស៊ីអាគ្នេយ៍]]|3rdRegional cup apps=១២|3rdRegional cup first=[[បាល់ទាត់នៅស៊ីហ្គេមឆ្នាំ 1959|1959]] ជាវៀតណាមខាងត្បូង <br /> [[បាល់ទាត់នៅស៊ីហ្គេមឆ្នាំ 1995|1991]] ជាវៀតណាម|3rdRegional cup best=as South Vietnam:<br /> '''ជើងឯក''' ([[Football at the 1959 SEAP Games|1959]]) <br /> as Vietnam:<br /> មេដាយប្រាក់ ([[Football at the 1995 SEA Games|1995]], [[Football at the 1999 SEA Games|1999]])|4thRegional name=[[បាល់ទាត់នៅ Asian Games|Asian Games]]|4thRegional cup apps=៦|4thRegional cup first=[[បាល់ទាត់នៅ Asian Games 1954|1954]] ជាវៀតណាមខាងត្បូង <br /> [[បាល់ទាត់នៅ Asian Games 1998|1998]] ជាវៀតណាម|4thRegional cup best=ជាប្រទេសវៀតណាមខាងត្បូង៖<br /> ចំណាត់ថ្នាក់ទីបួន ([[បាល់ទាត់នៅ Asian Games 1962|1962]]) <br /> ជាប្រទេសវៀតណាម៖<br /> វគ្គចែកពូល ([[បាល់ទាត់នៅ Asian Games 1998|1998]])}} '''ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាម''' ([[ភាសាវៀតណាម]]: Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam) តំណាងឱ្យ[[វៀតណាម|ប្រទេសវៀតណាម]]ក្នុង[[បាល់ទាត់]]អន្តរជាតិជាន់ខ្ពស់របស់បុរស និងត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ[[សហព័ន្ធបាល់ទាត់វៀតណាម]] ដែលជាការគ្រប់គ្រង បាល់ទាត់នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ។ ឈ្មោះហៅក្រៅរបស់ក្រុមគឺ '''អ្នកចម្បាំងផ្កាយមាស''' ([[ភាសាវៀតណាម]]: Những chiến binh sao vàng) [[ឯកសារ:IRN-VIETNAM 20190112 Asian Cup 5.jpg|រូបភាពតូច|ក្រុមវៀតណាមឆ្នាំ ២០១៩]] សម្រាប់ឆ្នាំដំបូងនៃប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ខ្លួន ការបង្រួបបង្រួមវៀតណាមបានជួបប្រទះការផ្អាកបាល់ទាត់អន្តរជាតិដ៏យូរ ហើយមិនមានការប្រកួតក្រុមជម្រើសជាតិជាន់ខ្ពស់ណាមួយត្រូវបានលេងរវាងការបង្រួបបង្រួមក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៦ និងការចូលរួមក្នុងការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឆ្នាំ ១៩៩១ ( ក្រុមយុវជនវៀតណាម បានចូលរួមនៅ ការប្រកួតអន្តរជាតិយ៉ាងហោចណាស់មួយក្នុងអំឡុងពេលនេះ)។ ការប្រកួត ហ្គេមអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ឆ្នាំ ១៩៩១ បានកត់សម្គាល់ការធ្វើសមាហរណកម្មរបស់វៀតណាមឡើងវិញទៅក្នុងវិស័យបាល់ទាត់អន្តរជាតិ ដោយក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាមជាន់ខ្ពស់បានទទួលជោគជ័យជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុង [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍|តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍]] និងឈានទៅជុំចុងក្រោយនៃ វគ្គជម្រុះ FIFA World Cup នៅ ឆ្នាំ ២០២២ ។ វៀតណាម​ក៏​បាន​ឡើង​ដល់​វគ្គ​៨​ក្រុម​ចុង​ក្រោយ​នៃ​ពាន AFC Asian Cup ពីរ​ដង​ដែរ គឺ​ក្នុង ​ឆ្នាំ​២០០៧ និង ​ឆ្នាំ​២០១៩ ។ == ចំណាត់ថ្នាក់ពិភពលោករបស់ FIFA == [https://web.archive.org/web/20070708073834/http://fifa.com/associations/association=vie/ranking/gender=m/index.html ចំណាត់ថ្នាក់របស់ FIFA] {| class="wikitable" style=" text-align:center; font-size:95%;" width="100%" ! colspan="16" style="background: #DB2017; color: #FFFF00;" |ចំណាត់ថ្នាក់ពិភពលោករបស់ FIFA របស់វៀតណាម |- !១៩៩៣ !១៩៩៤ !១៩៩៥ !១៩៩៦ !១៩៩៧ !១៩៩៨ !១៩៩៩ !២០០០ !២០០១ !២០០២ !២០០៣ !២០០៤ !២០០៥ !២០០៦ !២០០៧ !២០០៨ |- |១៣៥ |១៥១ |១២២ |៩៩ |១០៤ |៩៨ |១០២ |៩៩ |១០៥ |១០៨ |៩៨ |១០៣ |១២០ |១៧២ |១៧២ |១៥៥ |- !២០០៩ !២០១០ !២០១១ !២០១២ !២០១៣ !២០១៤ !២០១៥ !២០១៦ !២០១៧ !២០១៨ !២០១៩ !២០២០ !២០២១ !២០២២ !២០២៣ !២០២៤ |- |១២៣ |១៣៧ |៩៩ |១៣១ |១៤៤ |១៣៧ |១៤៧ |១៣៤ |១១២ |១០០ |៩៧ |៩៤ |៩៨ |៩៧ |៩៥ |១១៩ |} == កិត្តិយស == === តំបន់ === * '''ជើងឯក AFF''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (២): ឆ្នាំ ២០០៨, ២០១៨ ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] ជើងឯករង (២): ១៩៩៨, ២០២២ ** [[ឯកសារ:Med_3.png]] ចំណាត់ថ្នាក់ទីបី (២): ១៩៩៦, ២០០២ * '''ហ្គេមអាស៊ីអាគ្នេយ៍''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''មេដាយមាស''' (១): ១៩៥៩ ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] មេដាយប្រាក់ (៤): ១៩៦៧, ១៩៧៣, ១៩៩៥, ១៩៩៩ ** [[ឯកសារ:Med_3.png]] មេដាយសំរឹទ្ធ (៤): ១៩៦១, ១៩៦៥, ១៩៧១, ១៩៩៧ === រួសរាយរាក់ទាក់ === * '''VFF Vietnam International Friendly Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (១): ២០២២ ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] ជើងឯករង (៣): ២០០៤, ២០០៦, ២០០៩ ** [[ឯកសារ:Med_3.png]] ចំណាត់ថ្នាក់ទីបី (១): ឆ្នាំ ២០១២ * '''ពានរង្វាន់ឯករាជ្យវៀតណាមខាងត្បូង''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (៦): ១៩៦១, ១៩៦២, ១៩៦៥, ១៩៦៦, ១៩៧០, ១៩៧៤ ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] ជើងឯករង (២)៖ ១៩៧១, ១៩៧២ * '''ការប្រកួត Merdeka''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (១): ១៩៦៦ * '''King's Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] ជើងឯករង (២): ២០០៦, ២០១៩ ** [[ឯកសារ:Med_3.png]] ចំណាត់ថ្នាក់ទីបី (២): ១៩៦៩, ១៩៧១ * '''AYA Bank Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]] '''ជើងឯក''' (១): ២០១៦ * '''LG Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_2.png]] ជើងឯករង (១): ២០០២<ref>{{Cite web |date=10 August 2002 |title=India beat Vietnam to win LG Cup football |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india-beat-vietnam-to-win-lg-cup-football/articleshow/18684987.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207133818/https://timesofindia.indiatimes.com/india-beat-vietnam-to-win-lg-cup-football/articleshow/18684987.cms |archive-date=7 December 2021 |access-date=1 October 2021 |website=[[The Times of India]] |agency=Press Trust of India}}</ref> * '''Pesta Sukan Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]]'''ជើងឯក''' (១): ១៩៧១ * '''Thai Army Cup''' ** [[ឯកសារ:Med_1.png]]'''ជើងឯក''' (១): ១៩៧៤ == មើលបន្ថែម == * [[ការប្រកួតប្រជែងបាល់ទាត់រវាងថៃនិងវៀតណាម]] == ឯកសារយោង == <references /> ahxnpxey4po7emy47o7lk601mytywpe 0 53103 339765 339679 2026-08-27T06:15:34Z Randervik 41096 339765 wikitext text/x-wiki {{ការបកប្រែរដុប}}{{Infobox sports rivalry|name=គូប្រជែងបាល់ទាត់<br>ថៃ-វៀតណាម|locations=[[អាស៊ី]] ([[សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ី|AFC]])<br>[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]] ([[សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ាន|AFF]])|team1={{Flagicon|ថៃ}} [[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិថៃ|ថៃ]]|team2={{Flagicon|វៀតណាម}} [[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាម|វៀតណាម]]|firstmeeting='''វៀតណាមខាងត្បូង''' 2–1 ថៃ <br>(ការប្រកួតមិត្តភាព; ១៩៥៦)|mostrecent=វៀតណាម 2–2 ថៃ<br>([[ASEAN Championship 2026]]; ថ្ងៃទី ២៦ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦)|total=៦១|series=ថៃឈ្នះ៖ ២២<br>ស្មើ៖ ១៣<br>វៀតណាមឈ្នះ៖ ២៦|largestvictory=ថៃ 0–5 '''វៀតណាមខាងត្បូង'''<br>([[SEAP Games 1967]]; ថ្ងៃទី ១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៦៧)|image=Tension between Thailand and Vietnam players.png|caption=ភាព​តានតឹង​រវាង​កីឡាករ​ថៃ​និង​វៀតណាម​ក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ[[ជើងឯកបាល់ទាត់អាស៊ាន]]​ឆ្នាំ​២០២៤}}  ការប្រកួតប្រជែង[[បាល់ទាត់|​បាល់​ទាត់]]​រវាង​[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាម|វៀតណាម]] និង ​[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិថៃ|ថៃ]] ត្រូវ​បាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា ​មួយការ​ប្រកួត​កីឡាដ៏​សំខាន់​​នៅ [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍|​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍]]។ រាប់បញ្ចូលទាំងកំណត់ត្រារបស់ [[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាមខាងត្បូង|វៀតណាមខាងត្បូង]] (តាម[[សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អន្តរជាតិ (FIFA)|ហ្វីហ្វា]])<ref>{{Cite web |title=Inside FIFA |url=https://inside.fifa.com/en/about-fifa/associations/VIE |archive-url=http://web.archive.org/web/20251108135519/https://inside.fifa.com/en/about-fifa/associations/VIE |archive-date=2025-11-08 |access-date=2026-05-21 |website=inside.fifa.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=AFC Asian Cup Contenders: Vietnam |url=https://www.the-afc.com/en/more/content/3171933 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260521185330/https://www.the-afc.com/en/more/content/3171933 |archive-date=2026-05-21 |access-date=2026-05-21 |website=the-AFC |language=en}}</ref> ភាគីទាំងពីរបានប្រឈមមុខដាក់គ្នាក្នុង ៦១ ប្រកួតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៥៦ ដោយវៀតណាមឈ្នះ ២៦ ថៃ ២២ និង ១៣ លទ្ធផលស្មើ។ ក្នុងនាមជា គូប្រជែងដ៏ពេញនិយមបំផុត មួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ការប្រកួតរវាងថៃ និងវៀតណាមតែងតែទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអ្នកគាំទ្រក្នុងទាំងពីរប្រទេស។<ref name="New Mandala">{{Cite web |last=Dunford |first=Mike |date=17 September 2015 |title=Soccer wars in Southeast Asia |url=https://www.newmandala.org/soccer-wars-in-southeast-asia/ |access-date=2022-11-28 |website=New Mandala |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-01-13 |title=Việt Nam- Thái Lan: "Siêu kinh điển" Đông Nam Á |url=https://baophapluat.vn/post-464548.html |access-date=2023-02-23 |website=Báo Pháp luật Việt Nam điện tử |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-12-31 |title=Vietnam vs Thailand: A trip down memory lane |url=https://aseanutdfc.com/asean-mitsubishi-electric-cup/2025/news/vietnam-vs-thailand-rivalry-over-the-years |access-date=2025-01-05 |website=ASEAN United FC |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=thanhnien.vn |date=2023-01-11 |title=Chung kết AFF Cup 2022 Việt Nam - Thái Lan: Đỉnh cao Đông Nam Á! |url=https://thanhnien.vn/chung-ket-aff-cup-2022-viet-nam-thai-lan-dinh-cao-dong-nam-a-1851541033.htm |access-date=2023-02-23 |website=thanhnien.vn |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lam |first=Sông |date=2023-01-11 |title=CĐV châu Á: "Trận Việt Nam - Thái Lan là siêu kinh điển ở Đông Nam Á" |url=https://dantri.com.vn/the-thao/cdv-chau-a-tran-viet-nam-thai-lan-la-sieu-kinh-dien-o-dong-nam-a-20230110235405408.htm |access-date=2025-01-05 |website=Báo điện tử Dân Trí |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tùng |first=Hoàng |date=2024-12-31 |title=Đội tuyển Việt Nam và Thái Lan lần thứ 3 chạm trán tại chung kết ASEAN Cup |url=https://tuoitre.vn/doi-tuyen-viet-nam-va-thai-lan-lan-thu-3-cham-tran-tai-chung-ket-asean-cup-20241230233925147.htm |access-date=2025-01-05 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |date=January 2, 2025 |title=Việt Nam - Thái Lan: Xứng đáng |url=https://www.baohoabinh.com.vn/15/197106/Viet-Nam-Thai-Lan-Xung-dang-chung-ket-tr111ng-mo.htm |access-date=2025-01-05 |website=www.baohoabinh.com.vn |language=vi |archivedate=2025-04-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250428222103/https://www.baohoabinh.com.vn/15/197106/Viet-Nam-Thai-Lan-Xung-dang-chung-ket-tr111ng-mo.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-01-04 |title=Tin thể thao (4-1): Thái Lan - Việt Nam - “Siêu kinh điển” tranh ngôi vô địch |url=https://www.qdnd.vn/the-thao/quoc-te/tin-the-thao-4-1-thai-lan-viet-nam-sieu-kinh-dien-tranh-ngoi-vo-dich-809932 |access-date=2025-01-05 |website=Quân Đội Nhân Dân |language=vi}}</ref><ref>{{Cite news|last=Chittinand|first=Tor|date=2025-01-02|title=Thais ready for Asean 'El Clasico'|language=en|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/sports/2931197/thais-ready-for-asean-el-clasico|access-date=2025-12-01}}</ref><ref>{{Cite web |title="อิชิอิ" สาดวาทะเด็ดก่อนทีมชาติไทย บู๊เวียดนาม ชิงแชมป์อาเซียนคัพ เดือดราว เอล กลาซิโก |url=https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2833964 |access-date=2025-12-01 |website=www.thairath.co.th |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-10 |title=ช้างศึกฟอร์มบู่เสมอ 2 แพ้ 7! ผลงานทีมชาติไทยพบเวียดนามปี 2022 |url=https://www.siamsport.co.th/football-thailand/thai-national/3661/ |access-date=2026-03-16 |website=www.siamsport.co.th |language=th}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2023-01-10 |title=รีแมตช์ดรีมไฟนอลรอบ 14 ปีทีมชาติไทยท้าชนเวียดนามศึกลูกหนังชิงเจ้าอาเซียน |url=https://www.siamsport.co.th/football-thailand/thai-national/11082/ |access-date=2026-03-16 |website=www.siamsport.co.th |language=th}}</ref> == បញ្ជីការប្រកួត == === ថៃ vs វៀតណាមខាងត្បូង === {| class="wikitable" !# !កាលបរិច្ឆេទ !ក្រុមម្ចាស់ផ្ទះ !លទ្ធផល !ក្រុមភ្ញៀវ !ទីកន្លែង !ការប្រកួត |- |1 |ខែមេសា 1956 |'''[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាមខាងត្បូង|វៀតណាមខាងត្បូង]]''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |2–1 |[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិថៃ|ថៃ]] | rowspan="2" |[[ទីក្រុងហូជីមិញ|សាយហ្គន]] | rowspan="2" |ការប្រកួតមិត្តភាព |- |2 |ខែមេសា 1956 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |3–1 |ថៃ |- |3 |13 ខែធ្នូ 1959 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |0–4 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | rowspan="2" |[[បាងកក]] |SEAP Games 1959 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |4 |17 ខែធ្នូ 1959 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |1–3 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' |SEAP Games 1959 (ការប្រកួតមេដាយមាស) |- |5 |16 សីហា 1961 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |2–1 |ថៃ |សិង្ហបុរី |ការប្រកួតមិត្តភាព |- |6 |11 ខែធ្នូ 1961 |ថៃ | align="center" |0–0 |វៀតណាមខាងត្បូង | rowspan="2" |[[រ៉ន់កុន់]] |SEAP Games 1961 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |7 |16 ខែធ្នូ 1961 |ថៃ | align="center" |1–1 |វៀតណាមខាងត្បូង |SEAP Games 1961 (ការប្រកួតមេដាយសំរឹទ្ធ) |- |8 |28 ខែតុលា 1962 |វៀតណាមខាងត្បូង | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |0–1 |'''ថៃ''' |សាយហ្គន |Independence Cup 1962 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |9 |17 សីហា 1963 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |3–2 |ថៃ |[[គូឡាឡាំពួ]] |Merdeka Tournament 1963 |- |10 |14 ខែធ្នូ 1963 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |3–0 |ថៃ | rowspan="2" |សាយហ្គន |វគ្គជម្រុះ AFC Asian Cup ១៩៦៤ |- |11 |13 ខែវិច្ឆិកា 1965 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |4–0 |ថៃ |Independence Cup 1965 |- |12 |15 ខែធ្នូ 1965 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–1 |វៀតណាមខាងត្បូង | rowspan="2" |[[គូឡាឡាំពួ]] |SEAP Games 1965 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |13 |18 ខែធ្នូ 1965 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–0 |វៀតណាមខាងត្បូង |SEAP Games 1965 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |14 |5 ខែវិច្ឆិកា 1966 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |4–1 |ថៃ |សាយហ្គន |Independence Cup 1966 |- |15 |24 ខែមីនា 1967 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |0–1 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' |ហុងកុង |វគ្គជម្រុះ AFC Asian Cup ១៩៦៨ |- |16 |19 សីហា 1967 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |5–2 |ថៃ |[[អ៊ីប៉ូ]] |Merdeka Tournament 1967 |- |17 |14 ខែធ្នូ 1967 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |0–5 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' |[[បាងកក]] |SEAP Games 1967 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |18 |15 សីហា 1968 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |2–3 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' |អ៊ីប៉ូ |Merdeka Tournament 1968 |- |19 |1 ខែវិច្ឆិកា 1970 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |1–0 |ថៃ |សាយហ្គន |Independence Cup 1970 (វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |20 |13 ខែធ្នូ 1970 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |1–0 |វៀតណាមខាងត្បូង |បាងកក |[[អាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ១៩៧០]] (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |21 |10 សីហា 1971 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |4–2 |ថៃ |[[គូឡាឡាំពួ]] |Merdeka Tournament 1971 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |22 |26 សីហា 1971 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |2–1 |ថៃ |សិង្ហបុរី |Pesta Sukan Cup 1971 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |23 |30 ខែតុលា 1971 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |3–0 |ថៃ |សាយហ្គន |Independence Cup 1974 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |24 |11 ខែវិច្ឆិកា 1971 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |0–1 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' |បាងកក |King's Cup 1971 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |25 |18 ខែធ្នូ 1971 |ថៃ | align="center" |0–0 |វៀតណាមខាងត្បូង |[[គូឡាឡាំពួ]] |SEAP Games 1971 (ការប្រកួតមេដាយសំរឹទ្ធ) |- |26 |16 ឧសភា 1973 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |1–0 |ថៃ |[[សេអ៊ូល]] |វគ្គជម្រុះ FIFA World Cup ១៩៧៤ |- |27 |9 ខែវិច្ឆិកា 1974 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |3–2 |ថៃ |សាយហ្គន |Independence Cup 1974 |- |28 |21 ខែមីនា 1975 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |4–0 |វៀតណាមខាងត្បូង |បាងកក |វគ្គជម្រុះ AFC Asian Cup ១៩៧៦ |} === ថៃ vs វៀតណាម === {| class="wikitable" |+ !# !កាលបរិច្ឆេទ !ក្រុមម្ចាស់ផ្ទះ !លទ្ធផល !ក្រុមភ្ញៀវ !ទីកន្លែង !ការប្រកួត |- |1 |10 ខែធ្នូ 1995 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |3–1 |[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាម|វៀតណាម]] | rowspan="2" |[[ឈៀងម៉ៃ]] |[[ស៊ីហ្គេម]] 1995 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |2 |16 ខែធ្នូ 1995 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |4–0 |វៀតណាម |ស៊ីហ្គេម 1995 (ការប្រកួតមេដាយមាស) |- |3 |13 ខែកញ្ញា 1996 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |4–2 |វៀតណាម |កាលឡាំង |[[AFF Championship]] 1996 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |4 |16 ខែតុលា 1997 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–1 |វៀតណាម |[[ចាកាតា]] |ស៊ីហ្គេម 1997 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |5 |3 ខែកញ្ញា 1998 |'''វៀតណាម''' | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" |3–0 |ថៃ |[[ហាណូយ]] |AFF Championship 1998 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |6 |5 សីហា 1999 |វៀតណាម | align="center" |0–0 |ថៃ | rowspan="2" |[[បង់ដា⁠សេរីបេកាវ៉ាន់]] |ស៊ីហ្គេម 1999 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |7 |14 សីហា 1999 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–0 |វៀតណាម |ស៊ីហ្គេម 1999 (ការប្រកួតមេដាយមាស) |- |8 |8 ខែធ្នូ 2002 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–1 |វៀតណាម |បាងកក |ការប្រកួតមិត្តភាព |- |9 |27 ខែធ្នូ 2002 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |4–0 |វៀតណាម |[[ចាកាតា]] |AFF Championship 2002 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |10 |29 ខែតុលា 2006 |វៀតណាម | align="center" |2–2 |ថៃ |ហាណូយ |Agribank Cup 2006 |- |11 |24 ខែធ្នូ 2006 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–1 |វៀតណាម | rowspan="2" |បាងកក |King's Cup 2006 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |12 |30 ខែធ្នូ 2006 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |3–1 |វៀតណាម |King's Cup 2006 (វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |13 |24 ខែមករា 2007 |វៀតណាម | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |0–2 |'''ថៃ''' |ហាណូយ |AFF Championship 2007 (ជើងទី១ វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |14 |28 ខែមករា 2007 |ថៃ | align="center" |0–0 |វៀតណាម |បាងកក |AFF Championship 2007 (ជើងទី២ វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |15 |16 ខែវិច្ឆិកា 2008 |វៀតណាម | align="center" |2–2 |ថៃ |ហាណូយ |T&T Cup 2008<ref>{{Cite web |title=Thailand triumph at T&T Cup 2008 – Thailand triumph at T&T Cup 2008 – News from Saigon Times |url=https://english.thesaigontimes.vn/2057/Thailand-triumph-at-TT-Cup-2008.html}}</ref> |- |16 |6 ខែធ្នូ 2008 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–0 |វៀតណាម |[[ខេត្តភូកេត]] |AFF Championship 2008 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |17 |24 ខែធ្នូ 2008 |ថៃ | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" |1–2 |'''វៀតណាម''' |បាងកក |AFF Championship 2008 (ជើងទី១ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |18 |28 ខែធ្នូ 2008 |វៀតណាម | align="center" |1–1 |ថៃ |ហាណូយ |AFF Championship 2008 (ជើងទី២ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |19 |30 ខែវិច្ឆិកា 2012 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |3–1 |វៀតណាម | rowspan="2" |បាងកក |AFF Championship 2012 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |20 |24 ឧសភា 2015 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |1–0 |វៀតណាម | rowspan="2" |វគ្គជម្រុះ FIFA World Cup ២០១៨ |- |21 |13 ខែតុលា 2015 |វៀតណាម | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |0–3<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Thailand win boosts World Cup qualifying hopes |url=https://www.besoccer.com/new/thailand-win-boosts-world-cup-qualifying-hopes |website=Besoccer |access-date=2025-12-01 |archivedate=2023-05-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230525211315/https://www.besoccer.com/new/thailand-win-boosts-world-cup-qualifying-hopes |url-status=dead |language=en}}</ref> |'''ថៃ''' |ហាណូយ |- |22 |5 ខែមិថុនា 2019 |ថៃ | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" |0–1<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 June 2019 |title=Thailand suffer heartbreaking defeat in King's Cup |url=https://www.nationthailand.com/sports/30370633 |website=The Nation Thailand |language=en}}</ref> |'''វៀតណាម''' |[[បុរីរម្យ]] |King's Cup 2019 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |23 |5 ខែកញ្ញា 2019 |ថៃ | align="center" |0–0<ref>{{Cite news|last=|first=|title=Thailand, Vietnam draw in opening 2022 World Cup qualifier|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/sports/1743619/thailand-vietnam-draw-in-opening-2022-world-cup-qualifier|url-status=live|language=en}}</ref> |វៀតណាម |[[ខេត្តបទុមធានី|បទុមធានី]] | rowspan="2" |វគ្គជម្រុះ FIFA World Cup ២០២២ |- |24 |19 ខែវិច្ឆិកា 2019 |វៀតណាម | align="center" |0–0<ref>{{Cite web |title=MD6 – Group G: Vietnam 0–0 Thailand &#124; Football &#124; News &#124; Asian Qualifiers 2022 |url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-asian-cup/news/md6-group-g-vietnam-0-0-thailand |website=the-AFC |language=en}}</ref> |ថៃ |ហាណូយ |- |25 |23 ខែធ្នូ 2021 |វៀតណាម | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |0–2<ref>{{Cite web |title=Chanathip double hands Thailand first leg advantage over Vietnam |url=https://www.the-afc.com/en/more/aff_cup/news/aff_cup_semi-finals_1st_leg_vietnam_v_thailand.html |website=the-AFC|language=en}}</ref> |'''ថៃ''' | rowspan="2" |កាលឡាំង |AFF Championship 2020 (ជើងទី១ វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |26 |26 ខែធ្នូ 2021 |ថៃ | align="center" |0–0 |វៀតណាម |AFF Championship 2020 (ជើងទី២ វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |27 |13 ខែមករា 2023 |វៀតណាម | align="center" |2–2 |ថៃ |ហាណូយ |AFF Championship 2022 (ជើងទី១ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |28 |16 ខែមករា 2023 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |1–0<ref>{{Cite web |title=Thailand clinch record seventh title |url=https://www.the-afc.com/en/more/aff_cup/news/thailand_clinch_record_seventh_title.html |access-date=2023-01-17 |website=the-AFC |language=en}}</ref> |វៀតណាម |[[ខេត្តបទុមធានី|បទុមធានី]] |AFF Championship 2022 (ជើងទី២ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |29 |10 ខែកញ្ញា 2024 |វៀតណាម | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |1–2 |'''ថៃ''' |ហាណូយ |LPBank Cup 2024 |- |30 |2 ខែមករា 2025 |'''វៀតណាម''' | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" |2–1 |ថៃ |វៀត ទ្រី |[[ASEAN Championship]] 2024 (ជើងទី១ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |31 |5 ខែមករា 2025 |ថៃ | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" |2–3 |'''វៀតណាម''' | rowspan="2" |បាងកក |ASEAN Championship 2024 (ជើងទី២ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |32 |22 ខែសីហា 2026 |ថៃ | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" | 0–2 |'''វៀតណាម''' |ASEAN Championship 2026 (ជើងទី១ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |33 |26 ខែសីហា 2026 |វៀតណាម | align="center" | 2–2 |ថៃ | ហាណូយ | ASEAN Championship 2026 (ជើងទី២ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |} == ស្ថិតិ == === សមិទ្ធផល === {| class="wikitable sortable" style="width:auto; margin:auto;" ![[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាម|វៀតណាម]] ! ការប្រកួតប្រជែង ! [[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិថៃ|ថៃ]] |- style="text-align:center;" | colspan="3" | '''អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាស៊ី និងពិភពលោក''' |- style="text-align:center;" | ៤ | [[ជើងឯកបាល់ទាត់អាស៊ាន]] | ៧ |- style="text-align:center;" | ១ | [[ស៊ីហ្គេម]]<br /> (រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩៩) | ៩ |- style="text-align:center;" | ល្អបំផុត៖ កន្លែងទីបួន | [[AFC Asian Cup]] | ល្អបំផុត៖ កន្លែងទីបី |- style="text-align:center;" | ល្អបំផុត៖ កន្លែងទីបួន | [[អាស៊ីហ្គេម]]<br />(រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩៨) | ល្អបំផុត៖ កន្លែងទីបួន |- style="text-align:center;" | ល្អបំផុត៖ វគ្គជម្រុះជុំទី៣ | [[ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោក]] | ល្អបំផុត៖ វគ្គជម្រុះជុំទី៣ |- style="text-align:center;" | – | [[កីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅ]]<br />(រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៨៨) | ល្អបំផុត៖ វគ្គក្រុម |} === អ្នកស៊ុតបញ្ចូលទីច្រើនជាងគេ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! width="30" |ចំណាត់ថ្នាក់ ! style="width:200px;" | កីឡាករ ! width="50" | គ្រាប់បាល់ |- | ១ | align="left" |[[Natipong Sritong-In]] | ៦ |- | rowspan="4" | ២ | align="left" |[[Totchtawan Sripan]] | rowspan="4" | ៣ |- | align="left" |[[Kiatisuk Senamuang]] |- | align="left" |[[Datsakorn Thonglao]] |- | align="left" |[[ឡេកុង វិញ]] |- | rowspan="10" | ៣ | align="left" |[[Nguyễn Hồng Sơn|ង្វៀន ហុង សឺន]] | rowspan="10" | ២ |- | align="left" |[[Nguyễn Xuân Son|ង្វៀន សួនសឺន]] |- | align="left" |[[Phan Thanh Bình|ផាន់ថាញ់ប៊ិញ]] |- | align="left" |[[Cù Sinh|ឃ្យូស៊ីញ]] |- | align="left" |[[Teerasil Dangda|ធីរ៉ាស៊ីល ដួងដា]] |- | align="left" |[[Kirati Keawsombat|គីរ៉ាទី កែវសម្បត្តិ]] |- | align="left" |[[ចាន់ណាធីប ស៊ុងក្រាស៊ីន]] |- | align="left" |[[Theerathon Bunmathan|ធារ៉ាតុន ប៊ុនម៉ាថាន]] |- | align="left" |[[ង្វៀន ទៀនលិញ]] |- | align="left" |[[ង្វៀន ហៃឡុង]] |} == មើលបន្ថែម == * [[សហព័ន្ធបាល់ទាត់វៀតណាម]] * [[សមាគមបាល់ទាត់ថៃ]] * [[ការប្រកួតប្រជែងបាល់ទាត់រវាងជប៉ុននិងកូរ៉េខាងត្បូង]] == ឯកសារយោង == [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គូប្រជែងបាល់ទាត់]] <references /> {{គូប្រជែងបាល់ទាត់អន្តរជាតិនៅអាស៊ី}} 2i1sxczz935iu85mfypfxmqk9dlv7hp 339768 339765 2026-08-27T11:48:39Z Randervik 41096 339768 wikitext text/x-wiki {{ការបកប្រែរដុប}}{{Infobox sports rivalry|name=គូប្រជែងបាល់ទាត់<br>ថៃ-វៀតណាម|locations=[[អាស៊ី]] ([[សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ី|AFC]])<br>[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]] ([[សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ាន|AFF]])|team1={{Flagicon|ថៃ}} [[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិថៃ|ថៃ]]|team2={{Flagicon|វៀតណាម}} [[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាម|វៀតណាម]]|firstmeeting='''វៀតណាមខាងត្បូង''' 2–1 ថៃ <br>(ការប្រកួតមិត្តភាព; ១៩៥៦)|mostrecent=វៀតណាម 2–2 ថៃ<br>([[ASEAN Championship 2026]]; ថ្ងៃទី ២៦ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦)|total=៦១|series=ថៃឈ្នះ៖ ២២<br>ស្មើ៖ ១៣<br>វៀតណាមឈ្នះ៖ ២៦|largestvictory=ថៃ 0–5 '''វៀតណាមខាងត្បូង'''<br>([[SEAP Games 1967]]; ថ្ងៃទី ១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៦៧)|image=Tension between Thailand and Vietnam players.png|caption=ភាព​តានតឹង​រវាង​កីឡាករ​ថៃ​និង​វៀតណាម​ក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ[[ជើងឯកបាល់ទាត់អាស៊ាន]]​ឆ្នាំ​២០២៤}}  ការប្រកួតប្រជែង[[បាល់ទាត់|​បាល់​ទាត់]]​រវាង​[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាម|វៀតណាម]] និង ​[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិថៃ|ថៃ]] ត្រូវ​បាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា ​មួយការ​ប្រកួត​កីឡាដ៏​សំខាន់​​នៅ [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍|​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍]]។ រាប់បញ្ចូលទាំងកំណត់ត្រារបស់ [[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាមខាងត្បូង|វៀតណាមខាងត្បូង]] (តាម[[សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អន្តរជាតិ (FIFA)|ហ្វីហ្វា]])<ref>{{Cite web |title=Inside FIFA |url=https://inside.fifa.com/en/about-fifa/associations/VIE |archive-url=http://web.archive.org/web/20251108135519/https://inside.fifa.com/en/about-fifa/associations/VIE |archive-date=2025-11-08 |access-date=2026-05-21 |website=inside.fifa.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=AFC Asian Cup Contenders: Vietnam |url=https://www.the-afc.com/en/more/content/3171933 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260521185330/https://www.the-afc.com/en/more/content/3171933 |archive-date=2026-05-21 |access-date=2026-05-21 |website=the-AFC |language=en}}</ref> ភាគីទាំងពីរបានប្រឈមមុខដាក់គ្នាក្នុង ៦១ ប្រកួតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៥៦ ដោយវៀតណាមឈ្នះ ២៦ ថៃ ២២ និង ១៣ លទ្ធផលស្មើ។ ក្នុងនាមជា គូប្រជែងដ៏ពេញនិយមបំផុត មួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ការប្រកួតរវាងថៃ និងវៀតណាមតែងតែទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអ្នកគាំទ្រក្នុងទាំងពីរប្រទេស។<ref name="New Mandala">{{Cite web |last=Dunford |first=Mike |date=17 September 2015 |title=Soccer wars in Southeast Asia |url=https://www.newmandala.org/soccer-wars-in-southeast-asia/ |access-date=2022-11-28 |website=New Mandala |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-01-13 |title=Việt Nam- Thái Lan: "Siêu kinh điển" Đông Nam Á |url=https://baophapluat.vn/post-464548.html |access-date=2023-02-23 |website=Báo Pháp luật Việt Nam điện tử |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-12-31 |title=Vietnam vs Thailand: A trip down memory lane |url=https://aseanutdfc.com/asean-mitsubishi-electric-cup/2025/news/vietnam-vs-thailand-rivalry-over-the-years |access-date=2025-01-05 |website=ASEAN United FC |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=thanhnien.vn |date=2023-01-11 |title=Chung kết AFF Cup 2022 Việt Nam - Thái Lan: Đỉnh cao Đông Nam Á! |url=https://thanhnien.vn/chung-ket-aff-cup-2022-viet-nam-thai-lan-dinh-cao-dong-nam-a-1851541033.htm |access-date=2023-02-23 |website=thanhnien.vn |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lam |first=Sông |date=2023-01-11 |title=CĐV châu Á: "Trận Việt Nam - Thái Lan là siêu kinh điển ở Đông Nam Á" |url=https://dantri.com.vn/the-thao/cdv-chau-a-tran-viet-nam-thai-lan-la-sieu-kinh-dien-o-dong-nam-a-20230110235405408.htm |access-date=2025-01-05 |website=Báo điện tử Dân Trí |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tùng |first=Hoàng |date=2024-12-31 |title=Đội tuyển Việt Nam và Thái Lan lần thứ 3 chạm trán tại chung kết ASEAN Cup |url=https://tuoitre.vn/doi-tuyen-viet-nam-va-thai-lan-lan-thu-3-cham-tran-tai-chung-ket-asean-cup-20241230233925147.htm |access-date=2025-01-05 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |date=January 2, 2025 |title=Việt Nam - Thái Lan: Xứng đáng |url=https://www.baohoabinh.com.vn/15/197106/Viet-Nam-Thai-Lan-Xung-dang-chung-ket-tr111ng-mo.htm |access-date=2025-01-05 |website=www.baohoabinh.com.vn |language=vi |archivedate=2025-04-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250428222103/https://www.baohoabinh.com.vn/15/197106/Viet-Nam-Thai-Lan-Xung-dang-chung-ket-tr111ng-mo.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-01-04 |title=Tin thể thao (4-1): Thái Lan - Việt Nam - “Siêu kinh điển” tranh ngôi vô địch |url=https://www.qdnd.vn/the-thao/quoc-te/tin-the-thao-4-1-thai-lan-viet-nam-sieu-kinh-dien-tranh-ngoi-vo-dich-809932 |access-date=2025-01-05 |website=Quân Đội Nhân Dân |language=vi}}</ref><ref>{{Cite news|last=Chittinand|first=Tor|date=2025-01-02|title=Thais ready for Asean 'El Clasico'|language=en|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/sports/2931197/thais-ready-for-asean-el-clasico|access-date=2025-12-01}}</ref><ref>{{Cite web |title="อิชิอิ" สาดวาทะเด็ดก่อนทีมชาติไทย บู๊เวียดนาม ชิงแชมป์อาเซียนคัพ เดือดราว เอล กลาซิโก |url=https://www.thairath.co.th/sport/thaifootball/changsuek/2833964 |access-date=2025-12-01 |website=www.thairath.co.th |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-10 |title=ช้างศึกฟอร์มบู่เสมอ 2 แพ้ 7! ผลงานทีมชาติไทยพบเวียดนามปี 2022 |url=https://www.siamsport.co.th/football-thailand/thai-national/3661/ |access-date=2026-03-16 |website=www.siamsport.co.th |language=th}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2023-01-10 |title=รีแมตช์ดรีมไฟนอลรอบ 14 ปีทีมชาติไทยท้าชนเวียดนามศึกลูกหนังชิงเจ้าอาเซียน |url=https://www.siamsport.co.th/football-thailand/thai-national/11082/ |access-date=2026-03-16 |website=www.siamsport.co.th |language=th}}</ref> == បញ្ជីការប្រកួត == === ថៃ vs វៀតណាមខាងត្បូង === {| class="wikitable" !# !កាលបរិច្ឆេទ !ក្រុមម្ចាស់ផ្ទះ !លទ្ធផល !ក្រុមភ្ញៀវ !ទីកន្លែង !ការប្រកួត |- |1 |ខែមេសា 1956 |'''[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាមខាងត្បូង|វៀតណាមខាងត្បូង]]''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |2–1 |[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិថៃ|ថៃ]] | rowspan="2" |[[ទីក្រុងហូជីមិញ|សាយហ្គន]] | rowspan="2" |ការប្រកួតមិត្តភាព |- |2 |ខែមេសា 1956 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |3–1 |ថៃ |- |3 |13 ខែធ្នូ 1959 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |0–4 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | rowspan="2" |[[បាងកក]] |SEAP Games 1959 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |4 |17 ខែធ្នូ 1959 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |1–3 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' |SEAP Games 1959 (ការប្រកួតមេដាយមាស) |- |5 |16 សីហា 1961 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |2–1 |ថៃ |សិង្ហបុរី |ការប្រកួតមិត្តភាព |- |6 |11 ខែធ្នូ 1961 |ថៃ | align="center" |0–0 |វៀតណាមខាងត្បូង | rowspan="2" |[[រ៉ន់កុន់]] |SEAP Games 1961 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |7 |16 ខែធ្នូ 1961 |ថៃ | align="center" |1–1 |វៀតណាមខាងត្បូង |SEAP Games 1961 (ការប្រកួតមេដាយសំរឹទ្ធ) |- |8 |28 ខែតុលា 1962 |វៀតណាមខាងត្បូង | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |0–1 |'''ថៃ''' |សាយហ្គន |Independence Cup 1962 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |9 |17 សីហា 1963 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |3–2 |ថៃ |[[គូឡាឡាំពួ]] |Merdeka Tournament 1963 |- |10 |14 ខែធ្នូ 1963 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |3–0 |ថៃ | rowspan="2" |សាយហ្គន |វគ្គជម្រុះ AFC Asian Cup ១៩៦៤ |- |11 |13 ខែវិច្ឆិកា 1965 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |4–0 |ថៃ |Independence Cup 1965 |- |12 |15 ខែធ្នូ 1965 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–1 |វៀតណាមខាងត្បូង | rowspan="2" |[[គូឡាឡាំពួ]] |SEAP Games 1965 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |13 |18 ខែធ្នូ 1965 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–0 |វៀតណាមខាងត្បូង |SEAP Games 1965 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |14 |5 ខែវិច្ឆិកា 1966 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |4–1 |ថៃ |សាយហ្គន |Independence Cup 1966 |- |15 |24 ខែមីនា 1967 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |0–1 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' |ហុងកុង |វគ្គជម្រុះ AFC Asian Cup ១៩៦៨ |- |16 |19 សីហា 1967 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |5–2 |ថៃ |[[អ៊ីប៉ូ]] |Merdeka Tournament 1967 |- |17 |14 ខែធ្នូ 1967 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |0–5 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' |[[បាងកក]] |SEAP Games 1967 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |18 |15 សីហា 1968 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |2–3 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' |អ៊ីប៉ូ |Merdeka Tournament 1968 |- |19 |1 ខែវិច្ឆិកា 1970 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |1–0 |ថៃ |សាយហ្គន |Independence Cup 1970 (វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |20 |13 ខែធ្នូ 1970 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |1–0 |វៀតណាមខាងត្បូង |បាងកក |[[អាស៊ីហ្គេមឆ្នាំ១៩៧០]] (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |21 |10 សីហា 1971 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |4–2 |ថៃ |[[គូឡាឡាំពួ]] |Merdeka Tournament 1971 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |22 |26 សីហា 1971 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |2–1 |ថៃ |សិង្ហបុរី |Pesta Sukan Cup 1971 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |23 |30 ខែតុលា 1971 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |3–0 |ថៃ |សាយហ្គន |Independence Cup 1974 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |24 |11 ខែវិច្ឆិកា 1971 |ថៃ | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |0–1 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' |បាងកក |King's Cup 1971 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |25 |18 ខែធ្នូ 1971 |ថៃ | align="center" |0–0 |វៀតណាមខាងត្បូង |[[គូឡាឡាំពួ]] |SEAP Games 1971 (ការប្រកួតមេដាយសំរឹទ្ធ) |- |26 |16 ឧសភា 1973 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |1–0 |ថៃ |[[សេអ៊ូល]] |វគ្គជម្រុះ FIFA World Cup ១៩៧៤ |- |27 |9 ខែវិច្ឆិកា 1974 |'''វៀតណាមខាងត្បូង''' | align="center" style="color:#000; background:#FFBF00" |3–2 |ថៃ |សាយហ្គន |Independence Cup 1974 |- |28 |21 ខែមីនា 1975 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |4–0 |វៀតណាមខាងត្បូង |បាងកក |វគ្គជម្រុះ AFC Asian Cup ១៩៧៦ |} === ថៃ vs វៀតណាម === {| class="wikitable" |+ !# !កាលបរិច្ឆេទ !ក្រុមម្ចាស់ផ្ទះ !លទ្ធផល !ក្រុមភ្ញៀវ !ទីកន្លែង !ការប្រកួត |- |1 |10 ខែធ្នូ 1995 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |3–1 |[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាម|វៀតណាម]] | rowspan="2" |[[ឈៀងម៉ៃ]] |[[ស៊ីហ្គេម]] 1995 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |2 |16 ខែធ្នូ 1995 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |4–0 |វៀតណាម |ស៊ីហ្គេម 1995 (ការប្រកួតមេដាយមាស) |- |3 |13 ខែកញ្ញា 1996 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |4–2 |វៀតណាម |កាលឡាំង |[[AFF Championship]] 1996 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |4 |16 ខែតុលា 1997 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–1 |វៀតណាម |[[ចាកាតា]] |ស៊ីហ្គេម 1997 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |5 |3 ខែកញ្ញា 1998 |'''វៀតណាម''' | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" |3–0 |ថៃ |[[ហាណូយ]] |AFF Championship 1998 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |6 |5 សីហា 1999 |វៀតណាម | align="center" |0–0 |ថៃ | rowspan="2" |[[បង់ដា⁠សេរីបេកាវ៉ាន់]] |ស៊ីហ្គេម 1999 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |7 |14 សីហា 1999 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–0 |វៀតណាម |ស៊ីហ្គេម 1999 (ការប្រកួតមេដាយមាស) |- |8 |8 ខែធ្នូ 2002 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–1 |វៀតណាម |បាងកក |ការប្រកួតមិត្តភាព |- |9 |27 ខែធ្នូ 2002 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |4–0 |វៀតណាម |[[ចាកាតា]] |AFF Championship 2002 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |10 |29 ខែតុលា 2006 |វៀតណាម | align="center" |2–2 |ថៃ |ហាណូយ |Agribank Cup 2006 |- |11 |24 ខែធ្នូ 2006 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–1 |វៀតណាម | rowspan="2" |បាងកក |King's Cup 2006 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |12 |30 ខែធ្នូ 2006 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |3–1 |វៀតណាម |King's Cup 2006 (វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |13 |24 ខែមករា 2007 |វៀតណាម | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |0–2 |'''ថៃ''' |ហាណូយ |AFF Championship 2007 (ជើងទី១ វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |14 |28 ខែមករា 2007 |ថៃ | align="center" |0–0 |វៀតណាម |បាងកក |AFF Championship 2007 (ជើងទី២ វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |15 |16 ខែវិច្ឆិកា 2008 |វៀតណាម | align="center" |2–2 |ថៃ |ហាណូយ |T&T Cup 2008<ref>{{Cite web |title=Thailand triumph at T&T Cup 2008 – Thailand triumph at T&T Cup 2008 – News from Saigon Times |url=https://english.thesaigontimes.vn/2057/Thailand-triumph-at-TT-Cup-2008.html}}</ref> |- |16 |6 ខែធ្នូ 2008 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |2–0 |វៀតណាម |[[ខេត្តភូកេត]] |AFF Championship 2008 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |17 |24 ខែធ្នូ 2008 |ថៃ | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" |1–2 |'''វៀតណាម''' |បាងកក |AFF Championship 2008 (ជើងទី១ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |18 |28 ខែធ្នូ 2008 |វៀតណាម | align="center" |1–1 |ថៃ |ហាណូយ |AFF Championship 2008 (ជើងទី២ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |19 |30 ខែវិច្ឆិកា 2012 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |3–1 |វៀតណាម | rowspan="2" |បាងកក |AFF Championship 2012 (ដំណាក់កាលក្រុម) |- |20 |24 ឧសភា 2015 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |1–0 |វៀតណាម | rowspan="2" |វគ្គជម្រុះ FIFA World Cup ២០១៨ |- |21 |13 ខែតុលា 2015 |វៀតណាម | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |0–3<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Thailand win boosts World Cup qualifying hopes |url=https://www.besoccer.com/new/thailand-win-boosts-world-cup-qualifying-hopes |website=Besoccer |access-date=2025-12-01 |archivedate=2023-05-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230525211315/https://www.besoccer.com/new/thailand-win-boosts-world-cup-qualifying-hopes |url-status=dead |language=en}}</ref> |'''ថៃ''' |ហាណូយ |- |22 |5 ខែមិថុនា 2019 |ថៃ | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" |0–1<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 June 2019 |title=Thailand suffer heartbreaking defeat in King's Cup |url=https://www.nationthailand.com/sports/30370633 |website=The Nation Thailand |language=en}}</ref> |'''វៀតណាម''' |[[បុរីរម្យ]] |King's Cup 2019 (វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |23 |5 ខែកញ្ញា 2019 |ថៃ | align="center" |0–0<ref>{{Cite news|last=|first=|title=Thailand, Vietnam draw in opening 2022 World Cup qualifier|work=Bangkok Post|url=https://www.bangkokpost.com/sports/1743619/thailand-vietnam-draw-in-opening-2022-world-cup-qualifier|url-status=live|language=en}}</ref> |វៀតណាម |[[ខេត្តបទុមធានី|បទុមធានី]] | rowspan="2" |វគ្គជម្រុះ FIFA World Cup ២០២២ |- |24 |19 ខែវិច្ឆិកា 2019 |វៀតណាម | align="center" |0–0<ref>{{Cite web |title=MD6 – Group G: Vietnam 0–0 Thailand &#124; Football &#124; News &#124; Asian Qualifiers 2022 |url=https://www.the-afc.com/competitions/afc-asian-cup/news/md6-group-g-vietnam-0-0-thailand |website=the-AFC |language=en}}</ref> |ថៃ |ហាណូយ |- |25 |23 ខែធ្នូ 2021 |វៀតណាម | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |0–2<ref>{{Cite web |title=Chanathip double hands Thailand first leg advantage over Vietnam |url=https://www.the-afc.com/en/more/aff_cup/news/aff_cup_semi-finals_1st_leg_vietnam_v_thailand.html |website=the-AFC|language=en}}</ref> |'''ថៃ''' | rowspan="2" |កាលឡាំង |AFF Championship 2020 (ជើងទី១ វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |26 |26 ខែធ្នូ 2021 |ថៃ | align="center" |0–0 |វៀតណាម |AFF Championship 2020 (ជើងទី២ វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |27 |13 ខែមករា 2023 |វៀតណាម | align="center" |2–2 |ថៃ |ហាណូយ |AFF Championship 2022 (ជើងទី១ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |28 |16 ខែមករា 2023 |'''ថៃ''' | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |1–0<ref>{{Cite web |title=Thailand clinch record seventh title |url=https://www.the-afc.com/en/more/aff_cup/news/thailand_clinch_record_seventh_title.html |access-date=2023-01-17 |website=the-AFC |language=en}}</ref> |វៀតណាម |[[ខេត្តបទុមធានី|បទុមធានី]] |AFF Championship 2022 (ជើងទី២ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |29 |10 ខែកញ្ញា 2024 |វៀតណាម | align="center" style="color:#FFF; background:#104EC4" |1–2 |'''ថៃ''' |ហាណូយ |LPBank Cup 2024 |- |30 |2 ខែមករា 2025 |'''វៀតណាម''' | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" |2–1 |ថៃ |វៀត ទ្រី |[[ASEAN Championship]] 2024 (ជើងទី១ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |31 |5 ខែមករា 2025 |ថៃ | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" |2–3 |'''វៀតណាម''' | rowspan="2" |បាងកក |ASEAN Championship 2024 (ជើងទី២ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |32 |22 ខែសីហា 2026 |ថៃ | align="center" style="color:#FFF; background:#FF0000" | 0–2<ref name=":6">{{Cite web |date=2026-08-22 |title=ASEAN HYUNDAI CUP™ 2026 FINAL 1ST LEG: THAILAND 0-2 VIETNAM |url=https://aseanutdfc.com/asean-championship/2026/news/asean-hyundai-cup-2026-final-1st-leg-thailand-0-2-vietnam |access-date=2026-08-27 |website=ASEAN United FC |language=en}}</ref> |'''វៀតណាម''' |ASEAN Championship 2026 (ជើងទី១ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |- |33 |26 ខែសីហា 2026 |វៀតណាម | align="center" | 2–2<ref name=":7">{{Cite web |date=2026-08-26 |title=ASEAN HYUNDAI CUP™ FINAL 2ND LEG: VIETNAM 2-2 THAILAND; VIETNAM WIN 4-2 ON AGGREGATE |url=https://aseanutdfc.com/asean-championship/2026/news/asean-hyundai-cup-final-2nd-leg-vietnam-2-2-thailand-vietnam-win-4-2-on-aggregate |access-date=2026-08-27 |website=ASEAN United FC |language=en}}</ref> |ថៃ | ហាណូយ | ASEAN Championship 2026 (ជើងទី២ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ) |} == ស្ថិតិ == === សមិទ្ធផល === {| class="wikitable sortable" style="width:auto; margin:auto;" ![[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិវៀតណាម|វៀតណាម]] ! ការប្រកួតប្រជែង ! [[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិថៃ|ថៃ]] |- style="text-align:center;" | colspan="3" | '''អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាស៊ី និងពិភពលោក''' |- style="text-align:center;" | ៤ | [[ជើងឯកបាល់ទាត់អាស៊ាន]] | ៧ |- style="text-align:center;" | ១ | [[ស៊ីហ្គេម]]<br /> (រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩៩) | ៩ |- style="text-align:center;" | ល្អបំផុត៖ កន្លែងទីបួន | [[AFC Asian Cup]] | ល្អបំផុត៖ កន្លែងទីបី |- style="text-align:center;" | ល្អបំផុត៖ កន្លែងទីបួន | [[អាស៊ីហ្គេម]]<br />(រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩៨) | ល្អបំផុត៖ កន្លែងទីបួន |- style="text-align:center;" | ល្អបំផុត៖ វគ្គជម្រុះជុំទី៣ | [[ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោក]] | ល្អបំផុត៖ វគ្គជម្រុះជុំទី៣ |- style="text-align:center;" | – | [[កីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅ]]<br />(រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៨៨) | ល្អបំផុត៖ វគ្គក្រុម |} === អ្នកស៊ុតបញ្ចូលទីច្រើនជាងគេ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! width="30" |ចំណាត់ថ្នាក់ ! style="width:200px;" | កីឡាករ ! width="50" | គ្រាប់បាល់ |- | ១ | align="left" |[[Natipong Sritong-In]] | ៦ |- | rowspan="4" | ២ | align="left" |[[Totchtawan Sripan]] | rowspan="4" | ៣ |- | align="left" |[[Kiatisuk Senamuang]] |- | align="left" |[[Datsakorn Thonglao]] |- | align="left" |[[ឡេកុង វិញ]] |- | rowspan="10" | ៣ | align="left" |[[Nguyễn Hồng Sơn|ង្វៀន ហុង សឺន]] | rowspan="10" | ២ |- | align="left" |[[Nguyễn Xuân Son|ង្វៀន សួនសឺន]] |- | align="left" |[[Phan Thanh Bình|ផាន់ថាញ់ប៊ិញ]] |- | align="left" |[[Cù Sinh|ឃ្យូស៊ីញ]] |- | align="left" |[[Teerasil Dangda|ធីរ៉ាស៊ីល ដួងដា]] |- | align="left" |[[Kirati Keawsombat|គីរ៉ាទី កែវសម្បត្តិ]] |- | align="left" |[[ចាន់ណាធីប ស៊ុងក្រាស៊ីន]] |- | align="left" |[[Theerathon Bunmathan|ធារ៉ាតុន ប៊ុនម៉ាថាន]] |- | align="left" |[[ង្វៀន ទៀនលិញ]] |- | align="left" |[[ង្វៀន ហៃឡុង]] |} == មើលបន្ថែម == * [[សហព័ន្ធបាល់ទាត់វៀតណាម]] * [[សមាគមបាល់ទាត់ថៃ]] * [[ការប្រកួតប្រជែងបាល់ទាត់រវាងជប៉ុននិងកូរ៉េខាងត្បូង]] == ឯកសារយោង == [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:គូប្រជែងបាល់ទាត់]] <references /> {{គូប្រជែងបាល់ទាត់អន្តរជាតិនៅអាស៊ី}} 56bs1jd0p27tbktz7m9vfuql0qvakxl 0 53236 339756 339716 2026-08-26T14:35:42Z TheRandomGoober 27248 /* សីហា */ 339756 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |'''[[បញ្ជីនៃទសវត្សរ៍ សតវត្ស និងសហស្សវត្សរ៍|សហស្សវត្សរ៍]]''' |[[សហស្សវត្សរ៍ទី ៣]] |- |'''[[បញ្ជីនៃទសវត្សរ៍ សតវត្សរ៍ និងសហស្សវត្សរ៍|សតវត្សរ៍]]''' |[[សតវត្សរ៍ទី ២១]] |- |'''[[បញ្ជីនៃទសវត្សរ៍ សតវត្សរ៍ និងសហស្សវត្សរ៍|ទសវត្សរ៍]]''' |[[ទសវត្សរ៍ ២០២០|ឆ្នាំ ២០២០]] |- |'''[[បញ្ជីឆ្នាំ|ឆ្នាំ]]''' | [[ឆ្នាំ ២០២៣|២០២៣]] • [[ឆ្នាំ ២០២៤|២០២៤]] • [[ឆ្នាំ ២០២៥|២០២៥]] • [[ឆ្នាំ ២០២៦|គ.ស. ២០២៦]] • [[ឆ្នាំ​ ២០២៧|២០២៧]] • [[ឆ្នាំ ២០២៨|២០២៨]] • [[ឆ្នាំ ២០២៩|២០២៩]] |} {| class="infobox" style="width:20em;" |- style="text-align:center;" ! colspan="2" style="background: #ABCDEF;" |ឆ្នាំ ២០២៦ ក្នុង​ប្រតិទិន​ផ្សេងៗ |- |'''[[ពុទ្ធសករាជ]]''' |២៥៧០ |- style="vertical-align:top;" |'''[[ប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរៀន|ប្រតិទិនគ្រីកូរី]]''' |២០២៦ ''MMXXVI'' |- |'''[[Ab urbe condita]]''' |២៧៧៩ |- |'''[[ប្រតិទិនអាមេនី]]''' |១៤៧៥ ԹՎ ՌՆՀԵ |- |'''[[ប្រតិទិនអាស៊ីរី]]''' |៦៧៧៦ |- |'''[[ប្រតិទិនបាហៃ]]''' |១៨២–១៨៣ |- |'''[[ប្រតិទិនសាកាបាលី]]''' |១៩៤៧–១៩៤៨ |- |'''[[ប្រតិទិនបេងហ្កាល់]]''' |១៤៣៣ |- |'''[[ប្រតិទិនប៊ែប៊ែរ]]''' |២៩៧៦ |- |'''[[រាជ្យឆ្នាំស្តេចអង់គ្លេស|រាជ្យឆ្នាំអង់គ្លេស]]''' |៤ [[ឆាលស៍ទី៣|Cha. ៣]] – ៥ [[ឆាលស៍ទី៣|Cha. ៣]] |- |'''[[ប្រតិទិនភូមា]]''' |១៣៨៨ |- |'''[[ប្រតិទិនប៊ីហ្សង់តាំង]]''' |៧៥៣៤–៧៥៣៥ |- |'''[[ប្រតិទិនចិន]]''' |甲辰年 <small>([[រោង]] ធាតុឈើ)</small> ៤៧២៣ ឬ ៤៥១៦   ''— ដល់ —'' 乙巳年 <small>([[មមី]] ធាតុភ្លើង)</small> ៤៧២៤ ឬ ៤៥១៧ |- |'''[[ប្រតិទិនកូបទិក]]''' |១៧៤២–១៧៤៣ |- |'''[[ប្រតិទិនឌីស្កតដ៍]]''' |៣១៩២ |- |'''[[ប្រតិទិនអេត្យូពី]]''' |២០១៨–២០១៩ |- |'''[[ប្រតិទិនហេប្រឺ]]''' |៥៧៨៦–៥៧៨៧ |- |'''[[ប្រតិទិនហិណ្ឌូ]]''' |២០៨២–២០៨៣ <small>([[វិក្រមសម្វត]])</small> ១៩៤៧–១៩៤៨ <small>([[ប្រតិទិនជាតិឥណ្ឌា|សកសម្វត]])</small> ៥១២៦–៥១២៧ <small>([[កលិយុគ]])</small> |- |'''[[ប្រតិទិនអូឡូសែន]]''' |១២០២៦ |- |'''[[ប្រតិទិនអ៊ីហ្គបូ]]''' |១០២៦–១០២៧ |- |'''[[ប្រតិទិនអ៊ីរ៉ង់]]''' |១៤០៤–១៤០៥ |- |'''[[ប្រតិទិនឥស្លាម]]''' |១៤៤៧–១៤៤៨ |- |'''[[ប្រតិទិនជប៉ុន]]''' |[[រេវ៉ា|សករាជរេវ៉ា ៨]] <small>(令和８年)</small> |- |'''[[ប្រតិទិនជ្វា]]''' |១៩៥៩–១៩៦០ |- |'''[[ប្រតិទិនជូឆេ]]''' |១១៥ |- |'''[[ប្រតិទិនជូលាន]]''' |គ្រីកូរីដក ១៣ ថ្ងៃ |- |'''[[ប្រតិទិនកូរ៉េ]]''' |៤៣៥៩ |- |'''[[ប្រតិទិនសាធារណរដ្ឋចិន|ប្រតិទិនមីនគួ]]''' |ROC ១១៥ <small>民國115年</small> |- |'''[[ប្រតិទិនណានក្សាហ៊ី]]''' |៥៥៨ |- |'''[[ប្រតិទិនសុរិយគតិថៃ]]''' |២៥៦៩ |- |'''[[ប្រតិទិនទីបេ]]''' |ཤིང་མོ་སྦྲུལ་ལོ <small>([[រោង]]ញីធាតុឈើ)</small> ២១៥២ ឬ ១៧៧១ ឬ ៩៩៩    ''— ដល់ —'' མེ་ཕོ་རྟ་ལོ་ <small>([[មមី]]ញីធាតុឈើ)</small> ២១៥៣ ឬ ១៧៧២ ឬ ១០០០ |- |'''[[ម៉ោងយូនីក|ម៉ោងយូនីក]]''' |១៧៦៧២២៥៦០០ – ១៧៩៨៧៦១៤៩៩ |} '''គ.ស. ២០២៦''' ត្រូវ​នឹង ព.ស. ២៥៧០ ជាឆ្នាំសកលចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ តាម[[ប្រតិទិនគ្រីកូរី]] ហើយជាឆ្នាំទី ២០២៦ នៃ[[សកលសករាជ]] និង[[គ្រិស្តសករាជ]]។ * ឆ្នាំ[[មមី]] អដ្ឋស័ក ចុល្លសករាជ ១៣៨៨ (ថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា ជាថ្ងៃឡើងស័ក)។ * ឆ្នាំទី ៧ ក្នុង[[ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០២០]], ឆ្នាំទី ២៦ ក្នុង[[សតវត្សរ៍ទី២១]] និងឆ្នាំទី ២៥ ក្នុង[[សហស្សវត្សរ៍ទី ៣]]។ នៅក្នុងឆ្នាំនេះ គេសង្កេតឃើញមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធថ្មីៗផ្ទុះឡើងនៅក្នុងទ្វីបអាមេរិក និងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ នៅដើមខែមករា សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្តើម[[អន្តរគមន៍សហរដ្ឋអាមេរិកនៅវេណេស៊ុយអេឡាឆ្នាំ២០២៦|ប្រតិបត្តិការយោធា]]នៅក្នុងប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា និងជាលទ្ធផល​បានចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីកំពុងកាន់អំណាច លោក[[នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ]]។ អន្តរាគមន៍នេះបានបង្កឱ្យមានការបិទផ្លូវនាំចេញប្រេងរបស់ប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា ដែលបន្តរុញច្រានឱ្យកើតមាន[[វិបត្តិគុយបាឆ្នាំ២០២៦|វិបត្តិប្រេង]]នៅក្នុងប្រទេសគុយបា។ ចូលមកដល់ខែកុម្ភៈ ប្រទេសប៉ាគីស្ថានបានបើកការវាយប្រហារតាមអាកាសចូលក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន ដែលនាំឱ្យផ្ទុះ[[សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថានឆ្នាំ២០២៦|ជម្លោះបើកចំហរ]]វាងប្រទេសទាំងពីរ។ ជាប្រតិកម្មនឹងការបង្ក្រាបរបស់អាជ្ញាធរអ៊ីរ៉ង់លើ[[បាតុកម្មអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|ចលនាបាតុកម្មមហាជន]] សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានរួមគ្នាផ្តើម[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់]]នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ជាមួយនឹង[[ឃាតកម្មលើអាលី ហាមេនៃ|ការធ្វើឃាតមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់]][[អាលី ហាមេនៃ]] ហើយជាលទ្ធផលនៃជម្លោះនេះ សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកត្រូវទទួលរងនូវសោកនាដកម្មធ្ងន់ធ្ងរ ក្រោយអ៊ីរ៉ង់បានបាញ់ប្រហារសងសឹកលើប្រទេសក្នុងតំបន់ជាសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិក ក៏ដូចជាការបិទ[[វិបត្តិច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឆ្នាំ២០២៦|ច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍]]។ នៅក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រនិងបច្ចេកវិទ្យាវិញ បេសកកម្មហោះកាត់ឋានព្រះច័ន្ទ [[អារតេមីស ២]] របស់[[អង្គការណាសា|ណាសា]]បានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ពេញនិយមមួយ ដោយវាត្រូវជាបេសកកម្មដែលពាំនាំមនុស្សចេញពីគន្លងផែនដីទាបដំបូងគេចាប់តាំងពីបេសកកម្ម[[អាប៉ូឡូ ១៧]] កាលពីឆ្នាំ១៩៧២ មក។ [[បញ្ញាសិប្បនិម្មិត]]បានបន្តអភិវឌ្ឍទៅមុខ ដោយមានការផ្តោតច្រើនឡើងៗលើមាត្រដ្ឋានម៉ូឌែល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងកម្មវិធីពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗ។ ខណៈពេលដែលគម្រោងប្រជាប្រិយមួយចំនួនដូចជា [[សូរ៉ា]] របស់[[អូផិនអេអាយ]]ត្រូវបានបញ្ឈប់ដំណើរការពិតមែនក្ដី យ៉ាងណា[[បញ្ញាសិប្បនិម្មិតជំនាន់ថ្មី]] រួមទាំងគំរូវាយអក្សរបង្កើតជាវីដេអូ នៅតែបន្តវិវត្តទៅមុខដដែរ។ ==មេដឹកនាំកម្ពុជា== {{ដើមចំបង|បញ្ជីមេដឹកនាំរដ្ឋប្រចាំសតវត្សរ៍ទី២១}} {| class="wikitable" !ព្រះ​ឆាយា​ល័ក្ខណ៍/រូបថត !តំណែង !នាម |- |[[File:Ceremonial Reception of the King of Cambodia, Norodom Sihamoni on May 30, 2023 (3x4 cropped).jpg|115x115px]] |[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |'''[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី]]''' |- |[[File:Hun Manet on May 30, 2025 (cropped 2).jpg|124x124ភីកសែល]] |[[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |'''[[ហ៊ុន ម៉ាណែត|សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត]]''' |} ==ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ== ===មករា=== * ១ មករា ** ប្រទេស[[ប៊ុលហ្ការី]]​បាន​ចាប់អនុម័ត​ប្រើ[[អឺរ៉ូ|ប្រាក់​អឺរ៉ូ]] ដោយ​ក្លាយ​ខ្លួនជា​រដ្ឋ​សមាជិក​ទី ២១ នៃ​[[ហ្សូន​អឺរ៉ូ]]។<ref>{{cite press release |title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps |date=July 8, 2025 |publisher=Council of the European Union |url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> ** ប្រទេស[[ស៊ីប]]បានចាប់ផ្តើមតួនាទីក្នុងនាមជា[[ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសហភាពអឺរ៉ុប]]។<ref>{{Cite web |date=2025-12-31 |title=Cyprus promises 'new approach' during EU Council presidency |url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/4075519-cyprus-promises-new-approach-during-eu-council-presidency.html |access-date=2026-01-01 |website=www.ukrinform.net |archivedate=2025-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251231165054/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/4075519-cyprus-promises-new-approach-during-eu-council-presidency.html |url-status=dead }}</ref> ** មនុស្សចំនួន ៤១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងមនុស្សប្រមាណ ១១៦ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួសនៅក្នុង[[គ្រោះអគ្គិភ័យបារនីយដ្ឋាននៅក្រង់ម៉ុងតាណាឆ្នាំ២០២៥|គ្រោះអគ្គិភ័យឆាបឆេះបារនីយដ្ឋាន]]មួយកន្លែងក្នុងក្រុង[[ក្រង់-ម៉ុងតាណា]]នៃប្រទេស[[ស្វីស]]។<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say |title=Several dead and injured in explosion at Swiss ski resort town Crans-Montana, police say |work=The Guardian|accessdate=3 January 2026|date=1 January 2026}}</ref> * ៣ មករា ** [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]បានបើក[[ការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើវេណេស៊ុយអេឡាឆ្នាំ២០២៥|ការវាយប្រហារតាមអាកាស]]ជាច្រើនសារទៅលើទីតាំងយ៉ាងច្រើនកន្លែងនៅទូទាំងតំបន់ភាគខាងជើងនៃប្រទេស[[វេណេស៊ុយអេឡា]] ហើយបានចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីវេណេស៊ុយអេឡា លោក[[នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ]] រួមជាមួយនឹងភរិយាគឺលោកស្រី[[ស៊ីលីយ៉ា ហ្វ្លរ៉េស]]។<ref>{{cite web|title=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|access-date=2026-01-03|publisher=Reuters}}</ref> ** ប្រទេស[[គីនេអេក្វាទ័រ]]បានផ្លាស់ប្ដូររដ្ឋធានីពី[[ម៉ាឡាបូ]]ទៅ[[ស៊ីយូដាដដេឡាប៉ាស]]។<ref>{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|title=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|date=January 4, 2026|via=Le Monde}}</ref> * ៥ មករា – លោកស្រី[[ឌែលស៊ី រ៉ូឌ្រីហ្គែស]]បានស្បថឡើងកាន់តំណែងជា[[ប្រធានាធិបតីវេណេស៊ុយអេឡា|ប្រធានាធិបតីស្តីទី]]ផ្លូវការនៃប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា ក្រោយពីការចាប់ខ្លួនលោកនីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ។<ref>{{Cite news |date=5 January 2026 |title=Delcy Rodriguez formally sworn in as Venezuela's interim presiden |url=https://www.reuters.com/world/americas/delcy-rodriguez-formally-sworn-venezuelas-interim-president-2026-01-05/ |work=Reuters}}</ref> * ៦ មករា – [[ការវាយលុកស៊ីរីភាគឦសានឆ្នាំ២០២៦|ការប្រយុទ្ធគ្នា]]បានផ្ទុះឡើងរវាងកងកម្លាំងនៃរដ្ឋាភិបាលស៊ីរី និងក្រុមប្រដាប់អាវុធឃឺដគឺ [[កងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរី]]។<ref>{{cite web | title=SYRIA Displacement resulting from conflict escalation in Aleppo | url=https://www.acaps.org/fileadmin/Data_Product/Main_media/20260115_ACAPS_Syria_-_escalation_of_conflict.pdf | access-date=2026-02-12}}</ref> * ៧ មករា – សហរដ្ឋអាមេរិកបានស្ទាក់ចាប់និងរឹបអូសនាវាដឹកប្រេង[[នាវាស្រមោល|ស្រមោល]]ចំនួនពីរគ្រឿង ដោយក្នុងនោះរួមមាននាវារុស្ស៊ីមួយគ្រឿង នៅកំឡុង[[ប្រតិបត្តិការលំពែងខាងត្បូង]] ដែលជាដំណើរការបិទផ្លូវរត់ពាណិជ្ជកម្មប្រេងចេញចូលប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡាដោយអាមេរិក។<ref>{{cite web |title=Venezuela Updates: U.S. Forces Seize Two Tankers; Rubio Lays Out Plan for American Control |url=https://www.nytimes.com/live/2026/01/07/world/venezuela-us-trump |access-date=12 January 2026 |publisher=The New York Times}}</ref> * ៨ មករា – លោក[[ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត]]ត្រូវបានជ្រើសតាំងម្តងទៀតជា[[អគ្គលេខាធិការបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ]] នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងនៃ[[គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវលើកទី១២|គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សលើកទី១២]]។<ref>{{cite web|url=https://thediplomat.com/2026/01/lao-communist-party-chief-reappointed-for-second-term-at-national-congress/|title=Lao Communist Party Chief Reappointed For Second Term at National Congress|date=9 January 2026|access-date=12 February 2026|last1=Strangio|first1=Sebastian|publisher=The Diplomat}}</ref> * ៨–៩ មករា – [[រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់]]បានពង្រាយកងកម្លាំងសន្តិសុខដើម្បីបង្ក្រាប[[បាតុកម្មអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|បាតុកម្មមហាជនប្រឆាំងនឹងរបបឥស្លាម]] ដោយមានមនុស្សប្រមាណរាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានបាត់បង់ជីវិត បើរាប់គិតត្រឹមតែថ្ងៃទី៨ និងទី៩ ហើយមានមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ទៀតត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនឃុំឃាំង។<ref>{{Cite news |date=12 January 2026 |title=Deaths from Iran protests reach more than 500, rights group says |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/confronting-protests-iran-vows-strike-back-if-us-attacks-2026-01-11/ |access-date=12 January 2026 |work=Reuters}}</ref> * ៩ មករា – [[យុទ្ធនាការ​​យេម៉ែនខាងត្បូងឆ្នាំ២០២៥–២០២៦]]៖ [[ក្រុមប្រឹក្សា​អន្តរកាលខាងត្បូង]]បានប្រកាស​រំលាយខ្លួន បន្ទាប់ពីបានបាត់បង់​ទឹកដី រួមទាំង​រដ្ឋធានី[[អាតាក]]​របស់ខ្លួន​។<ref>{{cite news |title=Yemeni southern separatists in Riyadh announce disputed disbanding of STC |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/9/yemens-separatist-southern-transitional-council-announces-its-dissolution |access-date=17 January 2026 |publisher=Al Jazeera |date=9 January 2026}}</ref> * ១១ មករា – [[ការបោះឆ្នោតសភាបេណាំងឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាបេណាំង]]ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref name="ElectionObservation">{{Cite web |title=Election Observation Benin – BRIDGE |url=https://bridge-project.org/event/election-observation/ |access-date=2026-01-12 }}</ref> * ១៤ មករា – [[ប្រតិបត្តិការអំណត់អាកទិក]] ត្រូវបានបើកដំណើរការឡើងដោយប្រទេស[[ដាណឺម៉ាក]] ដោយមានការចូលរួមពីបណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុបជាច្រើនក្នុងការការពារកោះ[[ក្រូអិនឡង់]] ពីការគំរាមកំហែងឈ្លានពាន ឬការកាត់មហាកោះមួយនេះដោយប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោកដូណាល់ ត្រាំ។<ref>{{Cite web |title=The Danish Armed Forces expand their presence and continue exercises in Greenland in close cooperation with allies |url=https://www.fmn.dk/en/news/2025/the-danish-armed-forces-expand-their-presence-and-continue-exercises-in-greenland-in-close-cooperation-with-allies |archive-url=https://web.archive.org/web/20260115214727/https://www.fmn.dk/en/news/2025/the-danish-armed-forces-expand-their-presence-and-continue-exercises-in-greenland-in-close-cooperation-with-allies |archive-date=2026-01-15 |access-date=2026-01-26 |website=Ministry of Defence |archivedate=2026-01-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260115214727/https://www.fmn.dk/en/news/2025/the-danish-armed-forces-expand-their-presence-and-continue-exercises-in-greenland-in-close-cooperation-with-allies |url-status=dead }}</ref> * ១៥–១៦ មករា – [[ការបោះឆ្នោតសកលអ៊ូកង់ដាឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលអ៊ូកង់ដា]]៖ ប្រធានាធិបតីកាន់អំណាចគឺលោក[[យ៉ូវែរី មូសេវេនី]]បានជាប់ឆ្នោតបន្តកាន់អំណាច ខណៈ[[បាតុកម្មអ៊ូកង់ដាឆ្នាំ២០២៦|បាតុកម្ម]]ចោទប្រកាន់អំពីការក្លែងបន្លំសន្លឹកឆ្នោតបានផ្ទុះឡើង នាំឱ្យបាតុករស្លាប់រាប់សិបនាក់ រីឯបេក្ខជនបក្សប្រឆាំងលោក[[បូប៊ី វ៉ែញ]]វិញវិះនឹងត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ជំរិតទៅហើយ។<ref>{{Cite web |date=2026-01-17 |title=Uganda: Opposition Leader Bobi Wine Forcibly Taken By Army Helicopter After Contentious Election Loss To Yoweri Museveni |url=https://www.timesnownews.com/world/uganda-opposition-leader-bobi-wine-arrested-forcibly-taken-by-army-helicopter-after-contentious-election-loss-to-yoweri-museveni-article-153461219 |access-date=2026-01-17 |website=Times Now }}</ref><ref>{{Cite web |title=Uganda election descends into deadly violence as President Yoweri Museveni looks to cling to power |url=https://news.sky.com/story/uganda-election-descends-into-deadly-violence-as-president-yoweri-museveni-looks-to-cling-to-power-13495081 |access-date=2026-01-25 |website=Sky News }}</ref> * ១៨ មករា​ – មនុស្សចំនួន ៤៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងមនុស្សប្រមាណ ២៩១ នាក់ទៀតបានរងរបួស បន្ទាប់ពីរថភ្លើងពីរគ្រឿងបានធ្លាក់ចេញពីផ្លូវរត់នៅក្បែរក្រុង[[អាដាមូស]]នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសអេស្ប៉ាញ។<ref>[https://www.nbcnews.com/world/spain/least-20-dead-dozens-injured-high-speed-trains-collide-spain-rcna254725 At least 39 dead, dozens injured after high-speed trains collide in Spain]</ref> * ១៩–២៣ មករា – [[វេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក]]លើកទី ៥៦ បានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[ដាវ៉ូស]] ប្រទេសស្វីស។<ref>{{Cite web|url=https://www.weforum.org/stories/2026/01/davos-2026-annual-meeting-what-to-expect/|title=Davos 2026: What to expect, who's coming and how to follow|website=World Economic Forum}}</ref> * ២០ មករា – [[រដ្ឋាភិបាលអន្តរកាលស៊ីរី]]បានវាយដណ្តើមកាន់កាប់[[រដ្ឋបាលស្វយ័តប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរីខាងជើង និងកើត|ទឹកដីមួយភាគធំ]]ដែលធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោម[[កងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរី]] បន្ទាប់ពី[[ការវាយលុកស៊ីរីភាគឦសានឆ្នាំ២០២៦|យុទ្ធនាការវាយលុក]]បានប្រព្រឹត្តិទៅអស់រយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ មុនពេលបទឈប់បាញ់ត្រូវបានព្រមព្រៀងចូលជាធរមាន។<ref>{{cite news |title=Syria-SDF ceasefire hangs in balance after renewed clashes, faltering talks |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/20/syria-sdf-ceasefire-hangs-in-balance-after-renewed-clashes-faltering-talks |work=Al Jazeera |date=20 January 2026}}</ref> * ២២ មករា – [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]បានដកខ្លួនចេញជាផ្លូវការពី[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]]។<ref>{{cite web | title=United States Completes WHO Withdrawal | website=HHS.gov | date=2026-01-23 | url=https://www.hhs.gov/press-room/united-states-completes-who-withdrawal.html | access-date=2026-01-26}}</ref> * ២៣ មករា ** [[មហាសន្និបាតជាតិលើកទី១៤ នៃបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម|មហាសន្និបាតជាតិ]]បានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសលោក[[តូ ឡឹម]]ឱ្យបន្តកាន់អំណាចក្នុងនាមជា[[អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម]]។<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/vietnam-congress-communist-to-5bdceb29f3e95bf612b04f35fc329e8f|title=Vietnam’s ruling Communist Party re-elects To Lam as general secretary|date=23 January 2026|access-date=26 January 2026|last1=Ghosal|first1=Aniruddha|publisher=AP News}}</ref> ** លោកស្រី[[អ៊ីលីយ៉ាណា យូតូវ៉ា]]បានក្លាយខ្លួនជា[[ប្រធានាធិបតីប៊ុលហ្ការី|ប្រធានាធិបតី]]ស្ត្រីនៃប្រទេស[[ប៊ុលហ្ការី]]ដំបូងគេ បន្ទាប់ពីអតីតប្រធានាធិបតីលោក[[រូមែន រ៉ាដេហ្វ]]បានលាឈប់ពីតំណែង។<ref>{{cite web |date=2026-01-23 |last1=Nenov |first1=Stoyan |url=https://www.reuters.com/world/bulgarian-court-approves-president-radevs-resignation-2026-01-23/ |title=Bulgaria's Radev steps down as president, expected to launch own party |website=Reuters |access-date=26 January 2026}}</ref> * ២៥ មករា – [[ការបោះឆ្នោតសកលមីយ៉ាន់ម៉ាឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលមីយ៉ាន់ម៉ា]]៖ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាមិនសេរីនិងយុត្តិធម៌ [[គណបក្សសាមគ្គីភាព និងអភិវឌ្ឍន៍សហភាព]] ដែលគាំទ្រដោយក្រុមយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា បានដណ្ដើមអាសនៈភាគច្រើនលើសលប់ទាំងនៅក្នុង[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (មីយ៉ាន់ម៉ា)|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] និង[[រដ្ឋសភា (មីយ៉ាន់ម៉ា)|រដ្ឋសភា]]។<ref>{{cite web |date=2026-01-11 |title=Myanmar’s military holds second phase of elections amid civil war |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/11/myanmars-military-holds-second-phase-of-elections-amid-civil-war |access-date=26 January 2026 |publisher=Al-Jazeera}}</ref> * ២៧ មករា – [[កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីឥណ្ឌា–សហភាពអឺរ៉ុប]] ត្រូវបានចុះជាធរមានបន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់ការចរចាអស់រយៈពេលជិតពីរទសវត្សរ៍ ដោយកិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានលុបបំបាត់ពន្ធនាំចូលនាំចេញចំពោះផលិតផល និងសេវាកម្មជាច្រើនប្រភេទរវាងភាគីទាំងសងខាង។<ref>{{cite web | title=India and EU announce 'mother of all trade deals' | website=BBC News | date=27 January 2026 | url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/crrnee01r9jo | access-date=2 February 2026}}</ref> * ២៨ មករា – ការបាក់រលំ[[អណ្តូងរ៉ែរូបាយ៉ា|អណ្តូងរ៉ែកូលតង់រូបាយ៉ា]] នៅភាគខាងកើតនៃ[[សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ]] បានសម្លាប់មនុស្សជាង ៤០០ នាក់។<ref>{{cite web | title=More than 200 killed in mine collapse in eastern DR Congo | website=Al Jazeera | date=2026-01-31 | url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/31/more-than-200-killed-in-mine-collapse-in-eastern-dr-congo-report | access-date=2026-02-02}}</ref> * ២៩ មករា ** [[ជម្លោះស៊ីវិលអេត្យូពី (២០១៨–បច្ចុប្បន្ន)|ជម្លោះស៊ីវិលអេត្យូពី]]៖ ការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុង[[តំបន់ធីក្រេ]]នៃប្រទេស[[អេត្យូពី]]រវាង[[កងកម្លាំងការពារធីក្រេ|ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធធីក្រេ]] និង[[កងកម្លាំងការពារជាតិអេត្យូពី|កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាតិអេត្យូពី]]។<ref>{{Cite web|title=Clashes between government troops and Tigrayan forces erupt in Ethiopia|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/29/clashes-between-government-troops-and-tigrayan-forces-erupt-in-ethiopia|website=Al Jazeera|access-date=5 February 2026|first=|last=|date=29 January 2026}}</ref> ** [[កុបកម្មនៅបាឡូឈីស្ថាន]]៖ ការផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នារវាង[[កងទ័ពរំដោះបាឡូឈីស្ថាន]] និង[[កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប៉ាគីស្ថាន]]នៅក្នុងស្រុកមួយចំនួននៃ[[ខេត្តបាឡូឈីស្ថាន]] ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន បានបង្កឱ្យមានមនុស្សស្លាប់យ៉ាងតិច ២២៥ នាក់។<ref name="dawn">{{cite web |last=Zehri Shahid|first=Abdullah|title=Security forces kill 22 more terrorists in Balochistan, taking 48-hour total tally to 177|url=https://www.dawn.com/news/1970602/balochistan-residents-face-difficulties-as-mobile-internet-services-remain-suspended-for-3rd-day|website=Dawn|access-date=5 February 2026|date=2 February 2026}}</ref> * ៣០ មករា – ឯកសារ[[សំណុំរឿងអែបស្ទីន]]ប្រមាណជាងបីលានទំព័រត្រូវបាន[[ក្រសួងយុត្តិធម៌ (សហរដ្ឋអាមេរិក)|ក្រសួងយុត្តិធម៌អាមេរិក]]បញ្ចេញផ្សាយជាសាធារណៈ ដោយក្នុងនោះមានលេច[[បញ្ជីរាយនាមបុគ្គលមាននៅក្នុងសំណុំរឿងអែបស្ទីន|ឈ្មោះឥស្សរជនល្បីៗជាច្រើន]]នៅជុំវិញពិភពលោក។<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=Millions of Jeffrey Epstein files released by US justice department |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cevnmxyy4wjo |access-date=2026-02-12 |website=BBC News }}</ref> ===កុម្ភៈ=== * ១ កុម្ភៈ – [[ការបោះឆ្នោតសកលកូស្តារីកាឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលកូស្តារីកា]]៖ លោកស្រី[[លៅរ៉ា ហ៊្វែរណាន់ដេសឌែលហ្កាដូ]]បានជាប់ឆ្នោតក្លាយជា[[ប្រធានាធិបតីកូស្តារីកា|ប្រធានាធិបតីថ្មីនៃប្រទេសកូស្តារីកា]] ហើយ[[គណបក្សអធិបតេយ្យប្រជាជន (កូស្តារីកា)|គណបក្ស]]របស់លោកស្រីផងដែរបានបន្តយកឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភានីតិបញ្ញត្តិកូស្តារីកា|សភានីតិបញ្ញត្តិ]]។<ref>{{Cite web |last=Mora |first=Carlos |date=2024-11-28 |title=(ជាភាសាអេស្ប៉ាញ) TSE fija cronograma para elecciones nacionales de 2026 |url=https://crhoy.com/tse-fija-cronograma-para-elecciones-nacionales-de-2026/ |access-date=2025-02-02 |website=CR Hoy }}</ref> * ៣ កុម្ភៈ – ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធនិយមឥស្លាមហៅ [[បូកូហារ៉ាម]] បានធ្វើការវាយប្រហារទៅលើភូមិចំនួនពីរនៅក្នុងរដ្ឋ[[ក្វារ៉ា]]នៃប្រទេស[[នីហ្សេរីយ៉ា]] ដោយបានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ចំនួន ១៦២ នាក់។<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Islamic militants kill at least 162 people in attacks on 2 villages in Nigeria, lawmaker says |url=https://apnews.com/article/nigeria-attack-katsina-security-north-057f3997877d7e2cf9e79dfcd596f868 |access-date=2026-02-09 |website=AP News }}</ref> * ៥ កុម្ភៈ – សន្ធិសញ្ញា[[ស្តាតថ្មី]] (''New START'') កំណត់ចំនួន[[អាវុធយុទ្ធសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរ]]រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ីបានផុតសុពលភាព។<ref name="n935">{{Cite web |date=February 4, 2024 |title=New START to Expire in Two Years as Russia Refuses Talks |url=https://www.armscontrol.org/blog/2024-02/nuclear-disarmament-monitor |access-date=2026-02-04 |publisher=Arms Control Association}}</ref> * ៦ កុម្ភៈ – មនុស្សប្រមាណ ៣១ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត និងប្រមាណ ១០០ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួសនៅក្នុងហេតុការណ៍បំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតមួយនៅឯព្រះវិហារឥស្លាមខាឌីចាទូលគូប្រានៅទីក្រុង[[ឥស្លាម៉ាបាដ]] ប្រទេស[[ប៉ាគីស្ថាន]]។<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=More than 20 killed in blast at Pakistan mosque, officials say |url=https://www.bbc.com/news/articles/cg7y7gz2835o |access-date=2026-02-09 |website=www.bbc.com }}</ref> * ៦–២២ កុម្ភៈ – [[កីឡាអូឡាំពិករដូវរងាឆ្នាំ២០២៦|កីឡាអូឡាំពិករដូវរងា]]បានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[មីឡាន]] និង[[កូរទីណាដាំប៉ែតហ្សូ]] ប្រទេស[[អ៊ីតាលី]]។<ref>{{Cite web |last=Dreier |first=Frederick |date=2026-02-05 |title=We’re Watching the 2026 Winter Olympics for These Thrilling Events |url=https://www.outsideonline.com/outdoor-adventure/snow-sports/cortina-winter-olympics-events/ |access-date=2026-02-09 |website=Outside }}</ref> * ៨ កុម្ភៈ ** [[ការបោះឆ្នោតសកលជប៉ុនឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលជប៉ុន]]៖ លោកស្រី[[សាណាអិ តាកាអ៊ិឈិ]]ដែលជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកំពុងកាន់អំណាច បានឈ្នះសំឡេងឆ្នោតភ្លូកទឹកភ្លូកដី និងបានកាន់កាប់អាសនៈមួយភាគធំនៅក្នុង[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (ជប៉ុន)|សភាតំណាងរាស្ត្រជប៉ុន]]។<ref>{{cite news |first1=Tamiyuki |last1=Kihara |first2=Yoshifumi |last2=Takemoto |first3=John |last3=Geddie |date=14 January 2026 |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/japan-pm-takaichi-mulls-feb-8-snap-election-yomiuri-reports-2026-01-13/ |title=Japan PM readies snap election, February 8 ballot eyed |publisher=Reuters |location=Tokyo |access-date=9 February 2026}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសកលថៃឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកល]] និង[[ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃឆ្នាំ២០២៦|ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃ]]៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[អនុទិន ជាញវីរកូល]]បានឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (ថៃ)|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] ខណៈប្រជាមតិដើម្បីចាប់ផ្តើមព្រាង[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃ|រដ្ឋធម្មនុញ្ញ]]ថ្មីត្រូវបានអនុម័ត។<ref>{{Cite news |last=Tanakasempipat |first=Patpicha |date=2025-12-11 |title=Thailand Heads for Election as PM Set to Dissolve Parliament |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-12-11/thai-pm-plans-to-dissolve-parliament-to-pave-way-for-early-vote?taid=693ae483812a0300017aa4a0 |access-date=2026-02-09 |work=Bloomberg }}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីព័រទុយហ្កាល់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីព័រទុយហ្កាល់]]៖ បេក្ខជន[[គណបក្សសង្គមនិយម (ព័រទុយហ្កាល់)|គណបក្សសង្គមនិយម]] លោក[[អាន់តូនីញ៉ូ​ ចូសេសេគូរូ]] ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជា[[ប្រធានាធិបតីព័រទុយហ្កាល់]]ថ្មីនៅក្នុងការបោះឆ្នោតជុំទីពីរ ដោយបានផ្តួលមេដឹកនាំគណបក្សស្ដាំនិយម[[ឆ្កេហ្កា]]គឺ លោក[[អានដ្រេ វេនធូរ៉ា]]។<ref>{{Cite news |last1=Khalip |first1=Andrei |last2=Goncalves |first2=Sergio |date=2026-02-08 |title=Portugal elects Socialist as president by landslide |url=https://www.reuters.com/world/portugal-votes-presidential-runoff-with-socialist-poised-victory-2026-02-08/ |access-date=2026-02-09 |work=Reuters }}</ref> * ១១ កុម្ភៈ – [[ការបោះឆ្នោតសកលបាបាដឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលបាបាដ]]៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កាន់អំណាច លោកស្រី[[មីយ៉ា មត្លីយ៍]] និង[[គណបក្សពលករបាបាដ]]របស់លោកស្រីបានដណ្ដើមយកឈ្នះ​អាសនៈ​ទាំងអស់នៅក្នុង[[រដ្ឋសភា (បាបាដ)|រដ្ឋ​សភា​ជាតិ]]។<ref>{{Cite news |last1=Duncan |first1=Natricia |last2=Mounsey |first2=Calville |date=2026-02-11 |title=Mia Amor Mottley on course for third term, as Barbados heads to the polls |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/11/mia-amor-mottley-on-course-for-third-term-as-barbados-heads-to-the-polls |access-date=2026-02-13 |work=The Guardian }}</ref> * ១២ កុម្ភៈ – [[ការបោះឆ្នោតសកលបង់ក្លាដែសឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកល]] និង[[ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញបង់ក្លាដែសឆ្នាំ២០២៦|ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញបង់ក្លាដែស]]៖ [[គណបក្សជាតិនិយមបង់ក្លាដែស]]ដឹកនាំដោយលោក[[តារីគ រ៉ះម៉ាន់]]បានឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភាជាតិ (បង់ក្លាដែស)|សភាជាតិ]] ខណៈប្រជាមតិ​លើ​[[ធម្មនុញ្ញ​ខែកក្កដា]]​ត្រូវបាន​អនុម័ត។<ref>{{Cite web |last=Alam |first=Julhas |last2=Saaliq |first2=Sheikh |last3=español |first3=SHONAL GANGULY Leer en |date=2026-02-12 |title=Bangladesh votes in its first election since the 2024 Gen Z uprising that ousted Hasina |url=https://apnews.com/article/bangladesh-election-hasina-bnp-3662258dc5c44535c839e7bcc4baed43 |access-date=2026-02-17 |website=AP News }}</ref> * ១៣–១៥ កុម្ភៈ – [[សន្និសីទសន្តិសុខទីក្រុងមុយនិចលើកទី៦២]] បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{Cite web|url=https://securityconference.org/en/|title=Munich Security Conference|website=securityconference.org}}</ref> * ១៧ កុម្ភៈ – [[ប្រធានាធិបតីប៉េរូ]] លោក[[ហូសេ ហេរី]]ត្រូវបាន[[សមាជនៃសាធារណរដ្ឋប៉េរូ|សមាជជាតិ]]បោះឆ្នោតដកសិទ្ធិអំណាចជាប្រធានាធិបតី ខណៈលោក[[ហូសេ ម៉ារីយ៉ា បាល់កាហ្សារ]]ត្រូវបានសមាជបោះឆ្នោតតែងតាំងជាប្រធានាធិបតីថ្មីនៅថ្ងៃបន្ទាប់។<ref>{{Cite web |date=2026-02-17 |title=Peru’s leader José Jerí ousted over ‘Chifa-gate’ scandal, as presidential ‘curse’ strikes again |url=https://www.cnn.com/2026/02/17/americas/peru-president-jose-jeri-ousted-intl-latam |access-date=2026-02-18 |website=CNN }}</ref><ref>{{cite news |last1=Elliott |first1=Lucinda |last2=Siniawski |first2=Natalia |title=Peru installs Jose Balcazar as interim president after Jeri ousted in political upheaval |url=https://www.reuters.com/world/americas/peru-congress-elects-jose-balcazar-new-interim-president-2026-02-19/ |access-date=19 February 2026 |work=Reuters |date=19 February 2026}}</ref> * ២២ កុម្ភៈ ** [[គីម ជុងអ៊ុន]]ត្រូវបានជ្រើសតាំងបន្តជា[[អគ្គលេខាធិការនៃគណបក្សពលករកូរ៉េ]] នៅក្នុង[[សមាជនៃគណបក្សពលករកូរ៉េលើកទី៩|សមាជជាតិលើកទី៩]]។<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvg18588mdko|title=Kim Jong Un re-appointed leader of North Korea's ruling party|date=23 February 2026|access-date=24 February 2026|last1=Koh|first1=Ewe|publisher=BBC News}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសភាឡាវឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាឡាវ]]បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{Cite web |title=Lao PDR Sets February 22, 2026, for National and Provincial Elections |url=https://kpl.gov.la/detail.aspx?id=95854 |access-date=2026-02-23 |website=KPL }}</ref> ** [[ប្រតិបត្តិការហាលីស្កូឆ្នាំ២០២៦|ប្រតិបត្តិការហាលីស្កូ]]៖ ប្រតិបត្តិការយោធាដែលគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្រុង[[តាប៉ាល់បា]] រដ្ឋ[[ហាលីស្កូ]] ប្រទេស[[ម៉ិកស៊ិក]] បានសម្លាប់ផ្ដាច់ជីវិតមេដឹកនាំក្រុម[[ការតែលហាលីស្កូជំនាន់ថ្មី]]ឈ្មោះ [[ណេមេស៊ីអូ អូសេហ្គេរ៉ា ស៊ែរវ៉ាន់តេស|ណេមេស៊ីអូ អូសេហ្គេរ៉ា "អែលមេនឆូ" ស៊ែរវ៉ាន់តេស]]។<ref>{{Cite web |last=McCluskey |first=Fidel Gutierrez, Mitchell |date=2026-02-22 |title=Mexico's most-wanted drug leader 'El Mencho' killed in military operation as violent clashes erupt across country |url=https://www.cnn.com/2026/02/22/americas/mexico-kill-drug-mencho-latam-intl |access-date=2026-02-23 |website=CNN }}</ref> * ២៣ កុម្ភៈ –​ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់[[និម្មិតកម្មគណៈរដ្ឋមន្ត្រីហុល្លង់ឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|ដំណើរការនិម្មិតកម្មរដ្ឋមន្ត្រី]]តាំងពីចុងឆ្នាំ២០២៥ មក ទីបំផុត លោក[[រ៉ូប យ៉ែធិន]]ក៏បានធ្វើសច្ចាប្រណិធានចូលកាន់តំណែងជា[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីហុល្លង់|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]]នៃប្រទេស[[ហុល្លង់]] ក្នុងនាមជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលភាគតិចក្នុងសភា។<ref>{{Cite web |last=Corder |first=Mike |date=2026-02-23 |title=Netherlands' coalition government takes office led by youngest-ever premier Rob Jetten |url=https://apnews.com/article/netherlands-new-government-hague-jetten-524182c2237409d249e263248cd57d35 |access-date=2026-02-24 |website=Associated Press }}</ref> * ២៦ កុម្ភៈ – [[សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថានឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថាន]]៖ ប្រទេស[[ប៉ាគីស្ថាន]]បានប្រកាសសង្គ្រាម "បើកចំហ" ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល[[តាលីបង់]]នៃប្រទេស[[អាហ្វហ្កានីស្ថាន]] ក្រោយជាប់ដៃគ្នាក្នុងជម្លោះតាមព្រំដែនអស់ជាច្រើនខែ។<ref>{{cite web | title=Pakistan bombs Kabul, declares ‘open war’ with Afghanistan after months of border clashes | website=France 24 | date=2026-02-26 | url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20260226-pakistan-vows-immediate-response-after-afghanistan-launches-retaliatory-attacks | access-date=2026-02-27}}</ref> * ២៨ កុម្ភៈ – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានសហការគ្នាបើកការវាយប្រហារទៅលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយបានសម្លាប់មន្ត្រីថ្នាក់ដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនរូប ក្នុងនោះរួមមាន មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ លោក[[អាលី ហាមេនៃ]]ផងដែរ។<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t|title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |date=28 February 2026 |publisher=BBC News |access-date=1 March 2026}}</ref> អ៊ីរ៉ង់បានប្រតិកម្មវិញដោយបើកការវាយប្រហារតាមអាកាសសម្ដៅលើមូលដ្ឋានយោធាអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់[[ឈូងសមុទ្រពែរ្ស|ឈូងសមុទ្រ]]។<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de|title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |date=28 February 2026 |publisher=The Guardian |access-date=March}}</ref> ===មីនា=== * ២​ មីនា ** មនុស្សយ៉ាងតិច ១៦៩ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត និង ៥០ នាក់ទៀតបានរងរបួស នៅពេលដែលក្រុមយុវជនប្រដាប់អាវុធមកពី[[រដ្ឋរួបរួម]] បានធ្វើការវាយប្រហារលើ[[ស្រុកអាប៊ីអឹមណូម]] ក្នុងប្រទេស[[ស៊ូដង់ខាងត្បូង]]។<ref>{{cite web | title=Nearly 170 killed, 50 injured in armed youth attack on South Sudan county | website=Anadolu Ajansı | date=2026-03-02 | url=https://www.aa.com.tr/en/africa/nearly-170-killed-50-injured-in-armed-youth-attack-on-south-sudan-county/3846437 | access-date=2026-03-03}}</ref> ** [[ជម្លោះហេសបុលឡា-អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៦|ជម្លោះហេសបុលឡា-អ៊ីស្រាអែល]]៖ ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធ[[ហេសបុលឡា]]នៃប្រទេស[[លីបង់]] បានចាប់ផ្តើមបើកវាយប្រហារប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីសងសឹកចំពោះ[[ឃាតកម្មអាលី ហាមេនៃ|ឃាតកម្ម]]មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់[[អាលី ហាមេនៃ]]។<ref name=":0">{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Hezbollah Claims Rocket, Drone Strike On Israeli Missile Defence Site Near Haifa|url=https://www.bernama.com/en/news.php/?id=2529362|access-date=11 March 2026 |agency=Bernama}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=3 March 2026 |title=Hezbollah says targeted 3 Israeli bases after strikes on Lebanon |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-hezbollah-says-targeted-3-israeli-bases-after-strikes-on-lebanon|access-date=11 March 2026 |agency=Agence France-Presse|publisher=France 24}}</ref> * ៤ មីនា – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើនាវាមុជទឺកបាញ់ពន្លិចនាវាចម្បាំងអ៊ីរ៉ង់មួយគ្រឿងឈ្មោះ ''ដេណា'' នៅ[[មហាសមុទ្រឥណ្ឌា]]។ កងនាវានៃប្រទេសស្រីលង្កាបានរាយការណ៍ថា នាវា ''ដេណា'' បានលិចទៅបាតសមុទ្រ ដោយមាននាវិកប្រមាណ ១៤០ នាក់បានបាត់ខ្លួនជាលទ្ធផល។<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c62gg44d53xt?post=asset%3A607bbc27-c19c-441c-9f02-522ce39f2c6b#post|title=US sinks Iranian warship with torpedo in Indian Ocean - Hegseth|date=4 March 2026 |publisher=BBC News|access-date=5 March 2026}}</ref> * ៥ មីនា – [[ការបោះឆ្នោតសកលនេប៉ាល់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលនេប៉ាល់]]៖ [[គណបក្សរាស្ត្រិយស្វតានត្រា]]ដឹកនាំដោយលោក[[បាឡិន​ ឆាហ៍]] បានឈ្នះសំឡេងឆ្នោតភ្លួកទឹកភ្លូកដី។<ref>{{Cite web |date=2025-09-16 |title=EC begins preliminary preparations for March elections |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/ec-begins-preliminary-preparations-for-march-elections |access-date=2026-03-05 |website=The Himalayan Times }}</ref> * ៦–១៥ មីនា – [[កីឡាប៉ារ៉ាឡាំពិករដូវរងាឆ្នាំ២០២៦|កីឡាប៉ារ៉ាឡាំពិករដូវរងា]]បានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុងមីឡាន និងកូរទីណាដាំប៉ែតហ្សូ ប្រទេសអ៊ីតាលី។<ref>{{cite web |last=Faulkner |first=Ruth |title=Milano Cortina 2026 Paralympic Winter Games open with stunning ceremony |url=https://www.paralympic.org/news/milano-cortina-2026-opening-ceremony |publisher=International Paralympic Committee |access-date=11 March 2026 |date=6 March 2026}}</ref> * ៨ មីនា ** [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់]]៖ កូនប្រុស[[អាលី ហាមេនៃ]] គឺលោក[[មោជតាបា ហាមេនៃ]]ត្រូវបានជ្រើសរើសជា[[មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់]]។<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ** [[ការបោះឆ្នោតសភាកូឡុំប៊ីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាកូឡុំប៊ី]]​៖ គណបក្សរបស់លោកប្រធានាធិបតី[[ហ្គូស្តាវ៉ូ​ ប៉េត្រូ]]គឺ [[កតិកាសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រ]] បានដណ្ដើមឈ្នះ​អាសនៈ​មួយភាគធំ​នៅ​ក្នុង​[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (កូឡុំប៊ី)|សភា​តំណាងរាស្ត្រ]] និង[[ព្រឹទ្ធសភា (កូឡុំប៊ី)|​ព្រឹទ្ធសភាកូឡុំប៊ី]]។<ref>{{Cite web |date=2025-03-06 |title=(ជាភាសាអេស្ប៉ាញ) Así quedó el calendario para las elecciones del 2026: fechas clave |url=https://www.eluniversal.com.co/colombia/2025/03/06/asi-quedo-el-calendario-para-las-elecciones-del-2026-fechas-clave/ |access-date=2026-03-11 |website=El Universal }}</ref> * ១៥ មីនា ** [[ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញកាហ្សាក់ស្ថានឆ្នាំ២០២៦|ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញកាហ្សាក់ស្ថាន]]៖ ប្រជាជនកាហ្សាក់ស្ថានប្រមាណ​ ៩០% បានបោះឆ្នោតទទួលយក[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញកាហ្សាក់ស្ថាន|រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនៃប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន]]។<ref>{{Cite web |date=11 September 2025 |title=President of Kazakhstan calls for drastic parliamentary reform including abolition of Senate |url=https://www.commonspace.eu/news/president-kazakhstan-calls-drastic-parliamentary-reform-including-abolition-senate |access-date=18 March 2026 |website=commonspace.eu }}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសភាកូរ៉េខាងជើងឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាកូរ៉េខាងជើង]]៖ [[គណបក្សពលករកូរ៉េ]]កំពុងកាន់អំណាចបានបន្តឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភាប្រជាជនកំពូល]]។<ref>{{Cite web |last=Park |first=Boram |date=4 March 2026 |title=N. Korea to elect representatives to Supreme People's Assembly this month following key party congress |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20260304000851315?section=nk/nk |website=Yonhap News Agency|access-date=18 March 2026}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិវៀតណាមឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិវៀតណាម]]បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{cite web|url=https://vietnamnews.vn/politics-laws/1718049/na-approves-shortened-term-sets-2026-election-date.html|title=NA approves shortened term, sets 2026 election date|website=Viet Nam News|date=21 May 2025}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ]]៖ ប្រធានាធិបតីកាន់អំណាច លោក[[ដេនីស សាស៊្សូ អ៊ិនហ្គេស្សូ]]បានឈ្នះសំឡេងគាំទ្រភ្លួកទឹកភ្លូកដី។<ref>{{Cite news |date=31 December 2025 |title=Congo president Sassou Nguesso to seek re-election in March 2026 |publisher=France 2 |url=https://www.france24.com/en/africa/20251230-congo-president-sassou-nguesso-seeks-re-election-2026}}</ref> * ១៧ មីនា – [[សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថានឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថាន]]៖ មនុស្សយ៉ាងតិច ៤០០​ នាក់បានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យមួយកន្លែងក្នុងរដ្ឋធានី[[កាប៊ុល]]នៃប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន បន្ទាប់ពីមន្ទីរពេទ្យនោះបានរងគ្រាប់បាញ់ប្រហារពីប៉ាគីស្ថាន។<ref>{{Cite news |date=17 March 2026 |title=From sponsor to enemy: What's behind Pakistan's attack on Afghan Taliban? |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/sponsor-enemy-whats-behind-pakistans-attack-afghan-taliban-2026-03-17/ |access-date=18 March 2026 |work=Reuters}}</ref> * ២២ មីនា – [[ការបោះឆ្នោតសភាស្លូវេនីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាស្លូវេនី]]៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[រ៉ូប៊ឺត ហ្កូឡូប]] និងគណបក្ស[[ចលនាសេរីភាព (ស្លូវេនី)|ចលនាសេរីភាព]]របស់លោកបានដណ្ដើមអាសនៈបានមួយភាគធំនៅក្នុង[[រដ្ឋសភា (ស្លូវេនី)|រដ្ឋសភា]]។<ref>{{Cite news |title=Slovenia’s liberals and populists neck and neck, preliminary results show |url=https://apnews.com/article/slovenia-election-liberals-populists-6e24d78054ea2c3072c9b79b80ddd586 |date=22 March 2026 |access-date=26 March 2026 |work=AP |last=Zerdin |first=Ali |url-status=live |archive-date=22 មីនា 2026 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260322210319/https://apnews.com/article/slovenia-election-liberals-populists-6e24d78054ea2c3072c9b79b80ddd586 }}</ref> * ២៤ មីនា ** [[ការបោះឆ្នោតសកលដាណឺម៉ាកឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលដាណឺម៉ាក]]៖ សម្ព័ន្ធភាពនយោបាយរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី[[មិតេ ហ្វ្រេដឺរីកសិន]]បានបាត់បង់អាសនៈភាគច្រើនរបស់ខ្លួននៅក្នុង[[ហ្វុលកេទីង]]។<ref>{{Cite web |date=2026-02-26 |title=(ជាភាសាដាណឺម៉ាក) Mette Frederiksen udskriver folketingsvalg |url=https://nyheder.tv2.dk/politik/2026-02-26-mette-frederiksen-udskriver-folketingsvalg |access-date=2026-02-26 |website=nyheder.tv2.dk }}</ref> ** [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ [[ក្រសួងការបរទេស (អ៊ីរ៉ង់)|ក្រសួងការបរទេសអ៊ីរ៉ង់]]បានថ្លែងនៅក្នុងលិខិតមួយផ្ញើទៅកាន់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ថា នាវាដឹកជញ្ជូនដែលមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក ឬអ៊ីស្រាអែល អាចឆ្លងកាត់[[ច្រកសមុទ្រអ័រមូស]]បាន។<ref>{{Cite news |last=Eavis |first=Peter |date=2026-03-25 |title=Iran Says 'Non-Hostile' Ships Can Sail Through the Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/2026/03/24/world/middleeast/iran-strait-of-hormuz-ships.html |access-date=2026-03-26 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> ===មេសា=== * ១ មេសា – [[អង្គការណាសា]]បានចាប់ផ្តើមបេសកកម្ម[[អារតេមីស ២]] ដែលជាដំណើរពាំនាំមនុស្សហោះកាត់ឋានព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីបេសកកម្ម[[អាប៉ូឡូ ១៧]] កាលក្នុងឆ្នាំ១៩៧២។<ref>{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=2026-04-01 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=2026-04-08 |website=NASA}}</ref> * ៦ មេសា – ក្រុមអវកាសយានិកនៃបេសកកម្មអារតេមីស ២ បានបំបែកឯតទគ្គកម្មសម្រាប់ការនៅឃ្លាតឆ្ងាយបំផុតរបស់មនុស្សពីភពផែនដី ពោលដោយស្ថិតក្នុងចម្ងាយអតិបរមា ៤០៦,៧៧៣ គីឡូម៉ែត្រ ខណៈពួកគេបានធ្វើដំណើរជុំវិញដល់ផ្នែកខាងក្រោយនៃព្រះច័ន្ទ។<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before - watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |access-date=2026-04-08 |website=BBC News}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-07 |title=ទីបំផុតពួកគេធ្វើបានសម្រេចហើយ! គោចរកៀកព្រះចន្ទ និងឆ្ងាយពីផែនដីបំផុត (វីដេអូ) |url=https://cambospace-world.com/?p=26499 |access-date=2026-04-08 |website=Cambo Space}}</ref> * ៧ មេសា ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាម]]៖ [[រដ្ឋសភាជាតិវៀតណាម|រដ្ឋសភាវៀតណាម]]បានបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងលោក[[តូ ឡឹម]]ជា[[ប្រធានាធិបតីវៀតណាម|ប្រធានាធិបតី]]ថ្មីជំនួសលោក[[លឿង កឿង]]។<ref>{{cite web | url=https://english.news.cn/20260407/ed18537e45de4a1dabae914f80d5a145/c.html | title=Vietnamese party chief elected state president | publisher=Xinhua | work=english.news.cn | date=7 April 2026 | accessdate=8 April 2026}}</ref> ** [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់បានព្រមព្រៀងគ្នាទទួល[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ (២០២៦)|បទឈប់បាញ់រយៈពេលពីរសប្តាហ៍]]។<ref>{{Cite web |date=2026-04-07 |title=Trump agrees to two-week ceasefire if Iran opens Strait of Hormuz - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-08 |website=BBC News }}</ref> * ១០ មេសា – [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធីបតីជីប៊ូទីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធីបតីជីប៊ូទី]]៖ ប្រធានាធិបតីកាន់អំណាច លោក[[អ៊ីស្មាអែល អូមារ ហ្គីឡេហ៍]]បានជាប់ឆ្នោតបន្តជា[[ប្រធានាធិបតីជីប៊ូទី|ប្រធានាធិបតី]]ក្នុងអាណត្តិទីប្រាំមួយរបស់លោក។<ref>{{Cite web |date=2026-01-13 |title=Djibouti Installs Electoral Commission Paving Way for April Presidential Vote |url=https://dawan.africa/news/djibouti-installs-electoral-commission-paving-way-for-april-presidential-vote |access-date=2026-04-20 |website=Dawan Africa }}</ref> * ១១ មេសា – [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ាក់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ាក់]]៖ សភាអ៊ីរ៉ាក់បានបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងលោក[[នីហ្សារ អាមីឌី]]ពីគណបក្ស[[សហភាពស្នេហាជាតិឃឺឌីស្ថាន]]ជាប្រធានាធិបតីថ្មី។<ref>{{cite news |title=PUK's Nizar Amedi elected Iraqi president in session boycotted by KDP |url=https://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/110420261 |work=Rudaw |date=11 April 2026 |access-date=20 April 2026}}</ref> * ១២ មេសា ** [[ការបោះឆ្នោតសភាហុងគ្រីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាហុងគ្រី]]៖ ក្រោយកាន់អំណាចអស់រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំ​ នាយករដ្ឋមន្ត្រីលោក[[វិចទ័រ អ័របាន]]ត្រូវបានផ្តួលដោយលោក[[ពីទ័រ ម៉ាកឌ្យ៉ា]]នៃ[[គណបក្សទីសហ្សា]]។<ref>{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Hungary sets April 12 election date as Orbán faces tough challenge |url=https://apnews.com/article/hungary-election-scheduled-orban-challenge-magyar-71b54205f00252ca7c466eb5407a2aa1 |access-date=20 April 2026 |website=AP News }}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីបេណាំងឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីបេណាំង]]៖ បេក្ខជនឯករាជ្យ លោក[[រ៉ូមូអាល់ដ៍ វ៉ាដាញី]]បានឈ្នះឆ្នោតដោយទទួលសំឡេងគាំទ្រលើសលប់សរុប ៩៤%។<ref>{{Cite web |date=2025-08-12 |title=Benin – CENA releases 2026 general election timetable |url=https://wadr.org/benin-cena-releases-2026-general-election-timetable/ |access-date=2026-04-20 |website=WADR }}</ref> * ១៣ មេសា – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្ដើមបិទផ្លូវទឹកចូលកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ ដោយលោកប្រធានាធិបតីត្រាំបានព្រមានថា នាវាអ៊ីរ៉ង់មួយណាដែលព្យាយាមបំពានចូលតំបន់ហាមឃាត់នឹងត្រូវ "កម្ចាត់ចោលភ្លាមៗ"។ អាជ្ញាធរដែនសមុទ្របានណែនាំគ្រប់នាវានៅក្នុងតំបន់ឱ្យមានភាពប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ពីកំណើនសកម្មភាពយោធា និងនីតិវិធីស្ទាក់ចាប់ដែលអាចកើតមានពីសំណាក់ភាគីជម្លោះ។<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=US blockade of Iranian ports takes effect as Trump threatens to destroy 'attack ships' |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cp9vm5ezxz4t |access-date=2026-04-20 |website=BBC News}}</ref> * ១៩ មេសា – [[ការបោះឆ្នោតសភាប៊ុលហ្ការីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាប៊ុលហ្ការី]]៖ គណបក្ស[[វឌ្ឍនភាពប៊ុលហ្ការី]] ដែលដឹកនាំដោយអតីតប្រធានាធិបតី[[រូមែន រ៉ាដេហ្វ]] បានឈ្នះអាសនៈមួយភាគធំនៅក្នុង[[រដ្ឋសភា (ប៊ុលហ្ការី)|រដ្ឋសភា]]។<ref>{{Cite web|url=https://dariknews.bg/novini/bylgariia/kabinetyt-zheliazkov-podade-ostavka-video-2439765|title=Кабинетът „Желязков“ подаде оставка (ВИДЕО)|date=December 11, 2025|website=dariknews.bg|accessdate=April 20, 2026|archive-date=January 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121125547/https://dariknews.bg/novini/bylgariia/kabinetyt-zheliazkov-podade-ostavka-video-2439765|url-status=live}}</ref> * ២១ មេសា​ – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំបានប្រកាសពន្យារការអនុវត្តបទឈប់បាញ់បន្តបន្ថែមទៀត រហូតដល់សំណើរបស់អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានដាក់ជូន ហើយរាល់ការសន្ទនាត្រូវបានបញ្ចប់ទៅតាមសំណើស្នើសុំដោយប៉ាគីស្ថាន។<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=Trump says the United States is extending ⁠its ⁠ceasefire with Iran at mediator Pakistan's request to allow more time for Tehran to put forward its proposal.|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/21/iran-war-live-tehran-shuns-talks-trump-says-us-blockade-to-remain |access-date=2026-04-27 |website=Al Jazeera}}</ref> * ២៥ មេសា – [[ការវាយប្រហារនៅម៉ាលីឆ្នាំ២០២៦|ការវាយប្រហារនៅម៉ាលី]]៖ ក្រុម[[រណសិរ្សរំដោះអាហ្សាវ៉ាដ]] និង[[ក្រុមគាំទ្រឥស្លាម និងមូស្លីម]] បានបើកការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំជាច្រើនលើកទៅលើទីក្រុងធំៗសំខាន់ៗនៅទូទាំងប្រទេសម៉ាលី ដោយក្នុងនោះ ពួកគេបានដណ្តើមកាន់កាប់ទីក្រុង[[គីដាល់]] និងមួយផ្នែកខ្លះនៃទីក្រុង[[ហ្គៅ]] [[មុបធី]] និង[[សេវ៉ារ៉េ]]។<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/4/25/armed-groups-stage-simultaneous-attacks-across-mali |title=Armed groups stage simultaneous attacks across Mali |publisher=Al Jazeera |date=25 April 2026 }}</ref> ===ឧសភា=== * ១ ឧសភា – [[អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម]]​បានដើរចេញ​ពី[[អង្គការនៃបណ្តាប្រទេសនាំចេញប្រេងកាត]] ដោយ​បិទបញ្ចប់ជំពូកក្នុងនាមជា​សមាជិក​រយៈពេល​ប្រាំមួយ​ទសវត្សរ៍ ដោយអង្គការនេះត្រូវបាត់បង់​ប្រទេសសមាជិក​ផលិត​ប្រេង​ធំ​បំផុត​មួយ។<ref>{{Cite web |date=2026-04-30 |title= OPEC just lost one of its biggest players — here's the inside story of the UAE's exit and what the Saudi-UAE split really means for OPEC's market power |url=https://m.economictimes.com/news/international/us/opec-just-lost-one-of-its-biggest-players-heres-the-inside-story-of-the-uaes-exit-and-what-the-saudi-uae-split-really-means-for-opecs-market-power/amp_articleshow/130634333.cms |access-date=2026-05-02 |website=The Economic Times }}</ref> * ៤​ ឧសភា –​ រោងចក្រផលិតកាំជ្រួចមួយកន្លែងបានផ្ទុះឆេះនៅក្នុងទីក្រុង[[លីវយ៉ាង]] ខេត្ត[[ហ៊ូណាន]] ប្រទេសចិន ដោយបានសម្លាប់មនុស្សចំនួន ៣៧ នាក់ និងបង្ករបួសដល់មនុស្ស ៥១ នាក់បន្ថែម។<ref name="China fireworks:0">{{Cite web |last=Lee |first=Liz |last2=Bu |first2=Shi |date=8 May 2026 |editor-last=Coghill |editor-first=Kim |title=Death toll rises to 37 in China fireworks factory blast |url=https://www.reuters.com/world/china/death-toll-rises-37-china-fireworks-factory-blast-2026-05-08/ |access-date=19 May 2026 |website=Reuters}}</ref> * ១២ ឧសភា – [[ការបោះឆ្នោតសកលបាហាម៉ាឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលបាហាម៉ា]]៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[ហ្វីលីព ដាវីស]]បានឈ្នះឆ្នោតបន្តអាណត្តិទីពីររបស់លោក។<ref>{{Cite news |title=Bahamas prime minister re-elected in early election victory |url=https://www.reuters.com/world/americas/bahamas-prime-minister-re-elected-early-election-victory-2026-05-13/ |date=13 May 2026 |access-date=19 May 2026 |work=Reuters }}</ref> * ១២–១៦ ឧសភា – [[កម្មវិធីប្រឡងចម្រៀងយូរ៉ូវីស្យិនឆ្នាំ២០២៥|កម្មវិធីប្រឡងចម្រៀងយូរ៉ូវីស្យិន]] ត្រូវបាន​ប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[វីយែន]] ប្រទេសអូទ្រីស។<ref>{{cite web|last=Schumacher|first=Elizabeth|title=Eurovision: Vienna to host European Song Contest 2026|url=https://www.dw.com/en/eurovision-vienna-to-host-european-song-contest-2026/a-73697370|publisher=Deutsche Welle|access-date=19 May 2026 |archive-date=August 22, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822033113/https://www.dw.com/en/eurovision-vienna-to-host-european-song-contest-2026/a-73697370|url-status=live}}</ref> បេក្ខជនមកពីប្រទេសប៊ុលហ្ការីឈ្មោះ [[ដារ៉ា]] បានឈ្នះកម្មវិធីឆ្នាំនេះជាមួយនឹងបទចម្រៀងចំណងជើងថា "[[:en:Bangaranga|Bangaranga]]"។<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Bulgaria wins Eurovision Song Contest, Israel comes second again |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/eurovision-song-contest-final-takes-stage-amid-gaza-boycott-2026-05-16/ |access-date=19 May 2026 |work=Reuters}}</ref> * ១៦ ឧសភា – [[ជំងឺរាតត្បាតអេបូឡាក្នុងខេត្តអ៊ីទូរីឆ្នាំ២០២៦|ជំងឺរាតត្បាតអេបូឡាក្នុងខេត្តអ៊ីទូរី]]៖ [[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]]បានប្រកាសពីការផ្ទុះឡើងនៃ[[ជំងឺអ៊ីបូឡា]]ដែលបង្កដោយប្រភេទ[[វីរុសអេបូឡាប៊ុនឌីប៊ូហ្គីយូ]]នៅក្នុង[[សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ]] និងប្រទេស[[អ៊ូហ្កង់ដា]] ហើយបានប្រកាសវាជាភាពអាសន្នសុខភាពសាធារណៈ។<ref>{{Cite web |date=17 May 2026 |title=Epidemic of Ebola Disease caused by Bundibugyo virus in the Democratic Republic of the Congo and Uganda determined a public health emergency of international concern |url=https://www.who.int/news/item/17-05-2026-epidemic-of-ebola-disease-in-the-democratic-republic-of-the-congo-and-uganda-determined-a-public-health-emergency-of-international-concern |access-date=17 May 2026 |website=[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 May 2026 |title=សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន ស្តីពីការការពារខ្លួនពីការឆ្លងជំងឺអេបូឡា (Ebola) |url=https://moh.gov.kh/kh/notice/detail/526 |access-date=19 May 2026 |website=[[ក្រសួងសុខាភិបាល|ក្រសួងសុខាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]}}</ref> * ១៧​ ឧសភា – [[ការបោះឆ្នោតសភាកាប់វែរឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាកាប់វែរ]]បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=The electoral calendar for the 2026 legislative elections is now available. (ចំណងជើងប្រែជាភាសាអង់គ្លេស) |url=https://cne.cv/sala_de_imprensa_/calendario-eleitoral-das-eleicoes-legislativas-2026-ja-disponivel/ |access-date=2026-05-19 |website=Comissão Nacional de Eleições (CNE) }}</ref> * ២២​ ឧសភា – [[ការផ្ទុះឧស្ម័ននៅអណ្តូងរ៉ែធ្យូងថ្មលីវសិនយូ]]ក្នុង[[ខេត្តសានស៊ី]] ប្រទេសចិន បានសម្លាប់មនុស្សចំនួន ៨២ នាក់។<ref>{{Cite web |date=2026-05-23 |title=At least 82 killed in Chinese coal mine explosion|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y0ve18qlko |access-date=2026-06-02 |website=BBC News }}</ref> * ២៤ ឧសភា – [[ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិស៊ីបឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិស៊ីប]]៖ គណបក្ស[[កម្លាំងរួបរួមប្រជាធិបតេយ្យ]]ដឹកនាំដោយលោកស្រី[[អានីតា ឌីមីទ្រីយ៉ូ]]បានដណ្ដើមអាសនៈបានមួយភាគធំនៅក្នុងសភា។<ref>{{Cite web |date=2025-05-20 |title=Parliamentary elections set for May 24 next year |url=https://cyprus-mail.com/2025/05/20/parliamentary-elections-set-for-may-24-next-year |access-date=2025-06-02 |website=cyprus-mail.com |language=en |archive-date=January 16, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116185359/https://cyprus-mail.com/2025/05/20/parliamentary-elections-set-for-may-24-next-year |url-status=live }}</ref> * ៣០ ឧសភា – [[ការបោះឆ្នោតសកលម៉ាល់តាឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលម៉ាល់តា]]៖ [[គណបក្សពលករ (ម៉ាល់តា)|គណបក្សពលករ]]ដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[រ៉ូប៊ឺត អាបេឡា]] បានឈ្នះការបោះឆ្នោតបួនអាណត្តិជាប់ៗគ្នា។<ref>{{Cite news |last=Borg |first=Neville |date=2026-04-27 |title=Robert Abela announces snap election for May 30 |url=https://timesofmalta.com/article/abela-announces-election-date.1126985 |access-date=2026-06-02 |work=Times of Malta }}</ref> * ៣១ ឧសភា – [[ការបោះឆ្នោតសភាគីនេឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាគីនេ]]បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{cite news |work=Le360Afrique |date=22 February 2026 |title=(ជាភាសាបារាំង) Guinée: les élections législatives et communales prévues le 24 mai |url=https://afrique.le360.ma/politique/guinee-les-elections-legislatives-et-communales-prevues-le-24-mai_LPQ3R2EQ3NHY7G26CB5CPJB5CU/|access-date=2 June 2026|}}</ref> ===មិថុនា=== * ១​ មិថុនា – [[ការបោះឆ្នោតសកលអេត្យូពីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលអេត្យូពី]]៖ [[គណបក្សវិបុលភាព]]ដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[អាប៊ីយ៍ អះម៉េដ]]បានឈ្នះឆ្នោតមួយអាណត្តិទៀត។<ref>{{Cite news|title=National Election Board Says Most Constituencies Declared Election Results|url=https://www.ena.et/web/eng/w/eng_8993217|access-date=July 1, 2026|agency= Ethiopian News Agency}}</ref> * ៧ មិថុនា ** [[ការបោះឆ្នោតសភាអាមេនីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាអាមេនី]]៖ ​គណបក្ស[[កិច្ចសន្យាពលរដ្ឋ]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[នីកុល​ ប៉ាស្ហ៊ីនយ៉ាន]]បានឈ្នះឆ្នោតកាន់អំណាចមួយអាណត្តិទៀត។<ref>{{Cite web |date=2025-06-07 |title=Next Parliamentary elections will be held on June 7, 2026: Alen Simonyan |url=https://www.1lurer.am/en/2025/06/07/Next-Parliamentary-elections-will-be-held-on-June-7-2026-Alen-Simonyan/1326754 |access-date=2025-06-09 |website=First News Channel}} </ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសភាកូសូវ៉ូឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាកូសូវ៉ូ]]៖ ថ្វីបើនយោបាយជាតិកំពុងជាប់គាំង គណបក្ស[[វ៉េតេវិនដូស្យេ]]របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[អាល់ប៊ីន គួរធី]]បានដណ្ដើមកាន់កាប់អាសនៈបានមួយភាគធំ។<ref>{{cite news |date=28 April 2026 |title=Kosovo heads to elections after failure to elect president |url=https://www.koha.net/en/arberi/kosova-shkon-ne-zgjedhje-pas-deshtimit-per-president |access-date=9 June 2026 |work=Koha }}{{Dead link|date=មិថុនា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសកលប៉េរូឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលប៉េរូ]]៖ ប្រធានគណបក្ស[[កម្លាំងប្រជាជន]] លោកស្រី[[កីកូ ហ្វូជីម៉ូរី]]បានទទួលជ័យជម្នះយ៉ាងប្រផិតប្រផើយទល់នឹងប្រធានគណបក្ស[[ទាំងអស់គ្នាដើម្បីប៉េរូ]] លោក[[រ៉ូប៊ឺតូ សាន់ឆេស]]នៅក្នុងការបោះឆ្នោតជុំទីពីរ។ គណបក្សឆ្វេងនិយមបានកើបសំឡេងបានភាគច្រើននៅក្នុង[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (ប៉េរូ)|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] ប៉ុន្តែបានទទួលសំឡេងស្មើនឹងក្រុមស្ដាំនិយមនៅក្នុង[[ព្រឹទ្ធសភា (ប៉េរូ)|ព្រឹទ្ធសភា]]ដែលទើបនឹងបង្កើតថ្មី។<ref>{{Cite web |last1=Aquino |first1=Marco |last2=Villegas |first2=Alexander |date=30 June 2026 |title=Keiko Fujimori leads Peru's presidential race after official count concludes |url=https://www.reuters.com/world/americas/keiko-fujimori-leads-perus-presidential-race-after-official-count-concludes-2026-06-29/ |access-date=1 July 2026 |website=Reuters }}</ref> * ៨​ មិថុនា – [[គ្រោះរញ្ជួយដីមីនដាណាវឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជួយដីកម្រិត ៧.៨ រ៉ិចទ័រ]] បានវាយអង្រួនប្រទេសហ្វីលីពីន ដោយវាត្រូវជាគ្រោះរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងសាហាវបំផុតមួយចាប់តាំងពី[[គ្រោះរញ្ជួយដីលូហ្សុនឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជួយដីកាលពីឆ្នាំ១៩៩០]]។<ref>{{Cite web |last=Magramo |first=Kathleen |date=2026-06-08 |title=7.8 magnitude earthquake hits southern Philippines |url=https://www.cnn.com/2026/06/07/asia/southern-philippines-mindanao-earthquake-intl-hnk |access-date=2026-06-09 |website=CNN }}</ref> * ១១​ មិថុនា – ១៩ កក្កដា – ព្រឹត្តិការណ៍[[ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦]] បានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅប្រទេស[[កាណាដា]] [[ម៉ិកស៊ិក]] និង[[សហរដ្ឋអាមេរិក]] ដោយ[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]]បាន[[ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ វគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រ|យកឈ្នះ]][[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញ|អាហ្សង់ទីន]]នៅវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រក្លាយខ្លួនជាម្ចាស់ជើងឯក។<ref>{{Cite web |date=2026-07-19 |title=Spain wins 2026 FIFA World Cup with grueling 1-0 win over Argentina - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/2026-fifa-world-cup-final-spain-argentina-sunday/ |access-date=2026-07-20 |website=www.cbsnews.com }}</ref> * ១៤​ មិថុនា – [[គ្រោះឧទ្ធម្ភាគចក្របុកគ្នានៅ|ឧទ្ធម្ភាគចក្រពីរគ្រឿងបានហោះបុកគ្នា]]នៅលើអាកាសក្នុងទីក្រុង[[រីយ៉ូដឺហ្សាណេរ៉ូ]] ប្រទេសប្រេស៊ីល ដោយបានសម្លាប់មនុស្សចំនួនប្រាំមួយនាក់ ក្នុងនោះរួមមានអ្នកចម្រៀងជនជាតិអាមេរិកដ៏ល្បីម្នាក់ឈ្មោះ[[អូលីវើ ធ្រី]] អ្នកផលិតមាតិកាលើយូធូបជនជាតិអាហ្សង់ទីនឈ្មោះ[[ហ្កាស្ពី]] និងអ្នកដឹកនាំនិពន្ធរឿងជនជាតិអាហ្សង់ទីនឈ្មោះ[[លូកាស អា.​ វិញ៉ាល់ឡេ]]។<ref>{{Cite web |date=2026-06-14 |title=(ជាភាសាព័រទុយហ្កាល់) Cantor Oliver Tree é um dos mortos em acidente aéreo no Rio; veja vítimas |url=https://www.cnnbrasil.com.br/nacional/sudeste/rj/cantor-oliver-tree-e-um-dos-mortos-em-acidente-aereo-no-rio-veja-vitimas/ |access-date=2026-06-16 |website=CNN Brasil |archive-date=June 14, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260614183128/https://www.cnnbrasil.com.br/nacional/sudeste/rj/cantor-oliver-tree-e-um-dos-mortos-em-acidente-aereo-no-rio-veja-vitimas/ |url-status=live }}</ref> * ១​៥–១៧​ មិថុនា – [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] និង[[អ៊ីរ៉ង់]]បានរួមគ្នាប្រកាសនិងចុះហត្ថលេខាលើ[[អនុស្សរណៈទីក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ]] ដែលជាកិច្ចព្រមព្រៀងបណ្ដោះអាសន្នមាន ១៤ ចំណុច ដើម្បីបិទបញ្ចប់[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]] ក៏ដូចជាបើកនាវាចរណ៍កាត់[[ច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍]]ឡើងវិញ បើកផ្លូវទឹកចេញចូលកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ដែលធ្លាប់បានបិទដោយអាមេរិក និងចាប់ផ្តើមកិច្ចចរចារយៈពេល ៦០ ថ្ងៃជុំវិញកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់។ ចំពោះអ៊ីស្រាអែលវិញបាននិយាយថា ខ្លួននឹងមិនដកទ័ពចេញពីទឹកដីដែលសាមីខ្លួនបានកាន់កាប់នៅភាគខាងត្បូងប្រទេស[[លីបង់]]ឡើយ។<ref>{{cite news |last1=Hafezi |first1=Parisa |last2=Stewart |first2=Phil |last3=Ehab |first3=Yomna |title=US, Iran reach preliminary agreement to end war, signing set for Friday |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iran-reach-peace-deal-signing-set-friday-pakistan-says-2026-06-14/ |work=Reuters |date=15 June 2026 |access-date=22 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Holland |first1=Steve |last2=Hafezi |first2=Parisa |last3=Ehab |first3=Yomna |title=US and Iran presidents sign ceasefire agreement, but Trump says he could still resume attacks |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/g7-leaders-demand-ceasefire-lebanon-welcome-iran-deal-2026-06-17/ |work=Reuters |date=18 June 2026 |access-date=22 June 2026}}</ref> * ២១ មិថុនា – [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ី]]៖ បេក្ខភាពស្ដាំនិយម លោក[[អាប៊ែឡាដូដេឡា អេស្ព្រីអេយ៉ា]]បានផ្ដួលបេក្ខភាពឆ្វេងនិយម លោក[[អ៊ីវ៉ាន់ សេប៉េដា]] នៅក្នុងជុំទីពីរនៃការបោះឆ្នោតដើម្បីឈ្នះឆ្នោតជាប់ឈ្មោះជា[[ប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ី|ប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ីថ្មី]]។<ref>{{Cite web |last=Wells|first=Ione |date=2026-05-31 |title=Colombia presidential runoff pits leftist senator against pro-Trump rival |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1w2xvwq8g9o |access-date=2026-06-22 |website=BBC }}</ref> * ២២ មិថុនា – [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសហរាជាណាចក្រ|នាយករដ្ឋមន្ត្រីចក្រភពអង់គ្លេស]] លោក[[គៀរ ស្តារមឺ]]បានប្រកាសពីការលាលែងពីតំណែងនាពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ ដែលជាហេតុជំរុញឱ្យគណបក្សកាន់អំណាចត្រៀមរៀបចំ[[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សពលករឆ្នាំ២០២៦ (ស.រ.)|ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសមេដឹកនាំថ្មី]]។<ref>{{Cite web |last=Wheeler |first=Richard |date=2026-06-22 |title=Keir Starmer announces resignation as prime minister and Labour Party leader |url=https://www.bbc.com/news/articles/cdxd00lg599o |access-date=2026-06-22 |website=BBC}}</ref> * * ២៤ មិថុនា – [[គ្រោះរញ្ជួយដីវេណេស៊ុយអេឡាឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជួយដីវេណេស៊ុយអេឡា]]៖ គ្រោះរញ្ជួយដីរលកដំបូងកម្រិត ៧.២ វិចទ័រ បានបោកអង្រួនប្រទេស[[វេណេស៊ុយអេឡា]]ប៉ែកខាងលិច មុនពេលត្រូវរងការវាយប្រហារដោយរលករញ្ជួយដីចម្បងមួយទៀតកម្រិត ៧.៥ វិចទ័រ ដោយបង្កឱ្យកើតការខូចខាតអស់យ៉ាងច្រើនរាប់មិនអស់នៅទូទាំងផ្ទៃប្រទេស។<ref name="BBC Live">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Powerful back-to-back earthquakes strike Venezuela, collapsing buildings in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=25 June 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ===កក្កដា=== * ២ កក្កដា – [[ការបោះឆ្នោតសភាអាល់ហ្សេរីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាអាល់ហ្សេរី]]ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{cite web|url=https://poliglobe.com/election/1287|title=Algerian Legislative Election, 2026|website=PoliGlobe|access-date=5 July 2026|archive-date=March 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324143116/https://poliglobe.com/election/1287|url-status=live}}</ref> * ៦ កក្កដា – ហាម៉ាស់បានប្រកាសរំលាយ[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមរបបហាម៉ាស់|រដ្ឋបាលស៊ីវិល]]របស់ខ្លួនក្រោម[[ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា]]។<ref>{{cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-07-06/ty-article-live/israeli-civilians-tried-to-cross-into-syria-idf-says-amid-settlement-reports/0000019f-342c-d746-adff-ff6d69240000?liveBlogItemId=920670504#920670504|title= Hamas says group-backed Gaza government resigns to hand power to Palestinian technocrats|website=Haaretz|date=6 July 2026}}</ref> * ៧–៨ កក្កដា – [[កិច្ចប្រជុំកំពូលណាតូឆ្នាំ២០២៦|កិច្ចប្រជុំកំពូលណាតូ]]ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[អង់ការ៉ា]] ប្រទេស[[តួកគី]]។<ref>{{cite web |title=NATO Summit 2026 |url=https://www.nato.int/en/news-and-events/events/event-programmes/2026/07/nato-summit-2026 |website=NATO |date=7 July 2026 |access-date=8 July 2026}}</ref> * ៨ កក្កដា – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ [[អនុស្សរណៈទីក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ]]រវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់បានដួលរលំ ដោយនាំឱ្យសង្គ្រាមរវាងប្រទេសទាំងពីរឆេះពុះកញ្ជ្រោលឡើងវិញ។<ref>{{cite news |title=US says it has completed a new round of strikes on Iran |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-says-it-has-completed-a-new-round-strikes-iran-2026-07-08/ |work=Reuters |date=8 July 2026 |access-date=17 July 2026}}</ref> * ២០ កក្កដា ** លោក[[អានឌី ប៊ឺនហាម]]ត្រូវបានតែងតាំងជា[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសហរាជាណាចក្រ|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃចក្រភពអង់គ្លេស]]បន្តតំណែងពីលោក[[គៀរ ស្តារមឺ]]។<ref>{{cite news |title=Andy Burnham pledges cost of living help in first speech as prime minister |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cgrkv8e8l9qt |work=BBC News |date=20 July 2026 |access-date=20 July 2026}}</ref> ** [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ ក្រុម[[ហ៊ូទី]]នៃប្រទេស[[យេម៉ែន]]បានប្រកាសបិទច្រក[[បាបអែលម៉ង់ដិប]]នៅ[[សមុទ្រក្រហម]]ដើម្បីប្រឆាំងនឹងអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត។<ref>{{cite news |title=Yemen's Houthis declare naval blockade against Saudi Arabia |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/yemens-houthis-declare-naval-blockade-against-saudi-arabia-statement-2026-07-20/ |access-date=4 August 2026 |work=Reuters |date=July 20, 2026}}</ref> ** [[សហប្រធានាធិបតីនីការ៉ាក្វា]] លោក[[ដានីញ៉ែល អ័រតេហ្កា]]បានប្រកាសបិទដំណើរការបោះឆ្នោតជាតិ។<ref>{{Cite news |date=21 July 2026 |title=Nicaragua's Ortega says 'never again' for elections after two decades in power {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/07/20/americas/nicaragua-ortega-no-elections-intl-hnk |access-date=4 Augusr 2026 |work=CNN }}</ref> * ២២–៣០ កក្កដា – [[រលកកម្ដៅអឺរ៉ុបឆ្នាំ២០២៦|រលកកម្ដៅអឺរ៉ុប]]៖ អគ្គិភ័យឆាបឆេះព្រៃនៅក្នុងប្រទេស[[ភ្លើងឆេះព្រៃនៅបារាំងឆ្នាំ២០២៦|បារាំង]] [[ភ្លើងឆេះព្រៃនៅព័រទុយហ្កាល់ឆ្នាំ២០២៦|ព័រទុយហ្កាល់]] និង[[ភ្លើងឆេះព្រៃនៅអេស្ប៉ាញឆ្នាំ២០២៦|អេស្ប៉ាញ]]បានបង្ខំឱ្យមនុស្សប្រមាណ ៣០០,០០០ នាក់ជំម្លៀសខ្លួនចេញពីគេហដ្ឋានរបស់ពួកគេ។ មន្ត្រីបារាំងបានសម្ដៅលើវាថាជាគ្រោះអាសន្នឆេះព្រៃដ៏អាក្រក់បំផុតក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ខណៈដែលមន្ត្រីនៅទីក្រុងម៉ាឌ្រីដបាននិយាយថាវាជាគ្រោះអគ្គិភ័យដ៏អាក្រក់បំផុតមួយក្នុងតំបន់ដែលខ្លួនបានត្រូវប្រឈម។<ref>{{cite news |title=Europe is burning: How bad could this wildfire crisis get? |url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/28/europe-is-burning-how-bad-could-this-wildfire-crisis-get |access-date=4 August 2026 |work=EuroNews |date=28 Jul 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Devastating European wildfires in maps - and how they're being tackled |url=https://www.bbc.com/news/articles/cj638jx0l53o |access-date=4 August 2026 |work=www.bbc.com |date=29 July 2026}}</ref> * ២៨ កក្កដា – [[គ្រោះរញ្ជួយដីនៅគូម៉ាម៉ូតុឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជូយដី]]មួយកម្រិត ៦.៨ វិចទ័រចេញពីជម្រៅ ១០ គម ក្រោមដីបានអង្រួន[[ខេត្តគូម៉ាម៉ូតុ]]នៅក្នុងប្រទេស[[ជប៉ុន]]ភាគខាងត្បូង ដោយបានផ្ដាច់ជីវិតមនុស្សយ៉ាងតិចចំនួន ៣០ នាក់ និងបង្ករបួសដល់ជាង ៦០ នាក់ទៀត។<ref>{{cite web |title=Three mall workers dead after Japanese earthquake, with at least 13 killed across country |url= https://www.bbc.com/news/live/c9q2481v855t |work=BBC News |access-date=4 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blair |first1=Gavin |title=Death toll in Japan earthquake rises to 30 as aftershock and heat hamper rescue efforts |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jul/30/japan-earthquake-death-toll-rises |access-date=4 August 2026 |work=The Guardian |date=30 July 2026}}</ref> * ៣០ កក្កដា ** [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតបានប្រកាសបង្កើត[[សម្ព័ន្ធភាពការពារដែនសមុទ្រពហុជាតិ|សម្ព័ន្ធភាពយោធា ១៤ ប្រទេស]]ឡើងដើម្បីស្ដារនិងការពារសេរីភាពនាវាចរណ៍នៅសមុទ្រក្រហម ចំពេលដែលសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់កំពុងពុះកញ្ជ្រោល និងក៏ដូចជា[[វិបត្តិសមុទ្រក្រហម|វិបត្តិនៃសមុទ្រ]]នេះដែលបង្កឡើងដោយក្រុមឧទ្ទាមហ៊ូទី។<ref>[https://www.spa.gov.sa/en/N2644911 Founding States Issue Joint Declaration on Establishing Multinational Maritime Defense Alliance - Saudi Press Agency]</ref> ** [[វិបត្តិព្រំដែនម៉ារ៉ុក–អេស្ប៉ាញឆ្នាំ២០២៦|វិបត្តិព្រំដែនម៉ារ៉ុក–អេស្ប៉ាញ]]៖ មនុស្សប្រមាណ ៦០,០០០ នាក់បានផ្ដុំគ្នាឆ្លងព្រំដែនដោយខុសច្បាប់ពីប្រទេស[[ម៉ារ៉ុក]]ចូលទៅក្នុងប្រទេស[[អេស្ប៉ាញ]]តាមរយៈ[[សេអ៊ូតា|ទីក្រុងស្វយ័តសេអ៊ូតា]] ខណៈមនុស្សមួយចំនួនតូចទៀតបានព្យាយាមឆ្លងដែនចូលទៅក្នុងទីក្រុង[[មេលីយ៉ា]]។<ref name="the-guardian-ceuta-europe-live">{{Cite web |last=Krupa |first=Jakub |date=2026-07-31 |title=Spain's Sánchez blames trafficking gangs as estimated 60,000 migrants reach Ceuta – Europe live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/jul/31/cueta-spain-morocco-italy-migration-schengen-europe-latest-news-updates#top-of-blog |access-date=2026-08-04 |website=The Guardian }}</ref> ===សីហា=== * ៧ សីហា – ប្រទេស[[អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត]] [[ប៉ាគីស្ថាន]] និង[[តួកគី]]បានរួមគ្នាចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងការពារជាតិរួមទីក្រុងមេក្កា]] ដែលជាកតិកាសញ្ញាការពារជាតិជនុបត្ថម្ភ ខណៈ[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]បានកំពុងពុះកញ្ជ្រោល។<ref>{{cite web |title=Mideast live: Saudi Arabia, Pakistan, Turkey sign defence pact stating attack on one is attack on all |work=France 24 |date=7 August 2026 |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260807-middle-east-live-saudi-arabia-pakistan-turkey-to-sign-defence-pact |access-date=9 August 2026 |archive-date=7 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260807000849/https://www.france24.com/en/middle-east/20260807-middle-east-live-saudi-arabia-pakistan-turkey-to-sign-defence-pact |url-status=live }}</ref> * ១០ សីហា – [[គ្រោះរញ្ជួយដីកូឡុំប៊ីឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជួយដីកម្រិត ៧.៤ វិចទ័រ]] បានរង្គោះរង្គើប្រទេសកូឡុំប៊ី ដោយបានសម្លាប់មនុស្សប្រមាណ ២៤០ នាក់ និងបង្ករបួសដល់មនុស្សជាង ១,២៤៨ នាក់ផ្សេងទៀត។<ref>{{Cite web |last=AizprúaSeguir |first=Por Julio César |date=2026-08-10 |title=(ជាភាសាអេស្ប៉ាញ) Panameños salen a las calles al sentir los efectos del sismo de 7.4 registrado en Colombia |url=https://www.infobae.com/panama/2026/08/10/panamenos-salen-a-las-calles-al-sentir-los-efectos-del-sismo-de-74-registrado-en-colombia/ |access-date=2026-08-12 |website=infobae }}</ref> * ១១ សីហា – [[ការចោទប្រកាន់ឧក្រិដ្ឋជនសង្គ្រាមស៊ីវិលស៊ីរី]]៖ តុលាការមួយនៅទីក្រុង[[ដាម៉ាស់]]បានកាត់ទោសប្រហារជីវិតអតីតមន្ត្រីស៊ីរីចំនួនប្រាំបួនរូប ដោយក្នុងនោះរួមមានអតីតប្រធានាធិបតីលោក[[បាស្ហា អាល់-អាសាដ]] ព្រមទាំងប្អូនប្រុសរបស់លោកឈ្មោះ[[ម៉ាហៀរ អាល់-អាសាដ|ម៉ាហៀរ]] អតីត[[ក្រសួងការពារជាតិ (ស៊ីរី)|រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ]]លោក[[ហ្វាដ ចាស៊េម អាល់-ហ្វារីជ]] អតីតប្រធាននាយកដ្ឋានសន្តិសុខនយោបាយប្រចាំក្រុង[[ដារ៉ាអា]] និងត្រូវជាបងជីដូនមួយរបស់អាសាដ គឺលោក[[អាធីហ្វ ណាជីប]] ពីបទឃាតកម្មគិតទុកជាមុន [[ទារុណកម្ម]] និង[[ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ]]ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមស៊ីវិលស៊ីរី]]។ ក្រៅពីលោកណាជីប ឧក្រិដ្ឋជនប្រាំបីនាក់ផ្សេងទៀតត្រូវបានកាត់ទោសដោយកំបាំងមុខ។<ref name=bbc>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/ce34dkpnyg7o|title=Ousted Syrian dictator Bashar al-Assad sentenced to death in absentia|date=11 August 2026|website=www.bbc.com}}</ref><ref>{{Cite web | title=MSN | url=https://www.msn.com/en-us/news/world/syria-s-bashar-al-assad-8-other-officials-sentenced-to-death/ar-AA29R4I0?ocid=winp2fptaskbarhover&cvid=6edb56efff814e40e7271b346ccd88dc&ei=24 | access-date=2026-08-17 | website=www.msn.com}}</ref> * ១២ សីហា – [[សូរ្យគ្រាសថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦|សូរ្យគ្រាសពេញលេញ]]បានកើតលេចឡើងនៅតំបន់ផ្នែកខ្លះនៃទ្វីបអឺរ៉ុប ដែលនេះជាបាតុភូតសូរ្យគ្រាសពេញលេញដំបូងបង្អស់នៅទ្វីបអឺរ៉ុបក្នុងសតវត្សរ៍ទី២១ ចាប់តាំង[[សូរ្យគ្រាសថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩៩|បាតុភូចុងក្រោយ]]ដែលបានកើតឡើងកាលឆ្នាំ១៩៩៩។<ref>{{Cite web |last=Korosec |first=Marko |date=August 11, 2026 |title=Total Solar Eclipse Targets Europe: First Path of Totality in 27 Years Arrives August 12 |url=https://www.severe-weather.eu/global-weather/total-solar-eclipse-spain-iceland-europe-august-12th-2026-mk/ |access-date=August 17, 2026 |website=Severe Weather Europe}}</ref> * ១៣ សីហា – [[ការបោះឆ្នោតសកលសំប៊ីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលសំប៊ី]]៖ លោក[[ហាកាំងដេ ហ៊ីឈ៉ៃលេម៉ា]]បានទទួលជ័យជម្នះបន្តកាន់អំណាចជាប្រធានាធិបតីបន្ថែមមួយអាណត្តិទៀត ខណៈដែល[[គណបក្សរួបរួមដើម្បីជាតិអភិវឌ្ឍន៍]]បានឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[រដ្ឋសភា (សំប៊ី)|រដ្ឋសភាជាតិ]]។<ref>{{Cite web|title=Zambia invites EU as observer to 2026 general elections|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/zambia-invites-eu-as-observer-to-2026-general-elections/3575445|website=aa.com.tr|access-date=2026-08-17|date=2025-05-21|archive-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518221837/https://www.aa.com.tr/en/africa/zambia-invites-eu-as-observer-to-2026-general-elections/3575445|url-status=live}}</ref> * ១៤ សីហា – មនុស្សយ៉ាងតិច ៨៧ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ១,៣០០ នាក់ផ្សេងទៀតបានទទួលរងរបួសនៅក្នុងហេតុការណ៍[[គ្រោះរញ្ជួយដីហ្វ្លរ៉េសឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជួយដីកម្រិត ៧.៧ វិចទ័រ]]នៅកោះ[[ហ្វ្លរ៉េស]]នៃប្រទេស[[ឥណ្ឌូណេស៊ី]]។<ref>{{Cite web |date=2026-08-15 |title=Powerful 7.7-magnitude earthquake kills at least 38 in Indonesia|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y0zz63gero |access-date=2026-08-25 |website=BBC News}}</ref> * ១៨ សីហា – មនុស្សប្រមាណជាង ១០០ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងគ្រោះរអិលបាក់ដីនាអណ្ដូងជីកយករ៉ែមាសសិប្បកម្មមួយកន្លែងនៅហ្សាំប័រ ខេត្ត[[ណាណាមំបេរ៉េ]] [[សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល]] ក្បែរព្រំដែនជាមួយប្រទេស[[កាមេរូន]]។<ref>{{Cite news |last=Njie |first=Paul |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cly9dwe5pzeo |title=Gold mine hit by deadly landslide in CAR near border with Cameroon |work=BBC News |date=19 August 2026 |access-date=25 August 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/world/africa/landslide-gold-mining-site-central-african-republic-kills-over-100-mining-group-2026-08-19/ |title=Central African Republic artisanal gold mine collapses, killing more than 100 |work=Reuters |date=19 August 2026 |access-date=25 August 2026}}</ref> * ២៣ សីហា – [[ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិកាហ្សាក់ស្ថានឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិកាហ្សាក់ស្ថាន]]៖ [[គណបក្សអាឌីឡេត]]និយម[[កាស៊ីម យ៉ូម៉ារ តូកាយអេវ|តូកាយអេវ]]បានដណ្ដើមឈ្នះអាសនៈមួយភាគធំលើសលប់នៅក្នុងសភា[[គូរូលតៃ]]ដែលទើបបង្កើតថ្មី។<ref name="Reut2">{{cite web |date=1 July 2026 |title=Kazakhstan to hold snap parliamentary election on August 23 |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/kazakhstan-hold-snap-parliamentary-election-august-23-2026-07-01/ |access-date=25 August 2026 |website=Reuters}}</ref> * ២៦ សីហា – [[គ្រោះទឹកជំនន់នេប៉ាល់ឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះទឹកជំនន់នេប៉ាល់]]៖ មនុស្សរាប់សិបនាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិត និងប្រមាណរាប់រយនាក់ទៀតត្រូវបានបាត់ខ្លួននៅក្នុងតំបន់ស្វយ័តទីបេ បន្ទាប់ពីទឹកជំនន់ភ្លាមៗបានវាយប្រហារតំបន់រវាង[[ទីបេ]] និង[[នេប៉ាល់]]។<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c6y8mjmnpxv0t |title=Hundreds missing, including 291 foreign tourists, after deadly flash flood on Nepal-Tibet border |work=BBC News |date=26 August 2026 |access-date=26 August 2026}}</ref> == ថ្ងៃ​មរណភាព == {{Main|មរណភាពក្នុងឆ្នាំ២០២៦}} ==ឯកសារយោង== {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឆ្នាំ ២០២៦]] rsym0so9pv4m9vmtbvg1jj2969eogi0 10 54712 339759 2026-08-26T15:14:41Z TheRandomGoober 27248 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ <includeonly><!-- --><templatestyles src="Legend/styles.css" /><!-- --><div class="legend"><!-- --><span class="legend-color" style="<!-- -->{{#if:{{{border|}}}|border:{{{border}}};|{{#if:{{{outline|}}}|border:1px solid {{{outline}}};}}}}<!-- -->{{#if:{{{2|}}}|background-color:{{{2}}};}}<!-- -->{{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}}<!-- -->"><!-- --><span <!--class="legend-color-inner"--> style="<!-- -->dis... 339759 wikitext text/x-wiki <includeonly><!-- --><templatestyles src="Legend/styles.css" /><!-- --><div class="legend"><!-- --><span class="legend-color" style="<!-- -->{{#if:{{{border|}}}|border:{{{border}}};|{{#if:{{{outline|}}}|border:1px solid {{{outline}}};}}}}<!-- -->{{#if:{{{2|}}}|background-color:{{{2}}};}}<!-- -->{{#if:{{{textcolor|}}}|color:{{{textcolor}}};}}<!-- -->"><!-- --><span <!--class="legend-color-inner"--> style="<!-- -->display:inline-block; width:0; height:0;<!-- -->border-{{#if:{{{up|}}}|left|right}}: 1.25em solid {{{1|transparent}}};<!-- -->border-bottom: 1.25em solid {{{2|transparent}}};<!-- -->">{{#if:{{{text|}}}|<span class="legend-text" style="position:relative; top:0; left:0;">&nbsp;{{{text}}}</span>|&nbsp;}}<!-- --></span></span>&nbsp;{{{3|}}}<!-- --></div></includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude> ldxik0xgfythiy95swi99pvnb24nvz0 10 54713 339760 2026-08-26T15:17:00Z TheRandomGoober 27248 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ /* {{pp-template}} */ .legend { page-break-inside: avoid; break-inside: avoid-column; } .legend-color { display: inline-block; min-width: 1.25em; height: 1.25em; line-height: 1.25; margin: 1px 0; text-align: center; border: 1px solid black; background-color: transparent; color: black; } .legend-text {/*empty for now, but part of the design!*/} 339760 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .legend { page-break-inside: avoid; break-inside: avoid-column; } .legend-color { display: inline-block; min-width: 1.25em; height: 1.25em; line-height: 1.25; margin: 1px 0; text-align: center; border: 1px solid black; background-color: transparent; color: black; } .legend-text {/*empty for now, but part of the design!*/} snsolhs3l12896xqc89e8b5hu9itnmf 0 54714 339763 2026-08-26T21:50:40Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371081616|Andrés García (footballer, born 2003)]]" 339763 wikitext text/x-wiki '''Andrés García Robledo''' (កើតថ្ងៃទី ៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៣) គឺជា [[បាល់ទាត់|កីឡាករបាល់ទាត់]] អាជីពអេស្ប៉ាញ ដែលលេងជា ខ្សែការពារស្តាំ ឬ ខ្សែបម្រើស្លាប សម្រាប់ក្លឹប Getafe ក្នុងលីគ La Liga ដែលខ្ចីជើងពីក្លឹប Aston Villa ក្នុងលីគ Premier League ។ ee4c71087vhzzgvyvvqj1qrhhzsib8w