វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 5522 339821 170455 2026-08-28T14:48:26Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឝ្រុតទេវី]] 339821 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឝ្រុតទេវី]] j7dwvsrrsn3f0n4696izepnn6uc3h5k 0 5523 339818 170454 2026-08-28T14:47:56Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឝ្រុតទេវី]] 339818 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឝ្រុតទេវី]] j7dwvsrrsn3f0n4696izepnn6uc3h5k 0 5524 339819 170457 2026-08-28T14:48:06Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឝ្រុតទេវី]] 339819 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឝ្រុតទេវី]] j7dwvsrrsn3f0n4696izepnn6uc3h5k 0 5525 339820 170459 2026-08-28T14:48:16Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឝ្រុតទេវី]] 339820 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឝ្រុតទេវី]] j7dwvsrrsn3f0n4696izepnn6uc3h5k 0 5526 339822 170458 2026-08-28T14:48:36Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឝ្រុតទេវី]] 339822 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឝ្រុតទេវី]] j7dwvsrrsn3f0n4696izepnn6uc3h5k 0 5527 339823 170453 2026-08-28T14:48:46Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឝ្រុតទេវី]] 339823 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឝ្រុតទេវី]] j7dwvsrrsn3f0n4696izepnn6uc3h5k 0 9611 339826 339802 2026-08-28T14:49:35Z TheRandomGoober 27248 កំណែអក្ខរាវិរុទ្ធ 339826 wikitext text/x-wiki [[File:Europe Asia transcontinental.png|thumb|upright=1.5| {{legend|#67e836|រដ្ឋទាំងអស់ដែលស្ថិតនៅលើទឹកដីទ្វីបអឺរ៉ុប}} {{legend|#9ac0ea|ដែនដីប្រទេសឆ្លងទ្វីប (អន្តរទ្វីប) ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាផ្នែកនៃអឺរ៉ុប}} {{legend|#5d66be|ដែនដីប្រទេសឆ្លងទ្វីប ([[អន្តរទ្វីប]]) ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថានៅក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុប}} {{legend|#945dbe|តាមន័យភូមិសាស្ត្រ ជារដ្ឋអាស៊ី (មាន[[អាមេនី]] និង[[ស៊ីប]])}}]] អត្ថបទនេះគឺស្តីអំពី '''បញ្ជីរាយនាមរដ្ឋអធិបតេយ្យ និងដែនអនិស្សរភាពនៅទ្វីបអឺរ៉ុប'''។ បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋប្រទេសចំនួន ៥០ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋអធិបតេយ្យនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប (មានតែរដ្ឋកូសូវ៉ូប៉ុណ្ណោះ ដែលអធិបតេយ្យភាពមានកំណត់ តែសហគមន៍អន្តរជាតិមួយភាគធំនៅតែទទួលស្គាល់) — នៅទ្វីបអឺរ៉ុបនេះដែរមានរដ្ឋធំៗចំនួនបួនទៀតដែលជារដ្ឋដែលមិនមានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ ឬមិនសូវមានការទទួលស្គាល់ច្រើន។ ==រដ្ឋអធិបតេយ្យ== [[File:Europe countries map km 2.png|thumb|upright=2|ផែនទីនៃបណ្តាប្រទេសនៅអឺរ៉ុបនិងតំបន់ជុំវិញ។]] រដ្ឋអធិបតេយ្យគឺជាសមាគមនយោបាយមួយដែលមានអធិបតេយ្យភាពលើប្រជាជនខ្លួនហើយប្រជាជនទាំងនោះត្រូវធ្វើការសម្រេចចិត្តដើម្បីបំពេញនូវផលប្រយោជន៍នៃប្រទេសជាតិខ្លួន។<ref>{{cite web |url=http://mil.sagepub.com/content/17/2/227.short |title=Untying the Sovereign State: A Double Reading of the Anarchy Problematique |publisher=Mil.sagepub.com |date=1 June 1988 |accessdate=24 February 2011 |archivedate=11 ធ្នូ 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211233854/http://mil.sagepub.com/content/17/2/227.short |url-status=dead }}</ref> យោងទៅតាម[[អនុសញ្ញាម៉ុងតេវីដេអូ]]បានឱ្យដឹងថា៖ រដ្ឋនីមួយៗត្រូវតែមានប្រជាជនជានិរន្ត មានទឹកដីកំណត់ច្បាស់លាស់ មានរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំសមរម្យ និងមានសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងរដ្ឋដទៃទៀត។<ref>{{cite web |url=http://www.cfr.org/sovereignty/montevideo-convention-rights-duties-states/p15897 |title=Montevideo Convention on the Rights and Duties of States - Council on Foreign Relations |publisher=Cfr.org |accessdate=24 February 2011 |archivedate=28 មិថុនា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628235337/http://www.cfr.org/sovereignty/montevideo-convention-rights-duties-states/p15897 |url-status=dead }}</ref> ===សមាជិក អ.ស.ប. និងរដ្ឋសង្កេតការណ៍=== រដ្ឋអធិបតេយ្យចំនួន ៥០ គឺសុទ្ធតែមានទឹកដីស្ថិតនៅតំបន់ទ្វីបអឺរ៉ុប និង/ឬ មានសមាជិកភាពក្នុងអង្គការអឺរ៉ុបអន្តរជាតិដែលស្ទើរតែត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាសកល។ រដ្ឋទាំងអស់នោះគឺសុទ្ធតែជារដ្ឋសមាជិក ឬរដ្ឋសង្កេតការណ៍នៃ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] (អសប)<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/en/members/ |title=United Nations Member States |publisher=United Nations |accessdate=24 February 2011}}</ref> ចំណែកឯ[[ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប]]វិញគឺមានរដ្ឋសមាជិកចំនួន ៤៧ ដោយដកចេញនូវប្រទេស[[បេឡារុស]] [[កាហ្សាក់ស្ថាន]] និង[[បុរីវ៉ាទីកង់]]។<ref>{{cite web |url=http://www.coe.int/aboutcoe/index.asp?page=47pays1europe |title=47 countries, 1 Europe |publisher=Council of Europe |accessdate=17 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110319025613/http://www.coe.int/aboutCoe/index.asp?page=47pays1europe |archivedate=19 March 2011 }}</ref> រដ្ឋចំនួន ៤៤ គឺមានធានីនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០) ប្រទេសអឺរ៉ុបចំនួន ២៧ គឺត្រូវជា[[រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប]] ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋទាំងនោះមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើសមាហរណកម្មជាមួយគ្នានិងចែករំលែកនូវអធិបតេយ្យភាពគ្នាតាម[[ស្ថាប័នសហភាពអឺរ៉ុប]]។ ប្រអប់បញ្ជីខាងក្រោមក៏មានបង្ហាញពីទីតាំងផែនទីនៃប្រទេសនីមួយៗផងដែរ។ ទឹកដីនៃទ្វីបអឺរ៉ុបត្រូវបានបង្ហាញជាពណ៌ប្រផេះចាស់រីឯទឹកដីក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុបគឺត្រូវបានបង្ហាញជាពណ៌ក្រផេះខ្ចី (ស្រដៀងពណ៌ប្រាក់)។ ទឹកដីដែលមានពណ៌បែតងខ្ចីគឺតំណាងឱ្យរដ្ឋប្រទេសដែលជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប។ {|class="sortable wikitable" |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | = សមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប<ref>{{cite web|url=http://europa.eu/abc/european_countries/eu_members/index_en.htm |title=Member States |publisher=Europa |accessdate=17 February 2011}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ<br><ref name="CIA_Names">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2142.html |title=Field Listing :: Names |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=30 September 2016 |archivedate=14 ធ្នូ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181214125226/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/fields/2142.html |url-status=dead }}</ref><ref name="UN_Names">{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/9th-uncsgn-docs/UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%20-%20August%202009.pdf |title=UNGEGN List of Country Names |publisher=United Nations Statistics Division |year=2007 |accessdate=24 February 2011}}</ref><ref name="Europa">{{cite web|url=http://publications.europa.eu/code/en/en-5000500.htm#fn-tw1 |title=List of countries, territories and currencies |publisher=Europa |date=9 August 2011 |accessdate=10 August 2011}}</ref> ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក<br><ref name="CIA_Names"/><ref name="UN_Names"/> ! ធានី<br><ref name="Europa"/><ref name="Capital">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2057.html |title=Field Listing :: Capital |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=17 February 2011 |archivedate=22 វិច្ឆិកា 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181122133244/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2057.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/ |title=UNGEGN World Geographical Names |publisher=United Nations Group of Experts on Geographical Names |date=13 September 2010 |accessdate=24 February 2011 |archivedate=7 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107082516/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/%20 |url-status=dead }}</ref> ! ចំនួនប្រជាជន<br>{{refn|group=ស|name=ក|ចំនួនក្រឡាផ្ទៃ និងប្រជាជនសរុបគឺរាប់បញ្ចូលទាំងផ្នែកទឹកដីនៅក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុបផងដែរ។ ចំនួនក្រឡាផ្ទៃ និងប្រជាជនសរុបនៃរដ្ឋបំបែកខ្លួនគឺរាប់គិតតែក្នុងរដ្ឋបំបែកខ្លួននោះទេ។}}<ref name="Population">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |title=Country Comparison :: Population |publisher=Central Intelligence Agency |date=July 2014 |accessdate=17 October 2014 |archivedate=27 កញ្ញា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |url-status=dead }}</ref> ! ក្រឡាផ្ទៃ<br><ref name="Area">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |title=Field Listing :: Area |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=3 March 2011 |archivedate=31 មករា 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140131115000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |url-status=dead }}</ref> |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Kazakhstan.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកាហ្សាក់ស្ថាន|alt=Flag of Kazakhstan]] | [[File:Europe-Kazakhstan.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Kazakhstan in Europe]] | '''[[កាហ្សាក់ស្ថាន]]'''{{refn|group=ស|name=ខ|ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន និងតួកគីទាំងពីរគឺមានទឹកដីលាតសន្ធឹងទាំងនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប (បៃតងចាស់) និងទ្វីបអាស៊ី (បៃតងខ្ចី)។}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋកាហ្សាក់ស្ថាន | [[ភាសាកាហ្សាក់]]៖ Қазақстан – Қазақстан Республикасы <small>(''{{Transl|kk|Qazaqstan – Qazaqstan Respýblıkasy}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Казахстан – Республика Казахстан <small>(''{{Transl|ru|Kazahstan – Respublika Kazahstan}}'')</small> | [[អាស្តាណា]]<br /><br />[[ភាសាកាហ្សាក់|កាហ្សាក់]]៖ Астана <small>(''Astana'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Астана <small>(''Astana'')</small> | ១៨,៣១១,៧០០ | ២,៧២៤,៩០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 02 ---> | [[File:Flag of Greece.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិក្រិក|alt=Flag of Greece]] | [[File:EU-Greece.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Greece in Europe]] | '''[[ក្រិក]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអេលេនិក | [[ភាសាក្រិក]]៖ Ελλάς – Ελληνική Δημοκρατία <small>(''{{Transl|el|Ellás – Ellinikí Dimokratía}}'')</small> | [[អាតែន]]<br /><br />[[ភាសាក្រិក|ក្រិក]]៖ Αθήνα <small>(''{{Transl|el|Athína}}'')</small> | ១០,៨១៦,២៨៦ | ១៣១,៩៥៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 03 ---> | [[File:Flag of Croatia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិក្រូអាស៊ី|alt=Flag of Croatia]] | [[File:EU-Croatia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Croatia in Europe]] | '''[[ក្រូអាស៊ី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋក្រូអាស៊ី | [[ភាសាក្រូអាត]]៖ Hrvatska – Republika Hrvatska | [[សាក្រិប]]<br /><br />[[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]]៖ Zagreb | ៤,១០៥,៤៩៣ | ៥៦,៥៩៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 04 ---> | [[File:Flag of Georgia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិចចជី|alt=Flag of Georgia]] | [[File:Europe-Georgia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Georgia in Europe]] | '''[[ចចជី]]'''{{refn|group=ស|name=គ|ជាផ្នែកនៃតំបន់[[កូកាសខាងត្បូង]]នាចំណុចប្រសព្វរវាងទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាស៊ី។ តាមន័យភូមិរូបសាស្ត្រ ប្រទេសអាមេនីគឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]ទាំងស្រុង ខណៈប្រទេសចចជីនិងអាស៊ែបៃសង់មានទឹកដីភាគច្រើននៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី តែមានទឹកដីតូចមួយផ្នែកនៅភាគខាងជើងឆ្លងចូល[[ជួរភ្នំកូកាស]] ដែលគេច្រើនចាត់ទុកជាព្រំដែនធម្មជាតិបែងចែកអឺរ៉ុបពីអាស៊ី។}} | [[ភាសាចចជី]]៖ საქართველო <small>(''{{Transl|ka|Sak'art'velo}}'')</small> | [[ប៊ីលីស៊ី]] / T'bilisi<br /><br />[[ភាសាចចជី|ចចជី]]៖ თბილისი <small>(''{{Transl|ka|T'bilisi}}'')</small> | ៣,៧២៩,៦០០ | ៦៩,៧០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 05 ---> | [[File:Flag of the Czech Republic.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋឆែក|alt=Flag of the Czech Republic]] | [[File:EU-Czechia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Czech Republic in Europe]] | '''[[ឆែក]]'''*<br><br>សាធារណរដ្ឋឆែក | [[ភាសាឆែក]]៖ Česko – Česká republika | [[ប្រាក]]<br /><br />[[ភាសាឆែក|ឆែក]]៖ Praha | ១០,៦២៥,៤៤៩ | ៧៨,៨៦៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 06 ---> | [[File:Flag of Denmark.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិដាណឺម៉ាក|alt=Flag of Denmark]] | [[File:EU-Denmark.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Denmark in Europe]] | '''[[ដាណឺម៉ាក]]'''*{{refn|group=ស|name=ឃ|ដាណឺម៉ាក និងហុល្លង់គឺជាដែនប្រទេសក្នុងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក]] និង[[ព្រះរាជាណាចក្រហុល្លង់]]រៀងៗគ្នា។ រដ្ឋប្រទេសទាំងពីរគឺជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុបដូចគ្នា ក៏ប៉ុន្តែ បណ្ដាដែនប្រទេសផ្សេងៗនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រគេរៀងៗខ្លួនគឺមិនជាសមាជិកឡើយ។ នៅតាមអង្គការអន្តរជាតិ ឈ្មោះថាដាណឺម៉ាក និងហុល្លង់គឺត្រូវបានគេប្រើជារឿយៗជានាមខ្លីសម្គាល់ឱ្យព្រះរាជាណាចក្ររបស់គេរៀងៗគ្នា។}}<br /><br />[[ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក]] | [[ភាសាដាណឺម៉ាក]]៖ Danmark – Kongeriget Danmark | [[កូពែនហាក]]<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]]៖ København | ៥,៨០៦,០១៥ | ២,២១០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 07 ---> | [[File:Flag of Turkey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិតួកគី|alt=Flag of Turkey]] | [[File:Europe-Turkey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Turkey in Europe]] | '''[[តួកគី]]'''{{refn|group=ស|name=ខ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋតួកគី | [[ភាសាតួកគី]]៖ Türkiye – Türkiye Cumhuriyeti | [[អង់ការ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Ankara | ៨០,៨១០,៥២៥<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkeys-population-hits-7981-million-people-increasing-over-one-million.aspx?pageID=238&nid=109166&NewsCatID=341|title=Turkey’s population hits 79.81 million people, increasing over one million|publisher=[[Hürriyet Daily News]] |accessdate=1 February 2017}}</ref> | ៧៨៣,៥៦២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 08 ---> | [[File:Flag of Norway.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិន័រវែស|alt=Flag of Norway]] | [[File:Europe-Norway.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Norway in Europe]] | '''[[ន័រវែស]]'''<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស | [[បុកម៉ាល់]]៖ Norge – Kongeriket Norge<br /><br />[[នីនូស]]៖ Noreg – Kongeriket Noreg<br /><br />[[សាមីខាងជើង]]៖ Norga – Norgga gonagasriika | [[អូស្លូ]]<br /><br />[[ភាសាន័រវែស|ន័រវែស]]៖ Oslo | ៥,៣២៣,៩៣៣ | ៣២៣,៨០២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 09 ---> | [[File:Flag of Poland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិប៉ូឡូញ|alt=Flag of Poland]] | [[File:EU-Poland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Poland in Europe]] | '''[[ប្រទេសប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋប៉ូឡូញ | [[ភាសាប៉ូឡូញ]]៖ Polska – Rzeczpospolita Polska | [[វ៉ាសូរី]]<br /><br />[[ភាសាប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]]៖ Warszawa | ៣៨,៤៣៣,៦០០ | ៣១២,៦៨៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 10 ---> | [[File:Flag of Bulgaria.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិប៊ុលហ្ការី|alt=Flag of Bulgaria]] | [[File:EU-Bulgaria.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Bulgaria in Europe]] | '''[[ប៊ុលហ្ការី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋប៊ុលហ្ការី | [[ភាសាប៊ុលហ្ការី]]៖ България – Република България <small>(''{{Transl|bg|Bǎlgarija – Republika Bǎlgarija}}'')</small> | [[សូហ្វីយ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាប៊ុលហ្ការី|ប៊ុលហ្ការី]]៖ София <small>(''{{Transl|bg|Sofia}}'')</small> | ៧,០៥០,០៣៤ | ១១០,៨៧៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 11 ---> | [[File:Flag of France.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបារាំង|alt=Flag of France]] | [[File:EU-France.svg|border|centre|150px|alt=Map showing France in Europe]] | '''[[បារាំង]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋបារាំង | [[ភាសាបារាំង]]៖ France – République française | [[ប៉ារីស]]<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Paris | ៦៧,៣៤៨,០០០ | ៦៣៤,៤២៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<!--551,500 for Metropolitan--> |- <!-- 12 ---> | [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|alt=Flag of Bosnia and Herzegovina]] | [[File:Map of Bosnia and Herzegovina in Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Bosnia and Herzegovina in Europe]] | '''[[បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន]]''' | [[ភាសាបូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមហ្គៃឡាតាំង|(ឡាតាំង)]]៖ ''Bosna i Hercegovina''<br /><br />[[ភាសាបូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមស៊ែប៊ីស៊ីរីលិក|(ស៊ីរីលិក)]]៖ Босна и Херцеговина | [[សារ៉ាសេវ៉ូ]]<br /><br />[[ភាសាបូស្នី|បូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមហ្គៃឡាតាំង|(ឡាតាំង)]]៖ ''Sarajevo''<br /><br />[[ភាសាបូស្នី|បូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមស៊ែប៊ីស៊ីរីលិក|(ស៊ីរីលិក)]]៖ Сарајево | ៣,៥១១,៣៧២ | ៥១,១៩៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 13 ---> | [[File:Flag of Belarus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបេឡារុស|alt=Flag of Belarus]] | [[File:Europe-Belarus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Belarus in Europe]] | '''[[បេឡារុស]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋបេឡារុស | [[ភាសាបេឡារុស]]៖ Беларусь – Рэспубліка Беларусь <small>(''{{Transl|ru|Bielaruś – Respublika Bielaruś}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Беларусь – Республика Беларусь <small>(''{{Transl|ru|Belarus' — Respublika Belarus'}}'')</small> | [[មីនស្កឹ]]<br /><br />[[ភាសាបេឡារុស|បេឡារុស]]៖ Мінск <small>(''{{Transl|be|Minsk}}'')</small> | ៩,៤៩១,៨០០ | ២០៧,៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 14 ---> | [[File:Flag of Belgium.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបែលហ្ស៊ិក|alt=Flag of Belgium]] | [[File:EU-Belgium.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Belgium in Europe]] | '''[[បែលហ្ស៊ិក]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្របែលហ្ស៊ិក | [[ភាសាហុល្លង់]]៖ België – Koninkrijk België<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Belgique – Royaume de Belgique<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Belgien – Königreich Belgien | [[ព្រុចសែល]]<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ Brussel<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Bruxelles<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Brüssel | ១១,៥០២,២០៤ | ៣០,៥២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 15 ---> | [[File:Flag of Portugal.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិព័រទុយហ្កាល់|alt=Flag of Portugal]] | [[File:EU-Portugal.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Portugal in Europe]] | '''[[ព័រទុយកាល់|ព័រទុយហ្កាល់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋព័រទុយហ្កាល់ | [[ភាសាព័រទុយហ្គាល់|ភាសាព័រទុយហ្កាល់]]៖ Portugal – República Portuguesa | [[លីស្បោន]]<br /><br />[[ភាសាព័រទុយហ្គាល់|ព័រទុយហ្កាល់]]៖ Lisboa | ១០,២៩១,១៩៦ | ៩២,០៩០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 16 ---> | [[File:Flag of Malta.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ាល់តា|alt=Flag of Malta]] | [[File:EU-Malta.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Malta in Europe]] | '''[[ម៉ាល់តា]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ាល់តា | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Malta – Republic of Malta<br /><br />[[ភាសាម៉ាល់តា]]៖ Malta – Repubblika ta' Malta | [[វ៉ាលែត]]<br /><br />[[ភាសាម៉ាល់តា|ម៉ាល់តា]]៖ Valletta | ៤៧៥,៧០០ | ៣១៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 17 ---> | [[File:Flag of North Macedonia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វានខាងជើង|alt=ទង់ជាតិម៉ាសេដ្វានខាងជើង]] | [[File:Europe-Macedonia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing North Macedonia in Europe]] | '''[[ម៉ាសេដ្វានខាងជើង]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វានខាងជើង | [[ភាសាម៉ាសេដ្វាន]]៖ Северна Македонија – Република Северна Македонија <small>(''{{Transl|mk|Severna Makedonija – Republika Severna Makedonija}}'')</small> | [[ស្កុបស៊ែ]]<br /><br />[[ភាសាម៉ាសេដ្វាន|ម៉ាសេដ្វាន]]៖ Скопје <small>(''{{Transl|mk|Skopje}}'')</small> | ២,០៧៥,៣០១ | ២៥,៧១៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 18 ---> | [[File:Flag of Montenegro.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ុងតេណេគ្រោ|alt=ទង់ជាតិម៉ុងតេណេក្រូ]] | [[File:Europe-Montenegro.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Montenegro in Europe]] | '''[[ម៉ុងតេណេគ្រោ]]''' | [[ភាសាម៉ុងតេណេគ្រោ]]៖ Црна Гора, ''Crna Gora'' | [[ប៉ូដកូរីកា]]<br /><br />[[ភាសាម៉ុងតេណេគ្រោ|ម៉ុងតេណេគ្រោ]]៖ Подгорица, ''Podgorica'' | ៦៤២,៥៥០ | ១៣,៨១២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 19 ---> | [[File:Flag of Moldova.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ុលដាវី|alt=ទង់ជាតិម៉ុលដាវី]] | [[File:Location Moldova Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Moldova in Europe]] | '''[[ម៉ុលដាវី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ុលដាវី | [[ភាសារ៉ូម៉ានី]]៖ Moldova – Republica Moldova | [[ឈីស៊ីណូ]]<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]]៖ Chișinău | ៣,៣៥០,៩០០ | ៣៣,៨៥១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 20 ---> | [[File:Flag of Monaco.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ូណាកូ|alt=Flag of Monaco]] | [[File:Location Monaco Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Monaco in Europe]] | '''[[ម៉ូណាកូ]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីម៉ូណាកូ | [[ភាសាបារាំង]]៖ Monaco – Principauté de Monaco | ម៉ូណាកូ<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Monaco | ៣៧,០០០ | ២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 21 ---> | [[File:Flag of Romania.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិរូម៉ានី|alt=Flag of Romania]] | [[File:EU-Romania.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Romania in Europe]] | '''[[រូម៉ានី]]'''* | [[ភាសារូម៉ានី]]៖ România | [[ប៊ុយការែស]]<br /><br />[[ភាសារូម៉ានី|រូម៉ានី]]៖ București | ១៩,៦២២,០០០ | ២៣៨,៣៩១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 22 ---> | [[File:Flag of Russia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិរុស្ស៊ី|alt=Flag of Russia]] | [[File:Europe-Russia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Russia in Europe]] | '''[[រុស្ស៊ី]]'''<br /><br />សហព័ន្ធរុស្ស៊ី | [[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Росси́я – Российская Федерация <small>(''{{Transl|ru|Rossija – Rossijskaja Federacija}}'')</small> | [[ម៉ូស្គូ]]<br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Москва <small>(''{{Transl|ru|Moskva}}'')</small> | ១៤៤,៥២៦,៦៣៦ | ១៧,០៩៨,២៤២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 23 ---> | [[File:Flag of Liechtenstein.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលិចតិនស្តាញ|alt=Flag of Liechtenstein]] | [[File:Location Liechtenstein Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Liechtenstein in Europe]] | '''[[លិចតិនស្តាញ]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីលិចតិនស្តាញ | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Liechtenstein – Fürstentum Liechtenstein | [[វ៉ាឌូស]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Vaduz | ៣៨,១១១ | ១៦០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 24 ---> | [[File:Flag of Lithuania.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលីទុយអានី|alt=Flag of Lithuania]] | [[File:EU-Lithuania.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Lithuania in Europe]] | '''[[លីទុយអានី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋលីទុយអានី | [[ភាសាលីទុយអានី]]៖ Lietuva – Lietuvos Respublika | [[វីលនៀស]]<br /><br />[[ភាសាលីទុយអានី|លីទុយអានី]]៖ Vilnius | ២,៧៩៧,០០០ | ៦៥,៣០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 25 ---> | [[File:Flag of Luxembourg.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលុចសំបួ|alt=Flag of Luxembourg]] | [[File:EU-Luxembourg.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Luxembourg in Europe]] | '''[[លុចសំបួ]]'''*<br /><br />ពញារដ្ឋលុចសំបួ | [[ភាសាលុចសំបួ]]៖ Groussherzogtum Lëtzebuerg<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Luxembourg – Grand-Duché de Luxembourg<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Luxemburg – Großherzogtum Luxemburg | [[លុចសំបួ (ទីក្រុង)|លុចសំបួ]]<br /><br />[[ភាសាលុចសំបួ|លុចសំបួ]]៖ Lëtzebuerg<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Luxembourg<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Luxemburg | ៦០២,០០០ | ២,៥៨៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 26 ---> | [[File:Flag of the Vatican City - 2001 version.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិវ៉ាទីកង់|alt=Flag of the Vatican City]] | [[File:Location Vatican City Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Vatican City in Europe]] | '''[[វ៉ាទីកង់]]'''<br /><br />រដ្ឋបុរីវ៉ាទីកង់ |[[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Città del Vaticano – Stato della Città del Vaticano<br /><br />[[ភាសាឡាតាំង|ឡាតាំង]]៖ Sancta Sedes<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |title=Holy See (Vatican City) |publisher=Cia.gov |accessdate=24 February 2011 |archivedate=10 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110183740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |url-status=dead }}</ref> | រដ្ឋធានីវ៉ាទីកង់<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Città del Vaticano | ៨៤២ | ០.៤៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 27 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom]] | [[File:Europe-UK.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the UK in Europe]] | '''[[សហរាជាណាចក្រ]]'''{{refn|group=ស|name=ង|សហរាជាណាចក្រ ឬរាជាណាចក្ររួមមានដែនប្រទេសខាងក្នុងដូចជា [[អង់គ្លេស]] [[វេលស៍]] [[ស្កុតឡិន]] និង[[អៀរឡង់ខាងជើង]]។សហរាជាណាចក្រមានទំនួលខុសត្រូវចំពោះទំនាក់ទំនងការបរទេស និងអភិបាលកិច្ចជាន់ខ្ពស់ចំពោះ[[គែនស៊ី]] [[កោះមែន]] និង[[ជែស៊ី]] ដោយដែនទាំងបីស្ថិតនៅក្រៅសហរាជាណាចក្រ។ អង់គ្លេស វេលស៍ និងស្កុតឡិនទាំងបីប្រទេសមានវត្តមានស្ថិតលើកោះក្រង់ប្រឺតាញ (ឬប្រ៊ិតថេន) ហើយជារឿយៗត្រូវបានគេប្រើជាសទិសន័យជាមួយនឹងឈ្មោះ សហរាជាណាចក្រ។}}<br /><br />សហរាជាណាចក្រនៃក្រង់ប្រឺតាញ និងអៀរឡង់ខាងជើង | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ United Kingdom – United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | [[ឡុងដ៍]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ London | ៦៦,០៤០,២២៩ | ២៤៣,៦១០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 28 ---> | [[File:Flag of Cyprus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ីប|alt=Flag of Cyprus]] | [[File:EU-Cyprus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Cyprus in Europe]] | '''[[ស៊ីប]]'''*{{refn|group=ស|name=ច|កោះស៊ីបមានទីតាំងស្ថិតនៅលើធ្នូស៊ីប ពោលគឺនៅជាយនៃ[[ផ្លាកអាណាតូលី]] ហើយបើគិតតាមភូមិរូបសាស្ត្រគឺស្ថិតនៅទ្វីបអាស៊ី ប៉ុន្តែយ៉ាងណា ស៊ីបគឺជាផ្នែកមួយនៃបណ្ដាអង្គការអឺរ៉ុបជាច្រើនដូចជាសហភាពអឺរ៉ុបជាដើម។}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ីប | [[ភាសាក្រិក]]៖ Κύπρος – Κυπριακή Δημοκρατία <small>(''{{Transl|el|Kýpros – Kypriakí Dimokratía}}'')</small><br /><br />[[ភាសាតួកគី]]៖ Kıbrıs – Kıbrıs Cumhuriyeti | [[នីកូស៊ី]]<br /><br />[[ភាសាក្រិក|ក្រិក]]៖ Λευκωσία <small>(''{{Transl|el|Lefkosía}}'')</small><br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Lefkoşa | ១,១៧២,៤៥៨ | ៩,២៥១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 29 ---> | [[File:Flag of Sweden.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ុយអែត|alt=Flag of Sweden]] | [[File:EU-Sweden.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Sweden in Europe]] | '''[[ស៊ុយអែត]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រស៊ុយអែត | [[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Sverige – Konungariket Sverige | [[ស្តុកខូល]]<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Stockholm | ១០,២២១,៩៨៨ | ៤៥០,២៩៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 30 ---> | [[File:Flag of Serbia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ែប៊ី|alt=Flag of Serbia]] | [[File:Europe-Serbia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Serbia in Europe]] | '''[[ស៊ែប៊ី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ែប៊ី | [[ភាសាស៊ែប៊ី]]៖ Србија – Република Србија, {{lang|sr|Srbija – Republika Srbija}} | [[ប៊ែលក្រាដ]]<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]]៖ Београд, {{lang|sr|Beograd}} | ៧,០០១,៤៤៤ | ៨៨,៣៦១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 31 ---> | [[File:Flag of San Marino.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិសានម៉ារីណូ|alt=Flag of San Marino]] | [[File:Location San Marino Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing San Marino in Europe]] | '''[[សានម៉ារីណូ]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋសានម៉ារីណូ | [[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ San Marino – Repubblica di San Marino | [[ទីក្រុងសានម៉ារីណូ|សានម៉ារីណូ]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ San Marino | ៣២,៧៤២ | ៦១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 32 ---> | [[File:Flag of Slovakia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្លូវ៉ាគី|alt=Flag of Slovakia]] | [[File:EU-Slovakia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Slovakia in Europe]] | '''[[ស្លូវ៉ាគី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាក | [[ភាសាស្លូវ៉ាគី]]៖ Slovensko – Slovenská republika | [[ប្រាទីស្លាវ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាស្លូវ៉ាគី|ស្លូវ៉ាគី]]៖ Bratislava | ៥,៤៤៥,០៨៧ | ៤៩,០៣៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 33 ---> | [[File:Flag of Slovenia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្លូវេនី|alt=Flag of Slovenia]] | [[File:EU-Slovenia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Slovenia in Europe]] | '''[[ស្លូវេនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋស្លូវេនី | [[ភាសាស្លូវេនី]]៖ Slovenija – Republika Slovenija | [[លូប្យាណា]]<br /><br />[[ភាសាស្លូវេនី|ស្លូវេនី]]៖ Ljubljana | ២,០៧០,០៥០ | ២០,២៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 34 ---> | [[File:Flag of Switzerland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្វីស|alt=Flag of Switzerland]] | [[File:Europe-Switzerland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Switzerland in Europe]] | '''[[ស្វីស]]'''<br /><br />សហព័ន្ធស្វីស | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Schweiz – Schweizerische Eidgenossenschaft<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Suisse – Confédération suisse<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Svizzera – Confederazione Svizzera<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ង់ឆេ]]៖ Svizra – Confederaziun svizra | [[ប៊ែន]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Bern<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Berne<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Berna | ៨,៥៤៤,០៣៤ | ៤១,២៧៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 35 ---> | [[File:Flag of Hungary.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហុងគ្រី|alt=Flag of Hungary]] | [[File:EU-Hungary.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Hungary in Europe]] | '''[[ហុងគ្រី]]'''* | [[ភាសាហុងគ្រី]]៖ Magyarország | [[ប៊ុយដាប៉ែស]]<br /><br />[[ភាសាហុងគ្រី|ហុងគ្រី]]៖ Budapest | ៩,៧៧១,០០០ | ៩៣,០២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 36 ---> | [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហុល្លង់|alt=Flag of the Netherlands]] | [[File:EU-Netherlands.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Netherlands in Europe]] | '''[[ហុល្លង់]]'''*{{refn|group=ស|name=ឃ}}{{refn|group=ស|អាចសរសេរបានជា ហូឡង់។}}<ref name="Netherlands">{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Netherlands |publisher=Central Intelligence Agency |access-date=28 August 2026}}</ref> <br /><br />[[ព្រះរាជាណាចក្រហុល្លង់]] | [[ភាសាហុល្លង់]]៖ Nederland – Koninkrijk der Nederlanden | [[អាំស្ទែដាំ]] (រាជធានី)<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ Amsterdam<br /><br />[[ឡាអេ]] (អាសនៈរដ្ឋាភិបាល)<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ 's-Gravenhage / Den Haag | ១៧,២៧២,៩៩០ | ៤១,៥៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 37 ---> | [[File:Flag of Finland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហ្វាំងឡង់|alt=Flag of Finland]] | [[File:EU-Finland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Finland in Europe]] | '''[[ហ្វាំងឡង់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋហ្វាំងឡង់ | [[ភាសាហ្វាំងឡង់]]៖ Suomi – Suomen tasavalta<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Finland – Republiken Finland | [[ហែលស៊ីនគី]]<br /><br />[[ភាសាហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]]៖ Helsinki<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Helsingfors | ៥,៥១៩,៤៦៣ | ៣៣៨,១៤៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 38 ---> | [[File:Flag of Latvia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិឡេតូនី|alt=Flag of Latvia]] | [[File:EU-Latvia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Latvia in Europe]] | '''[[ឡេតូនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋឡេតូនី | [[ភាសាឡេតូនី]]៖ Latvija – Latvijas Republika | [[រីកា]]<br /><br />[[ភាសាឡេតូនី|ឡេតូនី]]៖ Rīga | ១,៩៣៤,៣៧៩ | ៦៤,៥៨៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 39 ---> | [[File:Flag of Andorra.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអង់ដូរ៉ា|alt=Flag of Andorra]] | [[File:Location Andorra Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Andorra in Europe]] | '''[[អង់ដូរ៉ា]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីអង់ដូរ៉ា | [[ភាសាកាតាឡាន]]៖ Andorra – Principat d'Andorra | [[អង់ដូរ៉ាវីយែល]]<br /><br />[[ភាសាកាតាឡាន|កាតាឡាន]]៖ Andorra la Vella | ៧៨,០០០ | ៤៦៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 40 ---> | [[File:Flag of Italy.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ីតាលី|alt=Flag of Italy]] | [[File:EU-Italy.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Italy in Europe]] | '''[[អ៊ីតាលី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអ៊ីតាលី | [[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Italia – Repubblica Italiana | [[រ៉ូម]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Roma | ៦០,៤៩៤,១១៨ | ៣០១,៣៤០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 41 ---> | [[File:Flag of Iceland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ីស្លង់|alt=Flag of Iceland]] | [[File:Europe-Iceland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Iceland in Europe]] | '''[[អ៊ីស្លង់]]''' | [[ភាសាអ៊ីស្លង់]]៖ Ísland | [[រ៉ៃក្យាវិក]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]]៖ Reykjavík | ៣៥០,៧១០ | ១០៣,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 42 ---> | [[File:Flag of Ukraine.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ុយក្រែន|alt=Flag of Ukraine]] | [[File:Europe-Ukraine (disputed territory).svg|border|centre|150px|alt=Map showing Ukraine in Europe]] | '''[[អ៊ុយក្រែន]]''' | [[ភាសាអ៊ុយក្រែន]]៖ Украïна <small>(''{{Transl|uk|Ukraina}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Украи́на <small>(''{{Transl|ru|Ukraína}}'')</small> | [[កៀវ]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]]៖ Київ <small>(''{{Transl|uk|Kyiv}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Киев <small>(''{{Transl|ru|Kiyev}}'')</small> | ៤៤,២៩១,៤១៣ | ៦០៣,៥៥០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 43 ---> | [[File:Flag of Armenia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាមេនី|alt=Flag of Armenia]] | [[File:Europe-Armenia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Armenia in Europe]] | '''[[អាមេនី]]'''{{refn|group=ស|name=គ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាមេនី | [[ភាសាអាមេនី]]៖ Հայաստան – Հայաստանի Հանրապետություն <small>(''{{Transl|hy|Hayastan – Hayastani Hanrapetut'yun}}'')</small> | [[យេរេវ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាអាមេនី|អាមេនី]]៖ Երևան <small>(''{{Transl|hy|Yerevan}}'')</small> | ២,៩២៥,០០០ | ២៩,៧៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 44 ---> | [[File:Flag of Germany.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាល្លឺម៉ង់|alt=Flag of Germany]] | [[File:EU-Germany.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Germany in Europe]] | '''[[អាល្លឺម៉ង់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Deutschland – Bundesrepublik Deutschland | [[ប៊ែរឡាំង]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Berlin | ៨២,៨០០,០០០ | ៣៥៧,០២២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 45 ---> | [[File:Flag of Albania.svg|frameless|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាល់បានី|alt=Flag of Albania]] | [[File:Europe-Albania.svg|frameless|centre|150px|alt=Map showing Albania in Europe]] | '''[[អាល់បានី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាល់បានី | [[ភាសាអាល់បានី]]៖ Shqipëri / Shqipëria – Republika e Shqipërisë | [[ទីរ៉ាណា]]<br /><br />[[ភាសាអាល់បានី|អាល់បានី]]៖ Tiranë | ២,៨៨៧,០០០ | ២៨,៧៤៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 46 ---> | [[File:Flag of Azerbaijan.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាស៊ែបៃសង់|alt=Flag of Azerbaijan]] | [[File:Europe-Azerbaijan.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Azerbaijan in Europe]] | '''[[អាស៊ែបៃសង់]]'''{{refn|group=ស|name=គ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាស៊ែបៃសង់ | [[ភាសាអាស៊ែបៃសង់]]៖ Azǝrbaycan – Azǝrbaycan Respublikası | [[បាគូ]]<br /><br />[[ភាសាអាស៊ែបៃសង់|អាស៊ែបៃសង់]]៖ Bakı | ៩,៨៩៨,០៨៥ | ៨៦,៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 47 ---> | [[File:Flag of Austria.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអូទ្រីស|alt=Flag of Austria]] | [[File:EU-Austria.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Austria in Europe]] | '''[[អូទ្រីស]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអូទ្រីស | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Österreich – Republik Österreich | [[វីយែន]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Wien | ៨,៨៥៧,៩៦០ | ៨៣,៨៧១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 48 ---> | [[File:Flag of Ireland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអៀរឡង់|alt=Flag of Ireland]] | [[File:EU-Ireland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Ireland in Europe]] | '''[[អៀរឡង់]]'''*<ref>{{cite web|url= http://www.irishstatutebook.ie/1948/en/act/pub/0022/index.html |title= Republic of Ireland Act, 1948|year= 1948|work= No. 22/1948|accessdate=16 December 2008}}</ref>{{refn|group=ស|ឈ្មោះថា សាធារណរដ្ឋអៀរឡង់ ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ ''Republic of Ireland'' និង[[ភាសាអៀរឡង់|អៀរឡង់]]៖ Poblacht na hÉireann) គឺជាឈ្មោះសម្គាល់ផ្លូវការ និងមិនមែនជាឈ្មោះផ្លូវការនៃប្រទេសឡើយ។}} | [[ភាសាអៀរឡង់]]៖ Éire<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Ireland | [[ឌូប្លាំង]]<br /><br />[[ភាសាអៀរឡង់|អៀរឡង់]]៖ Baile Átha Cliath | ៤,៨៥៧,០០០ | ៧០,២៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 49 ---> | [[File:Flag of Estonia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអេស្តូនី|alt=Flag of Estonia]] | [[File:EU-Estonia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Estonia in Europe]] | '''[[អេស្តូនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអេស្តូនី | [[ភាសាអេស្តូនី]]៖ Eesti – Eesti Vabariik | [[តាលីន]]<br /><br />[[ភាសាអេស្តូនី|អេស្តូនី]]៖ Tallinn | ១,៣១៥,០០០ | ៤៥,២២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 50 ---> | [[File:Flag of Spain.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអេស្ប៉ាញ|alt=Flag of Spain]] | [[File:EU-Spain.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Spain in Europe]] | '''[[អេស្ប៉ាញ]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រអេស្ប៉ាញ | [[ភាសាអេស្ប៉ាញ]]៖ España – Reino de España | [[ម៉ាឌ្រីដ]]<br /><br />[[ភាសាអេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]]៖ Madrid | ៤៧,៧២០,២៩១ | ៥០៥,៣៧០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |} ===រដ្ឋដទៃទៀត=== អង្គភាពទាំង ៥ ខាងក្រោមនេះគឺត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អ.ស.ប. មួយឬច្រើនជាងនេះ (ដូច្នេះ វាត្រូវបានកំណត់ថាជារដ្ឋដោយយោងទៅតាមគោលការណ៍បតិដ្ឋាប័ននៃភាពជារដ្ឋ) ឬក៏មិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អ.ស.ប. អ្វីនោះទេប៉ុន្តែត្រូវបានកំណត់ជារដ្ឋតាមសេចក្តីប្រកាសនៃភាពជារដ្ឋ។ រដ្ឋខាងក្រោមនេះដែរគឺមិនមែនជាសមាជិក អ.ស.ប. ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ឬសហភាពអឺរ៉ុបអ្វីនោះឡើយ។ {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! រដ្ឋធានី ! ចំនួនប្រជាជន{{refn|group=ស|name=ក}} ! ក្រឡាផ្ទៃ{{refn|group=ស|name=ក}} |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Kosovo.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកូសូវ៉ូ|alt=Flag of Kosovo]] | [[File:Europe-Kosovo.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Kosovo in Europe]] | '''[[កូសូវ៉ូ]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋកូសូវ៉ូ<ref name="CIA_Names"/> | ត្រូវបានប្រទេស[[ស៊ែប៊ី]][[ខេត្តស្វ័យភាពកូសូវ៉ូនិងមេតូជី|ទាមទារ]]ថាជាផ្នែកមួយរបស់ខ្លួន។ វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋអធិបតេយ្យដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់កូសូវ៉ូ|រដ្ឋសមាជិក អ.ស.ប. ចំនួន ១០៩]]។<ref>{{cite web|url=http://www.mfa-ks.net/?page=2,33|title=Countries that have recognised the Republic of Kosova|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Kosovo}}</ref> | [[ភាសាអាល់បានី]]៖ Kosova / Kosovë – Republika e Kosovës<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី]]៖ Косово – Република Косово, Kosovo – Republika Kosovo | [[ព្រីសទីណា]]<ref name="Capital"/><br /><br />[[ភាសាអាល់បានី|អាល់បានី]]៖ Prishtina, Prishtinë<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]]៖ Приштина, Priština | ១,៨៣៦,៥២៩<ref name="Population"/> | ១០,៨៨៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Area"/> |- <!-- 02 ---> | [[File:Flag of Transnistria (state).svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិត្រង់នីស្ទ្រី|alt=Flag of Transnistria]] | [[File:Transnistria in Europe (zoomed).svg|border|centre|150px|alt=Map showing Transnistria in Moldova]] | '''[[ត្រង់នីស្រ្ទី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ុលដាវីព្រីដណេស្ត្រូវី | ត្រូវបានប្រទេស[[ម៉ុលដាវី]]ទាមទារថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃម៉ុលដាវី|ផ្នែក]]មួយរបស់ខ្លួន។ ជាក់ស្ដែង វាជារដ្ឋឯករាជ្យ<ref name=countersecession>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4PwmeRG9QsUC|title=The Foreign Policy of Counter Secession: Preventing the Recognition of Contested States|last=Ker-Lindsay|first=James|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2012|quote=...there are three other territories that have unilaterally declared independence and are generally regarded as having met the Montevideo criteria for statehood but have not been recognised by any states: Transnistria, Nagorny Karabakh, and Somaliland.|pages=53}}.</ref> ដែលទទួលស្គាល់ដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់ត្រង់នីស្ទ្រី|រដ្ឋក្រៅ អ.ស.ប. ចំនួនពីរ]]។ | [[ភាសារូម៉ានី]]៖ Nistreană – Republica Moldovenească Nistreană <small>(''{{Transl|ro|Nistreană – Republica Moldovenească Nistreană}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Приднестровье – Приднестровская Молдавская Республика <small>(''{{Transl|ru|Pridnestrov'ye – Pridnestrovskaya Moldavskaya Respublika}}'')</small><br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន]]៖ Придністров'я – Придністровська Молдавська Республіка <small>(''{{Transl|uk|Prydnistrov'ya – Pridnistrovs'ka Moldavs'ka Respublika}}'')</small> | [[ទីរ៉ាស្ពុល]]<br /><br />[[ភាសារូម៉ានី|រូម៉ានី]]៖ Tiraspol<br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Тира́споль<br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]]៖ Тирасполь | ៥៣០,០០០<ref name="Transnistria">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3641826.stm#facts |title=Trans-Dniester profile |publisher=BBC News |date=20 January 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៣,៥០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1003890/Transdniestria |title=Transdniestria (separatist enclave, Moldova) |publisher=Britannica.com |accessdate=3 March 2011}}</ref> |- <!-- 03 ---> | [[File:Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ីបខាងជើង|alt=Flag of Northern Cyprus]] | [[File:Europe-Northern Cyprus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Northern Cyprus in Europe]] | '''[[ស៊ីបខាងជើង]]'''{{refn|group=ស|name=ច}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ីបខាងជើងនៃតួកគី | ត្រូវបាន[[ស៊ីប|សាធារណរដ្ឋស៊ីប]]ទាមទារថាជា[[ភូមិភាគនៃស៊ីប|ផ្នែក]]មួយរបស់ខ្លួន។ វាត្រូវបាន[[ទំនាក់ទំនងបរទេសនៃស៊ីបខាងជើង|ទទួលស្គាល់]]ដោយប្រទេសតួកគី។<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/148573/Cyprus|title= Cyprus |publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref> | [[ភាសាតួកគី]]៖ Kuzey Kıbrıs – Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti | [[នីកូស៊ីខាងជើង]]<br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Lefkoşa | ២៩៤,៩០៦<ref>{{cite web|url=http://www.worldbulletin.net/?aType=haber&ArticleID=82777 |title=Turkish Cyprus announces population as 294,906 |publisher=World Bulletin |date=9 December 2011 |accessdate=9 January 2014}}</ref> | ៣,៣៥៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Area"/> |- <!-- 04 ---> | [[File:Flag of Abkhazia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាប់កាស៊ី|alt=Flag of Abkhazia]] | [[File:Europe-Abkhazia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Abkhazia in Europe]] | '''[[អាប់កាស៊ី]]'''{{refn|group=ស|name=គ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាប់កាស៊ី | ត្រូវបានប្រទេស[[ចចជី]]ទាមទារថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃចចជី|សាធារណរដ្ឋស្វ័យភាព]]មួយរបស់ខ្លួន។ វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃអាប់កាស៊ី និងអូសេទីខាងត្បូង|រដ្ឋសមាជិក អ.ស.ប. ចំនួនប្រាំ]]។<ref name=ABKSO>{{cite web|url=http://www.rferl.org/content/tuvalu-georgia-retracts-abkhazia-ossetia-recognition/25315720.html|title=Tuvalu Retracts Recognition of Abkhazia, South Ossetia|date=31 March 2014|publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty}}</ref> | [[ភាសាអាប់កាស៊ី]]៖ Аҧсны <small>(''Apsny'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Абха́зия <small>(''Abhazia'')</small> | [[សុខូមី]]<br /><br />[[ភាសាអាប់កាស៊ី|អាប់កាស៊ី]]៖ Аҟəа <small>(''Akwa'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Сухум | ២៥០,០០០<ref name="Abkhazia">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3261059.stm |title=Regions and territories: Abkhazia |publisher=BBC News |date=8 February 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៨,៦៦០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1358/Abkhazia |title=Abkhazia (autonomous republic, Georgia) |publisher=Britannica.com |accessdate=3 March 2011}}</ref> |- <!-- 05 ---> | [[File:Flag of South Ossetia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអូសេទីខាងត្បូង|alt=Flag of South Ossetia]] | [[File:Europe-South Ossetia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing South Ossetia in Europe]] | '''[[អូសេទីខាងត្បូង]]'''{{refn|group=ស|name=គ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអូសេទីខាងត្បូង | ត្រូវបានប្រទេស[[ចចជី]]ទាមទារថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃចចជី|ផ្នែក]]មួយរបស់ខ្លួន។ វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃអាប់កាស៊ីនិងអូសេទីខាងត្បូង|រដ្ឋសមាជិក អ.ស.ប. ចំនួនប្រាំ]]។<ref name=ABKSO/> | [[ភាសាអូសេទី]]៖ Хуссар Ирыстон – Республикӕ Хуссар Ирыстон <small>(''Khussar Iryston – Respublikæ Khussar Iryston'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Южная Осетия – Республика Южная Осетия <small>(''Yuzhnaya Osetiya – Respublika Yuzhnaya Osetiya'')</small> | [[ស្គីនវ៉ាលី]]<br /><br />[[ភាសាអូសេទី]]៖ Цхинвал ឬ Чъреба <small>(''Chreba'')</small> | ៧០,០០០<ref name="South Ossetia">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3797729.stm |title=Regions and territories: South Ossetia |publisher=BBC News |date=8 February 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៣៩០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.hartford-hwp.com/archives/63/129.html |title=South Ossetia |publisher=Hartford-hwp.com |accessdate=9 March 2011}}</ref> |} ==ដែនដីមិនអធិបតេយ្យ== ===ដែនអនិស្សរភាព=== ខាងក្រោមនេះគឺជាដែនដីមិនអធិបតេយ្យចំនួន ៦ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅទ្វីបអឺរ៉ុប។<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2006.html |title=CIA - The World Factbook - Field Listing :: Dependency status |publisher=Cia.gov |date=9 February 1920 |accessdate=17 February 2011 |archivedate=6 វិច្ឆិកា 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181106014648/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2006.html |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ<ref name="CIA_Names"/><ref name="Europa"/> ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! ធានី<ref name="Capital"/> ! ចំនួនប្រជាជន<ref name="Population"/> ! ក្រឡាផ្ទៃ<ref name="Area"/> |- <!-- 01 ---><!--Not EU [http://www.gov.gg/ccm/general/press-releases/2002/may/guernseys-position-on-eu-tax-package-to-be-reported-by-hm-government-to-econfin-meeting-of-4-june-2002.en;jsessionid=EE07D4CE023D2AF478E5E8E561234CF6]--> | [[File:Flag of Guernsey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិគែនស៊ី|alt=Flag of Guernsey]] | [[File:Europe-Guernsey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Guernsey in relation to the United Kingdom]] | '''[[មណ្ឌលតំបន់គែនស៊ី|គែនស៊ី]]'''{{refn|group=ស|name=ង}}<br /><br />មណ្ឌលតំបន់គែនស៊ី | [[សាមន្តរាជ]]គែនស៊ី<ref name="Supreme Court decision">{{Cite web |url=https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |title=Supreme Court decision |access-date=16 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |archive-date=8 October 2016 |url-status=dead |archivedate=8 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf }}</ref><ref name="royal.gov.uk">[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx Queen and Crown dependencies page of the official website of the British Monarchy] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120921052748/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx |date=21 September 2012 }}</ref><ref name="gov.uk">[https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/361537/crown-dependencies.pdf Ministry of Justice's fact sheet on the UK's relationship with the Crown Dependencies]</ref> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Guernsey – Bailiwick of Guernsey<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Guernesey – Bailliage de Guernesey<br /><br />[[ភាសាគែនស៊ី]]៖ ''Guernési – Bailliage de Guernési'' | [[សាំងព្យែរព័រ]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Saint Peter Port<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Saint Pierre Port<br /><br />[[ភាសាគែនស៊ី|គែនស៊ី]]៖ ''Saint Pierre Port'' | ៦៥,៨៤៩ | ៧៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 02 ---> | [[File:Flag of Gibraltar.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិជីប្រាល់តា|alt=Flag of Gibraltar]] | [[File:Gibraltar location in Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Gibraltar in Europe]] | '''[[ជីប្រាល់តា]]'''<ref>{{cite web|author1=Mark Oliver |author2=Sally Bolton |author3=Jon Dennis |author4=Matthew Tempest |url=https://www.theguardian.com/world/2004/aug/04/qanda.foreignpolicy |title=Gibraltar; Politics |work=The Guardian|date=4 August 2004 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | [[ដែនដីឯនាយសមុទ្រប៊្រិតថេន]] | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Gibraltar | [[ជីប្រាល់តា]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Gibraltar | ២៩,១៨៥ | ៦.៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 03 ---><!--Not EU [http://www.cab.org.je/index.php?option=com_content&task=view&id=212&Itemid=53]--> | [[File:Flag of Jersey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិជែស៊ី|alt=Flag of Jersey]] | [[File:Europe-Jersey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Jersey in Europe]] | '''[[ជែស៊ី]]'''{{refn|group=ស|name=ង}}<br /><br />មណ្ឌលតំបន់ជែស៊ី | [[សាមន្តរាជ]]ជែស៊ី<ref name="Supreme Court decision"/><ref name="royal.gov.uk"/><ref name="gov.uk"/> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Jersey – Bailiwick of Jersey<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Jersey – Bailliage de Jersey<br /><br />[[ភាសាជែស៊ី]]៖ ''Jèrri – Bailliage de Jèrri'' | [[សាំងអេលីយ៉េ]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Saint Helier<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Saint-Hélier<br /><br />[[ភាសាជែស៊ី|ជែស៊ី]]៖ ''Saint Hélyi'' | ៩៦,៥១៣ | ១១៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 04 ---><!--Not EU [http://www.gov.im/cso/externalrelations/eu.xml]--> | [[File:Flag of the Isle of Mann.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកោះមែន|alt=Flag of the Isle of Man]] | [[File:Europe-Isle of Man.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Isle of Man in Europe]] | '''[[កោះមែន]]''' ឬ '''អែលអុហ្វមែន'''{{refn|group=ស|name=ង}} | [[សាមន្តរាជ]]មែន<ref name="gov.uk"/><ref>{{Cite web |url=https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |title=Supreme Court decision "The Channel Islands, like the Isle of Man (although it has a rather different history), are not part of the United Kingdom. Nor have they ever been British colonies, or British Overseas Territories as the few remaining colonies are now termed. They are Crown Dependencies, enjoying a unique relationship with the United Kingdom and the rest of the British Commonwealth through the Crown, in the person of the Sovereign." |access-date=16 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |archive-date=8 October 2016 |url-status=dead |archivedate=8 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf }}</ref><ref>[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/QueenandCrowndependencies.aspx Queen and Crown dependencies page of the official website of the British Monarchy]</ref> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Isle of Man<br /><br />[[ភាសាមែនស៍]]៖ Mannin – Ellan Vannin | [[ឌូក្លាស, កោះមែន|ឌូក្លាស]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Douglas<br /><br />[[ភាសាមែនស៍|មែនស៍]]៖ Doolish | ៨៦,៨៦៦ | ៥៧២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 05 ---> | [[File:Flag of the Faroe Islands.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃកោះហ្វារ៉ូ|alt=Flag of the Faroe Islands]] | [[File:Europe-Faroe Islands.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Faroe Islands in Europe]] | '''[[កោះហ្វារ៉ូ]]''' ឬ '''កោះហ្វារ៉ូស៍''' | [[ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក#មាតុគ្រប់គ្រង និងស្វ័យគ្រប់គ្រង|ទឹកដីស្វ័យភាព]]ក្នុង[[ដាណឺម៉ាក|ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក]] | [[ភាសាហ្វារ៉ូ]]៖ Føroyar<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក]]៖ Færøerne | [[ទ័រសន]]<br /><br />[[ភាសាហ្វារ៉ូ|ហ្វារ៉ូ]]៖ Tórshavn<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]]៖ Thorshavn | ៤៩,៩៤៧ | ១,៣៩៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 06 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom, as used in Akrotiri and Dhekelia]] | [[File:Akrotiri and Dhekelia in United Kingdom.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Akrotiri and Dhekelia in Europe]] | '''[[អាក្រូទីរី និងដេគីលា]]'''{{refn|group=ស|name=ង}}<br /><br />តំបន់មូលដ្ឋានអធិបតេយ្យអាក្រូទីរី និងដេគីលា | [[ដែនដីឯនាយសមុទ្រប៊្រិតថេន]] | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Akrotiri and Dhekelia – Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia | [[បន្ទាយអេពីស្កូពី]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Episkopi Cantonment | ១៥,៧០០ | ២៥៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |} ===តំបន់មានអធិបតេយ្យភាពពិសេស=== ទីដែនខាងក្រោមត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកដ៏សំខាន់នៃរដ្ឋគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេប៉ុន្តែមានរបៀបគ្រប់គ្រងនយោបាយដែលត្រូវបានសម្រេចតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ។ {| |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | =  ជាផ្នែកនៃសហភាពអឺរ៉ុប ប៉ុន្តែអាចមាន[[តំបន់សមាជិកពិសេស និងសហភាពអឺរ៉ុប|កិច្ចសម្រុះសម្រួលពិសេស]] |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! ធានី ! ចំនួនប្រជាជន ! ក្រឡាផ្ទៃ |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Norway.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិន័រវែស|alt=Flag of Norway, as used in Svalbard]] | [[File:Norway-Svalbard.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Svalbard in Europe]] | '''[[ស្វាលបាដ]]'''<ref name="CIA_Names"/> | តំបន់ពិសេសរបស់ប្រទេស[[ន័រវែស]] កំណត់ដោយ[[សន្ធិសញ្ញាស្វាលបាដ]]<ref>{{cite web|url=http://www.sysselmannen.no/hovedEnkel.aspx?m=45301 |title=The Svalbard Treaty |publisher=Governor of Svalbard |date=9 April 2008 |accessdate=3 March 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/65uD75yZV?url=http://www.sysselmannen.no/hovedEnkel.aspx?m=45301 |archivedate=4 March 2012 }}</ref> | [[ភាសាន័រវែស]]៖ Svalbard | [[ឡងយាប៊ៀន]]<ref name="Europa"/><ref name="Capital"/><br /><br />[[ភាសាន័រវែស|ន័រវែស]]៖ Longyearbyen | ២,០១៩<ref name="Population"/> | ៦២,០៤៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 02 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom]] | [[File:Northern Ireland in the UK and Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Northern Ireland in the United Kingdom and Europe]] | '''[[អៀរឡង់ខាងជើង]]'''* | ផ្នែកនៃ[[សហរាជាណាចក្រ]] រដ្ឋាភិបាលវិមជ្ឈការដែលកំណត់ដោយ[[កិច្ចព្រមព្រៀងហ្គូតហ្វ្រាយដេយ៍]] (Good Friday Agreement)<ref>{{cite web|title=Good Friday Agreement|url=http://www.britannica.com/topic/Good-Friday-Agreement|website=Encyclopædia Britannica|accessdate=7 July 2015}}</ref> |[[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Northern Ireland<br /><br />[[ភាសាអៀរឡង់]]៖ Tuaisceart Éireann<br /><br />[[ភាសាស្កុត]]៖ Norlin Airlann | [[បេលហ្វាស្ត]]<ref name="ONS Countries">{{cite web|title=The Countries of the UK|url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|website=Office for National Statistics|publisher=Office for National Statistics (United Kingdom)|accessdate=7 July 2015|ref=ONS Countries|archivedate=11 ឧសភា 2015|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20150511003245/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|url-status=dead}}</ref> | ១,៨១០,៨៦៣<ref name="Northern Ireland Statistics & Research Agency 2012">{{cite web|title=Census 2011 Key Statistics for Northern Ireland |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |accessdate=14 January 2013 |author=Northern Ireland Statistics & Research Agency |date=December 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archivedate=24 December 2012 }}</ref> | ១៤,១៣០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="ONS Countries" /> |- style="background:lightcyan;" <!-- 03 ---> | [[File:Flag of Åland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ័រឡែន|alt=Flag of Åland]] | [[File:Location of Åland within Finland and Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Åland in Europe]] | '''[[ប្រជុំកោះអ័រឡាំន|អ័រឡាំន]]'''<ref>{{Cite book | last = European Commission for Democracy through Law | authorlink = Venice Commission | title = Local self-government, territorial integrity, and protection of minorities: proceedings of the UniDem Seminar organised in Lausanne on 25–27 April 1996, in co-operation with the Swiss Institute of Comparative Law | publisher = Council of Europe | year = 1996 | location = Strasbourg | pages = 32–35 | url = https://books.google.com/books?id=TF5JDsGeJuUC&printsec=frontcover&hl=en#v=onepage&q&f=false | isbn = 92-871-3173-2}}</ref><br /><br />ប្រជុំកោះអ័រឡាំន<ref name="Europa"/> | តំបន់រដ្ឋបាលស្វ័យភាពរបស់ប្រទេស[[ហ្វាំងឡង់]] កើតឡើងដោយសារ[[ជម្លោះប្រជុំកោះអ័រឡាំន|វិបត្តិអ័រឡាំន]]<ref>{{cite web |url=http://www.visitaland.com/en/facts/facts/independence |title=Independence |publisher=Visitaland.com |accessdate=3 March 2011 |archivedate=7 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107082447/http://www.visitaland.com/en/good-to-know/history/ |url-status=dead }}</ref> | [[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Åland – Landskapet Åland | [[ម៉ារីហាម]]<ref name="Europa"/><br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Mariehamn | ២៧,៥០០<ref name="Åland Islands">{{cite web |url=http://www.visitaland.com/en/facts |title=Åland Official Tourist Gateway - Facts |publisher=Visitaland.com |accessdate=17 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110210150745/http://www.visitaland.com/en/facts |archivedate=10 February 2011 }}</ref> | ៦,៧៨៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Åland Islands"/> |} ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} ==ឯកសារយោង== {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឈ្មោះ​ប្រទេស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស​នៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អឺរ៉ុប]] ns9yv8l2fgypvpuysil1tqiyi5edkut 339838 339826 2026-08-29T02:18:29Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339838 wikitext text/x-wiki [[File:Europe Asia transcontinental.png|thumb|upright=1.5| {{legend|#67e836|រដ្ឋទាំងអស់ដែលស្ថិតនៅលើទឹកដីទ្វីបអឺរ៉ុប}} {{legend|#9ac0ea|ដែនដីប្រទេសឆ្លងទ្វីប (អន្តរទ្វីប) ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាផ្នែកនៃអឺរ៉ុប}} {{legend|#5d66be|ដែនដីប្រទេសឆ្លងទ្វីប ([[អន្តរទ្វីប]]) ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថានៅក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុប}} {{legend|#945dbe|តាមន័យភូមិសាស្ត្រ ជារដ្ឋអាស៊ី (មាន[[អាមេនី]] និង[[ស៊ីប]])}}]] អត្ថបទនេះគឺស្តីអំពី '''បញ្ជីរាយនាមរដ្ឋអធិបតេយ្យ និងដែនអនិស្សរភាពនៅទ្វីបអឺរ៉ុប'''។ បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋប្រទេសចំនួន ៥០ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋអធិបតេយ្យនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប (មានតែរដ្ឋកូសូវ៉ូប៉ុណ្ណោះ ដែលអធិបតេយ្យភាពមានកំណត់ តែសហគមន៍អន្តរជាតិមួយភាគធំនៅតែទទួលស្គាល់) — នៅទ្វីបអឺរ៉ុបនេះដែរមានរដ្ឋធំៗចំនួនបួនទៀតដែលជារដ្ឋដែលមិនមានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ ឬមិនសូវមានការទទួលស្គាល់ច្រើន។ ==រដ្ឋអធិបតេយ្យ== [[File:Europe countries map km 2.png|thumb|upright=2|ផែនទីនៃបណ្តាប្រទេសនៅអឺរ៉ុបនិងតំបន់ជុំវិញ។]] រដ្ឋអធិបតេយ្យគឺជាសមាគមនយោបាយមួយដែលមានអធិបតេយ្យភាពលើប្រជាជនខ្លួនហើយប្រជាជនទាំងនោះត្រូវធ្វើការសម្រេចចិត្តដើម្បីបំពេញនូវផលប្រយោជន៍នៃប្រទេសជាតិខ្លួន។<ref>{{cite web |url=http://mil.sagepub.com/content/17/2/227.short |title=Untying the Sovereign State: A Double Reading of the Anarchy Problematique |publisher=Mil.sagepub.com |date=1 June 1988 |accessdate=24 February 2011 |archivedate=11 ធ្នូ 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191211233854/http://mil.sagepub.com/content/17/2/227.short |url-status=dead }}</ref> យោងទៅតាម[[អនុសញ្ញាម៉ុងតេវីដេអូ]]បានឱ្យដឹងថា៖ រដ្ឋនីមួយៗត្រូវតែមានប្រជាជនជានិរន្ត មានទឹកដីកំណត់ច្បាស់លាស់ មានរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំសមរម្យ និងមានសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងរដ្ឋដទៃទៀត។<ref>{{cite web |url=http://www.cfr.org/sovereignty/montevideo-convention-rights-duties-states/p15897 |title=Montevideo Convention on the Rights and Duties of States - Council on Foreign Relations |publisher=Cfr.org |accessdate=24 February 2011 |archivedate=28 មិថុនា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628235337/http://www.cfr.org/sovereignty/montevideo-convention-rights-duties-states/p15897 |url-status=dead }}</ref> ===សមាជិក អ.ស.ប. និងរដ្ឋសង្កេតការណ៍=== រដ្ឋអធិបតេយ្យចំនួន ៥០ គឺសុទ្ធតែមានទឹកដីស្ថិតនៅតំបន់ទ្វីបអឺរ៉ុប និង/ឬ មានសមាជិកភាពក្នុងអង្គការអឺរ៉ុបអន្តរជាតិដែលស្ទើរតែត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាសកល។ រដ្ឋទាំងអស់នោះគឺសុទ្ធតែជារដ្ឋសមាជិក ឬរដ្ឋសង្កេតការណ៍នៃ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] (អសប)<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/en/members/ |title=United Nations Member States |publisher=United Nations |accessdate=24 February 2011}}</ref> ចំណែកឯ[[ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប]]វិញគឺមានរដ្ឋសមាជិកចំនួន ៤៧ ដោយដកចេញនូវប្រទេស[[បេឡារុស]] [[កាហ្សាក់ស្ថាន]] និង[[បុរីវ៉ាទីកង់]]។<ref>{{cite web |url=http://www.coe.int/aboutcoe/index.asp?page=47pays1europe |title=47 countries, 1 Europe |publisher=Council of Europe |accessdate=17 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110319025613/http://www.coe.int/aboutCoe/index.asp?page=47pays1europe |archivedate=19 March 2011 }}</ref> រដ្ឋចំនួន ៤៤ គឺមានធានីនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ហើយ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០) ប្រទេសអឺរ៉ុបចំនួន ២៧ គឺត្រូវជា[[រដ្ឋសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប]] ដែលអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋទាំងនោះមានភាពងាយស្រួលក្នុងការធ្វើសមាហរណកម្មជាមួយគ្នានិងចែករំលែកនូវអធិបតេយ្យភាពគ្នាតាម[[ស្ថាប័នសហភាពអឺរ៉ុប]]។ ប្រអប់បញ្ជីខាងក្រោមក៏មានបង្ហាញពីទីតាំងផែនទីនៃប្រទេសនីមួយៗផងដែរ។ ទឹកដីនៃទ្វីបអឺរ៉ុបត្រូវបានបង្ហាញជាពណ៌ប្រផេះចាស់រីឯទឹកដីក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុបគឺត្រូវបានបង្ហាញជាពណ៌ក្រផេះខ្ចី (ស្រដៀងពណ៌ប្រាក់)។ ទឹកដីដែលមានពណ៌បែតងខ្ចីគឺតំណាងឱ្យរដ្ឋប្រទេសដែលជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប។ {|class="sortable wikitable" |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | = សមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប<ref>{{cite web|url=http://europa.eu/abc/european_countries/eu_members/index_en.htm |title=Member States |publisher=Europa |accessdate=17 February 2011}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ<br><ref name="CIA_Names">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2142.html |title=Field Listing :: Names |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=30 September 2016 |archivedate=14 ធ្នូ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181214125226/https://www.cia.gov/Library/publications/the-world-factbook/fields/2142.html |url-status=dead }}</ref><ref name="UN_Names">{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/9th-uncsgn-docs/UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%20-%20August%202009.pdf |title=UNGEGN List of Country Names |publisher=United Nations Statistics Division |year=2007 |accessdate=24 February 2011}}</ref><ref name="Europa">{{cite web|url=http://publications.europa.eu/code/en/en-5000500.htm#fn-tw1 |title=List of countries, territories and currencies |publisher=Europa |date=9 August 2011 |accessdate=10 August 2011}}</ref> ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក<br><ref name="CIA_Names"/><ref name="UN_Names"/> ! ធានី<br><ref name="Europa"/><ref name="Capital">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2057.html |title=Field Listing :: Capital |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=17 February 2011 |archivedate=22 វិច្ឆិកា 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181122133244/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2057.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/ |title=UNGEGN World Geographical Names |publisher=United Nations Group of Experts on Geographical Names |date=13 September 2010 |accessdate=24 February 2011 |archivedate=7 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107082516/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/geonames/%20 |url-status=dead }}</ref> ! ចំនួនប្រជាជន<br>{{refn|group=ស|name=ក|ចំនួនក្រឡាផ្ទៃ និងប្រជាជនសរុបគឺរាប់បញ្ចូលទាំងផ្នែកទឹកដីនៅក្រៅទ្វីបអឺរ៉ុបផងដែរ។ ចំនួនក្រឡាផ្ទៃ និងប្រជាជនសរុបនៃរដ្ឋបំបែកខ្លួនគឺរាប់គិតតែក្នុងរដ្ឋបំបែកខ្លួននោះទេ។}}<ref name="Population">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |title=Country Comparison :: Population |publisher=Central Intelligence Agency |date=July 2014 |accessdate=17 October 2014 |archivedate=27 កញ្ញា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html |url-status=dead }}</ref> ! ក្រឡាផ្ទៃ<br><ref name="Area">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |title=Field Listing :: Area |publisher=Central Intelligence Agency |accessdate=3 March 2011 |archivedate=31 មករា 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140131115000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |url-status=dead }}</ref> |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Kazakhstan.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកាហ្សាក់ស្ថាន|alt=Flag of Kazakhstan]] | [[File:Europe-Kazakhstan.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Kazakhstan in Europe]] | '''[[កាហ្សាក់ស្ថាន]]'''{{refn|group=ស|name=ខ|ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន និងតួកគីទាំងពីរគឺមានទឹកដីលាតសន្ធឹងទាំងនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប (បៃតងចាស់) និងទ្វីបអាស៊ី (បៃតងខ្ចី)។}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋកាហ្សាក់ស្ថាន | [[ភាសាកាហ្សាក់]]៖ Қазақстан – Қазақстан Республикасы <small>(''{{Transl|kk|Qazaqstan – Qazaqstan Respýblıkasy}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Казахстан – Республика Казахстан <small>(''{{Transl|ru|Kazahstan – Respublika Kazahstan}}'')</small> | [[អាស្តាណា]]<br /><br />[[ភាសាកាហ្សាក់|កាហ្សាក់]]៖ Астана <small>(''Astana'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Астана <small>(''Astana'')</small> | ១៨,៣១១,៧០០ | ២,៧២៤,៩០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 02 ---> | [[File:Flag of Greece.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិក្រិក|alt=Flag of Greece]] | [[File:EU-Greece.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Greece in Europe]] | '''[[ក្រិក]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអេលេនិក | [[ភាសាក្រិក]]៖ Ελλάς – Ελληνική Δημοκρατία <small>(''{{Transl|el|Ellás – Ellinikí Dimokratía}}'')</small> | [[អាតែន]]<br /><br />[[ភាសាក្រិក|ក្រិក]]៖ Αθήνα <small>(''{{Transl|el|Athína}}'')</small> | ១០,៨១៦,២៨៦ | ១៣១,៩៥៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 03 ---> | [[File:Flag of Croatia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិក្រូអាស៊ី|alt=Flag of Croatia]] | [[File:EU-Croatia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Croatia in Europe]] | '''[[ក្រូអាស៊ី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋក្រូអាស៊ី | [[ភាសាក្រូអាត]]៖ Hrvatska – Republika Hrvatska | [[សាក្រិប]]<br /><br />[[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]]៖ Zagreb | ៤,១០៥,៤៩៣ | ៥៦,៥៩៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 04 ---> | [[File:Flag of Georgia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិចចជី|alt=Flag of Georgia]] | [[File:Europe-Georgia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Georgia in Europe]] | '''[[ចចជី]]'''{{refn|group=ស|name=គ|ជាផ្នែកនៃតំបន់[[កូកាសខាងត្បូង]]នាចំណុចប្រសព្វរវាងទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាស៊ី។ តាមន័យភូមិរូបសាស្ត្រ ប្រទេសអាមេនីគឺស្ថិតនៅក្នុងតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]ទាំងស្រុង ខណៈប្រទេសចចជីនិងអាស៊ែបៃសង់មានទឹកដីភាគច្រើននៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី តែមានទឹកដីតូចមួយផ្នែកនៅភាគខាងជើងឆ្លងចូល[[ជួរភ្នំកូកាស]] ដែលគេច្រើនចាត់ទុកជាព្រំដែនធម្មជាតិបែងចែកអឺរ៉ុបពីអាស៊ី។}} | [[ភាសាចចជី]]៖ საქართველო <small>(''{{Transl|ka|Sak'art'velo}}'')</small> | [[ប៊ីលីស៊ី]] / T'bilisi<br /><br />[[ភាសាចចជី|ចចជី]]៖ თბილისი <small>(''{{Transl|ka|T'bilisi}}'')</small> | ៣,៧២៩,៦០០ | ៦៩,៧០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 05 ---> | [[File:Flag of the Czech Republic.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋឆែក|alt=Flag of the Czech Republic]] | [[File:EU-Czechia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Czech Republic in Europe]] | '''[[ឆែក]]'''*<br><br>សាធារណរដ្ឋឆែក | [[ភាសាឆែក]]៖ Česko – Česká republika | [[ប្រាក]]<br /><br />[[ភាសាឆែក|ឆែក]]៖ Praha | ១០,៦២៥,៤៤៩ | ៧៨,៨៦៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 06 ---> | [[File:Flag of Denmark.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិដាណឺម៉ាក|alt=Flag of Denmark]] | [[File:EU-Denmark.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Denmark in Europe]] | '''[[ដាណឺម៉ាក]]'''*{{refn|group=ស|name=ឃ|ដាណឺម៉ាក និងហុល្លង់គឺជាដែនប្រទេសក្នុងនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក]] និង[[ព្រះរាជាណាចក្រហុល្លង់]]រៀងៗគ្នា។ រដ្ឋប្រទេសទាំងពីរគឺជាសមាជិកនៃសហភាពអឺរ៉ុបដូចគ្នា ក៏ប៉ុន្តែ បណ្ដាដែនប្រទេសផ្សេងៗនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រគេរៀងៗខ្លួនគឺមិនជាសមាជិកឡើយ។ នៅតាមអង្គការអន្តរជាតិ ឈ្មោះថាដាណឺម៉ាក និងហុល្លង់គឺត្រូវបានគេប្រើជារឿយៗជានាមខ្លីសម្គាល់ឱ្យព្រះរាជាណាចក្ររបស់គេរៀងៗគ្នា។}}<br /><br />[[ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក]] | [[ភាសាដាណឺម៉ាក]]៖ Danmark – Kongeriget Danmark | [[កូពែនហាក]]<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]]៖ København | ៥,៨០៦,០១៥ | ២,២១០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 07 ---> | [[File:Flag of Turkey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិតួកគី|alt=Flag of Turkey]] | [[File:Europe-Turkey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Turkey in Europe]] | '''[[តួកគី]]'''{{refn|group=ស|name=ខ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋតួកគី | [[ភាសាតួកគី]]៖ Türkiye – Türkiye Cumhuriyeti | [[អង់ការ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Ankara | ៨០,៨១០,៥២៥<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkeys-population-hits-7981-million-people-increasing-over-one-million.aspx?pageID=238&nid=109166&NewsCatID=341|title=Turkey’s population hits 79.81 million people, increasing over one million|publisher=[[Hürriyet Daily News]] |accessdate=1 February 2017}}</ref> | ៧៨៣,៥៦២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 08 ---> | [[File:Flag of Norway.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិន័រវែស|alt=Flag of Norway]] | [[File:Europe-Norway.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Norway in Europe]] | '''[[ន័រវែស]]'''<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស | [[បុកម៉ាល់]]៖ Norge – Kongeriket Norge<br /><br />[[នីនូស]]៖ Noreg – Kongeriket Noreg<br /><br />[[សាមីខាងជើង]]៖ Norga – Norgga gonagasriika | [[អូស្លូ]]<br /><br />[[ភាសាន័រវែស|ន័រវែស]]៖ Oslo | ៥,៣២៣,៩៣៣ | ៣២៣,៨០២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 09 ---> | [[File:Flag of Poland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិប៉ូឡូញ|alt=Flag of Poland]] | [[File:EU-Poland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Poland in Europe]] | '''[[ប្រទេសប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋប៉ូឡូញ | [[ភាសាប៉ូឡូញ]]៖ Polska – Rzeczpospolita Polska | [[វ៉ាសូរី]]<br /><br />[[ភាសាប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]]៖ Warszawa | ៣៨,៤៣៣,៦០០ | ៣១២,៦៨៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 10 ---> | [[File:Flag of Bulgaria.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិប៊ុលហ្ការី|alt=Flag of Bulgaria]] | [[File:EU-Bulgaria.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Bulgaria in Europe]] | '''[[ប៊ុលហ្ការី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋប៊ុលហ្ការី | [[ភាសាប៊ុលហ្ការី]]៖ България – Република България <small>(''{{Transl|bg|Bǎlgarija – Republika Bǎlgarija}}'')</small> | [[សូហ្វីយ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាប៊ុលហ្ការី|ប៊ុលហ្ការី]]៖ София <small>(''{{Transl|bg|Sofia}}'')</small> | ៧,០៥០,០៣៤ | ១១០,៨៧៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 11 ---> | [[File:Flag of France.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបារាំង|alt=Flag of France]] | [[File:EU-France.svg|border|centre|150px|alt=Map showing France in Europe]] | '''[[បារាំង]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋបារាំង | [[ភាសាបារាំង]]៖ France – République française | [[ប៉ារីស]]<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Paris | ៦៧,៣៤៨,០០០ | ៦៣៤,៤២៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<!--551,500 for Metropolitan--> |- <!-- 12 ---> | [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន|alt=Flag of Bosnia and Herzegovina]] | [[File:Map of Bosnia and Herzegovina in Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Bosnia and Herzegovina in Europe]] | '''[[បូស្នី-អ៊ែរសេកូវីន]]''' | [[ភាសាបូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមហ្គៃឡាតាំង|(ឡាតាំង)]]៖ ''Bosna i Hercegovina''<br /><br />[[ភាសាបូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមស៊ែប៊ីស៊ីរីលិក|(ស៊ីរីលិក)]]៖ Босна и Херцеговина | [[សារ៉ាសេវ៉ូ]]<br /><br />[[ភាសាបូស្នី|បូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមហ្គៃឡាតាំង|(ឡាតាំង)]]៖ ''Sarajevo''<br /><br />[[ភាសាបូស្នី|បូស្នី]] [[ភាសាក្រូអាត|ក្រូអាត]] [[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]] [[អក្សរក្រមស៊ែប៊ីស៊ីរីលិក|(ស៊ីរីលិក)]]៖ Сарајево | ៣,៥១១,៣៧២ | ៥១,១៩៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 13 ---> | [[File:Flag of Belarus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបេឡារុស|alt=Flag of Belarus]] | [[File:Europe-Belarus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Belarus in Europe]] | '''[[បេឡារុស]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋបេឡារុស | [[ភាសាបេឡារុស]]៖ Беларусь – Рэспубліка Беларусь <small>(''{{Transl|ru|Bielaruś – Respublika Bielaruś}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Беларусь – Республика Беларусь <small>(''{{Transl|ru|Belarus' — Respublika Belarus'}}'')</small> | [[មីនស្កឹ]]<br /><br />[[ភាសាបេឡារុស|បេឡារុស]]៖ Мінск <small>(''{{Transl|be|Minsk}}'')</small> | ៩,៤៩១,៨០០ | ២០៧,៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 14 ---> | [[File:Flag of Belgium.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិបែលហ្ស៊ិក|alt=Flag of Belgium]] | [[File:EU-Belgium.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Belgium in Europe]] | '''[[បែលហ្ស៊ិក]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្របែលហ្ស៊ិក | [[ភាសាហុល្លង់]]៖ België – Koninkrijk België<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Belgique – Royaume de Belgique<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Belgien – Königreich Belgien | [[ព្រុចសែល]]<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ Brussel<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Bruxelles<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Brüssel | ១១,៥០២,២០៤ | ៣០,៥២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 15 ---> | [[File:Flag of Portugal.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិព័រទុយហ្កាល់|alt=Flag of Portugal]] | [[File:EU-Portugal.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Portugal in Europe]] | '''[[ព័រទុយកាល់|ព័រទុយហ្កាល់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋព័រទុយហ្កាល់ | [[ភាសាព័រទុយហ្គាល់|ភាសាព័រទុយហ្កាល់]]៖ Portugal – República Portuguesa | [[លីស្បោន]]<br /><br />[[ភាសាព័រទុយហ្គាល់|ព័រទុយហ្កាល់]]៖ Lisboa | ១០,២៩១,១៩៦ | ៩២,០៩០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 16 ---> | [[File:Flag of Malta.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ាល់តា|alt=Flag of Malta]] | [[File:EU-Malta.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Malta in Europe]] | '''[[ម៉ាល់តា]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ាល់តា | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Malta – Republic of Malta<br /><br />[[ភាសាម៉ាល់តា]]៖ Malta – Repubblika ta' Malta | [[វ៉ាលែត]]<br /><br />[[ភាសាម៉ាល់តា|ម៉ាល់តា]]៖ Valletta | ៤៧៥,៧០០ | ៣១៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 17 ---> | [[File:Flag of North Macedonia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វានខាងជើង|alt=ទង់ជាតិម៉ាសេដ្វានខាងជើង]] | [[File:Europe-Macedonia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing North Macedonia in Europe]] | '''[[ម៉ាសេដ្វានខាងជើង]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វានខាងជើង | [[ភាសាម៉ាសេដ្វាន]]៖ Северна Македонија – Република Северна Македонија <small>(''{{Transl|mk|Severna Makedonija – Republika Severna Makedonija}}'')</small> | [[ស្កុបស៊ែ]]<br /><br />[[ភាសាម៉ាសេដ្វាន|ម៉ាសេដ្វាន]]៖ Скопје <small>(''{{Transl|mk|Skopje}}'')</small> | ២,០៧៥,៣០១ | ២៥,៧១៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 18 ---> | [[File:Flag of Montenegro.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ុងតេណេគ្រោ|alt=ទង់ជាតិម៉ុងតេណេក្រូ]] | [[File:Europe-Montenegro.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Montenegro in Europe]] | '''[[ម៉ុងតេណេគ្រោ]]''' | [[ភាសាម៉ុងតេណេគ្រោ]]៖ Црна Гора, ''Crna Gora'' | [[ប៉ូដកូរីកា]]<br /><br />[[ភាសាម៉ុងតេណេគ្រោ|ម៉ុងតេណេគ្រោ]]៖ Подгорица, ''Podgorica'' | ៦៤២,៥៥០ | ១៣,៨១២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 19 ---> | [[File:Flag of Moldova.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ុលដាវី|alt=ទង់ជាតិម៉ុលដាវី]] | [[File:Location Moldova Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Moldova in Europe]] | '''[[ម៉ុលដាវី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ុលដាវី | [[ភាសារ៉ូម៉ានី]]៖ Moldova – Republica Moldova | [[ឈីស៊ីណូ]]<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]]៖ Chișinău | ៣,៣៥០,៩០០ | ៣៣,៨៥១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 20 ---> | [[File:Flag of Monaco.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិម៉ូណាកូ|alt=Flag of Monaco]] | [[File:Location Monaco Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Monaco in Europe]] | '''[[ម៉ូណាកូ]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីម៉ូណាកូ | [[ភាសាបារាំង]]៖ Monaco – Principauté de Monaco | ម៉ូណាកូ<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Monaco | ៣៧,០០០ | ២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 21 ---> | [[File:Flag of Romania.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិរូម៉ានី|alt=Flag of Romania]] | [[File:EU-Romania.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Romania in Europe]] | '''[[រូម៉ានី]]'''* | [[ភាសារូម៉ានី]]៖ România | [[ប៊ុយការែស]]<br /><br />[[ភាសារូម៉ានី|រូម៉ានី]]៖ București | ១៩,៦២២,០០០ | ២៣៨,៣៩១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 22 ---> | [[File:Flag of Russia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិរុស្ស៊ី|alt=Flag of Russia]] | [[File:Europe-Russia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Russia in Europe]] | '''[[រុស្ស៊ី]]'''<br /><br />សហព័ន្ធរុស្ស៊ី | [[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Росси́я – Российская Федерация <small>(''{{Transl|ru|Rossija – Rossijskaja Federacija}}'')</small> | [[ម៉ូស្គូ]]<br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Москва <small>(''{{Transl|ru|Moskva}}'')</small> | ១៤៤,៥២៦,៦៣៦ | ១៧,០៩៨,២៤២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 23 ---> | [[File:Flag of Liechtenstein.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលិចតិនស្តាញ|alt=Flag of Liechtenstein]] | [[File:Location Liechtenstein Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Liechtenstein in Europe]] | '''[[លិចតិនស្តាញ]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីលិចតិនស្តាញ | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Liechtenstein – Fürstentum Liechtenstein | [[វ៉ាឌូស]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Vaduz | ៣៨,១១១ | ១៦០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 24 ---> | [[File:Flag of Lithuania.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលីទុយអានី|alt=Flag of Lithuania]] | [[File:EU-Lithuania.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Lithuania in Europe]] | '''[[លីទុយអានី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋលីទុយអានី | [[ភាសាលីទុយអានី]]៖ Lietuva – Lietuvos Respublika | [[វីលនៀស]]<br /><br />[[ភាសាលីទុយអានី|លីទុយអានី]]៖ Vilnius | ២,៧៩៧,០០០ | ៦៥,៣០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 25 ---> | [[File:Flag of Luxembourg.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិលុចសំបួ|alt=Flag of Luxembourg]] | [[File:EU-Luxembourg.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Luxembourg in Europe]] | '''[[លុចសំបួ]]'''*<br /><br />ពញារដ្ឋលុចសំបួ | [[ភាសាលុចសំបួ]]៖ Groussherzogtum Lëtzebuerg<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Luxembourg – Grand-Duché de Luxembourg<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Luxemburg – Großherzogtum Luxemburg | [[លុចសំបួ (ទីក្រុង)|លុចសំបួ]]<br /><br />[[ភាសាលុចសំបួ|លុចសំបួ]]៖ Lëtzebuerg<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Luxembourg<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Luxemburg | ៦០២,០០០ | ២,៥៨៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 26 ---> | [[File:Flag of the Vatican City - 2001 version.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិវ៉ាទីកង់|alt=Flag of the Vatican City]] | [[File:Location Vatican City Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Vatican City in Europe]] | '''[[វ៉ាទីកង់]]'''<br /><br />រដ្ឋបុរីវ៉ាទីកង់ |[[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Città del Vaticano – Stato della Città del Vaticano<br /><br />[[ភាសាឡាតាំង|ឡាតាំង]]៖ Sancta Sedes<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |title=Holy See (Vatican City) |publisher=Cia.gov |accessdate=24 February 2011 |archivedate=10 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190110183740/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vt.html |url-status=dead }}</ref> | រដ្ឋធានីវ៉ាទីកង់<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Città del Vaticano | ៨៤២ | ០.៤៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 27 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom]] | [[File:Europe-UK.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the UK in Europe]] | '''[[សហរាជាណាចក្រ]]'''{{refn|group=ស|name=ង|សហរាជាណាចក្រ ឬរាជាណាចក្ររួមមានដែនប្រទេសខាងក្នុងដូចជា [[អង់គ្លេស]] [[វេលស៍]] [[ស្កុតឡិន]] និង[[អៀរឡង់ខាងជើង]]។សហរាជាណាចក្រមានទំនួលខុសត្រូវចំពោះទំនាក់ទំនងការបរទេស និងអភិបាលកិច្ចជាន់ខ្ពស់ចំពោះ[[គែនស៊ី]] [[កោះមែន]] និង[[ជែស៊ី]] ដោយដែនទាំងបីស្ថិតនៅក្រៅសហរាជាណាចក្រ។ អង់គ្លេស វេលស៍ និងស្កុតឡិនទាំងបីប្រទេសមានវត្តមានស្ថិតលើកោះក្រង់ប្រឺតាញ (ឬប្រ៊ិតថេន) ហើយជារឿយៗត្រូវបានគេប្រើជាសទិសន័យជាមួយនឹងឈ្មោះ សហរាជាណាចក្រ។}}<br /><br />សហរាជាណាចក្រនៃក្រង់ប្រឺតាញ និងអៀរឡង់ខាងជើង | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ United Kingdom – United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland | [[ឡុងដ៍]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ London | ៦៦,០៤០,២២៩ | ២៤៣,៦១០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 28 ---> | [[File:Flag of Cyprus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ីប|alt=Flag of Cyprus]] | [[File:EU-Cyprus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Cyprus in Europe]] | '''[[ស៊ីប]]'''*{{refn|group=ស|name=ច|កោះស៊ីបមានទីតាំងស្ថិតនៅលើធ្នូស៊ីប ពោលគឺនៅជាយនៃ[[ផ្លាកអាណាតូលី]] ហើយបើគិតតាមភូមិរូបសាស្ត្រគឺស្ថិតនៅទ្វីបអាស៊ី ប៉ុន្តែយ៉ាងណា ស៊ីបគឺជាផ្នែកមួយនៃបណ្ដាអង្គការអឺរ៉ុបជាច្រើនដូចជាសហភាពអឺរ៉ុបជាដើម។}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ីប | [[ភាសាក្រិក]]៖ Κύπρος – Κυπριακή Δημοκρατία <small>(''{{Transl|el|Kýpros – Kypriakí Dimokratía}}'')</small><br /><br />[[ភាសាតួកគី]]៖ Kıbrıs – Kıbrıs Cumhuriyeti | [[នីកូស៊ី]]<br /><br />[[ភាសាក្រិក|ក្រិក]]៖ Λευκωσία <small>(''{{Transl|el|Lefkosía}}'')</small><br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Lefkoşa | ១,១៧២,៤៥៨ | ៩,២៥១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 29 ---> | [[File:Flag of Sweden.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ុយអែត|alt=Flag of Sweden]] | [[File:EU-Sweden.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Sweden in Europe]] | '''[[ស៊ុយអែត]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រស៊ុយអែត | [[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Sverige – Konungariket Sverige | [[ស្តុកខូល]]<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Stockholm | ១០,២២១,៩៨៨ | ៤៥០,២៩៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 30 ---> | [[File:Flag of Serbia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ែប៊ី|alt=Flag of Serbia]] | [[File:Europe-Serbia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Serbia in Europe]] | '''[[ស៊ែប៊ី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ែប៊ី | [[ភាសាស៊ែប៊ី]]៖ Србија – Република Србија, {{lang|sr|Srbija – Republika Srbija}} | [[ប៊ែលក្រាដ]]<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]]៖ Београд, {{lang|sr|Beograd}} | ៧,០០១,៤៤៤ | ៨៨,៣៦១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 31 ---> | [[File:Flag of San Marino.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិសានម៉ារីណូ|alt=Flag of San Marino]] | [[File:Location San Marino Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing San Marino in Europe]] | '''[[សានម៉ារីណូ]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋសានម៉ារីណូ | [[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ San Marino – Repubblica di San Marino | [[ទីក្រុងសានម៉ារីណូ|សានម៉ារីណូ]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ San Marino | ៣២,៧៤២ | ៦១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 32 ---> | [[File:Flag of Slovakia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្លូវ៉ាគី|alt=Flag of Slovakia]] | [[File:EU-Slovakia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Slovakia in Europe]] | '''[[ស្លូវ៉ាគី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋស្លូវ៉ាក | [[ភាសាស្លូវ៉ាគី]]៖ Slovensko – Slovenská republika | [[ប្រាទីស្លាវ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាស្លូវ៉ាគី|ស្លូវ៉ាគី]]៖ Bratislava | ៥,៤៤៥,០៨៧ | ៤៩,០៣៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 33 ---> | [[File:Flag of Slovenia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្លូវេនី|alt=Flag of Slovenia]] | [[File:EU-Slovenia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Slovenia in Europe]] | '''[[ស្លូវេនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋស្លូវេនី | [[ភាសាស្លូវេនី]]៖ Slovenija – Republika Slovenija | [[លូប្យាណា]]<br /><br />[[ភាសាស្លូវេនី|ស្លូវេនី]]៖ Ljubljana | ២,០៧០,០៥០ | ២០,២៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 34 ---> | [[File:Flag of Switzerland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស្វីស|alt=Flag of Switzerland]] | [[File:Europe-Switzerland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Switzerland in Europe]] | '''[[ស្វីស]]'''<br /><br />សហព័ន្ធស្វីស | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Schweiz – Schweizerische Eidgenossenschaft<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Suisse – Confédération suisse<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Svizzera – Confederazione Svizzera<br /><br />[[ភាសារ៉ូម៉ង់ឆេ]]៖ Svizra – Confederaziun svizra | [[ប៊ែន]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Bern<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Berne<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Berna | ៨,៥៤៤,០៣៤ | ៤១,២៧៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 35 ---> | [[File:Flag of Hungary.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហុងគ្រី|alt=Flag of Hungary]] | [[File:EU-Hungary.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Hungary in Europe]] | '''[[ហុងគ្រី]]'''* | [[ភាសាហុងគ្រី]]៖ Magyarország | [[ប៊ុយដាប៉ែស]]<br /><br />[[ភាសាហុងគ្រី|ហុងគ្រី]]៖ Budapest | ៩,៧៧១,០០០ | ៩៣,០២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 36 ---> | [[File:Flag of the Netherlands.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហុល្លង់|alt=Flag of the Netherlands]] | [[File:EU-Netherlands.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Netherlands in Europe]] | '''[[ហុល្លង់]]'''*{{refn|group=ស|name=ឃ}}{{refn|group=ស|អាចសរសេរបានជា ហូឡង់។}}<ref name="Netherlands">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Netherlands |publisher=Central Intelligence Agency |access-date=28 August 2026 |archivedate=13 ឧសភា 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ }}</ref> <br /><br />[[ព្រះរាជាណាចក្រហុល្លង់]] | [[ភាសាហុល្លង់]]៖ Nederland – Koninkrijk der Nederlanden | [[អាំស្ទែដាំ]] (រាជធានី)<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ Amsterdam<br /><br />[[ឡាអេ]] (អាសនៈរដ្ឋាភិបាល)<br /><br />[[ភាសាហុល្លង់|ហុល្លង់]]៖ 's-Gravenhage / Den Haag | ១៧,២៧២,៩៩០ | ៤១,៥៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 37 ---> | [[File:Flag of Finland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិហ្វាំងឡង់|alt=Flag of Finland]] | [[File:EU-Finland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Finland in Europe]] | '''[[ហ្វាំងឡង់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋហ្វាំងឡង់ | [[ភាសាហ្វាំងឡង់]]៖ Suomi – Suomen tasavalta<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Finland – Republiken Finland | [[ហែលស៊ីនគី]]<br /><br />[[ភាសាហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]]៖ Helsinki<br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Helsingfors | ៥,៥១៩,៤៦៣ | ៣៣៨,១៤៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 38 ---> | [[File:Flag of Latvia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិឡេតូនី|alt=Flag of Latvia]] | [[File:EU-Latvia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Latvia in Europe]] | '''[[ឡេតូនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋឡេតូនី | [[ភាសាឡេតូនី]]៖ Latvija – Latvijas Republika | [[រីកា]]<br /><br />[[ភាសាឡេតូនី|ឡេតូនី]]៖ Rīga | ១,៩៣៤,៣៧៩ | ៦៤,៥៨៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 39 ---> | [[File:Flag of Andorra.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអង់ដូរ៉ា|alt=Flag of Andorra]] | [[File:Location Andorra Europe.png|border|centre|150px|alt=Map showing Andorra in Europe]] | '''[[អង់ដូរ៉ា]]'''<br /><br />ក្សត្របុរីអង់ដូរ៉ា | [[ភាសាកាតាឡាន]]៖ Andorra – Principat d'Andorra | [[អង់ដូរ៉ាវីយែល]]<br /><br />[[ភាសាកាតាឡាន|កាតាឡាន]]៖ Andorra la Vella | ៧៨,០០០ | ៤៦៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 40 ---> | [[File:Flag of Italy.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ីតាលី|alt=Flag of Italy]] | [[File:EU-Italy.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Italy in Europe]] | '''[[អ៊ីតាលី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអ៊ីតាលី | [[ភាសាអ៊ីតាលី]]៖ Italia – Repubblica Italiana | [[រ៉ូម]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីតាលី|អ៊ីតាលី]]៖ Roma | ៦០,៤៩៤,១១៨ | ៣០១,៣៤០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 41 ---> | [[File:Flag of Iceland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ីស្លង់|alt=Flag of Iceland]] | [[File:Europe-Iceland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Iceland in Europe]] | '''[[អ៊ីស្លង់]]''' | [[ភាសាអ៊ីស្លង់]]៖ Ísland | [[រ៉ៃក្យាវិក]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]]៖ Reykjavík | ៣៥០,៧១០ | ១០៣,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 42 ---> | [[File:Flag of Ukraine.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ៊ុយក្រែន|alt=Flag of Ukraine]] | [[File:Europe-Ukraine (disputed territory).svg|border|centre|150px|alt=Map showing Ukraine in Europe]] | '''[[អ៊ុយក្រែន]]''' | [[ភាសាអ៊ុយក្រែន]]៖ Украïна <small>(''{{Transl|uk|Ukraina}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Украи́на <small>(''{{Transl|ru|Ukraína}}'')</small> | [[កៀវ]]<br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]]៖ Київ <small>(''{{Transl|uk|Kyiv}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Киев <small>(''{{Transl|ru|Kiyev}}'')</small> | ៤៤,២៩១,៤១៣ | ៦០៣,៥៥០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 43 ---> | [[File:Flag of Armenia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាមេនី|alt=Flag of Armenia]] | [[File:Europe-Armenia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Armenia in Europe]] | '''[[អាមេនី]]'''{{refn|group=ស|name=គ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាមេនី | [[ភាសាអាមេនី]]៖ Հայաստան – Հայաստանի Հանրապետություն <small>(''{{Transl|hy|Hayastan – Hayastani Hanrapetut'yun}}'')</small> | [[យេរេវ៉ា]]<br /><br />[[ភាសាអាមេនី|អាមេនី]]៖ Երևան <small>(''{{Transl|hy|Yerevan}}'')</small> | ២,៩២៥,០០០ | ២៩,៧៤៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 44 ---> | [[File:Flag of Germany.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាល្លឺម៉ង់|alt=Flag of Germany]] | [[File:EU-Germany.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Germany in Europe]] | '''[[អាល្លឺម៉ង់]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធអាល្លឺម៉ង់ | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Deutschland – Bundesrepublik Deutschland | [[ប៊ែរឡាំង]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Berlin | ៨២,៨០០,០០០ | ៣៥៧,០២២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 45 ---> | [[File:Flag of Albania.svg|frameless|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាល់បានី|alt=Flag of Albania]] | [[File:Europe-Albania.svg|frameless|centre|150px|alt=Map showing Albania in Europe]] | '''[[អាល់បានី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាល់បានី | [[ភាសាអាល់បានី]]៖ Shqipëri / Shqipëria – Republika e Shqipërisë | [[ទីរ៉ាណា]]<br /><br />[[ភាសាអាល់បានី|អាល់បានី]]៖ Tiranë | ២,៨៨៧,០០០ | ២៨,៧៤៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 46 ---> | [[File:Flag of Azerbaijan.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាស៊ែបៃសង់|alt=Flag of Azerbaijan]] | [[File:Europe-Azerbaijan.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Azerbaijan in Europe]] | '''[[អាស៊ែបៃសង់]]'''{{refn|group=ស|name=គ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាស៊ែបៃសង់ | [[ភាសាអាស៊ែបៃសង់]]៖ Azǝrbaycan – Azǝrbaycan Respublikası | [[បាគូ]]<br /><br />[[ភាសាអាស៊ែបៃសង់|អាស៊ែបៃសង់]]៖ Bakı | ៩,៨៩៨,០៨៥ | ៨៦,៦០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 47 ---> | [[File:Flag of Austria.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអូទ្រីស|alt=Flag of Austria]] | [[File:EU-Austria.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Austria in Europe]] | '''[[អូទ្រីស]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអូទ្រីស | [[ភាសាអាល្លឺម៉ង់]]៖ Österreich – Republik Österreich | [[វីយែន]]<br /><br />[[ភាសាអាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]]៖ Wien | ៨,៨៥៧,៩៦០ | ៨៣,៨៧១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 48 ---> | [[File:Flag of Ireland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអៀរឡង់|alt=Flag of Ireland]] | [[File:EU-Ireland.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Ireland in Europe]] | '''[[អៀរឡង់]]'''*<ref>{{cite web|url= http://www.irishstatutebook.ie/1948/en/act/pub/0022/index.html |title= Republic of Ireland Act, 1948|year= 1948|work= No. 22/1948|accessdate=16 December 2008}}</ref>{{refn|group=ស|ឈ្មោះថា សាធារណរដ្ឋអៀរឡង់ ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ ''Republic of Ireland'' និង[[ភាសាអៀរឡង់|អៀរឡង់]]៖ Poblacht na hÉireann) គឺជាឈ្មោះសម្គាល់ផ្លូវការ និងមិនមែនជាឈ្មោះផ្លូវការនៃប្រទេសឡើយ។}} | [[ភាសាអៀរឡង់]]៖ Éire<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Ireland | [[ឌូប្លាំង]]<br /><br />[[ភាសាអៀរឡង់|អៀរឡង់]]៖ Baile Átha Cliath | ៤,៨៥៧,០០០ | ៧០,២៧៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 49 ---> | [[File:Flag of Estonia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអេស្តូនី|alt=Flag of Estonia]] | [[File:EU-Estonia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Estonia in Europe]] | '''[[អេស្តូនី]]'''*<br /><br />សាធារណរដ្ឋអេស្តូនី | [[ភាសាអេស្តូនី]]៖ Eesti – Eesti Vabariik | [[តាលីន]]<br /><br />[[ភាសាអេស្តូនី|អេស្តូនី]]៖ Tallinn | ១,៣១៥,០០០ | ៤៥,២២៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- style="background:lightcyan;" <!-- 50 ---> | [[File:Flag of Spain.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអេស្ប៉ាញ|alt=Flag of Spain]] | [[File:EU-Spain.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Spain in Europe]] | '''[[អេស្ប៉ាញ]]'''*<br /><br />ព្រះរាជាណាចក្រអេស្ប៉ាញ | [[ភាសាអេស្ប៉ាញ]]៖ España – Reino de España | [[ម៉ាឌ្រីដ]]<br /><br />[[ភាសាអេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]]៖ Madrid | ៤៧,៧២០,២៩១ | ៥០៥,៣៧០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |} ===រដ្ឋដទៃទៀត=== អង្គភាពទាំង ៥ ខាងក្រោមនេះគឺត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អ.ស.ប. មួយឬច្រើនជាងនេះ (ដូច្នេះ វាត្រូវបានកំណត់ថាជារដ្ឋដោយយោងទៅតាមគោលការណ៍បតិដ្ឋាប័ននៃភាពជារដ្ឋ) ឬក៏មិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អ.ស.ប. អ្វីនោះទេប៉ុន្តែត្រូវបានកំណត់ជារដ្ឋតាមសេចក្តីប្រកាសនៃភាពជារដ្ឋ។ រដ្ឋខាងក្រោមនេះដែរគឺមិនមែនជាសមាជិក អ.ស.ប. ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ឬសហភាពអឺរ៉ុបអ្វីនោះឡើយ។ {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! រដ្ឋធានី ! ចំនួនប្រជាជន{{refn|group=ស|name=ក}} ! ក្រឡាផ្ទៃ{{refn|group=ស|name=ក}} |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Kosovo.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកូសូវ៉ូ|alt=Flag of Kosovo]] | [[File:Europe-Kosovo.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Kosovo in Europe]] | '''[[កូសូវ៉ូ]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋកូសូវ៉ូ<ref name="CIA_Names"/> | ត្រូវបានប្រទេស[[ស៊ែប៊ី]][[ខេត្តស្វ័យភាពកូសូវ៉ូនិងមេតូជី|ទាមទារ]]ថាជាផ្នែកមួយរបស់ខ្លួន។ វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជារដ្ឋអធិបតេយ្យដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់កូសូវ៉ូ|រដ្ឋសមាជិក អ.ស.ប. ចំនួន ១០៩]]។<ref>{{cite web|url=http://www.mfa-ks.net/?page=2,33|title=Countries that have recognised the Republic of Kosova|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Kosovo}}</ref> | [[ភាសាអាល់បានី]]៖ Kosova / Kosovë – Republika e Kosovës<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី]]៖ Косово – Република Косово, Kosovo – Republika Kosovo | [[ព្រីសទីណា]]<ref name="Capital"/><br /><br />[[ភាសាអាល់បានី|អាល់បានី]]៖ Prishtina, Prishtinë<br /><br />[[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]]៖ Приштина, Priština | ១,៨៣៦,៥២៩<ref name="Population"/> | ១០,៨៨៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Area"/> |- <!-- 02 ---> | [[File:Flag of Transnistria (state).svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិត្រង់នីស្ទ្រី|alt=Flag of Transnistria]] | [[File:Transnistria in Europe (zoomed).svg|border|centre|150px|alt=Map showing Transnistria in Moldova]] | '''[[ត្រង់នីស្រ្ទី]]'''<br /><br />សាធារណរដ្ឋម៉ុលដាវីព្រីដណេស្ត្រូវី | ត្រូវបានប្រទេស[[ម៉ុលដាវី]]ទាមទារថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃម៉ុលដាវី|ផ្នែក]]មួយរបស់ខ្លួន។ ជាក់ស្ដែង វាជារដ្ឋឯករាជ្យ<ref name=countersecession>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4PwmeRG9QsUC|title=The Foreign Policy of Counter Secession: Preventing the Recognition of Contested States|last=Ker-Lindsay|first=James|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2012|quote=...there are three other territories that have unilaterally declared independence and are generally regarded as having met the Montevideo criteria for statehood but have not been recognised by any states: Transnistria, Nagorny Karabakh, and Somaliland.|pages=53}}.</ref> ដែលទទួលស្គាល់ដោយ[[ភាពទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរបស់ត្រង់នីស្ទ្រី|រដ្ឋក្រៅ អ.ស.ប. ចំនួនពីរ]]។ | [[ភាសារូម៉ានី]]៖ Nistreană – Republica Moldovenească Nistreană <small>(''{{Transl|ro|Nistreană – Republica Moldovenească Nistreană}}'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Приднестровье – Приднестровская Молдавская Республика <small>(''{{Transl|ru|Pridnestrov'ye – Pridnestrovskaya Moldavskaya Respublika}}'')</small><br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន]]៖ Придністров'я – Придністровська Молдавська Республіка <small>(''{{Transl|uk|Prydnistrov'ya – Pridnistrovs'ka Moldavs'ka Respublika}}'')</small> | [[ទីរ៉ាស្ពុល]]<br /><br />[[ភាសារូម៉ានី|រូម៉ានី]]៖ Tiraspol<br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Тира́споль<br /><br />[[ភាសាអ៊ុយក្រែន|អ៊ុយក្រែន]]៖ Тирасполь | ៥៣០,០០០<ref name="Transnistria">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3641826.stm#facts |title=Trans-Dniester profile |publisher=BBC News |date=20 January 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៣,៥០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1003890/Transdniestria |title=Transdniestria (separatist enclave, Moldova) |publisher=Britannica.com |accessdate=3 March 2011}}</ref> |- <!-- 03 ---> | [[File:Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិស៊ីបខាងជើង|alt=Flag of Northern Cyprus]] | [[File:Europe-Northern Cyprus.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Northern Cyprus in Europe]] | '''[[ស៊ីបខាងជើង]]'''{{refn|group=ស|name=ច}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋស៊ីបខាងជើងនៃតួកគី | ត្រូវបាន[[ស៊ីប|សាធារណរដ្ឋស៊ីប]]ទាមទារថាជា[[ភូមិភាគនៃស៊ីប|ផ្នែក]]មួយរបស់ខ្លួន។ វាត្រូវបាន[[ទំនាក់ទំនងបរទេសនៃស៊ីបខាងជើង|ទទួលស្គាល់]]ដោយប្រទេសតួកគី។<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/148573/Cyprus|title= Cyprus |publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref> | [[ភាសាតួកគី]]៖ Kuzey Kıbrıs – Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti | [[នីកូស៊ីខាងជើង]]<br /><br />[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]៖ Lefkoşa | ២៩៤,៩០៦<ref>{{cite web|url=http://www.worldbulletin.net/?aType=haber&ArticleID=82777 |title=Turkish Cyprus announces population as 294,906 |publisher=World Bulletin |date=9 December 2011 |accessdate=9 January 2014}}</ref> | ៣,៣៥៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Area"/> |- <!-- 04 ---> | [[File:Flag of Abkhazia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអាប់កាស៊ី|alt=Flag of Abkhazia]] | [[File:Europe-Abkhazia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Abkhazia in Europe]] | '''[[អាប់កាស៊ី]]'''{{refn|group=ស|name=គ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអាប់កាស៊ី | ត្រូវបានប្រទេស[[ចចជី]]ទាមទារថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃចចជី|សាធារណរដ្ឋស្វ័យភាព]]មួយរបស់ខ្លួន។ វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃអាប់កាស៊ី និងអូសេទីខាងត្បូង|រដ្ឋសមាជិក អ.ស.ប. ចំនួនប្រាំ]]។<ref name=ABKSO>{{cite web|url=http://www.rferl.org/content/tuvalu-georgia-retracts-abkhazia-ossetia-recognition/25315720.html|title=Tuvalu Retracts Recognition of Abkhazia, South Ossetia|date=31 March 2014|publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty}}</ref> | [[ភាសាអាប់កាស៊ី]]៖ Аҧсны <small>(''Apsny'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Абха́зия <small>(''Abhazia'')</small> | [[សុខូមី]]<br /><br />[[ភាសាអាប់កាស៊ី|អាប់កាស៊ី]]៖ Аҟəа <small>(''Akwa'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]]៖ Сухум | ២៥០,០០០<ref name="Abkhazia">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3261059.stm |title=Regions and territories: Abkhazia |publisher=BBC News |date=8 February 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៨,៦៦០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1358/Abkhazia |title=Abkhazia (autonomous republic, Georgia) |publisher=Britannica.com |accessdate=3 March 2011}}</ref> |- <!-- 05 ---> | [[File:Flag of South Ossetia.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអូសេទីខាងត្បូង|alt=Flag of South Ossetia]] | [[File:Europe-South Ossetia.svg|border|centre|150px|alt=Map showing South Ossetia in Europe]] | '''[[អូសេទីខាងត្បូង]]'''{{refn|group=ស|name=គ}}<br /><br />សាធារណរដ្ឋអូសេទីខាងត្បូង | ត្រូវបានប្រទេស[[ចចជី]]ទាមទារថាជា[[បំណែងចែករដ្ឋបាលនៃចចជី|ផ្នែក]]មួយរបស់ខ្លួន។ វាត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ[[ការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិនៃអាប់កាស៊ីនិងអូសេទីខាងត្បូង|រដ្ឋសមាជិក អ.ស.ប. ចំនួនប្រាំ]]។<ref name=ABKSO/> | [[ភាសាអូសេទី]]៖ Хуссар Ирыстон – Республикӕ Хуссар Ирыстон <small>(''Khussar Iryston – Respublikæ Khussar Iryston'')</small><br /><br />[[ភាសារុស្ស៊ី]]៖ Южная Осетия – Республика Южная Осетия <small>(''Yuzhnaya Osetiya – Respublika Yuzhnaya Osetiya'')</small> | [[ស្គីនវ៉ាលី]]<br /><br />[[ភាសាអូសេទី]]៖ Цхинвал ឬ Чъреба <small>(''Chreba'')</small> | ៧០,០០០<ref name="South Ossetia">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/3797729.stm |title=Regions and territories: South Ossetia |publisher=BBC News |date=8 February 2011 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | ៣៩០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref>{{cite web|url=http://www.hartford-hwp.com/archives/63/129.html |title=South Ossetia |publisher=Hartford-hwp.com |accessdate=9 March 2011}}</ref> |} ==ដែនដីមិនអធិបតេយ្យ== ===ដែនអនិស្សរភាព=== ខាងក្រោមនេះគឺជាដែនដីមិនអធិបតេយ្យចំនួន ៦ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅទ្វីបអឺរ៉ុប។<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2006.html |title=CIA - The World Factbook - Field Listing :: Dependency status |publisher=Cia.gov |date=9 February 1920 |accessdate=17 February 2011 |archivedate=6 វិច្ឆិកា 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181106014648/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2006.html |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ<ref name="CIA_Names"/><ref name="Europa"/> ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! ធានី<ref name="Capital"/> ! ចំនួនប្រជាជន<ref name="Population"/> ! ក្រឡាផ្ទៃ<ref name="Area"/> |- <!-- 01 ---><!--Not EU [http://www.gov.gg/ccm/general/press-releases/2002/may/guernseys-position-on-eu-tax-package-to-be-reported-by-hm-government-to-econfin-meeting-of-4-june-2002.en;jsessionid=EE07D4CE023D2AF478E5E8E561234CF6]--> | [[File:Flag of Guernsey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិគែនស៊ី|alt=Flag of Guernsey]] | [[File:Europe-Guernsey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Guernsey in relation to the United Kingdom]] | '''[[មណ្ឌលតំបន់គែនស៊ី|គែនស៊ី]]'''{{refn|group=ស|name=ង}}<br /><br />មណ្ឌលតំបន់គែនស៊ី | [[សាមន្តរាជ]]គែនស៊ី<ref name="Supreme Court decision">{{Cite web |url=https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |title=Supreme Court decision |access-date=16 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |archive-date=8 October 2016 |url-status=dead |archivedate=8 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf }}</ref><ref name="royal.gov.uk">[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx Queen and Crown dependencies page of the official website of the British Monarchy] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120921052748/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx |date=21 September 2012 }}</ref><ref name="gov.uk">[https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/361537/crown-dependencies.pdf Ministry of Justice's fact sheet on the UK's relationship with the Crown Dependencies]</ref> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Guernsey – Bailiwick of Guernsey<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Guernesey – Bailliage de Guernesey<br /><br />[[ភាសាគែនស៊ី]]៖ ''Guernési – Bailliage de Guernési'' | [[សាំងព្យែរព័រ]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Saint Peter Port<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Saint Pierre Port<br /><br />[[ភាសាគែនស៊ី|គែនស៊ី]]៖ ''Saint Pierre Port'' | ៦៥,៨៤៩ | ៧៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 02 ---> | [[File:Flag of Gibraltar.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិជីប្រាល់តា|alt=Flag of Gibraltar]] | [[File:Gibraltar location in Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Gibraltar in Europe]] | '''[[ជីប្រាល់តា]]'''<ref>{{cite web|author1=Mark Oliver |author2=Sally Bolton |author3=Jon Dennis |author4=Matthew Tempest |url=https://www.theguardian.com/world/2004/aug/04/qanda.foreignpolicy |title=Gibraltar; Politics |work=The Guardian|date=4 August 2004 |accessdate=17 February 2011}}</ref> | [[ដែនដីឯនាយសមុទ្រប៊្រិតថេន]] | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Gibraltar | [[ជីប្រាល់តា]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Gibraltar | ២៩,១៨៥ | ៦.៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 03 ---><!--Not EU [http://www.cab.org.je/index.php?option=com_content&task=view&id=212&Itemid=53]--> | [[File:Flag of Jersey.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិជែស៊ី|alt=Flag of Jersey]] | [[File:Europe-Jersey.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Jersey in Europe]] | '''[[ជែស៊ី]]'''{{refn|group=ស|name=ង}}<br /><br />មណ្ឌលតំបន់ជែស៊ី | [[សាមន្តរាជ]]ជែស៊ី<ref name="Supreme Court decision"/><ref name="royal.gov.uk"/><ref name="gov.uk"/> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Jersey – Bailiwick of Jersey<br /><br />[[ភាសាបារាំង]]៖ Jersey – Bailliage de Jersey<br /><br />[[ភាសាជែស៊ី]]៖ ''Jèrri – Bailliage de Jèrri'' | [[សាំងអេលីយ៉េ]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Saint Helier<br /><br />[[ភាសាបារាំង|បារាំង]]៖ Saint-Hélier<br /><br />[[ភាសាជែស៊ី|ជែស៊ី]]៖ ''Saint Hélyi'' | ៩៦,៥១៣ | ១១៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 04 ---><!--Not EU [http://www.gov.im/cso/externalrelations/eu.xml]--> | [[File:Flag of the Isle of Mann.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិកោះមែន|alt=Flag of the Isle of Man]] | [[File:Europe-Isle of Man.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Isle of Man in Europe]] | '''[[កោះមែន]]''' ឬ '''អែលអុហ្វមែន'''{{refn|group=ស|name=ង}} | [[សាមន្តរាជ]]មែន<ref name="gov.uk"/><ref>{{Cite web |url=https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |title=Supreme Court decision "The Channel Islands, like the Isle of Man (although it has a rather different history), are not part of the United Kingdom. Nor have they ever been British colonies, or British Overseas Territories as the few remaining colonies are now termed. They are Crown Dependencies, enjoying a unique relationship with the United Kingdom and the rest of the British Commonwealth through the Crown, in the person of the Sovereign." |access-date=16 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf |archive-date=8 October 2016 |url-status=dead |archivedate=8 តុលា 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161008031758/https://www.supremecourt.uk/decided-cases/docs/UKSC_2013_0155_Judgment.pdf }}</ref><ref>[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/QueenandCrowndependencies.aspx Queen and Crown dependencies page of the official website of the British Monarchy]</ref> | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Isle of Man<br /><br />[[ភាសាមែនស៍]]៖ Mannin – Ellan Vannin | [[ឌូក្លាស, កោះមែន|ឌូក្លាស]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Douglas<br /><br />[[ភាសាមែនស៍|មែនស៍]]៖ Doolish | ៨៦,៨៦៦ | ៥៧២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 05 ---> | [[File:Flag of the Faroe Islands.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃកោះហ្វារ៉ូ|alt=Flag of the Faroe Islands]] | [[File:Europe-Faroe Islands.svg|border|centre|150px|alt=Map showing the Faroe Islands in Europe]] | '''[[កោះហ្វារ៉ូ]]''' ឬ '''កោះហ្វារ៉ូស៍''' | [[ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក#មាតុគ្រប់គ្រង និងស្វ័យគ្រប់គ្រង|ទឹកដីស្វ័យភាព]]ក្នុង[[ដាណឺម៉ាក|ព្រះរាជាណាចក្រដាណឺម៉ាក]] | [[ភាសាហ្វារ៉ូ]]៖ Føroyar<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក]]៖ Færøerne | [[ទ័រសន]]<br /><br />[[ភាសាហ្វារ៉ូ|ហ្វារ៉ូ]]៖ Tórshavn<br /><br />[[ភាសាដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]]៖ Thorshavn | ៤៩,៩៤៧ | ១,៣៩៣ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 06 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom, as used in Akrotiri and Dhekelia]] | [[File:Akrotiri and Dhekelia in United Kingdom.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Akrotiri and Dhekelia in Europe]] | '''[[អាក្រូទីរី និងដេគីលា]]'''{{refn|group=ស|name=ង}}<br /><br />តំបន់មូលដ្ឋានអធិបតេយ្យអាក្រូទីរី និងដេគីលា | [[ដែនដីឯនាយសមុទ្រប៊្រិតថេន]] | [[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Akrotiri and Dhekelia – Sovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia | [[បន្ទាយអេពីស្កូពី]]<br /><br />[[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]]៖ Episkopi Cantonment | ១៥,៧០០ | ២៥៤ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |} ===តំបន់មានអធិបតេយ្យភាពពិសេស=== ទីដែនខាងក្រោមត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកដ៏សំខាន់នៃរដ្ឋគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេប៉ុន្តែមានរបៀបគ្រប់គ្រងនយោបាយដែលត្រូវបានសម្រេចតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ។ {| |- | style="background:lightcyan; border:1px solid #aaa; width:2em;" | * | =  ជាផ្នែកនៃសហភាពអឺរ៉ុប ប៉ុន្តែអាចមាន[[តំបន់សមាជិកពិសេស និងសហភាពអឺរ៉ុប|កិច្ចសម្រុះសម្រួលពិសេស]] |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%" ! class="unsortable" | ទង់ជាតិ ! class="unsortable" | ផែនទី ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាខ្មែរ ! ស្ថានភាព ! នាមទូទៅនិងនាមផ្លូវការជាភាសាក្នុងស្រុក ! ធានី ! ចំនួនប្រជាជន ! ក្រឡាផ្ទៃ |- <!-- 01 ---> | [[File:Flag of Norway.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិន័រវែស|alt=Flag of Norway, as used in Svalbard]] | [[File:Norway-Svalbard.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Svalbard in Europe]] | '''[[ស្វាលបាដ]]'''<ref name="CIA_Names"/> | តំបន់ពិសេសរបស់ប្រទេស[[ន័រវែស]] កំណត់ដោយ[[សន្ធិសញ្ញាស្វាលបាដ]]<ref>{{cite web|url=http://www.sysselmannen.no/hovedEnkel.aspx?m=45301 |title=The Svalbard Treaty |publisher=Governor of Svalbard |date=9 April 2008 |accessdate=3 March 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/65uD75yZV?url=http://www.sysselmannen.no/hovedEnkel.aspx?m=45301 |archivedate=4 March 2012 }}</ref> | [[ភាសាន័រវែស]]៖ Svalbard | [[ឡងយាប៊ៀន]]<ref name="Europa"/><ref name="Capital"/><br /><br />[[ភាសាន័រវែស|ន័រវែស]]៖ Longyearbyen | ២,០១៩<ref name="Population"/> | ៦២,០៤៥ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ |- <!-- 02 ---> | [[File:Flag of the United Kingdom.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិនៃសហរាជាណាចក្រ|alt=Flag of the United Kingdom]] | [[File:Northern Ireland in the UK and Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Northern Ireland in the United Kingdom and Europe]] | '''[[អៀរឡង់ខាងជើង]]'''* | ផ្នែកនៃ[[សហរាជាណាចក្រ]] រដ្ឋាភិបាលវិមជ្ឈការដែលកំណត់ដោយ[[កិច្ចព្រមព្រៀងហ្គូតហ្វ្រាយដេយ៍]] (Good Friday Agreement)<ref>{{cite web|title=Good Friday Agreement|url=http://www.britannica.com/topic/Good-Friday-Agreement|website=Encyclopædia Britannica|accessdate=7 July 2015}}</ref> |[[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Northern Ireland<br /><br />[[ភាសាអៀរឡង់]]៖ Tuaisceart Éireann<br /><br />[[ភាសាស្កុត]]៖ Norlin Airlann | [[បេលហ្វាស្ត]]<ref name="ONS Countries">{{cite web|title=The Countries of the UK|url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|website=Office for National Statistics|publisher=Office for National Statistics (United Kingdom)|accessdate=7 July 2015|ref=ONS Countries|archivedate=11 ឧសភា 2015|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20150511003245/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|url-status=dead}}</ref> | ១,៨១០,៨៦៣<ref name="Northern Ireland Statistics & Research Agency 2012">{{cite web|title=Census 2011 Key Statistics for Northern Ireland |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |accessdate=14 January 2013 |author=Northern Ireland Statistics & Research Agency |date=December 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archivedate=24 December 2012 }}</ref> | ១៤,១៣០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="ONS Countries" /> |- style="background:lightcyan;" <!-- 03 ---> | [[File:Flag of Åland.svg|border|centre|100px|link=ទង់ជាតិអ័រឡែន|alt=Flag of Åland]] | [[File:Location of Åland within Finland and Europe.svg|border|centre|150px|alt=Map showing Åland in Europe]] | '''[[ប្រជុំកោះអ័រឡាំន|អ័រឡាំន]]'''<ref>{{Cite book | last = European Commission for Democracy through Law | authorlink = Venice Commission | title = Local self-government, territorial integrity, and protection of minorities: proceedings of the UniDem Seminar organised in Lausanne on 25–27 April 1996, in co-operation with the Swiss Institute of Comparative Law | publisher = Council of Europe | year = 1996 | location = Strasbourg | pages = 32–35 | url = https://books.google.com/books?id=TF5JDsGeJuUC&printsec=frontcover&hl=en#v=onepage&q&f=false | isbn = 92-871-3173-2}}</ref><br /><br />ប្រជុំកោះអ័រឡាំន<ref name="Europa"/> | តំបន់រដ្ឋបាលស្វ័យភាពរបស់ប្រទេស[[ហ្វាំងឡង់]] កើតឡើងដោយសារ[[ជម្លោះប្រជុំកោះអ័រឡាំន|វិបត្តិអ័រឡាំន]]<ref>{{cite web |url=http://www.visitaland.com/en/facts/facts/independence |title=Independence |publisher=Visitaland.com |accessdate=3 March 2011 |archivedate=7 មករា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107082447/http://www.visitaland.com/en/good-to-know/history/ |url-status=dead }}</ref> | [[ភាសាស៊ុយអែត]]៖ Åland – Landskapet Åland | [[ម៉ារីហាម]]<ref name="Europa"/><br /><br />[[ភាសាស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]]៖ Mariehamn | ២៧,៥០០<ref name="Åland Islands">{{cite web |url=http://www.visitaland.com/en/facts |title=Åland Official Tourist Gateway - Facts |publisher=Visitaland.com |accessdate=17 February 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110210150745/http://www.visitaland.com/en/facts |archivedate=10 February 2011 }}</ref> | ៦,៧៨៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ<ref name="Åland Islands"/> |} ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} ==ឯកសារយោង== {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឈ្មោះ​ប្រទេស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស​នៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អឺរ៉ុប]] nrz1zqckreul3y429hnv6gxav86pprg 0 26148 339881 339305 2026-08-29T09:40:34Z Jen0011 51633 339881 wikitext text/x-wiki [[File:Yeay mao cambodia.JPG|right|thumb|300px|ទីសក្ការៈយាយម៉ៅ នៅវត្តរាម [[ក្រុងព្រះសីហនុ]]]] '''យាយម៉ៅ''' ឬ '''លោកយាយម៉ៅ''' ជា​[[វីរៈនារី​]]ក្នុង​ទេវកថា​ពី​បុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ <ref>[http://khmerkromngo.org/heroes/Listofheroes.htm Khmer Heroes], Kampuchea Krom Community: ''Yeay [or Grandma] Mao, visitors travel to seacoast Sihanoukville and Kampong Som province must stop to pay respect.''. Link retrieved on 2nd Feb 2009.</ref> និងគេមានជំនឿថាជាទេវតាស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​ព្រហ្មញ្ញសាសនាក្នុងប្រទេស[[កម្ពុជា]]។ **យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេគោរពបូជា ធ្វើសក្ការៈនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ឬច្រាំងសមុទ្រ ក៏ដូចជានៅចន្លោះផ្លូវពីក្រុង[[ភ្នំពេញ]] ទៅកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ កំពត និងក្រុងកែប។ នៅភ្នំបូគោក្នុងខេត្តកំពត គេឃើញមានរូបសំណាកយាយម៉ៅ ដែលមានកំពស់ដល់ទៅ២៩ម៉ែត្រ ដែលត្រូវបានសំភោធឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១២ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏មានឃើញរូបសំណាករបស់លោកយាយនៅឆ្នេរសមុទ្រកែប ដែលត្រូវបានហៅថា "ស្រីស្អាត" ឬ"សិលាចាំប្តី" ទាំងនោះ គឺជារឿងព្រេងនិទានរបស់ស្រី្តម្នាក់ ដែលទន្ទឹងចាំស្វាមីរបស់ខ្លួន ហើយសំឡឹងមើលទៅទិសខាងលិច។ យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេជឿថា គាត់គឺជាអ្នកការពារ ថែរក្សាអ្នកដំណើរ និងព្រានព្រៃឲ្យបានសេចក្តីសុខសប្បាយ។ អ្នកដំណើរដែល​ធ្វើ​ដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវជាតិលេខ៤ តែងតែឈប់នៅមុខអាស្រមលោកយាយម៉ៅ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវនោះ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈ បូជា ដើម្បីសុំឲ្យការធ្វើដំណើរបានសុខសប្បាយតាមផ្លូវ។ == ដំណើររឿង == [[File:Yeay Mao at Bokor Maunt.jpg|thumbnail|right|រូបសំណាកយាយម៉ៅនៅភ្នំបូកគោ]] ដំណើររឿងរបស់យាយម៉ៅ គេពុំទាន់មានឯកសារណាមួយជាក់លាក់ ដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្រទេ។ រឿងនេះត្រូវបានគេនិយាយតៗគ្នា ពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ។ គេឃើញមានរឿងនិទានមួយចំនួនទាក់ទងនឹងប្រវត្តិយាយម៉ៅ។ បានឮថា រឿងនេះបានកើត​ឡើង​នៅមុន​សម័យ​​[[អាណានិគមបារាំង]] នាងគឺ​ជា​ស្រ្តីដ៏ស្អាត ផូរផង់ បានរៀបអាពាពិពាហ៍​ជាមួយនឹង​មេទ័ពម្នាក់។ ក្រោយពេល​ដែលស្វាមី​របស់គាត់ធ្វើ​មរណកាល​ក្នុងសង្គ្រាម រវាងកម្ពុជា]]និង[[ថៃ]] នាងក៏បាន​ដឹកនាំទ័ព​ឡើងប្រឆាំង​តបវិញ។ នៅពេលនោះ នាងក៏បានក្លាយ​ជាវីរៈនារី​ដ៏ល្បីល្បាញ​​របស់[[ជនជាតិខ្មែរ]]។ រឿងដំណាលខ្លះថា ស្វាមីរបស់ដូនម៉ៅ ដែលជាមេទ័ព បានចេញទៅធ្វើសង្គ្រាមតាមផ្លូវសមុទ្រ ដោយសារតែនឹកស្វាមីខ្លាំងពេក នាងក៏ទៅតាមរក ហើយក៏បានមកដួលស្លាប់នៅខេត្តកោះកុង ក្លាយជាអ្នកដូន (ឆ្មាំរក្សាសមុទ្រ)។ កាលពីសម័យមុន មានមេកន្ទ្រាញ ម្នាក់ ឈ្មោះជុច ត្រួតត្រា​កុល​សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិព័រ នៅស្រុកភ្នំក្រវាញ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលពី​មុនហៅថា ​ព្រៃខ្លាដំរី។ តា​ជុច មានប្ញទ្ធិអំណាចខ្លាំងពូកែណាស់ ជាមនុស្សឆ្អឹងដែក ស្បែកស្ពាន់។ កាលនោះ មាន​យុវតី​ [[ជនជាតិព័រ]]ម្នាក់ ឈ្មោះនាងម៉ៅ មានរូបឆោមល្អល្អះ ត្រូវបានមេកន្ទ្រាញយកធ្វើជាភរិយា។ ក្រោយពេលពួកគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ បានបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើន ដោយហេតុថា ពួកគាត់គ្មានកូនបន្តពូជពង្ស ចិត្តរបស់ពួកគាត់​ ក៏នៅ​មិនដាច់​អាល័យ ក៏ចាប់ជាតិជាអ្នកតា អ្នកដូន​ នៅចាំយាម ថែរក្សាទឹកដីនោះ។ មេកន្ទ្រាញដែលឡើងកាន់ដំណែងក្រោយៗ ក៏នៅតែគោរពកោតខ្លាចតាជុច យាយម៉ៅ ដូចកាលនៅរស់ បានទាំងយកដុំថ្ម២ដុំធំៗ ដាក់​ទន្ទឹម​គ្នា ធ្វើរោង​ប្រក់​ស្បូវ​ត្រង់ផ្ទះ​តាយាយ​នេះ ដោយឧបកិច្ច​សុំឱ្យពួកគាត់តាមថែរក្សាជនជាតិព័រ កុំឱ្យមានជំងឺតម្កាត់អ្វីឡើយ។ គ្រានោះ ដូនម៉ៅ បានចូលសណ្ឋិត ក្នុងរូបស្នងម្នាក់ ហើយប្រាប់អ្នកស្រុកថា គាត់មានភារកិច្ចតាម​ថែរក្សា​មនុស្សលោក មិនត្រឹមតែ​​តំបន់​​ភ្នំក្រវាញ​នេះទេ សូម្បី​ខេត្តផ្សេងៗ មានដូចជា [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] [[ខេត្តកោះកុង]] [[ក្រុងព្រះសីហនុ|ក្រុងកំពង់សោម]] ជាដើម ជាពិសេស កូនចៅដែល​ធ្វើដំណើរ​តាមសមុទ្រ។ == ការបូជា == [[File:Kep Sela Cham P'dey.JPG|thumbnail|right|''Sela waits for her husband'' (សិលាចាំប្តី), a monument in [[Kep Province]] inspired in a version of Yeay Mao, whose husband went to the wars with Thailand and never returns, so she decided to go to the west in his search.]] ការសែនព្រេនចម្បងគឺនៅខែមិថុនា។ អ្នកដែលមានជំនឿតែងនាំគ្នាទៅវត្ត ឬក៏ទីសក្ការៈនានា ដើម្បីធ្វើនូវការបូជា។ ក្នុងការសែនព្រេននេះ គេតែងនាំយកអាហារដ៏ប្រណិត ជាពិសេស មានដូចជា ក្បាលជ្រូក មាន់ស្ងោរ និងគ្រឿង​សក្ការៈ ដែល​ជាបរិក្ខារ​របស់យញ្ញ មានដូចជា ស្លាធម៌ ដូងទុំ ផ្កាភ្ញី និងបាយសី (ធ្វើឡើងដោយកំណាត់ផ្នែកមួយនៃដើមចេក ដែលមានដោតជើងទ្រ មានស្លឹកចេកដែលគេរុំប៉ុនៗម្រាមដៃ ៣ ទៅ៩ស្រទាប់។ បាយសីនេះ គឺជាបរិក្ខារមួយដែលពេញ​និយម របស់ប្រជាជនខ្មែរ ក៏ដូចជាជនជាតិ​ថៃ ក្នុងការធ្វើពិធីសែនព្រេន ឬបូជាផ្សេងៗ។ .<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), pp.80-81.</ref> រូបស្នងទាំងបីដែលយាយម៉ៅធ្លាប់ចូល # '''យាយសៅរ៍''' : គឺជាភរិយារបស់តាអ៊ុង ដែលជាកាប៉ូរ៉ាល់ថ្នល់ (អ្នកត្រួតត្រាខាងផ្លូវ)។ # '''តាស្នងឡុង''' : ជាកូនរបស់យាយសៅរ៍ និងតាអ៊ុង។ # '''តាឡុងម៉ៅ ''' : ជាកូនតាស្នងឡុង។ == ជំនឿ == តាមរយៈស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោកសេក សុផាត និងលោកស្តើង ធូរ <ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.78.</ref> កាលពីរវាងឆ្នាំ ១៨៦៦ អ្នកដូនម៉ៅនេះ កាចណាស់ គឺបើអ្នកណាធ្វើដំណើរកាត់តាមផ្លូវជ្រោះភ្នំពេជ្រនិល ហើយមិនបានបង្អង់ឈប់ ដើម្បីសុំសេចក្ដីសុខសប្បាយទេ ឬប្រព្រឹត្តចោរកម្មផ្សេងៗ អ្នកដូននឹងធ្វើជាហេតុផ្សេងៗ មានជម្ងឺដម្កាត់ ឬមើលផ្លូវដែលត្រូវ​ធ្វើដំណើរ​មិនឃើញ ដែលអាច​បណ្តាល​ឲ្យ​បើកខុសផ្លូវ មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ មួយវិញទៀត បើអ្នកណា មានគំនុំ ហើយមានប្រាថ្នានឹងព្យាបាទអ្នកដទៃ ហើយទៅធ្វើការបន់ សុំឲ្យអ្នកដូនជួយទៅបង្ក្រាបគូសត្រូវរបស់ខ្លួន ដោយសន្យាថា បើបានសម្រេចដូចការបន់ នឹងថ្វាយវត្ថុណានីមួយ។ អ្នកដូន ក៏ទៅកាច់ ធ្វើតាមបំណងអ្នកដែលបន់នោះក៏មាន។<ref name="Sadang Tuo p.80">Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.80.</ref> ដោយហេតុតែកាចសាហាវយ៉ាងនេះហើយ ទើបបារាំងសែស (ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំងរវាងឆ្នាំ ១៩០០) បានទៅបាញ់ទីសក្ការៈអ្នកដូននោះម្ដង។ តាំងពីពេលនោះមក អ្នកដូននេះ ក៏ថយអានុភាពបន្តិច។ ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១៩៤០ ជំនាន់ជប៉ុនចូលស្រុក បានកេណ្ឌប្រជាពលរដ្ឋចំណុះខែត្រកំពត ឲ្យទៅជីកលេណដ្ឋាន នៅត្រង់ថ្នល់បត់ភ្នំទ្វារកំពតនោះ។ ពលករទាំងនោះ បានទៅធ្វើបរិវេណទីសក្ការៈនោះឲ្យស្មោកគ្រោក មានបន្ទោរបង់មូត្រ លាមកជាដើម ដោយ​ការខឹងនឹងអំពើរបស់អ្នកទាំងនោះ អ្នកដូនក៏ធ្វើឲ្យមានជម្ងឺ ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះមានជំងឺឈឺតាំងពីកន្លែងកាប់ដីនោះមក ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះបានមកដល់ផ្ទះ ទើបចាប់មានជំងឺក៏មាន ស្លាប់រង្គាលចោលប្រពន្ធ ឲ្យនៅមេម៉ាយគគោក រហូតទាល់តែបាននាមថា "មេម៉ាយជំនាន់ជប៉ុនកេណ្ឌ" ។ ដោយឃើញហេតុការស្ដែងយ៉ាងនេះ បានធ្វើឲ្យអ្នកស្រុក ទាំងខ្មែរ ចិន យួន ចាម ជ្វា បាក់បបខ្លបខ្លាចឥតឧបមា។ ម្នាក់ៗប្រសិនបើមានការត្រូវធ្វើដំណើរទៅចំកន្លែងនោះ ដោយខានមិនបាន ក៏ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នឲ្យមានវត្ថុកំដរដៃ សម្រាប់ថ្វាយអ្នកដូនពុំដែលខានឡើយ។<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.79.</ref> ដើម្បីធ្វើឲ្យការវឹកវរស្ងប់ស្ងាត់ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ចាប់ផ្តើមនាំយកវត្ថុផ្សេងៗ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈបូជាយាយម៉ៅ និងកសាង​ទីសក្ការៈឡើងវិញ។ ក្រៅពីការបន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខ របស់អ្នកស្រុក​នៅផ្តុំភ្នំពេជ្យនិល ពេលដែលមានភាពវឹកវរកើតឡើង មានការលួច កាប់សម្លាប់ជាដើម អ្នកទាំងនោះ តែងទៅបញ្ជាន់អ្នកដូន ដើម្បីឲ្យអ្នកដូនប្រាប់ហេតុការ ឬប្រាប់ពិធីដើម្បីដោះស្រាយផ្សេងៗ។<ref name="Sadang Tuo p.80" /> == ទីសក្ការៈឬរូបសំណាក់ == === ខេត្តកំពង់ស្ពឺ === * លោកយាយម៉ៅពេជ្រពិល ផ្លូវជាតិលេខ៤ ភូមិត្រែងតាយាំង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវឡើងទៅគីរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ឧទ្យានជាតិគីរីរម្យ​ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំគីរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំចាស់ ភូមិមនោរម្យ ឃុំហោងសំណំ ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តបន្ទាយរកា​ ឃុំក្រាំងដីវ៉ាយ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ សាលាឃុំខេត្តកំពង់ស្ពឺ === ខេត្តកំពត === * លោកយាយម៉ៅភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទវិមានបារមីជំទាវម៉ៅ ភូមិល្អាង ឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទមាសលោកយាយម៉ៅ កំពូលភ្នំទ្វារ ក្នុងឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ល្អាងភ្នំក្រពះនាគ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ព្រែកចាក ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ស្រុក​កំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ជើងភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំកំពង់ត្រាច ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត === ខេត្តពោធិ៍សាត់ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំ១៥០០ ស្រុកវាលវែង​ ខេត្តពោធិ៍សាត់ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំខ្វាវ ​ខេត្តពោធិ៍សាត់ === ខេត្តព្រះសីហនុ === * លោកយាយម៉ៅ ម្លប់ជ្រៃ សង្កាត់លេខ៣ ក្រុងព្រះសីហនុ (ជិតសាលាខេត្តព្រះសីហនុ) * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវល្បឿនលឿន ក្រុងព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ​ កំពង់សិលា ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តកែវផុស ស្រុកស្ទឹងហាវ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តទួលកែវ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ រង្វង់មូលសួនច្បារវាលរេញ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឥន្ទញ្ញាណ ហៅវត្តក្រោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឧត្តមវិញ្ញាណរាម ភូមិអុង សង្កាត់រាម ក្រុងកំពង់សោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ចំណោទលោកយាយម៉ៅ កំពង់សោម​ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ កោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ជិតស្ពានកោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ === ខេត្តកោះកុង === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិព្រែកខ្សាច់​ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ​ ព្រះអង្គគោកធ្លក ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំតាប៉ន ក្រុងខេមរៈភូមិន្ទ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះពុទ្ធថ្មបាំង ស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះទទឹង ស្រុកគិរីសាគរ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះយ៉ ឃុំប៉ាក់ខ្លង ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង === ខេត្តកែប === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តកែប === ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ បារមីដើមពោធិ៍​ ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ឃុំសឿ ស្រុកមង្គលបុរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === រាជធានីភ្នំពេញ === * លោកយាយម៉ៅ មាត់ទន្លេ រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ ភូមិអណ្តូង១ សង្កាត់ព្រែកប្រា រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះធាតុ ភូមិព្រះធាតុ សង្កាត់រលួស ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ === ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិ៤៦ ឃុំជប់​​ ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === ខេត្តកណ្តាល === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឧដុង្គ ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល * លោកយាយម៉ៅ ភូមិក្តីកណ្តាល សង្កាត់សារិកាកែវ ក្រុងអរិយក្សត្រ ខេត្តកណ្តាល === ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === * លោកយាយម៉ៅ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំព្រះធាតុ ឃុំពាម ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === ខេត្តស្ទឹងត្រែង === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តស្ទឹងត្រែង === ខេត្តឧត្តរមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំដងរ៉ែក ច្រកជាំស្រងាំ ស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ === ខេត្តព្រៃវែង === * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រែកចង្ក្រានលើ ខេត្ត​ព្រៃវែង​ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឈើកាច់ ខេត្តព្រៃវែង === ខេត្តកំពង់ចាម === * លោកយាយម៉ៅ វត្តកោះកុក ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម === ខេត្តកំពង់ធំ === * លោកយាយម៉ៅ វត្តសុវណ្ណជលសា(ហៅវត្តកំពង់ចម្លង) ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ == ឯកសារយោង == '''Notes''' {{reflist|30em}} == អានបន្ថែម == * Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), Phnom Penh, 2001, Ministry of Education, Kingdom of Cambodia, pp 78–81. == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://gmcmissions.blogspot.com/2009/01/brief-history.html The World of Spirits, gmc missions], 7 January 2009. * [http://akt-media.com/readnews.php?id=21010#.U4nvEChFbfc ព័ត៌មានអង្គរធំ]{{Dead link|date=វិច្ឆិកា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.camnews.org/2013/04/10/%E1%9E%99%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%98%E1%9F%89%E1%9F%85%E1%9E%9B%E1%9E%BE%E1%9E%97%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%BC%E1%9E%80%E1%9E%82%E1%9F%84/ ព័ត៌មានខ្មែរ]{{Dead link|date=មិថុនា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://archive.is/20140713213750/ftp3.ie.freebsd.org/pub/download.sourceforge.net/pub/sourceforge/k/kh/khmertext/Khmer_Folktales/Volume_08/Story_20_Volume_8.odt កម្ពុជសុរិយា] [[Category:វប្បធម៌ខ្មែរ]] [[Category:ជំនឿ និងសាសនានៅកម្ពុជា]] 2utza05xhfupr9rm4q5tzs0tjk1zu2c 339882 339881 2026-08-29T09:56:24Z Jen0011 51633 339882 wikitext text/x-wiki [[File:Yeay mao cambodia.JPG|right|thumb|300px|ទីសក្ការៈយាយម៉ៅ នៅវត្តរាម [[ក្រុងព្រះសីហនុ]]]] '''យាយម៉ៅ''' ឬ '''លោកយាយម៉ៅ''' ជា​[[វីរៈនារី​]]ក្នុង​ទេវកថា​ពី​បុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ <ref>[http://khmerkromngo.org/heroes/Listofheroes.htm Khmer Heroes], Kampuchea Krom Community: ''Yeay [or Grandma] Mao, visitors travel to seacoast Sihanoukville and Kampong Som province must stop to pay respect.''. Link retrieved on 2nd Feb 2009.</ref> និងគេមានជំនឿថាជាទេវតាស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​ព្រហ្មញ្ញសាសនាក្នុងប្រទេស[[កម្ពុជា]]។ **យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេគោរពបូជា ធ្វើសក្ការៈនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ឬច្រាំងសមុទ្រ ក៏ដូចជានៅចន្លោះផ្លូវពីក្រុង[[ភ្នំពេញ]] ទៅកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ កំពត និងក្រុងកែប។ នៅភ្នំបូគោក្នុងខេត្តកំពត គេឃើញមានរូបសំណាកយាយម៉ៅ ដែលមានកំពស់ដល់ទៅ២៩ម៉ែត្រ ដែលត្រូវបានសំភោធឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១២ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏មានឃើញរូបសំណាករបស់លោកយាយនៅឆ្នេរសមុទ្រកែប ដែលត្រូវបានហៅថា "ស្រីស្អាត" ឬ"សិលាចាំប្តី" ទាំងនោះ គឺជារឿងព្រេងនិទានរបស់ស្រី្តម្នាក់ ដែលទន្ទឹងចាំស្វាមីរបស់ខ្លួន ហើយសំឡឹងមើលទៅទិសខាងលិច។ យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេជឿថា គាត់គឺជាអ្នកការពារ ថែរក្សាអ្នកដំណើរ និងព្រានព្រៃឲ្យបានសេចក្តីសុខសប្បាយ។ អ្នកដំណើរដែល​ធ្វើ​ដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវជាតិលេខ៤ តែងតែឈប់នៅមុខអាស្រមលោកយាយម៉ៅ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវនោះ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈ បូជា ដើម្បីសុំឲ្យការធ្វើដំណើរបានសុខសប្បាយតាមផ្លូវ។ == ដំណើររឿង == [[File:Yeay Mao at Bokor Maunt.jpg|thumbnail|right|រូបសំណាកយាយម៉ៅនៅភ្នំបូកគោ]] ដំណើររឿងរបស់យាយម៉ៅ គេពុំទាន់មានឯកសារណាមួយជាក់លាក់ ដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្រទេ។ រឿងនេះត្រូវបានគេនិយាយតៗគ្នា ពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ។ គេឃើញមានរឿងនិទានមួយចំនួនទាក់ទងនឹងប្រវត្តិយាយម៉ៅ។ បានឮថា រឿងនេះបានកើត​ឡើង​នៅមុន​សម័យ​​[[អាណានិគមបារាំង]] នាងគឺ​ជា​ស្រ្តីដ៏ស្អាត ផូរផង់ បានរៀបអាពាពិពាហ៍​ជាមួយនឹង​មេទ័ពម្នាក់។ ក្រោយពេល​ដែលស្វាមី​របស់គាត់ធ្វើ​មរណកាល​ក្នុងសង្គ្រាម រវាងកម្ពុជា]]និង[[ថៃ]] នាងក៏បាន​ដឹកនាំទ័ព​ឡើងប្រឆាំង​តបវិញ។ នៅពេលនោះ នាងក៏បានក្លាយ​ជាវីរៈនារី​ដ៏ល្បីល្បាញ​​របស់[[ជនជាតិខ្មែរ]]។ រឿងដំណាលខ្លះថា ស្វាមីរបស់ដូនម៉ៅ ដែលជាមេទ័ព បានចេញទៅធ្វើសង្គ្រាមតាមផ្លូវសមុទ្រ ដោយសារតែនឹកស្វាមីខ្លាំងពេក នាងក៏ទៅតាមរក ហើយក៏បានមកដួលស្លាប់នៅខេត្តកោះកុង ក្លាយជាអ្នកដូន (ឆ្មាំរក្សាសមុទ្រ)។ កាលពីសម័យមុន មានមេកន្ទ្រាញ ម្នាក់ ឈ្មោះជុច ត្រួតត្រា​កុល​សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិព័រ នៅស្រុកភ្នំក្រវាញ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលពី​មុនហៅថា ​ព្រៃខ្លាដំរី។ តា​ជុច មានប្ញទ្ធិអំណាចខ្លាំងពូកែណាស់ ជាមនុស្សឆ្អឹងដែក ស្បែកស្ពាន់។ កាលនោះ មាន​យុវតី​ [[ជនជាតិព័រ]]ម្នាក់ ឈ្មោះនាងម៉ៅ មានរូបឆោមល្អល្អះ ត្រូវបានមេកន្ទ្រាញយកធ្វើជាភរិយា។ ក្រោយពេលពួកគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ បានបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើន ដោយហេតុថា ពួកគាត់គ្មានកូនបន្តពូជពង្ស ចិត្តរបស់ពួកគាត់​ ក៏នៅ​មិនដាច់​អាល័យ ក៏ចាប់ជាតិជាអ្នកតា អ្នកដូន​ នៅចាំយាម ថែរក្សាទឹកដីនោះ។ មេកន្ទ្រាញដែលឡើងកាន់ដំណែងក្រោយៗ ក៏នៅតែគោរពកោតខ្លាចតាជុច យាយម៉ៅ ដូចកាលនៅរស់ បានទាំងយកដុំថ្ម២ដុំធំៗ ដាក់​ទន្ទឹម​គ្នា ធ្វើរោង​ប្រក់​ស្បូវ​ត្រង់ផ្ទះ​តាយាយ​នេះ ដោយឧបកិច្ច​សុំឱ្យពួកគាត់តាមថែរក្សាជនជាតិព័រ កុំឱ្យមានជំងឺតម្កាត់អ្វីឡើយ។ គ្រានោះ ដូនម៉ៅ បានចូលសណ្ឋិត ក្នុងរូបស្នងម្នាក់ ហើយប្រាប់អ្នកស្រុកថា គាត់មានភារកិច្ចតាម​ថែរក្សា​មនុស្សលោក មិនត្រឹមតែ​​តំបន់​​ភ្នំក្រវាញ​នេះទេ សូម្បី​ខេត្តផ្សេងៗ មានដូចជា [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] [[ខេត្តកោះកុង]] [[ក្រុងព្រះសីហនុ|ក្រុងកំពង់សោម]] ជាដើម ជាពិសេស កូនចៅដែល​ធ្វើដំណើរ​តាមសមុទ្រ។ == ការបូជា == [[File:Kep Sela Cham P'dey.JPG|thumbnail|right|''Sela waits for her husband'' (សិលាចាំប្តី), a monument in [[Kep Province]] inspired in a version of Yeay Mao, whose husband went to the wars with Thailand and never returns, so she decided to go to the west in his search.]] ការសែនព្រេនចម្បងគឺនៅខែមិថុនា។ អ្នកដែលមានជំនឿតែងនាំគ្នាទៅវត្ត ឬក៏ទីសក្ការៈនានា ដើម្បីធ្វើនូវការបូជា។ ក្នុងការសែនព្រេននេះ គេតែងនាំយកអាហារដ៏ប្រណិត ជាពិសេស មានដូចជា ក្បាលជ្រូក មាន់ស្ងោរ និងគ្រឿង​សក្ការៈ ដែល​ជាបរិក្ខារ​របស់យញ្ញ មានដូចជា ស្លាធម៌ ដូងទុំ ផ្កាភ្ញី និងបាយសី (ធ្វើឡើងដោយកំណាត់ផ្នែកមួយនៃដើមចេក ដែលមានដោតជើងទ្រ មានស្លឹកចេកដែលគេរុំប៉ុនៗម្រាមដៃ ៣ ទៅ៩ស្រទាប់។ បាយសីនេះ គឺជាបរិក្ខារមួយដែលពេញ​និយម របស់ប្រជាជនខ្មែរ ក៏ដូចជាជនជាតិ​ថៃ ក្នុងការធ្វើពិធីសែនព្រេន ឬបូជាផ្សេងៗ។ .<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), pp.80-81.</ref> រូបស្នងទាំងបីដែលយាយម៉ៅធ្លាប់ចូល # '''យាយសៅរ៍''' : គឺជាភរិយារបស់តាអ៊ុង ដែលជាកាប៉ូរ៉ាល់ថ្នល់ (អ្នកត្រួតត្រាខាងផ្លូវ)។ # '''តាស្នងឡុង''' : ជាកូនរបស់យាយសៅរ៍ និងតាអ៊ុង។ # '''តាឡុងម៉ៅ ''' : ជាកូនតាស្នងឡុង។ == ជំនឿ == តាមរយៈស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោកសេក សុផាត និងលោកស្តើង ធូរ <ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.78.</ref> កាលពីរវាងឆ្នាំ ១៨៦៦ អ្នកដូនម៉ៅនេះ កាចណាស់ គឺបើអ្នកណាធ្វើដំណើរកាត់តាមផ្លូវជ្រោះភ្នំពេជ្រនិល ហើយមិនបានបង្អង់ឈប់ ដើម្បីសុំសេចក្ដីសុខសប្បាយទេ ឬប្រព្រឹត្តចោរកម្មផ្សេងៗ អ្នកដូននឹងធ្វើជាហេតុផ្សេងៗ មានជម្ងឺដម្កាត់ ឬមើលផ្លូវដែលត្រូវ​ធ្វើដំណើរ​មិនឃើញ ដែលអាច​បណ្តាល​ឲ្យ​បើកខុសផ្លូវ មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ មួយវិញទៀត បើអ្នកណា មានគំនុំ ហើយមានប្រាថ្នានឹងព្យាបាទអ្នកដទៃ ហើយទៅធ្វើការបន់ សុំឲ្យអ្នកដូនជួយទៅបង្ក្រាបគូសត្រូវរបស់ខ្លួន ដោយសន្យាថា បើបានសម្រេចដូចការបន់ នឹងថ្វាយវត្ថុណានីមួយ។ អ្នកដូន ក៏ទៅកាច់ ធ្វើតាមបំណងអ្នកដែលបន់នោះក៏មាន។<ref name="Sadang Tuo p.80">Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.80.</ref> ដោយហេតុតែកាចសាហាវយ៉ាងនេះហើយ ទើបបារាំងសែស (ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំងរវាងឆ្នាំ ១៩០០) បានទៅបាញ់ទីសក្ការៈអ្នកដូននោះម្ដង។ តាំងពីពេលនោះមក អ្នកដូននេះ ក៏ថយអានុភាពបន្តិច។ ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១៩៤០ ជំនាន់ជប៉ុនចូលស្រុក បានកេណ្ឌប្រជាពលរដ្ឋចំណុះខែត្រកំពត ឲ្យទៅជីកលេណដ្ឋាន នៅត្រង់ថ្នល់បត់ភ្នំទ្វារកំពតនោះ។ ពលករទាំងនោះ បានទៅធ្វើបរិវេណទីសក្ការៈនោះឲ្យស្មោកគ្រោក មានបន្ទោរបង់មូត្រ លាមកជាដើម ដោយ​ការខឹងនឹងអំពើរបស់អ្នកទាំងនោះ អ្នកដូនក៏ធ្វើឲ្យមានជម្ងឺ ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះមានជំងឺឈឺតាំងពីកន្លែងកាប់ដីនោះមក ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះបានមកដល់ផ្ទះ ទើបចាប់មានជំងឺក៏មាន ស្លាប់រង្គាលចោលប្រពន្ធ ឲ្យនៅមេម៉ាយគគោក រហូតទាល់តែបាននាមថា "មេម៉ាយជំនាន់ជប៉ុនកេណ្ឌ" ។ ដោយឃើញហេតុការស្ដែងយ៉ាងនេះ បានធ្វើឲ្យអ្នកស្រុក ទាំងខ្មែរ ចិន យួន ចាម ជ្វា បាក់បបខ្លបខ្លាចឥតឧបមា។ ម្នាក់ៗប្រសិនបើមានការត្រូវធ្វើដំណើរទៅចំកន្លែងនោះ ដោយខានមិនបាន ក៏ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នឲ្យមានវត្ថុកំដរដៃ សម្រាប់ថ្វាយអ្នកដូនពុំដែលខានឡើយ។<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.79.</ref> ដើម្បីធ្វើឲ្យការវឹកវរស្ងប់ស្ងាត់ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ចាប់ផ្តើមនាំយកវត្ថុផ្សេងៗ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈបូជាយាយម៉ៅ និងកសាង​ទីសក្ការៈឡើងវិញ។ ក្រៅពីការបន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខ របស់អ្នកស្រុក​នៅផ្តុំភ្នំពេជ្យនិល ពេលដែលមានភាពវឹកវរកើតឡើង មានការលួច កាប់សម្លាប់ជាដើម អ្នកទាំងនោះ តែងទៅបញ្ជាន់អ្នកដូន ដើម្បីឲ្យអ្នកដូនប្រាប់ហេតុការ ឬប្រាប់ពិធីដើម្បីដោះស្រាយផ្សេងៗ។<ref name="Sadang Tuo p.80" /> == ទីសក្ការៈឬរូបសំណាក់ == === ខេត្តកំពង់ស្ពឺ === * លោកយាយម៉ៅពេជ្រពិល ផ្លូវជាតិលេខ៤ ភូមិត្រែងតាយាំង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវឡើងទៅគីរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ឧទ្យានជាតិគីរីរម្យ​ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំគីរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំចាស់ ភូមិមនោរម្យ ឃុំហោងសំណំ ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តបន្ទាយរកា​ ឃុំក្រាំងដីវ៉ាយ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ សាលាឃុំខេត្តកំពង់ស្ពឺ === ខេត្តកំពត === * លោកយាយម៉ៅភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទវិមានបារមីជំទាវម៉ៅ ភូមិល្អាង ឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទមាសលោកយាយម៉ៅ កំពូលភ្នំទ្វារ ក្នុងឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ល្អាងភ្នំក្រពះនាគ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ព្រែកចាក ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ស្រុក​កំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ជើងភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំកំពង់ត្រាច ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត === ខេត្តពោធិ៍សាត់ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំ១៥០០ ស្រុកវាលវែង​ ខេត្តពោធិ៍សាត់ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំខ្វាវ ​ខេត្តពោធិ៍សាត់ === ខេត្តព្រះសីហនុ === * លោកយាយម៉ៅ ម្លប់ជ្រៃ សង្កាត់លេខ៣ ក្រុងព្រះសីហនុ (ជិតសាលាខេត្តព្រះសីហនុ) * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវល្បឿនលឿន ក្រុងព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ​ កំពង់សិលា ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តកែវផុស ស្រុកស្ទឹងហាវ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តទួលកែវ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ រង្វង់មូលសួនច្បារវាលរេញ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឥន្ទញ្ញាណ ហៅវត្តក្រោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឧត្តមវិញ្ញាណរាម ភូមិអុង សង្កាត់រាម ក្រុងកំពង់សោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ចំណោទលោកយាយម៉ៅ កំពង់សោម​ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ កោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ជិតស្ពានកោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ === ខេត្តកោះកុង === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិព្រែកខ្សាច់​ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ​ ព្រះអង្គគោកធ្លក ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំតាប៉ន ក្រុងខេមរៈភូមិន្ទ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះពុទ្ធថ្មបាំង ស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះទទឹង ស្រុកគិរីសាគរ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះយ៉ ឃុំប៉ាក់ខ្លង ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង === ខេត្តកែប === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តកែប === ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ បារមីដើមពោធិ៍​ ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ឃុំសឿ ស្រុកមង្គលបុរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === រាជធានីភ្នំពេញ === * លោកយាយម៉ៅ មាត់ទន្លេ រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ ភូមិអណ្តូង១ សង្កាត់ព្រែកប្រា រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះធាតុ ភូមិព្រះធាតុ សង្កាត់រលួស ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ === ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិ៤៦ ឃុំជប់​​ ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === ខេត្តកណ្តាល === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឧដុង្គ ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល * លោកយាយម៉ៅ ភូមិក្តីកណ្តាល សង្កាត់សារិកាកែវ ក្រុងអរិយក្សត្រ ខេត្តកណ្តាល === ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === * លោកយាយម៉ៅ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំព្រះធាតុ ឃុំពាម ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === ខេត្តស្ទឹងត្រែង === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តស្ទឹងត្រែង === ខេត្តឧត្តរមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំដងរ៉ែក ច្រកជាំស្រងាំ ស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ === ខេត្តព្រៃវែង === * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រែកចង្ក្រានលើ ខេត្ត​ព្រៃវែង​ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឈើកាច់ ខេត្តព្រៃវែង === ខេត្តកំពង់ចាម === * លោកយាយម៉ៅ វត្តកោះកុក ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម === ខេត្តកំពង់ធំ === * លោកយាយម៉ៅ វត្តសុវណ្ណជលសា(ហៅវត្តកំពង់ចម្លង) ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ == ឯកសារយោង == '''Notes''' {{reflist|30em}} == អានបន្ថែម == * Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), Phnom Penh, 2001, Ministry of Education, Kingdom of Cambodia, pp 78–81. == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://gmcmissions.blogspot.com/2009/01/brief-history.html The World of Spirits, gmc missions], 7 January 2009. * [http://akt-media.com/readnews.php?id=21010#.U4nvEChFbfc ព័ត៌មានអង្គរធំ]{{Dead link|date=វិច្ឆិកា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.camnews.org/2013/04/10/%E1%9E%99%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%98%E1%9F%89%E1%9F%85%E1%9E%9B%E1%9E%BE%E1%9E%97%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%BC%E1%9E%80%E1%9E%82%E1%9F%84/ ព័ត៌មានខ្មែរ]{{Dead link|date=មិថុនា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://archive.is/20140713213750/ftp3.ie.freebsd.org/pub/download.sourceforge.net/pub/sourceforge/k/kh/khmertext/Khmer_Folktales/Volume_08/Story_20_Volume_8.odt កម្ពុជសុរិយា] [[Category:វប្បធម៌ខ្មែរ]] [[Category:ជំនឿ និងសាសនានៅកម្ពុជា]] p7j8j79soa4huiwu9tvjuym0j0g4if9 0 27069 339856 339137 2026-08-29T04:06:39Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339856 wikitext text/x-wiki [[File:Harvard square harvard yard.JPG|thumb|right|upright=3.0|[[Harvard Yard]] as seen from the [[Smith Campus Center]]]] '''សាកលវិទ្យាល័យហាវើដ''' ([[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Harvard University) គឺជាសាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវ[[អាយវីលិគ]]ឯកជន នៅទីក្រុងឃែមប្រ៊ិជ រដ្ឋម៉ាសាជូសិត បានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៦៣៦ ។ ប្រវត្តិសាស្រ្តឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននិងទ្រព្យសម្បត្តិបានធ្វើឱ្យវាមួយនៃសាកលវិទ្យាល័យដ៏មានកិត្យានុភាពបំផុតក្នុងពិភពលោក ។ ដើមឡើយបង្កើតឡើងដោយសភារដ្ឋម៉ាសាជូសិត និងឆាប់មានឈ្មោះបន្ទាប់សម្រាប់លោក [[ចន ហាវើដ]] សាកលវិទ្យាល័យហាវើថ៊ដ (ជួយលើកដំបូងរបស់ខ្លួន), សាកលវិទ្យាល័យហាវើដ គឺជាស្ថាប័នរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចាស់បំផុតនៃការរៀនខ្ពស់ជាង<ref>{{cite book|first1=Frederick |last1=Rudolph|title=The American College and University|url=https://archive.org/details/americancollegeu0000rudo |year=1961|page=[https://archive.org/details/americancollegeu0000rudo/page/3 3]|isbn=0-8203-1285-1|publisher=University of Georgia Press}}</ref> និងសាជីវកម្មហាវើត (ជាផ្លូវការប្រធាននិងសមាជិកនៃមហាវិទ្យាល័យហាវ៉ាដ) ត្រូវបាន សាជីវកម្មលក្ខណៈជួលរបស់ខ្លួនជាលើកដំបូង។ ទោះបីជាមិនមានទំនាក់ទំនងជាផ្លូវការជាមួយនឹងនិកាយណាមួយ, ដើមមហាវិទ្យាល័យបណ្តុះបណ្តាចម្បងបព្វជិត Congregationalist និង Unitarian ។ រាងកាយកម្មវិធីសិក្សានិងសិស្សរបស់ខ្លួនត្រូវបានគេ secularized ជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងអំឡុងពេលសតវត្សរ៍ទី១៨ និងដោយសតវត្សទី១៩ សាកលវិទ្យាល័យហាវើដ បានផុសឡើងជាការបង្កើតវប្បធម៌កណ្តាលក្នុងចំណោមឥស្សរជនទីក្រុងបូស្តុន។<ref>{{cite journal|title=Harvard and the Boston Brahmins: A Study in Institutional and Class Development, 1800–1865|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-social-history_spring-1975_8_3/page/94|last=Story|first=Ronald|journal=Journal of Social History|volume=8|issue=3 |year=1975|pages=94–121|doi=10.1353/jsh/8.3.94}}</ref><ref>{{cite book|last=Farrell|first=Betty G.|title=Elite Families: Class and Power in Nineteenth-Century Boston|url=https://archive.org/details/elitefamiliescla0000farr|year=1993|isbn=0-7914-1593-7|publisher=State University of New York Press}}</ref> បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលអាម៉េរិកកាន់តំណែងជាយូរមកហើយលោកប្រធាន ឆាល វីល្លៀម អេលៀត (១៨៦៩-១៩០៩) ផ្លាស់ប្តូរនៅមហាវិទ្យាល័យហើយបានជាប់ចូលទៅក្នុងសាលារៀនដែលមានជំនាញវិជ្ជាជីវៈមួយសាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវទំនើប ។ សាកលវិទ្យាល័យហាវើដ ជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃសមាគមអាមេរិសាកលវិទ្យាល័យនៅឆ្នាំ១៩០០ ។<ref name="AAU">{{cite web|url=http://www.aau.edu/about/article.aspx?id=5476|title=Member Institutions and years of Admission|publisher=Association of American Universities|accessdate=August 28, 2010|archivedate=មីនា 24, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170324140646/http://www.aau.edu/about/article.aspx?id=5476|url-status=dead}}</ref> លោក James កីឡាករ Bryant Conant ដឹកនាំសាកលវិទ្យាល័យបានតាមរយៈមហាទំនាបនិងសង្រ្គាមលោកលើកទី II និងបានចាប់ផ្តើមធ្វើកំណែទម្រង់កម្មវិធីសិក្សានិងបន្ធូរចូលបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម។ នេះជាមហាវិទ្យាល័យបរិញ្ញាបត្រក្លាយជា coeducational បន្ទាប់ពីការរួមបញ្ចូលគ្នាឆ្នាំ 1977 របស់ខ្លួនជាមួយនឹង Radcliffe បាន College បាន។ សាកលវិទ្យាល័យនេះត្រូវបានរៀបចំទៅជាអង្គភាពដាច់ដោយឡែកចំនួនដប់ដប់សិក្សាមហាវិទ្យាល័យនិងវិទ្យាស្ថាន Radcliffe បានសម្រាប់ការសិក្សាកម្រិតខ្ពស់ដែលមានសាខានៅទូទាំងតំបន់ទី្រកុងបូស្តុន:<ref>{{cite web|url=http://www.provost.harvard.edu/institutional_research/09_03OrgChtFac.pdf|title=Faculties and Allied Institutions|publisher=Office of the Provost, Harvard University|accessdate=August 27, 2010|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100611155105/http://www.provost.harvard.edu/institutional_research/09_03OrgChtFac.pdf|archivedate=June 11, 2010}}</ref> 209 ហិចតារបស់ខ្លួន (85 ហិកតា) បរិវេណសាលាចម្បងគឺត្រូវផ្តោតលើទីធ្លាសាកលវិទ្យាល័យ Harvard នៅ Cambridge ប្រមាណ 3 ម៉ាយល៍ (5 គីឡូម៉ែត្រ) ភាគពាយព្យនៃទីក្រុងបូស្តុន! កន្លែងសាលាអាជីវកម្មនិងអត្តពលកម្មដែលរួមទាំងសាកលវិទ្យាល័យ Harvard ពហុកីឡដ្ឋានត្រូវបានគេដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅទូទាំងទន្លេលោក Charles នៅសង្កាត់ Allston សាលាសុខាភិបាលពេទ្យធ្មេញនិងសាធារណៈបូស្តុនហើយគឺនៅក្នុងតំបន់វេជ្ជសាស្ត្រមហាវិទ្យាល័យ Longwood ។ <ref name="Campus">{{cite web|url=http://www.provost.harvard.edu/institutional_research/harvard_fact_book_2012_physical_plant.pdf|title=Faculties and Allied Institutions|year=2012|publisher=Office of the Provost, Harvard University|accessdate=June 15, 2013|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130523000940/http://www.provost.harvard.edu/institutional_research/harvard_fact_book_2012_physical_plant.pdf|archivedate=May 23, 2013}}</ref> សាកលវិទ្យាល័យ Harvard មានអំណោយទានពិសិដ្ឋហិរញ្ញវត្ថុដ៏ធំបំផុតនៃ ស្ថាប័នសិក្សាណាមួយនៅលើពិភពលោកដែលឈរនៅ $ 32,3 ពាន់លានដុល្លារកាលពីខែមិថុនាឆ្នាំ 2013 ។ សាកលវិទ្យាល័យ Harvard គឺមានទំហំធំ, សាកលវិទ្យាល័យស្រាវជ្រាវលំនៅដ្ឋានខ្ពស់។ <ref name=HarvardGlance>{{cite web |title=Harvard at a Glance |url=http://www.harvard.edu/about-harvard/harvard-glance |publisher=Harvard University |accessdate=November 2, 2015 |archivedate=សីហា 23, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150823162529/http://www.harvard.edu/about-harvard/harvard-glance |url-status=dead }}</ref> នេះបានចំណាយនាមករចូលរួមគឺខ្ពស់ប៉ុន្តែសាកលវិទ្យាល័យអំណោយទានពិសិដ្ឋដែលមានទំហំធំអនុញ្ញាតឱ្យវាដើម្បីផ្តល់ជូននូវកញ្ចប់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដ៏សប្បុរស។ <ref name="Carnegie">{{cite web|url=http://carnegieclassifications.iu.edu/lookup/view_institution.php?unit_id=166027 |title=Carnegie Classifications – Harvard University|publisher=The Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching|accessdate=August 28, 2010}}</ref> វាប្រតិបត្តិការសិល្បៈជាច្រើនវប្បធម៌និងសារមន្ទីរវិទ្យាសាស្ត្រជាមួយ សាកលវិទ្យាល័យបណ្ណាល័យសាកលវិទ្យាល័យ Harvard ដែលជាប្រព័ន្ធសិក្សានិងឯកជនដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោកបណ្ណាល័យចំនួន 79 បណ្ណាល័យបុគ្គលដែលមានចំនួនជាង 18 លានបរិមាណ។ <ref name=hlar>{{cite web|url=http://library.harvard.edu/annual-report-fy-2013|title=Harvard Library Annual Report FY 2013|publisher=Harvard University Library|date=2013|accessdate=January 3, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160609122009/http://library.harvard.edu/annual-report-fy-2013|archive-date=June 9, 2016|dead-url=yes|df=mdy-all|archivedate=មិថុនា 9, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160609122009/http://library.harvard.edu/annual-report-fy-2013|url-status=dead}}</ref><ref name="largestlibs">{{cite web|url=http://www.ala.org/ala/professionalresources/libfactsheets/alalibraryfactsheet22.cfm|title=The Nation's Largest Libraries: A Listing By Volumes Held|date=May 2009|accessdate=August 19, 2009|publisher=American Library Association}}</ref>{{refn|name=speaking|{{cite news |publisher=The President and Fellows of Harvard College |date=February 26, 1998 |author=<!--doesn't seem to be an author given--> |title=Speaking Volumes |work=Harvard Gazette |url=http://www.news.harvard.edu/gazette/1998/02.26/SpeakingVolumes.html |archive-url=https://web.archive.org/web/19990909205056/http://www.news.harvard.edu/gazette/1998/02.26/SpeakingVolumes.html |dead-url=yes |archive-date=September 9, 1999 }} }} វាមានអតីតនិស្សិតលេចធ្លោជាច្រើន។ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកក្បាលប្រាំបីនិងបរទេសជាច្រើនរបស់រដ្ឋត្រូវបានបញ្ចប់ការសិក្សា។ វាជារស្មីនៃ 62 មហាសេដ្ឋីដែលកំពុងរស់នៅនិង 359 រ៉ូអ្នកប្រាជ្ញទាំងនោះភាគច្រើននៅក្នុងប្រទេសនេះផងដែរ។ <ref name=RS>{{cite web|url=http://news.harvard.edu/gazette/story/2016/11/harvard-students-rhodes-scholars/|title=Joining the ranks of Rhodes|accessdate=December 3, 2016|publisher= Harvard Gazette}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/2010/08/11/harvard-stanford-columbia-business-billionaires-universities.html?boxes=businesschannelsections|title=Billionaire Universities|author=Janhavi Kumar Sapra|date=August 11, 2010|accessdate=August 31, 2010|work=[[Forbes]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.marshallscholarship.org/about/statistics|title=Statistics|website=www.marshallscholarship.org}}</ref> បច្ចុប្បន្នជ័យលាភីពានរង្វាន់ណូបែលមួយចំនួន 150 នាក់ត្រូវបានទំនាក់ទំនងដែលជានិស្សិតមហាវិទ្យាល័យឬបុគ្គលិក។ ==ឯកសារយោង== {{reflist}} j67xmk264r4ysdefhgp6hx20cekdtmf 0 27175 339839 328286 2026-08-29T02:25:23Z Borannaja 52144 /* មើលផងដែរ */ 339839 wikitext text/x-wiki {{pp-protected}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> ស្រីសុរិយោវង្ស </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''រជ្ជកាល''' | ១៣៥២-១៣៦៩ [[ចក្រភពខ្មែរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''គ្រងរាជ''' |​លើកទី១ - ១៣៥២ <br/> លើកទី២ - ១៣៥៧ |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' | [[ចុងសម័យកាលអង្គរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះនាមពេញ''' |​​​ព្រះរាជឱង្ការ ស្រីសុរិយោវង្ស |- style="vertical-align:center;" |'''មរណៈនាម''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''ក្សត្រមុន''' | [[លំពង្សរាជា]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជបន្ត''' | [[បរមរាមាទី១]] |- style="vertical-align:center;" |'''សន្តិវង្ស''' | រាជវង្ស​អង្គរ |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រសូត្រ''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''បុត្រ''' |[[បរមរាមាទី១]] <br> [[ធម្មរាជាទី១]] |- style="vertical-align:center;" |'''ចូលទីវង្គត''' | ១៣៦៩ |- style="vertical-align:center;" |'''ជំនឿសាសនា''' |[[ពុទ្ធសាសនា]] និង [[ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា]] <br/> លទ្ធិ​ជំនឿ ជំនឿ​លើពពួកទេវតា |} '''ស្រីសុរិយោវង្ស''' ([[អង់គ្លេស]]: Srei Soriyoavong) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៣៦៩) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៣៥២-១៣៦៩) ក្រោយធ្វើពិធីរាជាភិសេកគ្រងរាជសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ជាលើកទី២នៅ រាជធានីអង្គរ គ.សករាជ ១៣៥៧ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា '''"ព្រះរាជឱង្ការ ស្រីសុរិយោវង្ស"''' ព្រះអង្គជាប្អូនជីដូនមួយ និង [[លំពង្សរាជា|ព្រះលំពង្សរាជា]] ដែលត្រូវបានពួកសៀមវាយបែករាជធានីអង្គរ ហើយព្រះអង្គបានចាកចេញទៅសុំជំនួយកងទ័ពពីស្ដេចឡាវ និងបានលើកទ័ពមកបណ្ដេញពួកសៀមចេញពីក្រុងអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ ១៣៥៧ នៃគ.សករាជ ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == ជីវិតចាប់ផ្ដើម == '''Early Life''' ស្រីសុរិយោវង្ស មានបិតាព្រះនាម ស្រីសុគន្ធចក្រ និង មានមាតាព្រះនាម មាលា ទេវី ហើយព្រះអង្គមានបុត្រពីរអង្គ ទី១ [[បរមរាមាទី១]] និង បុត្រទី២ [[ធម្មរាជា|ធម្មរាជាទី១]] សុទ្ធតែបានឡើងគ្រងរាជបន្តពីព្រះអង្គ ហើយទ្រង់ត្រូវជាប្អូនជីដូនមួយ ជាមួយនិង [[លំពង្សរាជា|ព្រះលំពង្សរាជា]] ដែលមានឋានៈជាមហាឧបរាជ (រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ) នៅពេលដែលសៀមលើកទ័ពមកវាយក្រុងអង្គរ ព្រះអង្គនេះហើយ ដែលលើកទ័ពច្បាំងនិងសៀមអស់រយៈពេល ១ឆ្នាំ ៥ខែ និងបានសាងសង់ជញ្ជាំងក្រុងអង្គរកម្ពស់ ៨ម៉ែត្រ ទប់ទល់និងកងទ័ពសៀមចុងក្រោយ អស់រយៈពេល ៥ខែ ទើបព្រះអង្គទៅសុំជំនួយកងទ័ពពីស្ដេចឡាវ ព្រះនាម "ហ្វាង៉ាំ" (Fa Ngum) នៃនគរឡានឆាង បានចំនួន ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) លើកមកបណ្ដេញពួកសៀម ចេញពីក្រុងអង្គរ ក្នុងឆ្នាំ ១៣៥៧ នៃគ.សករាជ និង បន្តធ្វើសង្គ្រាមនិងពួកសៀមយកបានអាណាខែត្រ មួយចំនួនពីសៀមមកវិញផងដែរ ។ ក្រោយពេលទ្រង់វាយបណ្ដេញទ័ពសៀមចេញពីអង្គររួចទ្រង់បានចាត់តំណាងទូត ឱ្យបញ្ជូនសួយសាអាករ និងថ្វាយអំណោយ ជាព្រះពុទ្ធបដិមារធ្វើពីសំរិទ្ធលាយមាស និង ប្រាក់ មួយអង្គទុកជាអំណោយ ដែលត្រូវបានឡាវហៅថា "ព្រះបាង" (Phra Bang) ដើម្បីរក្សាចំណងមិត្តភាពនៃនគរទាំងពីរផងដែរ ហើយបដិមារនេះ ស្ថិតនៅ [[ហ្លួងព្រះបាង]] (Luang Prabang) [[ប្រទេសឡាវ]] មកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == ការរៀបចំប្រទេសជាតិ ឡើងវិញ == '''Country Reorganization''' ក្រោយពេលដណ្ដើមបាន ក្រុងអង្គរមកវិញ ព្រះអង្គបានថ្លែងរាជសារ ទៅកាន់ចៅហ្វាយស្រុកទូទាំងនគរ ជាពិសេសចៅហ្វាយស្រុកនា [[កម្ពុជាក្រោម]] ឱ្យប្រមូលទ័ពឡើងវិញ និង បង្កើតគ្រឿងសឹកចម្បាំងជាច្រើន បូករួមទាំងទូកចម្បាំងផងដែរ ត្រៀមវាយប្រហារសៀម យកទឹកដីត្រឡប់មកវិញ ក្នុងការប្រមូលកងទ័ពនេះ ទ្រង់ប្រមូលកងទ័ពបានប្រមាណជា ១៧០,០០០ (១៧មុឺននាក់) ក្នុងឆ្នាំ ១៣៥៩ នៃគ.សករាជ ទ្រង់ត្រាសបញ្ជារឱ្យ មេទ័ពខ្មែរ ពញ្ញាចក្រី លើកទ័ព ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) វាយយក ស្រុកនាងរង ត្រឡប់មកវិញ និង បង្គាប់ឱ្យជីករណ្ដៅធំៗ រាយអន្ទាក់ដាក់នៅចម្រូងលំពែង នៅតាមផ្លូវជាច្រើន កងទ័ពសៀម ៦០,០០០ (៦មុឺននាក់) ក៏លើកមកច្បាំងយក ស្រុកនាងរងវិញ ក៏ជាប់អន្ទាក់ធ្លាក់ចូលរណ្ដៅចម្រូងលំពែង ស្លាប់អស់ជាច្រើន កងទ័ពសៀម វាយទៅមុខមិនបានក៏ដកថយត្រឡប់ទៅវិញ មេទ័ពខ្មែរដឹងថាសៀមបាក់ទ័ពដកថយ ក៏បកសំបុត្រមក ស្រីសុរិយោវង្ស សុំជំនួយទ័ព វាយសម្រុកចេញយកបានស្រុក បុរីរម្យ ស្រះកែវ គោកខាន់ សុរិន្ទ និង សុីសាកេត ថែមទៀតផង ឆ្នាំដែលទ្រង់គ្រងរាជនេះហើយជាឆ្នាំដែលទ្រង់នឿយហត់បំផុតក៏ធ្លាក់ខ្លួនប្រឈួនឈឺធ្ងន់ រហូតដល់សោយទីវង្គត ក្នុងឆ្នាំ ១៣៦៩ នៃគ.សករាជ និង ត្រូវបាន បុត្រទី១ របស់ទ្រង់ព្រះនាម [[បរមរាមាទី១|ព្រះបរមរាមាទី១]] ឡើងសើយរាជបន្តពីព្រះអង្គផងដែរ ។<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=DAopeuAmOfcC Journal asiatique, Volume 99], Publisher: Société asiatique, Original from Lyon Public Library </ref> == ខ្មែរវាយយកបណ្ដាស្រុកពីសៀមមកវិញ == '''Khmer recaptures districts from Siam''' អំឡុងពេលដែលស្ដេចសៀម អ៊ូតងរាជា បានលើកទ័ពទៅវាយយក ឈៀងរ៉ាយ (Chaing Rai) ពីនគរ "ឡានណា" (Lanna) ស្រីសុរិយោវង្ស លឺដំណឹងដូចនេះ បានចាត់ឱ្យមេទ័ពចៅពញ្ញា ពិស្ណុលោក លើកទ័ព ៩០,០០០ (៩មុឺននាក់) វាយចូលនគរសៀមយកបណ្ដាស្រុកត្រឡប់មកវិញ ពិស្ណុលោក បានចាត់កងទ័ពជាពីរកង កងទី១ ជាកងទ័ពជើងទឹក មានចំនួន ៤០,០០០ (៤មុឺននាក់) ជាមួយនិងទូកចម្បាំង ២២០ គ្រឿង កងទី២ ជាទ័ពជើងគោក មានចំនួន ៥០,០០០ (៥មុឺននាក់) វាយប្រហារយកបាន ស្រុកមួយចំនួនដូចជា៖ ត្រាត, ចន្ទបុរី, រយ៉ង, ស្ទឹងជ្រៅ, បស្ចឹមបុរី, និង ជល់បុរី ។ ក្រោយពេល អ៊ូតងរាជា បានជ័យជំនះទៅលើនគរ ឡានណា ទ្រង់បានដឹងដំណឹងថា ខ្មែរលើកទ័ពវាយយកបណ្ដាស្រុកអស់ជាច្រើន ទ្រង់ខឹងខ្លាំងណាស់ចាត់ឱ្យ មេទ័ពធំ រាមាសូរ និង មេទ័ពជើងទឹកសៀម ជ័យតំរោង លើកទ័ព ២០០,០០០ (២សែននាក់) ជាមួយទូកចម្បាំង ២៥០ វាយបកត្រឡប់មកវិញ កងទ័ពជើងទឹកសៀម មានកាំភ្លើងធំ និង មានចំនួនច្រើនជាង បានវាយប្រហារយកបាន ស្រុកមួយចំនួន ត្រឡប់ទៅវិញដូជា៖ ជល់បុរី, រយ៉ង, ចន្ទបុរី បស្ចឹមបុរី និង បុរីរម្យ ហើយបានធ្វើឃាត មេទ័ពខ្មែរ ពញ្ញាពិស្ណុលោក នាពេលនោះ បន្ទាប់ពីសៀមប្រើប្រាស់គ្រាប់ព្រួញបាញ់ប្រហារមកទូកចម្បាំងខ្មែរ ប្រមាណជា ៥០មុឺនដើម ហើយសង្គ្រាមដណ្ដើមស្រុកភាគខាងលិចប្រទាញប្រទង់គ្នាទៅមក រវាងកងទ័ព ខ្មែរ-សៀម បានចាប់ផ្ដើមពីឆ្នាំ ១៣៥៩ ដល់ ឆ្នាំ ១៣៦៧ នៃគ.សករាជ ។<ref> Michael Theodore Vickery (1977) [https://books.google.com/books/about/Cambodia_After_Angkor.html?id=5oVuAAAAMAAJ Cambodia After Angkor: The Chronicular Evidence for the Fourteenth to Sixteenth Centuries, Volume 2], Publisher: Yale University., Original from the University of Michigan p.1506 </ref> == ក្រុមគ្រួសាររាជវង្ស == '''Royal family''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''[[ស្រីសុរិយោវង្ស]]''' ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''បុត្រ''' |- | align="center" | ព្រះលំពង្សរាជា ជាបងជីដូនមួយ ជាមួយព្រះស្រីសុរិយោវង្ស, ហើយព្រះស្រីសុរិយោវង្សមានបុត្រចំនួន ២អង្គ ។ | align="center" | '''[[បរមរាមាទី១]]''' <br> '''[[ធម្មរាជាទី១]]''' |} {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Srei Soriyoavong''' ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Son''' |- | align="center" | Lompong Reachea is a cousin of Soriyoavong, and Soriyoavong has two son. | align="center" | '''Borom Reamea I''' <br> '''Dhamma Reachea I''' |} == ចំណារពន្យល់ == នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។ == មើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[Srei Soriyoavong]] == តំណភ្ជាប់ រជ្ជកាលគ្រងរាជ == {{S-start}} {{S-hou|''(គ.ស ០០០០-១៣៦៩)''}} {{Succession box|before= [[លំពង្សរាជា]]|title=[[អាណាចក្រខ្មែរ]]|years='''១៣៥២-១៣៦៩'''|after=[[បរមរាមាទី១]]}} {{S-end}} == ឯកសារយោង == amu5xx5g8v7qc9uc7q8ztn40kjq74el 0 28113 339825 170245 2026-08-28T14:49:06Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឝ្រុតទេវី]] 339825 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឝ្រុតទេវី]] j7dwvsrrsn3f0n4696izepnn6uc3h5k 0 28297 339869 328289 2026-08-29T05:39:09Z Borannaja 52144 /* មើលផងដែរ */ 339869 wikitext text/x-wiki {{pp-protected}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> ធម្មរាជាទី១ </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''រជ្ជកាល''' | ១៣៧៣-១៣៨៥ [[ចក្រភពខ្មែរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''គ្រងរាជ''' |​១៣៧៣ |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' | ចុងសម័យកាលអង្គរ |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះនាមពេញ''' |​​​ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះធម្មាសោករាជ |- style="vertical-align:center;" |'''មរណៈនាម''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''ក្សត្រមុន''' | [[បរមរាមាទី១]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជបន្ត''' | [[បរមរាជាទី១]] |- style="vertical-align:center;" |'''សន្តិវង្ស''' | រាជវង្ស​អង្គរ |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រសូត្រ''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''បុត្រ''' |ពញ្ញាកែវ, ពញ្ញាទ័យ, [[ពញ្ញាយ៉ាត]] |- style="vertical-align:center;" |'''ចូលទីវង្គត''' | ១៣៨៥ |- style="vertical-align:center;" |'''ជំនឿសាសនា''' |[[ពុទ្ធសាសនា]] និង [[ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា]] <br/> ជំនឿ​លើពពួកទេវតា |} '''ធម្មរាជាទី១''' ([[អង់គ្លេស]]: Dhamma Reachea I) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៣៨៥) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៣៧៣-១៣៨៥) ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្រទី២ របស់ [[ស្រីសុរិយោវង្ស|ព្រះស្រីសុរិយោវង្ស]] ទ្រង់ឡើងសោយរាជសម្បត្តិក្នុងឆ្នាំឆ្លូវ បញ្ចស័ក ព.សករាជ ១៩១៦ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៣៧៣ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១២៩៥ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា '''"ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះធម្មាសោករាជ"''' ទ្រង់បានឡើងសោយរាជបន្តពីព្រះជេស្ឋា (បង) របស់ខ្លួនគឺ [[បរមរាមាទី១|ព្រះបរមរាមាទី១]] រហូតដល់សៀមលើកទ័ពវាយប្រហាររាជធានីអង្គរជាលើកទី២ ក្នុងឆ្នាំ ១៣៨៥ នៃគ.សករាជ ។<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == សៀមវាយប្រហារក្រុងអង្គរ ក្នុងរយៈពេល៧ខែ == '''Siam attacks Angkor city for seven months''' ក្នុងឆ្នាំដែល ធម្មរាជាទី១ ឡើងគ្រងរាជ សៀមបានវាយ យកបណ្ដារស្រុកភាគខាងលិច បានជាបន្តបន្ទាប់ រហូតដល់ក្នុងឆ្នាំ ១៣៨៥ ស្ដេចសៀមនាម ចៅបរមរាជា បានចាត់ឱ្យ "ពញ្ញាព្រែក" ដែលជាបុត្ររបស់ខ្លួន លើកទ័ព ១០០,០០០ (១សែននាក់) និង ប្រើប្រាសដំរីចម្បាំង ៣៦០ ក្បាល ហើយបានបំពាក់កាំភ្លើងធំ នៅពីលើខ្នងដំរីផងដែរ បូករួមជាមួយនិង រទេះសឹកចម្បាំង ៥ពាន់គ្រឿង វាយប្រហារចូលក្រុងអង្គរ គ្រានោះ ដោយសារតែជញ្ជាំងក្រុងអង្គរពីមុនខូតខាតស្ទើរទាំងស្រុង ធម្មរាជាទី១ ក៏ចាត់ឱ្យលោក មហាឧបរាជ ចៅហ៊្វាលោហៈ សង់ជញ្ជាំងក្រុងអង្គរឡើងវិញ ធ្វើពីឬស្សីកម្ពស់ ២២ហត្ថ ដោយស្មើនិងកម្ពស់ ១១ម៉ែត្រ និង ប្រមូលកងទ័ព ចំនួន ៨០,០០០ (៨មុឺននាក់) ជាមួយ និង ដំរីចម្បាំង ២៤០ ក្បាល នៅចាំការពារក្រុងអង្គរ ។ មេទ័ពសៀម ពញ្ញាព្រែក បានលើកទ័ព ព័ទ្ធជុំវិញក្រុងអង្គរទាំង ៤ទិស និង បានបញ្ជារឱ្យកងទ័ពដាក់ជណ្ដើរឬស្សី ឡើងវាយប្រហារចូលក្រុងអង្គរ និង បានប្រើឈើធំស្រួចរុញបំបុកទ្វារក្រុងអង្គរទាំង ៤ច្រក ដោយសារតែទ្វារក្រុងអង្គរធ្វើពីបន្ទះដែក លាយសំរិទ្ធ ទើបកងទ័ពសៀមពិបាកវាយសម្រុកចូល ។ ក្នុងពេលដែលទ័ពសៀម វាយសម្រុកចូល ធម្មរាជាទី១ បានចាត់ឱ្យ ពញ្ញាកែវ ការពារច្រកទ្វារខាងលិច ពញ្ញាទ័យ ការពារច្រកទ្វារខាងជើង [[ពញ្ញាយ៉ាត]] ការពារច្រកទ្វារខាងត្បូង និង ចៅហ៊្វាលោហៈ ការពារច្រកទ្វារខាងកើត ទ័ពសៀមវាយសម្រុកចូល ដោយការឡើងជណ្ដើរឬស្សី ក៏ត្រូវទ័ពខ្មែរបាញ់ព្រួញធ្លាក់ស្លាប់អស់ច្រើន សម្លេងកាំភ្លើងធំបាញ់ប្រហារគ្នាទៅមក លាន់លឺពេញសមរភូមិអង្គរ ដោយកាំភ្លើងធំខ្មែរនៅទីខ្ពស់ ហើយមានព្រៀបជាងបានបាញ់បំបែកទ័ពសៀមខ្ចាត់ខ្ចាយជាបន្តបន្ទាប់ សៀមបានវាយឡោមព័ទ្ធក្រុងអង្គរអស់រយៈពេល៧ខែ តែនៅតែមិនអាចបំបែកក្រុងអង្គរបាន ទើបពញ្ញាព្រែក ផ្ញើសំបុត្រទៅបិតាខ្លួន ចៅបរមរាជា ឱ្យរកយុទ្ធសាស្ត្រវាយបំបែកក្រុងអង្គរជាបន្តទៀត ។ <ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == ជ័យជំនះរបស់សៀម មកលើក្រុងអង្គរ == '''Siamese victory over Angkor city''' ខណៈពេលដែលកងទ័ពសៀមមិនអាចវាយចូលក្រុងអង្គរបាន ស្ដេចសៀម បានប្រើកលល្បិចមួយ ដោយឱ្យ ពញ្ញាព្រែក បញ្ជូនចារកម្ម ៦នាក់ ចូលបន្លំជាកងទ័ពខ្មែរ និង បានឡើងទៅបង្ខូច កាំភ្លើងធំអស់ជាច្រើន ដែលដាក់បម្រុងនៅលើកំពែងក្រុង ក្រោយពេលដែលបង្ខូចកាំភ្លើងធំរួចរាល់ ចារកម្មទាំង ៦នាក់នោះ បានផ្ញើរសំបុត្រតាមព្រាបនាំសារ ឱ្យពញ្ញាព្រែក លើកទ័ពវាយចូលក្រុងអង្គរ រួចបក្សពួកខ្លួននិងលួចបើកទ្វារក្រុងអង្គរផ្នែកខាងលិចនៅយប់នេះ ក្នុងពេលច្បាំងគ្នា កាំភ្លើងធំមួយចំនួនបាញ់មិនចេញនោះទេ ក្រោយមក ចារកម្មទាំង៦ បានបើកទ្វារក្រុងអង្គរខាងលិច ពញ្ញាព្រែក ក៏លើកទ័ពចូលតាមច្រកទ្វារខាងលិច ច្បាំងធ្វើឃាតពញ្ញាកែវ នៅពេលនោះ ចៅហ៊្វាលោហៈ លឺដំណឹងថាទ័ពសៀមវាយបែកទ្វារខាងលិច ក៏ចេញពីទ្វារខាងកើត វាយសម្រុកចេញ ទៅការពារ ពញ្ញាយ៉ាត នាំរត់ចេញពីក្រុងអង្គរតាមច្រកទ្វារខាងត្បូង ក៏ប្រទះនិងទ័ពដំរីសៀម ក៏ដឹកនាំទ័ពដំរីខ្មែរ ទៅប្រជល់និងទ័ពដំរីសៀម វាយសម្រុកឱ្យពញ្ញាយ៉ាត រត់គេចខ្លួនបាននៅពេលនោះ រីឯចៅហ៊្វាលោហៈ ក៏ស្លាប់ក្នុងសមរភូមិអង្គរនាពេលនោះ បូករួមទាំង ធម្មរាជាទី១ និង បុត្រទាំង២អង្គទៀតផងដែរ នៅទីបំផុតសៀមវាយបែកក្រុងអង្គរក្នុងឆ្នាំ ១៣៨៥ នៃគ.សករាជ ពញ្ញាព្រែក ដែលជាបុត្រស្ដេចសៀម បានដាក់ឱ្យត្រួតត្រាក្រុងអង្គរ ហើយពញ្ញាព្រែក បានប្រកាសសោយរាជ្យ និងបានប្ដូរឈោះថ្មីហៅថា "ឥន្ទរាជា" (Indra Rachha) និងបានសោយរាជនៅក្រុងអង្គរអស់រយៈពេល ៣ឆ្នាំ ទើបពញ្ញាយ៉ាត លើកទ័ពមកបណ្ដេញសៀមចេញពីក្រុងអង្គរក្នុងឆ្នាំ ១៣៨៨ នៃគ.សករាជ ហើយជាពេលដែលទ្រង់យាងចាកចោលក្រុងអង្គរ មកតាំងបន្ទាយ នៅតំបន់ "ទួលបាសាន" ស្រុកស្រីសន្ធរ (បច្ចុប្បន្ន: ខេត្តកំពង់ចាម) ចាប់ពីពេលនោះមក ហើយទ្រង់មានព្រះនាម ក្នុងរាជថា បរមរាជាទី១ ។<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/title/()/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == ក្រុមគ្រួសាររាជវង្ស == '''Royal family''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''[[ធម្មរាជាទី១]]''' ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''បុត្រ''' |- | align="center" | ព្រះធម្មរាជាទី១ ជាបុត្រទី២ របស់ព្រះស្រីសុរិយោវង្ស, ហើយព្រះធម្មរាជាទី១ មានបុត្រចំនួន ៣អង្គ ។ | align="center" | '''ពញ្ញាកែវ''' <br> '''ពញ្ញាទ័យ''' <br> '''[[ពញ្ញាយ៉ាត]]''' |} {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Dhamma Reachea I''' ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Son''' |- | align="center" | Dhamma Reachea I was the second son of Soriyoavong, and Dhamma Reachea I had three son. | align="center" | '''Ponhea Keo''' <br> '''Ponhea Tey''' <br> '''Ponhea Yat''' |} == ចំណារពន្យល់ == នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។ == មើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[Dhamma Reachea I]] == តំណភ្ជាប់ រជ្ជកាលគ្រងរាជ == {{S-start}} {{S-hou|''(គ.ស ០០០០-១៣៨៥)''}} {{Succession box|before= [[បរមរាមាទី១]]|title=អាណាចក្រខ្មែរ|years='''១៣៧៣-១៣៨៥'''|after=[[បរមរាជាទី១]]}} {{S-end}} == ឯកសារយោង == 854kdgg15mc7nng6lzxvz73he7tusw3 0 28685 339866 336213 2026-08-29T04:34:42Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339866 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Sombai) គឺជាភេសជ្ជៈនៅក្នុងស្រុកមួយប្រភេទដែលត្រូវបានផលិតឡើងនៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]។<ref>Nicky Sullivan {{cite web|url=http://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/fruit-flavoured-infused-rice-wines-make-splash |title=Fruit-flavoured infused rice wines make a splash}} ''[[The Phnom Penh Post]]'', 7 September 2012,</ref>ភេសជ្ជៈប្រភេទនេះបានផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់របស់ស្រាសនិងស្រាត្រាំដែលជាប្រភេទស្រាបែបប្រពៃណីរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ|ប្រជាជនកម្ពុជា]]ឲ្យក្លាយជម្រើសថ្មីសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរបរទេសដែលបានមកទស្សនា[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=ER8BvY9WoNA |accessdate=2015-08-03|title=Associated Press: Rice wine spirit is rebranded as a tourist tipple}}</ref><ref>Lara Dunston {{cite web |url=http://www.gourmettraveller.com.au/travel/travel-news-features/2014/7/cambodian-rice-wine-revival |title=Cambodian rice wine revival |access-date=2016-01-06 |archivedate=2015-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151123135533/http://www.gourmettraveller.com.au/travel/travel-news-features/2014/7/cambodian-rice-wine-revival |url-status=dead }} ''Australian Gourmet Traveller'', 11 July 2014</ref>អ្វីដែលជាលក្ខណៈពិសេសនៃដបស្រាសុំបៃគឺថាដបនីមួយៗត្រូវបានគូរដោយដៃដែលទទួលបានការទាក់ទាញជាខ្លាំងពីសំណាក់ភ្ញៀវទេសចរ។<ref>Lara Dunston {{cite web |title=Taste Siem Reap’s Own Brand of Infused Rice Spirit |url=http://www.afar.com/places/sombai-krong-siem-reap |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170728201237/https://www.afar.com/places/sombai-krong-siem-reap |archivedate=2017-07-28 |access-date=2016-01-06}} ''[[Afar (magazine)]]''</ref><ref>Nick Ray {{cite web |title=Sombai |url=http://www.lonelyplanet.com/cambodia/siem-reap/entertainment-nightlife/other/sombai}} ''[[Lonely Planet]] Online''</ref><ref>Peter Olszewski {{cite web|url=http://www.managementinsider.asia/cambodian-fusion/|title=Cambodian Fusion|access-date=2016-09-05|archivedate=2016-01-09|archiveurl=https://archive.ph/20160109062026/http://www.managementinsider.asia/cambodian-fusion/|url-status=dead}} ''Management Insider''</ref> {{Infobox company | name = ភេសជ្ជៈសុំបៃ | logo = | logo_caption = | image = Khmer wooden house.jpg | image_caption = សិក្ខាសាលាផលិតកម្មភេសជ្ជៈសុំបៃ | trading_name = | native_name = | native_name_lang = | romanized_name = | former_name = | former type = | type = | traded_as = | industry = [[ភេសជ្ជៈមានជាតិអាល់កុល]] | sgenre = | fate = | predecessor = | successor = Akim Ly | foundation = {{Start date|២០១២}} | founder = Joëlle Jean-Louis និង Lionel Maitrepierre | defunct = | location_city = [[ខេត្តសៀមរាប]] | location_country = {{flag|កម្ពុជា}} | locations = | area_served = | key_people = | products = [[ស្រាក្រឡុក]] | brands = | production = | services = | revenue = | operating_income = | net_income = | aum = | assets = | equity = | owner = | num_employees = | parent = | divisions = | subsid = | homepage = {{URL|sombai.com}} | footnotes = | bodystyle = }} សិប្បកម្មត្រូវបានរៀបចំឡើងជាលក្ខណៈផ្ទះឈើបែប[[ជនជាតិខ្មែរ|ខ្មែរ]]មិនតែប៉ុណ្ណោះវាជាទីពេញនិយមបំផុតសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិនៅក្នុងការមកទទួលយកនូវបទពិសោនធ៍ថ្មីជាពិសេសគឺទទួលបានការពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ភ្ញៀវទេសចរមកពីខាងបស្ចឹមប្រទេសនិង[[ទ្វីបអាស៊ី|អាសុី]]។<ref>Miranda Glasser {{cite web|url=http://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/sombai-rice-wine-purveyors-open-new-showroom |title=Taste Sombai rice wine purveyors open new showroom}} ''[[The Phnom Penh Post]]'', 1 August 2014</ref><ref>Robyn Eckhardt {{cite web |title=36 Hours in Siem Reap |url=http://www.nytimes.com/2015/07/26/travel/what-to-do-in-36-hours-in-siem-reap-cambodia.html?_r=0}} ''[[The New York Times]]'', 22 July 2015</ref><ref>Dana Ter{{cite web |title=Searching for serenity in Siem Reap |url=http://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2015/08/19/2003625684/3}}, ''[[Taipei Times]]'', 19 August 2015</ref> [[File:Hand-painted bottles of Sombai Liqueur.jpg|thumb|ដបភេសជ្ជៈសំុបៃ]] ==ផលិតផល== [[File:Bottles_of_Sombai_Liqueur.jpg|thumb]] ភេសជ្ជៈសុំបៃត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ២០១២ ដោយពីដំបូងផលិតចេញពី[[:en:Rice wine|ស្រាអង្ករ]]ដោយស្ត្រី[[ជនជាតិម៉ូរីស]]ឈ្មោះ '''Joëlle Jean-Louis''' និងស្វាមីរបស់អ្នកស្រីឈ្មោះ '''Lionel Maitrepierre'''<ref>{{Cite news |url=https://lepetitjournal.com/cambodge/actualites/decouverte-sombai-une-nouvelle-boisson-locale-siem-reap-71741 |title=DECOUVERTE - ''Sombaï'', une nouvelle boisson locale à Siem Reap |last=Cassiau |first=Julie |date=2012-08-24 |work=Le Petit Journal |access-date=28 July 2017 |language=fr-FR}}</ref>ដោយយកគំរូពីស្រាត្រាំ<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=ER8BvY9WoNA |title=Associated Press: Rice wine spirit is rebranded as a tourist tipple |website=[[YouTube]] |date=16 November 2014 |access-date=2015-08-03}}</ref><ref>{{cite magazine |last=Dunston |first=Lara |title=Cambodian rice wine revival |date=10 July 2014 |url=https://www.gourmettraveller.com.au/travel/travel-news/cambodian-rice-wine-revival-4939 |magazine=Gourmet Traveller |access-date=28 July 2017}}</ref><ref>{{Cite news |last=Starkey |first=Tom |date=24 June 2020 |url=http://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/fruit-flavoured-infused-rice-wines-make-splash |title=Distilling a new direction for Cambodian rice wine |newspaper=[[Khmer Times]] |access-date=24 June 2020}}</ref>ដែលជាស្រាប្រពៃណីរបស់[[ជនជាតិខ្មែរ]]។ដបភេសជ្ជៈសុំបៃត្រូវបានគូរនិងរចនាឡើងដោយដៃ។<ref>{{Cite web |title=A Taste of Siem Reap — Sipping Sombai Infused Rice Spirit |url=http://grantourismotravels.com/2014/10/31/a-taste-of-siem-reap-sipping-sombai-infused-rice-spirit/ |access-date=2025-08-16 |website=grantourismotravels.com |language=en-US}}</ref>ភេសជ្ជៈនេះមាន ១០ រសជាតិខុសៗគ្នាដែលផ្សំឡើងពីផ្លែឈើឬគ្រឿងទេស ០២ ប្រភេទបញ្ចូលគ្នា។ ជាធម្មតាភេសជ្ជៈសុំបៃគេអាចទទួលទានបានផ្ទាល់ភ្លាមៗតែម្ដង ដោយមិនចាំបាច់លាយគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗឬទទួលទានជាមួយនឹងទឹកកកដើម្បីជួយកាត់បន្ថយភាពខ្លាំងនៃជាតិអាកុល។'''Sombai infused rice wines''' ក៏ជាគ្រឿងផ្សំនៅក្នុងស្រាក្រឡុករបស់[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]មួយចំនួនផងដែរ<ref>{{Cite web |url=https://www.travelfish.org/sight_profile/cambodia/western_cambodia/siem_reap/siem_reap/2140 |date=19 February 2017 |title=Khmer cocktail class at Asana |website=Travelfish |access-date=28 July 2017}}</ref><ref>{{Cite web |last=Baussay |first=Céline |date=22 November 2018 |url=https://www.lepoint.fr/art-de-vivre/le-top-5-des-endroits-a-ne-pas-manquer-autour-d-angkor-22-11-2018-2273543_4.php |title=Le top 5 des endroits à ne pas manquer autour d'Angkor |magazine=[[Le Point]] |language=fr |access-date=28 July 2017}}</ref>ដូចជា '''Asana Sling, Lemon Lemongrass Tini, Sombai Blue, Sombai Fizz, Siem Reap Monsoon''' និង '''Sombai Sour'''។<ref>{{Cite web |url=https://www.sombai.com/en/khmer-cocktail-ideas-siem-reap |title=Khmer Cocktail Ideas |publisher=Sombai |access-date=28 July 2017}}</ref>ភោជនីយដ្ឋាននិងសណ្ឋាគារឈានមុខគេជាច្រើននៅក្នុង[[ខេត្តសៀមរាប]]ក៏មានលក់ភេសជ្ជៈសុំបៃនិងស្រាក្រឡុកដែលផ្សំចេញភេសជ្ជៈសុំបៃផងដែរ។ចុងភៅក៏ប្រើប្រាស់វានៅក្នុងការចម្អិនអាហាររបស់ពួកគេផងដែរ<ref>{{Cite news |last=Mathew |first=Elisabeth |date=11 February 2017 |title=Move over Angkor Wat |url=http://www.thehindu.com/life-and-style/travel/Move-over-Angkor-Wat/article17282746.ece |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=28 July 2017}}</ref>ដូចជា '''Chef Pola Siv''' នៅ '''Mie Café'''<ref>{{Cite news|url=http://www.saveur.com/restaurants-hotels-travel-guide-siem-reap-cambodia-southeast-asia|title=The New Tastes of Old Siem Reap|last=Osborne|first=Lawrence|date=14 December 2015|work=[[Saveur]]|access-date=28 July 2017|language=en}}</ref>និង '''The Park Hyatt'''<ref>{{Cite news |url=https://www.asialifemagazine.com/cambodia/cambodian-rice-wine |title=Cambodian rice wine |date=31 January 2014 |work=AsiaLIFE Cambodia |access-date=28 July 2017 |archive-date=28 កក្កដា 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728164547/https://www.asialifemagazine.com/cambodia/cambodian-rice-wine/ |url-status=dead }}</ref>និង '''Chef''' '''Pol Kimsan''' នៅស្ថានទូតជាដើម។ក្រៅពីនេះនៅ '''Raffles Angkor''' ក៏អាចទិញភេសជ្ជៈសុំបៃសម្រាប់ធ្វើជាកាដូបានផងដែរ។ ==ទីកន្លែងផលិត== នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ សិក្ខាសាលាសុំបៃនិងកន្លែងសាកល្បងឲ្យភ្ញៀវភ្លក្សរសជាតិភេសជ្ជៈនេះ<ref>{{cite news |last= Glasser |first=Miranda |date=1 August 2014 |title=Taste Sombai rice wine purveyors open new showroom |url=http://www.phnompenhpost.com/siem-reap-insider/sombai-rice-wine-purveyors-open-new-showroom |newspaper=[[The Phnom Penh Post]] |access-date=28 July 2017}}</ref>ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅគេហដ្ឋានរបស់វិចិត្រករលោក[[លាង សេកុន]]ហើយទីកន្លែងនេះក៏បានក្លាយជាតំបន់ទាក់ទាញទេសចរណ៍មួយនៅក្នុងទីក្រុង។<ref>{{cite news |last=Eckhardt |first=Robyn |date=22 July 2015 |title=36 Hours in Siem Reap |url=https://www.nytimes.com/2015/07/26/travel/what-to-do-in-36-hours-in-siem-reap-cambodia.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=28 July 2017}}</ref><ref>{{cite news |last=Ter |first=Dana |date=19 August 2015 |title=Searching for serenity in Siem Reap |url=http://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2015/08/19/2003625684/3 |newspaper=[[Taipei Times]] |access-date=28 July 2017}}</ref>បន្ទាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ សុំបៃបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំងថ្មីទៅកណ្តាលទីក្រុងហើយបានបង្កើតសិក្ខាសាលារបស់ខ្លួននៅក្នុងផ្ទះឈើប្រពៃណីមួយនៅឯតំបន់[[វត្តដំណាក់​|វត្ដដំណាក់]]។ ==ឯកសារយោង== * Sombai Infused Cambodian Liqueur website http://www.sombai.com * Sombai Workshop (production site) facebook page https://www.facebook.com/Sombai/ * Sombai Liqueur (brand) facebook page https://www.facebook.com/sombai.infused.cambodian.liqueur/ qme1un0s8y2z34aa1yspdveqda291cn 0 35394 339830 338010 2026-08-28T23:01:30Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339830 wikitext text/x-wiki ក្រុមជំនុំ (អង់គ្លេស: Church) ជាមនុស្សទាំងឡាយណាដែលត្រូេវបានត្រាស់ហៅដោយព្រះគ្រីស្ទ និងត្រូេវបានត្រាស់ហៅឲ្យមកឯព្រះគ្រីស្ទ ដើម្បីឲ្យបានរួមប្រកបជាមួយនឹងសេចក្ដីសង្គ្រោះរបស់ព្រះអង្គ។ នៅក្នុងគំនិតរបស់ពួកយូដា ក្រុមជំនុំគឺជាសហធម្មាចារី ឬក្រុមមនុស្សដែលប្រមូលផ្ដុំគ្នាដើម្បីថ្វាយបង្គំ។ [[ឯកសារ:Hortus_Deliciarum,_Das_Gebäude_der_Kirche_mit_den_Gläubigen.JPG|រូបភាពតូច|ការបង្ហាញនៅមជ្ឈឹមសម័យ ស្ដីអំពីក្រុមជំនុំ ពី the [[Hortus deliciarum]] of [[Herrad of Landsberg]] (សតវត្សទី១២)]] ក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានគឺជាពាក្យមួយដែលត្រូវបានប្រើជាទូទៅដោយនិកាយប្រូតេស្តង់ និងក្រុមផ្សេងទៀត សំដៅទៅលើក្រុមមនុស្សទាំងមូលដែលកាន់សាសនាគ្រីស្ទ។ នៅក្នុងការយល់ឃើញនេះ «ក្រមជំនុំគ្រីស្ទាន» មិនសំដៅទៅលើនិកាយគ្រីស្ទានជាក់លាក់ណាមួយឡើយ គឺសំដៅទៅលើរូកាយរបស់ពួកអ្នកជឿទាំងអស់។<ref>The four traditional notes of the Christian Church [http://www.google.com/search?num=100&hl=en&lr=&client=firefox-a&hs=D4c&rls=com.google%3Aen-US%3Aofficial&tbs=bks%3A1&q=traditional+notes+of+the+church%3A+unity%2C+holiness%2C+catholicity%2C+and+apostolicity.+&btnG=Search&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai= Google Link]</ref> មានការបកប្រែជាច្រើនជាភាសាអង់គ្លេស នៅក្នុងព្រះគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី ជាទូទៅប្រើពាក្យ "church" ជាការបកប្រែពាក្យ "ἐκκλησία" (ដែលត្រូវបានសរសេរជាអក្សរផ្សេងទៀតគឺ "''ecclesia''") ត្រូវបានគេឃើញនៅក្នុងអត្ថបទដើមជាភាសាក្រិក ដែលជាទូទៅពាក្យនេះមានន័យថា "អង្គប្រជុំ"។<ref>[http://artfl.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.14:1:160.lsj Liddell and Scott:ἐκκλησία]</ref> ពាក្យនេះឃើញប្រើនៅក្នុង២ខក្នុងកណ្ឌគម្ពីរម៉ាថាយ ២៤ខក្នុងកណ្ឌគម្ពីរកិច្ចការ ៥៨ខក្នុងសំបុត្ររបស់ប៉ូល ២ខក្នុងកណ្ឌគម្ពីរហេព្រើរ ១ខក្នុងសំបុត្រយ៉ាកុប ៣ខក្នុង៣យ៉ូហាន និង១៩ខក្នុងកណ្ឌគម្ពីរវិវរណៈ។<ref>{{cite web|url=http://www.acu.edu/sponsored/restoration_quarterly/archives/1950s/vol_2_no_4_contents/ward.html|title=Ekklesia: A Word Study|publisher=Acu.edu|date=|accessdate=3 September 2013|archivedate=3 កញ្ញា 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060903214339/http://www.acu.edu/sponsored/restoration_quarterly/archives/1950s/vol_2_no_4_contents/ward.html|url-status=dead}}</ref> នៅក្នុងព្រះគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី ពាក្យ ἐκκλησία ត្រូវបានប្រើសម្រាប់សហគមក្នុងតំបន់ ព្រមទាំងសំដៅទៅលើពួកអ្នកជឿទាំងអស់។<ref>McKim, Donald K., ''Westminster Dictionary of Theological Terms'', Westminster John Knox Press, 1996</ref> == ដើមកំណើតក្រុមជំនុំ == ពាក្យក្រិក ''[http://www.blueletterbible.org/lang/lexicon/lexicon.cfm?strongs=G1577 ekklēsia]'', ន័យត្រង់គឺ "ហៅឲ្យមកជួយ" ឬ "ហៅឲ្យមកធ្វើអ្វីមួយ" ហើយជាធម្មតាពាក្យនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើក្រុមមនុស្សដែលត្រូវបានហៅមកឲ្យរួបរួមគ្នា ដើម្បីបំពេញមុខងារមួយចំនួន ជាពិសេសបណ្ដាលជននៅទីក្រុង ដូចមាននិយាយក្នុងកិច្ចការ ១៩:៣២-៤១ ជាពាក្យក្នុងព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី សំដៅទៅលើក្រុមជំនុំគ្រីស្ទាន (ទាំងក្រុមក្នុងតំបន់ ឬរូបកាយរបស់ពួកអ្នកដែលមានជំនឿ)។ នៅក្នុងភាសាអង់គ្លេស ពាក្យ "church" មកពីភាសាអង់គ្លេសសម័យដើម ''cirice'', ដែលមានប្រភពមកពីភាសាអាឡឺម៉ង់ខាងលិច ''*kirika'', ហើយមកពីពាក្យក្រិក {{lang|grc|κυριακή}} ''kuriakē'', មានន័យថា "របស់ព្រះអម្ចាស់"។ ពាក្យ ''Kuriakē'' (ពាក្យកាត់របស់ {{lang|grc|κυριακὴ οἰκία}} ''kuriakē oikia)'' ដែលសំដៅលើ "ក្រុមជំនុំ" មានន័ថា "ដំណាក់របស់ព្រះអម្ចាស់" ឬ {{lang|grc|ἐκκλησία κυριακή}} ''ekklēsia kuriakē'' មានន័យថា "ក្រុមជំនុំរបស់ព្រះអម្ចាស់"។<ref name="etymonline">{{cite encyclopedia|last=Harper|first=Douglas|encyclopedia=Online Etymology Dictionary|title=church|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=church|accessdate=2008-01-18|year=2001|quote=O.E. ''cirice'' "church," from W.Gmc. *''kirika'', from Gk. ''kyriake'' (''oikia'') "Lord's (house)," from ''kyrios'' "ruler, lord."}}</ref> ក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានជាច្រើនជួនកាលត្រូវបានហៅថា {{lang|grc|κυριακόν}} ''kuriakon'' (មាន័យថា "របស់ព្រះអម្ចាស់") នៅក្នុងភាសាក្រិក តាំងពីសតវត្សទី៤។<ref>{{cite encyclopedia|last=Harper|first=Douglas|encyclopedia=Online Etymology Dictionary|title=church|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=church|accessdate=2008-01-18|year=2001|quote=Gk. ''kyriakon'' (adj.) "of the Lord" was used of houses of [[Christian worship]] since c. 300, especially in the East, though it was less common in this sense than ''ekklesia'' or ''basilike''.}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រក្រុមជំនុំ == ក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានមានដើមកំណើតក្នុងពួកយូដាកាត់រ៉ូម ក្នុងសតវត្សទី១ ដែលត្រូវបានគេឃើក្នុងបទបង្រៀនរបស់ព្រះយេស៊ូវអ្នកណាសារ៉ែត ដែលព្រះអង្គបានប្រមូលក្រុមសាវ័កមុនដំបូង។ ក្រោយមកពួកសាវ័កទាំងនោះត្រូេវបានគេស្គាល់ថាជា "គ្រីស្ទាន"; យោងតាមបទគម្ពី ព្រះយេស៊ូវបានបង្គាប់ពួកគេឲ្យផ្សាយដំណឹងល្អទៅទូទាំងពិភពលោក។ ចំពោះគ្រីស្ទានភាគច្រើន ថ្ងៃសម្រាកនៃបុណ្យថ្ងៃទី៥០ (ជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលកើតឡើងក្រោយពិព្រះយេស៊ូវយាងឡើងទៅស្ថានសួគ៌) តំណាងឲ្យកំណើតនៃក្រុមជំនុំ <ref>{{cite web|author=The Editors of Encyclopædia Britannica|title=Pentecost {{!}} Christianity|url=https://www.britannica.com/topic/Pentecost-Christianity|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=4 November 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Religions - Christianity: Pentecost|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/holydays/pentecost.shtml|website=bbc.co.uk|publisher=British Broadcasting Corporation (BBC)|accessdate=4 November 2016}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.co.uk/books?id=7z7zojoOo94C&pg=PA90|title=Salvation is from the Jews (John 4:22): Saving Grace in Judaism and Messianic Hope in Christianity|last1=Milavec|first1=Aaron|date=2007|publisher=Liturgical Press|accessdate=4 November 2016|isbn=9780814659892|page=90|language=en}}</ref> និងការយាងចុះមកនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធលើពួកសាវ័កដែលព្រះយេស៊ូវបានត្រាស់ហៅ។<ref>[http://www.newadvent.org/cathen/15614b.htm "Pentecost (Whitsunday)"]. ''[[Catholic Encyclopedia]]''. Accessed on 4 November 2016.</ref> ភាពដឹកនាំនៃក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានបានចាប់ផ្ដើមដោយពួកសាវ័ក។<ref name="Church as an Istitution">"Church as an Institution", ''Dictionary of the History of Ideas'', University of Virginia Library [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-50] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061024081839/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-50 |date=2006-10-24 }}</ref><ref>''An Overview of Christian History'', Catholic Resources for Bible, Liturgy, and More [http://catholic-resources.org/Bible/History-Christian.htm]</ref> ក្រុមជំនុំបានរីកសុសសាយបន្តិចម្ដងៗទូទាំងចក្រភពរ៉ូម និងតំបន់ផ្សេងៗទៀត ដោយទទួលបាននូវការសម្រេចបានយ៉ាងច្រើន ដូចជានៅយេរូសាឡិម អាន់ទីយ៉ូក និងអ៊ីដេសសា។<ref>{{CathEncy|wstitle=Acts of the Apostles}}</ref><ref>Donald H. Frew, ''Harran: Last Refuge of Classical Paganism'' Colorado State University Pueblo [http://chass.colostate-pueblo.edu/natrel/pom/old/POM9a1.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013194242/http://chass.colostate-pueblo.edu/natrel/pom/old/POM9a1.html |date=2007-10-13 }}</ref><ref>''From Jesus to Christ: Maps, Archaeology, and Sources: Chronology'', PBS, retrieved May 19, 2007 [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/maps/cron.html]</ref>។ ក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានត្រូវបានគេបៀតបៀនជាខ្លាំង។ ក្រុមជំនុំគ្រីស្ទានត្រូវបានអាជ្ញាធរយូដាថ្កោលទោសថាជាក្រុមខុសឆ្គង (ពួកយូដាដែលបដិសេធព្រះយេស៊ូវ)។<ref>Sophie Lunn-Rockliffe, ''Christianity and the Roman Empire: Reasons for persecution'', Ancient History: Romans, BBC Home, retrieved May 10, 2007 [http://www.bbc.co.uk/history/ancient/romans/christianityromanempire_article_02.shtml]</ref> ក្រុមជំនុំបានរីកចំរើនបន្តិចម្ដងៗ រហូតបានក្លាយជាក្រុមស្របច្បាប់ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានលើកកម្ពស់ដោយអធិរាជ[[Constantine the Great|Constantine]] និង [[Theodosius I]] ក្នុងសតវត្សទី៤។ <ref>Michael DiMaio, Jr., Robert Frakes, ''Constantius II (337-361 A.D.)'', De Imperatoribus Romanis: An Online Encyclopedia of Roman Rulers and their Families [http://www.roman-emperors.org/constaii.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911021431/http://www.roman-emperors.org/constaii.htm |date=2017-09-11 }}</ref><ref name="CONSTANTINE AND THE CHRISTIAN STATE">Michael Hines, ''Constantine and the Christian State'', Church History for the Masses [http://www.christianchronicler.com/history1/constantine.html]</ref><ref name="Louvel PA 517-518">François Louvel, "Naissance d'un vocabulaire chrétien" in ''Les Pères Apostoliques'' (Paris, Cerf, 2006{{ISBN|978-2-204-06872-7}}), pp. 517-518</ref><ref name="VTB">[[Xavier Léon-Dufour]] (editor), ''Vocabulaire de théologie biblique'' (Paris, Cerf, 1981{{ISBN|2-204-01720-5}}), pp. 323-335.</ref><ref name="Louvel PA 517-518" /><ref>{{bibleverse||Matthew|16:18|ESV}}</ref><ref>{{bibleverse||Matthew|18:17|ESV}}</ref><ref name="100 mots clés">Julienne Côté, ''Cent mots-clés de la théologie de Paul'' ({{ISBN|2-204-06446-7}}), pp. 157ff</ref><ref name="VTB" /><ref name="Louvel PA 517-518" /><ref>http://www.earlychristianwritings.com/text/ignatius-smyrnaeans-longer.html</ref><ref name="TheodosiusDecree">{{cite web|title=Theodosian Code XVI.i.2|url=http://www.fordham.edu/halsall/source/theodcodeXVI.html|work=Medieval Sourcebook: Banning of Other Religions|first=Paul|last=Halsall|date=June 1997|publisher=Fordham University|accessdate=2006-11-23|archivedate=2007-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070227120555/http://www.fordham.edu/halsall/source/theodcodeXVI.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{CathEncy|wstitle=Priscillianism|first=Patrick|last=Healy}}</ref> <ref>[[Ramsay MacMullen]], ''Christianity and Paganism in the Fourth to Eighth Centuries'', Yale University Press, September 23, 1997</ref><ref>''Christianity Missions and monasticism'', Encyclopædia Britannica Online [http://www.britannica.com/eb/article-67441/Christianity]</ref><ref>Deno Geanakoplos, ''A short history of the ecumenical patriarchate of Constantinople'', Archons of the Ecumenical Patriarch, retrieved May 20, 2007 [http://www.archons.org/patriarchate/history/pentarchy.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180608070750/http://www.archons.org/patriarchate/history/pentarchy.asp |date=2018-06-08 }}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=MSN Encarta: Orthodox Church, retrieved May 12, 2007|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761572657_6/Orthodox_Church.html|work=|archiveurl=http://www.webcitation.org/5kwQxJnKj?url=http%3A%2F%2Fencarta.msn.com%2Fencyclopedia_761572657_6%2FOrthodox_Church.html|archivedate=2009-10-31|deadurl=yes|df=}}</ref><ref>Arias of Study: Western Art, Department of Art History, University of Wisconsin, retrieved May 17, 2007 [http://www.uwm.edu/Dept/ArtHistory/areas_study.html]</ref><ref name="CHRISTIANITY IN HISTORY">''CHRISTIANITY IN HISTORY'', Dictionary of the History of Ideas, University of Virginia Library [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-49] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060909175126/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-49 |date=2006-09-09 }}</ref><ref name="CHRISTIANITY IN HISTORY" /><ref>{{Cite web |url=http://www.byzantinos.com/Byzantium/Legacy.html |title=''The Byzantine Empire'', byzantinos.com |access-date=2017-08-01 |archivedate=2007-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928042403/http://www.byzantinos.com/Byzantium/Legacy.html |url-status=dead }}</ref><ref>''BYZANTINE ICONOCLASM AND POLITICAL EARTHQUAKE OF ARAB CONQUESTS – AN EMOTIONAL ‘GUST’'', This Century's Review, retrieved May 24, 2007 [http://www.thiscenturyreview.com/BYZANTINE_ICONOCLASM_AND_POLITICAL.byzantineiconoclasm.0.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201172357/http://www.thiscenturyreview.com/BYZANTINE_ICONOCLASM_AND_POLITICAL.byzantineiconoclasm.0.html |date=2020-12-01 }}</ref><ref>''The History of the Copts'', California Academy of Sciences {{cite web|url=http://www.calacademy.org/research/anthropology/coptic/Copthist.htm|title=Archived copy|accessdate=2007-10-28|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071013191715/http://calacademy.org:80/research/anthropology/coptic/Copthist.htm|archivedate=2007-10-13|df=}}, retrieved May 24, 2007</ref><ref>''History of the Maronite Patriarchate'', Opus Libani, retrieved May 24, 2007 [http://www.opuslibani.org.lb/egliseeng/002/antioch1.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013194405/http://opuslibani.org.lb/egliseeng/002/antioch1.html |date=2007-10-13 }}</ref><ref name="CHRISTIANITY IN HISTORY" /><ref>[[orthodoxwiki:Church_of_Russia#Autocephalous_Russian_Church|Autocephalous Russian Church]]</ref><ref>Aristeides Papadakis, John Meyendorff , ''The Christian East and the Rise of the Papacy: The Church 1071-1453 A.D.'', St. Vladimir's Seminary Press, August 1994,{{ISBN|0-88141-057-8}},{{ISBN|978-0-88141-057-0}}</ref><ref>[http://www.britannica.com/eb/article-67632/Christianity ''Christianity and world religions'', Encyclopædia Britannica]</ref><ref>[http://www.britannica.com/ebi/article-208310 ''South America:Religion'', Encyclopædia Britannica]</ref><ref>''Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents'', Adherents.com [http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100129202506/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |date=2010-01-29 }}</ref><ref>[http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html ''Lumen gentium''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140906031754/http://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html|date=September 6, 2014}}, 8</ref><ref>In [https://books.google.com/books?id=j8-GHiYUSX8C&printsec=frontcover&dq=Dulles+catholicity#v=onepage&q=&f=false The Catholicity of the Church], p. 132, [[Avery Dulles]] noted that this document avoided explicitly calling the Church the "Roman" Catholic Church, replacing this term with the equivalent "which is governed by the successor of Peter and by the Bishops in communion with him" and giving in a footnote a reference to two earlier documents in which the word "Roman" is used explicitly.</ref><ref>Catholic Book of Prayers, Pg. 236, Large-Print Edition; Nihil Obstat and Impramatur. 2005 copyright. Catholic Book Publishing Corp., New Jersey.</ref><ref name="responses">[http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_en.html Responses to Some Questions Regarding Certain Aspects of the Doctrine on the Church] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130813100622/http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20070629_responsa-quaestiones_en.html|date=August 13, 2013}}</ref><ref name="CONSTANTINE AND THE CHRISTIAN STATE" /><ref>[http://www.britannica.com/eb/article-259978/Saint-Paul-the-Apostle "Paul, the Apostle: The body of Christ", ''Encyclopædia Britannica'']</ref><ref>Karl Adam, The Spirit of Catholicism, Eternal Word Television Network, retrieved May 24, 2007 [http://www.ewtn.com/library/THEOLOGY/SPIRCATH.HTM#07]</ref><ref>"[http://www.britannica.com/eb/article-9064970/communion-of-saints communion of saints]", Encyclopædia Britannica.</ref><ref name="Bartelby65">''Apostolic Succession'', The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-07.[http://www.bartelby.com/65/ap/apostSuc.html]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.catholic.com/thisrock/2001/0107bt.asp |title=Successors of the Apostles |access-date=2017-08-01 |archivedate=2009-05-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090523061801/http://www.catholic.com/thisrock/2001/0107bt.asp |url-status=dead }}</ref><ref name="Bartelby65" /><ref>''Nicene Creed'', The Seven Ecumenical Councils, Christian Classics Ethereal Library [http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf214.vii.iii.html]</ref><ref>[http://www.ccel.org/creeds/apostles.creed.html ''Apostle's Creed'', Christian Classics Ethereal Library]</ref><ref>Kenneth D. Whitehead, Four Marks of the Church, EWTN Global Catholic Network [http://www.ewtn.com/faith/Teachings/churb2.htm]</ref><ref>[http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%2351864 Tufts University: Perseus Digital Library: A Greek-English Lexicon]</ref> <ref>[http://www.vatican.va/archive/compendium_ccc/documents/archive_2005_compendium-ccc_en.html#I%20Believe%20in%20the%20Holy%20Spirit Compendium of the Catechism of the Catholic Church, 162]</ref><ref>Note that it does '''not''' say, "''Only through this Church can one obtain salvation''"—it says, "''Only through this Church can one obtain the '''fullness''' of the '''means''' of salvation''", i.e., all the "helps" individual believers need to nurture, protect, cultivate, and grow to fruitful maturity the gift of salvation that has been given to them. —''see'' {{bibleverse||Matthew|25:13-30|ESV}}, {{bibleverse||John|15:4-8|ESV}}, {{bibleverse||Acts|2:42|ESV}}, {{bibleverse||Romans|12:4-8|ESV}}, {{bibleverse|1|Corinthians|1:10|ESV}}, {{bibleverse|1|Cor.|12:7|ESV}}, {{bibleverse|1|Cor.|12:20-21|ESV}}, {{bibleverse|1|Cor.|12:25-28|ESV}}, {{bibleverse|1|Cor.|14:12|ESV}}, {{bibleverse|1|Cor.|14:26-33|ESV}}, {{bibleverse||Ephesians|2:19-22|ESV}}, {{bibleverse||Revelation|21:14|ESV}}, {{bibleverse||Ephesians|4:4-16|ESV}}, {{bibleverse||Philippians|2:12-15|ESV}}, {{bibleverse||Colossians|2:18-19|ESV}}, {{bibleverse||Hebrews|6:4-12|ESV}}, {{bibleverse||Hebrews|10:25|ESV}}, {{bibleverse||Heb.|13:17|ESV}}, {{bibleverse|1|Peter|2:2-3|ESV}}, {{bibleverse|2|Peter|3:9-18|ESV}}, {{bibleverse||Revelation|21:22-27|ESV}}, {{bibleverse||Rev.|21:6-8|ESV}}, {{bibleverse||Rev.|22:14-15|ESV}}.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.saintignatiuschurch.org/orthodoxchurch.html |title=What is the Orthodox Church? |access-date=2017-08-01 |archivedate=2008-09-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080915123829/http://www.saintignatiuschurch.org/orthodoxchurch.html |url-status=dead }}</ref><ref>"The expression ''sister Churches'' in the proper sense, as attested by the common Tradition of East and West, may only be used for those ecclesial communities that have preserved a valid [[Apostolic succession|Episcopate]] and [[Eucharist]]" ([http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20000630_chiese-sorelle_en.html Note on the expression "sister Churches")] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150401153744/http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20000630_chiese-sorelle_en.html|date=April 1, 2015}}.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goarch.org/en/archdiocese/|title=The Greek (Eastern) Orthodox Church in America|accessdate=2007-08-01|author=Robert G. Stephanopoulos|work=www.goarch.org|publisher=Greek Orthodox Archdiocese of America|archivedate=2007-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070804130121/http://www.goarch.org/en/archdiocese/|url-status=dead}}</ref>[[ឯកសារ:Leonardo_da_Vinci_(1452-1519)_-_The_Last_Supper_(1495-1498).jpg|រូបភាពតូច|250x250ភីកសែល|ពិធីលៀងព្រះអម្ចាស់ មានព្រះយេស៊ូវ និងសាវ័កទាំង១២របស់ព្រះអង្គ គូរដោយ [[Leonardo da Vinci]]។ ]] === ក្រុមជំនុំដែលយើងអាចមើលឃើញ និងក្រុមជំនុំដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ === [[ឯកសារ:AugsburgConfessionArticle7OftheChurch.jpg|រូបភាពតូច|"... ក្រុមជំនុំដ៏វិសុទ្ធមួយ នឹងនៅស្ថិតស្ថេរជារៀងរហូត។ ក្រុមជំនុំគឺជាក្រុមវិសុទ្ធជន ដែលត្រូវបានបង្រៀនយ៉ាងត្រឹមត្រូវដោយព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះ ហើយមានពិធីសាសនាដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងត្រឹមត្រូវ" – ពាក្យអះអាងរបស់ Augsburg<ref>See [http://www.bookofconcord.org/augsburgconfession.php#article7 Augsburg Confession, Article 7, Of the Church]</ref>]] ដូចដែលបានពិពណ៌នានៅក្នុងព្រះគម្ពីរ ប្រូតេស្តង់ជាច្រើនជឿថាក្រុមជំនុំគ្រីស្ទាន មានចរិតលក្ខណៈពីរយ៉ាងដែលត្រូវបានគេពិពណ៌នាថាជាក្រុមជំនុំដែលយើងអាចមើលឃើញ និងជាក្រុមជំនុំដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ។ នៅក្នុងទស្សនៈបែបនេះ ក្រុមជំនុំដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ មានមនុស្សទាំងអស់ពីគ្រប់សម័យកាល និងពីគ្រប់ទីកន្លែង ដែលមនុស្សទាំងនោះបានរួមជីវិតជាមួយព្រះគ្រីស្ទតាមរយៈការកើតជាថ្មី និងតាមរយៈសេចក្ដីសង្គ្រោះ ហើយជាអ្នកដែលនឹងរួមអស់កល្បជានិច្ចជាមួយព្រះគ្រីស្ទក្នុងជីវិតដ៏អស់កល្បជានិច្ច។ ជាសាកល ក្រុមជំនុំដែលយើងមិនអាចមើលឃើញគឺសំដៅទៅលើរូបកាយដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ របស់ពួកអ្នកដែលព្រះបានជ្រើសរើស ផ្ទុយពីក្រុមជំនុំដែលយើងមើលឃើញ ដែលសំដៅទៅលើស្ថាប័នណាមួយដែលប្រកាសដំណឹងល្អ និងបម្រើពិធីសាសនាផ្សេងៗ។ សមាជិកគ្រប់គ្នារបស់ក្រុមជំនុំដែលយើងមិនអាចមើលឃើញត្រូវបានចាត់ទុកថាបានទទួលសេចក្ដីសង្គ្រោះ ខណៈដែលក្រុមជំនុំដែលយើងអាចមើលឃើញ មានអ្នកខ្លះបានទទួលសេចក្ដីសង្គ្រោះ និងអ្នកខ្លះទៀតមិនបានទទួលសេចក្ដីសង្គ្រោះទេ។<ref>{{Cite book|title=A History of Christian Thought: Volume 2 (From Augustine to the eve of the Reformation)|url=https://archive.org/details/historyofchristi0002gonz|author=Justo L. Gonzalez|date=1970–1975|publisher=Abingdon Press}}</ref><ref>[http://www.orthodoxinfo.com/inquirers/non-orthodox_ch7.pdf Patrick Barnes, The Non-Orthodox: The Orthodox Teaching on Christians Outside of the Church]</ref> ក្នុងទស្សនៈដូចគ្នានេះដែរ ក្រុមជំនុំដែលយើងអាចមើលឃើញ មានពួកអ្នកដែលចូលរួមប្រកាសជំនឿ និងប្រមូលគ្នាដើម្បីស្គាល់ និងបម្រើព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទដែលជាក្បាលនៃក្រុមជំនុំ។ ក្រុមជំនុំបែបនេះ មានទូទាំងសាកលលោកក្នុងពួកអ្នកដែលគិតថាខ្លួនជាគ្រីស្ទាន ហើយមានក្នុងតំបន់ផងដែរ គឺក្នុងទីកន្លែងជាក់លាក់មួយ ដែលពួកអ្នកជឿជាច្រើនប្រមូលគ្នាដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះ។ ក្រុមជំនុំដែលយើងអាចមើលឃើញ អាចសំដៅទៅលើសមាគមមួយនៃក្រុមជំនុំជាក់លាក់ជាច្រើនពីតំបន់ផ្សេងៗ ដែលរួមគ្នាក្រោមធម្មនុញមួយ និងគោលការណ៍គ្រប់គ្រងដែលគេបានកំណត់។ ក្រុមជំនុំដែលយើងមើលឃើញ ជាធម្មតាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយអ្នកកាន់ការិយាល័យ ដែលមានងារជាអ្នកបម្រើ គ្រូគង្វាល គ្រូបង្រៀន ចាស់ទុំ និងជាអ្នកដឹកនាំ។ <ref>[https://books.google.com/books?id=e-uBWoO-e7oC Vladimir Lossky, The mystical theology of the Eastern Church] (St Vladimir's Seminary Press, 1976{{ISBN|0-913836-31-1}}) p. 186</ref><ref>[http://www.vatican.va/holy_father/pius_xii/encyclicals/documents/hf_p-xii_enc_29061943_mystici-corporis-christi_en.html Mystici corporis Christi] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317235459/http://www.vatican.va/holy_father/pius_xii/encyclicals/documents/hf_p-xii_enc_29061943_mystici-corporis-christi_en.html|date=March 17, 2009}}</ref><ref>[http://www.therealpresence.org/archives/Church_Dogma/Church_Dogma_027.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180513071628/http://www.therealpresence.org/archives/Church_Dogma/Church_Dogma_027.htm |date=2018-05-13 }}[[John Hardon]]<span>, Definition of the Catholic Church</span></ref><ref>Heribert Mühlen, ''Una Mystica Persona'', München, 1967, p. 51</ref><ref>Pius XII, ''Mystici corporis Christi'', 63</ref><ref>S Tromp, ''Caput influit sensum et motum'', Gregorianum, 1958, pp. 353-366</ref><ref>[http://www.vor.org/truth/1689/1689bc26.html 1689 London Baptist Confession]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.reformed.org/master/index.html?mainframe=/documents/Savoy_Declaration/index.html |title=Savoy Declaration |access-date=2017-08-01 |archivedate=2023-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230326030506/http://www.reformed.org/master/index.html?mainframe=/documents/Savoy_Declaration/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.lcms.org/doctrine/doctrinalposition A Brief Statement of the Doctrinal Position of the Missouri Synod]</ref><ref name="Walls2015">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hNq6BwAAQBAJ|title=Missionary Movement in Christian History: Studies in the Transmission of Faith|author=Andrew F. Walls|first=|date=1996|publisher=Orbis Books|year=|isbn=978-1-60833-106-2|location=|pages=|quote=|via=}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://www.internationalbulletin.org/issues/2000-02/2000-02-050-robert.pdf|title=Shifting Southward: Global Christianity Since 1945|first=Dana L.|last=Robert|pages=50-58|journal=International Bulletin of Missionary Research|date=April 2000|volume=24|issue=2|accessdate=2017-08-01|archive-date=2022-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220130215756/http://www.internationalbulletin.org/issues/2000-02/2000-02-050-robert.pdf|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=b-hUWm88QGkC|title=The Next Christendom: The Coming of Global Christianity|last=Jenkins|first=Philip|publisher=Oxford University Press|year=2011|isbn=9780199767465|location=New York}}</ref><ref>{{cite book|title=Christianity as a World Religion|url=https://archive.org/details/christianityaswo0000kims_g7h1|date=2008|publisher=Continuum|location=London|page=[https://archive.org/details/christianityaswo0000kims_g7h1/page/2 2]|author-last1=Kim|author-first1=Sebastian|author-last2=Kim|author-first2=Kirsteen}}</ref><ref name="Hanciles2008">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vmCDAwAAQBAJ|title=Beyond Christendom: Globalization, African Migration, and the Transformation of the West|author=Jehu Hanciles|publisher=Orbis Books|year=2008|isbn=978-1-60833-103-1}}</ref> == ឯកសារយោង == {{reflist|colwidth=30em}} == បញ្ជីឈ្មោះសៀវភៅ == * University of Virginia: Dictionary of the History of Ideas: ''Christianity in History'', retrieved May 10, 2007 [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-49] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060909175126/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-49 |date=2006-09-09 }} * University of Virginia: Dictionary of the History of Ideas: ''Church as an Institution'', retrieved May 10, 2007 [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-50] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061024081839/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-50 |date=2006-10-24 }} * ''Christianity and the Roman Empire'', Ancient History Romans, BBC Home, retrieved May 10, 2007 [http://www.bbc.co.uk/history/ancient/romans/christianityromanempire_article_01.shtml] * ''Orthodox Church'', MSN Encarta, retrieved May 10, 2007{{cite encyclopedia|title=Orthodox Church - MSN Encarta|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761572657_6/Orthodox_Church.html|work=|archiveurl=http://www.webcitation.org/5kwQxJnKj?url=http%3A%2F%2Fencarta.msn.com%2Fencyclopedia_761572657_6%2FOrthodox_Church.html|archivedate=2009-10-31|deadurl=yes|df=}} * Catechism of the Catholic Church [http://www.vatican.va/archive/catechism/p123a9p3.htm] * Mark Gstohl, Theological Perspectives of the Reformation, ''The Magisterial Reformation'', retrieved May 10, 2007 [http://www.reformationhappens.com/movements/magisterial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130726210702/http://www.reformationhappens.com/movements/magisterial |date=2013-07-26 }} * J. Faber, ''The Catholicity of the Belgic Confession'', Spindle Works, The Canadian Reformed Magazine 18 (Sept. 20-27, Oct. 4-11, 18, Nov. 1, 8, 1969)-[http://spindleworks.com/library/faber/008_theca.htm] * Boise State University: History of the Crusades: ''The Fourth Crusade''[http://crusades.boisestate.edu/4th] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110204033227/http://crusades.boisestate.edu/4th |date=2011-02-04 }} * United States Conference of Catholic Bishops: ARTICLE 9 "I BELIEVE IN THE HOLY CATHOLIC CHURCH": 830-831 [http://www.usccb.org/catechism/text/pt1sect2chpt3art9p3.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080717072513/http://www.usccb.org/catechism/text/pt1sect2chpt3art9p3.htm |date=2008-07-17 }}: Provides Catholic interpretations of the term ''catholic'' * Kenneth D. Whitehead, ''Four Marks of the Church'', EWTN Global Catholic Network [http://www.ewtn.com/faith/Teachings/churb2.htm] * {{CathEncy|wstitle=Unity (as a Mark of the Church)}} * ''Apostolic Succession'', The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001-05.[http://www.bartleby.com/65/ap/apostSuc.html] * Gerd Ludemann, ''Heretics: The Other Side of Early Christianity'', Westminster John Knox Press, 1st American ed edition (August 1996),{{ISBN|0-664-22085-1}},{{ISBN|978-0-664-22085-3}} * ''From Jesus to Christ: Maps, Archaeology, and Sources: Chronology'', PBS, retrieved May 19, 2007 [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/maps/cron.html] * Bannerman, James, ''The Church of Christ: A treatise on the nature, powers, ordinances, discipline and government of the Christian Church', Still Waters Revival Books, Edmonton, Reprint Edition May 1991, First Edition 1869.'' * Grudem, Wayne, ''Systematic Theology: An Introduction to Biblical Doctrine'', Inter-Varsity Press, Leicester, England, 1994. * Kuiper, R.B., ''The Glorious Body of Christ'', The Banner of Truth Trust, Edinburgh, 1967 * Mannion, Gerard and Mudge, Lewis (eds.), ''The Routledge Companion to the Christian Church'', 2007 jx3h5io6m7vjif42q10rlz2td2ppdof 0 39154 339828 338113 2026-08-28T15:28:28Z TheRandomGoober 27248 ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពប្រអប់ព័ត៌មាន 339828 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស | conventional_long_name = ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស | native_name = {{small|ឈ្មោះក្នុងភាសាផ្លូវការផ្សេងៗ}}<br/>{{nobold|''Kongeriket Norge'' ([[បុកម័ល]])<br/>''Kongeriket Noreg'' ([[នីនុស]])<br/>''Norgga gonagasriika'' ([[ភាសាសាមីខាងជើង|សាមីខាងជើង]])<br/>''Vuona gånågisrijkka'' ([[ភាសាសាមីលូលេ|សាមីលូលេ]])<br/>''Nöörjen gånkarïjhke'' ([[ភាសាសាមីខាងត្បូង|សាមីខាងត្បូង]])<br/>''Norjan kuninkhaanvaltakunta'' ([[ភាសាកេវិន|កេវិន]])}} | common_name = ន័រវែស | image_flag = Flag of Norway.svg | flag_type = [[ទង់ជាតិន័រវែស|ទង់ជាតិ]] | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | symbol_type = [[វរលញ្ឆករន័វវែស|វរលញ្ឆករ]] | symbol_width = 65px | image_map = Norway on the globe (Europe centered).svg | image_map_caption = ទីតាំងប្រទេសន័រវែស (ក្រហម) នៅលើភូគោល | national_anthem = ''[[នឹង យើងស្រឡាញ់ប្រទេសមួយនេះ|Ja, vi elsker dette landet]]''<br />("នឹង យើងស្រឡាញ់ប្រទេសមួយនេះ")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Norway_(National_Anthem).ogg|center]]</div> | royal_anthem = ''[[ចម្រៀងព្រះមហាក្សត្រ|Kongesangen]]''<br />("ចម្រៀងព្រះរាជា") | national_motto = | official_languages = [[ភាសាន័រវែស|ន័រវែស]]{{refn|group=ស|សរសេរជាទម្រង់តួអក្សរ[[បូគម៉ល]] និង[[នីណុស្ស្ក៍]]}}<br/>[[ភាសាសាមី|សាមី]]<ref>{{cite web |url = https://lovdata.no/lov/2021-05-21-42/§5 |title = Samiske språk |website = Lovdata |access-date = 28 August 2026 |url-status = live}}</ref>{{refn|group=ស|សរសេរក្នុងទម្រង់តួអក្សរ[[ភាសាសាមីខាងជើង|ខាងជើង]] [[ភាសាសាមីលូលេ|លូលេ]] និង[[ភាសាសាមីខាងត្បូង|ខាងត្បូង]]}} | languages_type = ភាសាភាគតិចជាតិទទួលស្គាល់ | languages = {{hlist|[[ភាសាកេវិន|កេវិន]]|[[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]]|[[ភាសាស្កង់ដូរ៉ូម៉ានី|ស្កង់ដីរ៉ូម៉ានី]]<ref name="min">{{cite web |url = http://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Minoritetssprak/ |title = Minoritetsspråk |website=Språkrådet }}</ref>}} | ethnic_groups = {{plainlist| * ៧៨.៦% [[ជនជាតិន័រវែស|ន័រវែស]]{{refn|group=ស|រាប់បញ្ចូលទាំង[[ជនជាតិដើម|ក្រុមជនជាតិដើម]] [[ជនជាតិសាមី|សាមី]] និង[[ក្រុមជនជាតិភាគតិច]][[ជ្វីហ្វ]] [[រ៉ូម៉ានីសាអែល]] [[ហ្វីនព្រៃ]] [[ជនជាតិរ៉ូម៉ានី|រ៉ួម៉ានី]] និង[[ជនជាតិកេវិន|កេវិន]]។}} * ២១.៤% [[អន្តោប្រវេសន៍ទៅន័រវែស|ជនជាតិផ្សេងៗទៀត]] }} | ethnic_groups_ref = <ref>{{cite web |title=(ជាភាសាន័រវែស) Befolkningen med innvandrerbakgrunn i Norge |website=IMDi |date=21 August 2025 |url=https://www.imdi.no/tall-og-fakta/tall-om-integreringen-i-norge/indikatorrapport-2025/befolkningen-med-innvandrerbakgrunn-i-norge/?q=Familieinnvandring |access-date=28 August 2026}}</ref> | ethnic_groups_year = ២០២៥ | religion = {{ublist |item_style=white-space; |៦៨.៥% [[គ្រិស្តសាសនា]] {{Tree list}} **៦១.៧% [[ព្រះសហគមន៍ន័រវែស]] **៦.៨% [[បញ្ជីរាយនិកាយគ្រិស្តសាសនា|និកាយគ្រិស្ត]]ផ្សេងៗទៀត {{Tree list/end}} |២៧.៣% គ្មានជំនឿសាសនា |៣.៤% [[ឥស្លាមសាសនានៅន័រវែស|ឥស្លាមសាសនា]] |០.៨% [[សាសនានៅន័រវែស|សាសនាផ្សេងៗ]]}} | religion_ref = <ref>[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250504110744/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=4 May 2025 }} ស្ថិតិន័រវែស (១៧ មីនា ២០២៥).</ref><ref>[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123140728/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=23 January 2025 }} ស្ថិតិន័រវែស (៥ មិថុនា ២០២៤).</ref> | religion_year = ២០២៤ | capital_type = រាជធានី | capital = [[អូស្លូ]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = capital | government_type = [[រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ]] [[ឯកត្តរដ្ឋ]][[ប្រព័ន្ធសភា|សភានិយម]] | leader_title1 = [[ព្រះមហាក្សត្រន័រវែស|ព្រះមហាក្សត្រ]] | leader_name1 = [[ហូកុនទី៨]] | leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីន័រវែស|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | leader_name2 = [[ចូណាស ហ្ការ ស្ទ័រ]] | leader_title3 = [[ប្រធានស្តតទីង]] | leader_name3 = [[ម៉ាស៊ូដ ហ្ការ៉ះហានី]] | legislature = [[ស្តតទីង]] | sovereignty_type = [[ប្រវត្តិសាស្ត្រន័រវែស|ប្រវត្តិសាស្ត្រ]] | established_event2 = [[ការបង្រួបបង្រួមរដ្ឋន័រវែស|បង្រួបបង្រួម]] | established_date2 = ៨៧២ | established_event3 = [[ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស (៨៧២–១៣៩៧)|ន័រវែសបុរាណ]] {{small|(វិសាលភាពកំពូល)}} | established_date3 = ១២៦៣ | established_event4 = [[សហភាពកាល់ម៉ារ]] | established_date4 = ១៣៩៧ | established_event5 = [[ដាណឺម៉ាក-ន័រវែស]] | established_date5 = ១៥២៤ | established_event6 = [[ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស (១៨១៤)|រដ្ឋបង្កើតឡើងជាថ្មី]]<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|title=The Re-establishing of a Norwegian State|last=regjeringen.no|date=5 July 2011|website=Government.no}}</ref> | established_date6 = ២៥ កុម្ភៈ ១៨១៤ | established_event7 = [[រដ្ឋធម្មនុញ្ញន័រវែស|ប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ]] | established_date7 = ១៧ ឧសភា ១៨១៤ | established_event8 = [[ស៊ុយអែត-ន័រវែស]] | established_date8 = ៤ វិច្ឆិកា ១៨១៤ | established_event9 = [[ការរំលាយស៊ុយអែត-ន័រវែស|សហភាពស៊ុយអែត-ន័រវែសត្រូវរំលាយ]] | established_date9 = ៧ មិថុនា ១៩០៥ | area_size = 1 E7 | area_rank = ទី៦៧ | area_km2 = ៣៨៥,២០៧ | area_footnote = <ref name="unstats08">{{Cite journal|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf|title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|publisher=United Nations Statistics Division|accessdate=4 September 2017}} [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012.htm unstats.un.org]</ref> | percent_water = ៥.៣២ (២០១៥)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher= OECD|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> <!--០ ១ ២ ៣ ៤ ៥ ៦ ៧ ៨ ៩--> | population_estimate_year = ២០២៦ | population_estimate = {{increase}} ៥,៦២៧,៤០០<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = ទី១១៨ | population_density_km2 = ១៤.៦ | population_density_rank = ទី២១៣ | GDP_PPP_year = ២០២០ | GDP_PPP = ៣៥០ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="imf2">{{cite web |title=Norway |publisher=មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1}}</ref> | GDP_PPP_rank = ទី៤៩ | GDP_PPP_per_capita = ៦៤,៨៥៦ ដុល្លារ<ref name="imf2"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ទី៦ | GDP_nominal = ៣៦៦ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_rank = ទី៣៣ | GDP_nominal_year = ២០២០ | GDP_nominal_per_capita = ៦៧,៩៨៧ ដុល្លារ<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ទី៤ | Gini_year = ២០១៩ | Gini_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | Gini = ២៥.៤ <!--number only--> | Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=Eurostat |website=ec.europa.eu |access-date=19 កុម្ភៈ 2022}}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = ២០២២ | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = ០.៩៦៦ <!--number only--> | HDI_ref = <ref name="UNDP2023">{{Cite web|url=https://hdr.undp.org/data-center/human-development-indexindicies/HDI|title=2022 Human Development Index Ranking|publisher=United Nations Development Programme|date=2023-03-13|accessdate=2024-03-16|language=en}}</ref> | HDI_rank = ២ | currency = [[ក្រូនន័រវែស]] | currency_code = NOK | time_zone = [[ម៉ោងអឺរ៉ុបកណ្តាល|CET]] | utc_offset = +១ | time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្តៅអឺរ៉ុបកណ្តាល|CEST]] | utc_offset_DST = +២ | date_format = dd.mm.yyyy | drives_on = ស្ដាំ | calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅន័រវែស|+៤៧]] | cctld = [[.no]] }} '''ប្រទេសន័រវែស''' ដោយមានឈ្មោះផ្លូវការថា '''ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស''' គឺជា[[ប្រទេសន័រឌិក]]មួយស្ថិតនៅតំបន់[[អឺរ៉ុបខាងជើង]]។ ទឹកដីគោកប្រទេសន័រវែសរួមមានផ្នែកខាងលិច និងខាងជើងបំផុតនៃឧបទ្វីប[[ស្កង់ដាណាវី]]។ ចំណែកឯទឹកដីក្រៅស្រុករបស់ប្រទេសនេះមានដូចជា កោះអាកទិក[[ហានម៉ាយិន]] និងប្រជុំកោះ[[ស្វាល់បាដ]]។ ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីសរុប ៣៨៥,២០៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងប្រជាជនចំនួន ៥,៣៨៥,៣០០ នាក់គិតត្រឹមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២០។<ref>{{Cite web|last=Statistics Norway|date=23 November 2020|title=Population third quarter 2020|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/folkemengde|access-date=19 កុម្ភៈ 2022}}</ref> ន័រវែសមានព្រំដែនខាងកើតប្រវែង ១,៦១៩ គម ជាប់នឹងប្រទេស[[ស៊ុយអែត]] រីឯព្រំប្រទល់ប៉ែកឦសានគឺជាប់នឹងប្រទេស[[ហ្វាំងឡង់]]និង[[រុស្ស៊ី]] ហើយច្រកសមុទ្រ[[ស្កាហ្កេរ៉ាក់]]នៅភាគខាងត្បូង ដោយមានប្រទេស[[ដាណឺម៉ាក]] និង[[សហរាជាណាចក្រ]]ស្ថិតនៅផ្នែកម្ខាងទៀត។ ន័រវែសមានឆ្នេរធំទូលាយនៅជាប់[[មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក]] និង[[សមុទ្របារ៉ែន]]។ [[អូស្លូ]]គឺជារាជធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតនៅក្នុងប្រទេសនេះ។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == {{Main|ប្រវត្តិសាស្ត្រន័រវែស}} វត្តមានមនុស្សដំបូងលើទឹកដីនេះគឺ Ahrensburg ក្នុងសហវត្សទី១១ ទៅទី១០ មុនគ.ស។ របសកគំហើញសម្ភារដែលគេរកឃើញគឺ ឧបការណ៍អំពីថ្មដែលមានអាយុកាលពី ៩៥០០ ទៅ ៦០០០ មុនគ.ស។ <ref name="Genetics">{{Cite journal|pmid = 12173029|year = 2002|author1 = Passarino|first1 = G|title = Different genetic components in the Norwegian population revealed by the analysis of mtDNA and Y chromosome polymorphisms|journal = European Journal of Human Genetics|volume = 10|issue = 9|pages = 521–529|last2 = Cavalleri|first2 = G. L.|last3 = Lin|first3 = A. A.|last4 = Cavalli-Sforza|first4 = L. L.|last5 = Børresen-Dale|first5 = A. L.|last6 = Underhill|first6 = P. A.|doi = 10.1038/sj.ejhg.5200834}}</ref> នៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសនេះ មានមនុស្សមកតាំងលំនៅតាំងពី ៥០០០ឆ្នាំមុនគ.ស។ ពីតម្រុយទាំងនេះ គេដឹងថាមនុស្សទាំងនេះជាអ្នកប្រមាញ់ និងអ្នកនេសាទ។ ឧបករណ៍ទាំងដែលគេប្រើមានលក្ខណៈខុសប្លែកគ្នាហើយភាគច្រើនត្រូវបានធ្វើដោយដុំថ្មផ្សេងៗគ្នា។ រយៈពេលក្រោយៗត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងប៉ិនប្រសប់ឡើងៗ។ សតវត្សទី 14 ត្រូវបានត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាប្រទេសន័រវែសមានសន្តិភាពនិងការរីកចម្រើនផ្នែកពាណិជ្ជកម្មជាពិសេសជាមួយអង់គ្លេស ទោះបីជាអាឡឺម៉ង់មានឥទ្ធិពលខ្លាំងឡើងនៅចុងសតវត្សនេះ។ ពេញមួយសតវត្សនេះ ព្រះមហាក្សត្របានបង្កើតន័រវេសជារដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ជាមួយរដ្ឋបាលកណ្តាលនិងរដ្ឋបាលតំណាងក្នុងតំបន់។<ref>Stenersen: 41</ref> === សង្គ្រាមលោកលើកទី១ និងទី២ === [[File:Operation Weserübung.jpg|left|thumb|Scenes from the [[Norwegian Campaign]] in 1940]] [[File:Bombingen av Kristiansund, 1940, Riksarkivet, Arkivreferanse PA 1667U2 050.jpg|thumb|upright=1.20|Bombing of [[Kristiansund]]. The German invasion resulted in 24 towns being bombed in the spring of 1940.]] នៅសង្រ្គាមលោកលើកទីមួយ ន័រវែសជាគោលការណ៍អព្យាក្រឹត្យ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយន័រវែសត្រូវបានដាក់សម្ពាធដោយចក្រភពអង់គ្លេសឱ្យប្រគល់ផ្នែកដ៏ធំនៃកងនាវាធំ ៗ របស់ខ្លួនទៅកាន់ចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងអត្រាទាបក៏ដូចជាចូលរួមទប់ស្កាត់ពាណិជ្ជកម្មប្រឆាំងនឹង[[អាល្លឺម៉ង់]]។<ref>[[#Larsen|Larsen]], p. 510.</ref> ន័រវ៉េក៏បានប្រកាសអព្យាក្រឹត្យភាពរបស់ខ្លួនក្នុងកំឡុងពេលសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរដែរប៉ុន្តែបើទោះបីជានេះក៍ដោយ វាត្រូវបានលុកលុយដោយកងកម្លាំងអាល្លឺម៉ង់នៅថ្ងៃទី 9 ខែមេសាឆ្នាំ 1940 ។ ទោះបីជាន័រវែសមិនបានត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលរបស់អាល្លឺម៉ង់ក៍ដោយ កម្លាំងយោធានិងកងទ័ពជើងទឹកបានតស៊ូបានរយៈពេលពីរខែ។ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធន័រវេសនៅភាគខាងជើងបានចាប់ផ្ដើមការវាយលុកប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងអាឡឺម៉ង់នៅក្នុងសមរភូមិ Narvik រហូតដល់ពួកគេត្រូវបង្ខំឱ្យចុះចាញ់នៅថ្ងៃទី 10 ខែមិថុនាបន្ទាប់ពីការបាត់បង់ការគាំទ្ររបស់អង់គ្លេស និងបានបង្វែរទៅប្រទេសបារាំងកំឡុងការលុកលុយរបស់អាឡឺម៉ង់លើបារាំង។ ជនជាតិន័រវែសនិងប្រជាជនន័រវែសជាច្រើនបានចូលរួមជាមួយកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ នៅខែមិថុនាឆ្នាំ 1940 ក្រុមតូចមួយបានចាកចេញពីប្រទេសន័រវេសបន្ទាប់ពីចក្រភពអង់គ្លេស។ ក្រុមនេះរួមមាននាវាចំនួន 13 គ្រឿងយន្ដហោះ 5 គ្រឿងនិងបុរស 500 នាក់មកពីកងទ័ពជើងទឹកជាតិន័រវែស។ == ភូមិសាស្ត្រ == {{Main|ភូមិសាស្ត្រន័រវែស}} [[File:Satellite image of Norway in February 2003.jpg|thumb|left|A satellite image of continental Norway in winter]] ប្រទេសនេះស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុប និងជាភាគខាងជើងបង្អស់នៃតំបន់Scandinavia។<ref name="SNL">{{Citation|last=Thuesen|first=Nils Petter|title=Norge|date=2018-05-14|url=http://snl.no/Norge|work=Store norske leksikon|language=no|access-date=2018-07-05|last2=Thorsnæs|first2=Geir|last3=Røvik|first3=Sissel}}</ref> === អាកាសធាតុ === [[File:Sandefjord Voera.JPG|thumb|[[Sandefjord]] is a resort town which has Norway's highest number of annual cloud-free days.<br /><small>[[Langeby|Langeby Beach]], 1966.</small>]] តំបន់ភាគខាងត្បូងនិងភាគខាងលិចនៃប្រទេសន័រវេស ដែលបានទទួលឥទ្ថីពលយ៉ាងពេញទំហឹងពីព្យុះត្រូពិចអាត្លង់ទិចដែលមានភ្លៀងធ្លាក់កាន់តែច្រើនហើយមានរដូវត្រជាក់ជាងតំបន់ភាគខាងកើតនិងឆ្ងាយនៅភាគខាងជើង។ តំបន់នៅភាគខាងកើតនៃឆ្នេរសមុទ្រស្ថិតនៅក្នុងស្រមោលភ្លៀងហើយមានភ្លៀងធ្លាក់ទាបនិងមានព្រិលធ្លាក់ទាបជាងភាគខាងលិច។ តំបន់ទំនាបនៅជុំវិញក្រុងអូស្លូមានរដូវក្តៅដែលមានសីតុណ្ហភាពក្តៅបំផុតនិងមានពន្លឺព្រះអាទិត្យប៉ុន្តែអាកាសធាតុត្រជាក់និងព្រិលនៅរដូវរងា។<ref name=Norwegian-Meteorological-Institute>{{cite web|url=https://met.no/English/Climate_in_Norway/|title=Climate in Norway(English)|last=Met.no|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170320232734/https://met.no/English/Climate_in_Norway/|archivedate=20 March 2017|df=dmy-all}}</ref><ref name=Book-Climate>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=az3qCAAAQBAJ&pg=PA5&lpg=PA5&dq=koppen+climate+norway#v=onepage&q=koppen%20climate%20norway&f=false|title=Selected climatic data for a global set of standard stations for vegetation|last=Books Google|isbn=9789400980402|date=2012-12-06}}</ref> បរិយាកាសតំបន់ឆ្នេររបស់ន័រវែសគឺស្រាលបន្តិចបើប្រៀបធៀបទៅនឹងតំបន់ដែលស្រដៀងគ្នានៅកន្លែងផ្សេងទៀតនៅលើពិភពលោកដោយចរន្តទឹករបស់ឈូងសមុទ្រឈូងសមុទ្រឆ្លងកាត់ដោយផ្ទាល់នៅឯតំបន់ភាគខាងជើងនៃឆ្នេរសមុទ្រអាត្លង់ទិចដែលបន្តបោកបក់តំបន់នេះក្នុងរដូវរងារ។<ref>{{cite web|url=http://ocp.ldeo.columbia.edu/res/div/ocp/gs/|title=Climate mythology: The Gulf Stream, European climate and Abrupt Change}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.yr.no/artikkel/norske-steder-blant-de-torreste-i-europa-1.13096592|title=Norske steder blant de tørreste i Europa (Places in Norway among the driest in Europe)|last=NRK|date=21 August 2016|website=|publisher=[[NRK]]|access-date=26 August 2016}}</ref> {{Clear}} {{Weather box | collapsed = yes |location = Oslo-Blindern (Köppen Dfb) (1961–1990), Norway |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C=12.5 |Feb record high C=12.8 |Mar record high C=17.0 |Apr record high C=21.8 |May record high C=27.7 |Jun record high C=32.2 |Jul record high C=30.5 |Aug record high C=34.2 |Sep record high C=24.9 |Oct record high C=21.0 |Nov record high C=14.4 |Dec record high C=12.4 |year record high C=34.2 |Jan high C = -1.8 |Feb high C = -0.9 |Mar high C = 3.5 |Apr high C = 9.1 |May high C = 15.8 |Jun high C = 20.4 |Jul high C = 21.5 |Aug high C = 20.1 |Sep high C = 15.1 |Oct high C = 9.3 |Nov high C = 3.2 |Dec high C = -0.5 |Jan mean C = -4.3 |Feb mean C = -4.0 |Mar mean C = -0.2 |Apr mean C = 4.5 |May mean C = 10.8 |Jun mean C = 15.2 |Jul mean C = 16.4 |Aug mean C = 15.2 |Sep mean C = 10.8 |Oct mean C = 6.3 |Nov mean C = 0.7 |Dec mean C = -3.1 |Jan low C = -6.8 |Feb low C = -6.8 |Mar low C = -3.3 |Apr low C = 0.8 |May low C = 6.5 |Jun low C = 10.6 |Jul low C = 12.2 |Aug low C = 11.3 |Sep low C = 7.5 |Oct low C = 3.8 |Nov low C = −1.5 |Dec low C = −5.6 |Jan record low C=−24.3 |Feb record low C=−24.9 |Mar record low C=−20.2 |Apr record low C=−9.8 |May record low C=−2.7 |Jun record low C=1.4 |Jul record low C=5.0 |Aug record low C=3.7 |Sep record low C=−2.0 |Oct record low C=−7.4 |Nov record low C=−16.0 |Dec record low C=−20.8 |year record low C=−24.9 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 49 |Feb precipitation mm = 36 |Mar precipitation mm = 47 |Apr precipitation mm = 41 |May precipitation mm = 53 |Jun precipitation mm = 65 |Jul precipitation mm = 81 |Aug precipitation mm = 89 |Sep precipitation mm = 90 |Oct precipitation mm = 84 |Nov precipitation mm = 73 |Dec precipitation mm = 55 |Jan precipitation days = 6 |Feb precipitation days = 4 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 5 |Jun precipitation days = 7 |Jul precipitation days = 7 |Aug precipitation days = 8 |Sep precipitation days = 7 |Oct precipitation days = 8 |Nov precipitation days = 8 |Dec precipitation days = 6 |Jan sun = 40 |Feb sun = 76 |Mar sun = 126 |Apr sun = 178 |May sun = 220 |Jun sun = 250 |Jul sun = 246 |Aug sun = 216 |Sep sun = 144 |Oct sun = 86 |Nov sun = 51 |Dec sun = 35 |source 1= Norwegian Meteorological Institute eklima.met.no |source 2= Met.no<ref name="met.no" /> (precipitation > 3&nbsp;mm) }} {{Clear}} {{Weather box | collapsed = yes |location = Bergen (Köppen Cfb), 1961–1990 |metric first = y |single line = y |Jan record high C= 16.9 |Feb record high C= 13.2 |Mar record high C= 17.2 |Apr record high C= 22.5 |May record high C= 27.6 |Jun record high C= 29.9 |Jul record high C= 31.8 |Aug record high C= 31.0 |Sep record high C= 27.1 |Oct record high C= 23.1 |Nov record high C= 17.9 |Dec record high C= 13.9 |year record high C= 31.8 |Jan high C = 4.4 |Feb high C = 4.8 |Mar high C = 7.1 |Apr high C = 11.5 |May high C = 14.9 |Jun high C = 18.0 |Jul high C = 20.7 |Aug high C = 19.4 |Sep high C = 15.9 |Oct high C = 12.2 |Nov high C = 8.2 |Dec high C = 4.9 |Jan mean C=2.2 |Feb mean C=2.1 |Mar mean C=3.8 |Apr mean C=7.4 |May mean C=10.6 |Jun mean C=13.5 |Jul mean C=16.4 |Aug mean C=15.3 |Sep mean C=12.5 |Oct mean C=9.1 |Nov mean C=5.7 |Dec mean C=2.7 |Jan low C = 0.1 |Feb low C = −0.1 |Mar low C = 1.1 |Apr low C = 4.0 |May low C = 6.9 |Jun low C = 9.9 |Jul low C = 13.2 |Aug low C = 12.4 |Sep low C = 9.9 |Oct low C = 6.5 |Nov low C = 3.6 |Dec low C = 0.5 |Jan record low C= −16.3 |Feb record low C= −13.4 |Mar record low C= −11.3 |Apr record low C= −0.5 |May record low C= −0.1 |Jun record low C= 0.8 |Jul record low C= 2.5 |Aug record low C= 2.5 |Sep record low C= 0.0 |Oct record low C= −5.5 |Nov record low C= −10.0 |Dec record low C= −13.0 |year record low C= −16.3 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 190 |Feb precipitation mm = 152 |Mar precipitation mm = 170 |Apr precipitation mm = 114 |May precipitation mm = 106 |Jun precipitation mm = 132 |Jul precipitation mm = 148 |Aug precipitation mm = 190 |Sep precipitation mm = 283 |Oct precipitation mm = 271 |Nov precipitation mm = 259 |Dec precipitation mm = 235 |unit rain days = 1&nbsp;mm |Jan rain days = 20 |Feb rain days = 15 |Mar rain days = 17 |Apr rain days = 13 |May rain days = 14 |Jun rain days = 11 |Jul rain days = 15 |Aug rain days = 17 |Sep rain days = 20 |Oct rain days = 22 |Nov rain days = 17 |Dec rain days = 21 |Jan humidity=78 |Feb humidity=76 |Mar humidity=73 |Apr humidity=72 |May humidity=72 |Jun humidity=76 |Jul humidity=77 |Aug humidity=78 |Sep humidity=79 |Oct humidity=79 |Nov humidity=78 |Dec humidity=79 |Jan sun = 19 |Feb sun = 56 |Mar sun = 94 |Apr sun = 147 |May sun = 186 |Jun sun = 189 |Jul sun = 167 |Aug sun = 144 |Sep sun = 86 |Oct sun = 60 |Nov sun = 27 |Dec sun = 12 |source 1 = ''http://sharki.oslo.dnmi.no/pls/portal/BATCH_ORDER.PORTLET_UTIL.Download_BLob?p_BatchId=666089&p_IntervalId=1351224(eklima.no) '' (high and low temperatures),<ref name = WMO>{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/008/c00022.htm | title = World Weather Information Service – Bergen | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 27 October 2013 | archivedate = 30 មេសា 2020 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200430130117/http://worldweather.wmo.int/008/c00022.htm | url-status = dead }}</ref> NOAA (all else, except extremes)<ref name= NOAA >{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/NO/01317.TXT | title = BERGEN – FLORIDA Climate Normals: Temperature 2005–2014, all other data 1961–1990. | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | accessdate = 16 March 2014}}</ref> |source 2 = Voodoo Skies for extremes<ref>{{cite web|url=http://voodooskies.com/weather/norway/bergen/monthly/temperature|title=Google Domains Hosted Site<!-- Bot generated title -->|publisher=|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161101101758/http://voodooskies.com/weather/norway/bergen/monthly/temperature|archivedate=1 November 2016|df=dmy-all}}</ref> |date=September 2015}} {{Weather box | collapsed = yes |metric first= yes <!--Any entry in this line will display metric first. Blank or remove this line for imperial first.--> |single line= yes <!--Any entry in this line will display metric and imperial units in the same cell. Leave blank or remove this line for separate table rows.--> |location= Brønnøysund (Köppen Cfc), 1960–1990 <!--Mean daily temperature--> |Jan mean C= −1.1 |Feb mean C= −0.6 |Mar mean C= 0.9 |Apr mean C= 3.7 |May mean C= 8.4 |Jun mean C= 11.2 |Jul mean C= 13.1 |Aug mean C= 13.0 |Sep mean C= 9.8 |Oct mean C= 6.6 |Nov mean C= 2.2 |Dec mean C= −0.1 |year mean C= 5.6 <!--Total precipitation, this should include rain and snow.--> |Jan precipitation mm= 138 |Feb precipitation mm= 102 |Mar precipitation mm= 114 |Apr precipitation mm= 97 |May precipitation mm= 66 |Jun precipitation mm= 83 |Aug precipitation mm= 113 |Jul precipitation mm= 123 |Sep precipitation mm= 180 |Oct precipitation mm= 192 |Nov precipitation mm= 145 |Dec precipitation mm= 157 |year precipitation mm= 1510 <!--Mandatory fields, source--> |source 1=Meteorologisk Institutt<ref name= met.no>{{cite web|url=http://retro.met.no/observasjoner/nordland/normaler_for_kommune_1813.html?kommuner|archive-url=https://archive.is/20120716100418/http://retro.met.no/observasjoner/nordland/normaler_for_kommune_1813.html?kommuner|dead-url=yes|archive-date=16 July 2012|title=Normaler for Brønnøy|publisher=met.no|accessdate=7 November 2011|archivedate=16 កក្កដា 2012|archiveurl=https://archive.is/20120716100418/http://retro.met.no/observasjoner/nordland/normaler_for_kommune_1813.html?kommuner|url-status=dead}}</ref> |date=May 2012}} {{Clear}} {{Weather box | collapsed = yes |location = Rena-Haugedalen (Köppen Dfc) (1961–1990), Norway |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = −7.1 |Feb high C = −4.4 |Mar high C = 2.4 |Apr high C = 7.8 |May high C = 15.2 |Jun high C = 20.2 |Jul high C = 20.9 |Aug high C = 18.9 |Sep high C = 13.3 |Oct high C = 6.6 |Nov high C = −1.0 |Dec high C = −5.7 |Jan mean C = −11.2 |Feb mean C = −9.6 |Mar mean C = −3.7 |Apr mean C = 1.7 |May mean C = 8.2 |Jun mean C = 13.2 |Jul mean C = 14.4 |Aug mean C = 12.5 |Sep mean C = 7.7 |Oct mean C = 2.9 |Nov mean C = −4.3 |Dec mean C = −9.3 |Jan low C = −15.6 |Feb low C = −14.6 |Mar low C = −9.6 |Apr low C = −4.0 |May low C = 1.0 |Jun low C = 5.9 |Jul low C = 7.6 |Aug low C = 6.3 |Sep low C = 2.9 |Oct low C = −0.6 |Nov low C = −7.7 |Dec low C = −13.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 50 |Feb precipitation mm = 38 |Mar precipitation mm = 40 |Apr precipitation mm = 42 |May precipitation mm = 62 |Jun precipitation mm = 78 |Jul precipitation mm = 90 |Aug precipitation mm = 79 |Sep precipitation mm = 85 |Oct precipitation mm = 80 |Nov precipitation mm = 67 |Dec precipitation mm = 55 |source 1=<ref name=Meteklima>{{cite web|url=https://eklima.met.no/|title=Norwegian Met. Institute|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161119204136/http://eklima.met.no/|archivedate=19 November 2016|df=dmy-all}}</ref> }} === ជីវចម្រុះ === {{multiple image|align = right|direction = vertical|width = 220|image1 = Arcticfox-3.jpg|caption1 = The [[Arctic fox]] has its habitat in high elevation ranges on the mainland as well as on [[Svalbard]].|image2 = Muskus.jpg|caption2 = [[Muskox]] in the low alpine tundra at [[Dovrefjell–Sunndalsfjella National Park|Dovrefjell National Park]].}} ជីវចម្រុះក្នុងប្រទេសនេះមាន សត្វល្អិតចំនួន ១៦០០០ ប្រភេទ ដង្កូវចំនួន ២០០០០ ប្រភេទ បក្សីចំនួន ៤៥០ ប្រភេទ ថនិកសត្វចំនួន ៩០ ប្រភេទ ត្រីទឹកសាបចំនួន ៤៥ ប្រភេទ ត្រីទឹកប្រៃចំនួន ១០០០ ប្រភេទ ។ល។ <ref>{{cite web|url=http://www.regjeringen.no/nb/dep/md/dok/nou-er/2004/nou-2004-28/6.html?id=388879 |title=NOU 2004 |publisher=Regjeringen.no |accessdate=30 May 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080511130011/http://www.regjeringen.no/nb/dep/md/dok/NOU-er/2004/NOU-2004-28/6.html?id=388879 |archivedate=11 May 2008}}</ref> About 40,000 of these species have been described by science. The [[IUCN Red List|red list]] of 2010 encompasses 4,599 species.<ref name=red>[https://web.archive.org/web/20130527150736/http://www.artsdatabanken.no/Article.aspx?m=207&amid=8737 Norwegian Red List 2010]. Artsdatabanken.no</ref> === បរិស្ថាន === ទេសភាពគួរឱ្យទាក់ទាញនិងអស្ចារ្យត្រូវបានគេរកឃើញទូទាំងប្រទេសន័រវែស។<ref>[http://www.huffingtonpost.com/2014/01/07/norway-greatest-place-on-earth_n_4550413.html "25 Reasons Norway Is The Greatest Place On Earth"]. ''The Huffington Post''. 7 January 2014.</ref>ឆ្នេរភាគខាងលិចនៃភាគខាងត្បូងប្រទេសន័រវេសនិងឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងជើងប្រទេសណ័រវេសបង្ហាញនូវទស្សនីយភាពឆ្នេរសមុទ្រដ៏គួរអោយចាប់អារម្មណ៍បំផុតនៅលើពិភពលោក។ National Geographic Society បានចុំបញ្ជី Norwegian fjords ជាកន្លែងដែលទាក់ទាញបំផុតមួយនៅក្នុងពិភពលោក។<ref>{{cite news |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2006/11/061115-heritage-sites_2.html |title=Best, Worst World Heritage Sites Ranked |work=[[National Geographic Society|National Geographic News]] |first=Hope |last=Hamashige |accessdate=25 October 2009}}</ref> ប្រទេសនេះក៏ជាលំនៅឋាននៃបាតុភូតធម្មជាតិនៃព្រះអាទិត្យកណ្តាលយប់ (ក្នុងរដូវក្ដៅ) ក៏ដូចជា Aurora ដែលគេហៅថាពន្លឺខាងជើង។<ref>{{Cite news|url=https://www.lonelyplanet.com/norway/travel-tips-and-articles/72649|title=Norway: come for the sun, stay for the light show – Lonely Planet|last=Planet|first=Lonely|date=2 August 2010|work=Lonely Planet|access-date=11 April 2017|language=en|archive-date=30 មេសា 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170430073653/https://www.lonelyplanet.com/norway/travel-tips-and-articles/72649|url-status=dead}}</ref> == នយោបាយ និងរដ្ឋាភិបាល == {{Main|នយោបាយនៅន័រវែស}} [[File:Det Kongelige Slott 85500 1.jpg|thumb|[[Royal Palace, Oslo|The Royal Palace]] in Oslo.]] ប្រទេសន័រវេសត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រជាធិបតេយ្យដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍ច្រើនបំផុតនិងនៅលើពិភពលោក។<ref>Wong, Curtis M. (14 December 2010). [http://www.huffingtonpost.com/2010/12/14/worlds-top-democratic-gov_n_796107.html#s206314title=Norway__1 World's Top Democratic Governments: Economist Intelligence Unit's Democracy Index 2010 (PHOTOS)]. ''[[The Huffington Post]].'' Retrieved 27 August 2013.</ref><ref>[http://www.sida.se/Global/About Sida/Så arbetar vi/EIU_Democracy_Index_Dec2011.pdf Democracy index 2011]{{dead link|date=February 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}. ''[[Economist Intelligence Unit]]'' Retrieved 27 August 2013.</ref><ref>Davidson, Kavitha A. (21 March 2013). [http://www.huffingtonpost.com/2013/03/21/democracy-index-2013-economist-intelligence-unit_n_2909619.html Democracy Index 2013: Global Democracy At A Standstill, The Economist Intelligence Unit's Annual Report Shows]. ''[[The Huffington Post]].'' Retrieved 27 August 2013.</ref> យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញន័រវែសដែលត្រូវបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី 17 ខែឧសភាឆ្នាំ 1814<ref name="Constitution">{{cite web|url=https://stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/The-Constitution/The-Constitution/ |title=The Constitution – Complete text |work=The Storting's Information Corner |year=2011 |accessdate=9 September 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110829055430/http://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/The-Constitution/The-Constitution/ |archivedate=29 August 2011}}</ref> ន័រវែសគឺជារដ្ឋមួយរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយប្រព័ន្ធសភា នៃរដ្ឋាភិបាលដែលព្រះមហាក្សត្រនៃប្រទេសន័រវេស គឺជា ប្រមុខរដ្ឋ ហើយនាយករដ្ឋមន្ដ្រីន័រវេសគឺជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល។ អំណាចត្រូវបានញែកចេញពីស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិ នីតិប្រតិបត្តិ និងតុលាការនៃរដ្ឋាភិបាល ដូចដែលបានកំណត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលជាឯកសារច្បាប់កំពូលរបស់ប្រទេស។ តំណែងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសន័រវែសត្រូវបានបម្រុងទុកសម្រាប់សមាជិកសភាដែលអាចទទួលបាននូវទំនុកចិត្តនៃសំឡេងភាគច្រើននៅក្នុងសភាដែលជាមេដឹកនាំបច្ចុប្បន្ននៃគណបក្សនយោបាយធំបំផុតឬកាន់តែមានប្រសិទ្ធិភាពតាមរយៈគណបក្សចម្រុះ។ ជាទូទៅគណបក្សតែមួយមិនមានអំណាចនយោបាយគ្រប់គ្រាន់ក្នុងចំនួនអាសនៈដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលដោយខ្លួនឯង។ ន័រវែសជាញឹកញាប់ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាលភាគតិច។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីតែងតាំងគណៈរដ្ឋមន្ដ្រីដែលត្រូវបានរើសចេញពីសមាជិកគណបក្សនយោបាយ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានរៀបចំរដ្ឋាភិបាលប្រតិបត្តិនិងអនុវត្តអំណាចរបស់ខ្លួនតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។<ref>{{cite web|url=http://www.norway.org/aboutnorway/society/political/government |title=The Government |publisher=Norway.org |date=10 June 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100903135300/http://www.norway.org/aboutnorway/society/political/government/ |archivedate=3 September 2010}}</ref> === បំណែងចែករដ្ឋបាល === រដ្ឋបាលរបស់ន័រវែសមាន<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024 |publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-01|language=no}}</ref> [[File:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|left|County (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] {| class="wikitable sortable" width=22% !# !County 2024 !Administrative center |- | align=left|3||[[File:Oslo_komm.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Oslo_komm.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Oslo]]||[[Oslo]] |- | align=left|11||[[File:Rogaland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Rogaland_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Rogaland]]||[[Stavanger]] |- | align=left|15||[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:M%C3%B8re_og_Romsdal_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|27x27px]] [[Møre og Romsdal]]||[[Molde]] |- | align=left|18||[[File:Nordland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Nordland_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Nordland]]||[[Bodø]] |- | align=left|31||[[File:Østfold_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Østfold_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Østfold]]||[[Sarpsborg]] |- | align=left|32||[[File:Akershus_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Akershus_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Akershus]]||[[Oslo]] |- | align=left|33||[[File:Buskerud_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Buskerud_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Buskerud]]||[[Drammen]] |- | align=left|34||[[File:Innlandet_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Innlandet_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Innlandet]]||[[Hamar]] |- | align=left|39||[[File:Vestfold våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestfold v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Vestfold]]||[[Tønsberg]] |- | align=left|40||[[File:Telemark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Telemark v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Telemark]]||[[Skien]] |- | align=left|42||[[File:Agder_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Agder_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Agder]]||[[Kristiansand]] |- | align=left|46||[[File:Vestland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestland_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Vestland]]||[[Bergen]] |- | align=left|50||[[File:Trøndelag våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Tr%C3%B8ndelag_v%C3%A5pen.png|tlo|28x28px]] [[Trøndelag]]||[[Steinkjer]] |- | align=left|55||[[File:Troms våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Troms våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Troms]]||[[Tromsø]] |- | align=left|56||[[File:Finnmark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Finnmark våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Finnmark]]||[[Vadsø]] |}<br /> {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" |County (fylke) 2017 ! scope="col" |Administrative centre ! scope="col" |Most populous municipality ! scope="col" |Geographical region |- |{{Coat of arms|Østfold}} |[[Sarpsborg]] |[[Fredrikstad]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Akershus}} |[[Oslo]] |[[Bærum]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Oslo}} |[[Oslo|City of Oslo]] |[[Oslo]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Hedmark}} |[[Hamar]] |[[Ringsaker]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Oppland}} |[[Lillehammer (town)|Lillehammer]] |[[Gjøvik]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Buskerud}} |[[Drammen (town)|Drammen]] |[[Drammen (town)|Drammen]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Vestfold}} |[[Tønsberg]] |[[Sandefjord (town)|Sandefjord]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Telemark}} |[[Skien (town)|Skien]] |[[Skien (town)|Skien]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Aust-Agder}} |[[Arendal (town)|Arendal]] |[[Arendal (town)|Arendal]] |[[Southern Norway]] |- |{{Coat of arms|Vest-Agder}} |[[Kristiansand (town)|Kristiansand]] |[[Kristiansand (town)|Kristiansand]] |[[Southern Norway]] |- |{{Coat of arms|Rogaland}} |[[Stavanger]] |[[Stavanger]] |[[Western Norway]] |- |{{Coat of arms|Hordaland}} |[[Bergen]] |[[Bergen]] |[[Western Norway]] |- |{{Coat of arms|Sogn og Fjordane}} |[[Hermansverk]] |[[Førde (town)|Førde]] |[[Western Norway]] |- |{{Coat of arms|Møre og Romsdal}} |[[Molde (town)|Molde]] |[[Ålesund (town)|Ålesund]] |[[Western Norway]] |- |{{Coat of arms|Trøndelag}} |[[Steinkjer (town)|Steinkjer]] |[[Trondheim]] |[[Trøndelag]] |- |{{Coat of arms|Nordland}} |[[Bodø (town)|Bodø]] |[[Bodø (town)|Bodø]] |[[Northern Norway]] |- |{{Coat of arms|Troms}} |[[Tromsø (city)|Tromsø]] |[[Tromsø (city)|Tromsø]] |[[Northern Norway]] |- |{{Coat of arms|Finnmark}} |[[Vadsø (town)|Vadsø]] |[[Alta (town)|Alta]] |[[Northern Norway]] |}<references group="n"/> === ទំនាក់ទំនងការបរទេស === [[File:KNM Fridtjof Nansen-2006-06-01-side.jpg|thumb|[[Royal Norwegian Navy]] [[Fridtjof Nansen-class frigate|''Fridtjof Nansen'' class frigate]]]] ន័រវែសមានស្ថានទូតនៅក្នុងប្រទេសចំនួន ៨២ ។<ref>{{cite web|url=https://www.embassypages.com/norway |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080206092107/http://www.regjeringen.no/nb/dep/ud/dok/veiledninger/2005/Norges-utenriksstasjoner.html?id=88166&epslanguage=NO |archivedate=6 February 2008 |title=List of Norwegian embassies at the website of the Norwegian ministry of foreign affairs |date=6 February 2008 |accessdate=12 October 2013}}</ref> ប្រទេសចំនួន 60 កំពុងមានស្ថានទូតនៅន័រវែស។ ស្ថានទូតទាំងអស់នោះស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងអូស្លូ។ ន័រវែសគឺជាសមាជិកស្ថាបនិករបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការណាតូ ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប និងសមាគមពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប (EFTA) ។<ref>{{cite web|url=http://intportal.vaf.no/hoved.aspx?m=2761&amid=49981 |title=Refleksjoner fra Brussel – Hospitering ved Sørlandets Europakontor – Vest-Agder Fylkeskommune |publisher=Intportal.vaf.no |date=4 January 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130606042007/http://intportal.vaf.no/hoved.aspx?m=2761&amid=49981 |archivedate=6 June 2013}}</ref> == សេដ្ឋកិច្ច == {{Main|សេដ្ឋកិច្ចន័រវែស}} [[File:GDP Norway 1865 to 2004.PNG|thumb|left|upright=1.35|GDP and GDP growth]] រដ្ឋមានមុខតំណែងជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិធំ ៗ នៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗដូចជាវិស័យប្រេងឧស្ម័ន (Statoil), ផលិតកម្មថាមពលវារីអគ្គិសនី (Statkraft), ផលិតកម្មអាលុយមីញ៉ូម (Norsk Hydro), ធនាគារន័រវែសធំជាងគេ (DNB) និងអ្នកផ្តល់សេវាទូរគមនាគមន៍ (Telenor) ។តាមរយៈក្រុមហ៊ុនធំ ៗ នេះរដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងតម្លៃភាគហ៊ុនប្រមាណ 30% នៅផ្សារហ៊ុនអូស្លូ។ នៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនមិនចុះបញ្ជីត្រូវ បានបញ្ចូលរដ្ឋមានភាគហ៊ុនកាន់តែខ្ពស់នៅក្នុងកម្មសិទ្ធិ (ដែលភាគច្រើនមកពីកម្មសិទ្ធអាជ្ញាប័ណ្ណប្រេងដោយផ្ទាល់) ។ ប្រទេសន័រវែសគឺជាប្រទេសដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់មួយហើយមានកងនាវាធំបំផុតលំដាប់ទី 6 នៅលើពិភពលោកដែលមាននាវាដឹកទំនិញពាណិជ្ជកម្មចំនួន 1412 គ្រឿង។ ប្រទេសនេះសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិរួមមានប្រេងឥន្ធនៈ វារីអគ្គីសនី ត្រី និងរ៉ែ។ ការបម្រុងទុកប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិធំៗ ត្រូវបានគេរកឃើញនៅទសវត្សឆ្នាំ 1960 ដែលនាំឱ្យមានការរីកចម្រើននៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។<ref>"[https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3421.htm Norway]," U.S. Department of State</ref> ន័រវ៉េគឺជាប្រទេសដំបូងគេដែលបានហាមឃាត់ការកាប់បំផ្លាញដើមឈើដើម្បីបង្ការកុំឱ្យបាត់បង់ព្រៃទឹកភ្លៀង។ ប្រទេសនេះបានប្រកាសពីចេតនារបស់ខ្លួននៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាកាសធាតុរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ 2014 រួមជាមួយចក្រភពអង់គ្លេស និងអាល្លឺម៉ង់។<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2016/06/08/europe/norway-deforestation/|title=Norway becomes first country to ban deforestation}}</ref> === ការដឹកជញ្ជូន === [[File:E6 Årumkrysset.jpg|thumb|left|Årumkrysset on [[European route E6]] in Årum, [[Fredrikstad]].]] ដោយសារតែដង់ស៊ីតេប្រជាជនទាប ឆ្នេរខ្សាច់វែងនៃប្រទេសន័រវែស ការដឹកជញ្ជូនសាធារណៈរបស់ប្រទេសនេះមិនសូវអភិវឌ្ឍន៍ជាងនៅបណ្តាប្រទេសអ៊ឺរ៉ុបជាពិសេសនៅក្រៅទីក្រុងធំៗ។ ប្រទេសនេះមានប្រពៃណីដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវទឹកទឹកយូរអង្វែង ប៉ុន្តែក្រសួងដឹកជញ្ជូននិងទូរគមនាគមន៍នៅន័រវែសកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះបានអនុវត្តការដឹកជញ្ជូនផ្លូវដែកនិងផ្លូវអាកាសតាមរយៈក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធជាច្រើនដើម្បីអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ប្រទេស។<ref>Norwegian Ministry of Transport and Communication, 2003: 3</ref> ក្រៅពីនេះ គេកំពុងពិភាក្សាគ្នាពីការសាងសង់ប្រព័ន្ធផ្លូវដែកល្បឿនលឿនរវាងទីក្រុងធំៗ។<ref>{{cite web |url=http://theforeigner.no/pages/news/updated-majority-in-favour-of-high-speed-trains/ |title=Majority in Favor of High-Speed Trains |publisher=Theforeigner.no |accessdate=23 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724185049/http://theforeigner.no/pages/news/updated-majority-in-favour-of-high-speed-trains/ |archive-date=24 July 2011 |dead-url=yes |df=dmy-all |archivedate=24 កក្កដា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110724185049/http://theforeigner.no/pages/news/updated-majority-in-favour-of-high-speed-trains/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=Skjeggestad |first1=Sveinung Berg Bentzrød Helene |title=De aller fleste sier ja takk til lyntog |url=https://www.aftenposten.no/norge/i/8mz8G/De-aller-fleste-sier-ja-takk-til-lyntog |accessdate=23 February 2019 |work=Aftenposten |date=7 March 2011 |language=nb-NO}}</ref> ច្រកទ្វារសំខាន់ទៅកាន់ប្រទេសន័រវែសតាមអាកាសគឺអាកាសយានដ្ឋានអូស្លូ Gardermoen។<ref>{{cite web |url=http://www.sas.no/no/Misc/Service_Links_Container/Rutekart/ |archive-url=https://archive.is/20120628220717/http://www.sas.no/no/Misc/Service_Links_Container/Rutekart/ |dead-url=yes |archive-date=28 June 2012 |title=Rutekart |author=Scandinavian Airlines System |accessdate=15 July 2008 |authorlink=Scandinavian Airlines |archivedate=28 មិថុនា 2012 |archiveurl=https://archive.is/20120628220717/http://www.sas.no/no/Misc/Service_Links_Container/Rutekart/ |url-status=dead }}</ref> === ភាសា === [[File:Norske Målgreiner.png|thumb|The map shows the division of the Norwegian dialects within the main groups.]] ន័រវេនិងស៉្យីគឺជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ន័រវែស។<ref>{{Citation|title=språk i Norge|url=https://snl.no/spr%C3%A5k_i_Norge|date=2025-05-02|accessdate=2025-11-23|language=no|first=Lars S.|last=Vikør|first2=Ernst Håkon|last2=Jahr|first3=Mikkel|last3=Berg-Nordlie|first4=Bernt Ø|last4=Thorvaldsen}}</ref><ref>Norges grunnlov, § 108 (Constitution of Norway, article 108, mention the Sámi language specifically)</ref><ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/stmeld-nr-35-2007-2008-/id519923/sec4|title=St.meld. nr. 35 (2007–2008)|first=Kultur- og|last=kirkedepartementet|date=27 June 2008|publisher=}}</ref> នៅសតវត្សទី 19 និងទី 20 ភាសាន័រវែសបានទទួលរងនូវវិវាទនយោបាយនិងវប្បធម៌ខ្លាំង។ នេះបាននាំឱ្យមានការអភិវឌ្ឍន័រវែសនៅក្នុងសតវត្សទី 19 និងការបង្កើតនូវស្តង់ដារអក្ខរាវិរុទ្ធជំនួសនៅសតវត្សទី 20 ។ ភាសាបរទេសចម្បងដែលបានបង្រៀននៅក្នុងសាលារៀននៅន័រវែសគឺជាភាសាអង់គ្លេសដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភាសាអន្តរជាតិតាំងពីសម័យក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ ភាគច្រើននៃប្រជាជនមានភាពស្ទាត់ជំនាញក្នុងភាសាអង់គ្លេសជាពិសេសអ្នកដែលកើតក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 ។ ភាសាអាឡឺម៉ង់ បារាំង និងអេស្ប៉ាញក៏ត្រូវបានគេបង្រៀនជាទូទៅជាភាសាទីពីរឬជាញឹកញាប់ភាសាទីបី។ ភាសារុស្ស៊ី ជប៉ុន អ៊ីតាលី ឡាតាំង ហើយពេលខ្លះ ចិនកុកងឺ ត្រូវបានគេផ្តល់ជូននៅតាមសាលារៀនមួយចំនួនដែលភាគច្រើននៅតាមទីក្រុង។ ជាប្រពៃណី ភាសាអង់គ្លេស អាល្លឺម៉ង់ និងបារាំងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភាសាបរទេសសំខាន់នៅក្នុងប្រទេសន័រវេស។ ឧទាហរណ៍ភាសាទាំងនេះត្រូវបានគេប្រើនៅលើលិខិតឆ្លងដែនន័រវេសរហូតដល់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ហើយនិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យមានសិទិ្ធទូទៅក្នុងការប្រើប្រាស់ភាសាទាំងនេះនៅពេលដាក់ពាក្យសុំរបស់ពួកគេ។ === ប្រជាសាស្ត្រ === {{Main|ប្រជាសាស្ត្រន័រវែស}} {{Historical populations |percentages = pagr |footnote = '''Source''': Statistics Norway.<ref>{{cite web|url=http://www.ssb.no/emner/02/02/folkendrhist/tabeller/tab/00.html |title=Tabell 0 Hele landet. Folkemengde 1. januar og endringer i året. 1951 |language=Norwegian |publisher=[[Statistics Norway]] |accessdate=27 January 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ssb.no/english/subjects/02/03/folkfram_en/arkiv/tab-2010-06-15-01-en.html |title=Population 1 January. Registered 2010. Projected 2011–2060 in fourteen variants. 1 000 |publisher=[[Statistics Norway]] |accessdate=27 January 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111016213123/http://www.ssb.no/english/subjects/02/03/folkfram_en/arkiv/tab-2010-06-15-01-en.html |archivedate=16 October 2011}}</ref> |shading = off |1500|140000 |1665|440000 |1735|616109 |1801|883603 |1855|1490047 |1900|2240032 |1950|3278546 |2000|4478497 |2010|4858199 |2013|5096300 |2060<br/>{{small|(projected)}}|7032687 }} ប្រជាជនន័រវេសមានចំនួន 5,096,300 នាក់នៅខែតុលាឆ្នាំ 2013 ។ ចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី 20 ន័រវែសបានទាក់ទាញជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីភាគខាងត្បូងនិងកណ្តាលអឺរ៉ុប មជ្ឈឹមបូពា៌ អាហ្វ្រិក អាស៊ីនិងតំបន់ឆ្ងាយជាងនេះទៀតក៏មាន។ === អន្តោប្រវេសន៍ === [[File:Stpaul001.jpg|right|thumb|[[Minneapolis–Saint Paul]] has the largest concentration of ethnic Norwegians outside Norway, at 470,000.]] ជាពិសេសនៅសតវត្សរ៍ទី 19 នៅពេលដែលស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចមានការលំបាកនៅន័រវែសមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ទៅសហរដ្ឋអាមេរិកនិងកាណាដាដែលពួកគេអាចធ្វើការនិងទិញដីនៅតំបន់ព្រំដែន។ មនុស្សជាច្រើនបានទៅភាគខាងលិចមហាសមុទ្រភាគខាងលិចនិងប៉ាស៊ីហ្វិកភាគពាយព្យ។នៅក្នុងឆ្នាំ 2006 យោងទៅតាមការិយាល័យជំរឿនស្ថិតិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមនុស្សជិត 4,7 លាននាក់បានកំណត់ថាជា ន័រវែសអាមេរិច<ref>{{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_DP2&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=false&-format=|title=American FactFinder – Results|first=U.S. Census|last=Bureau|website=factfinder.census.gov}}{{Dead link|date=តុលា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ដែលមានចំនួនច្រើនជាងចំនួនជនជាតិន័រវែសនៅក្នុងន័រវែសដោយខ្លួនឯង។<ref>{{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_DP2&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=false&-format=|title=American FactFinder – Results|first=U.S. Census|last=Bureau|website=factfinder.census.gov}}{{Dead link|date=តុលា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>នៅក្នុងជំរឿនប្រជាជនកាណាដាឆ្នាំ 2011 ពលរដ្ឋកាណាដាចំនួន 452.705 នាក់ត្រូវបានកំណត់ថាមានពូជពង្សន័រវែស។<ref name="Norwegian Canadians">{{cite web |url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?TABID=2&LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=1118296&GK=0&GRP=0&PID=105396&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=&D1=0&D2=0&D3=0&D4=0&D5=0&D6=0 |author=[[Statistics Canada]] |title=2011 National Household Survey: Data tables |accessdate=11 February 2014|date=2013-05-08 }}</ref> {| class="wikitable" |+Largest immigrant groups |+(1st and 2nd generation):<ref name="autogenerated4">{{cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2017-03-02#content|title=Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, 1 January 2017|last=|first=|date=2 March 2017|website=|publisher=[[Statistics Norway]]|accessdate=9 June 2017}} See Table 3 "Population by immigrant category and country background", sum of columns "Immigrants" and "Norwegian-born to immigrant parents".</ref> |- ! National background ! ចំនួនប្រជាជន |- |ប៉ូឡូញ |97,196 |- |លីទុយអានី |37,638 |- |ស៊ុយអែត |36,315 |- |សូម៉ាលី |28,696 |- |អាល្លឺម៉ង់ |24,601 |- |អ៊ីរ៉ាក់ |22,493 |- |ស៊ីរី |20,823 |- |ហ្វីលីពីន |20,537 |- |ប៉ាគីស្ថាន |19,973 |- |អេរីទ្រេ |19,957 |} នៅឆ្នាំ 2012 សហគមន៍ជនអន្តោប្រវេសន៍ (ដែលរួមបញ្ចូលជនអន្តោប្រវេសន៍និងកូនក្មេងដែលកើតនៅក្នុងប្រទេសន័រវែសនៃឪពុកម្តាយអន្តោប្រវេសន៍) បានកើនឡើងចំនួន 55,300 ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុត។ អន្តោប្រវេសន៍សុទ្ធមកពីបរទេសបានកើនឡើងដល់ 47.300 នាក់ (300 នាក់ខ្ពស់ជាងឆ្នាំ 2011) ខណៈដែលអន្តោប្រវេសន៍មានចំនួន 72% នៃកំណើនប្រជាជនរបស់ន័រវែស។<ref>{{cite web |url= http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/folkendrkv |title=Population and quarterly changes, Q4 2012 |publisher=[[Statistics Norway]] |date= 21 February 2013 |accessdate=24 March 2013}}</ref>17% នៃកុមារដែលទើបនឹងកើតបានកើតមកពីឪពុកម្តាយជាជនអន្តោប្រវេសន៍។ កូនកើតពីឪពុកម្តាយជាជណជាតិ ប៉ាគីស្ថាន សូម៉ាលីនិងវៀតណាម គឺជាក្រុមធំបំផុតនៃជនជាតិន័រវែសទាំងអស់ដែលកើតមកឪពុកម្តាយអន្តោប្រវេសន៍។<ref name="census">{{cite web |url=http://www.ssb.no/en/innvbef/ |title= Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, 1 January 2012 |publisher=[[Statistics Norway]] |date=26 April 2012 |accessdate = 24 March 2013}}</ref> === សុខាភិបាល === ន័រវែសទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ 1 តាមសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (HDI) សម្រាប់ឆ្នាំ 2013 ។.<ref>{{cite book|last1=United Nations|title=Human Development Report 2013|publisher=United Nations Development Programme (UNDP).|isbn=978-92-1-126340-4|date=November 2012}}</ref> ផ្ទុយមកវិញ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 ភាពក្រីក្រនិងជំងឺឆ្លងបានគ្របដណ្តប់នៅន័រវែសរួមជាមួយទុរ្ភិក្សនិងរោគរាតត្បាត។ តាំងពីទសវត្សឆ្នាំ 1900 ការរីកចម្រើនផ្នែកសុខភាពសាធារណៈបានកើតមានឡើងដោយសារការអភិវឌ្ឍន៍លើវិស័យជាច្រើនដូចជាស្ថានភាពសង្គមនិងជីវភាព ការរីករាលដាលផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រការបង្កើតប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពនិងការយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈ។ ការចាក់ថ្នាំបង្ការនិងការកើនឡើងនូវឱកាសព្យាបាលជាមួយថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចនាំឱ្យមានការរីកចម្រើនយ៉ាងធំធេងក្នុងចំណោមប្រជាជនន័រវែស។ ការលើកកម្ពស់អនាម័យខ្លួនប្រាណនិងអាហារូបត្ថម្ភល្អប្រសើរជាងមុនគឺជាកត្តាដែលបានរួមចំណែកធ្វើឱ្យសុខភាពប្រសើរឡើង។ === ការអប់រំ === [[File:NTNU Trondheim Mainbuilding.jpg|thumb|right|The main building of the [[Norwegian University of Science and Technology]] in [[Trondheim]]]] ឧត្តមសិក្សានៅន័រវែសត្រូវបានផ្តល់ដោយសាកលវិទ្យាល័យចំនួន៧ មហាវិទ្យាល័យឯកទេសចំនួន៥ មហាវិទ្យាល័យចំនួន២៥ និងមហាវិទ្យាល័យឯកជនជាច្រើនទៀត។<ref>{{cite web |url=http://www.bologna-berlin2003.de/pdf/Norway1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20040206190401/http://www.bologna-berlin2003.de/pdf/Norway1.pdf |dead-url=yes |archive-date=6 February 2004 |title=Norway – Implementation of the elements of the Bologna Process |accessdate=30 May 2010 |archivedate=21 កុម្ភៈ 2011 |archiveurl=https://wayback.archive-it.org/10702/20110221195458/http://www.bologna-berlin2003.de/pdf/Norway1.pdf |url-status=dead }}</ref> ការអប់រំសាធារណៈគឺមិនគិតថ្លៃ ដោយមិនគិតពីសញ្ជាតិ។<ref>{{cite web|url=http://www.studyinnorway.no/sn/Tuition-Scholarships/Tuition-fees |title=Tuition fees |publisher=Studyinnorway.no |date=27 August 2008 |accessdate=23 July 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719023712/http://www.studyinnorway.no/sn/Tuition-Scholarships/Tuition-fees |archivedate=19 July 2011}}</ref> ឆ្នាំសិក្សាមានពីរឆមាស, ចាប់ពីខែសីហាដល់ខែធ្នូនិងពីខែមករាដល់ខែមិថុនា។ ការទទួលខុសត្រូវចុងក្រោយសម្រាប់ការអប់រំគឺស្ថិតនៅក្រសួងអប់រំនិងស្រាវជ្រាវន័រវែស។ == វប្បធម៌ == {{Main|វប្បធម៌ន័រវែស]] [[File:Wilhelmine Seippel.jpg|thumb|left|Traditional Norwegian farmer's costumes, known as ''folkedrakt'', and modern costumes inspired by those costumes, known as ''[[bunad]]'', are widely used on special occasions.]] វប្បធម៌កសិកម្មន័រវែសនៅតែបន្តដើរតួនាទីក្នុងវប្បធម៌ន័រវែសហសម័យ។<ref>{{cite encyclopedia|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761556517_4/norway.html |title="Norway's Culture", ''Encarta'' |publisher=Webcitation.org |accessdate=15 February 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://www.webcitation.org/5kwb6gaky?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761556517_4/norway.html |archivedate=31 October 2009 |df=dmy }}</ref> === ភាពយន្ត === ភាពយន្តន័រវេបានទទួលការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ។ ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 មកឧស្សាហកម្មខ្សែភាពយន្តបានរីកចម្រើនដោយផលិតបានរហូតដល់ 20 ខ្សែភាពយន្តជារៀងរាល់ឆ្នាំ។<ref>[https://web.archive.org/web/20120126134405/http://www.norway.org/aboutnorway/culture/film/A_Brief_History_of_Norwegian_Film/ "A brief history of Norwegian film"]. Norway Official Website. Retrieved 8 February 2010.</ref> === ការស្រាវជ្រាវ === អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជនជាតិន័រវេសដែលទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរួមមានអ្នកគណិតវិទូ Sophos Lie និង Atle Selberg គីមីវិទូ Lars Onsager រូបវិទូ Ivar Giaever អ្នកគីមីវិទ្យា សេស Hassel, Peter Waage និង Cato Maximilian Guldberg។ === កីឡា === [[File:Marit Bjørgen Holmenkollen 2011 001.jpg|thumb|Skier [[Marit Bjørgen]] from Norway is the [[List of multiple Winter Olympic medallists|most successful Winter Olympian]] of all time, with 15 medals]] កីឡាគឺជាផ្នែកសំខាន់នៃវប្បធម៌ន័រវេហើយកីឡាដែលពេញនិយមរួមមានកីឡាបាល់ទាត់ កីឡាបាល់បោះ ជិះស្គីលើទឹកកក...។ === ទេសចរណ៍ === នៅឆ្នាំ 2008 ន័រវែសជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៧ នៅក្នុង របាយការណ៍នៃការប្រកួតប្រជែងទេសចរណ៍និងទេសចរណ៍ នៃវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ។<ref name="wef1">{{Cite web|url=http://www.weforum.org/en/media/Latest%20Press%20Releases/PR_TTCR08|title=World Economic Forum's Travel & Tourism Report Highlights the Importance of Environmental Sustainability|accessdate=6 March 2008|publisher=World Economic Forum|year=2008|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080307004114/http://www.weforum.org/en/media/Latest%20Press%20Releases/PR_TTCR08|archivedate=7 March 2008|df=dmy-all}}</ref> វិស័យទេសចរណ៍នៅន័រវែសបានរួមចំណែកដល់ 4.2% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបដូចដែលបានរាយការណ៍នៅក្នុងឆ្នាំ 2016 ។<ref name="auto">{{cite journal|first1=Statistics Norway|title=Key Figures for Norwegian travel and tourism|journal=Innovation Norway|year=2016|url=http://www.innovasjonnorge.no/contentassets/0d32e3231c0a4367a96838ee3bb5b294/key-figrues-2016.pdf|accessdate=3 April 2018|archive-date=4 មេសា 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180404073253/http://www.innovasjonnorge.no/contentassets/0d32e3231c0a4367a96838ee3bb5b294/key-figrues-2016.pdf|dead-url=yes}}</ref> មានមនុស្សម្នាក់ក្នុង 15 នាក់នៅទូទាំងប្រទេសធ្វើការនៅក្នុងឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍។ ភ្ញៀវទេសចរជាងពាក់កណ្តាលនៃភ្ញៀវទេសចរសរុបបានមកលេងនៅចន្លោះខែឧសភានិងខែសីហា។ ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} {{Notelist}} == ឯកសារយោង == {{Reflist}} == គន្ថនិទ្ទេស == {{Refbegin}} * {{cite book|ref=Larsen|author=Larsen, Karen |year=1948|title=A History of Norway|url=https://archive.org/details/historyofnorway0000kare|publisher=Princeton University Press|place= Princeton, New Jersey}} {{Refend}} == តំណភ្ជាប់ក្រៅ == {{Commons category|Norway}} {{Wikivoyage}} {{Wikinews|Portal:Norway|Norway}} {{NIE Poster|year=1905}} * [https://web.archive.org/web/20060209022219/http://www.norway.no/ Norway.no], Norway's official portal * {{DMOZ|Regional/Europe/Norway}} * [http://www.ssb.no/english/ Statistics Norway] * [http://www.environment.no/ State of the Environment Norway] * {{CIA World Factbook link|no|Norway}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/420178/Norway Norway] entry at ''[[Encyclopædia Britannica]]'' * [https://web.archive.org/web/20160126102504/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/norway.htm Norway] from ''UCB Libraries GovPubs'' * [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17743896 Norway profile] from the [[BBC News]] * [http://www.norway.info/ Norway.info], official foreign portal of the [[Ministry of Foreign Affairs (Norway)|Norwegian Ministry of Foreign Affairs]] * {{Wikiatlas|Norway}} * {{osmrelation-inline|1059668}} * [http://www.ssb.no/a/english/minifakta/en/ Official facts about Norway] * [http://www.visitnorway.com/ VisitNorway.com], official travel guide to Norway. * {{YouTube|M1h_wIvwhzI|National Anthem of Norway}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=NO Key Development Forecasts for Norway] from [[International Futures]] * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/NOR/Year/2017/Summary World Bank Summary Trade Statistics Norway] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងជើង]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអង្គការណាតូ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាន័រឌិក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសមាគមពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសស្កង់ដាណាវី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ន័រវែស| ]] 56re25p80aj7l6xp2wuddaw0ghk4y4i 0 40112 339849 336983 2026-08-29T03:10:04Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339849 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #778899;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS Battambang; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> មាស សុខសោភា </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" | |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="2" | Meas Soksophea 2021 <br> |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះ''' | [[មាស សុខសោភា]] |- style="vertical-align:center;" |'''ថ្ងៃ.ខែ.ឆ្នាំកំណើត''' |{{Birth date and age|1984|1|29|df=yes}} |- style="vertical-align:center;" |'''សញ្ជាតិ''' | {{KHM}} |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រភេទតន្ត្រី''' |​Khmer traditional Music, Classic, Pop, R&B, Rock, Latin, & Hip hop. |- style="vertical-align:center;" |'''ឆ្នាំសកម្ម''' |2004-បច្ចុប្បន្ន |- style="vertical-align:center;" |'''អជីបសិល្បៈ''' | * អ្នកចម្រៀង * តួសម្ដែងស្រី * អគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកល្បី (Brand Ambassador) |- style="vertical-align:center;" |'''ស្លាកតន្ត្រី''' | ផលិតកម្មរាម (Ream) 2021-បច្ចុប្បន្ន |} '''មាស សុខសោភា''' ([[អង់គ្លេស]]: Meas Soksophea) ​(កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៩ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៨៤) នាងគឺជាតារាចម្រៀងកម្ពុជាមួយរូបដែលបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ឱ្យផលិត​កម្ម-រស្មីស្ទឹងសង្កែ យ៉ាងណាទស្សនិជនបានចាប់ផ្ដើមស្គាល់នាងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៥ តាមរយៈ​បទចម្រៀងមាន ចំណងជើងថា (១០១ ហេតុផល) ចេញផ្សាយដោយ​ផលិតកម្ម​-ចេនឡា ប្រាដឺ (Chenla Brother Production) ដោយការខិតខំប្រឹងប្រែង សុខសោភា បានជំនះ ដាក់បទចម្រៀងរបស់ខ្លួនទៅក្នុងតន្ត្រីវីដេអូអន្តរជាតិ (Video evolution) ហៅកាត់ថា (វេវ៉ូ/[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Vevo Vevo]) ក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ។​ == ជីវិតចាប់ផ្ដើម == '''Early Life''' មាស សុខសោភា​ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៩ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៨៤ នៅ [[ខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ]] មាន​​ឪពុក​ ឈ្មោះ​ មាស​ សារឹម​ អតីត​ប្រធាន​មន្ទីរ​ឧស្សាហកម្ម ខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ​​ ហើយ​ម្ដាយ​ឈ្មោះ​ សុខ វិលន់ ​ជា​អតីត​បុគ្គលិក​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរ​ឧស្សាហកម្ម​នោះ​ដែរ​ ។ សុខ​សោភា​ មាន​បងប្អូន ៣ នាក់ ហើយ​នាង​ជា​កូន​ទី​ ២​ នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ ។ កូនច្បង​នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ គឺ ​លោក មាស សុខ​រតនៈ ជា​អ្នក​និពន្ធ​បទចម្រៀង​ផងដែរ បច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នក​ចាត់​ការ​ទូទៅ​ប្រចាំ​ផលិត​កម្ម​ថោន​ និង កូន​ពៅ​គឺ មាស​ សុខ​វណ្ណៈ ជានាយ​ទាហ៊ាន ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩០ ក្រុមគ្រួសារ សុខសោភា បានសម្រេចចិត្តផ្លាសពីការរស់នៅ [[ខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ]] មកតាំងលំនៅក្នុង [[ស្រុកកៀនស្វាយ]] [[ខេត្តកណ្ដាល]] បានមួយរយៈ ឪពុករបស់នាងបានទទួលមរណៈភាព ដូចនេះបន្ទុកផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ បានធ្លាក់ទៅកាន់កូនៗរបស់លោកវិញនោះគឺ សុខសោភាផ្ទាល់ និង បងប្រុសរបស់នាង ដោយហេតុនេះអ្នកទាំងពីរសម្រេចចិត្តទៅច្រៀង នៅតាមរោងមង្គលការផ្សេងៗ ជាមួយនិងប្រាក់ឈ្នួលបន្តិចបន្តួច រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០០០ ប្រទេសកម្ពុជា បានជួបទឹកជំនន់ធំបំផុតក្នុងប្រទេស (Cambodia: Floods 2000) បានប៉ះពាល់ទៅដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ដោយខាតបង់ប្រណាណជា ១៦១ លានដុល្លារ អាមេរិក (loss of approximately $161 million) និងបានប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជា ៧៥ មុឺននាក់ ។<ref> relifeweb (2002) [https://reliefweb.int/report/cambodia/cambodia-floods-appeal-no-222000-final-report Cambodia: Floods appeal No. 22/2000 final report], Published: 3 January 2002 Website: reliefweb.int </ref> ដោយហេតុនេះ វាបានប៉ះពាល់ទៅដល់ការរកចំនូលរបស់ សុខសោភា ផងដែរ ដោយជួបវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុធ្ងន់ធ្ងរ សុខ សោភា ក៏សម្រេចចិត្តបោះបង់ការសិក្សាត្រឹម ថ្នាក់វិទ្យាល័យ ថ្នាក់ទី១០ ហើយនាងបានផ្លាសទីលំនៅជាលើកទីពីរ ដោយចាកចេញពីខេត្តកណ្ដាល មក [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ក្នុងឆ្នាំ ២០០២ ហើយបន្តការដើរច្រៀងតាម ភោជនីយដ្ឋាន និង មជ្ឈមណ្ឌលកំសាន្តក្នុងក្រុងភ្នំពេញ រហូតដល់នាងមានឱកាសបានច្រៀងក្នុង ផលិតកម្ម-រស្មីស្ទឹងសង្កែ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ។<ref> Sabay News (2014) [https://news.sabay.com.kh/article/257 មាស សុខសោភា ច្រៀង​ ១ថ្ងៃ ១-២ ដុល្លារ ក្លាយ​ជា​តារា​ចម្រៀង​ល្បី​ប្រចាំ​ប្រទេស​], Website: news.sabay.com.kh </ref> == អជីពតន្ត្រី == '''Music career''' === ភាពពេញនិយម (២០០៥-២០០៩) === '''Popularity (2005-2009)''' ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៥ សុខសោភា បានចាកចេញពី ផលិតកម្ម-រស្មីស្ទឹងសង្កែ ទៅចូលរួមក្នុង ផលិតកម្ម-ចេនឡា ប្រាដឺ (Chenla Brother Production) នាងបានចេញបទចម្រៀងជាច្រើនបទ ក្នុងនោះមានបទ (១០១ ហេតុផល) ជាបទដែលនាងទទួលបានការគាំទ្រ និង ពេញនិយមជាច្រើនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្លាប់ដាក់ចូលក្នុងកម្មវិធី តន្ត្រីទូរទស្សន៍អន្តរជាតិ (Music Television) ហៅកាត់ថា [https://en.m.wikipedia.org/wiki/MTV MTV] ផងដែរ ។<ref>Texas Pete Mayes & His Houserockers Blues Band (2007) [http://testicanzoni.mtv.it/testi-Texas-Pete-Mayes---His-Houserockers-Blues-Band_123775/testo-Christmas-Holidays-7471841 Testo Christmas Holidays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212063715/http://testicanzoni.mtv.it/testi-Texas-Pete-Mayes---His-Houserockers-Blues-Band_123775/testo-Christmas-Holidays-7471841 |date=2021-12-12 }}, Website: testicanzoni.mtv.it</ref> រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០០៧ ផលិតកម្ម ចេនឡា-ប្រាដឺ បានប្រកាសបិទផលិតកម្មរបស់ខ្លួន ជាហេតុធ្វើឱ្យ សុខសោភា បានទៅចូលរួមក្នុងផលិតកម្មយូធូ (U2 Entertantment) មួយរយៈខ្លី នាងបានចេញបទចម្រៀងមួយចំនួន តែហាក់មិនមានការគាំទ្រនោះទេ ដោយសារតែផលិតកម្មយូធូ ប្រកាសបិទទ្វារក្ស័យធុនផងដែរនោះ នាងបានមកចួលរួមក្នុង ផលិតកម្ម-អុឹម (M-Production) ក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ដែលចេញក្នុងអាល់ប៊ុមទី១ គឺបទ "ដោះសារ" បានក្លាយជា Hits album ដែលមានអ្នកចាក់ស្ដាប់ច្រើនបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលក្លាយជាបទ Hots Song នៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ (TV music show) ជាប់ក្នុងកំពូលបទចម្រៀង ក្នុងទូរទស្សន៍ប៉ុស្ថិ៍លេខ៩ Top1 Music Cambodia TV9 និងបានជាប់ក្នុង Top1 Music Radio FM.97 (2008) by Apsara Radio FM 97 ផងដែរ ។ ហើយបទចម្រៀងរបស់នាងបន្តបន្ទាប់ទៀត គឺបទ "១០០០ រាត្រី" ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម-អុឹម M CD Vol.5 ដែលជាបទចម្រៀងពេញនិយមនាពេលនោះផងដែរ ។<ref> Sabay News (2017) [https://news.sabay.com.kh/article/977135 ជាង​១​០​ឆ្នាំ មាស សុខសោភា ផ្លាស់​ប្ដូរទ្រនំ​ប៉ុន្មាន​?], Website: news.sabay.com.kh </ref> ពាក្យសារភាពចេញពីមាត់របស់លោក ពេជ្រ សង្វារវង្ស ហៅលោកតាសក់សភ្នំត្បែង ដែលថាតារាចម្រៀង មាស សុខសោភា ជាភរិយារបស់ខ្លួន បានជម្រះមន្ទិលមហាជន និងអ្នកគាំទ្រហើយ។ ប៉ុន្ដែសាមីខ្លួន គឺអ្នកនាង មាស សុខសោភា នៅរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥​ នេះ។ === បទភ្លេងខ្មែរពេញនិយម (២០០៩) === '''Khmer Traditional Pop Music (2009)''' ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ សុខសោភា បានចាកចេញពី ផលិតកម្ម-អុឹម មកចូលរួមក្នុង ផលិតកម្ម-សាន់ដេ (Sunday Production) នាងបានចេញបទចម្រៀងជាច្រើនបទ ដូចជាបទ "រាំលេងបទ Boom" ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម-សាន់ដេ អាល់ប៊ុម CD Vol.101 និង ចេញជាប្រភេទបទចម្រៀង សម្រាប់រដូវកាលនៃ [[ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ]] ផងដែរ (Khmer Traditional Music) ក្នុងនោះបទ "មករាំកន្ទ្រឹមឆ្នាំថ្មី" ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម-សាន់ដេ អាល់ប៊ុម CD Vol.104 ចេញផ្សាយនាដើមឆ្នាំ ២០១០ ហើយក៏ជាបទពេញនិយមមួយផងដែរ សម្រាប់ចង្វាក់ភ្លេងប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ដែលមានការពេញនិយមចាក់ស្ដាប់យ៉ាងច្រើនក្នុងអំឡុងពេលនោះ ហើយវាក៏ជាអាល់ប៊ុមចុងក្រោយរបស់នាងផងដែរក្នុង ផលិតកម្ម-សាន់ដេ ។ ដោយមើលឃើញថា សុខសោភា ផ្ទាល់ពេលនោះ ហាក់មិនសូវមានការចាប់អារម្មពីទស្សនិជន និងមិនសូវមានអ្នកគាំទ្រច្រើននោះទេ សុខសោភា ក៏បានចាកចេញពីផលិតកម្ម-សាន់ដេ ទៅចូលរួមក្នុង (ផលិតកម្ម-ថោន/Town Production) នាពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០១០ ។<ref> Monorom News (2014) [https://archive.monoroom.info/news/post/3957 មុន​នឹង​ក្លាយ​ជា​តារា​ល្បី តើ មាស សុខសោភា បាន​ឆ្លង​កាត់​អ្វី​ខ្លះ? (vdo)], Website: archive.monoroom.info </ref> === តន្ត្រីទេសចរណ៍ ប្រទេសជប៉ុន (២០១១) === '''Meas Soksophea Music Japan Tour (2011)''' ក្នុងឆ្នាំ ២០១០ ក្រោយចាកចេញពី ផលិតកម្ម-សាន់ដេ សុខសោភា បានមកចូលរួមក្នុង [[ផលិតកម្ម ទីក្រុង ភាពយន្ត]] និងបានចេញបទចម្រៀងក្នុង អាល់ប៊ុម ទី១ របស់នាង មានចំណងជើងថា៖ "I am Sorry" ដែលជាបទចម្រៀងពេញនិយមផងដែរ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០១១ អ្នកគាំទ្ររបស់នាងបានអញ្ជើញនាង ឱ្យទៅសម្ដែងច្រៀង តន្ត្រីទេសចរណ៍នា [[ប្រទេសជប៉ុន]] តាមរយៈ សមាគមន៍ខ្មែរនៅប្រទេសជប៉ុន ហៅកាត់ថា (ស.ខ.ជ) សុខសោភា ក៏ទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងច្រើន ពីបណ្តាលជនជាតិខ្មែរដែលរស់នៅប្រទេសជប៉ុនផងដែរ ។<ref> Visal diary (2011) កញ្ញា មាស សុខ​សោភា មក​ច្រៀង​នៅ​ជប៉ុន​នា​ចុង​សប្តាហ៍​នេះ, Website: visaldiary.wordpress.com, Publication: 02 August 2011 </ref> == ពានរង្វាន់ និង សមិទ្ធិផល (២០១២-២០១៣) == '''Accolades and achievements (2012-2013)''' ក្នុងឆ្នាំ ២០១២-២០១៣ ជាភាពជោគជ័យមួយ របស់សុខសោភា ដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់ អ្នកចម្រៀងស្រីល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ (The Female Singer Artist of The Year) នៃកម្មវិធីទទួលពានរង្វាន់ (អាណាចក្រតារា) របស់ (ក្រុមហ៊ុនសប្បាយ/Sabay Company) ដែលមានសិល្បៈករជាច្រើនចូលរួម នៅ​សាលមហោស្រព​កោះពេជ្រ​កាលពី​រាត្រី​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៣ ។<ref>Phnom Penh Post (2013) [https://m.postkhmer.com/%E1%9E%9F%E1%9E%B7%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9F%88%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%98/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%A2%E1%9E%9A%E1%9E%82%E1%9E%BB%E1%9E%8E%E2%80%8B%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%81%E1%9E%A0%E1%9F%8D%E2%80%8B%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9B%E1%9F%8B%E2%80%8B%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%9B%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E2%80%8B%E1%9E%85%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា លើកពានអាណាចក្រតារា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214105208/https://m.postkhmer.com/%E1%9E%9F%E1%9E%B7%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9F%88%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%98/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%A2%E1%9E%9A%E1%9E%82%E1%9E%BB%E1%9E%8E%E2%80%8B%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%81%E1%9E%A0%E1%9F%8D%E2%80%8B%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9B%E1%9F%8B%E2%80%8B%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%9B%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E2%80%8B%E1%9E%85%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F |date=2021-12-14 }}, Website: postkhmer.com</ref> ក្រោយទទួលបានពាន អាណាចក្រតារា សុខសោភា បានដាក់បទចម្រៀងរបស់ខ្លួន ទៅក្នុងតន្ត្រីវីដេអូអន្តរជាតិ (Video evolution) ហៅកាត់ថា (វេវ៉ូ/[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Vevo Vevo]) គឺជាសេវាកម្មបង្ហោះវីដេអូចម្រុះជាតិសាសន៍របស់អាមេរិក ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាកម្រិតវីដេអូតន្ត្រីល្អបំផុតសម្រាប់ការផ្តល់វីដេអូតន្ត្រីទៅកាន់ [https://en.m.wikipedia.org/wiki/YouTube YouTube] ការដាក់បទចម្រៀង សុខសោភា ធ្វើឡើងតាមរយៈក្រុមហ៊ុន Khmer Tree Music Group ដើម្បីឱ្យវីដេអូចម្រៀងក្លាយជា វីដេអូតន្ត្រីចម្រៀងអន្តរជាតិ ។<ref>Camnews (2013) [http://m.camnews.com.kh/detail.aspx?id=20714&nocount=true បទថ្មីរបស់ មាស សុខសោភា ចូលក្នុង Youtube VEVO ជាលើកទី ២ (វីដេអូ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214132319/http://m.camnews.com.kh/detail.aspx?id=20714&nocount=true |date=2021-12-14 }}, Website: camnews.com.kh</ref> == អគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកល្បី == '''Brand Ambassador''' ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៤ ក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍ចល័ត ហ័រវេយ/Huawei គឺជាសាជីវកម្មបច្ចេកវិទ្យាពហុជាតិសាសន៍របស់ចិន ដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុង (សិនចិន/Shenzhen) [[ប្រទេសចិន]] បានជ្រើសរើសយក តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា ដោយប្រកាសតែងតាំងផ្លូវការណ៍ ជាតំណាង អគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកល្បី (Brand Ambassador) នៃក្រុមហ៊ុនស្មាតហ្វូន (Huawei Cambodia) ។ លោក Carry Yang ជានាយកប្រតិបត្តិ ក្រុមហ៊ុន (Huawei) ប្រចាំនៅកម្ពុជាបានប្រាប់ឱ្យដឹងថា រូបលោកពិតជារីករាយណាស់ ដែលបានចាប់ដៃគូសហការ ក្នុងកិច្ចការងារនេះ ដោយលោកបានបញ្ចាក់ថា ការជ្រើសរើសយក តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា ជាតំណាងផ្សព្វផ្សាយនេះ ព្រោះលោកជឿថា កញ្ញា មាស សុខសោភា ដែលជាតារាចម្រៀងកំពុងល្បីនៅកម្ពុជា ទើបសាកសម និងផលិតផលល្បីលំដាប់ពិភលោក ដូច Brand Huawei នេះ ។<ref> Share4kh (2014) [http://vshare4kh.blogspot.com/2014/03/miss-meas-soksophea-was-assigned-to-be.html?m=1#.YbipHlMxXus Meas Soksophea Was Assigned to be Brand Ambassador of Huawei], Website: Share4kh.com </ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៥ តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា និង ​តារាចម្រៀង​ប្រុស​កូរ៉េ​លោក គីម ហ្យុងជុន ([https://en.wikipedia.org/wiki/Kim_Hyung-jun Kim Hyung-jun]) ដែលត្រូវបានស្គាល់ថាជាក្រុមចម្រៀងកូរ៉េ ដ៏ល្បីមួយ គឺជាសមាជិកនៃក្រុមចម្រៀង [[កូរ៉េខាងត្បូង]] ('''[https://en.wikipedia.org/wiki/SS501 SS501]''') បាន​ទទួល​ងារ​ជា​អគ្គរដ្ឋទូត​សុច្ឆន្ទៈ​​របស់​អង្គការ​មនុស្សធម៌​កូរ៉េ W-Foundation/Cambodia កាលពី​ថ្ងៃ​អង្គារ​ទី​ ៣០ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ តាមរយៈ​គម្រោង​មួយ​ហៅ​ថា HIP ដែល​ផ្តោត​សំខាន់​លើ​ការ​ជួយ​កម្មវិធី​ពិនិត្យ​ថែទាំ និង​អប់រំ​សុខភាព​ដល់​កម្មការិនី​ខ្មែរ​​កំពុង​​បម្រើ​ការងារ​នៅ​រោងចក្រ​កាត់ដេរ​កូរ៉េ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជាផងដែរ ។<ref>Phnom Penh Post (2015) [https://m.postkhmer.com/%E1%9E%87%E1%9E%B8%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%8F/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9B%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%A2%E1%9E%82%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9F%92%E1%9E%8B%E1%9E%91%E1%9E%BC%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%85%E1%9F%92%E1%9E%86%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9F%88%E1%9E%9B%E1%9E%BE%E1%9E%80%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%96%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%97%E1%9E%B6%E1%9E%96%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%B7%E1%9E%93%E1%9E%B8%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A មាស សុខសោភា ក្លាយជា​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សុច្ឆន្ទៈ​របស់​អង្គការ​កូរ៉េ លើកកម្ពស់​សុខភាព​កម្មការិនីខ្មែរ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214150556/https://m.postkhmer.com/%E1%9E%87%E1%9E%B8%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%8F/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9B%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%A2%E1%9E%82%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9F%92%E1%9E%8B%E1%9E%91%E1%9E%BC%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%85%E1%9F%92%E1%9E%86%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9F%88%E1%9E%9B%E1%9E%BE%E1%9E%80%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%96%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%97%E1%9E%B6%E1%9E%96%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%B7%E1%9E%93%E1%9E%B8%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A |date=2021-12-14 }}, Website: postkhmer.com</ref> == កិច្ចការពារបរិស្ថាន (២០១៤-២០១៦) == '''Environmental protection (2014-2016)''' ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៤ សុខសោភា បានចូលរួមក្នុងកិច្ចការពារព្រៃឈើ ជាមួយពលរដ្ឋសហគមន៍ក្នុងតំបន់ឱរ៉ាល់ ក្នុង [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] ដោយរៀបចំឱ្យមានការដាំដើមឈើឡើងវិញ សុខសោភា ​បាន​អះអាង​ថា សកម្មភាព​ដាំ​ដើម​ឈើ​របស់​ខ្លួន​នេះ ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​បណ្ដុះ​គំនិត បំផុសឱ្យមានការ​ស្រឡាញ់​ធម្មជាតិឡើងវិញ ។ សុខសោភា បាន​ចេញ​មុខ​ដោយ​ចាប់ដៃ​គ្នា​ជាមួយ​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​ព្រះសង្ឃ​ការពារ​ព្រៃឈើ​យ៉ាងស្វាហាប់​នៅក្នុង​តំបន់​មួយ​នៅ ភ្នំឱរ៉ាល់ ស្ថិត​នៅ ស្រុក​ត្រពាំងជោរ ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ ដែល​កំពុង​រង​ការ​កាប់បំផ្លាញ ការ​ចាប់ដៃ​គ្នា​ជាមួយ​ប្រជាជន​ក្នុង​តំបន់ ភ្នំឱរ៉ាល់ ការពារ​ព្រៃឈើ​នោះ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅក្នុង​គម្រោង​ផ្ទាល់​ខ្លួន​មួយ​ឈ្មោះ​ថា «ដើមឈើ ១០០០០ ដើម» គម្រោង​នេះ​បាន​ចាប់ផ្តើម​ក្រោម​ការ​គាំទ្រ​ពី​ក្រសួង​បរិស្ថាន និង​សហគមន៍​ក្នុង​តំបន់ ​។<ref>Phnom Penh Post (2014) [https://m.postkhmer.com/%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%96%E1%9E%BB%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9E%BB%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%B6%E1%9E%A0%E1%9F%8D/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%85%E1%9F%81%E1%9E%89%E1%9E%98%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%83%E1%9E%88%E1%9E%BE%E1%9E%93%E1%9F%85%E1%9E%97%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%86%E1%9E%B1%E1%9E%9A%E1%9F%89%E1%9E%B6%E1%9E%9B%E1%9F%8B មាស សុខសោភា ចេញមុខការពារព្រៃឈើនៅភ្នំឱរ៉ាល់] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211216123936/https://m.postkhmer.com/%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%96%E1%9E%BB%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9E%BB%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%B6%E1%9E%A0%E1%9F%8D/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%85%E1%9F%81%E1%9E%89%E1%9E%98%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%83%E1%9E%88%E1%9E%BE%E1%9E%93%E1%9F%85%E1%9E%97%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%86%E1%9E%B1%E1%9E%9A%E1%9F%89%E1%9E%B6%E1%9E%9B%E1%9F%8B |date=2021-12-16 }}, Website: postkhmer.com</ref> === ទិវាបិទភ្លើងមួយម៉ោងសម្រាប់ភពផែនដី (២០១៦) === '''Meas Soksophea Earth Hour (2016)''' ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៦ សុខសោភា បានបំផុសគំនិត ដល់ យុវជន ឱ្យចូលរួមក្នុង ទិវាបិទភ្លើងមួយម៉ោងសម្រាប់ភពផែនដី ([https://en.m.wikipedia.org/wiki/Earth_Hour Earh Hour]) គឺជាចលនាទូទាំងពិភពលោកដែលរៀបចំដោយ World Wide Fund for Nature ដែលព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានប្រារព្ធឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយលើកទឹកចិត្តដល់បុគ្គល សហគមន៍ និងអាជីវកម្មនានាឱ្យបិទភ្លើងអគ្គិសនីដែលមិនសំខាន់ ដើម្បីកាត់បន្ថយដល់ការបំពុលបរិយាកាសភពផែនដី ដើម្បីរួមចំណែកក្នុងការ​កាត់​បន្ថយ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ​ផងដែរ ។ ទិវាបិទភ្លើងមួយម៉ោងសម្រាប់ភពផែនដី រៀបចំឡើងនៅ នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី19 ខែមីនា ឆ្នាំ 2016 ក្រោមការឧប្ថម្ភនៃក្រុមហ៊ុនទូរសព្ទចល័ត សែលកាត កម្ពុជា (Cellcard Cambodia) ។<ref> Sabay News (2016) [https://news.sabay.com.kh/article/653736 សារ​ពិសេស​​របស់​កញ្ញា​ មាស​​ សុខសោភា ​​​ក្នុង​ទិវា​មួយ​ម៉ោង​សម្រាប់​​ភព​ផែនដី], Website: news.sabay.com.kh </ref> == ការឈ្នះពានតន្ត្រី NRG Music Awards (២០១៧-២០១៨) == '''Won NRG Music Awards (2017-2018)''' ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៧-២០១៨ មាស សុខសោភា បានឈ្នះពានតន្ត្រី NRG Music Awards ដល់ទៅពីរលើកជាប់គ្នាផ្នែក តារាសិល្បៈស្រីល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ "Best Female Artist of the Year" ឆ្នាំ 2017 និងបាន បានឈ្នះ ពានអ្នកចម្រៀងស្រីល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ "Best Female Song of The Year" ឆ្នាំ 2018 ដែលពានរង្វាន់តន្ត្រី NRG គឺជាកម្មវិធីប្រគល់ពានរង្វាន់រៀបចំឡើងក្នុងគោលបំណងលើកទឹកចិត្តដល់យុវជនខ្មែរដែលមានទេពកោសល្យ គំនិតច្នៃប្រឌិត និងមានស្នាដៃក្នុងការតាក់តែងនិពន្ធ ព្រមទាំងផលិតនូវបទចម្រៀងថ្មីៗ ផងដែរ ។ ស្ថានីយវិទ្យុ NRG 89FM ដែលបានរៀបចំកម្មវិធី «NRG MUSIC AWARDS» ដោយបានចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ បទចម្រៀងល្បីៗ ដែលទទួលបានការសំណូមពរ ឬ ភាពពេញនិយមខ្លាំង ពីសំណាក់មហាជន និងប្រិយមិត្តអ្នកស្ដាប់ ដោយតារាចម្រៀងល្បីៗទាំងនោះ បានទទួលនូវការលើកទឹកចិត្ត យ៉ាងធំធេង ដោយបានប្រគល់ពានរង្វាន់តន្ត្រីនេះ ចំពោះតារាចម្រៀង ដែលមានប្រជាប្រិយភាពបំផុត ប្រចាំឆ្នាំ ប្រចាំ​ស្ថានីយវិទ្យុ NRG89FM គឺជាស្ថានីយវិទ្យុតន្រ្តី​សម័យពេញនិយមលេខ១ទូទាំងប្រទេស ដែលផ្សាយផ្ទាល់២៤ម៉ោងក្នុង១ថ្ងៃ និង ៧ថ្ងៃក្នុង១សប្តាហ៍ NRG89FM វេទិកាតន្រ្តីសុទ្ធ ពីមួយថ្ងៃៗដែលមានចំនួនអ្នកស្តាប់កើនឡើងជាលំដាប់ផងដែរ ។<ref> Sabay News (2017) [https://news.sabay.com.kh/article/1002213 តារាចម្រៀងពេញនិយមច្រើនរូបទទួលពានរង្វាន់តន្រ្តីពីវិទ្យុ NRG89FM NRG ប្រចាំឆ្នាំ២០១៧], Website: news.sabay.com.kh, Publication: December 27, 2017 </ref> == ចូលរួមការប្រគុំតន្ត្រីអន្តរជាតិ (២០១៩) == '''Joind International Concert (2019)''' មាស សុខសោភា ដែលបានតំណាងឱ្យអ្នកចម្រៀងកម្ពុជា ចូលរួមសម្តែងក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ "[https://kccuk.org.uk/en/news/asean-fantasia/ Asean Fantasia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220516120734/https://kccuk.org.uk/en/news/asean-fantasia/ |date=2022-05-16 }}" ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩ នៅ Changwon [[ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង]] ។ ដោយនៅក្នុងកម្មវិធីនេះមានការចូលរួមពីសំណាក់តារា K-Pop ល្បីៗដូចជា PSY BOA Sandara Park ក្រុម NCT127 ជាដើម និង តារាចម្រៀងមកពីប្រទេសអាស៊ានទាំង៥ផងដែរ មានដូចជា៖ កម្ពុជា, [[ថៃ]], [[ឥណ្ឌូនេស៊ី]], [[វៀតណាម]] និង [[មីយ៉ាន់ម៉ា]] ។ ការប្រគុំតន្ត្រី Asean Fantasia នេះធ្វើឡើងដើម្បី បង្កើនទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ រវាងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និង ប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសពត៌មាន របស់ក្រសួងវប្បធម៌កូរ៉េ ។<ref>Tnot News (2019) [https://m.tnaot.com/zh/m/detail/article/8737258 កញ្ញា មាស សុខសោភា និងតំណាងឱ្យកម្ពុជា ចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ «Asean Fantasia» នៅកូរ៉េខាងត្បូង]{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Website: tnaot.com, Publication: November 08, 2019</ref> == សមិទ្ធិផល == '''Achievement''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=10% | ឆ្នាំ ! style="background-color:#F0DC82" width=20% | ការដាក់ចូល ! style="background-color:#F0DC82" width=20% | ប្រភេទពាន ! style="background-color:#F0DC82" width=10% | លទ្ធផល ! style="background-color:#F0DC82" width=20% | ស្ថាប័នផ្សព្វផ្សាយ |- | align="center" | 2008 | align="center" | ដោះសារ | align="center" | Top1 Music Apsara FM | align="center" style="background:#FFB6C1;" | Nominated | align="center" | Apsara Radio FM.97 Cambodia |- | align="center" | 2008 | align="center" | ដោះសារ | align="center" | Top 1 Music Cambodia TV9 | align="center" style="background:#FFB6C1;" | Nominated | align="center" | TV9 Cambodia |- | align="center" | 2012 | align="center" | The Female Singer of The Year | align="center" | Anachakdara Awards | align="center" style="background:#90EE90;" | Won | align="center" | [https://sabay.com/ Sabay Digital Corporation]{{Dead link|date=មិថុនា 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<ref>Phnom Penh Post (2012) [https://www.postkhmer.com/%E1%9E%9F%E1%9E%B7%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9F%88%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%98/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93%E2%80%8B%E1%9E%9A%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%9C%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%8B-%E1%9E%A2%E1%9E%B6%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E2%80%8B%E1%9E%8F%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%B6 ពានរង្វាន់ អាណាចក្រតារា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230516053033/https://www.postkhmer.com/%E1%9E%9F%E1%9E%B7%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9F%88%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%98/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93%E2%80%8B%E1%9E%9A%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%9C%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%8B-%E1%9E%A2%E1%9E%B6%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E2%80%8B%E1%9E%8F%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%B6 |date=2023-05-16 }}, Website: postkhmer.com, Publication: February 17, 2012</ref> |- | align="center" | 2013 | align="center" | The Female Singer of The Year | align="center" | Anachakdara Awards | align="center" style="background:#90EE90;" | Won | align="center" | [https://sabay.com/ Sabay Digital Corporation]{{Dead link|date=មិថុនា 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<ref>Camnews (2013) [http://www.camnews.org/2013/08/16/%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93%E2%80%8B%E1%9E%91%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E2%80%8B%E1%9F%A3%E1%9F%A3%E2%80%8B%E1%9E%9A%E1%9E%BC%E1%9E%94%E2%80%8B/ ម្ចាស់ពាន​ទាំង​៣៣​រូប​ក្នុង​កម្មវិធី​អាណាចក្រតារា​ឆ្នាំ២០១៣​] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220517031827/http://www.camnews.org/2013/08/16/%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93%E2%80%8B%E1%9E%91%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E2%80%8B%E1%9F%A3%E1%9F%A3%E2%80%8B%E1%9E%9A%E1%9E%BC%E1%9E%94%E2%80%8B/ |date=2022-05-17 }}, Website: camnews.org, Publication: August 16, 2013</ref> |- | align="center" | 2017 | align="center" | Best Female Artist of The Year | align="center" | NRG Music Awards | align="center" style="background:#90EE90;" | Won | align="center" | NRG Radio FM.89 Cambodia.<ref>World Bridge Media (2017) [https://www.worldbridgemedia.com.kh/history/ NRG Music Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221109164939/https://www.worldbridgemedia.com.kh/history/ |date=2022-11-09 }}, Website: worldbridgemedia.com.kh Publication: © WorldBridge Media | All Rights Reserved</ref> |- | align="center" | 2018 | align="center" | Best Female Song of The Year | align="center" | NRG Music Awards | align="center" style="background:#90EE90;" | Won | align="center" | NRG Radio FM.89 Cambodia.<ref>World Bridge Media (2018) [https://www.worldbridgemedia.com.kh/history/ NRG Music Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221109164939/https://www.worldbridgemedia.com.kh/history/ |date=2022-11-09 }}, Website: worldbridgemedia.com.kh Publication: © WorldBridge Media | All Rights Reserved</ref> |} == កាត់ឡុកតន្ត្រី == '''Discography''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | អាល់ប៊ុម ! style="background-color:#D3D3D3" width=10% | ប្រភេទតន្ត្រី ! style="background-color:#D3D3D3" width=15% | សិល្បៈ ! style="background-color:#D3D3D3" width=10% | ឆ្នាំចេញផ្សាយ ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | ផលិតកម្ម |- | align="center" | ១០១ ហេតុផល | align="center" | Pop Music | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2005 | align="center" | ចេនឡាប្រាដឺ CD Vol.06 |- | align="center" | ដោះសារ | align="center" | Pop Music | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2008 | align="center" | ផលិតកម្ម M CD Vol.01 |- | align="center" | 1000 រាត្រី | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2008 | align="center" | ផលិតកម្ម M CD Vol.05 |- | align="center" | [[Sunday (អាល់ប៊ុម 97)|ហេតុអ្វីមនុស្សស្រលាញ់គ្នាមិនបានជួបគ្នា]] | align="center" | Classic, Pop Music | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2009 | align="center" | សាន់ដេ CD Vol.97 |- | align="center" | [[Sunday (អាល់ប៊ុម 101)|រាំលេងបទ Boom]] | align="center" | Pop Music, Latin, Dance | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2009 | align="center" | សាន់ដេ CD Vol.101 |- | align="center" | [[Sunday (អាល់ប៊ុម 104)|មករាំកន្ទ្រឹមឆ្នាំថ្មី]] | align="center" | Khmer Music, Country | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2010 | align="center" | សាន់ដេ CD Vol.104 |- | align="center" | [[Town (អាល់ប៊ុម 04)|I am Sorry]] | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2010 | align="center" | Town CD Vol.04 |- | align="center" | ក្រែងចិត្តសង្សារចាស់ | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.09 |- | align="center" | បើនាងបានបង | align="center" | Khmer Music, Country | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] Ft. ខេម | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.10 |- | align="center" | ក្រមុំចាកស្រុក | align="center" | Khmer Music, Country | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] Ft. ខេម | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.11 |- | align="center" | សុំមិនស្គាល់បងបានទេ | align="center" | Classic | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.15 |- | align="center" | Baby | align="center" | Pop Music | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.17 |- | align="center" | បងកុំទៅណា | align="center" | Latin, Dance | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] Ft. ឌីជេ ក្ដិប | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.19 |- | align="center" | ពិន្ទុ១០០ | align="center" | Classic | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.20 |- | align="center" | ពេលគេងលក់ទើបអាចភ្លេចបង | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2012 | align="center" | Town CD Vol.26 |- | align="center" | ខ្មាសគេប៉ុនណាបើបងបែកអូន | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2012 | align="center" | Town CD Vol.29 |- | align="center" | ធ្វើម៉េចខ្ញុំមិនស្អាតដូចគេ | align="center" | Classic | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2013 | align="center" | Town CD Vol.32 |- | align="center" | ដើមឈើស្នេហ៍ | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2013 | align="center" | Town CD Vol.39 |- | align="center" | សង្សារនិស្សិត | align="center" | Classic | align="center" | ណាំ ប៊ុណ្ណារ័ត្ន Ft. [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2013 | align="center" | Town CD Vol.42 |- | align="center" | ខ្ញុំស្មោះគេ គេស្មោះអ្នកផ្សេង | align="center" | R & B | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2014 | align="center" | Town CD Vol.46 |- | align="center" | អារម្មណ៍ត្រូវការបង | align="center" | Classic | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2014 | align="center" | Town CD Vol.47 |} == ដូច្នេះ == '''Also''' * [[អ្នកចម្រៀងកម្ពុជា]] == ឯកសារយោង == [[Category:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ]] byqqnogstafjw4xxdhvy4vxrdy988el 0 43118 339835 260002 2026-08-29T01:04:23Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339835 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Rusty Swan Hand Crank Block Ice Shaver.jpg|រូបភាពតូច|កាលពីដើមរៀងមក ទឹកកកឈូសត្រូវបានគេយកទឹកកកដុំមកឈូសអោយក្លាយជាកំទិចទឹកកក ដែលអាចសូន្យជារាងផ្សេងៗបាន។]] '''ទឹកកកឈូស''' គឺជាបង្អែម ឬជា[[​ភេសជ្ជៈ​|ភេជ្ជៈ]]មួយប្រភេទដែលពលរដ្ឋសឹងតែគ្រប់គ្នាស្គាល់ និងចូលចិត្តទទួលទាន ។  ទឹកកកឈូសផ្សំឡើងអំពី [[ទឹកកក]]ដែលគេឈូសឱ្យហ្មត់ ដាក់ក្នុងកែវ លាយគ្រាប់ជី សណ្តែកស្ងោរ ចាហួយខ្មៅ ទឹកស្ករក្រហម អាចមានខ្ទិះដូង និងគ្រឿងផ្សំផ្សេងទៀត ។ រដូវក្តៅទឹកកកឈូសកាន់តែឆ្ងាញ់ ។ នៅហាងធំៗទឹកកកឈូសអាចមានគ្រឿងផ្សំច្រើនជាង ។<ref>[https://kohsantepheapdaily.com.kh/article/1371623.html ភី ផល៖​ «ទឹកកកឈូសចិញ្ចឹមលោក ថាញ់ ង៉ូវ ក្នុងវ័យចាស់ !».​ កោះសន្តិភាព. ០៥ ខែ សីហា ឆ្នាំ ២០២១]</ref> ដើម្បីចង់លក់ដាច់បានច្រើន អ្នកលក់ទឹកកកដោយប្រើឈើឈូស តាមបែបបុរាណ ធ្វើទឹកស្ករដោយខ្លួនឯង ។<ref>[https://thmeythmey.com/?page=detail&id=102737 ប៉ូ សាគុន៖ «​ របរលក់ទឹកកកឈូសតាមកង់ ជួយដោះទាល់ជីវភាពគ្រួសារលោក យឿន យន​ »,​​ បទសម្ភាសន៍ ThmeyThmey.com]</ref> ទឹកកកឈូស ធានាថាឃើញហើយចង់ញ៉ាំហ្មង បើឃើញដោយសារទឹកកកឈូស មាន គ្រឿងបន្ថែមច្រើនមុខសំរាប់អោយអតិថិជនជ្រើសរើស ពិសេសនោះគឺ ទឹកស្ករដ៏ផ្អែមមុត មិនមែនតាលាន់ហើយមានសាច់ដូង ។<ref>[https://kohsantepheap.tv/article/14027 «​​ ធ្លាប់បានសាកទឹកកកឈូសប៊្រេនផ្អែមមុត ពីហាងទឹកស្ករនៅ? », KohSantePheapTV, ២០១៧]</ref> ពេលញ៉ាំទឹកកកឈូសកាលនៅក្មេងៗ ពិតជាអនុស្សាវរីយ៍ ដ៏មានន័យមួយ សម្រាប់យុវជនខ្មែរជាច្រើន ។<ref>{{Cite web |url=https://www.kampucheers.com/tag/%E1%9E%91%E1%9E%B9%E1%9E%80%E1%9E%80%E1%9E%80%E1%9E%88%E1%9E%BC%E1%9E%9F/ |title=« ទំពារទឹកកកឈូស រំឭកអនុស្សាកាលពីក្មេងៗ នៅ Moto Café », KampuCheers, ២០១៩ |access-date=2021-08-13 |archivedate=2021-08-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210813160819/https://www.kampucheers.com/tag/%E1%9E%91%E1%9E%B9%E1%9E%80%E1%9E%80%E1%9E%80%E1%9E%88%E1%9E%BC%E1%9E%9F/ |url-status=dead }}</ref> == ឯកសារយោង == <references/> [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភេសជ្ជៈ]] 8s8gl2gg7nbv76itzgkv7wv20rofmky 0 43384 339863 339165 2026-08-29T04:16:26Z Asa MILAI 50298 339863 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន<br/>{{nobold|{{lang|zh-Hans|中华人民共和国主席}}}} | insignia = 中華人民共和國國徽.svg | insigniacaption = [[វរលញ្ឆករនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] | image = Xi Jinping portrait 2019 (cropped).jpg | incumbent = [[ស៊ី ជីនពីង]] | incumbentsince = ១៤ មីនា ២០១៣ | style = [[លោកប្រធានាធិបតី (គោរមងារ)|លោកប្រធានាធិបតី]] ({{lang|zh|主席}}) (ក្រៅផ្លូវការ)<br>[[ថុងឈី (សព្ទ)|សមមិត្ត]] (同志) (ផ្លូវការ)<br />[[ឯកឧត្តម]] ({{lang|zh-hans|阁下}}) (ការទូត) | status = [[ប្រមុខរដ្ឋ]] | reports_to = | residence = [[ចុងណានហៃ]] | seat = [[ចុងណានហៃ#បរិវេណអគារខាងលិច|អគារខាងលិច]], [[ចុងណានហៃ]], [[ប៉េកាំង]] (ផ្លូវការ) | nominator = [[គណៈប្រធានសមាជជាតិប្រជាជន]] | appointer = [[សមាជជាតិប្រជាជន]] | termlength = ប្រាំឆ្នាំ, មិនកំណត់អាណត្តិ | constituting_instrument = [[រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] | precursor = [[ម៉ៅ សេទុង]] | formation = ២៧ កញ្ញា ១៩៥៤<br />១៨ មិថុនា ១៩៨៣ | inaugural = [[លី ស៊ីអាននាន]] | abolished = មករា ១៩៧៥ – សីហា ១៩៨២ | unofficial_names = ប្រធានរដ្ឋ | deputy = [[អនុប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន|អនុប្រធានាធិបតី]] | salary = ¥១៥២,១២១ យ័ន <br> ($២២,០០០ ដុល្លារអាមេរិក)<ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2015-01/20/content_19353528.htm|title=Public employees get salary increase - China - Chinadaily.com.cn|website=www.chinadaily.com.cn|access-date=10 កញ្ញា 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605224342/http://www.chinadaily.com.cn/china/2015-01/20/content_19353528.htm|archive-date=5 មិថុនា 2019}}</ref> | website = {{URL|english.gov.cn|ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន}} | body = | flag = Flag of the People's Republic of China.svg | flagsize = 110px | flagborder = yes | flagcaption = [[ទង់ជាតិចិន|ទង់នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] | Insignia image = }} '''ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន'''គឺជា[[ប្រមុខរដ្ឋ]]នៃ[[សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]]។ នៅក្រោម[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]]បច្ចុប្បន្ន ប្រធានាធិបតីគឺជាតំណែងការិយាល័យកំពូលមួយដែលមានអំណាចកំណត់តិចតួច។<ref name="figurehead">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/03/10/world/asia/china-xi-jinping-term-limit-explainer.html|title=Ending Term Limits for China's Xi Is a Big Deal. Here's Why. - Is the presidency powerful in China?|author=Chris Buckley and Adam Wu|date=10 March 2018|newspaper=[[ញូវយ៉កថែមស៍]]|access-date=11 កញ្ញា 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180312103512/https://www.nytimes.com/2018/03/10/world/asia/china-xi-jinping-term-limit-explainer.html|archive-date=12 មីនា 2018}}</ref> ប៉ុន្តែចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៣ មក អ្នកនយោបាយចិនកំពូលៗបានយល់ស្របគ្នាថាតំណែងប្រធានាធិបតីគួរតែកាន់កាប់ដោយ[[អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តចិន]]នៅក្នុងពេលដំណាលគ្នា។ តំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាស្ថាប័នរបស់រដ្ឋច្រើនជាជាងតំណែងរដ្ឋបាល។ តាមទ្រឹស្តី ប្រធានាធិបតីគ្រាន់តែដើរតួជាមុខតំណែងនិមិត្តប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងស្ថាប័ននីតិបញ្ញត្តិចិនគឺ[[សមាជជាតិប្រជាជន]]ហើយមិនមានសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការចាត់វិធានការប្រតិបត្តិតាមអំពើចិត្តរបស់ខ្លួនឡើយ។ តំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញចិនឆ្នាំ១៩៥៤ ហើយត្រូវបានកាន់កាប់ដោយ[[ម៉ៅសេទុង]]និង[[លីវ សាវគី]]។ លីវបានបាត់បង់កេរ្តិ៍ឈ្មោះនិងមុខតំណែងនយោបាយនៅអំឡុង[[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]]ចិនហើយតំណែងប្រធានាធិបតីក៏ត្រូវបានទុកឱ្យនៅទំនេរអស់មួយរយៈ។ ផ្អែកលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៧៥ តំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលហើយនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីបានតាងតំណែងមួយនេះឡើងវិញគ្រាន់តែលើកនេះអំណាចប្រធានាធិបតីត្រូវបានគេកាត់បន្ថយច្រើនជាងមុន។ យោងទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញចិនបច្ចុប្បន្នដែលត្រូវបានអនុម័តនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ តំណែងប្រធានាធិបតីគឺត្រូវបានរចនាឡើងជាការិយាល័យនិមិត្តដោយមាន[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន|នាយករដ្ឋមន្រ្តី]]បម្រើការជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល និង[[អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តចិន]]បម្រើការជាមេដឹកនាំនយោបាយរបស់គណបក្ស។ តំណែងទាំងបីនេះត្រូវបានកាន់ដោយបុគ្គលខុសៗគ្នានៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០។ តែតាមការពិត អំណាចនយោបាយត្រូវបានប្រមូលផ្តុំដោយ[[មេដឹកនាំកំពូល]]ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រងគណបក្សនិងព្រមទាំងវិស័យយោធានៅពី"ក្រោយឆាក"ដោយមិនចាំបាច់កាន់តំណែងណាមួយក្នុងចំណោមមុខតំណែងទាំងបីខាងលើ។ តែគួរកត់សម្គាល់ថា លោកប្រធានាធិបតី[[លី ស៊ីអាននាន]] (១៩៨៣–១៩៨៨) និង[[យ៉ាង សាងគុន]] (១៩៨៨–១៩៩៣) មិនមែនជាបុគ្គលសធម្មតាទេនៅក្នុងអំឡុងពេលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតី ព្រោះថាអ្នកទាំងពីរជាតួអង្គដ៏សំខាន់នៅក្នុងថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលចិនដោយអំណាចរបស់ពួកគេបានកើតចេញពីឋានៈជាសមាជិកនៃ[[ព្រឹទ្ធាចារ្យទាំងប្រាំបី]] (ពោលគឺសមាជិកជើងចាស់នៃបក្សកុម្មុយនីស្តចិននៅចុងសតវត្សទី២០) ជាជាងការិយាល័យប្រធានាធិបតី។<ref>MacFarquhar, Roderick. "Foreword" in Zhao Ziyang (2009). Prisoner of the State: The Secret Journal of Zhao Ziyang. New York, NY: Simon and Schuster. {{ISBN|1-4391-4938-0}}</ref> ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ មេដឹកនាំកំពូលប្រទេសចិនគឺសុទ្ធតែកាន់អំណាចជាប្រធានាធិបតីផងនិងជាមេដឹកនាំគណបក្សផង (អគ្គលេខាធិការបក្ស) និងព្រមទាំងជាមេបញ្ជាការយោធាផងដែរ ([[ប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាល]])។ តាមទ្រឹស្តី បុគ្គលដែលកាន់តំណែងទាំងនេះមានភារកិច្ចផ្សេងៗគ្នា។ ឧទាហរណ៍ ប្រធានាធិបតីគឺជាអ្នកដែលជួបជាមួយឥស្សរជនបរទេសនិងទទួលឯកអគ្គរដ្ឋទូតនានា រីឯប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាលមានមុខងារចេញបញ្ជាយោធា និងចំណែកឯលេខាបក្សវិញគឺមានភារកិច្ចប្រកាន់ខ្ជាប់ជានិច្ចនូវគោលការណ៍របស់បក្ស។ នៅអំឡុងសម័យម៉ៅសេទុង តំណែងប្រធានាធិបតីគឺមិនត្រូវបានកំណត់អាណត្តិឡើយ។ នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៨២ និងឆ្នាំ២០១៨ រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានចែងថា ប្រធានាធិបតីមិនអាចកាន់តំណែងលើសពីពីរអាណត្តិជាប់ៗគ្នានោះទេ។ ប៉ុន្តែដល់ត្រឹមឆ្នាំ២០១៨ រយៈកំណត់អាណត្តិត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលដោយអំណាចនិងតួនាទីតំណែងនូវរក្សាដដែរ។ ប្រធានាធិបតីចិនបច្ចុប្បន្នគឺលោក[[ស៊ី ជីនពីង]]ដោយលោកបានចូលកាន់តំណែងនេះកាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០១៣ បន្តពីលោក[[ហ៊ូ ជីនតាវ]]។ គាត់បានជាប់ឆ្នោតម្តងទៀតនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨។ ==លក្ខណៈសម្បត្តិ និងការបោះឆ្នោត== យោងទៅតាម[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន|រដ្ឋធម្មនុញ្ញចិន]]បច្ចុប្បន្ន ប្រធានាធិបតីគឺត្រូវមានសញ្ជាតិជាជនជាតិចិនដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតពេញលេញ និងមានអាយុលើសពី ៤៥ ឆ្នាំឡើងទៅ។ ប្រធានាធិបតីត្រូវជ្រើសតាំងដោយ[[សមាជជាតិប្រជាជន]] ដែលជាស្ថាប័នរដ្ឋខ្ពស់បំផុតនៃប្រទេសចិន។ សមាជជាតិប្រជាជនមានសិទ្ធិអំណាចដកប្រធានាធិបតីនិងមន្រ្តីរដ្ឋដទៃទៀតចេញពីតំណែងនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាល។ ការបោះឆ្នោតនិងការដកចេញគឺត្រូវសម្រេចដោយការបោះឆ្នោតសម្លេងភាគច្រើន។<ref>[http://english.peopledaily.com.cn/constitution/constitution.html (អង់គ្លេស) រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100812224210/http://english.peopledaily.com.cn/constitution/constitution.html |date=12 August 2010 }}, មាត្រា ៦២ និង ៦៣។</ref> ច្បាប់ចាត់តាំងរបស់សមាជជាតិប្រជាជនបានបញ្ជាក់ថា ប្រធានាធិបតីគឺត្រូវបានតែងតាំងដោយ[[គណៈប្រធានសមាជជាតិប្រជាជន]]ដែលជាស្ថាប័នអង្គការប្រតិបត្តិរបស់សមាជនោះ។<ref>{{Cite web |title = Organic Law of the National People's Congress of the PRC |access-date = 11 កញ្ញា 2021 |url = http://www.china.org.cn/english/government/207281.htm |archive-url = https://www.webcitation.org/6a1t4WswJ?url=http://www.china.org.cn/english/government/207281.htm |archive-date = 15 កក្កដា 2015 }}, មាត្រា ១៣។</ref> ចំពោះការអនុវត្តជាក់ស្តែង បក្សកុម្មុយនីស្តចិនដែលកំពុងកាន់អំណាចបានបម្រុងទុកតំណែងប្រធានាធិបតីសម្រាប់អគ្គលេខាធិការបក្សបច្ចុប្បន្ន។ ដូចមន្រ្តីរដ្ឋទាំងអស់ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយសមាជអញ្ចឹង ប្រធានាធិបតីត្រូវបានជ្រើសរើសចេញពីសន្លឹកឆ្នោតតែមួយ។ នៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៨២ រហូតដល់ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ ប្រធានាធិបតីនិងអនុប្រធានាធិបតីត្រូវបានកំណត់ឱ្យកាន់អំណាចត្រឹមតែពីរអាណត្តិជាប់ៗគ្នាប៉ុណ្ណោះ។<ref name="auto">[http://www.kkhsou.in/main/polscience/structure_function.html Krishna Kanta Handique State Open University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140502002431/http://www.kkhsou.in/main/polscience/structure_function.html|date=2 May 2014}}, EXECUTIVE: THE PRESIDENT OF THE CHINESE REPUBLIC.</ref> ក៏ប៉ុន្តែនៅក្នុង[[សម័យប្រជុំសមាជជាតិប្រជាជនឆ្នាំ២០១៨|សម័យប្រជុំសមាជជាតិប្រជាជន]]នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៨ គេបានសម្រេចលុបបំបាត់ច្បាប់កំណាត់អាណត្តិរបស់ប្រធានាធិបតីចោល។<ref>{{cite news |url = http://www.xinhuanet.com/english/2018-02/25/c_136998770.htm |title = CPC proposes change on Chinese president's term in Constitution - Xinhua - English.news.cn |website = www.xinhuanet.com |agency = [[Xinhua News Agency|Xinhua]] |date = 25 កុម្ភៈ 2018 |access-date = 11 កញ្ញា 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20181025141732/http://www.xinhuanet.com/english/2018-02/25/c_136998770.htm |archive-date = 25 តុលា 2018 }}</ref><ref name="BBC_noTL">{{cite news |title = China approves 'president for life' change |url = https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-43361276 |access-date = 11 កញ្ញា 2021 |work = BBC News |date = 11 March 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180311051405/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-43361276 |archive-date = 11 មីនា 2018 }}</ref> ==អំណាច និងតួនាទី== យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញបច្ចុប្បន្នដែលបានអនុម័តឡើងកាលពីឆ្នាំ១៩៨២ ដោយមានការកែប្រែបន្តិចបន្តួចនៅឆ្នាំបន្ទាប់ៗបានចែងថា ប្រធានាធិបតីមានអំណាចក្នុងការប្រកាសអនុវត្តច្បាប់ ជ្រើសរើសនិងបណ្តេញនាយករដ្ឋមន្ត្រីណាមួយនិងព្រមទាំងរដ្ឋមន្ត្រីនៃ[[ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន|ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ]]ផងដែរ ផ្តល់ការលើកលែងទោស ប្រកាសដាក់រដ្ឋក្នុងគ្រាអាសន្ន ចេញបទបញ្ជាចលនាមហាជន និងចេញសេចក្តីគោរពកិត្តិយលរបស់រដ្ឋ។ លើសពីនេះ ប្រធានាធិបតីអាចចុះឈ្មោះនិងបញ្ជូនឯកអគ្គរដ្ឋទូតខ្លួនទៅកាន់បរទេសដើម្បីចុះឬលុបចោលសន្ធិសញ្ញាជាមួយអង្គភាពបរទេសណាមួយ។ ប៉ុន្តែបើយោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ អំណាចទាំងអស់នេះគឺតម្រូវឱ្យមានសេចក្តីយល់ព្រមឬការបញ្ជាក់ពីសមាជជាតិប្រជាជនជាមុន។ ប្រធានាធិបតីគឺជាអ្នកដឹកនាំដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋក្នុងនាមជាអ្នកតំណាងសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតរបស់ខ្លួន។ នៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឃ្លា"ដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋ"គឺជាសកម្មភាពរបស់ប្រធានាធិបតីតែមួយគត់ដែលមិនកំណត់ទម្រង់ណាមួយនៃការត្រួតពិនិត្យពីសមាជជាតិ។ ដោយសារអំណាចប្រធានាធិបតីភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើការផ្តល់សច្ចាប័នពីសមាជ ដូចនេះប្រធានាធិបតីត្រូវបានចាត់ទុកជាតំណែងនិមិត្តរូបដោយគ្មានសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួននៅក្នុងអភិបាលកិច្ចរដ្ឋនោះឡើយ។ ដោយហេតុដូច្នេះ តំណែងនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីបំពេញមុខងារជាស្ថាប័ននិមិត្តរូបរបស់រដ្ឋជាជាងការិយាល័យដែលមានអំណាចប្រតិបត្តិពិតប្រាកដ។<ref name="figurehead" /><ref name="auto" /><ref>[http://english.peopledaily.com.cn/constitution/constitution.html Constitution of the People's Republic of China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100812224210/http://english.peopledaily.com.cn/constitution/constitution.html |date=12 August 2010 }}, មាត្រា ៦២ នៃជំពូក ៥។</ref> តាមទ្រឹស្តី ប្រធានាធិបតីមានឆន្ទានុសិទ្ធិលើការជ្រើសរើសនាយករដ្ឋមន្រ្តីផ្ទាល់ខ្លួន ប៉ុន្តែតាមការអនុវត្តជាក់ស្តែង នាយករដ្ឋមន្ត្រីត្រូវបានជ្រើសរើសជារឿយៗតាមរយៈការពិភាក្សាថ្នាក់កំពូលរបស់បក្សកុម្មុយនីស្តចិន។ នៅពេលតែងតាំងនាយករដ្ឋមន្រ្តី សមាជត្រូវធ្វើការកោះប្រជុំដើម្បីបញ្ជាក់ពីការតែងតាំងនេះប៉ុន្តែដោយសារមានឈ្មោះបេក្ខជនតែមួយនៅលើសន្លឹកឆ្នោតទើបពួកគេមានតែជម្រើសតែពីរប៉ុណ្ណោះគឺអាចអនុម័តទទួលយក ឬអាចបដិសេធ។ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន សមាជចិនគឺមិនដែលបដិសេធការតែងតាំងបុគ្គលណាមួយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទេ។<ref>{{Cite conference | publisher = East Asian Institute | last = Yew | first = Chiew Ping | author2 = Gang Chen | title = China's National People's Congress 2010: Addressing Challenges With No Breakthrough in Legislative Assertiveness | location = Singapore | series = Background Brief | access-date = 11 កញ្ញា 2021 | date = 13 មីនា 2011 | url = http://www.eai.nus.edu.sg/BB513.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20150923232350/http://www.eai.nus.edu.sg/BB513.pdf | archive-date = 23 កញ្ញា 2015 }}</ref> ដោយសារតែនាយករដ្ឋមន្រ្តីជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៅក្នុងប្រទេសចិនដូច្នេះវាគឺជាតំណែងនយោបាយដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលចិន។ អំណាចតែងតាំងក្នុងកាលៈទេសៈខ្លះអាចផ្តល់ឱ្យប្រធានាធិបតីនូវឥទ្ធិពលនយោបាយពិតប្រាកដ។<ref>{{Cite journal | issue = 91 | pages = 492–506 | last = Weng | first = Byron | title = Some Key Aspects of the 1982 Draft Constitution of the People's Republic of China | url = https://archive.org/details/sim_china-quarterly_1982-09_91/page/492 | journal = The China Quarterly | date = September 1982 | volume = 91 | doi = 10.1017/S0305741000000692 | jstor = 653370 }}</ref> ដូច្នេះក្នុងករណីនេះ តំណែងប្រធានាធិបតីចិនគឺមិនមានលក្ខណៈដូចនៅក្នុង[[សហរដ្ឋអាមេរិក]] ឬរដ្ឋប្រកាន់[[ប្រព័ន្ធប្រធានាធិបតី]]ដទៃទៀតឡើយប៉ុន្តែជាការប្រៀបផ្ទឹមនឹងលក្ខខណ្ឌអំណាចរបស់វាបើប្រៀបធៀបជាមួយ[[ប្រព័ន្ធសភា]]។ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩ របាយការណ៍មួយរបស់[[គណៈកម្មការត្រួតពិនិត្យសេដ្ឋកិច្ចនិងសន្តិសុខអាមេរិក–ចិន]]បានថ្លែងថា មនុស្សគ្រប់រូបគួរឈប់ហៅមេដឹកនាំចិនលោក[[ស៊ី ជីនពីង]]ថាជា"ប្រធានាធិបតី"ទៅហើយគួរតែហៅលោកថា"អគ្គលេខាធិការ"វិញព្រោះចិនសព្វថ្ងៃកំពុងស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់បក្សតែមួយ។<ref>{{cite news|title=Stop Calling China's Xi Jinping 'President,' U.S. Panel Says|url=https://www.wsj.com/articles/stop-calling-chinas-xi-jinping-president-u-s-panel-says-11573740000|date=14 November 2019|work=[[The Wall Street Journal]]|author=Kate O’Keeffe and Katy Stech Ferek|access-date=11 កញ្ញា 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20191115142227/https://www.wsj.com/articles/stop-calling-chinas-xi-jinping-president-u-s-panel-says-11573740000|archive-date=15 វិច្ឆិកា 2019}}.</ref> ==ចំណាត់ថ្នាក់នយោបាយ== {{Main|អទិភាពតាមលំនាំនៅចិន}} សម្រាប់ប្រធានាធិបតី[[លីវ សាវគី]] គាត់គឺជា[[អនុប្រធានបក្សកុម្មុយនីស្តចិន|អនុប្រធានទីមួយនៃបក្សកុម្មុយនីស្តចិន]]ដែលត្រូវជាតំណែងខ្ពស់បំផុតលំដាប់ទីពីរនៅក្នុងបក្សកុម្មុយនីស្តចិនដោយនៅពីក្រោយតែប្រធានបក្សម៉ៅសេទុងប៉ុណ្ណោះ។<ref>{{cite news|last1=Mathews|first1=Jay|title=5 Children of Liu Shaoqi Detail Years in Disfavor|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1980/03/04/5-children-of-liu-shaoqi-detail-years-in-disfavor/024ff499-48af-4c41-b47c-fd7e0031bf75/|access-date=11 កញ្ញា 2021|work=[[The Washington Post]]|date=4 March 1980|archive-url=https://web.archive.org/web/20180429154152/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1980/03/04/5-children-of-liu-shaoqi-detail-years-in-disfavor/024ff499-48af-4c41-b47c-fd7e0031bf75/|archive-date=29 មេសា 2018}}</ref> សម្រាប់ប្រធានាធិបតី[[លី ស៊ីអាននាន]] គាត់គឺជាសមាជិកលំដាប់ទីប្រាំនៃ[[គណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃការិយាល័យនយោបាយបក្សកុម្មុយនីស្តចិន]]<ref>{{cite news|title=Li Xiannian: China's new president|url=https://www.upi.com/Archives/1983/06/18/Personality-SpotlightNEWLNLi-Xiannian-Chinas-new-president/5105424756800/|access-date=11 កញ្ញា 2021|work=[[United Press International|UPI]]|date=18 June 1983|archive-url=https://web.archive.org/web/20180312205229/https://www.upi.com/Archives/1983/06/18/Personality-SpotlightNEWLNLi-Xiannian-Chinas-new-president/5105424756800/|archive-date=12 មីនា 2018}}</ref>។ ចំពោះប្រធានាធិបតី[[យ៉ាង សាងគុន]]វិញ គាត់គឺមិនមែនជាសមាជិកនៃគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃការិយាល័យនយោបាយបក្សនោះទេប៉ុន្តែគាត់ជាអ្នកនយោបាយកំពូលលំដាប់ទីបីដោយនៅពីក្រោយតែលេខាបក្ស[[ចាវ ស៊ីយ៉ាង]] និងលោក[[តេង សៀវពីង]]ប៉ុណ្ណោះ។<ref>{{cite news|last1=Del Vecchio|first1=Mark S.|title=Yang Shangkun elected Chinese president|url=https://www.upi.com/Archives/1988/04/08/Yang-Shangkun-elected-Chinese-president/9536576475200/|access-date=11 កញ្ញា 2021|work=UPI|archive-url=https://web.archive.org/web/20180312205223/https://www.upi.com/Archives/1988/04/08/Yang-Shangkun-elected-Chinese-president/9536576475200/|archive-date=12 មីនា 2018}}</ref> ចាប់តាំងពីសម័យលោកជាំង ហ្សឺមីនមក តំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវបានកាន់ជាមួយគ្នានឹងតំណែងអគ្គលេខាធិការបក្សដែលជាតំណែងខ្ពស់បំផុតទីមួយទាំងនៅក្នុងបក្សនិងរដ្ឋ។<ref>{{cite news|title=Jiang Zemin to have lower rank in Communist party|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/china/9823478/Jiang-Zemin-to-have-lower-rank-in-Communist-party.html|access-date=11 កញ្ញា 2021|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|date=2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180312234448/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/china/9823478/Jiang-Zemin-to-have-lower-rank-in-Communist-party.html|archive-date=12 មីនា 2018}}</ref> ==ប្រវត្តិ== ===ការបង្កើតឡើងដំបូង=== ការិយាល័យប្រធានរដ្ឋ (ដើមឡើយតំណែងនេះគឺបកប្រែមក"ប្រធានរដ្ឋ") ត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងនៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៥៤។ អំណាចនៃតំណែងមួយនេះគឺមានលក្ខណៈដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹងអ្វីដែលរដ្ឋធម្មនុញ្ញបច្ចុប្បន្នបានចែង។<ref>[http://e-chaupak.net/database/chicon/1954/1954bilingual.htm រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនឆ្នាំ១៩៥៤] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140601163025/http://e-chaupak.net/database/chicon/1954/1954bilingual.htm |date=1 June 2014 }}, មាត្រា ៤០–៤២។</ref> អំណាចនៃការិយាល័យឆ្នាំ១៩៥៤ មានលក្ខណៈខុសគ្នាពីការិយាល័យបច្ចុប្បន្ននៅត្រង់វិស័យពីរគឺ យោធា និងរដ្ឋាភិបាល។ អំណាចយោធារបស់ប្រធានរដ្ឋត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៥៤ ដូចតទៅ៖ "ប្រធាននៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនគឺជាមេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរបស់រដ្ឋ និងជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិ ([[ភាសាចិន]]ថា៖ 国防委员会)"។<ref>[http://e-chaupak.net/database/chicon/1954/1954bilingual.htm រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140601163025/http://e-chaupak.net/database/chicon/1954/1954bilingual.htm |date=1 June 2014 }}, មាត្រា ៤៣។</ref> ក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិមានលក្ខណៈពិសេសនៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៥៤ ដោយវាជាអំណាចបញ្ជាការស៊ីវិលចំពោះកងទ័ពរំដោះប្រជាជន។ វាត្រូវបានលុបចោលវិញនៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៧៥។ អំណាចរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រធានរដ្ឋត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៥៤ ដូចតទៅ៖ "ប្រធាននៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននៅពេលណាដែលចាំបាច់ត្រូវរៀបចំសន្និសីទរដ្ឋកំពូល ([[ភាសាចិន]]៖ 最高国务会议) ហើយតម្រូវឱ្យធ្វើជាប្រធាននៃសន្និសីទនោះ"។ សមាជិកនៃសន្និសីទរដ្ឋកំពូលរួមមានមន្រ្តីធំៗរបស់រដ្ឋហើយទស្សនៈរបស់វានឹងត្រូវបង្ហាញដល់អង្គការចាត់តាំងសំខាន់ៗរបស់រដ្ឋនិងរដ្ឋាភិបាលរួមទាំងសមាជជាតិប្រជាជន និងក្រុមប្រឹក្សាការពារជាតិនិងរដ្ឋ។<ref>[http://e-chaupak.net/database/chicon/1954/1954bilingual.htm រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140601163025/http://e-chaupak.net/database/chicon/1954/1954bilingual.htm |date=1 June 2014 }}, មាត្រា ៤៤។</ref> សន្និសីទរដ្ឋកំពូលក៏មានលក្ខណៈពិសេសនៅក្រោមរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៥៤ ដែរ។ វាត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៧៥ ហើយក្រោយមកៗរដ្ឋធម្មនុញ្ញមិនដែលបានរាប់បញ្ចូលស្ថាប័នដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៀតទេ។ ===ប្រវត្តត្រឹមឆ្នាំ១៩៧៤=== ប្រធានបក្សកុម្មុយនីស្តលោកម៉ៅសេទុងគឺជាបុគ្គលដំបូងដែលបានកាន់តំណែងជាប្រធានរដ្ឋ។ គាត់ត្រូវបានគេបោះឆ្នោតជ្រើសរើសនៅក្នុងសម័យប្រជុំសមាជជាតិប្រជាជនដំបូងបង្អស់នៅឆ្នាំ១៩៥៥។ នៅក្នុងសម័យប្រជុំសមាជលើកទីពីរក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ ម៉ៅត្រូវបានជំនួសដោយលោកលាវ សាវគីដែលកាលនុះជាអនុប្រធានទីមួយនៃបក្សកុម្មុយនីស្ត។ លីវត្រូវបានជ្រើសរើសជាប្រធានរដ្ឋនៅក្នុងសម័យប្រជុំសមាជលើកទីបីនៅអំឡុងខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៥។ នៅឆ្នាំ១៩៦៦ លីវបានសម្តែងការមិនពេញចិត្តនឹង[[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]]ដែលប្រធានបក្សម៉ៅបានផ្តើមអនុវត្ត។ នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៦ ម៉ៅនិងក្រុមអ្នកគាំទ្ររបស់គាត់បានសម្រេចដកលីវចេញពីតំណែងជាអនុប្រធានគណបក្ស។ ប៉ុន្មានខែក្រោយមក លីវត្រូវបានគេចាប់ឃុំឃាំងក្នុងគេហដ្ឋានរបស់ខ្លួនហើយបន្ទាប់មក ការតស៊ូអំណាចបានអូសបន្លាយរហូតដល់កិច្ចប្រជុំពេញអង្គលើកទី ១២ នៃសមាជបក្សកុម្មុយនីស្តលើកទី ៨ នៅថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៦៨ ដោយក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះ គេបានសម្រេចដកហូតសិទ្ធិអំណាចគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ទាំងអស់របស់លោកលីវ សាវគី រួមទាំងតំណែងប្រធានរដ្ឋផងដែរ។ ករណីនេះគឺជាការរំលោភលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលបានតម្រូវឱ្យមានការបោះឆ្នោតនៅក្នុងសមាជជាមុនសិនដើម្បីដកប្រធានរដ្ឋចេញ។ បន្ទាប់ពីលីវត្រូវបានដកចេញពីតំណែងនៅឆ្នាំ១៩៦៨ ការិយាល័យប្រធានរដ្ឋបានរក្សានូវទំនេរ។ ទោះជាយ៉ាងណានៅចន្លោះឆ្នាំ១៩៧២ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋបានសម្តៅលើអនុប្រធានរដ្ឋលោក[[ដុង ប៊ីវូ]]ថាជា"ប្រធានរដ្ឋស្តីទី"។ ===ការលុបបំបាត់ចោលនៅឆ្នាំ១៩៧៥=== នៅក្នុងសម័យប្រជុំសមាជលើកទីបួននៅឆ្នាំ១៩៧៥ សកម្មភាពចម្បងក្នុងសម័យប្រជុំនោះគឺត្រូវអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីដែលនឹងលុបតំណែងប្រធានរដ្ឋចោល និងលើកតម្កើងថ្នាក់ដឹកនាំបក្សកុម្មុយនីស្តលើរដ្ឋនិងរួមទាំងប្រការមួយដែលចែងថាប្រធានបក្សគឺនឹងក្លាយជាមេបញ្ជាការកំពូលនៃ[[កងទ័ពរំដោះប្រជាជន]]ស្របគ្នាក្នុងនាមជាប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាលរបស់បក្ស។<ref>{{Cite journal | issn = 0305-7410 | issue = 76 | pages = 794–841 | last = Cohen | first = Jerome Alan | title = China's Changing Constitution | journal = The China Quarterly | date = 1978-12-01 | volume = 76 | doi = 10.1017/S0305741000049584 | jstor = 652647 | url = https://scholarlycommons.law.northwestern.edu/njilb/vol1/iss1/13 }}</ref> ការិយាល័យប្រធានាធិបតីត្រូវបានដាក់ឱ្យដំណើរការវិញនៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញទីបួនដែលត្រូវបានអនុម័តក្នុងសម័យប្រជុំលើកទីប្រាំនៃបក្សកុម្មុយនីស្តលើកទីប្រាំនៅឆ្នាំ១៩៨២។ ===ការស្តារឡើងវិញនៅឆ្នាំ១៩៨២=== នៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៨២ ប្រធានាធិបតីត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាតំណែងនិមិត្តនៅក្នុងរដ្ឋដែលអំណាចរដ្ឋពិតប្រាកដត្រូវស្ថិតនៅក្នុងដៃអគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្ត [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន|រដ្ឋមន្ត្រីនៃក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ]] និង[[ប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាល]] ហើយតំណែងទាំងបួននេះត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីកាន់ដោយបុគ្គលផ្សេងៗគ្នា។ ដូច្នេះប្រធានាធិបតីគឺមានទំនួលខុសត្រូវតិចតួចខ្លាំងដូចជា ការចេញទៅជួបឥស្សរជនបរទេស និងចុះហត្ថលេខាលើការតែងតាំងបុគ្គលិកស្ថានទូតជាដើមហើយប្រធានាធិបតីមិនអាចជ្រៀតជ្រែកក្នុងកិច្ចការរបស់ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋឬគណបក្សបានឡើយ។ នៅក្នុងផែនការរដ្ឋធម្មនុញ្ញដើមឆ្នាំ១៩៨២ គណបក្សនឹងបង្កើតគោលនយោបាយខណៈរដ្ឋនឹងអនុវត្ត។ គោលដៅចម្បងគឺការបែងចែកអំណាចរដ្ឋដើម្បីការពារកុំឱ្យមហាជនឬសមាជិកបក្សឈ្លក់វង្វេងនឹងមេដឹកនាំណាមួយដូចក្នុងករណីលោកម៉ៅសេទុងដែលកាលពីសម័យនោះ អំណាចនយោបាយនៅប្រទេសចិនគឺមានលក្ខណៈលម្អៀងទៅរកលោកច្រើនជាងគេ។ ដូច្នេះនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៨២ ទោះបីជាលោកតេង សៀវភីងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា"មេដឹកនាំកំពូល"របស់ប្រទេសក៏ដោយតែលោកគឺជាមេដឹកនាំដ៏សំខាន់ម្នាក់នៅក្នុងចំណោមមេដឹកនាំសំខាន់ៗចំនួនបួននាក់ទៀតមាន៖ លោកហ៊ូ យ៉ាវប៉ាវជាអគ្គលេខាធិការបក្ស, ចាវ ស៊ីយ៉ាងជានាយករដ្ឋមន្រ្តី, លី ស៊ីអាននានជាប្រធានាធិបតី និងតេងខ្លួនលោកជាប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាល។ នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ គេបានធ្វើការពិសោធន៍បែងចែកបក្សនិងតំណែងរដ្ឋហើយជាលទ្ធផលបាននាំឱ្យមានជម្លោះរវាងលោកតេង សៀវភីង និងចាវ ស៊ីយ៉ាងលើសំណុំរឿង[[បាតុកម្មនៅទីលានធានអានមិនឆ្នាំ១៩៨៩|បាតុកម្មនៅឯទីលានធានអានមិន]]។ នៅឆ្នាំ១៩៩៣ តំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវបានកាន់ដោយជាំង ហ្សឺមីនដែលកាលនុះបានកាន់តំណែងជាអគ្គលេខាធិការបក្សផងនិងជាប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាលផង ដូច្នេះលោកបានក្លាយជាមេដឹកនាំដ៏មានអំណាជាងគេរបស់បក្សនិងរដ្ឋ។<ref>{{cite web|url=https://multimedia.scmp.com/widgets/china/cpc-primer/|title=A simple guide to the Chinese government|publisher=[[South China Morning Post]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180513080847/https://multimedia.scmp.com/widgets/china/cpc-primer/|archive-date=13 ឧសភា 2018|access-date=12 កញ្ញា 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-politics/china-sets-stage-for-xi-to-stay-in-office-indefinitely-idUSKCN1G906W|title=China sets stage for Xi to stay in office indefinitely|date=2018-02-25|access-date=12 កញ្ញា 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180226082043/https://www.reuters.com/article/us-china-politics/china-sets-stage-for-xi-to-stay-in-office-indefinitely-idUSKCN1G906W|archive-date=26 កុម្ភៈ 2018|agency=[[Reuters]]}}</ref> នៅពេលដែលលោកជាំង ហ្សឺមីនបានចុះចេញពីតំណែងនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៣ ការិយាល័យរបស់អគ្គលេខាធិការនិងប្រធានាធិបតីត្រូវបានប្រគល់ទៅឱ្យបុគ្គលតែមួយម្តងទៀតគឺលោកហ៊ូ ជីនតាវដោយលោកបានក្លាយជាអនុប្រធានាធិបតីចិនដំបូងបង្អស់ដែលបានឡើងកាន់តំណែងនេះ។ ដល់ចុងអាណត្តិ ហ៊ូបានទម្លាក់ខ្លួនពីតំណែងទាំងពីរទុកឱ្យស៊ី ជីនពីងឡើងកាន់កាប់នៅក្នុងឆ្នាំ២០១២ និងឆ្នាំ២០១៣។<ref>{{cite news|url=http://www.scmp.com/news/china/policies-politics/article/2111123/does-chinese-leader-xi-jinping-plan-hang-power-more-10|title=Does Chinese leader Xi Jinping plan to hang on to power for more than 10 years?|date=2017-10-06|access-date=12 កញ្ញា 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007064411/http://www.scmp.com/news/china/policies-politics/article/2111123/does-chinese-leader-xi-jinping-plan-hang-power-more-10|archive-date=7 តុលា 2017}}</ref> នៅថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ សមាជជាតិប្រជាជនបានអនុម័តវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញដោយទទួលបានសម្លេងគាំទ្រចំនួន ២,៩៥៨ សម្លេងជំទាស់ចំនួនពីរ និងសម្លេងអនុបវាទចំនួនបីដោយវានឹងអនុញ្ញាតឱ្យប្រធានាធិបតីកាន់អំណាចដោយលែងកំណត់អាណត្តិ។ នេះត្រូវបានគេបកស្រាយថាជាផ្នែកមួយនៃការពង្រីកអំណាចរបស់លោកស៊ីដែលធ្វើឱ្យគាត់ក្លាយជាមេដឹកនាំកំពូលនិងប្រធានាធិបតីពេញមួយជីវិត។<ref name="BBC_noTL"/> ស៊ីបានពន្យល់អំពីការសម្រេចចិត្តនេះថា វាជាតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់ការសម្របតំណែងប្រធានាធិបតីឱ្យស្របទៅនឹងតំណែងរបស់លោកដទៃទៀតគឺអគ្គលេខាធិការបក្សនិងជាប្រធានគណៈកម្មការយោធាកណ្តាលដែលសុទ្ធតែជាតំណែងមិនកំណត់អាណត្តិ។<ref>{{cite web|last1=Mitchell|first1=Tom|title=China's Xi Jinping says he is opposed to life-long rule|url=https://www.ft.com/content/2b449400-413a-11e8-803a-295c97e6fd0b|publisher=[[Financial Times]]|access-date=12 កញ្ញា 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417192157/https://www.ft.com/content/2b449400-413a-11e8-803a-295c97e6fd0b|archive-date=17 មេសា 2018}}</ref> ==បញ្ជីប្រធានាធិបតី== {| class="wikitable sortable" style="" |- !ល.រ !ប្រធានាធិបតី !ចូលកាន់តំណែង<br/><small>(អាណត្តិដំបូង)</small> !ចុះពីតំណែង<br/><small>(អណត្តិចុងក្រោយ)</small> !រយៈពេលកាន់តំណែង<br/><small>(សរុប)</small> |- | align="center"| ១ | <br/>'''[[ម៉ៅសេទុង]]'''<br/>{{small|២៦ ធ្នូ ១៨៩៣–៩ កញ្ញា ១៩៧៦}} | ២៧ កញ្ញា ១៩៥៤ | ២៧ មេសា ១៩៥៩ | ៤ ឆ្នាំ, ២១២ ថ្ងៃ |- | align="center"| ២ | <br/>'''[[លីវ សាវឈី|លីវ សាវគី]]'''<br/>{{small|២៤ វិច្ឆិកា ១៨៩៨–១២ វិច្ឆិកា ១៩៦៩}} | ២៧ មេសា ១៩៥៩ | ៣១ តុលា ១៩៦៨ | ៩ ឆ្នាំ, ១៨៧ ថ្ងៃ |- | colspan="5" align="center"|តំណែងនូវទំនេរ |- | align="center"| ''ស្តីទី'' |[[File:DONGBIWU.JPG|85px]]<br/>'''[[ដុង ប៊ីវូ]]'''<br/>{{small|៥ មីនា ១៨៨៦–២ មេសា ១៩៧៥}} | ២៤ កុម្ភៈ ១៩៧២ | ១៧ មករា ១៩៧៥ | ២ ឆ្នាំ, ៣២៧ ថ្ងៃ |- | align="center"| ''ស្តីទី'' |[[File:Soong Ching-ling.jpg|85px]]<br/>'''[[សុង ឈីងលីង]]'''<br/>{{small|២៧ មករា ១៨៩៣–២៩ ឧសភា ១៩៨១}} | ៦ កក្កដា ១៩៧៦ | ៥ មីនា ១៩៧៨ | ១ ឆ្នាំ, ២៤២ ថ្ងៃ |- | colspan="5" align="center"|តំណែងត្រូវលុបចោល |- | align="center"| ៣ |[[File:Li Xiannian.png|85px]]<br/>'''[[លី ស៊ីអាននាន]]'''<br/>{{small|២៣ មិថុនា ១៩០៩–២១ មិថុនា ១៩៩២}} | ១៨ មិថុនា ១៩៨៣ | ៧ មេសា ១៩៨៨ | ៤ ឆ្នាំ, ២៩៥ ថ្ងៃ |- | align="center"| ៤ |[[File:YangShangkun1958.png|85px]]<br/>'''[[យ៉ាង សាងគុន]]'''<br/>{{small|៣ សីហា ១៩០៧–១៤ កញ្ញា ១៩៩៨}} | ៩ មេសា ១៩៨៨ | ២៧ មីនា ១៩៩៣ | ៤ ឆ្នាំ, ៣៥២ ថ្ងៃ |- | align="center"| ៥ |[[File:Jiang Zemin 2002.jpg|85px]]<br/>'''[[ជាំង ហ្សឺមីន]]'''<br/>{{small|១៧ សីហា ១៩២៦–៣០ វិច្ឆិកា ២០២២}} | ២៧ មីនា ១៩៩៣ | ១៥ វិច្ឆិកា ២០០២ | ៩ ឆ្នាំ, ៣៥៣ ថ្ងៃ |- | align="center"| ៦ |[[File:Hu Jintao Cannes2011.jpg|85px]]<br/>'''[[ហ៊ូ ជីនតាវ]]'''<br/>{{small|២១ ធ្នូ ១៩៤២–បច្ចុប្បន្ន}} | ១៥ មីនា ២០០៣ | ១៤ មីនា ២០១៣ | ១០ ឆ្នាំ, ០ ថ្ងៃ |- | align="center"| ៧ |[[File:Xi Jinping March 2017.jpg|85px]]<br/>'''[[ស៊ី ជីនពីង]]'''<br/>{{small|១៥ មិថុនា ១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន}} | ១៤ មីនា ២០១៣ | កំពុងកាន់តំណែង | {{age in years and days|2013|3|14}} |} ==មើលផងដែរ== *[[បញ្ជីរាយនាមមេដឹកនាំចិន]] *[[បញ្ជីរាយនាមមេដឹកនាំនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] *[[អង្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនិស្តចិន]] *[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] *[[អនុប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] ==ឯកសារយោង== {{reflist}} ==តំណភ្ជាប់ក្រៅ== * [https://web.archive.org/web/20080512074841/http://english.gov.cn/links/presidency.htm គេហទំព័រប្រធានាធិបតីផ្លូវការ] (ភាសាអង់គ្លេស) [[Category:ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] [[Category:នយោបាយនៅចិន]] [[Category:ប្រមុខរដ្ឋ]] 261fmspyhk03uuwcxe0ef82js0o2b6d 0 46516 339829 336486 2026-08-28T22:12:26Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339829 wikitext text/x-wiki {{Infobox TV channel | name = HTV7 | logo = Htv7logo2016.png | logo_size = | owner = [[ទូរទស្សន៍ទីក្រុងហូជីមិញ]] | sister_channels = [[HTV1]], [[HTV2]], [[HTV3]], [[HTV4]], [[HTV5]], [[HTV7]] និង [[HTV9]] | area = វៀតណាម អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាស៊ី។ | picture_format = [[576i]] ([[SDTV]]) [[16:9]]<br />[[1080p]] ([[HDTV]]) [[16:9]] | country = {{VIE}} | language = [[វៀតណាម]] | launch_date = ឆ្នាំ ១៩៨៦ | terr_serv_1 = ផ្កាយរណប | terr_chan_1 = វីណាសាត ១ , វីណាសាត ២ 132 អ៊ី (Ku band) | terr_serv_2 = DVB-T2 | terr_chan_2 = 33, 36 UHF (SDTV), 31 UHF (VTC). | online_serv_1 = FPTPlay | online_chan_1 = [https://fptplay.vn/xem-truyen-hinh/htv7-hd មើល​អន​ឡា​ញ] | online_serv_2 = HTVC (Hplus) | online_chan_2 = [https://hplus.com.vn/xem-kenh-htv7-hd-256.html មើល​អន​ឡា​ញ] | online_serv_3 = htv.com.vn | online_chan_3 = [https://www.htv.com.vn/truc-tuyen មើល​អន​ឡា​ញ] | website = https://htv.vn/ }} '''HTV7''' គឺជាប៉ុស្តិ៍កម្សាន្តវប្បធម៌ទូទៅរបស់[[វៀតណាម]] ដែលចាក់ផ្សាយដោយស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍[[ទីក្រុងព្រៃនគរ]](ហូជីមិញ)តាំងពីឆ្នាំ 1986។ វាជាប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ប្រជាជនវៀតណាមជាពិសេស និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍និយាយរួម។ ការផ្តោតអារម្មណ៍និងតាមដាន។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == HTV7 បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយដោយពិសោធន៍ក្នុងឆ្នាំ 1985 ដោយដំបូងឡើយបានចែកចាយប៉ុស្តិ៍ HTV9 ដើម្បីបម្រើជាកម្មវិធីសាកល្បងសម្រាប់ប៉ុស្តិ៍ HTV 7 OIRT ។ បន្ទាប់មក HTV បានបំប្លែងខ្លឹមសារទៅជាប៉ុស្តិ៍ផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដែលចាត់ថ្នាក់ - សេវាកម្ម និងព័ត៌មានកម្សាន្ត ដោយមានរយៈពេលពីម៉ោង 18:00 ដល់ 23:00 ជារៀងរាល់ថ្ងៃ (ជំនួសដោយកម្មវិធីល្ខោន និងតន្ត្រី) ហើយបន្តចាក់ផ្សាយ HTV9 នៅពេលព្រឹកជាច្រើនឆ្នាំ។ 1991 និង 1992. ចាប់ពីឆ្នាំ 1990 HTV7 ចាក់ផ្សាយ 12 ម៉ោង/ថ្ងៃ (ពេលព្រឹកចាក់ផ្សាយលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ HTV9 (ក្រោយមកចាក់ផ្សាយនៅកម្មវិធីពេលល្ងាច) នៅពេលល្ងាចចាក់ផ្សាយចាប់ពីម៉ោង 6 ល្ងាច)។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 1996 មក HTV7 បានចាប់ផ្តើមលុបចោលការចាក់ផ្សាយកម្មវិធីពេលល្ងាចនៅក្នុងស៊ុមពេលព្រឹក ដោយបង្កើនម៉ោងកម្មវិធីពេលល្ងាចចាប់ពីម៉ោង 5 ល្ងាច បង្កើនម៉ោងផ្សាយពេលល្ងាចចាប់ពីម៉ោង 2 រសៀល។ នៅថ្ងៃទី 31 ខែធ្នូ ឆ្នាំ 1999 ទូរទស្សន៍ HTV7 និង HTV9 បានរួមគ្នារៀបចំកម្មវិធីពិសេសមួយដើម្បីអបអរសាទរសហស្សវត្សរ៍ថ្មីក្នុងរយៈពេល 34 ម៉ោង។ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2000 ទូរទស្សន៍ HTV7 បានចាក់ផ្សាយជាបន្តបន្ទាប់ចាប់ពីម៉ោង 5:30 ព្រឹក ដល់ម៉ោង 4:00 ល្ងាច ជារៀងរាល់ថ្ងៃ កម្មវិធីកម្សាន្តមិនគួរឱ្យជឿបានចាប់ផ្តើមលេចឡើងរួមជាមួយខ្លឹមសារភាពយន្ត ល្ខោន និងតន្ត្រី តាមរយៈកម្មវិធីដែលសម្រេចបាននូវលក្ខណៈពិសេសដូចជា ការផ្លាស់ប្តូរអត្ថបទចម្រៀងជាដើម។ , ស្ពានតន្ត្រី, ខាងក្នុង និងក្រៅ ...។ ក្នុងឆ្នាំ 2003-2004 HTV7 ចាក់ផ្សាយតាមប្រព័ន្ធឌីជីថលលើដីនៅលើប៉ុស្តិ៍លេខ 39 UHF HTV ដែលចាក់ផ្សាយតាមផ្កាយរណប Measat-2 បានគ្របដណ្តប់លើការដំឡើងស្ថានីយ៍ចាក់ទូរទស្សន៍ចំនួន 40 នៅទូទាំងប្រទេសវៀតណាម ដោយបានចុះហត្ថលេខាជាមួយ VTC HTV7 ផ្សាយតាមប្រព័ន្ធឌីជីថលបម្រើប្រជាជនភាគខាងជើង។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ 2005 មក បានឃើញការផ្ទុះនៃកម្មវិធីហ្គេមដូចជា Family Feud, Deal or No Deal, Beyond Yourself, Dream House, Supermarket Sweep.. និងការលេចចេញនូវម៉ោងភាពយន្តវៀតណាមនៅចុងសប្តាហ៍នៅម៉ោង 9 យប់ ថ្ងៃអង្គារ 5 - ថ្ងៃអាទិត្យ បានធ្វើឱ្យ HTV7 ទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ទស្សនិកជន និងដើម្បីបម្រើទស្សនិកជន ទូរទស្សន៍ HTV7 បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយ 24 ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃជាបន្តបន្ទាប់ចាប់ពីថ្ងៃទី 1 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2005 <ref>{{Cite web |url=https://m.thanhnien.vn/htv-chuan-bi-phat-song-24-24-chinh-thuc-post126141.html |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2022-05-03 |archivedate=2022-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220512033243/https://m.thanhnien.vn/htv-chuan-bi-phat-song-24-24-chinh-thuc-post126141.html |url-status=dead }}</ref> ។ នៅឆ្នាំ 2008 HTV7 បានពង្រីក។ ពេលវេលាកម្សាន្តពេលល្ងាចដល់ម៉ោង 18:00 ពីថ្ងៃច័ន្ទដល់ថ្ងៃអាទិត្យ ធ្វើអោយប្រសើរឡើងនូវព័ត៌មានអន្តរជាតិ រួមជាមួយនឹងការផ្សាយនៅលើផ្កាយរណប Vinasat 1 រួមជាមួយនឹងទូរទស្សន៍ HTV9 និងប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍ HTV ផ្សេងទៀត។ ដើមឆ្នាំ 2010 បានឃើញវិបត្តិប៉ុស្តិ៍ HTV7 ជាមួយនឹងការសរសេរកម្មវិធីបន្តិចម្តងៗ ប៉ុន្តែភាពជោគជ័យរបស់ HTV7 បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ 2012 នៅពេលដែលរៀបចំពេលវេលាសម្រាប់ខ្សែភាពយន្តប្រឌិតវៀតណាម ដោយផ្លាស់ប្តូររយៈពេលកម្សាន្តសម្រាប់ពេលយប់។ ពេលរសៀល... ផ្សាយព័ត៌មាន ៦០ វិនាទី នៅម៉ោង ៦ និង ៣០ នាទីល្ងាច សង្គមកិច្ចសហការទិញសិទ្ធិផ្សាយកម្មវិធីទូរទស្សន៍ការពិត... HTV7 ពេលនេះកំពុងទាក់ទាញអ្នកទស្សនាបន្តិចម្តងៗ តាមរយៈកម្មវិធីដូចជា Sound Duel ។ តន្ត្រី, ស្ត្រីអ៊ីតាលី - ពាក្យរបស់បុរស, អ្វីដែលគ្រូពេទ្យនិយាយ, តាក់ស៊ីសំណាង, ប្រកួតប្រជែងជាមួយរបាំ, ខ្ញុំជាអ្នកដឹកនាំ, អាថ៌កំបាំង, សើចនិងចាញ់ ... នៅថ្ងៃទី 19 ខែឧសភា ឆ្នាំ 2013 HTV7 រួមជាមួយ HTV9 បានចាប់ផ្តើមចាក់ផ្សាយប្រព័ន្ធរូបភាព 1080p Full HD។ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2014 HTV7 បានចាក់ផ្សាយនៅលើប្រព័ន្ធទូរទស្សន៍ឌីជីថលដីគោក DVB-T2 (33 UHF) ដោយផ្លាស់ប្តូរពេលវេលាពីឆ្នាំ 2015 យ៉ាងខ្លាំង។ នៅថ្ងៃទី 15 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2016 HTV7 បានទម្លាក់រលកអាណាឡូកជាផ្លូវការ <ref>{{Cite web |url=https://abei.gov.vn/so-hoa-truyen-hinh/song-truyen-hinh-so-on-dinh-sau-ngay-tat-song-analog/106331 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2022-05-03 |archivedate=2019-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191031092138/http://abei.gov.vn/so-hoa-truyen-hinh/song-truyen-hinh-so-on-dinh-sau-ngay-tat-song-analog/106331 |url-status=dead }}</ref> ។ ចាប់ពីខែតុលា ឆ្នាំ 2016 នេះ HTV7 បានចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរកម្មវិធី និងពេលវេលា បង្ហាញកម្មវិធីថ្មីៗ និងរំភើបជាច្រើនដូចជា I Can See You Voice, Mysterious Singer, ... និងទាក់ទាញអ្នកទស្សនារហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន មានកម្មវិធីកម្សាន្ត 4 ល្ងាច (ថ្ងៃធ្វើការ) 1 ស៊ុម និង​ភាពយន្ត​ប្រឌិត​វៀតណាម ១ ស៊ុម រួម​នឹង​ភាពយន្ត​ប្រឌិត​បរទេស ៤ ស៊ុម និង​ព័ត៌មាន ៣ ស៊ុម។ ពិសេស​សម្រាប់​ថ្ងៃ​ចុង​សប្តាហ៍​ចំនួន 3 HTV7 បាន​បង្ហាញ​កម្មវិធី​កម្សាន្ត​ជា​ច្រើន​ទៀត។ == កម្មវិធី == HTV7 មានកម្មវិធីកម្សាន្តដ៏ទាក់ទាញជាច្រើន ដែលទាក់ទាញទស្សនិកជនមិនត្រឹមតែនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាស៊ី ជាទូទៅចាក់ផ្សាយរៀងរាល់ល្ងាច និងចុងសប្តាហ៍។ ស្របគ្នានោះ មានកម្មវិធីសង្គមទូទៅ ភាពយន្តវៀតណាម និងបរទេស ព្រឹត្តិបត្រព័ត៌មានចំនួន ៣ ក្នុងមួយថ្ងៃ (៦:៣០, ១២:០០, ១៨:៣០) ដើម្បីបម្រើសេចក្តីត្រូវការរបស់ទស្សនិកជន។ កម្មវិធីលេចធ្លោមួយចំនួននៅលើ HTV7 អាចត្រូវបានគេលើកឡើងដូចជា: *60 giây *Chuyện trưa 12 giờ *Thử thách cùng bước nhảy - So You Think You Can Dance *Đây chính là nhảy đường phố - Street Dance Việt Nam *Mẹ vắng nhà, ba là siêu nhân - The Return of Superman *Hát cho ngày mai *Hát mãi ước mơ *Tiếng rao 4.0 *Chọn ai đây - Hollywood Square *Thời tới rồi - First and Last *Không gian cảm xúc *Tâm đầu ý hợp *5 giây thành triệu phú *Thách là chơi *Vợ chồng son *Bạn muốn hẹn hò *Ký ức bất ngờ *Quán ăn hạnh phúc ល.... {{Details|:en:List of programmes broadcast by HTV#HTV7}} ==មើល​បន្ថែម​ទៀត == *[[ទីក្រុងព្រៃនគរ]] *[[VTV3]] *[[HTV9]] 80qqaj6gt9zb2wadlsl5jbykxsnjcr3 0 47567 339865 329368 2026-08-29T04:28:33Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339865 wikitext text/x-wiki '''សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសថៃ''' ពឹងផ្អែកលើការនាំចេញដែលមានចំនួនប្រហែល ៦០ ភាគរយនៃ [[ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប]] (GDP) ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ។ <ref>{{Cite web|title=Exports of goods and services (% of GDP) - Thailand {{!}} Data|url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.EXP.GNFS.ZS?locations=TH|archivedate=2017-09-11|website=data.worldbank.org|access-date=2022-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170911222543/https://data.worldbank.org/indicator/NE.EXP.GNFS.ZS?locations=TH|url-status=dead}}</ref> [[ប្រទេសថៃ]] ខ្លួនឯងគឺជា [[ប្រទេសឧស្សាហកម្មថ្មី។|ប្រទេសឧស្សាហកម្មថ្មី]] ដែលមានផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបចំនួន ១៦.៣១៦&nbsp;[[បាត|ពាន់លានបាត]] (៥០៥ ដុល្លារអាមេរិក&nbsp;ពាន់លាន) នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ដែលជាសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេទី ៨ របស់អាស៊ី នេះបើយោងតាម [[ធនាគារពិភពលោក]] ។ <ref name="http">{{Cite web|title=Thailand: Gross domestic product, current prices|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=27&pr1.y=16&c=578&s=NGDP%2CNGDPD&grp=0&a=|archivedate=10 May 2018}}</ref> គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៨ ប្រទេសថៃមាន [[អតិផរណា]] ជាមធ្យ[[អតិផរណា|១.០៦]]06% <ref name="Bank of Thailand">{{Cite web|title=Change in Price Level|url=http://www.bot.or.th/Thai/Statistics/Indicators/Docs/tab11.pdf|archivedate=31 តុលា 2008|access-date=17 សីហា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081031033452/http://www.bot.or.th/Thai/Statistics/Indicators/Docs/tab11.pdf|url-status=dead}}</ref> និងអតិរេកគណនី៧.៥5% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេស។ <ref name="nesdb.go.th">{{Cite web|title=Thai Economic Performance in Q4 and 2012 and Outlook for 2013|url=http://www.nesdb.go.th/Portals/0/eco_datas/economic/eco_state/4_55/Press%20Eng%20Q4-2012.pdf|archivedate=13 មីនា 2014|archive-date=13 March 2014|access-date=17 សីហា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140313151519/http://www.nesdb.go.th/Portals/0/eco_datas/economic/eco_state/4_55/Press%20Eng%20Q4-2012.pdf|url-status=dead}}</ref> សេដ្ឋកិច្ចថៃត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងប្រកាសកំណើន ៣.៨% ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩។ <ref name="worldbank 2018">{{Cite web|title=Thailand Expected to Post 4.1% Growth in 2018 – Best Economic Performance Since 2012|date=9 April 2018|url=http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2018/04/09/thailand-expected-to-post-41-growth-in-2018-best-economic-performance-since-2012|archivedate=8 មីនា 2023|access-date=17 សីហា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230308121808/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2018/04/09/thailand-expected-to-post-41-growth-in-2018-best-economic-performance-since-2012|url-status=dead}}</ref> រូបិយប័ណ្ណរបស់ខ្លួន [[បាត|ប្រាក់បាតថៃ]] ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជារូបិយប័ណ្ណទូទាត់ពិភពលោកដែលប្រើញឹកញាប់បំផុតទីដប់ក្នុងឆ្នាំ 2២០១៧ <ref>[https://ctmfile.com/story/rmb-role-and-share-of-international-payments-is-declining RMB role and share of international payments is declining] CTMfile. 5 April 2017</ref> វិស័យឧស្សាហកម្ម និង [[វិស័យសេដ្ឋកិច្ចថ្នាក់ឧត្តមសិក្សា|សេវាកម្ម]] គឺជាវិស័យចម្បងនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេសថៃ ដែលកាលពីមុនមានចំនួន ៣៩.២ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ [[វិស័យកសិកម្ម]] របស់ប្រទេសថៃផលិតបាន ៨.៤ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប ដែលទាបជាងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម និងដឹកជញ្ជូន និងទំនាក់ទំនងដែលមាន ១៣.៤ ភាគរយ និង ៩.៤ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។ វិស័យសំណង់ និងរ៉ែបន្ថែម ៤.៣ ភាគរយដល់ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេស។ វិស័យសេវាកម្មផ្សេងទៀត (រួមទាំងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ ការអប់រំ និងសណ្ឋាគារ និងភោជនីយដ្ឋាន) មានចំនួន ២៤.៩ ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបរបស់ប្រទេស។ ទូរគមនាគមន៍ និង [[ពាណិជ្ជកម្មលើសេវាកម្ម]] កំពុងលេចចេញជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃការពង្រីកឧស្សាហកម្ម និងការប្រកួតប្រជែងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច។ <ref name="WB-20080101">{{Cite book|title=Thailand's Annual Infrastructure Report 2008|date=1 January 2008|publisher=World Bank|location=Washington DC|url=http://siteresources.worldbank.org/INTTHAILAND/Resources/333200-1177475763598/3714275-1234408023295/5826366-1234408105311/chapter4-telecommunication-sector.pdf|access-date=6 December 2015}}</ref> ប្រទេស​ថៃ​ជា​ប្រទេស​ដែល​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​ធំ​ជាង​គេ​ទី​ពីរ​នៅ [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍|​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍]] បន្ទាប់​ពី [[ឥណ្ឌូណេស៊ី|​ប្រទេស​ឥណ្ឌូនេស៊ី]] ។ GDP សម្រាប់មនុស្សម្នាក់របស់ខ្លួន (៧,២៧៣.៥៦ ដុល្លារអាមេរិក) ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ <ref name="http"/> ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ៤ នៅក្នុងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់របស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បន្ទាប់ពី [[សិង្ហបុរី]] [[ប្រ៊ុយណេ]] និង [[ម៉ាឡេស៊ី]] ។ ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១៨ ប្រទេសថៃបានកាន់កាប់ទុនបម្រុងអន្តរជាតិចំនួន $២៣៧.៥ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ដែលជាប្រទេសធំ <ref name="bot.or.th">{{Cite web|title=International Reserves (Weekly)|url=http://www2.bot.or.th/statistics/BOTWEBSTAT.aspx?reportID=94&language=ENG|archivedate=28 មិថុនា 2018|archive-date=28 June 2018|access-date=17 សីហា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180628125046/http://www2.bot.or.th/statistics/BOTWEBSTAT.aspx?reportID=94&language=ENG|url-status=dead}}</ref> នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (បន្ទាប់ពីសិង្ហបុរី)។ អតិរេករបស់ខ្លួននៅក្នុង [[បញ្ជីប្រទេសតាមសមតុល្យគណនីចរន្ត|សមតុល្យគណនី]] ចរន្តជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ១០ នៃពិភពលោក ដែលធ្វើបាន 37.898 ពាន់លានដុល្លារដល់ប្រទេសក្នុងឆ្នាំ 2018 <ref>{{Cite web|title=COUNTRY COMPARISON : CURRENT ACCOUNT BALANCE|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2187rank.html|archive-date=13 June 2007|archivedate=23 កញ្ញា 2018|access-date=17 សីហា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180923163856/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2187rank.html|url-status=dead}}</ref> ប្រទេសថៃជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ 2 នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក្នុងទំហំពាណិជ្ជកម្មខាងក្រៅ បន្ទាប់ពីសិង្ហបុរី។ <ref>{{Cite web|title=World Trade Developments|url=http://www.wto.org/english/res_e/statis_e/its2012_e/its12_world_trade_dev_e.pdf|archivedate=12 March 2013}}</ref> ប្រទេសនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយធនាគារពិភពលោកថាជា "រឿងជោគជ័យនៃការអភិវឌ្ឍន៍ដ៏អស្ចារ្យ" នៅក្នុងសូចនាករសង្គម និងការអភិវឌ្ឍន៍។ <ref>{{Cite web|title=Thailand|url=http://www.worldbank.org/en/country/thailand|archivedate=17 July 2012}}</ref> ទោះបីជាប្រាក់ចំណូលជាតិសរុបសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ (GNI) ទាបនៃ 6,610 ដុល្លារអាមេរិក <ref>{{Cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GNP.PCAP.CD/countries/TH-4E-XT?display=graph|title=GNI per capita, Atlas method (current US$)|archivedate=3 March 2015}}</ref> និងចំណាត់ថ្នាក់ទី 83 នៅក្នុងសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស (HDI) ភាគរយនៃប្រជាជនក្រោមបន្ទាត់នៃភាពក្រីក្រជាតិបានថយចុះពី 65.26 ភាគរយក្នុងឆ្នាំ 1988 ដល់ 8.61 ភាគរយក្នុងឆ្នាំ 2016 ។ នេះ​បើ​តាម​របាយការណ៍​មូលដ្ឋាន​ភាព​ក្រីក្រ​ថ្មី [[ការិយាល័យក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមជាតិ|​របស់​ការិយាល័យ​ក្រុមប្រឹក្សា​អភិវឌ្ឍន៍​សេដ្ឋកិច្ច និង​សង្គម]] (NESDC)។ <ref>{{Cite web|title=ตารางที่ 1.2 สัดส่วนคนจน เมื่อวัดด้านรายจ่ายเพื่อการอุปโภคบริโภค จำแนกตามภาคและพื้นที่ ปี พ.ศ. 2531–2559|url=http://social.nesdb.go.th/SocialStat/StatReport_Final.aspx?reportid=669&template=2R1C&yeartype=M&subcatid=59|archivedate=25 មេសា 2018|archive-date=25 April 2018|access-date=17 សីហា 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180425020410/http://social.nesdb.go.th/SocialStat/StatReport_Final.aspx?reportid=669&template=2R1C&yeartype=M&subcatid=59|url-status=dead}}</ref> ប្រទេសថៃគឺជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោម [[បញ្ជីប្រទេសតាមអត្រាគ្មានការងារធ្វើ|ប្រទេសដែលមានអត្រាអ្នកអត់ការងារធ្វើទាបបំផុត]] នៅលើពិភពលោកដែលត្រូវបានរាយការណ៍ថាជា 1 ភាគរយសម្រាប់ត្រីមាសទីមួយនៃឆ្នាំ 2014 ។ នេះគឺដោយសារតែសមាមាត្រដ៏ច្រើននៃចំនួនប្រជាជនដែលធ្វើការក្នុងវិស័យកសិកម្មចិញ្ចឹមជីវិត ឬការងារដែលងាយរងគ្រោះផ្សេងទៀត (ការងារក្នុងគណនីផ្ទាល់ខ្លួន និងការងារគ្រួសារដែលមិនមានប្រាក់ខែ)។ <ref name="ILO">[http://web.nso.go.th/en/survey/data_survey/560624_Summary_Labor_%20May57.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151112020930/http://web.nso.go.th/en/survey/data_survey/560624_Summary_Labor_%20May57.pdf|date=12 November 2015}} TNSO The National Statistical Office of Thailand. "Over half of all Thailand's workers are in vulnerable employment (defined as the sum of own-account work and unpaid family work) and more than 60 percent are informally employed, with no access to any social security mechanisms". [http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---asia/---ro-bangkok/documents/publication/wcms_205099.pdf Thailand. A labour market profile], International Labour Organization, 2013.</ref> [[ឯកសារ:Istorical_GDP_growth_of_Thailand.png|តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Istorical_GDP_growth_of_Thailand.png/300px-Istorical_GDP_growth_of_Thailand.png|ធ្វេង|រូបភាពតូច|300x300ភីកសែល| កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសថៃ ពីឆ្នាំ ១៩៦១ ដល់ឆ្នាំ ២០១៥]] [[ឯកសារ:Thailand GDP Per Capita Development 1890-2022.png|តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/GDP_per_capita_development_in_Thailand.jpg/220px-GDP_per_capita_development_in_Thailand.jpg|រូបភាពតូច| ការអភិវឌ្ឍន៍ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបពិតប្រាកដសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ពី ១៨៩០ ដល់ឆ្នាំ ២០១៨]] == ឯកសារយោង == l6rrpyi0oe61l2sr55dy4w0xyzq86b7 0 47595 339860 328287 2026-08-29T04:12:29Z Borannaja 52144 /* មើលផងដែរ */ 339860 wikitext text/x-wiki {{pp-protected}} {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> បរមរាមាទី១ </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''រជ្ជកាល''' | ១៣៦៩-១៣៧២ ([[ចក្រភពខ្មែរ]]) |- style="vertical-align:center;" |'''គ្រងរាជ''' |១៣៦៩ |- style="vertical-align:center;" |'''រាជសម័យ''' | [[ចុងសម័យកាលអង្គរ]] |- style="vertical-align:center;" |'''ព្រះនាមពេញ''' |​​​ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាមា |- style="vertical-align:center;" |'''មរណៈនាម''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''ក្សត្រមុន''' | [[ស្រីសុរិយោវង្ស]] |- style="vertical-align:center;" |'''រាជបន្ត''' | [[ធម្មរាជាទី១]] |- style="vertical-align:center;" |'''សន្តិវង្ស''' | រាជវង្ស​អង្គរ |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រសូត្រ''' | មិនមានកំណត់ត្រា |- style="vertical-align:center;" |'''ចូលទីវង្គត''' | ១៣៧២ |- style="vertical-align:center;" |'''ជំនឿសាសនា''' |[[ពុទ្ធសាសនា]] និង [[ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា]] <br/> លទ្ធិ​ជំនឿ ជំនឿ​លើពពួកទេវតា |} '''បរមរាមាទី១''' ([[អង់គ្លេស]]: Borom Reamea I) (ប្រ.ស|គ.ស ០០០០-១៣៧២) រជ្ជកាលគ្រងរាជ (គ.ស ១៣៦៩-១៣៧២) ព្រះអង្គជាព្រះរាជបុត្រ របស់ [[ស្រីសុរិយោវង្ស|ព្រះស្រីសុរិយោវង្ស]] ទ្រង់ឡើងសោយរាជសម្បត្តិក្នុងឆ្នាំច ឯកស័ក ព.សករាជ ១៩១៣ ត្រូវនិង គ.សករាជ ១៣៦៩ ត្រូវនិង មហាសករាជ ១២៩២ ទ្រង់មានព្រះនាមហៅថា '''"ព្រះរាជឱង្ការ ព្រះបរមរាមា"''' ទ្រង់បានឡើងសោយរាជ្យហើយ ព្រះអង្គក៏ប្រជុំចៅហ្វាយស្រុកតូចធំ ចូលមកធ្វើព្រះមេរុ បូជាព្រះបរមសព ព្រះបិតា ជាស្រេចហើយ ព្រះអង្គសោយរាជ្យបានរយៈពេលតែ ៣ឆ្នាំ ប៉ុនណោះ ក៏លើកទ័ពចេញច្បាំងនិងទ័ពសៀម ហើយសោយទីវង្គតក្នុងសង្គ្រាម មន្ត្រីក៏លើកព្រះបរមសព តម្កល់ក្នុងព្រះកោដ្ឋជាស្រេចហើយ ក៏អញ្ជើញ [[ធម្មរាជាទី១|ព្រះធម្មរាជាទី១]] គ្រងរាជបន្តពីព្រះអង្គ ក្នុងឆ្នាំ ១៣៧៣ នៃគ.សករាជ ។<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=gq9UAAAAcAAJ Journal asiatique: ou recueil de mémoires d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 18], Publisher: Society, Original from the Bavarian State Library </ref> <ref> Treng Nga (1973) [https://books.google.com/books/about/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%8F.html?id=jFjKxgEACAAJ Khmer History Volume 2], Publisher: Khmer Mon Institute, Publication: Center for Khmer Studies Library p.198 </ref> == ចំណារពន្យល់ == នេះជាអត្ថបទប្រវត្តិសាស្ត្រពិតកម្ពុជា ដែលបានរកឃើញសំណៅឯកសារ ដែលសរសេរដោយប្រវត្តិវិទូរជនជាតិហូឡង់ក្នុងឆ្នាំ (1871) អត្ថបទទាំងមូលសរសេរជាភាសាហូឡង់ផងដែរ ក្រុមបុរាណាចារ្យ បានធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់និង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ ឆ្នាំ (1969) ដែលផ្ដិតយកតែឆ្នាំ ដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធទៅនិង ព្រឹត្តិការណ៍ពិតប៉ុនណោះ រាល់ខ្លឹមសារដែលទាក់ទងនិងរឿងភាគនិទាន ដែលគេសរសេរច្របល់ក្នុង ឯកសារ មហាបុរសខ្មែរ មិនត្រូវបានយកមកសរសេរនោះទេ ។ == មើលផងដែរ == * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[Borom Reamea I]] == តំណភ្ជាប់ រជ្ជកាលគ្រងរាជ == {{S-start}} {{S-hou|''(គ.ស ០០០០-១៣៧២)''}} {{Succession box|before= [[ស្រីសុរិយោវង្ស]]|title=[[អាណាចក្រខ្មែរ]]|years='''១៣៦៩-១៣៧២'''|after=[[ធម្មរាជា|ធម្មរាជាទី១]]}} {{S-end}} == ឯកសារយោង == s2w15gboc5iadwltw2dxz7l9hotckg5 0 47850 339880 335811 2026-08-29T08:50:28Z Cicihwahyuni6 39496 339880 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ក្រុមហ៊ុន នីនថេនដូ | logo = Nintendo.svg | logo_alt = ឡូហ្គោនៅក្នុងពណ៌សលើផ្ទៃខាងក្រោយពណ៌ក្រហមចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៦ | logo_caption = ឡូហ្គោជាពណ៌សនៅលើផ្ទៃខាងក្រោយពណ៌ក្រហមតាំងពីឆ្នាំ ២០១៦ | image = Headquarters of Nintendo Co., Ltd.jpg | image_size = | image_alt = ទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅក្យូតុ, ជប៉ុន | image_caption = ទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅក្យូតុ, ជប៉ុន | trading_name = នីនថេនដូ | native_name = 任天堂株式会社 | native_name_lang = ja | romanized_name = Nintendō kabushiki gaisha | former_name = {{Unbulleted list | នីនថេនដូការូតា (Nintendo Karuta) (១៨៨៩) | {{Collapsible list|title=ឈ្មោះអតីតផ្សេងទៀត | យ៉ាម៉ាអូឈីនីនថេនដូ (Yamauchi Nintendo) (១៨៨៩–១៩៣៣) | យ៉ាម៉ាអូឈីនីនថេនដូនិងក្រុមហ៊ុន (Yamauchi Nintendo & Co.) (១៩៣៣–១៩៤៧) | ក្រុមហ៊ុនម៉ារូហ្វូគូ (Marufuku Co., Ltd.) (១៩៤៧–១៩៥១) | ក្រុមហ៊ុនកាតលេងនីនថេនដូ (Nintendo Playing Card Co. Ltd.) (១៩៥១–១៩៦៣) }} }} | type = [[ក្រុមហ៊ុន​សាធារណៈ|សាធារណៈ]] | traded_as = {{Unbulleted list | {{Tokyo Stock Exchange|7974}} | [[TOPIX]] Core30 component (៧៩៧៤) | [[Nikkei 225]] component (TYO) }} | ISIN = JP3756600007 | ISIN2 = | industry = {{Unbulleted list | [[ឧស្សាហកម្មវីដេអូហ្គេម]] | [[ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់អេឡិចត្រូនិក]] }} | founded = {{Start date and age|1889|09|23|df=yes}} in [[ស៊ីម៉ូហ្ក្យូគុ, ក្យូតុ|ស៊ីម៉ូហ្ក្យូគុ]], [[ក្យូតុ]], ជប៉ុន | founder = [[ហ្វូជីសារ៉ូ យ៉ាម៉ាអ៊ូជី]] | hq_location = ១១–១ កាមីតុបា ហូកូដាតិចូ | hq_location_city = [[មីណាមីគុ, ក្យូតុ|មីណាមីគុ]], ក្យូតុ | hq_location_country = | num_locations = | num_locations_year = | area_served = ទូទាំងពិភពលោក | key_people = {{Unbulleted list | [[ស៊ុនតារ៉ូ ហ្វូរុកាវ៉ា]] {{Small|([[ប្រធាន (ចំណងជើងសាជីវកម្ម)|ប្រធាន]])}} | [[ស៊ីហ្គេរុ មីយ៉ាមូតុ]] {{Small|([[មិត្ត]])}} }} | products = | brands = | production = {{Unbulleted list | '''ហាដវែរ'''<br/>{{Increase}} {{Nowrap|២៨.៨៣ លាន}}<!-- 2020: 690,000 (3DS) + 21,030,000 (NS) = 21,720,000; 2021: 20,320,000 (NS) + 8,510,000 (NSLite) = 28,830,000 --> | '''កម្មវិធីសូហ្វវែរ'''<br/>{{Increase}} {{Nowrap|២៣០.៨៨ លាន}}<!-- 2019: 13,220,000 (3DS) + 118,550,000 (NS) = 131,870,000; 2020: 4,990,000 (3DS) + 168,720,000 (NS) = 173,710,000 --> }} | production_year = ២០២១ | services = | revenue = {{Increase}} ១.៧៥៩ ពាន់ពាន់លានយេន (១៣.៧១ ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋ) | revenue_year = ២០២១ | operating_income = {{Increase}} ៦៤០.៦៣៤ ពាន់លានយេន (៤.៩៩ ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋ) | income_year = ២០២១ | net_income = {{Increase}} ៤៨០.៣៧៦ ពាន់លានយេន (៥.៣០ ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋ) | net_income_year = ២០២១ | assets = {{Increase}} ២.៤៤៧ ពាន់ពាន់លានយេន (១៩.០៧ ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋ) | assets_year = ២០២១ | equity = {{Increase}} ១.៨៧៥ ពាន់ពាន់លានយេន (១៤.៦១ ពាន់លានដុល្លារសហរដ្ឋ) | equity_year = ២០២១ | num_employees = ៦,៥៤៧ នាក់ | num_employees_year = ២០២១ | divisions = | subsid = | website = {{URL|nintendo.com}} | footnotes = <ref name="Company History" /><ref name="Company History JP" /><ref name="Company History NOE" /><ref name="Company Profile" /><ref name="Financial 2021" /><ref name="Shares" /> }} ក្រុមហ៊ុន '''នីនថេនដូ''' ({{Lang-en|Nintendo}}, {{Lang-ja|任天堂株式会社}}) គឺជាក្រុមហ៊ុនវីដេអូហ្គេមពហុជាតិរបស់ជប៉ុន មានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុង[[ក្យូតុ]] ប្រទេសជប៉ុន ក្រុមហ៊ុននេះមានការអភិវឌ្ឍវីដេអូហ្គេម និងកុងសូលវីដេអូហ្គេម ក្រុមហ៊ុននីនថេនដូបានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៨៨៩ ជាឈ្មោះ {{nihongo|'''នីនថេនដូ ការូតា'''|任天堂骨牌|Nintendō Karuta|lead=yes|extra=}} ដោយលោក[[ហ្វូសាជីរ៉ូ យ៉ាម៉ាអ៊ូជី]] អ្នកសិប្បករ និងសន្លឹកបៀដែលផលិតដោយដៃផ្ទាល់[[ហាណាហ្វូដា]] បន្ទាប់​ពី​បាន​ចូល​ទៅ​ក្នុង​មុខ​ជំនួញ​ផ្សេង​ៗ​ក្នុង​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៦០ និងទទួលបានឋានៈស្របច្បាប់ជា[[ក្រុមហ៊ុនសាធារណៈ]] ក្រុមហ៊ុននីនថេនដូចែកចាយកុងសូលដំបូង Color TV-Game ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៧ ក្រុមហ៊ុននេះទទួលបានការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិជាមួយនឹងការចេញផ្សាយគឺហ្គេម ''[[ដុងគីកុង]] (Donkey kong)'' ក្នុងឆ្នាំ១៩៨១ និង[[ហ្វេមីកុំ]] និងហ្គេម ''[[ស៊ូភ័រម៉ារីអូប្រាថឺរ]] (Super Mario Bros.)'' ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៥ == ឯកសារយោង == <references />{{អត្ថបទខ្លីមិនពេញលេញ}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្រុមហ៊ុន| ]] rhhas993dan7a9lshv4co51qqnaw1n1 0 48816 339845 294209 2026-08-29T02:55:43Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339845 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ភាសា | name = Meitei | nativename = <!--In Meitei script-->{{Script|Mtei|ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ}} • <!--Romanization-->{{transl|la|ISO|Meiteilon}} | altname = Manipuri (Meiteilon, Meetei, Meeteilon) | pronunciation = | image = Meitei language written in Meitei script.svg | imagecaption = ''"Meiteilon"'' written in [[Meitei script]] | states = [[Manipur]], [[Assam]] and [[Tripura]] | region = [[India]], [[Bangladesh]] and [[Myanmar]] | ethnicity = [[Meitei people]] | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[Sino-Tibetan languages|Sino-Tibetan]] | fam2 = [[Tibeto-Burman languages|Tibeto-Burman]] | fam3 = [[Central Tibeto-Burman languages|Central Tibeto-Burman]] | fam4 = [[Kuki-Chin-Naga]]{{disputed inline|date=February 2023}} | speakers = {{sigfig|1.775000|2}} million | date = 2003–2011 | ref = e25 | script = * [[Meitei script]] (officially known as [[Meetei Mayek]]{{efn|The terms, "Meitei", "Meetei" and "Manipuri" are synonymous. While "Meitei" is more popular than "Meetei", "Meetei" is the officially mentioned synonym of the term "Manipuri".}}) (officially used according to "The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021")<ref>{{Cite web |title=GAZETTE TITLE: The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021 |url=http://manipurgovtpress.nic.in/en/details_gazzete/?gazette=658 |access-date= |website=manipurgovtpress.nic.in}}</ref><ref name=e25/> * [[Bengali script]] (officially used according to "The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021")<ref>{{Cite web |title=GAZETTE TITLE: The Manipur Official Language (Amendment) Act, 2021 |url=http://manipurgovtpress.nic.in/en/details_gazzete/?gazette=658 |access-date= |website=manipurgovtpress.nic.in}}</ref><ref name=e25/> * [[Naoriya Phulo script]] ([[invented Meitei Yelhou Mayek script]])<ref>{{Cite web |title=নাওরিয়া ফুলো : ঋষি অমা - এলাংম দীনমনী |script-title= |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/12.11.2019-B7.pdf |work=hueiyenlanpao.com |language=mni |publication-place=India |access-date=2023-03-27 |archivedate=2023-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230314225931/http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/12.11.2019-B7.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=লাইনীংহন নাওরিয়া ফুলো অমসুং মহাক্কী থবকশিং - ইঙো লোইতোংবা মোহেন |url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/23.08.2019-B7.pdf |work=hueiyenlanpao.com |language=mni |publication-place=India |access-date=2023-03-27 |archivedate=2023-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230128090805/http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/06/23.08.2019-B7.pdf |url-status=dead }}</ref> * [[Latin alphabet|Latin script]] (unofficial)<ref>{{Cite book |last=Ghosh |first=Dr Kunal |url=https://books.google.com/books?id=_8ylAgAAQBAJ&q=Meitei+language+in+Roman+script&pg=PT83 |title=Separatism in North-East India: Role of Religion, Language and Script |date=2008-01-01 |publisher=Suruchi Prakashan |isbn=978-81-89622-33-6 |pages=133, 148 |language=en}}</ref> | nation = {{flag|India}} * [[Manipur]] | minority = | agency = [[Directorate of Language Planning and Implementation]] (DLPI), <br /> [[Government of Manipur]] | iso2 = mni | lc1 = mni | ld1 = Manipuri | lc2 = omp | ld2 = Old Manipuri | notice = IPA | speakers2 = | map = File:Meitei language distribution.png | mapcaption = {{legend|#00008B|Regions where Meitei is native, majority, official and educational language}} {{legend|#1167b1|Regions where Meitei is indigenous and educational language but not official}} {{legend|#187bcd|Regions where Meitei is not indigenous and official but educational}} {{legend|#5579CE|Regions where Meitei is considered indigenous but not official and educational}} {{legend|#91BAD6|Regions with significant Meitei speaking minorities}} }} [[Category:Languages with ISO 639-2 code]]   '''ភាសាមណីបុរៈ ឬ ភាសាម៉េតេ''' ឬត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា '''ភាសាមណីបុរី''' គឺជា[[ភាសាទីបេ-ភូមា]]នៃភាគឦសាននៃប្រទេសឥណ្ឌា។ វាជាភាសាដែលត្រូវបាននិយាយដោយមនុស្សប្រហែល ១.៨ លាននាក់ ដែលភាគច្រើននៅក្នុងរដ្ឋមណីបុរៈ ប៉ុន្តែក៏មានដោយសហគមន៍តូចៗនៅក្នុងប្រទេសផ្សេងទៀត និងផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសជិតខាង មីយ៉ាន់ម៉ា និងបង់ក្លាដែស។ វាមានដើមកំណើតពីជនជាតិម៉េតេ ហើយនៅក្នុងទីក្រុងមណីបុរៈ វាមានតួនាទីជាភាសាផ្លូវការ និងភាសាលីងគោហ្វ្រេនកា។ វាត្រូវបានគេប្រើជាភាសារាជវាំងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រព្រះរាជាណាចក្រមណីបុរៈ ហើយបច្ចុប្បន្នត្រូវបានរួមបញ្ចូលក្នុងចំណោម ២២ ភាសាដែលបានគ្រោងទុកនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ ភាសាម៉េតេ គឺជាភាសា [[សំឡេង (ភាសាវិទ្យា)|សំនៀង]] ដែលការចាត់ថ្នាក់ពិតប្រាកដនៅក្នុង [[ភាសាចិន-ទីបេ|ប្រទេសចិន-ទីបេ]] នៅតែមិនច្បាស់លាស់។ វា​មាន​ប្រយោគ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង [[ភាសាគូគី|​គូគី]] និង [[ភាសា​តាំង​គុល។|​តាំង​គុល]] ។ <ref>{{Cite book|year=2003|title=The Sino-Tibetan Languages|pages=169–191|isbn=0-7007-1129-5}}</ref> == ឯកសារយោង ==   [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:Articles containing explicitly cited English-language text]] n39jqhrbuy1otrmkc82c399ggvu8q92 0 49573 339852 336641 2026-08-29T03:43:17Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339852 wikitext text/x-wiki ''' វត្តរាជបូណ៌ ឬ វត្តបូព៌''' ([[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] : Wat Bo) គឺជាបូជនីយដ្ឋាននិងបុរាណដ្ឋា​ន​ដ៏ល្បីមួយ​នៅក្នុង​[[ក្រុងសៀមរាប]]ដែលបានកសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៦៥០ បើ​គិត​មក​ដល់​ពេល​នេះ​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ៤០០ ឆ្នាំមកហើយ។វត្តរាជបូណ៌មាន​ទីតាំងស្ថិតនៅ[[ភូមិវត្តបូព៌]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប|ខេត្ត​សៀមរាប]]។<ref>{{Cite web |last=Bunnara |first=Dy |title=កូនខ្មែរ​គួ​រ​ដឹង! វត្តរាជបូណ៌​មាន​អាយុ​កាល​ជាង ៤០០ ឆ្នាំ អ្នកប្រាជ្ញ និងមន្រ្តី​សង្ឈ​ខ្ពស់ៗធ្លាប់គង់នៅ |url=https://www.kampucheathmey.com/local-news/85279 |access-date=2023-09-22 |language=en-US}}</ref>ព្រះវិហារវត្តបូព៌គឺជាមរតកវប្បធម៌ដ៏ល្អឯកមួយដែលមានក្បូរក្បាច់រចនានិងស្នាដៃ[[សិល្បៈខ្មែរ]]ពិតៗទាំងដំបូល តួព្រះវិហារ គ្រឹះ ហោជាង សន្លឹកទ្វារ សន្លឹកបង្អួច [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] បល្ល័ង្ក សសរ រូបគំនូរ ពណ៌គឺសុទ្ធតែជាទីចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរជាតិនិងអន្តរជាតិរួមទាំងអ្នកមកសិក្សាស្រាវជ្រាវផងដែរ។នៅលើជញ្ជាំងព្រះវិហារផ្នែកខាងក្នុងមានសិល្បៈដ៏រស់រវើកល្អវិចិត្រនិងមានគំនូរបុរាណ[[រាមកេរ្តិ៍|រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជារឿងដ៏ល្បីល្បាញនៅក្នុងផ្នែក[[វប្បធម៌កម្ពុជា|វប្បធម៌ខ្មែរ]]។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រៅមានចម្លាក់លៀនយ៉ាងរស់រវើកនៅលើទ្វារនិងបង្អួច។ {{Infobox religious building | name = វត្តរាជបូណ៌ | building_name = វត្តរាជបូណ៌ | religious_affiliation = [[ថេរវាទ|ព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ]] | image = Wat Bo.jpg | caption = ព្រះវិហារវត្តរាជបូណ៌ | location = [[ភូមិវត្តបូព៌]] [[សង្កាត់សាលាកំរើក]] [[ក្រុងសៀមរាប]] [[ខេត្តសៀមរាប]] | country = {{CAM}} }} ==ប្រវត្តិសាស្ត្រ== [[File:Wat Bo 3.jpg|thumb|]] វត្តរាជបូណ៌កសាងឡើងនៅរវាងឆ្នាំ ១៦៥០ ហើយព្រះវិហារកសាងនាសម័យកាលក្រោយនៅក្នុងរជ្ជកាល[[នរោត្តម|ព្រះបាទនរោត្តម]]។វត្តរាជបូណ៌គឺជាបូជនីយដ្ឋានដ៏ល្បីមួយដែលសម្បូរទៅដោយអ្នកប្រាជ្ញនិងមន្រ្តីសង្ឈដែលមានឋានានុក្រមខ្ពស់ៗគង់នៅ។និយាយអំពីការអប់រំនៅក្នុងវត្តរាជបូណ៌មានសាលាពុទ្ធកវិទ្យាល័យដែលផ្តល់ឲ្យព្រះសង្ឃនៅក្នុងខេត្តដ៏ដូចជាព្រះសង្ឃមកពីបណ្តាខេត្តនានាមានឱកាសរៀននូវចំណេះដឹងទាំងខាងពុទ្ធចក្រនិងអាណាចក្ររួមទាំងមានស្ថានីយវិទ្យុ[[ព្រះពុទ្ធសាសនា|ពុទ្ធសាសនា]] នៅក្នុងវត្តនេះទៀតផង។ជាមួយគ្នានេះផងដែរវត្តរាជបូណ៌ក៏មានមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌និងសិល្បៈដែលមានបង្រៀននូវចំណេះដឹងខាងផ្នែករបាំ ផ្នែកដាប់ឆ្លាក់ ផ្នែកគំនូរ ផ្នែកភ្លេងបុរាណមានទាំង[[ល្ខោនស្បែកតូច|ស្បែកតូច]] [[ល្ខោនស្បែកធំ|ស្បែកធំ]] [[ភ្លេងពិណពាទ្យ]] ភ្លេងប្រពៃណីជាពិសេសក៏មានវត្តុបុរាណរាប់រយមុខដែលតាំងនៅក្នុងកុដិប្រៀបដូចជាសារៈមន្ទីរតូចមួយសម្រាប់ឲ្យភ្ញៀវជាតិនិងអន្តរជាតិចូលទស្សនា និងស្វែងយល់ដែលញ៉ាំងចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាពន់ពេក។<ref>{{Cite web |title=SBM News |url=https://sbm.news/articles/6055dc184e23f6260efe6eda |access-date=2023-09-22 |website=sbm.news}}</ref>ភាពអស្ចារ្យនៃក្បូរក្បាច់រចនាដ៏ល្អវិចិត្រនៃព្រះវិហារបុរាណអាយុកាលប្រមាណជិត ៤០០ ឆ្នាំនេះទាំងសំណង់ ចម្លាក់ គំនូរទាំងនោះត្រូវបានខូចខាតនិងបាត់បង់សោភ័ណដើមដោយអន្លើនៅកន្លែងខ្លះដោយសារអាកាសធាតុ អាយុកាល ការធ្វើថ្មី ការប្រេះស្រាំ ធូលី ផ្សែងធូបទៀន ការលាបពណ៌ថ្មី និង ការជួសជុលផ្សេងៗពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ជាដើម។ប៉ុន្តែសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌ[[ខេត្តសៀមរាប]]មួយនេះត្រូវបានគេយកចិត្តទុកដាក់សង្គ្រោះនិងអភិរក្សដោយ[[អាជ្ញាធរអប្សរា|អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា]]បានសហការជាមួយអ្នកជំនាញ[[អ៊ីតាលី]]ដើម្បីជួសជុលព្រះវិហារនេះនៅក្នុងបំណងអភិរក្សនិងលើកតម្កើងតម្លៃវប្បធម៌នៃសិល្បៈរបស់[[ខ្មែរ]]នាសម័យបុរាណកាលឲ្យរស់រវើកនាពេលបច្ចុប្បន្នឡើងវិញ។នៅតាមជញ្ជាំង សសររូបចម្លាក់នៅលើស៊ុមបង្អួចមានស្រទាប់ថ្នាំខុសៗគ្នា ចន្លោះពី ០៧ ទៅ ០៣ ស្រទាប់ហើយរាល់ការសម្អាតឬជួសជុល ទាមទារខ្លាំងណាស់នូវការអត់ធ្មត់និងប្រិតព្រៀងបំផុតពិសេសត្រូវមានជំនាញលាយគ្រឿងផ្សំឲ្យបានត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេស ដើម្បីកុំឲ្យមានប្រតិកម្មនឹងថ្នាំចាស់។រយៈពេល ០២ ឆ្នាំមកនេះ ក្រុមការងារសម្រេចបានការសម្អាតជើងសសរ [[ព្រះពុទ្ធរូប|ព្រះពុទ្ធបដិមា]] បល្ល័ង្ក រូបចម្លាក់មួយចំនួន សន្លឹកបង្អួច ០៩ ផ្ទាំង រូបគំនូរ ០៣ ផ្ទាំងនៅក្នុងចំណោម ១៥៧ ផ្ទាំងខ្លះគូរត្រេលើរូបដែលបាត់មុខ ហើយបិទម្នាងសិលាលើកន្លែងចន្លោះប្រហោងធំៗជាដើម។នៅលើជញ្ជាំងព្រះវិហារផ្នែកខាងក្នុងមានសិល្បៈដ៏រស់រវើកល្អវិចិត្រគឺគំនូរបុរាណ[[រឿងរាមកេរ្តិ៍]]ដែលជារឿងដ៏ល្បីល្បាញនៅ[[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]]គូរនៅរវាងឆ្នាំ ១៩២០-១៩២៤ ដោយជាងឈ្មោះ'''ប៉ិល'''និងក្មួយរបស់គាត់ឈ្មោះ'''ឌិត'''។ជាងគំនូរទាំង ០២ នាក់នេះគឺជាជាងធ្វើណាំងសម្រាប់[[ល្ខោនស្បែកធំ]]ទើបគំនូរមានទម្រង់កាយវិការបែបដូច[[ល្ខោនស្បែកធំ|ស្បែកធំ]]។ចំណែកនៅផ្នែកខាងក្រៅមានចម្លាក់លៀនយ៉ាងរស់រវើកនៅលើទ្វារនិងបង្អួចដោយលោក'''កុសល'''បានបញ្ជាក់ថាព្រះវិហារដ៏ចំណាស់មួយនេះធ្លាប់មានការជួសជុលតាំងពី[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យអាណានិគមនិយមបារាំង]]មកម្ល៉េះ។<ref>{{Cite web |date=2019-12-27 |title=ដំណែល និងដំណាល "រាជបូណ៌" អារាមហ្លួង សៀមរាប រជ្ជកាល ព្រះបាទនរោត្តម |url=https://www.kampucheers.com/wat-bo-siemreap/ |access-date=2023-09-22 |website=KAMPUCHEERS |language=en |archivedate=2023-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211061150/https://www.kampucheers.com/wat-bo-siemreap/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Wat Bo 10.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 4.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 9.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 11.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 5.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 7.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 12.jpg|thumb]] [[File:Wat Bo 6.jpg|thumb]] ==ឯកសារយោង== rszymrvvb72c98gdor2sd2kfeo5oppf 0 51080 339836 330991 2026-08-29T01:12:11Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339836 wikitext text/x-wiki {{Rough translation|វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស}} {{Infobox bilateral relations|Cambodia–Laos|កម្ពុជា|ឡាវ|map=Cambodia–Laos Locator.svg|flagvariant1=|flagvariant2=}}'''ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ឡាវ''' គឺជាទំនាក់ទំនងបរទេសរវាង [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] និង [[ឡាវ|សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតឡាវ]] ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៩៥៦។ កម្ពុជា​មាន​ស្ថានទូត​នៅ [[វៀងច័ន្ទន៍|​ទីក្រុង​វៀងចន្ទន៍]] ។ <ref>[https://www.mfaic.gov.kh/EmbassyCambodiaMissionAbroad/ Embassies of Cambodia]</ref> ហើយឡាវមានស្ថានទូតមួយនៅ [[ភ្នំពេញ]] ។ <ref>{{Cite web |url=http://www.mofa.gov.la/index.php/contact/67-01/167-southeast-asia/ |title=Embassies of Laos Southeast Asia |access-date=2024-09-13 |archivedate=2024-07-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240710121617/http://www.mofa.gov.la/index.php/contact/67-01/167-southeast-asia |url-status=dead }}</ref> ប្រទេសទាំងពីរជាសមាជិកពេញសិទ្ធិរបស់ [[អាស៊ាន]] ។ មាន "ស្រមោលនៃ[[ភាពមិនច្បាស់លាស់]] " នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន{{Sfn|Baird|2010}} ជាលទ្ធផល [[ព្រំដែន កម្ពុជា-ឡាវ|ព្រំដែនកម្ពុជា-ឡាវ]] មិនត្រូវបាន[[Demarcation (border)|បោះបង្គោល]]ពេញលេញទេ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩។ <ref>{{Cite web |last=Parameswaran |first=Prashanth |date=28 August 2019 |title=What's Next After the New Cambodia-Laos Border Tensions? |url=https://thediplomat.com/2019/08/whats-next-after-the-new-cambodia-laos-border-tensions/ |access-date=20 September 2020 |website=The Diplomat}}</ref> នៅ​ឆ្នាំ​២០២៤ រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេស​ឡាវ​បាន​ផ្តល់​អំណោយ​ដំរី​ពីរ​ក្បាល​ដល់​កម្ពុជា។ វា​ជា​អំណោយ​របស់​ប្រធានាធិបតី​ឡាវ [[ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត|លោក ថងលូន ស៊ីសូលីត]] ថ្វាយ​ព្រះមហាក្សត្រ [[នរោត្តម សីហមុនី]] ។ ពួកគេត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអំណោយដ៏មានអត្ថន័យពីឡាវមកកម្ពុជា។ <ref>Chanritheara, T. (2024, May 12). Lao Handovers Two Elephants as Gift for King Norodom Sihamoni. Cambodianess. https://cambodianess.com/article/lao-handovers-two-elephants-as-gift-for-king-norodom-sihamoni#:~:text=The%20two%203%2Dyear%2Dold,to%20Cambodia%20in%20April%202024. </ref> == មើលផងដែរ == {{ផ្នែកទទេ}} == ឯកសារយោង == {{Reflist}} {{Stub}} 8r807t96bnwd3idt0xzedlggajn6jcn 0 51572 339834 314024 2026-08-29T00:48:06Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339834 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:Tontine_Hotel_sign,_Ironbridge,_UK.JPG|រូបភាពតូច| សញ្ញាសណ្ឋាគារ តុនទីន, Ironbridge, Shropshire, ចក្រភពអង់គ្លេស]] តុនទីន ឬ តុងទីន ( tontine ) គឺជាការវិនិយោគដែលភ្ជាប់ជាមួយមនុស្សរស់នៅ ដែលផ្តល់ប្រាក់ចំណូល ដរាបណាបុគ្គលនោះនៅមានជីវិត។ គ្រោងការណ៍បែបនេះមានដើមកំណើតជាផែនការសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការបង្កើនដើមទុននៅសតវត្សទី ១៧ ហើយបានរីករាលដាលយ៉ាងទូលំទូលាយនៅសតវត្សទី ១៨ និង ១៩ ។ តុនទីន អនុញ្ញាតឱ្យអតិថិជនចែករំលែកហានិភ័យនៃការរស់នៅដ៏យូរអង្វែងដោយរួមបញ្ចូលគ្នានូវលក្ខណៈពិសេសនៃ ការប្រាក់ប្រចាំឆ្នាំ ជាក្រុមជាមួយនឹងប្រភេទនៃ ឆ្នោត មរណៈ។ អតិថិជនម្នាក់ៗបង់លុយទៅក្នុងទំនុកចិត្តមួយ ហើយក្រោយមកទទួលបានការទូទាត់តាមកាលកំណត់។ នៅពេលដែលសមាជិកបានស្លាប់ សិទ្ធិក្នុងការសងប្រាក់របស់ពួកគេបានបង្វែរទៅអ្នកចូលរួមផ្សេងទៀត ហើយដូច្នេះតម្លៃនៃការបន្តសងនីមួយៗកើនឡើង។ នៅលើការស្លាប់របស់សមាជិកចុងក្រោយ គ្រោងការណ៍នៃការជឿទុកចិត្តជាធម្មតា ត្រូវបានរុំឡើង ។ តុនទីន នៅតែជារឿងធម្មតានៅក្នុងប្រទេសបារាំង។ <ref>{{Cite news|last=Ingram|first=Miranda|date=2008-08-29|title=Property in France: Keep it in la famille now and for ever|language=en-GB|work=Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/property/international/3363847/Property-in-France-Keep-it-in-la-famille-now-and-for-ever.html|access-date=2017-10-16|issn=0307-1235}}</ref> ពួកគេអាចត្រូវបានចេញដោយក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងអឺរ៉ុបក្រោមការណែនាំ 2002/83/EC នៃសភាអឺរ៉ុប។ <ref>{{Cite web |date=5 November 2002 |title=EUR-Lex – 32002L0083 – EN |url=http://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/ALL/?uri=CELEX:32002L0083 |access-date=2017-10-17 |website=eur-lex.europa.eu |language=en}}</ref> បទប្បញ្ញត្តិ សោធននិវត្តន៍ Pan-European ដែលអនុម័តដោយ គណៈកម្មការអឺរ៉ុប ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ក៏មានបទប្បញ្ញត្តិដែលអនុញ្ញាតជាពិសេសនូវផលិតផលសោធននិវត្តន៍ជំនាន់ក្រោយដែលគោរពតាម "គោលការណ៍ តុនទីន" ដែលត្រូវបានផ្តល់ជូននៅក្នុងរដ្ឋសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុបទាំង ២៧ ។ <ref name="meerten&hoog">{{Cite journal|last=Meerten|first=Hans van|last2=Hooghiemstra|first2=Sebastiaan Niels|date=July 2017|title=PEPP – Towards a Harmonized European Legislative Framework for Personal Pensions|url=https://ssrn.com/abstract=2993991|journal=SSRN}}</ref> ការអនុវត្តដែលមានចម្ងល់ដោយក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងអាយុជីវិតរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ១៩០៦ បាននាំឱ្យមាន ការស៊ើបអង្កេត Armstrong នៅសហរដ្ឋអាមេរិកដែលដាក់កម្រិតទម្រង់មួយចំនួននៃ តុនទីន ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយនៅក្នុងខែមីនាឆ្នាំ ២០១៧ ''កាសែត New York Times'' បានរាយការណ៍ថា តុនទីន កំពុងទទួលបានការពិចារណាថ្មីជាមធ្យោបាយសម្រាប់មនុស្សដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណូលចូលនិវត្តន៍ជាលំដាប់។ <ref name="nytimes">{{Cite web |date=2017-03-24 |title=When Others Die, Tontine Investors Win |url=https://www.nytimes.com/2017/03/24/business/retirement/tontines-retirement-annuity.html?_r=0 |access-date=2017-03-27 |website=[[The New York Times]]}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == ផែនការវិនិយោគនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះតាមធនាគារ Neapolitan Lorenzo de Tonti ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងពេញនិយមជាមួយនឹងការបង្កើតវានៅក្នុងប្រទេសបារាំងក្នុងឆ្នាំ ១៦៥៣ ។ គាត់ប្រហែលជាគ្រាន់តែកែប្រែគម្រោងវិនិយោគអ៊ីតាលីដែលមានស្រាប់។ ខណៈដែលមុនគេមួយទៀតគឺជាសំណើដែលដាក់ទៅព្រឹទ្ធសភានៃ ទីក្រុង Lisbon ដោយ Nicolas Bourey ក្នុងឆ្នាំ ១៦១៤។ <ref>{{Cite journal|last=McKeever|first=Kent|date=10 February 2017|title=A Tontine before Lorenzo de Tonti's! The Lisbon Tontine Proposal of 1641|url=https://news.law.fordham.edu/jcfl/2017/02/10/a-tontine-before-lorenzo-de-tontis-the-lisbon-tontine-proposal-of-1641/|journal=Fordham Journal of Corporate & Financial Law Blog|accessdate=23 វិច្ឆិកា 2024|archive-date=11 តុលា 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251011074447/https://news.law.fordham.edu/jcfl/2017/02/10/a-tontine-before-lorenzo-de-tontis-the-lisbon-tontine-proposal-of-1641/|dead-url=yes}}</ref> Tonti បាន​ដាក់​សំណើ​របស់​គាត់​ទៅ​រដ្ឋាភិបាល​រាជវង្ស​បារាំង ប៉ុន្តែ​ក្រោយ​ពី​បាន​ពិចារណា​វា​ត្រូវ​បាន​បដិសេធ​ដោយ ​សភា​ប៉ារីស ។ ដូច្នេះ តុនទីនពិតដំបូងគេត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅទីក្រុង កាំប៉ិន ប្រទេសហូឡង់ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ១៦៧០ ហើយមិនយូរប៉ុន្មានត្រូវបានបន្តដោយទីក្រុងបីផ្សេងទៀត។ ទីបំផុតបារាំងបានបង្កើតរដ្ឋថូទីននៅឆ្នាំ ១៦៨៧ (ទោះបីជាវាមិនត្រូវបានពិពណ៌នាដោយឈ្មោះនោះដោយសារតែ Tonti បានស្លាប់ដោយអាម៉ាស់ប្រហែលប្រាំឆ្នាំមុន) ។ រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេសបានរៀបចំតុនទីននៅឆ្នាំ ១៦៩៣។ រដ្ឋាភិបាលចំនួនប្រាំបួនបន្ថែមទៀតត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅប្រទេសបារាំងរហូតដល់ឆ្នាំ ១៧៥៩ ។ បួនបន្ថែមទៀតនៅចក្រភពអង់គ្លេសរហូតដល់ឆ្នាំ ១៧៨៩; និងអ្នកផ្សេងទៀតនៅក្នុងប្រទេសហូឡង់ និងរដ្ឋមួយចំនួនរបស់អាល្លឺម៉ង់។ អ្នកដែលនៅចក្រភពអង់គ្លេសមិនត្រូវបានចុះឈ្មោះពេញលេញទេ ហើយជាទូទៅគ្រោងការណ៍របស់អង់គ្លេសមាននិន្នាការមិនសូវពេញនិយម និងជោគជ័យជាងសមភាគីទ្វីបរបស់ពួកគេ។ នៅចុងសតវត្សរ៍ទី ១៨ តុនទីនបានធ្លាក់ចេញពីការពេញចិត្តជាឧបករណ៍បង្កើនប្រាក់ចំណូលជាមួយរដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែតូទីនតូច និងមិនសូវផ្លូវការនៅតែបន្តត្រូវបានរៀបចំរវាងបុគ្គល ឬដើម្បីរៃអង្គាសថវិកាសម្រាប់គម្រោងជាក់លាក់នៅទូទាំងសតវត្សទី ១៩ ។ និង​ក្នុង​ទម្រង់​កែប្រែ​រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ។ <ref name="nytimes"/> == គំនិត == វិនិយោគិនម្នាក់ៗចំណាយប្រាក់សរុបទៅក្នុងតុនទីន។ បន្ទាប់មក វិនិយោគិនម្នាក់ៗទទួលបានការប្រាក់ប្រចាំឆ្នាំលើ ដើមទុន ដែលបានវិនិយោគ។ នៅពេលដែលវិនិយោគិនម្នាក់ៗស្លាប់ ភាគហ៊ុនរបស់ពួកគេត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទីតាំងក្នុងចំណោមវិនិយោគិនដែលនៅរស់។ ដំណើរការនេះបន្តរហូតដល់ការស្លាប់របស់អ្នកវិនិយោគចុងក្រោយ នៅពេលដែលគម្រោងការជឿទុកចិត្តត្រូវបានរុំឡើង។ អតិថិជនម្នាក់ៗទទួលបានតែការប្រាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ដើមទុនមិនត្រូវបានសងវិញទេ។ និយាយយ៉ាងតឹងរឹង ប្រតិបត្តិការមានតួនាទីបួនផ្សេងគ្នា៖ # រដ្ឋាភិបាល ឬស្ថាប័នសាជីវកម្មដែលរៀបចំគម្រោង ទទួលវិភាគទាន និងគ្រប់គ្រងរាជធានី # អតិថិជនដែលផ្តល់ដើមទុន # ម្ចាស់ភាគហ៊ុនដែលទទួលបានការប្រាក់ប្រចាំឆ្នាំ # អ្នកដែលត្រូវបានតែងតាំងនៅលើជីវិតរបស់ពួកគេ កិច្ចសន្យាគឺជាប់ពាក់ព័ន្ធ នៅក្នុងគ្រោងការណ៍ភាគច្រើននៃសតវត្សទី ១៨ និង ១៩ ភាគីពី ២ ទៅ ៤ គឺជាបុគ្គលដូចគ្នា; ប៉ុន្តែនៅក្នុងគម្រោងមួយចំនួនធំនៃអតិថិជនដំបូង-ម្ចាស់ភាគហ៊ុននីមួយៗត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យវិនិយោគលើឈ្មោះភាគីផ្សេងទៀត (ជាទូទៅកូនរបស់គាត់ ឬនាង) ដែលនឹងទទួលមរតកចំណែកនោះនៅពេលអតិថិជនស្លាប់។ ដោយសារតែអ្នកតែងតាំងវ័យក្មេងច្បាស់ជាមានអាយុកាលយូរជាងនេះ តុនទីននៃសតវត្សទី ១៧ និងទី ១៨ ជាធម្មតាត្រូវបានបែងចែកទៅជា "ថ្នាក់" ជាច្រើនតាមអាយុ (ជាធម្មតានៅក្នុងក្រុមអាយុ ៥, ៧ ឬ ១០ ឆ្នាំ)៖ ថ្នាក់នីមួយៗបង្កើតបានជា តុនទីន ដាច់ដោយឡែកដោយ ភាគហ៊ុនរបស់សមាជិកដែលបានទទួលមរណៈភាព ប្រគល់ទៅឱ្យអ្នកដែលត្រូវបានតែងតាំងក្នុងថ្នាក់តែមួយ។ ការងារប្រឌិត (សូមមើល នៅក្នុងវប្បធម៌ដ៏ពេញនិយម ខាងក្រោម) ជារឿយៗបង្ហាញពីគំរូបំរែបំរួលនៃ តុនទីន ដែលក្នុងនោះរដ្ឋធានីត្រូវបានបញ្ចូលទៅលើអ្នកដែលត្រូវបានតែងតាំងចុងក្រោយដែលនៅរស់រានមានជីវិត ដោយហេតុនេះអាចរំលាយការទុកចិត្ត និងអាចធ្វើឱ្យអ្នករស់រានមានជីវិតមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន។ វាមិនច្បាស់ទេថាតើគំរូនេះធ្លាប់មាននៅក្នុងពិភពពិតឬយ៉ាងណា។ == ប៉ាតង់ == ការច្នៃប្រឌិតហិរញ្ញវត្ថុមានប៉ាតង់ ក្រោមច្បាប់របស់បារាំងចាប់ពីខែមករា 1791 រហូតដល់ខែកញ្ញា ១៧៩១។ នៅខែមិថុនាឆ្នាំ ១៧៩២ ប៉ាតង់មួយត្រូវបានចេញឱ្យអ្នកបង្កើត FP Dousset សម្រាប់ប្រភេទថ្មីនៃ តុនទីន រួមជាមួយនឹង ឆ្នោត ។ <ref>{{Cite web |last=commerce |first=France min du |date=30 April 2018 |title=Description des machines et procédés spécifiés dans les brevets d'invention, publ. par C.P. Molard. [With] Table générale des vingt premiers volumes. [Continued as] Description des machines ... pour lesquels des brevets d'invention ont été pris sous le régime de la loi du 5 juillet 1844 |url=https://books.google.com/books?id=cEYFAAAAQAAJ&pg=RA1-PA559 |via=Google Books}}</ref> នៅឆ្នាំ ២០២៤ ស្ថាបនិក Tontine Trust លោក Dean McClelland បានទទួលប៉ាតង់នៅ [[កាណាដា|ប្រទេសកាណាដា]] សម្រាប់ប្រព័ន្ធ និងវិធីសាស្រ្តសម្រាប់ប្រព័ន្ធសន្សំប្រាក់ចូលនិវត្តន៍ជាសកលសម្រាប់ប្រតិបត្តិការនៃតូនីនឌីជីថល។ == ការប្រើប្រាស់ និងការបំពាន == [[ល្វី ដ៏អស្ចារ្យ|Louis XIV]] បានប្រើលើកដំបូងនៃតោនក្នុងឆ្នាំ ១៦៨៩ ដើម្បីផ្តល់មូលនិធិដល់ប្រតិបត្តិការយោធានៅពេលដែលគាត់មិនអាចរៃអង្គាសប្រាក់បានបើមិនដូច្នេះទេ។ អ្នកជាវដំបូងម្នាក់ៗដាក់ក្នុង ៣០០ livres ហើយមិនដូចគម្រោងក្រោយៗច្រើនទេ កម្មវិធីនេះដំណើរការដោយស្មោះត្រង់។ អ្នកនៅរស់រានមានជីវិតចុងក្រោយគឺស្ត្រីមេម៉ាយម្នាក់ឈ្មោះ Charlotte Barbier ដែលបានស្លាប់នៅឆ្នាំ ១៧២៦ នៅអាយុ ៩៦ ឆ្នាំបានទទួល ៧៣,០០០ livres ក្នុងការទូទាត់ចុងក្រោយរបស់នាង។ រដ្ឋាភិបាល​អង់គ្លេស​បាន​ចេញ​ប្រាក់​តោន​ដំបូង​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៦៩៣ ដើម្បី​ផ្តល់​មូលនិធិ​ដល់​សង្រ្គាម​ប្រឆាំង​នឹង​ប្រទេស​បារាំង ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ ​សង្រ្គាម​ប្រាំបួន​ឆ្នាំ ។ <ref name="Weir89" /> តុនទីន មិនយូរប៉ុន្មានបានបង្កបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលដែលចេញរបស់ពួកគេ ដោយសារអ្នករៀបចំមានទំនោរមើលស្រាល អាយុវែង របស់ប្រជាជន។ ដំបូងឡើយ អ្នកកាន់ តុនទីន រួមមានបុរស និងស្ត្រីគ្រប់វ័យ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ១៨ វិនិយោគិនចាប់ផ្តើមយល់ពីរបៀប លេងហ្គេមប្រព័ន្ធ ហើយវាបានក្លាយជារឿងធម្មតាកាន់តែខ្លាំងឡើងក្នុងការទិញភាគហ៊ុន តុនទីន សម្រាប់កុមារតូចៗ ជាពិសេសសម្រាប់ក្មេងស្រីដែលមានអាយុប្រហែល ៥ ឆ្នាំ (ចាប់តាំងពីក្មេងស្រីមានអាយុវែងជាងក្មេងប្រុស និង នៅអាយុនោះ ពួកគេមានហានិភ័យតិចតួចនៃការស្លាប់របស់ទារក)។ នេះបានបង្កើតលទ្ធភាពនៃការត្រឡប់មកវិញដ៏សំខាន់សម្រាប់ម្ចាស់ភាគហ៊ុន ប៉ុន្តែការខាតបង់យ៉ាងសំខាន់សម្រាប់អ្នករៀបចំ។ ជាលទ្ធផល គ្រោងការណ៍ តុនទីន ត្រូវបានបោះបង់ចោលជាយថាហេតុ ហើយនៅពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨៥០ តោនត្រូវបានជំនួសដោយយានជំនិះផ្សេងទៀតដូចជា " [[Penny policy|គោលនយោបាយកាក់]] " ដែលជាអ្នកកាន់តំណែងមុននៃគម្រោងសោធននិវត្តន៍នៅសតវត្សទី ២០ ។{{Citation needed|date=October 2016}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[វិគីភីឌា:ត្រូវការអំណះអំណាង|<span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2016)">ត្រូវការដកស្រង់</span>]]'' &#x5D;</sup> ក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍អចលនទ្រព្យ The Victoria Park Company គឺជាចំណុចស្នូលនៃករណីដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់នៃ ''Foss v Harbottle'' នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ១៩ ប្រទេសអង់គ្លេស។{{Citation needed|date=October 2016}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[វិគីភីឌា:ត្រូវការអំណះអំណាង|<span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2016)">ត្រូវការដកស្រង់</span>]]'' &#x5D;</sup> 2r3kqwelrf78ziyel8uld24tui283yg 0 52188 339831 334952 2026-08-28T23:16:56Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339831 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ការតាំងទីលំនៅដ្ឋាន}} '''បូហុល''' ជា ខេត្តមួយ នៅ វីសាយ៉ាសកណ្ដាល (Central Visayas) [[ហ្វីលីពីន|ប្រទេសហ្វីលីពីន]] ។ វាមានកោះធំ និងកោះតូចៗចំនួន 75 ។ <ref name="b-p">{{Cite web |title=Bohol Island Philippines |url=http://www.bohol-philippines.com/bohol.html |access-date=February 20, 2009 |website=bohol-philippines.com |publisher=Bohol Philippines Travel Guide |archivedate=មីនា 7, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090307144716/http://www.bohol-philippines.com/bohol.html |url-status=dead }}</ref> ប្រជាជនដែលរស់នៅក្នុងបូហុលត្រូវបានគេហៅថា បូហុលាណូស (Boholanos) ។ រដ្ឋធានីគឺ តាក់ប៊ីឡារ៉ាន់ ដែល ជាទីក្រុងធំបំផុតនៅ បូហុល ។ បូហុល មានប្រជាជនចំនួន 1,313,560 (គិតត្រឹមឆ្នាំ 2015) និងផ្ទៃដី 4,820,95&nbsp;គីឡូម៉ែត្រ ² និងមានឆ្នេរសមុទ្រប្រវែង 261 គីឡូម៉ែត្រ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាកោះធំជាងគេទី 10 នៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន។ <ref name="bgov-i">[https://web.archive.org/web/20061206204022/http://www.bohol.gov.ph/island.html The Island-Province of Bohol] {{URL|http://www.bohol.gov.ph}} Retrieved November 15, 2006.</ref> វាគ្រប់គ្រង កោះបូហុល ។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់ សេប៊ូ នៅភាគខាងលិច ឡៃត៍ ទៅភាគឦសាន ភាគខាងត្បូង ឡៃត៍ ទៅខាងកើត ស៊ីគីជ័រ នៅភាគនិរតី និង មីនដាណាវ នៅភាគខាងត្បូងឆ្លងកាត់ សមុទ្រ បូហុល [[កោះមីនដាណាវ|។]] បូហុល ជាខេត្តលំដាប់ទីមួយ បែងចែកជាសង្កាត់ចំនួនបី អនុក្រុងមួយ និងក្រុងចំនួន 47។ {{Sfn|NEDA|2000}} វាក៏មាន 1,109 ភូមិ ផងដែរ។ បូហុល ជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមមួយ ដែលគេស្គាល់ថាជាឆ្នេរ និងរមណីយដ្ឋាននានា។ <ref name="socioecon">{{Cite web |title=Socio-economic Profile |url=http://www.bohol.gov.ph/socioprof.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119162031/http://www.bohol.gov.ph/socioprof.html |archive-date=November 19, 2015 |access-date=មេសា 16, 2025 |archivedate=វិច្ឆិកា 19, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151119162031/http://www.bohol.gov.ph/socioprof.html }}</ref> កន្លែងទេសចរណ៍ដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយនៅលើដីគោកគឺទួលសូកូឡា (Chocolate Hills) ។ ទួលសូកូឡា គឺជាជួរភ្នំជាច្រើនដែលបង្កើតឡើងដោយ គំនរថ្មកំបោរ ពណ៌ត្នោត។ អ្នកទេសចរអាចឡើងដល់ចំណុចខ្ពស់បំផុត ឬមើលពីលើអាកាសក្នុងយន្តហោះដែលមានពន្លឺខ្លាំង។ កោះពាំងឡាវ (Panglao) ស្ថិតនៅភាគនិរតីនៃ តាក់ប៊ីឡារ៉ាន់ គឺជាកន្លែង មុជទឹក ដ៏ល្បីល្បាញ ហើយជារឿយៗត្រូវបានជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ក្នុងចំណោមកន្លែងមុជទឹកកំពូលទាំង 10 នៅលើពិភពលោក។ រមណីយដ្ឋានទេសចរណ៍ និងមជ្ឈមណ្ឌលមុជទឹកជាច្រើនមានទីតាំងនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងត្បូង។ សត្វតាសៀ (សត្វរញីភ្លើង) គឺជា​សត្វ​​តូច​បំផុត​មួយ​ក្នុង​ពិភពលោក ហើយ​ជា​សត្វ​ឆ្លង​ទៅ​កោះ បូហុល ។ បូហុល គឺជាស្រុកកំណើតរបស់ លោក Carlos P. Garcia ដែល ជាប្រធានាធិបតីទីប្រាំបីនៃប្រទេសហ្វីលីពីន។ គាត់កើតនៅតាលីបង់ បូហុល។ <ref>[http://www.aenet.org/bohol/bountboh.htm Bountiful Bohol] {{URL|http://www.aenet.org}} Retrieved November 15, 2006.</ref> នៅថ្ងៃទី 15 ខែតុលា ឆ្នាំ 2013 ទីក្រុង បូហុល បានរងគ្រោះដោយការរញ្ជួយដីកម្រិត 7.2 រ៉ិចទ័រ។ ចំណុចកណ្តាលនៃការរញ្ជួយដីស្ថិតនៅចម្ងាយ 6 គីឡូម៉ែត្រ (3.7 ម៉ាយ) ភាគខាងត្បូងនៃ សាកបាយ៉ាន់ ហើយការរញ្ជួយដីក៏បានវាយប្រហារភាគខាងត្បូង សេប៊ូផងដែរ។ ការរញ្ជួយដីនេះបានសម្លាប់មនុស្ស 222 នាក់ របួស 374 នាក់ និងបានបំផ្លាញ ឬបំផ្លាញព្រះវិហារប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើននៅក្នុងទីក្រុង បូហុល ។ នៅឆ្នាំ 2023 កោះ បូហុល ត្រូវបានគេកំណត់ថាជាឧទ្យានភូគព្ភសាស្ត្រសកលដំបូងរបស់អង្គការយូណេស្កូនៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីន។ <ref>{{Cite web |last=Almazan |first=Faye |title=Bohol is PH's first UNESCO Global Geopark |url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/travel/101802/bohol-is-phs-first-unesco-global-geopark/story |access-date=2023-05-25 |website=www.gmanetwork.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Bohol Island UNESCO Global Geopark {{!}} UNESCO |url=https://www.unesco.org/en/iggp/geoparks/bohol-island |access-date=2023-05-25 |website=www.unesco.org |language=en}}</ref> == និរុត្តិសាស្ត្រ == ឈ្មោះ 'បូហុល' មកពីពាក្យក្នុងស្រុក 'បូល' ដែលមានន័យថា 'ដើមឈើដែលដុះយ៉ាងច្រើននៅលើកោះ' ។ == គ្រឿងបរិក្ខារតំណាង == === យន្តហោះ === [[ឯកសារ:Photo_shows_the_exterior_of_the_Bohol-Panglao_International_Airport.jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច| ផ្នែកខាងក្រៅនៃ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ Bohol-Panglao ។]] អាកាសយានដ្ឋានសំខាន់នៅ បូហុល គឺ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ បូហុល-ពាំងឡាវ ដែលមានទីតាំងនៅលើកោះ ពាំងឡាវ ។ អាកាសយានដ្ឋាននេះត្រូវបានសាងសង់នៅទីក្រុង ពាំងឡាវក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2018 ដើម្បីជំនួស អាកាសយានដ្ឋាន Tagbilaran ដែលបម្រើជាច្រកផ្លូវសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវអាកាសទៅកាន់កោះសំខាន់នៃ បូហុល ។ ព្រលានយន្តហោះនេះត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ជាផ្លូវការថាជាព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិដោយអាជ្ញាធរអាកាសចរណ៍ស៊ីវិលនៃប្រទេសហ្វីលីពីន។ ជើងហោះហើរត្រង់ភ្ជាប់ពី អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិ បូហុល និង Incheon International Airport ត្រូវបានបើកដំណើរការនៅថ្ងៃទី 22 ខែមិថុនា ឆ្នាំ 2017។ <ref>{{Cite news|last=Chito M. Visarra|date=June 26, 2017|title=PAL starts Daily Flight to Seoul, South Korea|work=Bohol Chronicle|url=https://www.boholchronicle.com.ph/2017/06/26/pal-starts-daily-flights-to-seoul-south-korea/|access-date=October 6, 2022}}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite news|last=Yon Hap|date=November 22, 2019|title=Jeju Air opens routes to Phu Quoc, Bohol|work=[[The Korea Herald]]|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20191122000290|access-date=October 6, 2022}}</ref> កាលពីមុន ជើងហោះហើររវាង ទីក្រុង Chengdu និង បូហុល បានដំណើរការ ប៉ុន្តែត្រូវបានផ្អាកនៅឆ្នាំ 2020 ដោយសារជំងឺរាតត្បាត។ <ref>{{Cite news|last=Leo Udtohan|date=January 28, 2020|title=Lawmaker wants Travel from China to Bohol Stopped due to COVID-19|work=Inquirer.net|url=https://newsinfo.inquirer.net/1220659/lawmaker-wants-travel-from-china-to-bohol-stopped-due-to-2019-ncov|access-date=October 6, 2022}}</ref> === កំពង់ផែ === កំពង់ផែ Tubigon គឺជាកំពង់ផែដ៏មមាញឹកបំផុតនៃកំពង់ផែតូចៗរបស់ បូហុល ។ យើងដំណើរការផ្លូវទៅមកច្រើនជាង 10 ផ្លូវក្នុងមួយថ្ងៃនៅលើផ្លូវ សេប៊ូ-បូហុល ដែលគាំទ្រទាំងកប៉ាល់ល្បឿនលឿន និង កប៉ាល់ RORO ។ កំពង់ផែ Katagbacan របស់ Luon គាំទ្រកប៉ាល់ RORO ដែលតភ្ជាប់ Argao និង Sibonga ក្នុងទីក្រុង សេប៊ូ ។ កំពង់ផែ Jagna ផ្តល់ផ្លូវតភ្ជាប់ បូហុល និង Opol, Cagayan de Oro, Camiguin (Balbagon និង Benoni) និង Nasipit ព្រមទាំងដំណើរការនាវា RORO ផងដែរ។ កំពង់ផែ Ubay គឺជាច្រកផ្លូវទៅកាន់ Visayas ភាគខាងកើតពី Bohol ដោយផ្តល់ជូននូវជើងហោះហើរទៅមក Bato, Hilongos និង Maasin City ក៏ដូចជាជើងហោះហើរទៅមកប្រចាំថ្ងៃទៅកាន់ទីក្រុង សេប៊ូ ។ Tapal Jetty ដែលជាកំពង់ផែទីពីររបស់ Ubay មានទីតាំងនៅ Barangay Tapal និងគ្រប់គ្រងការដឹកជញ្ជូនប្រចាំថ្ងៃរវាងប្រធានាធិបតី Carlos P. Garcia និងកោះសំខាន់នៃ បូហុល ។ កំពង់ផែ Buenavista, Clarin, Getafe, និង Taliban ក៏ផ្តល់សេវាធ្វើដំណើរទៅមកប្រចាំថ្ងៃទៅកាន់ សេប៊ូ ផងដែរ ខណៈដែលកំពង់ផែអ្នកដំណើរពាណិជ្ជកម្មដូចជា Baclaion, Buena Unida និងប្រធានាធិបតី Carlos P. Garcia ត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរ។ 94mdbn829ppto2env2ukpdl1v6ydhbp 0 52687 339837 326830 2026-08-29T02:03:47Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339837 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = ឧត្តមសេនីយ៍ឯក | name = បុញ្ញសិន ពាតក្លាង | native_name = {{nobold|บุญสิน พาดกลาง}} | native_name_lang = th | image = File:Boonsin Padklang (2025) 1 (cropped).jpg | caption = បុញ្ញសិនក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ | office = មេបញ្ជាការ[[យោធភូមិភាគទី២ (ថៃ)|យោធភូមិភាគទី២]] | termstart = ១ តុលា ២០២៤ | preceded = អតុល្យ បុញ្ញធម្មច្រើន | birth_date = ១៤ កក្កដា ១៩៦៥ (អាយុ ៦០) | birth_place = ស្រុកបានឌុង ខេត្តឧត្តរធានី ប្រទេសថៃ | spouse = }} '''បុញ្ញសិន ពាតក្លាង''' ([[ភាសាថៃ]]៖ บุญสิน พาดกลาง អ.ថ. ប៊ុន-ស៊ីន ផាត-ក្លាង; កើត ១៥ កក្កដា ១៩៦៥) ជា​មន្ត្រី​យោធា​ថៃ​បម្រើ​ការ​ជា​មេ​បញ្ជាការ​នៃ​​យោធភូមិភាគ​ទី២ ដែល​គ្រប​ដណ្តប់​លើ​ភាគ​ឦសាន​នៃ​ប្រទេស​ថៃ ។ <ref>{{Cite web |date=2025-06-18 |title=2nd Army Region chief responds to Paetongtarn’s comments, says he understands and focuses on national duty |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40051416 |access-date=2025-06-18 |website=nationthailand |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-06-14 |title=A general at ease: Lt Gen Boonsin’s quiet weekends amid Thai-Cambodian tensions |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40051243 |access-date=2025-06-18 |website=nationthailand |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-06-18 |title=ประวัติ "บิ๊กกุ้ง" พลโท บุญสิน พาดกลาง แม่ทัพภาคที่ 2 ผู้ปกป้องชายแดนไทย-กัมพูชา |url=https://www.sanook.com/news/9804610/ |access-date=2025-06-18 |website=www.sanook.com/news |language=th}}</ref> លោកកើតនៅ [[ស្រុកបានដុង]] ខេត្តឧត្តរធានី ក្នុងថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៦៥ ។ <ref name=":1">{{Cite web |title=Lt Gen Boonsin Padklang: Thai enforcer in new border struggle with Cambodia |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/57852 |access-date=2025-06-18 |website=world.thaipbs.or.th |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=10 June 2025 |title=ยกให้เป็นคนดีศรีอุดร! ชื่นชมแม่ทัพภาค 2 ศิษย์เก่าบ้านดุงวิทยา ส่งใจเชียร์ปกป้องชาติ |url=https://www.naewna.com/local/890774%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B9%89%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%87%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B8%99%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%A8%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%94%E0%B8%A3%21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250704130218/https://www.naewna.com/local/890774ยกให้เป็นคนดีศรีอุดร! |archive-date=4 July 2025 |website=Naewna.com |language=th |access-date=4 សីហា 2025 |archivedate=6 សីហា 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250806073249/https://www.naewna.com/local/890774%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B9%89%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%87%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B8%99%E0%B8%94%E0%B8%B5%E0%B8%A8%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%94%E0%B8%A3! }}</ref> គាត់បានចូលរៀននៅសាលាត្រៀម សាលាទ័ពជើងគោក [[រាជបណ្ឌិត្យសភាយោធាចុល្លាចមក្លៅ]] និងបញ្ជាការកងទ័ពថៃ និងមហាវិទ្យាល័យអគ្គសេនាធិការ។ <ref name=":1" /> == វិបត្តិព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ឆ្នាំ២០២៥ និងវិបត្តិនយោបាយថៃឆ្នាំ២០២៥ == តួនាទីរបស់លោក ក្នុង[[ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃឆ្នាំ២០២៥|វិបត្តិព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ឆ្នាំ២០២៥]] ត្រូវបានរិះគន់ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ [[ពែទងធារ ជិនវ័ត្រ|ផែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត្រា]] តាមទូរស័ព្ទឯកជនជាមួយប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា និងអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី [[ហ៊ុន សែន]] ។ <ref>{{Cite web |date=2025-06-18 |title=Thai PM Faces Political Crisis After Audio Leak with Hun Sen |url=https://www.khaosodenglish.com/politics/2025/06/18/thai-pm-faces-political-crisis-after-audio-leak-with-hun-sen/ |access-date=2025-06-18 |website=Khaosod |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-06-18 |title=เปิดประวัติ พล.ท.บุญสิน พาดกลาง แม่ทัพภาคที่ 2 หลังถูกพูดถึงในคลิปนายกฯ |url=https://www.thairath.co.th/news/society/2865282 |access-date=2025-06-18 |website=Thai Rath |language=th}}</ref> ការសន្ទនាត្រូវបានបែកធ្លាយ ដែលនាំឱ្យមានការរិះគន់ដល់ការដឹកនាំរបស់លោកស្រីផែថងថាន ។ ក្រោយមក ប៊ុនស៊ីន បាននិយាយទៅកាន់លោកស្រី ផែថងថាន ហើយបានកត់សម្គាល់ថា "ខ្ញុំបានជូនដំណឹងទៅនាយករដ្ឋមន្ត្រីថា ខ្ញុំមិនមានបញ្ហាជាមួយនាងទេ ហើយថាខ្ញុំយល់ពីនាង" ។ <ref name=":0">{{Cite web |title=What I do is for country and people – Lt Gen Boonsin to Paetongtarn |url=https://world.thaipbs.or.th/detail/pm-calls-lt-gen-boonsin-to-explain-her-remarks/57902 |access-date=2025-06-18 |website=Thai PBS |language=en}}</ref> បន្ទាប់ពីការលេចធ្លាយនៃការហៅទូរស័ព្ទនេះ គណបក្សភូមិជ័យថៃ បានប្រកាសដកខ្លួនចេញពីរដ្ឋាភិបាលចម្រុះ។ <ref>{{Cite news|last=Wongcha-um|first=Panu|last2=Thepgumpanat|first2=Panarat|date=2025-06-18|title=Big blow for Thailand's PM as major party exits coalition|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bhumjaithai-party-exits-thailands-coalition-government-2025-06-18/|access-date=2025-06-18}}</ref> == ឯកសារយោង == [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់]] haytpafptrz46w787wzs9i3v9yd1rwb 0 53236 339827 339771 2026-08-28T15:02:29Z TheRandomGoober 27248 /* សីហា */ 339827 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |'''[[បញ្ជីនៃទសវត្សរ៍ សតវត្ស និងសហស្សវត្សរ៍|សហស្សវត្សរ៍]]''' |[[សហស្សវត្សរ៍ទី ៣]] |- |'''[[បញ្ជីនៃទសវត្សរ៍ សតវត្សរ៍ និងសហស្សវត្សរ៍|សតវត្សរ៍]]''' |[[សតវត្សរ៍ទី ២១]] |- |'''[[បញ្ជីនៃទសវត្សរ៍ សតវត្សរ៍ និងសហស្សវត្សរ៍|ទសវត្សរ៍]]''' |[[ទសវត្សរ៍ ២០២០|ឆ្នាំ ២០២០]] |- |'''[[បញ្ជីឆ្នាំ|ឆ្នាំ]]''' | [[ឆ្នាំ ២០២៣|២០២៣]] • [[ឆ្នាំ ២០២៤|២០២៤]] • [[ឆ្នាំ ២០២៥|២០២៥]] • [[ឆ្នាំ ២០២៦|គ.ស. ២០២៦]] • [[ឆ្នាំ​ ២០២៧|២០២៧]] • [[ឆ្នាំ ២០២៨|២០២៨]] • [[ឆ្នាំ ២០២៩|២០២៩]] |} {| class="infobox" style="width:20em;" |- style="text-align:center;" ! colspan="2" style="background: #ABCDEF;" |ឆ្នាំ ២០២៦ ក្នុង​ប្រតិទិន​ផ្សេងៗ |- |'''[[ពុទ្ធសករាជ]]''' |២៥៧០ |- style="vertical-align:top;" |'''[[ប្រតិទិនហ្គ្រេហ្គោរៀន|ប្រតិទិនគ្រីកូរី]]''' |២០២៦ ''MMXXVI'' |- |'''[[Ab urbe condita]]''' |២៧៧៩ |- |'''[[ប្រតិទិនអាមេនី]]''' |១៤៧៥ ԹՎ ՌՆՀԵ |- |'''[[ប្រតិទិនអាស៊ីរី]]''' |៦៧៧៦ |- |'''[[ប្រតិទិនបាហៃ]]''' |១៨២–១៨៣ |- |'''[[ប្រតិទិនសាកាបាលី]]''' |១៩៤៧–១៩៤៨ |- |'''[[ប្រតិទិនបេងហ្កាល់]]''' |១៤៣៣ |- |'''[[ប្រតិទិនប៊ែប៊ែរ]]''' |២៩៧៦ |- |'''[[រាជ្យឆ្នាំស្តេចអង់គ្លេស|រាជ្យឆ្នាំអង់គ្លេស]]''' |៤ [[ឆាលស៍ទី៣|Cha. ៣]] – ៥ [[ឆាលស៍ទី៣|Cha. ៣]] |- |'''[[ប្រតិទិនភូមា]]''' |១៣៨៨ |- |'''[[ប្រតិទិនប៊ីហ្សង់តាំង]]''' |៧៥៣៤–៧៥៣៥ |- |'''[[ប្រតិទិនចិន]]''' |甲辰年 <small>([[រោង]] ធាតុឈើ)</small> ៤៧២៣ ឬ ៤៥១៦   ''— ដល់ —'' 乙巳年 <small>([[មមី]] ធាតុភ្លើង)</small> ៤៧២៤ ឬ ៤៥១៧ |- |'''[[ប្រតិទិនកូបទិក]]''' |១៧៤២–១៧៤៣ |- |'''[[ប្រតិទិនឌីស្កតដ៍]]''' |៣១៩២ |- |'''[[ប្រតិទិនអេត្យូពី]]''' |២០១៨–២០១៩ |- |'''[[ប្រតិទិនហេប្រឺ]]''' |៥៧៨៦–៥៧៨៧ |- |'''[[ប្រតិទិនហិណ្ឌូ]]''' |២០៨២–២០៨៣ <small>([[វិក្រមសម្វត]])</small> ១៩៤៧–១៩៤៨ <small>([[ប្រតិទិនជាតិឥណ្ឌា|សកសម្វត]])</small> ៥១២៦–៥១២៧ <small>([[កលិយុគ]])</small> |- |'''[[ប្រតិទិនអូឡូសែន]]''' |១២០២៦ |- |'''[[ប្រតិទិនអ៊ីហ្គបូ]]''' |១០២៦–១០២៧ |- |'''[[ប្រតិទិនអ៊ីរ៉ង់]]''' |១៤០៤–១៤០៥ |- |'''[[ប្រតិទិនឥស្លាម]]''' |១៤៤៧–១៤៤៨ |- |'''[[ប្រតិទិនជប៉ុន]]''' |[[រេវ៉ា|សករាជរេវ៉ា ៨]] <small>(令和８年)</small> |- |'''[[ប្រតិទិនជ្វា]]''' |១៩៥៩–១៩៦០ |- |'''[[ប្រតិទិនជូឆេ]]''' |១១៥ |- |'''[[ប្រតិទិនជូលាន]]''' |គ្រីកូរីដក ១៣ ថ្ងៃ |- |'''[[ប្រតិទិនកូរ៉េ]]''' |៤៣៥៩ |- |'''[[ប្រតិទិនសាធារណរដ្ឋចិន|ប្រតិទិនមីនគួ]]''' |ROC ១១៥ <small>民國115年</small> |- |'''[[ប្រតិទិនណានក្សាហ៊ី]]''' |៥៥៨ |- |'''[[ប្រតិទិនសុរិយគតិថៃ]]''' |២៥៦៩ |- |'''[[ប្រតិទិនទីបេ]]''' |ཤིང་མོ་སྦྲུལ་ལོ <small>([[រោង]]ញីធាតុឈើ)</small> ២១៥២ ឬ ១៧៧១ ឬ ៩៩៩    ''— ដល់ —'' མེ་ཕོ་རྟ་ལོ་ <small>([[មមី]]ញីធាតុឈើ)</small> ២១៥៣ ឬ ១៧៧២ ឬ ១០០០ |- |'''[[ម៉ោងយូនីក|ម៉ោងយូនីក]]''' |១៧៦៧២២៥៦០០ – ១៧៩៨៧៦១៤៩៩ |} '''គ.ស. ២០២៦''' ត្រូវ​នឹង ព.ស. ២៥៧០ ជាឆ្នាំសកលចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ តាម[[ប្រតិទិនគ្រីកូរី]] ហើយជាឆ្នាំទី ២០២៦ នៃ[[សកលសករាជ]] និង[[គ្រិស្តសករាជ]]។ * ឆ្នាំ[[មមី]] អដ្ឋស័ក ចុល្លសករាជ ១៣៨៨ (ថ្ងៃទី១៦ ខែមេសា ជាថ្ងៃឡើងស័ក)។ * ឆ្នាំទី ៧ ក្នុង[[ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០២០]], ឆ្នាំទី ២៦ ក្នុង[[សតវត្សរ៍ទី២១]] និងឆ្នាំទី ២៥ ក្នុង[[សហស្សវត្សរ៍ទី ៣]]។ នៅក្នុងឆ្នាំនេះ គេសង្កេតឃើញមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធថ្មីៗផ្ទុះឡើងនៅក្នុងទ្វីបអាមេរិក និងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ នៅដើមខែមករា សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្តើម[[អន្តរគមន៍សហរដ្ឋអាមេរិកនៅវេណេស៊ុយអេឡាឆ្នាំ២០២៦|ប្រតិបត្តិការយោធា]]នៅក្នុងប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា និងជាលទ្ធផល​បានចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីកំពុងកាន់អំណាច លោក[[នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ]]។ អន្តរាគមន៍នេះបានបង្កឱ្យមានការបិទផ្លូវនាំចេញប្រេងរបស់ប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា ដែលបន្តរុញច្រានឱ្យកើតមាន[[វិបត្តិគុយបាឆ្នាំ២០២៦|វិបត្តិប្រេង]]នៅក្នុងប្រទេសគុយបា។ ចូលមកដល់ខែកុម្ភៈ ប្រទេសប៉ាគីស្ថានបានបើកការវាយប្រហារតាមអាកាសចូលក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន ដែលនាំឱ្យផ្ទុះ[[សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថានឆ្នាំ២០២៦|ជម្លោះបើកចំហរ]]វាងប្រទេសទាំងពីរ។ ជាប្រតិកម្មនឹងការបង្ក្រាបរបស់អាជ្ញាធរអ៊ីរ៉ង់លើ[[បាតុកម្មអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|ចលនាបាតុកម្មមហាជន]] សហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីស្រាអែលបានរួមគ្នាផ្តើម[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់]]នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ជាមួយនឹង[[ឃាតកម្មលើអាលី ហាមេនៃ|ការធ្វើឃាតមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់]][[អាលី ហាមេនៃ]] ហើយជាលទ្ធផលនៃជម្លោះនេះ សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកត្រូវទទួលរងនូវសោកនាដកម្មធ្ងន់ធ្ងរ ក្រោយអ៊ីរ៉ង់បានបាញ់ប្រហារសងសឹកលើប្រទេសក្នុងតំបន់ជាសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិក ក៏ដូចជាការបិទ[[វិបត្តិច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍ឆ្នាំ២០២៦|ច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍]]។ នៅក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រនិងបច្ចេកវិទ្យាវិញ បេសកកម្មហោះកាត់ឋានព្រះច័ន្ទ [[អារតេមីស ២]] របស់[[អង្គការណាសា|ណាសា]]បានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ពេញនិយមមួយ ដោយវាត្រូវជាបេសកកម្មដែលពាំនាំមនុស្សចេញពីគន្លងផែនដីទាបដំបូងគេចាប់តាំងពីបេសកកម្ម[[អាប៉ូឡូ ១៧]] កាលពីឆ្នាំ១៩៧២ មក។ [[បញ្ញាសិប្បនិម្មិត]]បានបន្តអភិវឌ្ឍទៅមុខ ដោយមានការផ្តោតច្រើនឡើងៗលើមាត្រដ្ឋានម៉ូឌែល ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងកម្មវិធីពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗ។ ខណៈពេលដែលគម្រោងប្រជាប្រិយមួយចំនួនដូចជា [[សូរ៉ា]] របស់[[អូផិនអេអាយ]]ត្រូវបានបញ្ឈប់ដំណើរការពិតមែនក្ដី យ៉ាងណា[[បញ្ញាសិប្បនិម្មិតជំនាន់ថ្មី]] រួមទាំងគំរូវាយអក្សរបង្កើតជាវីដេអូ នៅតែបន្តវិវត្តទៅមុខដដែរ។ ==មេដឹកនាំកម្ពុជា== {{ដើមចំបង|បញ្ជីមេដឹកនាំរដ្ឋប្រចាំសតវត្សរ៍ទី២១}} {| class="wikitable" !ព្រះ​ឆាយា​ល័ក្ខណ៍/រូបថត !តំណែង !នាម |- |[[File:Ceremonial Reception of the King of Cambodia, Norodom Sihamoni on May 30, 2023 (3x4 cropped).jpg|115x115px]] |[[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |'''[[នរោត្តម សីហមុនី|ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី]]''' |- |[[File:Hun Manet on May 30, 2025 (cropped 2).jpg|124x124ភីកសែល]] |[[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] |'''[[ហ៊ុន ម៉ាណែត|សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត]]''' |} ==ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ== ===មករា=== * ១ មករា ** ប្រទេស[[ប៊ុលហ្ការី]]​បាន​ចាប់អនុម័ត​ប្រើ[[អឺរ៉ូ|ប្រាក់​អឺរ៉ូ]] ដោយ​ក្លាយ​ខ្លួនជា​រដ្ឋ​សមាជិក​ទី ២១ នៃ​[[ហ្សូន​អឺរ៉ូ]]។<ref>{{cite press release |title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps |date=July 8, 2025 |publisher=Council of the European Union |url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> ** ប្រទេស[[ស៊ីប]]បានចាប់ផ្តើមតួនាទីក្នុងនាមជា[[ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសហភាពអឺរ៉ុប]]។<ref>{{Cite web |date=2025-12-31 |title=Cyprus promises 'new approach' during EU Council presidency |url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/4075519-cyprus-promises-new-approach-during-eu-council-presidency.html |access-date=2026-01-01 |website=www.ukrinform.net |archivedate=2025-12-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251231165054/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/4075519-cyprus-promises-new-approach-during-eu-council-presidency.html |url-status=dead }}</ref> ** មនុស្សចំនួន ៤១ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងមនុស្សប្រមាណ ១១៦ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួសនៅក្នុង[[គ្រោះអគ្គិភ័យបារនីយដ្ឋាននៅក្រង់ម៉ុងតាណាឆ្នាំ២០២៥|គ្រោះអគ្គិភ័យឆាបឆេះបារនីយដ្ឋាន]]មួយកន្លែងក្នុងក្រុង[[ក្រង់-ម៉ុងតាណា]]នៃប្រទេស[[ស្វីស]]។<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/several-dead-and-injured-in-explosion-swiss-ski-resort-town-crans-montana-police-say |title=Several dead and injured in explosion at Swiss ski resort town Crans-Montana, police say |work=The Guardian|accessdate=3 January 2026|date=1 January 2026}}</ref> * ៣ មករា ** [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]បានបើក[[ការវាយប្រហាររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើវេណេស៊ុយអេឡាឆ្នាំ២០២៥|ការវាយប្រហារតាមអាកាស]]ជាច្រើនសារទៅលើទីតាំងយ៉ាងច្រើនកន្លែងនៅទូទាំងតំបន់ភាគខាងជើងនៃប្រទេស[[វេណេស៊ុយអេឡា]] ហើយបានចាប់ខ្លួនប្រធានាធិបតីវេណេស៊ុយអេឡា លោក[[នីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ]] រួមជាមួយនឹងភរិយាគឺលោកស្រី[[ស៊ីលីយ៉ា ហ្វ្លរ៉េស]]។<ref>{{cite web|title=Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes|url=https://www.reuters.com/world/americas/loud-noises-heard-venezuela-capital-southern-area-without-electricity-2026-01-03/|access-date=2026-01-03|publisher=Reuters}}</ref> ** ប្រទេស[[គីនេអេក្វាទ័រ]]បានផ្លាស់ប្ដូររដ្ឋធានីពី[[ម៉ាឡាបូ]]ទៅ[[ស៊ីយូដាដដេឡាប៉ាស]]។<ref>{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/04/equatorial-guinea-relocates-capital-to-ciudad-de-la-paz_6749064_4.html|title=Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz|date=January 4, 2026|via=Le Monde}}</ref> * ៥ មករា – លោកស្រី[[ឌែលស៊ី រ៉ូឌ្រីហ្គែស]]បានស្បថឡើងកាន់តំណែងជា[[ប្រធានាធិបតីវេណេស៊ុយអេឡា|ប្រធានាធិបតីស្តីទី]]ផ្លូវការនៃប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា ក្រោយពីការចាប់ខ្លួនលោកនីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ។<ref>{{Cite news |date=5 January 2026 |title=Delcy Rodriguez formally sworn in as Venezuela's interim presiden |url=https://www.reuters.com/world/americas/delcy-rodriguez-formally-sworn-venezuelas-interim-president-2026-01-05/ |work=Reuters}}</ref> * ៦ មករា – [[ការវាយលុកស៊ីរីភាគឦសានឆ្នាំ២០២៦|ការប្រយុទ្ធគ្នា]]បានផ្ទុះឡើងរវាងកងកម្លាំងនៃរដ្ឋាភិបាលស៊ីរី និងក្រុមប្រដាប់អាវុធឃឺដគឺ [[កងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរី]]។<ref>{{cite web | title=SYRIA Displacement resulting from conflict escalation in Aleppo | url=https://www.acaps.org/fileadmin/Data_Product/Main_media/20260115_ACAPS_Syria_-_escalation_of_conflict.pdf | access-date=2026-02-12}}</ref> * ៧ មករា – សហរដ្ឋអាមេរិកបានស្ទាក់ចាប់និងរឹបអូសនាវាដឹកប្រេង[[នាវាស្រមោល|ស្រមោល]]ចំនួនពីរគ្រឿង ដោយក្នុងនោះរួមមាននាវារុស្ស៊ីមួយគ្រឿង នៅកំឡុង[[ប្រតិបត្តិការលំពែងខាងត្បូង]] ដែលជាដំណើរការបិទផ្លូវរត់ពាណិជ្ជកម្មប្រេងចេញចូលប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡាដោយអាមេរិក។<ref>{{cite web |title=Venezuela Updates: U.S. Forces Seize Two Tankers; Rubio Lays Out Plan for American Control |url=https://www.nytimes.com/live/2026/01/07/world/venezuela-us-trump |access-date=12 January 2026 |publisher=The New York Times}}</ref> * ៨ មករា – លោក[[ថងលូន ស៊ីស៊ូលីត]]ត្រូវបានជ្រើសតាំងម្តងទៀតជា[[អគ្គលេខាធិការបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវ]] នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកដំបូងនៃ[[គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សប្រជាជនបដិវត្តន៍ឡាវលើកទី១២|គណៈកម្មាធិការមជ្ឈិមបក្សលើកទី១២]]។<ref>{{cite web|url=https://thediplomat.com/2026/01/lao-communist-party-chief-reappointed-for-second-term-at-national-congress/|title=Lao Communist Party Chief Reappointed For Second Term at National Congress|date=9 January 2026|access-date=12 February 2026|last1=Strangio|first1=Sebastian|publisher=The Diplomat}}</ref> * ៨–៩ មករា – [[រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់]]បានពង្រាយកងកម្លាំងសន្តិសុខដើម្បីបង្ក្រាប[[បាតុកម្មអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|បាតុកម្មមហាជនប្រឆាំងនឹងរបបឥស្លាម]] ដោយមានមនុស្សប្រមាណរាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានបាត់បង់ជីវិត បើរាប់គិតត្រឹមតែថ្ងៃទី៨ និងទី៩ ហើយមានមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ទៀតត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនឃុំឃាំង។<ref>{{Cite news |date=12 January 2026 |title=Deaths from Iran protests reach more than 500, rights group says |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/confronting-protests-iran-vows-strike-back-if-us-attacks-2026-01-11/ |access-date=12 January 2026 |work=Reuters}}</ref> * ៩ មករា – [[យុទ្ធនាការ​​យេម៉ែនខាងត្បូងឆ្នាំ២០២៥–២០២៦]]៖ [[ក្រុមប្រឹក្សា​អន្តរកាលខាងត្បូង]]បានប្រកាស​រំលាយខ្លួន បន្ទាប់ពីបានបាត់បង់​ទឹកដី រួមទាំង​រដ្ឋធានី[[អាតាក]]​របស់ខ្លួន​។<ref>{{cite news |title=Yemeni southern separatists in Riyadh announce disputed disbanding of STC |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/9/yemens-separatist-southern-transitional-council-announces-its-dissolution |access-date=17 January 2026 |publisher=Al Jazeera |date=9 January 2026}}</ref> * ១១ មករា – [[ការបោះឆ្នោតសភាបេណាំងឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាបេណាំង]]ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref name="ElectionObservation">{{Cite web |title=Election Observation Benin – BRIDGE |url=https://bridge-project.org/event/election-observation/ |access-date=2026-01-12 }}</ref> * ១៤ មករា – [[ប្រតិបត្តិការអំណត់អាកទិក]] ត្រូវបានបើកដំណើរការឡើងដោយប្រទេស[[ដាណឺម៉ាក]] ដោយមានការចូលរួមពីបណ្ដាប្រទេសអឺរ៉ុបជាច្រើនក្នុងការការពារកោះ[[ក្រូអិនឡង់]] ពីការគំរាមកំហែងឈ្លានពាន ឬការកាត់មហាកោះមួយនេះដោយប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោកដូណាល់ ត្រាំ។<ref>{{Cite web |title=The Danish Armed Forces expand their presence and continue exercises in Greenland in close cooperation with allies |url=https://www.fmn.dk/en/news/2025/the-danish-armed-forces-expand-their-presence-and-continue-exercises-in-greenland-in-close-cooperation-with-allies |archive-url=https://web.archive.org/web/20260115214727/https://www.fmn.dk/en/news/2025/the-danish-armed-forces-expand-their-presence-and-continue-exercises-in-greenland-in-close-cooperation-with-allies |archive-date=2026-01-15 |access-date=2026-01-26 |website=Ministry of Defence |archivedate=2026-01-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260115214727/https://www.fmn.dk/en/news/2025/the-danish-armed-forces-expand-their-presence-and-continue-exercises-in-greenland-in-close-cooperation-with-allies |url-status=dead }}</ref> * ១៥–១៦ មករា – [[ការបោះឆ្នោតសកលអ៊ូកង់ដាឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលអ៊ូកង់ដា]]៖ ប្រធានាធិបតីកាន់អំណាចគឺលោក[[យ៉ូវែរី មូសេវេនី]]បានជាប់ឆ្នោតបន្តកាន់អំណាច ខណៈ[[បាតុកម្មអ៊ូកង់ដាឆ្នាំ២០២៦|បាតុកម្ម]]ចោទប្រកាន់អំពីការក្លែងបន្លំសន្លឹកឆ្នោតបានផ្ទុះឡើង នាំឱ្យបាតុករស្លាប់រាប់សិបនាក់ រីឯបេក្ខជនបក្សប្រឆាំងលោក[[បូប៊ី វ៉ែញ]]វិញវិះនឹងត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ជំរិតទៅហើយ។<ref>{{Cite web |date=2026-01-17 |title=Uganda: Opposition Leader Bobi Wine Forcibly Taken By Army Helicopter After Contentious Election Loss To Yoweri Museveni |url=https://www.timesnownews.com/world/uganda-opposition-leader-bobi-wine-arrested-forcibly-taken-by-army-helicopter-after-contentious-election-loss-to-yoweri-museveni-article-153461219 |access-date=2026-01-17 |website=Times Now }}</ref><ref>{{Cite web |title=Uganda election descends into deadly violence as President Yoweri Museveni looks to cling to power |url=https://news.sky.com/story/uganda-election-descends-into-deadly-violence-as-president-yoweri-museveni-looks-to-cling-to-power-13495081 |access-date=2026-01-25 |website=Sky News }}</ref> * ១៨ មករា​ – មនុស្សចំនួន ៤៦ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និងមនុស្សប្រមាណ ២៩១ នាក់ទៀតបានរងរបួស បន្ទាប់ពីរថភ្លើងពីរគ្រឿងបានធ្លាក់ចេញពីផ្លូវរត់នៅក្បែរក្រុង[[អាដាមូស]]នៅភាគខាងត្បូងប្រទេសអេស្ប៉ាញ។<ref>[https://www.nbcnews.com/world/spain/least-20-dead-dozens-injured-high-speed-trains-collide-spain-rcna254725 At least 39 dead, dozens injured after high-speed trains collide in Spain]</ref> * ១៩–២៣ មករា – [[វេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក]]លើកទី ៥៦ បានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[ដាវ៉ូស]] ប្រទេសស្វីស។<ref>{{Cite web|url=https://www.weforum.org/stories/2026/01/davos-2026-annual-meeting-what-to-expect/|title=Davos 2026: What to expect, who's coming and how to follow|website=World Economic Forum}}</ref> * ២០ មករា – [[រដ្ឋាភិបាលអន្តរកាលស៊ីរី]]បានវាយដណ្តើមកាន់កាប់[[រដ្ឋបាលស្វយ័តប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរីខាងជើង និងកើត|ទឹកដីមួយភាគធំ]]ដែលធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោម[[កងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរី]] បន្ទាប់ពី[[ការវាយលុកស៊ីរីភាគឦសានឆ្នាំ២០២៦|យុទ្ធនាការវាយលុក]]បានប្រព្រឹត្តិទៅអស់រយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ មុនពេលបទឈប់បាញ់ត្រូវបានព្រមព្រៀងចូលជាធរមាន។<ref>{{cite news |title=Syria-SDF ceasefire hangs in balance after renewed clashes, faltering talks |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/20/syria-sdf-ceasefire-hangs-in-balance-after-renewed-clashes-faltering-talks |work=Al Jazeera |date=20 January 2026}}</ref> * ២២ មករា – [[សហរដ្ឋអាមេរិក]]បានដកខ្លួនចេញជាផ្លូវការពី[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]]។<ref>{{cite web | title=United States Completes WHO Withdrawal | website=HHS.gov | date=2026-01-23 | url=https://www.hhs.gov/press-room/united-states-completes-who-withdrawal.html | access-date=2026-01-26}}</ref> * ២៣ មករា ** [[មហាសន្និបាតជាតិលើកទី១៤ នៃបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម|មហាសន្និបាតជាតិ]]បានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសលោក[[តូ ឡឹម]]ឱ្យបន្តកាន់អំណាចក្នុងនាមជា[[អគ្គលេខាធិការបក្សកុម្មុយនីស្តវៀតណាម]]។<ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/vietnam-congress-communist-to-5bdceb29f3e95bf612b04f35fc329e8f|title=Vietnam’s ruling Communist Party re-elects To Lam as general secretary|date=23 January 2026|access-date=26 January 2026|last1=Ghosal|first1=Aniruddha|publisher=AP News}}</ref> ** លោកស្រី[[អ៊ីលីយ៉ាណា យូតូវ៉ា]]បានក្លាយខ្លួនជា[[ប្រធានាធិបតីប៊ុលហ្ការី|ប្រធានាធិបតី]]ស្ត្រីនៃប្រទេស[[ប៊ុលហ្ការី]]ដំបូងគេ បន្ទាប់ពីអតីតប្រធានាធិបតីលោក[[រូមែន រ៉ាដេហ្វ]]បានលាឈប់ពីតំណែង។<ref>{{cite web |date=2026-01-23 |last1=Nenov |first1=Stoyan |url=https://www.reuters.com/world/bulgarian-court-approves-president-radevs-resignation-2026-01-23/ |title=Bulgaria's Radev steps down as president, expected to launch own party |website=Reuters |access-date=26 January 2026}}</ref> * ២៥ មករា – [[ការបោះឆ្នោតសកលមីយ៉ាន់ម៉ាឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលមីយ៉ាន់ម៉ា]]៖ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាមិនសេរីនិងយុត្តិធម៌ [[គណបក្សសាមគ្គីភាព និងអភិវឌ្ឍន៍សហភាព]] ដែលគាំទ្រដោយក្រុមយោធាមីយ៉ាន់ម៉ា បានដណ្ដើមអាសនៈភាគច្រើនលើសលប់ទាំងនៅក្នុង[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (មីយ៉ាន់ម៉ា)|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] និង[[រដ្ឋសភា (មីយ៉ាន់ម៉ា)|រដ្ឋសភា]]។<ref>{{cite web |date=2026-01-11 |title=Myanmar’s military holds second phase of elections amid civil war |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/11/myanmars-military-holds-second-phase-of-elections-amid-civil-war |access-date=26 January 2026 |publisher=Al-Jazeera}}</ref> * ២៧ មករា – [[កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីឥណ្ឌា–សហភាពអឺរ៉ុប]] ត្រូវបានចុះជាធរមានបន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់ការចរចាអស់រយៈពេលជិតពីរទសវត្សរ៍ ដោយកិច្ចព្រមព្រៀងនេះបានលុបបំបាត់ពន្ធនាំចូលនាំចេញចំពោះផលិតផល និងសេវាកម្មជាច្រើនប្រភេទរវាងភាគីទាំងសងខាង។<ref>{{cite web | title=India and EU announce 'mother of all trade deals' | website=BBC News | date=27 January 2026 | url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/crrnee01r9jo | access-date=2 February 2026}}</ref> * ២៨ មករា – ការបាក់រលំ[[អណ្តូងរ៉ែរូបាយ៉ា|អណ្តូងរ៉ែកូលតង់រូបាយ៉ា]] នៅភាគខាងកើតនៃ[[សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ]] បានសម្លាប់មនុស្សជាង ៤០០ នាក់។<ref>{{cite web | title=More than 200 killed in mine collapse in eastern DR Congo | website=Al Jazeera | date=2026-01-31 | url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/31/more-than-200-killed-in-mine-collapse-in-eastern-dr-congo-report | access-date=2026-02-02}}</ref> * ២៩ មករា ** [[ជម្លោះស៊ីវិលអេត្យូពី (២០១៨–បច្ចុប្បន្ន)|ជម្លោះស៊ីវិលអេត្យូពី]]៖ ការប៉ះទង្គិចប្រដាប់អាវុធបានផ្ទុះឡើងនៅក្នុង[[តំបន់ធីក្រេ]]នៃប្រទេស[[អេត្យូពី]]រវាង[[កងកម្លាំងការពារធីក្រេ|ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធធីក្រេ]] និង[[កងកម្លាំងការពារជាតិអេត្យូពី|កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាតិអេត្យូពី]]។<ref>{{Cite web|title=Clashes between government troops and Tigrayan forces erupt in Ethiopia|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/29/clashes-between-government-troops-and-tigrayan-forces-erupt-in-ethiopia|website=Al Jazeera|access-date=5 February 2026|first=|last=|date=29 January 2026}}</ref> ** [[កុបកម្មនៅបាឡូឈីស្ថាន]]៖ ការផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នារវាង[[កងទ័ពរំដោះបាឡូឈីស្ថាន]] និង[[កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធប៉ាគីស្ថាន]]នៅក្នុងស្រុកមួយចំនួននៃ[[ខេត្តបាឡូឈីស្ថាន]] ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន បានបង្កឱ្យមានមនុស្សស្លាប់យ៉ាងតិច ២២៥ នាក់។<ref name="dawn">{{cite web |last=Zehri Shahid|first=Abdullah|title=Security forces kill 22 more terrorists in Balochistan, taking 48-hour total tally to 177|url=https://www.dawn.com/news/1970602/balochistan-residents-face-difficulties-as-mobile-internet-services-remain-suspended-for-3rd-day|website=Dawn|access-date=5 February 2026|date=2 February 2026}}</ref> * ៣០ មករា – ឯកសារ[[សំណុំរឿងអែបស្ទីន]]ប្រមាណជាងបីលានទំព័រត្រូវបាន[[ក្រសួងយុត្តិធម៌ (សហរដ្ឋអាមេរិក)|ក្រសួងយុត្តិធម៌អាមេរិក]]បញ្ចេញផ្សាយជាសាធារណៈ ដោយក្នុងនោះមានលេច[[បញ្ជីរាយនាមបុគ្គលមាននៅក្នុងសំណុំរឿងអែបស្ទីន|ឈ្មោះឥស្សរជនល្បីៗជាច្រើន]]នៅជុំវិញពិភពលោក។<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=Millions of Jeffrey Epstein files released by US justice department |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cevnmxyy4wjo |access-date=2026-02-12 |website=BBC News }}</ref> ===កុម្ភៈ=== * ១ កុម្ភៈ – [[ការបោះឆ្នោតសកលកូស្តារីកាឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលកូស្តារីកា]]៖ លោកស្រី[[លៅរ៉ា ហ៊្វែរណាន់ដេសឌែលហ្កាដូ]]បានជាប់ឆ្នោតក្លាយជា[[ប្រធានាធិបតីកូស្តារីកា|ប្រធានាធិបតីថ្មីនៃប្រទេសកូស្តារីកា]] ហើយ[[គណបក្សអធិបតេយ្យប្រជាជន (កូស្តារីកា)|គណបក្ស]]របស់លោកស្រីផងដែរបានបន្តយកឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភានីតិបញ្ញត្តិកូស្តារីកា|សភានីតិបញ្ញត្តិ]]។<ref>{{Cite web |last=Mora |first=Carlos |date=2024-11-28 |title=(ជាភាសាអេស្ប៉ាញ) TSE fija cronograma para elecciones nacionales de 2026 |url=https://crhoy.com/tse-fija-cronograma-para-elecciones-nacionales-de-2026/ |access-date=2025-02-02 |website=CR Hoy }}</ref> * ៣ កុម្ភៈ – ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធនិយមឥស្លាមហៅ [[បូកូហារ៉ាម]] បានធ្វើការវាយប្រហារទៅលើភូមិចំនួនពីរនៅក្នុងរដ្ឋ[[ក្វារ៉ា]]នៃប្រទេស[[នីហ្សេរីយ៉ា]] ដោយបានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ចំនួន ១៦២ នាក់។<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Islamic militants kill at least 162 people in attacks on 2 villages in Nigeria, lawmaker says |url=https://apnews.com/article/nigeria-attack-katsina-security-north-057f3997877d7e2cf9e79dfcd596f868 |access-date=2026-02-09 |website=AP News }}</ref> * ៥ កុម្ភៈ – សន្ធិសញ្ញា[[ស្តាតថ្មី]] (''New START'') កំណត់ចំនួន[[អាវុធយុទ្ធសាស្ត្រនុយក្លេអ៊ែរ]]រវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ីបានផុតសុពលភាព។<ref name="n935">{{Cite web |date=February 4, 2024 |title=New START to Expire in Two Years as Russia Refuses Talks |url=https://www.armscontrol.org/blog/2024-02/nuclear-disarmament-monitor |access-date=2026-02-04 |publisher=Arms Control Association}}</ref> * ៦ កុម្ភៈ – មនុស្សប្រមាណ ៣១ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត និងប្រមាណ ១០០ នាក់ទៀតបានទទួលរងរបួសនៅក្នុងហេតុការណ៍បំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតមួយនៅឯព្រះវិហារឥស្លាមខាឌីចាទូលគូប្រានៅទីក្រុង[[ឥស្លាម៉ាបាដ]] ប្រទេស[[ប៉ាគីស្ថាន]]។<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=More than 20 killed in blast at Pakistan mosque, officials say |url=https://www.bbc.com/news/articles/cg7y7gz2835o |access-date=2026-02-09 |website=www.bbc.com }}</ref> * ៦–២២ កុម្ភៈ – [[កីឡាអូឡាំពិករដូវរងាឆ្នាំ២០២៦|កីឡាអូឡាំពិករដូវរងា]]បានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[មីឡាន]] និង[[កូរទីណាដាំប៉ែតហ្សូ]] ប្រទេស[[អ៊ីតាលី]]។<ref>{{Cite web |last=Dreier |first=Frederick |date=2026-02-05 |title=We’re Watching the 2026 Winter Olympics for These Thrilling Events |url=https://www.outsideonline.com/outdoor-adventure/snow-sports/cortina-winter-olympics-events/ |access-date=2026-02-09 |website=Outside }}</ref> * ៨ កុម្ភៈ ** [[ការបោះឆ្នោតសកលជប៉ុនឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលជប៉ុន]]៖ លោកស្រី[[សាណាអិ តាកាអ៊ិឈិ]]ដែលជានាយករដ្ឋមន្ត្រីកំពុងកាន់អំណាច បានឈ្នះសំឡេងឆ្នោតភ្លូកទឹកភ្លូកដី និងបានកាន់កាប់អាសនៈមួយភាគធំនៅក្នុង[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (ជប៉ុន)|សភាតំណាងរាស្ត្រជប៉ុន]]។<ref>{{cite news |first1=Tamiyuki |last1=Kihara |first2=Yoshifumi |last2=Takemoto |first3=John |last3=Geddie |date=14 January 2026 |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/japan-pm-takaichi-mulls-feb-8-snap-election-yomiuri-reports-2026-01-13/ |title=Japan PM readies snap election, February 8 ballot eyed |publisher=Reuters |location=Tokyo |access-date=9 February 2026}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសកលថៃឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកល]] និង[[ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃឆ្នាំ២០២៦|ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃ]]៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[អនុទិន ជាញវីរកូល]]បានឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (ថៃ)|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] ខណៈប្រជាមតិដើម្បីចាប់ផ្តើមព្រាង[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញថៃ|រដ្ឋធម្មនុញ្ញ]]ថ្មីត្រូវបានអនុម័ត។<ref>{{Cite news |last=Tanakasempipat |first=Patpicha |date=2025-12-11 |title=Thailand Heads for Election as PM Set to Dissolve Parliament |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-12-11/thai-pm-plans-to-dissolve-parliament-to-pave-way-for-early-vote?taid=693ae483812a0300017aa4a0 |access-date=2026-02-09 |work=Bloomberg }}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីព័រទុយហ្កាល់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីព័រទុយហ្កាល់]]៖ បេក្ខជន[[គណបក្សសង្គមនិយម (ព័រទុយហ្កាល់)|គណបក្សសង្គមនិយម]] លោក[[អាន់តូនីញ៉ូ​ ចូសេសេគូរូ]] ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជា[[ប្រធានាធិបតីព័រទុយហ្កាល់]]ថ្មីនៅក្នុងការបោះឆ្នោតជុំទីពីរ ដោយបានផ្តួលមេដឹកនាំគណបក្សស្ដាំនិយម[[ឆ្កេហ្កា]]គឺ លោក[[អានដ្រេ វេនធូរ៉ា]]។<ref>{{Cite news |last1=Khalip |first1=Andrei |last2=Goncalves |first2=Sergio |date=2026-02-08 |title=Portugal elects Socialist as president by landslide |url=https://www.reuters.com/world/portugal-votes-presidential-runoff-with-socialist-poised-victory-2026-02-08/ |access-date=2026-02-09 |work=Reuters }}</ref> * ១១ កុម្ភៈ – [[ការបោះឆ្នោតសកលបាបាដឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលបាបាដ]]៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កាន់អំណាច លោកស្រី[[មីយ៉ា មត្លីយ៍]] និង[[គណបក្សពលករបាបាដ]]របស់លោកស្រីបានដណ្ដើមយកឈ្នះ​អាសនៈ​ទាំងអស់នៅក្នុង[[រដ្ឋសភា (បាបាដ)|រដ្ឋ​សភា​ជាតិ]]។<ref>{{Cite news |last1=Duncan |first1=Natricia |last2=Mounsey |first2=Calville |date=2026-02-11 |title=Mia Amor Mottley on course for third term, as Barbados heads to the polls |url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/11/mia-amor-mottley-on-course-for-third-term-as-barbados-heads-to-the-polls |access-date=2026-02-13 |work=The Guardian }}</ref> * ១២ កុម្ភៈ – [[ការបោះឆ្នោតសកលបង់ក្លាដែសឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកល]] និង[[ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញបង់ក្លាដែសឆ្នាំ២០២៦|ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញបង់ក្លាដែស]]៖ [[គណបក្សជាតិនិយមបង់ក្លាដែស]]ដឹកនាំដោយលោក[[តារីគ រ៉ះម៉ាន់]]បានឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភាជាតិ (បង់ក្លាដែស)|សភាជាតិ]] ខណៈប្រជាមតិ​លើ​[[ធម្មនុញ្ញ​ខែកក្កដា]]​ត្រូវបាន​អនុម័ត។<ref>{{Cite web |last=Alam |first=Julhas |last2=Saaliq |first2=Sheikh |last3=español |first3=SHONAL GANGULY Leer en |date=2026-02-12 |title=Bangladesh votes in its first election since the 2024 Gen Z uprising that ousted Hasina |url=https://apnews.com/article/bangladesh-election-hasina-bnp-3662258dc5c44535c839e7bcc4baed43 |access-date=2026-02-17 |website=AP News }}</ref> * ១៣–១៥ កុម្ភៈ – [[សន្និសីទសន្តិសុខទីក្រុងមុយនិចលើកទី៦២]] បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{Cite web|url=https://securityconference.org/en/|title=Munich Security Conference|website=securityconference.org}}</ref> * ១៧ កុម្ភៈ – [[ប្រធានាធិបតីប៉េរូ]] លោក[[ហូសេ ហេរី]]ត្រូវបាន[[សមាជនៃសាធារណរដ្ឋប៉េរូ|សមាជជាតិ]]បោះឆ្នោតដកសិទ្ធិអំណាចជាប្រធានាធិបតី ខណៈលោក[[ហូសេ ម៉ារីយ៉ា បាល់កាហ្សារ]]ត្រូវបានសមាជបោះឆ្នោតតែងតាំងជាប្រធានាធិបតីថ្មីនៅថ្ងៃបន្ទាប់។<ref>{{Cite web |date=2026-02-17 |title=Peru’s leader José Jerí ousted over ‘Chifa-gate’ scandal, as presidential ‘curse’ strikes again |url=https://www.cnn.com/2026/02/17/americas/peru-president-jose-jeri-ousted-intl-latam |access-date=2026-02-18 |website=CNN }}</ref><ref>{{cite news |last1=Elliott |first1=Lucinda |last2=Siniawski |first2=Natalia |title=Peru installs Jose Balcazar as interim president after Jeri ousted in political upheaval |url=https://www.reuters.com/world/americas/peru-congress-elects-jose-balcazar-new-interim-president-2026-02-19/ |access-date=19 February 2026 |work=Reuters |date=19 February 2026}}</ref> * ២២ កុម្ភៈ ** [[គីម ជុងអ៊ុន]]ត្រូវបានជ្រើសតាំងបន្តជា[[អគ្គលេខាធិការនៃគណបក្សពលករកូរ៉េ]] នៅក្នុង[[សមាជនៃគណបក្សពលករកូរ៉េលើកទី៩|សមាជជាតិលើកទី៩]]។<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cvg18588mdko|title=Kim Jong Un re-appointed leader of North Korea's ruling party|date=23 February 2026|access-date=24 February 2026|last1=Koh|first1=Ewe|publisher=BBC News}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសភាឡាវឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាឡាវ]]បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{Cite web |title=Lao PDR Sets February 22, 2026, for National and Provincial Elections |url=https://kpl.gov.la/detail.aspx?id=95854 |access-date=2026-02-23 |website=KPL }}</ref> ** [[ប្រតិបត្តិការហាលីស្កូឆ្នាំ២០២៦|ប្រតិបត្តិការហាលីស្កូ]]៖ ប្រតិបត្តិការយោធាដែលគាំទ្រដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្រុង[[តាប៉ាល់បា]] រដ្ឋ[[ហាលីស្កូ]] ប្រទេស[[ម៉ិកស៊ិក]] បានសម្លាប់ផ្ដាច់ជីវិតមេដឹកនាំក្រុម[[ការតែលហាលីស្កូជំនាន់ថ្មី]]ឈ្មោះ [[ណេមេស៊ីអូ អូសេហ្គេរ៉ា ស៊ែរវ៉ាន់តេស|ណេមេស៊ីអូ អូសេហ្គេរ៉ា "អែលមេនឆូ" ស៊ែរវ៉ាន់តេស]]។<ref>{{Cite web |last=McCluskey |first=Fidel Gutierrez, Mitchell |date=2026-02-22 |title=Mexico's most-wanted drug leader 'El Mencho' killed in military operation as violent clashes erupt across country |url=https://www.cnn.com/2026/02/22/americas/mexico-kill-drug-mencho-latam-intl |access-date=2026-02-23 |website=CNN }}</ref> * ២៣ កុម្ភៈ –​ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់[[និម្មិតកម្មគណៈរដ្ឋមន្ត្រីហុល្លង់ឆ្នាំ២០២៥–២០២៦|ដំណើរការនិម្មិតកម្មរដ្ឋមន្ត្រី]]តាំងពីចុងឆ្នាំ២០២៥ មក ទីបំផុត លោក[[រ៉ូប យ៉ែធិន]]ក៏បានធ្វើសច្ចាប្រណិធានចូលកាន់តំណែងជា[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីហុល្លង់|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]]នៃប្រទេស[[ហុល្លង់]] ក្នុងនាមជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលភាគតិចក្នុងសភា។<ref>{{Cite web |last=Corder |first=Mike |date=2026-02-23 |title=Netherlands' coalition government takes office led by youngest-ever premier Rob Jetten |url=https://apnews.com/article/netherlands-new-government-hague-jetten-524182c2237409d249e263248cd57d35 |access-date=2026-02-24 |website=Associated Press }}</ref> * ២៦ កុម្ភៈ – [[សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថានឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថាន]]៖ ប្រទេស[[ប៉ាគីស្ថាន]]បានប្រកាសសង្គ្រាម "បើកចំហ" ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល[[តាលីបង់]]នៃប្រទេស[[អាហ្វហ្កានីស្ថាន]] ក្រោយជាប់ដៃគ្នាក្នុងជម្លោះតាមព្រំដែនអស់ជាច្រើនខែ។<ref>{{cite web | title=Pakistan bombs Kabul, declares ‘open war’ with Afghanistan after months of border clashes | website=France 24 | date=2026-02-26 | url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20260226-pakistan-vows-immediate-response-after-afghanistan-launches-retaliatory-attacks | access-date=2026-02-27}}</ref> * ២៨ កុម្ភៈ – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានសហការគ្នាបើកការវាយប្រហារទៅលើប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដោយបានសម្លាប់មន្ត្រីថ្នាក់ដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់ជាច្រើនរូប ក្នុងនោះរួមមាន មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ លោក[[អាលី ហាមេនៃ]]ផងដែរ។<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t|title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |date=28 February 2026 |publisher=BBC News |access-date=1 March 2026}}</ref> អ៊ីរ៉ង់បានប្រតិកម្មវិញដោយបើកការវាយប្រហារតាមអាកាសសម្ដៅលើមូលដ្ឋានយោធាអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់[[ឈូងសមុទ្រពែរ្ស|ឈូងសមុទ្រ]]។<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de|title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |date=28 February 2026 |publisher=The Guardian |access-date=March}}</ref> ===មីនា=== * ២​ មីនា ** មនុស្សយ៉ាងតិច ១៦៩ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត និង ៥០ នាក់ទៀតបានរងរបួស នៅពេលដែលក្រុមយុវជនប្រដាប់អាវុធមកពី[[រដ្ឋរួបរួម]] បានធ្វើការវាយប្រហារលើ[[ស្រុកអាប៊ីអឹមណូម]] ក្នុងប្រទេស[[ស៊ូដង់ខាងត្បូង]]។<ref>{{cite web | title=Nearly 170 killed, 50 injured in armed youth attack on South Sudan county | website=Anadolu Ajansı | date=2026-03-02 | url=https://www.aa.com.tr/en/africa/nearly-170-killed-50-injured-in-armed-youth-attack-on-south-sudan-county/3846437 | access-date=2026-03-03}}</ref> ** [[ជម្លោះហេសបុលឡា-អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ២០២៦|ជម្លោះហេសបុលឡា-អ៊ីស្រាអែល]]៖ ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធ[[ហេសបុលឡា]]នៃប្រទេស[[លីបង់]] បានចាប់ផ្តើមបើកវាយប្រហារប្រឆាំងនឹងអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីសងសឹកចំពោះ[[ឃាតកម្មអាលី ហាមេនៃ|ឃាតកម្ម]]មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់[[អាលី ហាមេនៃ]]។<ref name=":0">{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Hezbollah Claims Rocket, Drone Strike On Israeli Missile Defence Site Near Haifa|url=https://www.bernama.com/en/news.php/?id=2529362|access-date=11 March 2026 |agency=Bernama}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=3 March 2026 |title=Hezbollah says targeted 3 Israeli bases after strikes on Lebanon |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-hezbollah-says-targeted-3-israeli-bases-after-strikes-on-lebanon|access-date=11 March 2026 |agency=Agence France-Presse|publisher=France 24}}</ref> * ៤ មីនា – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើនាវាមុជទឺកបាញ់ពន្លិចនាវាចម្បាំងអ៊ីរ៉ង់មួយគ្រឿងឈ្មោះ ''ដេណា'' នៅ[[មហាសមុទ្រឥណ្ឌា]]។ កងនាវានៃប្រទេសស្រីលង្កាបានរាយការណ៍ថា នាវា ''ដេណា'' បានលិចទៅបាតសមុទ្រ ដោយមាននាវិកប្រមាណ ១៤០ នាក់បានបាត់ខ្លួនជាលទ្ធផល។<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c62gg44d53xt?post=asset%3A607bbc27-c19c-441c-9f02-522ce39f2c6b#post|title=US sinks Iranian warship with torpedo in Indian Ocean - Hegseth|date=4 March 2026 |publisher=BBC News|access-date=5 March 2026}}</ref> * ៥ មីនា – [[ការបោះឆ្នោតសកលនេប៉ាល់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលនេប៉ាល់]]៖ [[គណបក្សរាស្ត្រិយស្វតានត្រា]]ដឹកនាំដោយលោក[[បាឡិន​ ឆាហ៍]] បានឈ្នះសំឡេងឆ្នោតភ្លួកទឹកភ្លូកដី។<ref>{{Cite web |date=2025-09-16 |title=EC begins preliminary preparations for March elections |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/ec-begins-preliminary-preparations-for-march-elections |access-date=2026-03-05 |website=The Himalayan Times }}</ref> * ៦–១៥ មីនា – [[កីឡាប៉ារ៉ាឡាំពិករដូវរងាឆ្នាំ២០២៦|កីឡាប៉ារ៉ាឡាំពិករដូវរងា]]បានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុងមីឡាន និងកូរទីណាដាំប៉ែតហ្សូ ប្រទេសអ៊ីតាលី។<ref>{{cite web |last=Faulkner |first=Ruth |title=Milano Cortina 2026 Paralympic Winter Games open with stunning ceremony |url=https://www.paralympic.org/news/milano-cortina-2026-opening-ceremony |publisher=International Paralympic Committee |access-date=11 March 2026 |date=6 March 2026}}</ref> * ៨ មីនា ** [[ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងមេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់]]៖ កូនប្រុស[[អាលី ហាមេនៃ]] គឺលោក[[មោជតាបា ហាមេនៃ]]ត្រូវបានជ្រើសរើសជា[[មេដឹកនាំកំពូលអ៊ីរ៉ង់]]។<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ** [[ការបោះឆ្នោតសភាកូឡុំប៊ីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាកូឡុំប៊ី]]​៖ គណបក្សរបស់លោកប្រធានាធិបតី[[ហ្គូស្តាវ៉ូ​ ប៉េត្រូ]]គឺ [[កតិកាសញ្ញាប្រវត្តិសាស្ត្រ]] បានដណ្ដើមឈ្នះ​អាសនៈ​មួយភាគធំ​នៅ​ក្នុង​[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (កូឡុំប៊ី)|សភា​តំណាងរាស្ត្រ]] និង[[ព្រឹទ្ធសភា (កូឡុំប៊ី)|​ព្រឹទ្ធសភាកូឡុំប៊ី]]។<ref>{{Cite web |date=2025-03-06 |title=(ជាភាសាអេស្ប៉ាញ) Así quedó el calendario para las elecciones del 2026: fechas clave |url=https://www.eluniversal.com.co/colombia/2025/03/06/asi-quedo-el-calendario-para-las-elecciones-del-2026-fechas-clave/ |access-date=2026-03-11 |website=El Universal }}</ref> * ១៥ មីនា ** [[ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញកាហ្សាក់ស្ថានឆ្នាំ២០២៦|ប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញកាហ្សាក់ស្ថាន]]៖ ប្រជាជនកាហ្សាក់ស្ថានប្រមាណ​ ៩០% បានបោះឆ្នោតទទួលយក[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញកាហ្សាក់ស្ថាន|រដ្ឋធម្មនុញ្ញថ្មីនៃប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន]]។<ref>{{Cite web |date=11 September 2025 |title=President of Kazakhstan calls for drastic parliamentary reform including abolition of Senate |url=https://www.commonspace.eu/news/president-kazakhstan-calls-drastic-parliamentary-reform-including-abolition-senate |access-date=18 March 2026 |website=commonspace.eu }}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសភាកូរ៉េខាងជើងឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាកូរ៉េខាងជើង]]៖ [[គណបក្សពលករកូរ៉េ]]កំពុងកាន់អំណាចបានបន្តឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[សភាប្រជាជនកំពូល]]។<ref>{{Cite web |last=Park |first=Boram |date=4 March 2026 |title=N. Korea to elect representatives to Supreme People's Assembly this month following key party congress |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20260304000851315?section=nk/nk |website=Yonhap News Agency|access-date=18 March 2026}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិវៀតណាមឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិវៀតណាម]]បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{cite web|url=https://vietnamnews.vn/politics-laws/1718049/na-approves-shortened-term-sets-2026-election-date.html|title=NA approves shortened term, sets 2026 election date|website=Viet Nam News|date=21 May 2025}}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោ]]៖ ប្រធានាធិបតីកាន់អំណាច លោក[[ដេនីស សាស៊្សូ អ៊ិនហ្គេស្សូ]]បានឈ្នះសំឡេងគាំទ្រភ្លួកទឹកភ្លូកដី។<ref>{{Cite news |date=31 December 2025 |title=Congo president Sassou Nguesso to seek re-election in March 2026 |publisher=France 2 |url=https://www.france24.com/en/africa/20251230-congo-president-sassou-nguesso-seeks-re-election-2026}}</ref> * ១៧ មីនា – [[សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថានឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមប៉ាគីស្ថាន–អាហ្វហ្កានីស្ថាន]]៖ មនុស្សយ៉ាងតិច ៤០០​ នាក់បានបាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យមួយកន្លែងក្នុងរដ្ឋធានី[[កាប៊ុល]]នៃប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន បន្ទាប់ពីមន្ទីរពេទ្យនោះបានរងគ្រាប់បាញ់ប្រហារពីប៉ាគីស្ថាន។<ref>{{Cite news |date=17 March 2026 |title=From sponsor to enemy: What's behind Pakistan's attack on Afghan Taliban? |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/sponsor-enemy-whats-behind-pakistans-attack-afghan-taliban-2026-03-17/ |access-date=18 March 2026 |work=Reuters}}</ref> * ២២ មីនា – [[ការបោះឆ្នោតសភាស្លូវេនីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាស្លូវេនី]]៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[រ៉ូប៊ឺត ហ្កូឡូប]] និងគណបក្ស[[ចលនាសេរីភាព (ស្លូវេនី)|ចលនាសេរីភាព]]របស់លោកបានដណ្ដើមអាសនៈបានមួយភាគធំនៅក្នុង[[រដ្ឋសភា (ស្លូវេនី)|រដ្ឋសភា]]។<ref>{{Cite news |title=Slovenia’s liberals and populists neck and neck, preliminary results show |url=https://apnews.com/article/slovenia-election-liberals-populists-6e24d78054ea2c3072c9b79b80ddd586 |date=22 March 2026 |access-date=26 March 2026 |work=AP |last=Zerdin |first=Ali |url-status=live |archive-date=22 មីនា 2026 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20260322210319/https://apnews.com/article/slovenia-election-liberals-populists-6e24d78054ea2c3072c9b79b80ddd586 }}</ref> * ២៤ មីនា ** [[ការបោះឆ្នោតសកលដាណឺម៉ាកឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលដាណឺម៉ាក]]៖ សម្ព័ន្ធភាពនយោបាយរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី[[មិតេ ហ្វ្រេដឺរីកសិន]]បានបាត់បង់អាសនៈភាគច្រើនរបស់ខ្លួននៅក្នុង[[ហ្វុលកេទីង]]។<ref>{{Cite web |date=2026-02-26 |title=(ជាភាសាដាណឺម៉ាក) Mette Frederiksen udskriver folketingsvalg |url=https://nyheder.tv2.dk/politik/2026-02-26-mette-frederiksen-udskriver-folketingsvalg |access-date=2026-02-26 |website=nyheder.tv2.dk }}</ref> ** [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ [[ក្រសួងការបរទេស (អ៊ីរ៉ង់)|ក្រសួងការបរទេសអ៊ីរ៉ង់]]បានថ្លែងនៅក្នុងលិខិតមួយផ្ញើទៅកាន់[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]]ថា នាវាដឹកជញ្ជូនដែលមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក ឬអ៊ីស្រាអែល អាចឆ្លងកាត់[[ច្រកសមុទ្រអ័រមូស]]បាន។<ref>{{Cite news |last=Eavis |first=Peter |date=2026-03-25 |title=Iran Says 'Non-Hostile' Ships Can Sail Through the Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/2026/03/24/world/middleeast/iran-strait-of-hormuz-ships.html |access-date=2026-03-26 |work=The New York Times |issn=0362-4331}}</ref> ===មេសា=== * ១ មេសា – [[អង្គការណាសា]]បានចាប់ផ្តើមបេសកកម្ម[[អារតេមីស ២]] ដែលជាដំណើរពាំនាំមនុស្សហោះកាត់ឋានព្រះច័ន្ទជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីបេសកកម្ម[[អាប៉ូឡូ ១៧]] កាលក្នុងឆ្នាំ១៩៧២។<ref>{{Cite web |last=Low |first=Lauren E. |date=2026-04-01 |title=Liftoff! NASA Launches Astronauts on Historic Artemis Moon Mission |url=https://www.nasa.gov/news-release/liftoff-nasa-launches-astronauts-on-historic-artemis-moon-mission/ |access-date=2026-04-08 |website=NASA}}</ref> * ៦ មេសា – ក្រុមអវកាសយានិកនៃបេសកកម្មអារតេមីស ២ បានបំបែកឯតទគ្គកម្មសម្រាប់ការនៅឃ្លាតឆ្ងាយបំផុតរបស់មនុស្សពីភពផែនដី ពោលដោយស្ថិតក្នុងចម្ងាយអតិបរមា ៤០៦,៧៧៣ គីឡូម៉ែត្រ ខណៈពួកគេបានធ្វើដំណើរជុំវិញដល់ផ្នែកខាងក្រោយនៃព្រះច័ន្ទ។<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Artemis astronauts travel further from Earth than any humans before - watch live |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/clyr8k06jv7t |access-date=2026-04-08 |website=BBC News}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-07 |title=ទីបំផុតពួកគេធ្វើបានសម្រេចហើយ! គោចរកៀកព្រះចន្ទ និងឆ្ងាយពីផែនដីបំផុត (វីដេអូ) |url=https://cambospace-world.com/?p=26499 |access-date=2026-04-08 |website=Cambo Space}}</ref> * ៧ មេសា ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាមឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីវៀតណាម]]៖ [[រដ្ឋសភាជាតិវៀតណាម|រដ្ឋសភាវៀតណាម]]បានបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងលោក[[តូ ឡឹម]]ជា[[ប្រធានាធិបតីវៀតណាម|ប្រធានាធិបតី]]ថ្មីជំនួសលោក[[លឿង កឿង]]។<ref>{{cite web | url=https://english.news.cn/20260407/ed18537e45de4a1dabae914f80d5a145/c.html | title=Vietnamese party chief elected state president | publisher=Xinhua | work=english.news.cn | date=7 April 2026 | accessdate=8 April 2026}}</ref> ** [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់បានព្រមព្រៀងគ្នាទទួល[[កិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ (២០២៦)|បទឈប់បាញ់រយៈពេលពីរសប្តាហ៍]]។<ref>{{Cite web |date=2026-04-07 |title=Trump agrees to two-week ceasefire if Iran opens Strait of Hormuz - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-08 |website=BBC News }}</ref> * ១០ មេសា – [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធីបតីជីប៊ូទីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធីបតីជីប៊ូទី]]៖ ប្រធានាធិបតីកាន់អំណាច លោក[[អ៊ីស្មាអែល អូមារ ហ្គីឡេហ៍]]បានជាប់ឆ្នោតបន្តជា[[ប្រធានាធិបតីជីប៊ូទី|ប្រធានាធិបតី]]ក្នុងអាណត្តិទីប្រាំមួយរបស់លោក។<ref>{{Cite web |date=2026-01-13 |title=Djibouti Installs Electoral Commission Paving Way for April Presidential Vote |url=https://dawan.africa/news/djibouti-installs-electoral-commission-paving-way-for-april-presidential-vote |access-date=2026-04-20 |website=Dawan Africa }}</ref> * ១១ មេសា – [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ាក់ឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ាក់]]៖ សភាអ៊ីរ៉ាក់បានបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងលោក[[នីហ្សារ អាមីឌី]]ពីគណបក្ស[[សហភាពស្នេហាជាតិឃឺឌីស្ថាន]]ជាប្រធានាធិបតីថ្មី។<ref>{{cite news |title=PUK's Nizar Amedi elected Iraqi president in session boycotted by KDP |url=https://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/110420261 |work=Rudaw |date=11 April 2026 |access-date=20 April 2026}}</ref> * ១២ មេសា ** [[ការបោះឆ្នោតសភាហុងគ្រីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាហុងគ្រី]]៖ ក្រោយកាន់អំណាចអស់រយៈពេល ១៦ ឆ្នាំ​ នាយករដ្ឋមន្ត្រីលោក[[វិចទ័រ អ័របាន]]ត្រូវបានផ្តួលដោយលោក[[ពីទ័រ ម៉ាកឌ្យ៉ា]]នៃ[[គណបក្សទីសហ្សា]]។<ref>{{Cite web |date=13 January 2026 |title=Hungary sets April 12 election date as Orbán faces tough challenge |url=https://apnews.com/article/hungary-election-scheduled-orban-challenge-magyar-71b54205f00252ca7c466eb5407a2aa1 |access-date=20 April 2026 |website=AP News }}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីបេណាំងឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីបេណាំង]]៖ បេក្ខជនឯករាជ្យ លោក[[រ៉ូមូអាល់ដ៍ វ៉ាដាញី]]បានឈ្នះឆ្នោតដោយទទួលសំឡេងគាំទ្រលើសលប់សរុប ៩៤%។<ref>{{Cite web |date=2025-08-12 |title=Benin – CENA releases 2026 general election timetable |url=https://wadr.org/benin-cena-releases-2026-general-election-timetable/ |access-date=2026-04-20 |website=WADR }}</ref> * ១៣ មេសា – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្ដើមបិទផ្លូវទឹកចូលកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ ដោយលោកប្រធានាធិបតីត្រាំបានព្រមានថា នាវាអ៊ីរ៉ង់មួយណាដែលព្យាយាមបំពានចូលតំបន់ហាមឃាត់នឹងត្រូវ "កម្ចាត់ចោលភ្លាមៗ"។ អាជ្ញាធរដែនសមុទ្របានណែនាំគ្រប់នាវានៅក្នុងតំបន់ឱ្យមានភាពប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ពីកំណើនសកម្មភាពយោធា និងនីតិវិធីស្ទាក់ចាប់ដែលអាចកើតមានពីសំណាក់ភាគីជម្លោះ។<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=US blockade of Iranian ports takes effect as Trump threatens to destroy 'attack ships' |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cp9vm5ezxz4t |access-date=2026-04-20 |website=BBC News}}</ref> * ១៩ មេសា – [[ការបោះឆ្នោតសភាប៊ុលហ្ការីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាប៊ុលហ្ការី]]៖ គណបក្ស[[វឌ្ឍនភាពប៊ុលហ្ការី]] ដែលដឹកនាំដោយអតីតប្រធានាធិបតី[[រូមែន រ៉ាដេហ្វ]] បានឈ្នះអាសនៈមួយភាគធំនៅក្នុង[[រដ្ឋសភា (ប៊ុលហ្ការី)|រដ្ឋសភា]]។<ref>{{Cite web|url=https://dariknews.bg/novini/bylgariia/kabinetyt-zheliazkov-podade-ostavka-video-2439765|title=Кабинетът „Желязков“ подаде оставка (ВИДЕО)|date=December 11, 2025|website=dariknews.bg|accessdate=April 20, 2026|archive-date=January 21, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260121125547/https://dariknews.bg/novini/bylgariia/kabinetyt-zheliazkov-podade-ostavka-video-2439765|url-status=live}}</ref> * ២១ មេសា​ – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំបានប្រកាសពន្យារការអនុវត្តបទឈប់បាញ់បន្តបន្ថែមទៀត រហូតដល់សំណើរបស់អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានដាក់ជូន ហើយរាល់ការសន្ទនាត្រូវបានបញ្ចប់ទៅតាមសំណើស្នើសុំដោយប៉ាគីស្ថាន។<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=Trump says the United States is extending ⁠its ⁠ceasefire with Iran at mediator Pakistan's request to allow more time for Tehran to put forward its proposal.|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/21/iran-war-live-tehran-shuns-talks-trump-says-us-blockade-to-remain |access-date=2026-04-27 |website=Al Jazeera}}</ref> * ២៥ មេសា – [[ការវាយប្រហារនៅម៉ាលីឆ្នាំ២០២៦|ការវាយប្រហារនៅម៉ាលី]]៖ ក្រុម[[រណសិរ្សរំដោះអាហ្សាវ៉ាដ]] និង[[ក្រុមគាំទ្រឥស្លាម និងមូស្លីម]] បានបើកការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំជាច្រើនលើកទៅលើទីក្រុងធំៗសំខាន់ៗនៅទូទាំងប្រទេសម៉ាលី ដោយក្នុងនោះ ពួកគេបានដណ្តើមកាន់កាប់ទីក្រុង[[គីដាល់]] និងមួយផ្នែកខ្លះនៃទីក្រុង[[ហ្គៅ]] [[មុបធី]] និង[[សេវ៉ារ៉េ]]។<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/4/25/armed-groups-stage-simultaneous-attacks-across-mali |title=Armed groups stage simultaneous attacks across Mali |publisher=Al Jazeera |date=25 April 2026 }}</ref> ===ឧសភា=== * ១ ឧសភា – [[អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម]]​បានដើរចេញ​ពី[[អង្គការនៃបណ្តាប្រទេសនាំចេញប្រេងកាត]] ដោយ​បិទបញ្ចប់ជំពូកក្នុងនាមជា​សមាជិក​រយៈពេល​ប្រាំមួយ​ទសវត្សរ៍ ដោយអង្គការនេះត្រូវបាត់បង់​ប្រទេសសមាជិក​ផលិត​ប្រេង​ធំ​បំផុត​មួយ។<ref>{{Cite web |date=2026-04-30 |title= OPEC just lost one of its biggest players — here's the inside story of the UAE's exit and what the Saudi-UAE split really means for OPEC's market power |url=https://m.economictimes.com/news/international/us/opec-just-lost-one-of-its-biggest-players-heres-the-inside-story-of-the-uaes-exit-and-what-the-saudi-uae-split-really-means-for-opecs-market-power/amp_articleshow/130634333.cms |access-date=2026-05-02 |website=The Economic Times }}</ref> * ៤​ ឧសភា –​ រោងចក្រផលិតកាំជ្រួចមួយកន្លែងបានផ្ទុះឆេះនៅក្នុងទីក្រុង[[លីវយ៉ាង]] ខេត្ត[[ហ៊ូណាន]] ប្រទេសចិន ដោយបានសម្លាប់មនុស្សចំនួន ៣៧ នាក់ និងបង្ករបួសដល់មនុស្ស ៥១ នាក់បន្ថែម។<ref name="China fireworks:0">{{Cite web |last=Lee |first=Liz |last2=Bu |first2=Shi |date=8 May 2026 |editor-last=Coghill |editor-first=Kim |title=Death toll rises to 37 in China fireworks factory blast |url=https://www.reuters.com/world/china/death-toll-rises-37-china-fireworks-factory-blast-2026-05-08/ |access-date=19 May 2026 |website=Reuters}}</ref> * ១២ ឧសភា – [[ការបោះឆ្នោតសកលបាហាម៉ាឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលបាហាម៉ា]]៖ នាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[ហ្វីលីព ដាវីស]]បានឈ្នះឆ្នោតបន្តអាណត្តិទីពីររបស់លោក។<ref>{{Cite news |title=Bahamas prime minister re-elected in early election victory |url=https://www.reuters.com/world/americas/bahamas-prime-minister-re-elected-early-election-victory-2026-05-13/ |date=13 May 2026 |access-date=19 May 2026 |work=Reuters }}</ref> * ១២–១៦ ឧសភា – [[កម្មវិធីប្រឡងចម្រៀងយូរ៉ូវីស្យិនឆ្នាំ២០២៥|កម្មវិធីប្រឡងចម្រៀងយូរ៉ូវីស្យិន]] ត្រូវបាន​ប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[វីយែន]] ប្រទេសអូទ្រីស។<ref>{{cite web|last=Schumacher|first=Elizabeth|title=Eurovision: Vienna to host European Song Contest 2026|url=https://www.dw.com/en/eurovision-vienna-to-host-european-song-contest-2026/a-73697370|publisher=Deutsche Welle|access-date=19 May 2026 |archive-date=August 22, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250822033113/https://www.dw.com/en/eurovision-vienna-to-host-european-song-contest-2026/a-73697370|url-status=live}}</ref> បេក្ខជនមកពីប្រទេសប៊ុលហ្ការីឈ្មោះ [[ដារ៉ា]] បានឈ្នះកម្មវិធីឆ្នាំនេះជាមួយនឹងបទចម្រៀងចំណងជើងថា "[[:en:Bangaranga|Bangaranga]]"។<ref>{{Cite news |date=16 May 2026 |title=Bulgaria wins Eurovision Song Contest, Israel comes second again |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/eurovision-song-contest-final-takes-stage-amid-gaza-boycott-2026-05-16/ |access-date=19 May 2026 |work=Reuters}}</ref> * ១៦ ឧសភា – [[ជំងឺរាតត្បាតអេបូឡាក្នុងខេត្តអ៊ីទូរីឆ្នាំ២០២៦|ជំងឺរាតត្បាតអេបូឡាក្នុងខេត្តអ៊ីទូរី]]៖ [[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]]បានប្រកាសពីការផ្ទុះឡើងនៃ[[ជំងឺអ៊ីបូឡា]]ដែលបង្កដោយប្រភេទ[[វីរុសអេបូឡាប៊ុនឌីប៊ូហ្គីយូ]]នៅក្នុង[[សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ]] និងប្រទេស[[អ៊ូហ្កង់ដា]] ហើយបានប្រកាសវាជាភាពអាសន្នសុខភាពសាធារណៈ។<ref>{{Cite web |date=17 May 2026 |title=Epidemic of Ebola Disease caused by Bundibugyo virus in the Democratic Republic of the Congo and Uganda determined a public health emergency of international concern |url=https://www.who.int/news/item/17-05-2026-epidemic-of-ebola-disease-in-the-democratic-republic-of-the-congo-and-uganda-determined-a-public-health-emergency-of-international-concern |access-date=17 May 2026 |website=[[អង្គការសុខភាពពិភពលោក]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 May 2026 |title=សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន ស្តីពីការការពារខ្លួនពីការឆ្លងជំងឺអេបូឡា (Ebola) |url=https://moh.gov.kh/kh/notice/detail/526 |access-date=19 May 2026 |website=[[ក្រសួងសុខាភិបាល|ក្រសួងសុខាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]}}</ref> * ១៧​ ឧសភា – [[ការបោះឆ្នោតសភាកាប់វែរឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាកាប់វែរ]]បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{Cite web |date=2026-02-12 |title=The electoral calendar for the 2026 legislative elections is now available. (ចំណងជើងប្រែជាភាសាអង់គ្លេស) |url=https://cne.cv/sala_de_imprensa_/calendario-eleitoral-das-eleicoes-legislativas-2026-ja-disponivel/ |access-date=2026-05-19 |website=Comissão Nacional de Eleições (CNE) }}</ref> * ២២​ ឧសភា – [[ការផ្ទុះឧស្ម័ននៅអណ្តូងរ៉ែធ្យូងថ្មលីវសិនយូ]]ក្នុង[[ខេត្តសានស៊ី]] ប្រទេសចិន បានសម្លាប់មនុស្សចំនួន ៨២ នាក់។<ref>{{Cite web |date=2026-05-23 |title=At least 82 killed in Chinese coal mine explosion|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y0ve18qlko |access-date=2026-06-02 |website=BBC News }}</ref> * ២៤ ឧសភា – [[ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិស៊ីបឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិស៊ីប]]៖ គណបក្ស[[កម្លាំងរួបរួមប្រជាធិបតេយ្យ]]ដឹកនាំដោយលោកស្រី[[អានីតា ឌីមីទ្រីយ៉ូ]]បានដណ្ដើមអាសនៈបានមួយភាគធំនៅក្នុងសភា។<ref>{{Cite web |date=2025-05-20 |title=Parliamentary elections set for May 24 next year |url=https://cyprus-mail.com/2025/05/20/parliamentary-elections-set-for-may-24-next-year |access-date=2025-06-02 |website=cyprus-mail.com |language=en |archive-date=January 16, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116185359/https://cyprus-mail.com/2025/05/20/parliamentary-elections-set-for-may-24-next-year |url-status=live }}</ref> * ៣០ ឧសភា – [[ការបោះឆ្នោតសកលម៉ាល់តាឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលម៉ាល់តា]]៖ [[គណបក្សពលករ (ម៉ាល់តា)|គណបក្សពលករ]]ដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[រ៉ូប៊ឺត អាបេឡា]] បានឈ្នះការបោះឆ្នោតបួនអាណត្តិជាប់ៗគ្នា។<ref>{{Cite news |last=Borg |first=Neville |date=2026-04-27 |title=Robert Abela announces snap election for May 30 |url=https://timesofmalta.com/article/abela-announces-election-date.1126985 |access-date=2026-06-02 |work=Times of Malta }}</ref> * ៣១ ឧសភា – [[ការបោះឆ្នោតសភាគីនេឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាគីនេ]]បានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{cite news |work=Le360Afrique |date=22 February 2026 |title=(ជាភាសាបារាំង) Guinée: les élections législatives et communales prévues le 24 mai |url=https://afrique.le360.ma/politique/guinee-les-elections-legislatives-et-communales-prevues-le-24-mai_LPQ3R2EQ3NHY7G26CB5CPJB5CU/|access-date=2 June 2026|}}</ref> ===មិថុនា=== * ១​ មិថុនា – [[ការបោះឆ្នោតសកលអេត្យូពីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលអេត្យូពី]]៖ [[គណបក្សវិបុលភាព]]ដឹកនាំដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីកាន់អំណាច លោក[[អាប៊ីយ៍ អះម៉េដ]]បានឈ្នះឆ្នោតមួយអាណត្តិទៀត។<ref>{{Cite news|title=National Election Board Says Most Constituencies Declared Election Results|url=https://www.ena.et/web/eng/w/eng_8993217|access-date=July 1, 2026|agency= Ethiopian News Agency}}</ref> * ៧ មិថុនា ** [[ការបោះឆ្នោតសភាអាមេនីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាអាមេនី]]៖ ​គណបក្ស[[កិច្ចសន្យាពលរដ្ឋ]]ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[នីកុល​ ប៉ាស្ហ៊ីនយ៉ាន]]បានឈ្នះឆ្នោតកាន់អំណាចមួយអាណត្តិទៀត។<ref>{{Cite web |date=2025-06-07 |title=Next Parliamentary elections will be held on June 7, 2026: Alen Simonyan |url=https://www.1lurer.am/en/2025/06/07/Next-Parliamentary-elections-will-be-held-on-June-7-2026-Alen-Simonyan/1326754 |access-date=2025-06-09 |website=First News Channel}} </ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសភាកូសូវ៉ូឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាកូសូវ៉ូ]]៖ ថ្វីបើនយោបាយជាតិកំពុងជាប់គាំង គណបក្ស[[វ៉េតេវិនដូស្យេ]]របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី[[អាល់ប៊ីន គួរធី]]បានដណ្ដើមកាន់កាប់អាសនៈបានមួយភាគធំ។<ref>{{cite news |date=28 April 2026 |title=Kosovo heads to elections after failure to elect president |url=https://www.koha.net/en/arberi/kosova-shkon-ne-zgjedhje-pas-deshtimit-per-president |access-date=9 June 2026 |work=Koha }}{{Dead link|date=មិថុនា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** [[ការបោះឆ្នោតសកលប៉េរូឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលប៉េរូ]]៖ ប្រធានគណបក្ស[[កម្លាំងប្រជាជន]] លោកស្រី[[កីកូ ហ្វូជីម៉ូរី]]បានទទួលជ័យជម្នះយ៉ាងប្រផិតប្រផើយទល់នឹងប្រធានគណបក្ស[[ទាំងអស់គ្នាដើម្បីប៉េរូ]] លោក[[រ៉ូប៊ឺតូ សាន់ឆេស]]នៅក្នុងការបោះឆ្នោតជុំទីពីរ។ គណបក្សឆ្វេងនិយមបានកើបសំឡេងបានភាគច្រើននៅក្នុង[[សភាតំណាងរាស្ត្រ (ប៉េរូ)|សភាតំណាងរាស្ត្រ]] ប៉ុន្តែបានទទួលសំឡេងស្មើនឹងក្រុមស្ដាំនិយមនៅក្នុង[[ព្រឹទ្ធសភា (ប៉េរូ)|ព្រឹទ្ធសភា]]ដែលទើបនឹងបង្កើតថ្មី។<ref>{{Cite web |last1=Aquino |first1=Marco |last2=Villegas |first2=Alexander |date=30 June 2026 |title=Keiko Fujimori leads Peru's presidential race after official count concludes |url=https://www.reuters.com/world/americas/keiko-fujimori-leads-perus-presidential-race-after-official-count-concludes-2026-06-29/ |access-date=1 July 2026 |website=Reuters }}</ref> * ៨​ មិថុនា – [[គ្រោះរញ្ជួយដីមីនដាណាវឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជួយដីកម្រិត ៧.៨ រ៉ិចទ័រ]] បានវាយអង្រួនប្រទេសហ្វីលីពីន ដោយវាត្រូវជាគ្រោះរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងសាហាវបំផុតមួយចាប់តាំងពី[[គ្រោះរញ្ជួយដីលូហ្សុនឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជួយដីកាលពីឆ្នាំ១៩៩០]]។<ref>{{Cite web |last=Magramo |first=Kathleen |date=2026-06-08 |title=7.8 magnitude earthquake hits southern Philippines |url=https://www.cnn.com/2026/06/07/asia/southern-philippines-mindanao-earthquake-intl-hnk |access-date=2026-06-09 |website=CNN }}</ref> * ១១​ មិថុនា – ១៩ កក្កដា – ព្រឹត្តិការណ៍[[ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦]] បានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅប្រទេស[[កាណាដា]] [[ម៉ិកស៊ិក]] និង[[សហរដ្ឋអាមេរិក]] ដោយ[[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]]បាន[[ពានរង្វាន់បាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ វគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រ|យកឈ្នះ]][[ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញ|អាហ្សង់ទីន]]នៅវគ្គផ្ដាច់ព្រ័ត្រក្លាយខ្លួនជាម្ចាស់ជើងឯក។<ref>{{Cite web |date=2026-07-19 |title=Spain wins 2026 FIFA World Cup with grueling 1-0 win over Argentina - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/2026-fifa-world-cup-final-spain-argentina-sunday/ |access-date=2026-07-20 |website=www.cbsnews.com }}</ref> * ១៤​ មិថុនា – [[គ្រោះឧទ្ធម្ភាគចក្របុកគ្នានៅ|ឧទ្ធម្ភាគចក្រពីរគ្រឿងបានហោះបុកគ្នា]]នៅលើអាកាសក្នុងទីក្រុង[[រីយ៉ូដឺហ្សាណេរ៉ូ]] ប្រទេសប្រេស៊ីល ដោយបានសម្លាប់មនុស្សចំនួនប្រាំមួយនាក់ ក្នុងនោះរួមមានអ្នកចម្រៀងជនជាតិអាមេរិកដ៏ល្បីម្នាក់ឈ្មោះ[[អូលីវើ ធ្រី]] អ្នកផលិតមាតិកាលើយូធូបជនជាតិអាហ្សង់ទីនឈ្មោះ[[ហ្កាស្ពី]] និងអ្នកដឹកនាំនិពន្ធរឿងជនជាតិអាហ្សង់ទីនឈ្មោះ[[លូកាស អា.​ វិញ៉ាល់ឡេ]]។<ref>{{Cite web |date=2026-06-14 |title=(ជាភាសាព័រទុយហ្កាល់) Cantor Oliver Tree é um dos mortos em acidente aéreo no Rio; veja vítimas |url=https://www.cnnbrasil.com.br/nacional/sudeste/rj/cantor-oliver-tree-e-um-dos-mortos-em-acidente-aereo-no-rio-veja-vitimas/ |access-date=2026-06-16 |website=CNN Brasil |archive-date=June 14, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260614183128/https://www.cnnbrasil.com.br/nacional/sudeste/rj/cantor-oliver-tree-e-um-dos-mortos-em-acidente-aereo-no-rio-veja-vitimas/ |url-status=live }}</ref> * ១​៥–១៧​ មិថុនា – [[សហរដ្ឋអាមេរិក]] និង[[អ៊ីរ៉ង់]]បានរួមគ្នាប្រកាសនិងចុះហត្ថលេខាលើ[[អនុស្សរណៈទីក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ]] ដែលជាកិច្ចព្រមព្រៀងបណ្ដោះអាសន្នមាន ១៤ ចំណុច ដើម្បីបិទបញ្ចប់[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]] ក៏ដូចជាបើកនាវាចរណ៍កាត់[[ច្រកសមុទ្រហ័រមូហ្ស៍]]ឡើងវិញ បើកផ្លូវទឹកចេញចូលកំពង់ផែអ៊ីរ៉ង់ដែលធ្លាប់បានបិទដោយអាមេរិក និងចាប់ផ្តើមកិច្ចចរចារយៈពេល ៦០ ថ្ងៃជុំវិញកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់។ ចំពោះអ៊ីស្រាអែលវិញបាននិយាយថា ខ្លួននឹងមិនដកទ័ពចេញពីទឹកដីដែលសាមីខ្លួនបានកាន់កាប់នៅភាគខាងត្បូងប្រទេស[[លីបង់]]ឡើយ។<ref>{{cite news |last1=Hafezi |first1=Parisa |last2=Stewart |first2=Phil |last3=Ehab |first3=Yomna |title=US, Iran reach preliminary agreement to end war, signing set for Friday |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-iran-reach-peace-deal-signing-set-friday-pakistan-says-2026-06-14/ |work=Reuters |date=15 June 2026 |access-date=22 June 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Holland |first1=Steve |last2=Hafezi |first2=Parisa |last3=Ehab |first3=Yomna |title=US and Iran presidents sign ceasefire agreement, but Trump says he could still resume attacks |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/g7-leaders-demand-ceasefire-lebanon-welcome-iran-deal-2026-06-17/ |work=Reuters |date=18 June 2026 |access-date=22 June 2026}}</ref> * ២១ មិថុនា – [[ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ី]]៖ បេក្ខភាពស្ដាំនិយម លោក[[អាប៊ែឡាដូដេឡា អេស្ព្រីអេយ៉ា]]បានផ្ដួលបេក្ខភាពឆ្វេងនិយម លោក[[អ៊ីវ៉ាន់ សេប៉េដា]] នៅក្នុងជុំទីពីរនៃការបោះឆ្នោតដើម្បីឈ្នះឆ្នោតជាប់ឈ្មោះជា[[ប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ី|ប្រធានាធិបតីកូឡុំប៊ីថ្មី]]។<ref>{{Cite web |last=Wells|first=Ione |date=2026-05-31 |title=Colombia presidential runoff pits leftist senator against pro-Trump rival |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1w2xvwq8g9o |access-date=2026-06-22 |website=BBC }}</ref> * ២២ មិថុនា – [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសហរាជាណាចក្រ|នាយករដ្ឋមន្ត្រីចក្រភពអង់គ្លេស]] លោក[[គៀរ ស្តារមឺ]]បានប្រកាសពីការលាលែងពីតំណែងនាពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ ដែលជាហេតុជំរុញឱ្យគណបក្សកាន់អំណាចត្រៀមរៀបចំ[[ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសថ្នាក់ដឹកនាំគណបក្សពលករឆ្នាំ២០២៦ (ស.រ.)|ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសមេដឹកនាំថ្មី]]។<ref>{{Cite web |last=Wheeler |first=Richard |date=2026-06-22 |title=Keir Starmer announces resignation as prime minister and Labour Party leader |url=https://www.bbc.com/news/articles/cdxd00lg599o |access-date=2026-06-22 |website=BBC}}</ref> * * ២៤ មិថុនា – [[គ្រោះរញ្ជួយដីវេណេស៊ុយអេឡាឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជួយដីវេណេស៊ុយអេឡា]]៖ គ្រោះរញ្ជួយដីរលកដំបូងកម្រិត ៧.២ វិចទ័រ បានបោកអង្រួនប្រទេស[[វេណេស៊ុយអេឡា]]ប៉ែកខាងលិច មុនពេលត្រូវរងការវាយប្រហារដោយរលករញ្ជួយដីចម្បងមួយទៀតកម្រិត ៧.៥ វិចទ័រ ដោយបង្កឱ្យកើតការខូចខាតអស់យ៉ាងច្រើនរាប់មិនអស់នៅទូទាំងផ្ទៃប្រទេស។<ref name="BBC Live">{{Cite news |date=24 June 2026 |title=Powerful back-to-back earthquakes strike Venezuela, collapsing buildings in Caracas |url=https://www.bbc.com/news/live/c621z18wznet |access-date=25 June 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ===កក្កដា=== * ២ កក្កដា – [[ការបោះឆ្នោតសភាអាល់ហ្សេរីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសភាអាល់ហ្សេរី]]ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើង។<ref>{{cite web|url=https://poliglobe.com/election/1287|title=Algerian Legislative Election, 2026|website=PoliGlobe|access-date=5 July 2026|archive-date=March 24, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324143116/https://poliglobe.com/election/1287|url-status=live}}</ref> * ៦ កក្កដា – ហាម៉ាស់បានប្រកាសរំលាយ[[ដែនជ្រោយហ្កាហ្សាក្រោមរបបហាម៉ាស់|រដ្ឋបាលស៊ីវិល]]របស់ខ្លួនក្រោម[[ផែនការសន្តិភាពហ្កាហ្សា]]។<ref>{{cite web|url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-07-06/ty-article-live/israeli-civilians-tried-to-cross-into-syria-idf-says-amid-settlement-reports/0000019f-342c-d746-adff-ff6d69240000?liveBlogItemId=920670504#920670504|title= Hamas says group-backed Gaza government resigns to hand power to Palestinian technocrats|website=Haaretz|date=6 July 2026}}</ref> * ៧–៨ កក្កដា – [[កិច្ចប្រជុំកំពូលណាតូឆ្នាំ២០២៦|កិច្ចប្រជុំកំពូលណាតូ]]ត្រូវបានប្រព្រឹត្តិធ្វើឡើងនៅទីក្រុង[[អង់ការ៉ា]] ប្រទេស[[តួកគី]]។<ref>{{cite web |title=NATO Summit 2026 |url=https://www.nato.int/en/news-and-events/events/event-programmes/2026/07/nato-summit-2026 |website=NATO |date=7 July 2026 |access-date=8 July 2026}}</ref> * ៨ កក្កដា – [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ [[អនុស្សរណៈទីក្រុងឥស្លាម៉ាបាដ]]រវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់បានដួលរលំ ដោយនាំឱ្យសង្គ្រាមរវាងប្រទេសទាំងពីរឆេះពុះកញ្ជ្រោលឡើងវិញ។<ref>{{cite news |title=US says it has completed a new round of strikes on Iran |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-says-it-has-completed-a-new-round-strikes-iran-2026-07-08/ |work=Reuters |date=8 July 2026 |access-date=17 July 2026}}</ref> * ២០ កក្កដា ** លោក[[អានឌី ប៊ឺនហាម]]ត្រូវបានតែងតាំងជា[[នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃសហរាជាណាចក្រ|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃចក្រភពអង់គ្លេស]]បន្តតំណែងពីលោក[[គៀរ ស្តារមឺ]]។<ref>{{cite news |title=Andy Burnham pledges cost of living help in first speech as prime minister |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cgrkv8e8l9qt |work=BBC News |date=20 July 2026 |access-date=20 July 2026}}</ref> ** [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ ក្រុម[[ហ៊ូទី]]នៃប្រទេស[[យេម៉ែន]]បានប្រកាសបិទច្រក[[បាបអែលម៉ង់ដិប]]នៅ[[សមុទ្រក្រហម]]ដើម្បីប្រឆាំងនឹងអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត។<ref>{{cite news |title=Yemen's Houthis declare naval blockade against Saudi Arabia |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/yemens-houthis-declare-naval-blockade-against-saudi-arabia-statement-2026-07-20/ |access-date=4 August 2026 |work=Reuters |date=July 20, 2026}}</ref> ** [[សហប្រធានាធិបតីនីការ៉ាក្វា]] លោក[[ដានីញ៉ែល អ័រតេហ្កា]]បានប្រកាសបិទដំណើរការបោះឆ្នោតជាតិ។<ref>{{Cite news |date=21 July 2026 |title=Nicaragua's Ortega says 'never again' for elections after two decades in power {{!}} CNN |url=https://www.cnn.com/2026/07/20/americas/nicaragua-ortega-no-elections-intl-hnk |access-date=4 Augusr 2026 |work=CNN }}</ref> * ២២–៣០ កក្កដា – [[រលកកម្ដៅអឺរ៉ុបឆ្នាំ២០២៦|រលកកម្ដៅអឺរ៉ុប]]៖ អគ្គិភ័យឆាបឆេះព្រៃនៅក្នុងប្រទេស[[ភ្លើងឆេះព្រៃនៅបារាំងឆ្នាំ២០២៦|បារាំង]] [[ភ្លើងឆេះព្រៃនៅព័រទុយហ្កាល់ឆ្នាំ២០២៦|ព័រទុយហ្កាល់]] និង[[ភ្លើងឆេះព្រៃនៅអេស្ប៉ាញឆ្នាំ២០២៦|អេស្ប៉ាញ]]បានបង្ខំឱ្យមនុស្សប្រមាណ ៣០០,០០០ នាក់ជំម្លៀសខ្លួនចេញពីគេហដ្ឋានរបស់ពួកគេ។ មន្ត្រីបារាំងបានសម្ដៅលើវាថាជាគ្រោះអាសន្នឆេះព្រៃដ៏អាក្រក់បំផុតក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ខណៈដែលមន្ត្រីនៅទីក្រុងម៉ាឌ្រីដបាននិយាយថាវាជាគ្រោះអគ្គិភ័យដ៏អាក្រក់បំផុតមួយក្នុងតំបន់ដែលខ្លួនបានត្រូវប្រឈម។<ref>{{cite news |title=Europe is burning: How bad could this wildfire crisis get? |url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/28/europe-is-burning-how-bad-could-this-wildfire-crisis-get |access-date=4 August 2026 |work=EuroNews |date=28 Jul 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Devastating European wildfires in maps - and how they're being tackled |url=https://www.bbc.com/news/articles/cj638jx0l53o |access-date=4 August 2026 |work=www.bbc.com |date=29 July 2026}}</ref> * ២៨ កក្កដា – [[គ្រោះរញ្ជួយដីនៅគូម៉ាម៉ូតុឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជូយដី]]មួយកម្រិត ៦.៨ វិចទ័រចេញពីជម្រៅ ១០ គម ក្រោមដីបានអង្រួន[[ខេត្តគូម៉ាម៉ូតុ]]នៅក្នុងប្រទេស[[ជប៉ុន]]ភាគខាងត្បូង ដោយបានផ្ដាច់ជីវិតមនុស្សយ៉ាងតិចចំនួន ៣០ នាក់ និងបង្ករបួសដល់ជាង ៦០ នាក់ទៀត។<ref>{{cite web |title=Three mall workers dead after Japanese earthquake, with at least 13 killed across country |url= https://www.bbc.com/news/live/c9q2481v855t |work=BBC News |access-date=4 August 2026}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blair |first1=Gavin |title=Death toll in Japan earthquake rises to 30 as aftershock and heat hamper rescue efforts |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jul/30/japan-earthquake-death-toll-rises |access-date=4 August 2026 |work=The Guardian |date=30 July 2026}}</ref> * ៣០ កក្កដា ** [[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]៖ ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតបានប្រកាសបង្កើត[[សម្ព័ន្ធភាពការពារដែនសមុទ្រពហុជាតិ|សម្ព័ន្ធភាពយោធា ១៤ ប្រទេស]]ឡើងដើម្បីស្ដារនិងការពារសេរីភាពនាវាចរណ៍នៅសមុទ្រក្រហម ចំពេលដែលសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់កំពុងពុះកញ្ជ្រោល និងក៏ដូចជា[[វិបត្តិសមុទ្រក្រហម|វិបត្តិនៃសមុទ្រ]]នេះដែលបង្កឡើងដោយក្រុមឧទ្ទាមហ៊ូទី។<ref>[https://www.spa.gov.sa/en/N2644911 Founding States Issue Joint Declaration on Establishing Multinational Maritime Defense Alliance - Saudi Press Agency]</ref> ** [[វិបត្តិព្រំដែនម៉ារ៉ុក–អេស្ប៉ាញឆ្នាំ២០២៦|វិបត្តិព្រំដែនម៉ារ៉ុក–អេស្ប៉ាញ]]៖ មនុស្សប្រមាណ ៦០,០០០ នាក់បានផ្ដុំគ្នាឆ្លងព្រំដែនដោយខុសច្បាប់ពីប្រទេស[[ម៉ារ៉ុក]]ចូលទៅក្នុងប្រទេស[[អេស្ប៉ាញ]]តាមរយៈ[[សេអ៊ូតា|ទីក្រុងស្វយ័តសេអ៊ូតា]] ខណៈមនុស្សមួយចំនួនតូចទៀតបានព្យាយាមឆ្លងដែនចូលទៅក្នុងទីក្រុង[[មេលីយ៉ា]]។<ref name="the-guardian-ceuta-europe-live">{{Cite web |last=Krupa |first=Jakub |date=2026-07-31 |title=Spain's Sánchez blames trafficking gangs as estimated 60,000 migrants reach Ceuta – Europe live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/jul/31/cueta-spain-morocco-italy-migration-schengen-europe-latest-news-updates#top-of-blog |access-date=2026-08-04 |website=The Guardian }}</ref> ===សីហា=== * ៧ សីហា – ប្រទេស[[អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត]] [[ប៉ាគីស្ថាន]] និង[[តួកគី]]បានរួមគ្នាចុះហត្ថលេខាលើ[[កិច្ចព្រមព្រៀងការពារជាតិរួមទីក្រុងមេក្កា]] ដែលជាកតិកាសញ្ញាការពារជាតិជនុបត្ថម្ភ ខណៈ[[សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦|សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់]]បានកំពុងពុះកញ្ជ្រោល។<ref>{{cite web |title=Mideast live: Saudi Arabia, Pakistan, Turkey sign defence pact stating attack on one is attack on all |work=France 24 |date=7 August 2026 |url=https://www.france24.com/en/middle-east/20260807-middle-east-live-saudi-arabia-pakistan-turkey-to-sign-defence-pact |access-date=9 August 2026 |archive-date=7 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260807000849/https://www.france24.com/en/middle-east/20260807-middle-east-live-saudi-arabia-pakistan-turkey-to-sign-defence-pact |url-status=live }}</ref> * ១០ សីហា – [[គ្រោះរញ្ជួយដីកូឡុំប៊ីឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជួយដីកម្រិត ៧.៤ វិចទ័រ]] បានរង្គោះរង្គើប្រទេសកូឡុំប៊ី ដោយបានសម្លាប់មនុស្សប្រមាណ ២៤០ នាក់ និងបង្ករបួសដល់មនុស្សជាង ១,២៤៨ នាក់ផ្សេងទៀត។<ref>{{Cite web |last=AizprúaSeguir |first=Por Julio César |date=2026-08-10 |title=(ជាភាសាអេស្ប៉ាញ) Panameños salen a las calles al sentir los efectos del sismo de 7.4 registrado en Colombia |url=https://www.infobae.com/panama/2026/08/10/panamenos-salen-a-las-calles-al-sentir-los-efectos-del-sismo-de-74-registrado-en-colombia/ |access-date=2026-08-12 |website=infobae }}</ref> * ១១ សីហា ** [[ការចោទប្រកាន់ឧក្រិដ្ឋជនសង្គ្រាមស៊ីវិលស៊ីរី]]៖ តុលាការមួយនៅទីក្រុង[[ដាម៉ាស់]]បានកាត់ទោសប្រហារជីវិតអតីតមន្ត្រីស៊ីរីចំនួនប្រាំបួនរូប ដោយក្នុងនោះរួមមានអតីតប្រធានាធិបតីលោក[[បាស្ហា អាល់-អាសាដ]] ព្រមទាំងប្អូនប្រុសរបស់លោកឈ្មោះ[[ម៉ាហៀរ អាល់-អាសាដ|ម៉ាហៀរ]] អតីត[[ក្រសួងការពារជាតិ (ស៊ីរី)|រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ]]លោក[[ហ្វាដ ចាស៊េម អាល់-ហ្វារីជ]] អតីតប្រធាននាយកដ្ឋានសន្តិសុខនយោបាយប្រចាំក្រុង[[ដារ៉ាអា]] និងត្រូវជាបងជីដូនមួយរបស់អាសាដ គឺលោក[[អាធីហ្វ ណាជីប]] ពីបទឃាតកម្មគិតទុកជាមុន [[ទារុណកម្ម]] និង[[ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ]]ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមស៊ីវិលស៊ីរី]]។ ក្រៅពីលោកណាជីប ឧក្រិដ្ឋជនប្រាំបីនាក់ផ្សេងទៀតត្រូវបានកាត់ទោសដោយកំបាំងមុខ។<ref name=bbc>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/ce34dkpnyg7o|title=Ousted Syrian dictator Bashar al-Assad sentenced to death in absentia|date=11 August 2026|website=www.bbc.com}}</ref><ref>{{Cite web | title=MSN | url=https://www.msn.com/en-us/news/world/syria-s-bashar-al-assad-8-other-officials-sentenced-to-death/ar-AA29R4I0?ocid=winp2fptaskbarhover&cvid=6edb56efff814e40e7271b346ccd88dc&ei=24 | access-date=2026-08-17 | website=www.msn.com}}</ref> ** សាឡាងដឹកអ្នកដំណើរមួយគ្រឿងបានក្រឡាប់លិចនៅក្នុង[[បឹងការីបា]] ប្រទេស[[ស៊ីមបាវ៉េ]] ដោយបានសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងតិច ៩៧ នាក់ ដោយនាំឱ្យវាក្លាយជាគ្រោះឧប្បត្តិហេតុលិចនាវាដ៏សាហាវបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសនេះ។<ref>{{Cite web |title=Kariba boat tragedy death toll rises to 97 as two more bodies are recovered |author= |work=The Herald |date=20 August 2026 |access-date=27 August 2026 |url= https://www.heraldonline.co.zw/kariba-boat-tragedy-death-toll-rises-to-97-as-two-more-bodies-are-recovered/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lake Kariba disaster: Death toll from Zimbabwe ferry accident rises to 93 |first=Khanyisile |last=Ngcobo |publisher=BBC News |date=18 August 2026 |access-date=27 August 2026 |url= https://www.bbc.co.uk/news/articles/cjwx58n1153o}}</ref> * ១២ សីហា – [[សូរ្យគ្រាសថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦|សូរ្យគ្រាសពេញលេញ]]បានកើតលេចឡើងនៅតំបន់ផ្នែកខ្លះនៃទ្វីបអឺរ៉ុប ដែលនេះជាបាតុភូតសូរ្យគ្រាសពេញលេញដំបូងបង្អស់នៅទ្វីបអឺរ៉ុបក្នុងសតវត្សរ៍ទី២១ ចាប់តាំង[[សូរ្យគ្រាសថ្ងៃទី១១ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៩៩|បាតុភូចុងក្រោយ]]ដែលបានកើតឡើងកាលឆ្នាំ១៩៩៩។<ref>{{Cite web |last=Korosec |first=Marko |date=August 11, 2026 |title=Total Solar Eclipse Targets Europe: First Path of Totality in 27 Years Arrives August 12 |url=https://www.severe-weather.eu/global-weather/total-solar-eclipse-spain-iceland-europe-august-12th-2026-mk/ |access-date=August 17, 2026 |website=Severe Weather Europe}}</ref> * ១៣ សីហា – [[ការបោះឆ្នោតសកលសំប៊ីឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតសកលសំប៊ី]]៖ លោក[[ហាកាំងដេ ហ៊ីឈ៉ៃលេម៉ា]]បានទទួលជ័យជម្នះបន្តកាន់អំណាចជាប្រធានាធិបតីបន្ថែមមួយអាណត្តិទៀត ខណៈដែល[[គណបក្សរួបរួមដើម្បីជាតិអភិវឌ្ឍន៍]]បានឈ្នះអាសនៈភាគច្រើននៅក្នុង[[រដ្ឋសភា (សំប៊ី)|រដ្ឋសភាជាតិ]]។<ref>{{Cite web|title=Zambia invites EU as observer to 2026 general elections|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/zambia-invites-eu-as-observer-to-2026-general-elections/3575445|website=aa.com.tr|access-date=2026-08-17|date=2025-05-21|archive-date=May 18, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518221837/https://www.aa.com.tr/en/africa/zambia-invites-eu-as-observer-to-2026-general-elections/3575445|url-status=live}}</ref> * ១៤ សីហា – មនុស្សយ៉ាងតិច ៨៧ នាក់បានបាត់បង់ជីវិត និង ១,៣០០ នាក់ផ្សេងទៀតបានទទួលរងរបួសនៅក្នុងហេតុការណ៍[[គ្រោះរញ្ជួយដីហ្វ្លរ៉េសឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះរញ្ជួយដីកម្រិត ៧.៧ វិចទ័រ]]នៅកោះ[[ហ្វ្លរ៉េស]]នៃប្រទេស[[ឥណ្ឌូណេស៊ី]]។<ref>{{Cite web |date=2026-08-15 |title=Powerful 7.7-magnitude earthquake kills at least 38 in Indonesia|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y0zz63gero |access-date=2026-08-25 |website=BBC News}}</ref> * ១៨ សីហា – មនុស្សប្រមាណជាង ១០០ នាក់បានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតនៅក្នុងគ្រោះរអិលបាក់ដីនាអណ្ដូងជីកយករ៉ែមាសសិប្បកម្មមួយកន្លែងនៅហ្សាំប័រ ខេត្ត[[ណាណាមំបេរ៉េ]] [[សាធារណរដ្ឋអាហ្វ្រិកកណ្តាល]] ក្បែរព្រំដែនជាមួយប្រទេស[[កាមេរូន]]។<ref>{{Cite news |last=Njie |first=Paul |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cly9dwe5pzeo |title=Gold mine hit by deadly landslide in CAR near border with Cameroon |work=BBC News |date=19 August 2026 |access-date=25 August 2026}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/world/africa/landslide-gold-mining-site-central-african-republic-kills-over-100-mining-group-2026-08-19/ |title=Central African Republic artisanal gold mine collapses, killing more than 100 |work=Reuters |date=19 August 2026 |access-date=25 August 2026}}</ref> * ២០ សីហា – [[បដិវត្តន៍រ៉ូហាវ៉ា]]៖ [[កងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរី]]បានប្រកាសធ្វើសមាហរណកម្មកងកម្លាំងខ្លួនចូលទៅក្នុង[[កងទ័ពស៊ីរី]] ហើយជាលទ្ធផល [[រដ្ឋបាលស្វយ័តប្រជាធិបតេយ្យស៊ីរីខាងជើងនិងកើត]]ត្រូវបានរំលាយ ហើយទឹកដីរបស់វាបានបញ្ចូលទៅក្រោមអធិបតេយ្យភាពប្រទេសស៊ីរីវិញ។<ref>{{Cite web |last=Morris-Gray |first=Eve |date=2026-08-25 |title=SDF Dissolves as Kurdish Leaders move into Syrian State |url=https://theamargi.com/posts/sdf-dissolves-as-kurdish-leaders-move-into-syrian-state |access-date=2026-08-27 |website=The Amargi }}</ref> * ២៣ សីហា – [[ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិកាហ្សាក់ស្ថានឆ្នាំ២០២៦|ការបោះឆ្នោតនីតិបញ្ញត្តិកាហ្សាក់ស្ថាន]]៖ [[គណបក្សអាឌីឡេត]]និយម[[កាស៊ីម យ៉ូម៉ារ តូកាយអេវ|តូកាយអេវ]]បានដណ្ដើមឈ្នះអាសនៈមួយភាគធំលើសលប់នៅក្នុងសភា[[គូរូលតៃ]]ដែលទើបបង្កើតថ្មី។<ref name="Reut2">{{cite web |date=1 July 2026 |title=Kazakhstan to hold snap parliamentary election on August 23 |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/kazakhstan-hold-snap-parliamentary-election-august-23-2026-07-01/ |access-date=25 August 2026 |website=Reuters}}</ref> * ២៤ សីហា – [[ជម្លោះក្រោយសង្គ្រាមស៊ីវិលស៊ីរី]]៖ សហរដ្ឋអាមេរិកបានដកប្រទេសស៊ីរី និងក្រុម[[ហាយ៉ាតតះរៀរអាល់ឆាម]]ចេញពីបញ្ជី[[រដ្ឋឧបត្ថម្ភអំពើភេរវកម្ម]] ដោយបន្ធូរបន្ថយកម្រិតលក្ខខណ្ឌនៃការវិនិយោគបរទេសនៅក្នុងស៊ីរី និងអនុញ្ញាតឱ្យសេវាកម្មដូចជា[[វីសា]]បើកប្រតិបត្តិការនៅក្នុងប្រទេសស៊ីរី។<ref>{{cite news |title=(ជាភាសាតួកគី) Syrian president makes landmark Visa card payment |url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/syrian-president-makes-landmark-visa-card-payment/4038705 |access-date=27 August 2026 |work=Anadolu Agency |date=27 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=US removes Syria from terrorism sponsor list, lifting major investment obstacle |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-removes-syrias-designation-state-sponsor-terrorism-2026-08-24/ |access-date=27 August 2026 |work=Reuters |date=August 25, 2026}}</ref> * ២៦ សីហា – [[គ្រោះទឹកជំនន់នេប៉ាល់ឆ្នាំ២០២៦|គ្រោះទឹកជំនន់នេប៉ាល់]]៖ មនុស្សយ៉ាងតិច ៣៥០ នាក់ត្រូវបានបាត់បង់ជីវិត និងមនុស្សប្រមាណជាង ១,៤៥០ នាក់ទៀតត្រូវបានបាត់ខ្លួននៅក្នុងតំបន់ស្វយ័តទីបេ បន្ទាប់ពីទឹកជំនន់ភ្លាមៗបានវាយប្រហារតំបន់រវាង[[ទីបេ]] និង[[នេប៉ាល់]]។<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c6y8mjmnpxv0t |title=Hundreds missing, including 291 foreign tourists, after deadly flash flood on Nepal-Tibet border |work=BBC News |date=26 August 2026 |access-date=26 August 2026}}</ref> * ២៨ សីហា – [[ព្រះមហាក្សត្រន័រវែស|រាជាធិបតេយ្យន័រវែស]]៖ ព្រះបាទ[[ហារ៉ាល់ទី ៥ នៃន័រវែស|ហារ៉ាល់ទី៥]] បានសោយព្រះទិវង្គត ដោយព្រះរាជបុត្រារបស់ទ្រង់ព្រះនាម[[ហូកុនទី៨]] បានឡើងស្នងរាជ្យបន្តជា[[ព្រះមហាក្សត្រន័រវែស]]។<ref>{{Cite web |last=Doherty |first=Caitlin |last2=Yeung |first2=Tinshui |date=2026-08-28 |title=King Haakon VIII takes the throne in Norway following death of Harald V - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/cm36lpzwglrwt |access-date=2026-08-28 |website=BBC News​ }}</ref> == ថ្ងៃ​មរណភាព == {{Main|មរណភាពក្នុងឆ្នាំ២០២៦}} ==ឯកសារយោង== {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឆ្នាំ ២០២៦]] io6fcggkbwz7pr42hmna7c18lpqnvgz 0 53408 339832 338921 2026-08-28T23:41:21Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339832 wikitext text/x-wiki '''គំនូរកម្ពុជា''' ឬ '''គំនូរខ្មែរ''' គឺជាគំនូរសិល្បៈខ្មែរដែលច្រើនគូរពិពណនាជារូបសត្វ, មនុស្ស, ទេព, ទីកន្លែង,ជីវភាពរស់ប្រជាជនខ្មែរ ឬវត្ថុនៅលើ ក្រាំងដែលជាក្បួនទាយ ឬគម្ពីរនិយាយពីរឿងរ៉ាវទាក់ទងទៅនឹងសាសនា។<ref>{{Cite web |title=២. គំនូរបុរាណ {{!}} Yosothor Admin |url=http://www.yosothor.org/publications/khmer-renaissance/chapter-three/khmer-painting.html |access-date=2026-02-28 |website=www.yosothor.org}}</ref> ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សិល្បៈគំនូរបុរាណខ្មែរច្រើនតែងគូររៀបរាប់អំពីសាសនាច្រើនជាងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់របស់ប្រជាជននៅតាមសម័យកាលនីមួយៗ [[យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា|ក្រោយសម័យអង្គរ]]ភាគច្រើននៃគំនូរទាំងអស់នោះអាចមានអាយុកាលមិនលើសពី ១០០ឆ្នាំ-១៥០ឆ្នាំឡើយ ពីព្រោះផ្ទាំងគំនូរបុរាណខ្មែរដែលសេសសល់ភាគច្រើនមានចាប់ពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៩ ទៅសតវត្សទី២០ ដែលយើងអាចសង្កេតឃើញតាមទីវត្តអារាមនានានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបាន ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គំនូរបុរាណខ្មែរដែលនៅសេសសល់ដល់បច្ចុប្បន្ននេះប្រឈមទៅនឹងការបាត់បង់ទៅតាមពេលវេលា អាកាសធាតុ និងសង្គ្រាម នៅតាមវត្តអារាមខ្មែរ ជាពិសេសវត្តព្រះកែវមរកត តាមថែវវត្តមានបណ្តោយពី១៥០​ម៉ែតទៅ១៧០ម៉ែតនឹងគំនូរផាត់ពណ៌ដែលគូរដោយក្រុមវិចិត្រករ [[ទេព និម្មិតម៉ក់|ឧកញ៉ា ទេព និម្មិត]] [[ទេព និម្មិតម៉ក់|ម៉ក់]] គូរពីឆ្នាំ១៩០៣-១៩០៤ ដែលសេសសល់ជាគំនូរបុរាណខ្មែរដែលនិយាយពីរឿង [[រាមកេរ្តិ៍|រាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ]] កំពុងតែប្រឈមទៅការបាត់បង់ទៅតាមពេលវេលា ការរលុបពណ៌ដោយសារប្រតិកម្មគីមីទៅលើផ្ទាំងគំនូរ ឬការលុបឆ្នូតពីសំណាក់ខ្មែរក្រហមនៅសម័យ[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|កម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យ]] ក៏ប៉ុន្តែគំនូរដែលនៅក្នុងវិហារព្រះកែវមរកតសព្វថ្ងៃត្រូវបានបាត់បង់ទាំងស្រុង នេះដោយសារកសាងព្រះវិហារថ្មីនាទសវត្សទី៦០ ដែលធ្វើឱ្យគំនូរនៅក្នុងព្រះវិហារនេះបានបាត់វត្តមាន នាពេលថ្មីៗនេះផ្ទាំងគំនូរទាំងនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញតាមរយៈរូបថតចម្លងហ្វីលកញ្ចក់របស់ប្រទេសអង់គ្លេស និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់ជនជាតិបារាំង។<ref>{{Cite web |date=2025-10-07 |title=បទយកការណ៍ - រូបគំនូរដែលបាត់បង់ និងរកឃើញឡើងវិញនៃព្រះវិហារព្រះកែវមរកត |url=https://www.rfi.fr/km/%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%92%E1%9E%B8%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%9F%E1%9F%81%E1%9E%84%E1%9E%91%E1%9F%80%E1%9E%8F/%E1%9E%94%E1%9E%91%E1%9E%99%E1%9E%80%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%8E%E1%9F%8D/20251007-%E1%9E%9A%E1%9E%BC%E1%9E%94%E1%9E%82%E1%9F%86%E1%9E%93%E1%9E%BC%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9F%82%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%94%E1%9E%84%E1%9F%8B-%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%9A%E1%9E%80%E1%9E%83%E1%9E%BE%E1%9E%89%E1%9E%A1%E1%9E%BE%E1%9E%84%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%89%E1%9E%93%E1%9F%83%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%A0%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%80%E1%9F%82%E1%9E%9C%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%80%E1%9E%8F |access-date=2026-02-28 |website=RFI |language=km}}</ref> ក្រៅពីនេះទៀតគេក៏សង្កេតឃើញគំនូរបុរាណផ្សេងៗទៀតនៅវត្តកំពង់ត្រឡាចលើ និងវត្តរាជបូណ៌ ដែលបានគូរឡើងនៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី ១៩  ដែលជាសញ្ញាណថ្មីមួយនៃការរស់រានឡើងវិញនៃសិល្បៈគំនូរបុរាណខ្មែរ។<ref>{{Cite web |title=តើគំនូរបុរាណខ្មែរ មានលក្ខណៈវិសេសយ៉ាងណាខ្លះ? |url=https://thmeythmey.com/detail/107662 |access-date=2026-02-28 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[ឯកសារ:Life of Gautama Buddha. Painting. Cambodia. 18th c. Toulon Asian Art Museum.jpg|កណ្តាល|រូបភាពតូច|321x321ភីកសែល|គំនូរបុរាណខ្មែររៀបរាប់ពីដំណើរជីវិតរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធនាសតវត្សទី១៨ នៅសារៈមន្ទីរ '''Toulon Asian Art Museum''' ,បារាំង ។]] គំនូរជញ្ជាំងបុរាណបំផុតមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលត្រូវបានសន្មតថាត្រូវបានគូរឡើងនៅសតវត្សទី១០-១១ គឺគំនូរនៃប្រាសាទនាងខ្មៅ ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រាសាទកោះកេរ ដែលពណ៌នាអំពីឈុតឆាកដែលនៃរឿងព្រាហ្មណ៍សាសនា   ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វានៅសល់តិចតួចណាស់នាពេលបច្ចុប្បន្ន ។<ref>{{Cite web |title=តើគំនូរបុរាណខ្មែរ មានលក្ខណៈវិសេសយ៉ាងណាខ្លះ? |url=https://thmeythmey.com/detail/107662 |access-date=2026-02-28 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> នៅសតវត្សទី ១៧-១៨ គំនូរភាគច្រើនអាចត្រូវបានគូរឡើងនៅលើផ្ទាំងក្រណាត់ដែលងាយប្រឈមនឹងការបាត់បង់ខ្លាំងណាស់ វាស្ទើរតែគ្មានទៅហើយនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ [[ឯកសារ:Songkrant Khmer.jpg|រូបភាពតូច|គំនូរមហាសង្ត្រាន្តគូរដោយ គីម សុផន់]] ប្រពៃណី​នៃ​ការ​គូរ​គំនូរ គំនូរបុរាណ និង​គំនូរ​ទំនើប របស់​​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៤០ ដោយសាលាភូមិន្ទសិល្បៈ  (ក្រោយ​មក​ហៅ​ថា សាកលវិទ្យាល័យ​វិចិត្រសិល្បៈ) ជា​កន្លែង​ដែល​វា​បាន​គ្របដណ្ដប់​លើ​កម្មវិធី​សិក្សា​ភាគច្រើន​របស់​សាលា​មួយ​ទសវត្សរ៍​ក្រោយ​មក។<ref>Vachon, Michelle. "Painting by famed Nhek Dim returns home", ''The Cambodia Daily'', Phnom Penh, 20 March 2009.</ref> ការ​អភិវឌ្ឍ​ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​គាំទ្រ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល ដែល​បាន​លើកទឹកចិត្ត​ដល់​វិស័យ​ឯកទេស​ថ្មីៗ (ឧ. ការ​រចនា និង​គំនូរ​ទំនើប) នៅ​សាលា និង​បាន​ទិញ​សិល្បៈ​ទំនើប​សម្រាប់​លំនៅឋាន​របស់​នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង​សម្រាប់​អគារ​រដ្ឋាភិបាល។ វិចិត្រសាលនានាបានបើកនៅទីក្រុងភ្នំពេញក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌បានរៀបចំការតាំងពិព័រណ៍គំនូរសម័យទំនើប និងផ្តល់បណ្ណាល័យសិល្បៈ។ វិចិត្រករដ៏សំខាន់ម្នាក់នៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០ គឺលោក [[ញឹក ឌឹម]] ។ លោកបានក្លាយជាវិចិត្រករយោងសម្រាប់វិចិត្រករសម័យទំនើប។  ក្នុងអំឡុងសម័យខ្មែរក្រហមជាបន្តបន្ទាប់ វិចិត្រករជាច្រើនត្រូវបានសម្លាប់ ហើយការផលិតសិល្បៈស្ទើរតែបញ្ឈប់។<ref>{{Cite web |title=Cambodia: OVERVIEW: Modern and contemporary visual arts |url=http://culturalprofiles.net/cambodia/Directories/Cambodia_Cultural_Profile/-1792.html |access-date=2026-02-28 |website=culturalprofiles.net}}</ref> បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម វិចិត្រករ និងសាស្ត្រាចារ្យបានប្រគល់សាកលវិទ្យាល័យវិចិត្រសិល្បៈមកវិញ ដើម្បីកសាងការបណ្តុះបណ្តាលសិល្បៈឡើងវិញ។ រដ្ឋាភិបាលប្លុកសង្គមនិយមបានឧបត្ថម្ភការអប់រំនិស្សិតសិល្បៈវ័យក្មេងនៅប្រទេសប៉ូឡូញ ប៊ុលហ្គារី អតីតសហភាពសូវៀត និងហុងគ្រី ក្នុងអំឡុងចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ៨០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងស្រុកផ្សេងទៀតមានគោលបំណងបង្កើតសិក្ខាសាលាឡើងវិញ ប្រមូលឯកសារ និងថែរក្សា ចំណេះដឹងប្រពៃណី ។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == === គំនូរជញ្ជាំង === សិល្បៈគំនូរបុរាណខ្មែរ គឺជាឯកសារមួយដែលពិបាកស្វែងរក និងជារបស់កម្រដែលអាចរក្សាទុករហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នណាស់ ។ យើងអាចសង្កេតឃើញគំនូរសម័យបុរាណនៅតាមប្រាសាទនានានៃប្រទេសកម្ពុជា អានិយាយបានថាវិស័យនេះមានការលូតលាស់ល្អប្រសើរដែរ ជាឧទាហរណ៍នៅក្នុងសតវត្សទី១០ [[ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] យើងអាចសង្កេតឃើញស្លាកស្នាមគំនូរដែលមានជាភស្តុតាងស្រាប់ដែលមានចំនួន ៣ផ្ទាំងដែលកំពុងការរលុបខ្លាំងទៅតាមកាលពេលវេលា ដែលនិយាយពីការបង្ហាញអំពី ការរាំរបស់ទេវៈ និងការគោរពឧទ្ទិសដល់ព្រះនារាយណ៍ ។<ref>{{Citation|title=ប្រតិកម្ម 18 {{!}} ចង់ដឹងពីប្រវត្តិប្រាសាទនាងខ្មៅ សូមចុចស្តាប់អ្នកជំនាញបរិយាយទាំងអស់គ្នា! ប្រាសាទនាងខ្មៅ ជាប្រាសាទមួយស្ថិតនៅក្នុងភូមិចារ ឃុំរវៀង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ តាមដងផ្លូវជាតិលេខ២ ដែលមានចម្ងាយផ្លូវពីភ្នំពេញទៅប្រមាណជា៤៤គីឡូម៉ែត្រ។ ជាទូទៅអ្នកដែលបានធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលខ២ ភាគច្រើនសុទ្ធតែធ្លាប់ដែលបានឃើញនិងបានឮឈ្មោះប្រាសាទនេះ។ តើ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលស្តេចអង្គណា ? កសាងឡើងដើម្បីអ្វី ? ហេតុអ្វីបានជាប្រាសាទនេះ មានឈ្មោះថា ប្រាសាទនាងខ្មៅ ? តើ ប្រាសាទនេះ ស្ថិតក្នុងគម្រោងគាំពារ និងជួសជុលបែបណា? ដើម្បីបានដឹង បានស្គាល់ ពីមរតកដ៏មានតម្លៃរបស់ដូនតានេះ សូមស្តាប់អ្នកជំនាញរបស់ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈបរិយាយជូនដូចខាងក្រោម៖ {{!}} ប្រាសាទ ចម្លាក់ និងអក្សរខ្មែរបុរាណ|url=https://www.facebook.com/100066148946793/videos/%E1%9E%85%E1%9E%84%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9E%B9%E1%9E%84%E1%9E%96%E1%9E%B8%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%91%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%84%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%85-%E1%9E%9F%E1%9E%BC%E1%9E%98%E1%9E%85%E1%9E%BB%E1%9E%85%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9F%8B%E1%9E%A2%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%80%E1%9E%87%E1%9F%86%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%89%E1%9E%94%E1%9E%9A%E1%9E%B7%E1%9E%99%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%91%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E1%9E%A2%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%82%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%B6-%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%91%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%84/976495656529830/|accessdate=2026-03-04|language=km}}</ref> នៅពេលដែលការរុករកឃើញឡើងវិញនូវនៅប្រាសាទអង្គរវត្តដោយព្រះបាទ[[ចន្ទរាជា]] មក ប្រាសាទមួយចំនួនបានក្លាយជាបូជានីយដ្ឋានរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយពេលដែលអង្គរវត្តបានចាប់ផ្តើមការផ្លាស់ប្តូរខ្លួនទៅជាកន្លែងធម្មយាត្រាព្រះពុទ្ធសាសនា។<ref>{{Cite web |title=The Hidden Paintings of Angkor Wat |url=https://www.bradshawfoundation.com/news/world_heritage.php?id=The-Hidden-Paintings-of-Angkor-Wat |access-date=2026-04-26 |website=www.bradshawfoundation.com}}</ref> ពួកធម្មយាត្រាសាសនារបស់ព្រះចន្ទរាជាត្រូវបានចាប់ផ្ដើមឡើង ដោយមួយចំនួនត្រូវបានជឿថាពួកគេបានមកសំណាក់នៅប្រាសាទអង្គរវត្ត ហើយចាប់ផ្ដើមគូរគំនូរនេះឡើង វាគឺជាគំនូរជញ្ជាំងដំបូងគេនៅកម្ពុជានាពេលការរីកចម្រើននៃពុទ្ធសាសនាខ្មែរនាសតវត្សទី១៦ និងត្រូវបានគូរឡើងរវាងឆ្នាំ ១៥២០ និង ១៥៧០ គំនូរភាគច្រើនសឹងតែគូរដោយពណ៌ក្រហម ។<ref>{{Cite web |last=The hidden paintings of Angkor Wat |first=The hidden paintings of Angkor Wat |title= |url=https://os.pennds.org/archaeobib_filestore/pdf_articles/Antiquity/2014_88_340_Tanetal.pdf |archive-url=https://os.pennds.org/archaeobib_filestore/pdf_articles/Antiquity/2014_88_340_Tanetal.pdf}}</ref> គំនូរមួយចំនួនដែលគូរនៅតាមបណ្តោយ​ជញ្ជាំង​នៃ​ថែវ នៃ​ខ្លោងទ្វារ​ចូល​ខាងលិច​ថែវ​ទី​២ និង​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ថែវ​ទី​១​ គំនូរទាំងនេះត្រូវបានគូរជាសត្វពាហនៈ​ដោយមាន​សត្វស្រុក​ខ្លះ និង​សត្វព្រៃ​ខ្លះ ដែល​រួមមាន​សត្វ​សេះ ដំរី លា​។ ក្រៅពីនេះ​ក៏មាន​គំនូរ​សំណង់​អគារ ឧបករណ៍ភ្លេង និងគំនូរ​រូប​ទូក​ ។ គំនូរ​ទូក​ក៏មាន​ច្រើន​ប្រភេទ​ដែរ មានដូចជា​ទូក​អុំ ចែវ ទូក​នាគ ហង្ស និង​រហូតដល់​សំពៅ​ទៀត ដោយមាន​ទាំង​សំពៅ​ក្នុងស្រុក និង​សំពៅ​អឺរ៉ុប​ផង​។<ref>{{Cite web |title=គំនូរ​អាថ៌កំបាំង​នៅ​អង្គរវត្ត​ដែល​គេ​មិនសូវ​បានដឹង​ |url=https://thmeythmey.com/detail/58291 |access-date=2026-03-04 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> គំនូរទាំងនេះត្រូវបានគូរឡើងនៅអំឡុងសតវត្សទី១៦ រហូតដល់សតវត្សទី២០ ចំពោះអ្នកដែលបានសំណាក់នៅអង្គរជាបន្តបន្ទាប់តាមរជ្ជកាលរបស់អង្គមហាក្សត្រនីមួយៗ ព្រោះថាតាម​ការសិក្សា​បឋមរ​បស់​ក្រុម​អ្នកស្រាវជ្រាវ គំនូរ​ទាំងនោះ​មាន​អាយុ​ចំណាស់​ជាងគេ​ប្រមាណ ៤០០​ឆ្នាំ ខ្លះ​២០០​ឆ្នាំ ខ្លះ​១០០​ឆ្នាំ និង​ខ្លះទៀត​ពី​៥០ ទៅ​៦០​ឆ្នាំ​ផង​។<ref>{{Cite web |title=គំនូរ​អាថ៌កំបាំង​នៅ​អង្គរវត្ត​ដែល​គេ​មិនសូវ​បានដឹង​ |url=https://thmeythmey.com/detail/58291 |access-date=2026-03-04 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> ភាគច្រើននៃគំនូរចម្លាក់ថ្មភាគច្រើនវាជារបស់កម្រស្ទើរតែបាត់បង់ទៅហើយ នេះដោយតែសង្គ្រាម អាកាសធាតុ និងពេលវេលា។ [[ឯកសារ:Scene from the Ramayana Royal Palace Cambodia 0549.jpg|កណ្តាល|រូបភាពតូច|260x260px|គំនូរថែរ វត្តព្រះកែវមរកតត្រូវបានគូរដោយអំពីឈុតឆាកពីរឿងរាមកេរ្តិ៍ បង្ហាញពីព្រះរាម និងព្រះលក្សណ៍ (ក្រោមសត្វឆ័ត្រ) ឆ្លងកាត់ទៅក្រុងលង្កា ជាមួយនឹងកងទ័ពស្វា នៅលើខ្នងហនុមាន។]] ក្រោយពីផ្លាស់ប្ដូរសាសនាពីព្រាហ្មណ៍សាសនាមកព្រះពុទ្ធសាសនាវិញតាំងពីសតវត្សទី១៣ មក ការសាងសង់ប្រាសាទលែងមានតទៅទៀតហើយ ម្យ៉ាងវិញទៀតការដាប់ឆ្លាក់ថ្មលើប្រាសាទក៏លែងមានទៀតដែរ ជំនួយមកវិញនូវសំណង់វិហារឈើនៃវត្តពុទ្ធសាសនា គំនូរភាគច្រើនតែងតែរៀបរាប់អំពីដំណើរជីវិតរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ និងរឿងទសជាតក ដែលច្រើនតែងគូរនៅលើផ្ទាំងឈើលើបាយអ ស្លឹករឹត កំណាត់ ក្រដាស ឬក្រាំង ដែលងាយប្រឈមនឺងការបាត់បង់ គំនូរទាំងនេះសឹងតែស្ទើរបាត់បង់ទៅហើយ ។ គំនូរភាគច្រើនដែលអាចរកបាននៅសតវត្សទី ១៨-១៩ មកដែលភាគច្រើនតែងតែគូរនៅលើផ្ទាំងកំណាត់ ចំណែកឯគំនូរជញ្ជាំងដែលមានសេសសល់នៅតាមវត្តអារាមក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺមាននៅវត្តកំពង់ត្រឡាច ដែលមានគំនូរគូរឡើយ​ឆ្នាំ​១៨៥០ <ref>{{Cite web |date=2022-04-12 |title=វិហារបុរាណវត្តកំពង់ត្រឡាចលើ {{!}} AMS Khmer Civilization |url=https://khmercivilization.ams.com.kh/detail/20800 |access-date=2026-03-04 |language=en-US }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> មាន​ជាងគំនូរ​២​នាក់​ ម្នាក់​ឈ្មោះ​ប៉ាល់ និង​ ម្នាក់ទៀតឈ្មោះ ​ជា បាន​គូររូប​គំនូរ​នៅលើ​ជញ្ជាំង​ព្រះវិហារ ដែលរៀបរាប់ពីពុទ្ធប្រវត្តិ និងរឿងទសជាតក ហើយ​បាន​បន្សល់​នូវ​ស្នាដៃ​ផាត់​ពណ៌​ដ៏​ល្អ​វិចិត្រ​នេះ​រហូតមកដល់​សព្វថ្ងៃ​ ម្យ៉ាងទៀតការ​ខូចខាត​នេះ​ដោយសារ​តែ​ដំបូល​ព្រះ​វិហារ​លិច​ទឹក​ហូរ​ស្រក់​លើ​ផ្ទាំងគំនូរ​​ កត្តាមួយផ្សេង​ទៀត គឺ​ដោយសារ​សម័យ ប៉ុ​ល ពត គេបានយកព្រះវិហារបុរាណនេះ ធ្វើជាកន្លែងគុកឃុំឃាំងមនុស្ស ជាឃ្លាំងស្តុកអំបិល និងជាកន្លែងបិតស្រាទៀតផង ដែលអាចធ្វើឲ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់ផ្ទាំងគំនូរលើជញ្ជាំងព្រះវិហារ។<ref>{{Cite web |last=Thay |first=Chheangmeng |date=2020-02-24 |title=រាប់រយឆ្នាំនៃវិចិត្រភាព គំនូរបុរាណលើជញ្ជាំងព្រះវិហារ វត្តកំពង់ត្រឡាចលើ |url=https://www.kampucheers.com/kampong-tralach-leu/ |access-date=2026-03-04 |website=KAMPUCHEERS |language=en |archivedate=2026-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260416182902/https://www.kampucheers.com/kampong-tralach-leu/ |url-status=dead }}</ref> នៅវត្តរាជបូណ៌ ជា​មត៌ក​ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចាត់ទុក​ថា​ ជា​ព្រះវិហារ​បុរាណ​ដែល​មានគំនូររឿង​រាមកេរ្តិ៍​​ច្រើន​ឈុត​ដ៏កម្រ និង​តែមួយគត់​​នៅ​កម្ពុជា​។<ref>{{Cite web |date=2023-03-23 |title=ព្រះវិហារ​វត្ត​រាជបូណ៌និង​គំនូរ​បុរាណរឿង​រាមកេរ្តិ៍ {{!}} AMS Khmer Civilization |url=https://khmercivilization.ams.com.kh/detail/27107 |access-date=2026-03-04 |language=en-US }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> វត្តព្រះកែវមរតក មានទាំងក្នុងវិហារ និងថែវជញ្ជាំងវត្ត ដែលរៀបរាប់ពីឈុតឆាករាមកេរ្តិ័ខ្មែរ ពុទ្ធប្រវត្តិ និងរឿងទសជាតក ។ [[ឯកសារ:01 Phnom Sampeau-NgnL-07251.jpg|កណ្តាល|រូបភាពតូច|210x210px|គំនូរដំណើរសុបិន្តនិមិត្ត របស់[[សិរិមហាមាយា]] មាតានៃសិទ្ធត្ថគោតម និងការប្រសូតរបស់សិទ្ធត្ថគោតមក្នុង[[លុម្ពិនី|ឧទ្យានលុម្ពិនី]] ក្នុងវត្តភ្នំសំពៅ ]] === ព្រះបដ === ព្រះបដ ឬ ព្រះបត់ គឺជាផ្ទាំងគំនូរពុទ្ធសាសនាលើកំណាត់មានសៀតឈើនៅចុងខាងលើនិងខាងខាងក្រោមដើម្បីចងព្យួរ<ref name=":1">{{Cite web |last=Cambodia |first=The Nation |title=ព្រះបត់ ‣ NC NEWS |url=https://thenationcambodia.com/culture-tourism/21322/ |access-date=2026-04-26 |language=en-US}}</ref> សិល្បៈប្រភេទនេះត្រូវបានជឿថាបានចាប់ផ្ដើមឡើងតាំងពីសតវត្សទី ១៦-១៧ មកម្ល៉េះ (?) ដែលមានវត្តមានរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ព្រះបត់មានច្រើនឡើងនៅចុងសតវត្សទី ១៩ ភាគច្រើនតែងតែមានលើរាស្ត្រខ្មែរដែលជាគ្រហស្ថទៅកាន់វត្តអារាមក្នុងអំឡុងពេលពិធីបុណ្យសាសនា ប៉ុន្តែវាក៏អាចត្រូវបានរកឃើញនៅលើការដាក់តាំងបង្ហាញនៅក្នុងផ្ទះឯកជនសម្រាប់ពិធីបុណ្យ ពិធីមង្គលការ និងបុណ្យនៃអ្នកស្លាប់ផងដែរ វាបង្ហាញអ្នកដែលមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំលើព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ពួកវាត្រូវបានគេប្រើបន្ថែមទៀតនៅក្នុងពិធីសាសនាផ្សេងៗនៅខាងក្រៅវត្តអារាម និងផ្ទះសម្បែង រួមទាំងការដំឡើងបង្គោលកណ្តាលនៃភូមិ និងពិធីកាត់សក់កុមារ។<ref name=":1" /><ref>Ang Choulean (2004). ''Braḥ-liṅg'' (Pauḥ-bumb-līek-di-1 ed.). Bhnaṃ Beñ: Ra̱iyaṃ</ref> ពាក្យ​ថា បដ ដែល​ខ្មែរ​អាន​ក្លាយ​មកជា បត់ នេះ ជាភាសា​បាលី​មាន​ន័យ​ថា ផ្ទាំងកំណាត់ ឬ​កំណាត់ត្បាញ ដូច្នេះ​គឺ​ខ្មែរ​យើង​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ក្នុង​និយមន័យ​តែ​មួយ​ជាមួយនឹង​ពាក្យ​បាលី ។ សម្រាប់​ជាតិសាសន៍​ដែល​កាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា​ដូចខ្មែរ​យើង​ផ្សេងៗទៀត ក៏​និយម​ការគូរគំនូរ​ពុទ្ធប្រវត្តិ ឬ​ក៏​ពុទ្ធ​មណ្ឌល​ នៅ​លើ​ផ្តាំងកំណាត់ ដើម្បី​គោរពបូជា​ផងដែរ ។ <ref>{{Cite web |last=sovannrath |date=2016-03-27 |title=ព្រះបដ ឬ ព្រះបត់ និងបង់បត់ |url=https://sovannrath.wordpress.com/2016/03/27/%e1%9e%96%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9f%87%e1%9e%94%e1%9e%8a-%e1%9e%ac-%e1%9e%96%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9f%87%e1%9e%94%e1%9e%8f%e1%9f%8b-%e1%9e%93%e1%9e%b7%e1%9e%84%e1%9e%94%e1%9e%84%e1%9f%8b%e1%9e%94/ |access-date=2026-04-26 |website=Sovannrath សុវណ្ណរដ្ឋ |language=en}}</ref> ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រះបត់ ចាស់មួយចំនួន ក៏អាចត្រូវបានរកឃើញនៅមជ្ឈមណ្ឌលនៃការផលិតរបស់ពួកគេជាប្រវត្តិសាស្ត្រគឺនៅ ភ្នំពេញ និង បាត់ដំបង បន្ទាប់មកគឺ សៀមរាប ។ នៅឆ្នាំ ១៨៩៩ [[អាដេម៉ាដ៍​​​ ឡឺក្លែរ]] ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រង និងជាអ្នកប្រាជ្ញជនជាតិបារាំង បានសរសេរថា ព្រះបត់ពណ៌ត្រូវបានព្យួរនៅក្នុងវត្តអារាម និងរាបស្មើរដើម្បីចែករំលែក ព្រះធម៌ ។ <ref>Roveda, Vittorio; Sothon Yem (2010). ''Preah Bot: Buddhist painted scrolls in Cambodia''. Bangkok, Thailand: River Books.</ref> [[ឯកសារ:Vorvong-Sorvong-tale-Pavie9.jpg|រូបភាពតូច|252x252ភីកសែល|គំនូរអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរនាសតវត្សទី១៩ នៃរឿង​ភ្នំ​វរវង្សសូរវង្ស ក្នុងទម្រង់ ព្រះបត់]] === គំនូរបុក === នៅរវាងដើមស.វ.ទី២០ ឬក្រោយពីនោះមកទៀតផង តាមវត្តអារាម ឬអាគារសំខាន់ផ្សេងៗខ្លះទៀត គេនិយមប្រើជាទូទៅនៅឡើយនូវគំនូរម៉្យាងហៅថា '''''“គំនូរបុក”''''' ដែលភាគច្រើនគេនិយមតែងគូរនៅលើសសរ ឬ ពិតាន លក្ខណៈពិសេសរបស់វាគឺត្រង់គេរំលីងផ្ទៃដែលនឹងត្រូវគូរនោះឲ្យស្មើល្អ រួចហើយទើបយកម្រាក់មកលាបលនឲ្យបានជាស្ថាន ឬផ្ទៃទូទៅមួយខ្មៅរលោងស្រិល ទុកឲ្យស្ងួត ។ គេគូររូបរាងក្បាច់ ឬតួអង្គអ្វីមួយដែលចង់បាននោះលើក្រដាសសិន រួចហើយទើបគេកាត់ចោះទម្លុះតាមរាងរៅដែលចង់បានធ្វើជាពុម្ព។ បន្ទាប់មកទើបគេយកពុម្ពនោះទៅបិទភ្ជាប់ឲ្យជិតលើទីដែលត្រូវមានរូប។ គេយកជ័រធម្មជាតិ មានជ័រល្វាជាដើម ទៅលាបតាមរន្ធពុម្ពនោះដើម្បីបានជាស្រទាប់ស្អិតស្តើងមួយតាមរាងក្បាច់។ បានដូច្នោះហើយទើបគេបកពុម្ពក្រដាសចេញ។ មកដល់ពេលនេះមានន័យថា គំនូរដែលចង់បានគឺរូបរាងនៃជ័រនោះឯងហើយ។ បន្ទាប់មកទៀតទើបគេយកសន្លឹកមាសស្តើងៗ ដែលគេតែងប្រើសម្រាប់ ទឹបលើព្រះបដិមាជាដើម ទៅទឹបលើផ្ទៃជ័រនោះ។ ផ្នែកដែលគ្មានជ័រគឺសន្លឹកមាសមិនអាចទៅជាប់ទេ គ្រាន់តែយកដៃទៅញីរំលីងទៅក៏ជ្រុះមកឯង ឃើញថាមានតែផ្ទៃជ័រសុទ្ធសាធដែលមាសជាប់ទាំងស្រុង ពោលគឺក្បាច់ដែលគេចង់បាន។<ref>{{Cite web |title=២៩. គំនូរបុក {{!}} Yosothor Admin |url=https://www.yosothor.org/publications/khmer-renaissance/chapter-three/konnu-bok.html |access-date=2026-03-15 |website=www.yosothor.org}}</ref> [[ឯកសារ:Gold on lacquer representation of a tevada in a column of Wat Moha Leap.jpg|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល|ទេពប្រណម្យនៅសសរវត្តមហាលាភ នាដើមសតវត្សទី ២០]] === គំនូរទំនើប === មុនអាណានិគមនិយមបារាំងចូលមក ភាគច្រើននៃគំនូរខ្មែរត្រូវបានបណ្ដុះបណ្ដាលឡើងតាមរយៈ ទីវត្តអារាម ព្រះបរមរាជាវាំង ឬគ្រួសារជាងគំនូរ តែប៉ុណ្ណោះ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩១៧ ដោយមើលឃើញពីភាពបាត់បង់នៃសិល្បៈបុរាណខ្មែរលោក [[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ|ហ្សក ហ្គ្រូសលីយេ]] បានស្នើសុំបង្កើតសាលារចនាឡើយ ដើម្បីប្រមែប្រមូលសិល្បៈខ្មែរឱ្យរស់ឡើងវិញ ។ ដោយមានការយល់ព្រមពីរដ្ឋបាលអាណាព្យាបាលបារាំង លោកបានប្រមូលយកជាងខ្លះនៃព្រះបរមរាជវាំង និងប្រមែប្រមូលជាងឆ្លាក់ ជាងគូរនៅតាមភូមិស្រុក ដើម្បីយកទៅបង្រៀននៅក្នុងសាលារចនា ពីមុនមានសាលានេះ គេច្រើនអភិរក្សនិងសិក្សានៅក្នុង[[សារមន្ទីរជាតិ]] នៅឡើយ ។<ref>ខ្មែរប្រឈមមុខនឹងវប្បធម៌,រៃយំ,ភ្នំពេញ,ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០១,គំនូរទំនើប,២៣៩ ។</ref> រូបលោកបានសហការជាមួយមេជាងគំនូរខ្មែរម្នាក់គឺ [[ទេព និម្មិតម៉ក់|ឧកញ៉ា ទេព និម្មិតម៉ក់]] ដែលបានចងក្រងជាច្បាប់ដោយមានគូរទុកជាគំរូនៅលើផ្ទាំងក្រដាសឬកំណាត់ ។ គំនូរបុរាណដែលអនុវត្តនៅក្នុងរោងជាងគំនូរបុរាណសុទ្ធ ស្ថិតនៅក្នុងសាលារចនារហូតដល់លោក [[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ|ហ្សក ហ្គ្រូសលីយេ]] ស្លាប់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ ការសិក្សាគំនូរតាមរយៈមុខវិជ្ជានេះ គឺគ្រាន់តែរៀនគូរតាមក្បួនខ្នាតក្បាច់ និងគំនូរបុរាណតែប៉ុណ្ណោះ គ្មានអ្វីក្រៅពីនេះទេ។[[ឯកសារ:Georges Groslier, Khmer Dancer.jpg|រូបភាពតូច|គំនូរ [[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ|ហ្សក ហ្គ្រូសលីយេ]] បង្ហាញពីក្បាច់របាំខ្មែរបុរាណក្នុងរបាំព្រះរាជទ្រព្យខ្មែរ នាសតវត្សទី២០ ]]ក្នុងសម័យ[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] មានវិចិត្រករជប៉ុនម្នាក់ឈ្មោះ [[ស៊ុយស៊ុយគី]] បានចូលមកបង្រៀននៅក្នុងសាលារចនា ដោយគាត់បានចាប់ផ្តើមបង្រៀនមុខវិជ្ជាមួយដែលពុំធ្លាប់មាននៅក្នុងសាលារចនាពេលនោះ គឺ'''គំនូរមើលឃើញ''' ។ ដោយគាត់ចង់បណ្ដុះបណ្ដាលដោយផ្ដោតសំខាន់ទៅលើអារម្មណ៍គូរទៅលើទេសភាពធម្មជាតិ ឬសកម្មភាពកាយវិការមនុស្ស ។ ទស្សនៈលោកនោះគឺ ''ការគូររូបជាការសង្កេតធម្មជាតិ និងដកស្រង់ខ្លឹមសារធម្មជាតិដើម្បីយកមកបញ្ចេញក្នុងគំនូរ។''<ref name=":0">ខ្មែរប្រឈមមុខនឹងវប្បធម៌,រៃយំ,ភ្នំពេញ,ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០១,គំនូរទំនើប,២៤១-២៥៤ ។</ref> សិស្សមួយចំនួនដែលបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលពីគាត់មានដូចជាលោក [[ញឹក ឌឹម]],[[សំ យឺន]],[[ប៉ាន់ ត្រា]] ជាដើម ។ នៅចុងទសវត្សទី៥០ នៅពេលមានការកែទម្រង់បែបបទកម្មវិធីសិក្សានូវមុខវិជ្ជាដែលគេហៅថា '''គំនូរមើលឃើញ''' ។ នៅក្នុងសៀវភៅអប់រំបោះពុម្ពសម្រាប់បឋមសិក្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ គេបានពន្យល់ថាគំនូរមើលឃើញជាកត្តាសំខាន់ដើម្បីបង្រៀនឱ្យក្មេងពូកែមើល និងសង្កេត ។ ម្ល៉ោះហើយទស្សនៈនៃគំនូរមើលឃើញដែលមានលក្ខណៈទំនើបនោះ បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសង្គមដែលពេលនោះកំពុងតែឈានទៅរកអ្វីមួយដែលគេយល់ថាជា '''សង្គមទំនើប''' ឬ '''ថ្មី''' ។<ref name=":0" /> នៅដើមទសវត្សឆ្នាំ៥០ សង្គមមិនទាន់ទទួលស្គាល់គំនូរបែបទំនើបនេះ គឺមិនទាន់ជ្រាបចូលក្នុងមជ្ឈដ្ឋាននៃប្រជាជនទូទៅទេ រីឯកន្លែងសម្រាប់តាំងរូបបង្ហាញឱ្យគេមើលក៏មិនសូវមានដែរ ។ រហូតដល់ពាក់កណ្តាលទសវត្សទី៥០ ទើបឃើញមានការផុសផុលឡើង វិចិត្រកម្មទំនើបចេញមុខខ្លាំងឡើង ។ លោក [[សំ យឺន]] ជាកូនសិស្សលោក ស៊ុយស៊ុយគី និងទទួលបានការអប់រំនៅឯបារាំង លោកបានប្រមែប្រមូលអ្នកមានជំនាញលើគំនូរ ដើម្បីបង្កើត '''សមាគមសិល្បៈវិចិត្រករខ្មែរ''' នាពាក់កណ្ដាលទសវត្សទី៥០ ។<ref name=":0" /> ក្នុងទសវត្សទី៦០ មានការិយាល័យព័ត៌មានរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកហៅថា '''អ៊ុយស៊ីស''' (USIS) បានបើកពិព័រណ៌មួយឆ្នាំម្ដង មានចំណងជើងថា '''វិចិត្រករខ្មែរ''' ។<ref name=":0" /> នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ ពេលដែលមានការបង្កើត[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ]] មហាវិទ្យាល័យសិល្បៈសូនរូបក៏បានកើតឡើងដែរក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក [[វណ្ណ មូលីវណ្ណ]] ដែលជាសាកលវិទ្យាធិការ ។<ref name=":0" /> == អត្ថន័យ == == វិចិត្រសាល == <gallery> ឯកសារ:Cambodian - Phra Malai in Tavatisma Heaven - Walters 20101223.jpg|ផ្ទាំងរូបគំនូរខ្មែរនាសតវត្សទី១៩ អំពីព្រះមាល័យ ឯកសារ:Prince Temiya lifts up his royal coach.jpg|គំនូរព្រះតេមិយលើរាជរថនៅចំពោះនាយសារថី ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (01).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (15).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:Cambodia Loy Bratib.jpg|គំនូរខ្មែររៀបរាប់អំពីការលយប្រទីប ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (34).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (09).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:Wat Ek 02.jpg|គំនូរព្រះពុទ្ធនៅវត្តឯកភ្នំ ឯកសារ:Wat Kratie Buddhist Temple Painting.JPG|គំនូររបស់ព្រះពុទ្ធនៅវត្តសិរីសុន្ធរវង្ស (វត្តក្រចេះ) </gallery> == សូមមើលផងដែរ == == ឯកសារយោង == 45jk9x72lwaanfe436k1ofmsfesbi5n 0 53566 339842 334594 2026-08-29T02:32:07Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339842 wikitext text/x-wiki '''Blas Ruiz de Hernán González''' ឬ '''Blas Ruiz de Fernán González''' គឺជាអ្នករុករកមកពី ស៊ីយូដាដ រៀល [[អេស្ប៉ាញ|ប្រទេសអេស្ប៉ាញ]] ។ == ការធ្វើដំណើរ == នៅក្នុងទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនៃសតវត្សរ៍ទី ១៦ រួមជាមួយអ្នកផ្សងព្រេងជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ [[លោកឌីអូហ្គូ វេឡូសូ|ឌីអូហ្គោ វេឡូសូ]] មកពី Amarante លោក ប្លាស រូអ៊ីស គឺជា ជនជាតិអឺរ៉ុប ដំបូងគេដែលបានដើរជើងនៅ [[ឡាវ|ប្រទេសឡាវ]] ។ ដំណើររបស់ ប្លាស រូអ៊ីស ទៅកាន់ប្រទេសឡាវបានចាប់ផ្តើមនៅ [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|កម្ពុជា]] ។ នៅកម្ពុជា ប្លាស រូអ៊ីស បានជួប និងបង្កើតមិត្តភាពជាមួយព្រះបាទ [[ព្រះសត្ថាទី១|សត្ថា]] នៃ [[បន្ទាយលង្វែក|លង្វែក]] និងព្រះបាទវេឡូសូនៃ [[ព័រទុយកាល់|ប្រទេសព័រទុយហ្គាល់]] ។ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៥៩៤ វេឡូសូ និង ប្លាស រូអ៊ីស បានជួបគ្នានៅ Chordemuco ( [[ភ្នំពេញ]] ) រាជធានីនៃ [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] និងអតីត [[អាណាចក្រខ្មែរ|ចក្រភពខ្មែរ]] ហើយបានចូលបម្រើការងារជាមួយព្រះបាទព្រូនការ ឡាងហ្គារ៉ា ( [[ព្រះសត្ថាទី១|សត្ថាទី១]] ផ្អែកលើប្រភពអេស្ប៉ាញ)។ ពួកគេបានទទួលការសន្យាពីទ្រង់ថានឹងក្លាយជាអ្នកបម្រើ និងជាទាសកររបស់ស្តេចអេស្ប៉ាញ ប្រសិនបើ ចក្រភពអេស្ប៉ាញ (រួមទាំង ចក្រភពព័រទុយហ្គាល់ នៅលើ សហភាពអ៊ីបេរៀន ) ការពារទ្រង់ពីស្តេចឈ្លានពាននៃ [[អាណាចក្រអយុធ្យា|នគរអយុធ្យា]] ហើយថែមទាំងសន្យាថានឹងប្តូរទៅជាសាសនាកាតូលិកទៀតផង។ <ref>{{Cite web |title=Blas Ruiz de Hernán González {{!}} Real Academia de la Historia |url=https://dbe.rah.es/biografias/5429/blas-ruiz-de-hernan-gonzalez |access-date=2023-11-15 |website=dbe.rah.es}}</ref> នៅពេលដែលប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបាន [[សង្គ្រាមសៀម-កម្ពុជា (១៥៩១-១៥៩៤)|ឈ្លានពានដោយអយុធ្យា]] សត្ថាត្រូវបានផ្តួលរំលំដោយបុត្ររបស់ទ្រង់ និងពួកអភិជនដទៃទៀត ដែលបានអនុញ្ញាតឱ្យអយុធ្យាគ្រប់គ្រង ដោយបង្ខំឱ្យ ប្លាស រូអ៊ីស ភៀសខ្លួនទៅកាន់ អាណានិគម [[អេស្ប៉ាញ]] នៃប្រទេស [[ហ្វីលីពីន]] ជាកន្លែងដែលគាត់បានចាប់ផ្តើមដំណើរផ្សងព្រេងរបស់គាត់នៅ [[អាស៊ីអាគ្នេយ៍]] ។ នៅទីបំផុត ប្លាស រូអ៊ីស បានត្រឡប់មកវិញជាមួយ វ៉េលេសូ ដែលបានភៀសខ្លួនទៅកាន់អាណានិគម [[ព័រទុយកាល់|ព័រទុយហ្គាល់]] នៃ ទីក្រុងម៉ាឡាកា ទៅកាន់លង្វែក។ ពេលពួកគេមកដល់ ពួកគេបានដឹងថា ព្រះសត្ថា បានភៀសខ្លួនទៅកាន់ [[ឡានសាង|ឡានឆាង]] ដែលជាចក្រភពមួយដែលមានមជ្ឈមណ្ឌលនៅឡាវសម័យទំនើប ដែលមាន [[ភាគឦសាន (ថៃ)|ឥសាន]] ស្ទឹងត្រែង និងតំបន់តូចៗនៃ ភាគខាងត្បូងប្រទេសចិន និង [[វៀតណាម]] ។ ប្លាស រូអ៊ីស និង វេឡូសូ បានសម្រេចចិត្តធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសឡាវ ( [[ឡានសាង|ឡានឆាង]] ) ហើយនាំ ព្រះសត្ថា ត្រឡប់មកវិញ ដើម្បីស្តាររជ្ជកាលរបស់គាត់លើលង្វែក។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ដំបូងឡើយ ទាំងពីរបានព្យាយាមចរចាជាមួយ [[បរមរាមាទី២|ព្រះរាមទី១]] ជាអ្នកដណ្ដើមរាជ្យ ហើយបានផ្តល់ជូនខ្លួនឯងជាអ្នកសម្របសម្រួលលើជម្លោះរាជវង្ស ព្រមទាំងអភិវឌ្ឍទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មរវាងអេស្ប៉ាញ និងកម្ពុជា ដោយផ្តល់អំណោយដ៏កម្រដល់ព្រះមហាក្សត្រ (ដូចជាប្រាក់អាមេរិក ប៉ុន្តែជាពិសេសសត្វលាមួយក្បាល ដែលកម្រមានណាស់សម្រាប់តំបន់នោះ)។ ប៉ុន្តែ ការជួបគ្នាបានបរាជ័យ ពីព្រោះពួកគេត្រូវបានចាត់ទុកដូចជាមនុស្សព្រៃផ្សៃ (ដោយសារតែឥទ្ធិពល [[រាជវង្សមិង|របស់ចិន]] ដែលក៏ប្រឆាំងនឹងរាជវង្សកម្ពុជាពីមុន និងព្រួយបារម្ភអំពីផលប្រយោជន៍អាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេនៅក្នុងប្រទេស ដែលត្រូវបានគំរាមកំហែងដោយជនជាតិអឺរ៉ុប) ហើយព្រះមហាក្សត្រក៏ខ្ញាល់ផងដែរ ដោយសារតែសត្វលាដ៏មានទេពកោសល្យបង្កបញ្ហានៅក្នុងទ្រុងដំរីរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។ ជាចុងក្រោយ ក្នុងអំឡុងពេលមានជម្លោះបន្ទាប់ពីលេងបៀរ ជនជាតិចិនជាច្រើននាក់បានសម្លាប់ជនជាតិអេស្ប៉ាញពីរនាក់ និងជនជាតិជប៉ុនម្នាក់ក្នុងការបម្រើរបស់ពួកគេ (ដោយភាពព្រងើយកន្តើយទាំងស្រុងរបស់អាជ្ញាធរថ្មី) ដែលបង្កឱ្យមានការបញ្ចប់នៃការអត់ធ្មត់របស់ ប្លាស រូអ៊ីស ដែលបានបង្កឱ្យមានការប៉ះទង្គិចគ្នានៅក្នុងរាជធានី ដែលបានបញ្ចប់ដោយជនជាតិចិនជាង ៣០០ នាក់បានស្លាប់ ខណៈដែលជនជាតិ អ៊ីប៊ែរៀ បានចាប់យកកប៉ាល់ទាំងអស់នៅក្នុងកំពង់ផែ។ នៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៥៩៦ ព្រះមហាក្សត្រត្រូវបានសហគមន៍ចិនជូនដំណឹងអំពីហេតុការណ៍នេះ ដូច្នេះទ្រង់បានទាមទារឱ្យកប៉ាល់ទាំងនោះត្រឡប់មកវិញ និងឱ្យមេទ័ពអេស្ប៉ាញបង្ហាញខ្លួននៅព្រះបរមរាជវាំងរបស់ព្រះអង្គដើម្បីចរចា។ ដោយខ្លាចអន្ទាក់ ពួកគេមិនបានចូលរួមកិច្ចប្រជុំនោះទេ ហើយបន្ទាប់ពីបោះជំរុំនៅច្រកទ្វារទីក្រុងរយៈពេល ២ថ្ងៃ ជនជាតិអ៊ីប៊ែរៀបានឆ្លងទៅកាន់ព្រះរាជវាំងនៅពេលយប់។ កងទ័ពអេស្ប៉ាញត្រូវបានកាត់បន្ថយមកត្រឹម ៤០នាក់ (រួមទាំងជនជាតិព័រទុយហ្គាល់) និងកងទ័ពប្រយុទ្ធជប៉ុន ២០នាក់ ពួកគេបានដុតបំផ្លាញឃ្លាំងទំនិញ និងវាយបំបែកចូលទៅក្នុងអាផាតមិនរបស់ព្រះរាជា ជាកន្លែងដែលពួកគេបានបាញ់កាំភ្លើងខ្លីរបស់ពួកគេ ហើយសម្លាប់ព្រះមហាក្សត្រដោយគ្រាប់កាំភ្លើងមួយគ្រាប់ចំទ្រូង ព្រមទាំងដុតបន្ទប់ព្រះរាជវាំង និងរឹបអូសយកទ្រព្យសម្បត្តិមានតម្លៃទាំងអស់នៅរាជធានី។ បន្ទាប់ពីនោះ អ្នកទាំងពីរបានជិះទូកត្រឡប់ទៅ [[ម៉ានីល|ទីក្រុងម៉ានីល]] វិញ ខណៈពេលដែលក៏បានជ្រើសរើសអ្នកស្រុកឱ្យបង្កើនចំនួនរបស់ពួកគេ (ជាពិសេសប្រសិនបើពួកគេនៅតែស្មោះត្រង់នឹងរាជវង្សមុន) ហើយបានបន្តផែនការរបស់ពួកគេដើម្បីទៅ [[ឡាវ|ប្រទេសឡាវ]] និងស្វែងរកព្រះមហាក្សត្រ និងមិត្តភក្តិស្របច្បាប់។ <ref name=":0">{{Cite web |last=News |first=C. N. E. |date=2019-12-14 |title=Intrigue In Longvek- Iberians in 16th Century Cambodia ⋆ Cambodia News English |url=https://cne.wtf/2019/12/14/intrigue-in-longvek-iberians-in-16th-century-cambodia-2/ |access-date=2023-11-15 |website=Cambodia News English |language=en-GB |archivedate=2023-11-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231115215828/https://cne.wtf/2019/12/14/intrigue-in-longvek-iberians-in-16th-century-cambodia-2/ |url-status=dead }}</ref> បន្ទាប់មក ប្លាស រូអ៊ីស និង វេឡូសូ បានមកដល់ [[វៀងច័ន្ទន៍|ទីក្រុងវៀងចន្ទន៍]] ដែលជារដ្ឋធានីរដ្ឋបាលរបស់ឡានជាង នៅរដូវក្តៅឆ្នាំ ១៥៩៦។ ពួកគេត្រូវបានស្វាគមន៍ដោយក្បួនដង្ហែមួយដែលបង្ហាញពីទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់របស់ទីក្រុង ដែលមាន ដំរីអាស៊ី [[មាស]] គ្រឿងអលង្ការ សូត្រ ពស់ កម្រងភួងផ្កាត្រូពិច ព្រះសង្ឃ សូត្រធម៌ កំណប់ទ្រព្យ និង វត្ថុបុរាណ [[ពុទ្ធសាសនិក|ព្រះពុទ្ធសាសនា]] តន្ត្រី និងស្ត្រីដ៏ស្រស់ស្អាត។ ប្លាស រូអ៊ីស និង វេឡូសូ ក៏ត្រូវបានទទួលដោយពិធីជប់លៀងដ៏អស្ចារ្យផងដែរ។ ប៉ុន្តែខណៈពេលដែលពួកគេនៅទីក្រុងវៀងចន្ទន៍ ពួកគេបានដឹងថា ព្រះសត្ថា បានសុគតដោយសារជំងឺដែលទ្រង់បានឆ្លងនៅតាមផ្លូវពីប្រទេសកម្ពុជាទៅប្រទេសឡាវ។ ដោយមានការសោកសៅ និងខឹងសម្បារចំពោះដំណឹងនេះ ប្លាស រូអ៊ីស និង វេឡូសូ បានត្រឡប់ទៅលង្វែកវិញ ហើយបានចាប់ផ្តើមការបះបោរដើម្បីដាក់សម្ព័ន្ធមិត្តនយោបាយម្នាក់របស់ ព្រះសត្ថា ឱ្យឡើងគ្រងរាជ្យ និងរំដោះប្រទេសកម្ពុជាពី [[អាណាចក្រអយុធ្យា|អាយុធ្យា]]។ ម្យ៉ាងទៀត ពួកគេបានដឹងថា បុត្រច្បងទាំងពីររបស់សត្ថាក៏បានស្លាប់ដែរ (រួមទាំងអ្នកស្នង [[ជ័យជេស្ឋាទី១|ជ័យជេដ្ឋាទី១]] ) ហើយបុត្រាមានព្រះជន្ម ១២ វស្សា នាម បរមរាជា/ពញាទន គឺជាអ្នកស្នងរាជពិតប្រាកដ ដែលត្រូវបានជួយដោយក្រុមប្រឹក្សារាជានុសិទ្ធិ ដែលបង្កើតឡើងដោយមាតាចុងរបស់ទ្រង់ (ដែលក៏ជាគូស្នេហ៍របស់ ប្លាស រូអ៊ីស) ជីដូនរបស់ទ្រង់ និងមាតុឆាពីរអង្គរបស់ទ្រង់ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានទំនៀមទម្លាប់ខាងមាតា។ អ្នកទាំងពីរបានព្យាយាមទទួលបានឥទ្ធិពលលើរាជកុមារដោយទទួលបានការពេញចិត្តពីស្ត្រីៗ ដោយសម្រេចបានថាព្រះមហាក្សត្របានតែងតាំងពួកគេជាអភិបាលខេត្ត [[ស្រុកបាភ្នំ|បាភ្នំ]] ( [[ខេត្តព្រៃវែង]] សម័យទំនើប) និងខេត្ត [[ស្រុកទ្រាំង|ទ្រាំង]] ( [[ខេត្តតាកែវ]] សម័យទំនើប) ដែលជាផ្នែកមួយនៃអាណាព្យាបាលអេស្ប៉ាញដែលបានគ្រោងទុក។ <ref name=":0"/> ពួកគេបានគ្រប់គ្រងដើម្បីបណ្តេញកងកម្លាំងអយុធ្យាចេញពីផ្នែកខ្លះនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយបង្កើតរដ្ឋថ្មីមួយ ប៉ុន្តែបានដឹកនាំរដ្ឋកម្ពុជាថ្មីចូលទៅក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីនៃភាពវឹកវរ។ នៅទីបំផុត ប្លាស រូអ៊ីស បានត្រឡប់ទៅ [[ហ្វីលីពីន|ប្រទេសហ្វីលីពីន]] វិញ។ គេមិនដឹងថាតើគាត់បានស្លាប់នៅទីនោះ ប្រទេសអេស្ប៉ាញ ឬកន្លែងផ្សេងទៀតទេ។ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៥៩៣ ព្រះបាទសត្ថាទី១ បានបញ្ជូនស្ថានទូតមួយទៅកាន់ទីក្រុងម៉ានីល ដើម្បីសុំជំនួយយោធាអេស្ប៉ាញ ដើម្បីការពារប្រទេសកម្ពុជា។ ស្ថានទូតនោះមានជនជាតិព័រទុយហ្គាល់ ឌីអូហ្គោ វេឡូសូ ដែលបានរស់នៅក្នុងរាជវាំងរបស់ព្រះអង្គតាំងពីឆ្នាំ១៥៨៣ និងជនជាតិអេស្ប៉ាញ ហ្គ្រេហ្គោរីអូ ដឺ វ៉ាហ្គាស ម៉ាជូកា។ សត្ថាទី១ បានរក្សាជនជាតិអេស្ប៉ាញ ប្លាស រូស ដឺ ហឺណាន ហ្គនហ្សាឡេស ជាប្រធានក្រុមអង្គរក្សរបស់ព្រះអង្គ។ វេឡូសូ បានត្រឡប់មកវិញនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៥៩៤ តែម្នាក់ឯង និងគ្មានជំនួយ។ បន្ទាប់ពីការវាយប្រហាររបស់អយុធ្យាលើប្រទេសកម្ពុជា វេឡូសូ ប្លាស រូស និង ដឺ វ៉ាហ្គាស ម៉ាជូកា បានរកឃើញខ្លួនឯងនៅទីក្រុងម៉ានីល។ ពួកគេបានបន្តសុំជំនួយ ហើយនៅទីបំផុត អេស្ប៉ាញ ម៉ានីល បានយល់ព្រមបញ្ជូនកប៉ាល់ចំនួន ៣ គ្រឿង ដែលមានទាហានអេស្ប៉ាញ និងម៉ិកស៊ិកចំនួន ១២០ នាក់ ជំនួយការជប៉ុន និងហ្វីលីពីនមួយចំនួន និងបព្វជិតមួយចំនួន ក្រោមបញ្ជារបស់មេបញ្ជាការ ស៊ូរ៉េអាស ហ្គាលីណាតូ។ កប៉ាល់ដែលមាន ប្លាស រូស គឺជាកប៉ាល់តែមួយគត់ដែលបានទៅដល់ប្រទេសកម្ពុជា។ កប៉ាល់ដែលមាន វេឡូសូ ត្រូវបានបំផ្លាញនៅឯដីសណ្តទន្លេមេគង្គ ហើយកប៉ាល់របស់ ហ្គាលីណាតូ ត្រូវបានបង្ខំឱ្យទៅម៉ាឡាកា ដោយសារតែអាកាសធាតុ។ វេឡូសូ បានចូលរួមជាមួយ ប្លាស រូស នៅទីក្រុងភ្នំពេញវិញ ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ១៥៩៦។ នៅពេលនេះ គ្មានភស្តុតាងណាមួយបញ្ជាក់ពីជោគវាសនារបស់ពួកគេទេ។ ពួកគេអាចត្រូវបានសម្លាប់នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ១៥៩៩ ក្នុងអំឡុងពេលប្រយុទ្ធគ្នារវាងគ្រិស្តបរិស័ទ (ជនជាតិអេស្ប៉ាញ និងហ្វីលីពីន) និងទាហានស៊ីឈ្នួលម៉ាឡេមូស្លីមរបស់ព្រះបាទបរមរាជទី២ ដែលជាកូនប្រុសរបស់សថា។ ឬពួកគេអាចត្រឡប់ទៅប្រទេសហ្វីលីពីនវិញ។ សថា បានស្លាប់នៅក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ១៥៩៧ បន្ទាប់ពីឆ្លងជំងឺ បន្ទាប់ពីគាត់បានភៀសខ្លួនទៅឡានជាង។ == សូមមើលផងដែរ == * [[បន្ទាយលង្វែក|លូវេក]] * [[សង្រ្គាមកម្ពុជា-អេស្ប៉ាញ|សង្គ្រាមកម្ពុជា-អេស្ប៉ាញ]] == ឯកសារយោង == cjypa8ru615sc74bb07cd9cuidudzux 0 53865 339857 336958 2026-08-29T04:06:58Z Asa MILAI 50298 Asa MILAI បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[លីវ សៅពី]] ទៅ [[លីវ សាវឈី]] 336958 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = លីវ សៅពី | native_name = {{nobold|刘少奇}} | native_name_lang = zh-Hans | image = | width = 250px | caption = រូបផ្លូវការ, ឆ្នាំ១៩៦២ | order = [[ប្រធានាធិបតីចិន | ប្រធាននៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] | premier = [[ជូ អេនឡាយ]] | vicepresident = តុង ពីវូ<br>សុង ឈីងលីង | leader = [[ម៉ៅ សេទុង]] ([[ប្រធានបក្សកុម្មុយនិស្តចិន]]) | termstart = ២៧ មេសា ១៩៥៩ | termend = ១ តុលា ១៩៤៩ | predecessor = ម៉ៅ សេទុង | successor = [[តុង ពីវូ]]<br>[[សុង ឈីងលីង]]<br>(ស្តីទីទាំងសងខាង) | office1 = ទី១ [[ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ នៃសភាប្រជាជនទូទាំងប្រទេស]] | termstart1 = ២៧ កញ្ញា ១៩៥៤ | termend1 = ២៧ មេសា ១៩៥៩ | predecessor1 = ''តំណែងដែលបានបង្កើតឡើង'' | successor1 = [[ជូ តឺ]] | order2 = [[អនុប្រធាន​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ចិន]] | termstart2 = ២៨ កញ្ញា ១៩៥៦ | termend2 = ១ សីហា ១៩៦៦ | 1blankname2 = Chairman | 1namedata2 = Mao Zedong | term_end6 = ១៥ កញ្ញា ១៩៥៤ | birth_date = {{birth date|1898|11|24|df=y}} | birth_place = [[នីងស៊ាង]], [[ហ៊ូណាន]], [[រាជវង្សឈីង]] | death_date = {{death date and age|1969|11|12|1898|11|24|df=y}} | death_place = [[ខាយហ្វឹង]], [[ហឺណាន]], ចិន | spouse = {{unbulleted list|{{marriage|He Baozhen|1923|1934|end=died}}|{{marriage|[[Xie Fei (revolutionary)|Xie Fei]]|1935|1940|end=divorced}}|{{marriage|Wang Qian|1942|1943|end=divorced}}||{{marriage|[[Wang Guangmei]]|1948}}}} | children = ៩នាក់ (រួមទាំង [[លីវ យានប៊ីន]] និង [[លីវ យាន (ឧត្តមសេនីយ៍ចិន)|លីវ យាន]]) | party = [[បក្សកុម្មុយនិស្តចិន]] (១៩២១–១៩៦៨) | signature = Liu Shaoqi Signature.png }} '''លីវ សៅពី''' ( កើតថ្ងៃទី ២៤ វិច្ឆិកា ១៨៩៨- ១២ វិច្ឆិកា ១៩៦៩) គឺជាអ្នកបដិវត្តន៍ និងជាអ្នកនយោបាយចិន។ លោកធ្លាប់ជា[[ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ នៃសភាប្រជាជនទូទាំងប្រទេស|ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសមាជប្រជាជនចិន]] ពីឆ្នាំ ១៩៥៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៩ [[អនុប្រធានបក្សកុម្មុយនិស្តចិន|អនុប្រធាន]]លំដាប់ទីមួយនៃ[[គណបក្សកុម្មុយនីស្តចិន|បក្សកុម្មុយនិស្តចិន]] (CCP) ពីឆ្នាំ ១៩៥៦ ដល់ឆ្នាំ ១៩៦៦ និងជា[[ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន|ប្រធានសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] (ប្រធានាធិបតីចិន) ពីឆ្នាំ ១៩៥៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៦៨។ លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកស្នងតំណែងដែលអាចធ្វើទៅបានរបស់លោកលោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកស្នងតំណែងដែលអាចធ្វើទបានរបស់ [[ម៉ៅ សេទុង]] ប៉ុន្តែត្រូវបានបណ្តេញចេញក្នុងអំឡុងពេល [[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] ។ នៅដើមឆ្នាំដំបូងៗ លោកបានចូលរួមក្នុងចលនាកម្មករ រួមទាំង[[ចលនាសាមសិបឧសភា]] ផងដែរ។ បន្ទាប់ពី[[សង្គ្រាមស៊ីវិលចិន]]បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩២៧ គាត់ត្រូវបានចាត់តាំងដោយ បក្សកុម្មុយនិស្តចិន ឱ្យធ្វើការនៅទីក្រុងសៀងហៃ និង[[ភាគឦសានចិន]] ហើយបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ [[ជាំងស៊ី សូវៀត]] ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២។ លោក​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​[[ចលនាចល័តទ័ពវែង|យុទ្ធនាការ​ចលនាចល័តទ័ពវែង]] ហើយ​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​[[​លេខា​បក្ស​កុម្មុយនីស្តចិន|លេខា​បក្ស]]​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​​ចិន​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៣៦ ដើម្បី​ដឹកនាំ​កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង​តស៊ូ​ប្រឆាំង​ជប៉ុន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នោះ។ ក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទីពីរ]] លោកបានដឹកនាំការិយាល័យវាលទំនាបកណ្តាលរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តចិន។ បន្ទាប់ពី[[ឧប្បត្តិហេតុកងទ័ពទីបួនថ្មី]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៤១ លោក បានក្លាយជា[[ស្នងការនយោបាយ]]នៃ[[កងទ័ពទីបួនថ្មី]]។ បន្ទាប់ពីលោកបានវិលត្រឡប់ទៅ[[យ៉ានអាន]] វិញនៅឆ្នាំ១៩៤៣ លោកបានក្លាយជា[[លេខាធិការបក្សកម្មុយនិស្តចិន|លេខាធិការ]]នៃលេខាធិការដ្ឋានបក្សកុម្មុយនិស្តចិន និងជា[[អនុប្រធានាធិបតីចិន|អនុប្រធាន]][[គណៈកម្មការយោធាកណ្តាល]]។ បន្ទាប់ពីការប្រកាសសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននៅឆ្នាំ ១៩៤៩ លោកបានក្លាយជាអនុប្រធានរដ្ឋាភិបាលប្រជាជនកណ្តាល។ បន្ទាប់ពីការបង្កើតឡើងនៃសមាជប្រជាជនជាតិនៅឆ្នាំ ១៩៥៤ លោកត្រូវបានជ្រើសរើសជាប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍របស់ខ្លួន។ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាសាធារណៈថាជាអ្នកស្នងតំណែងរបស់លោក ម៉ៅ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦១។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកត្រូវបានលោក ម៉ៅ រិះគន់ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានបណ្តេញចេញភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការចាប់ផ្តើមនៃបដិវត្តន៍វប្បធម៌ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៦ ហើយនៅទីបំផុតត្រូវបានឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៧។ លោកត្រូវបានបង្ខំឱ្យចេញពីជីវិតសាធារណៈ ហើយត្រូវបានគេដាក់រហស្សនាមថាជា "មេបញ្ជាការនៃទីស្នាក់ការកណ្តាលពួកវណ្ណៈមូលធននិយមរបស់ប្រទេសចិន" "អ្នក[[ដើរតាមគន្លងមូលធននិយម]]" ដ៏ល្បីល្បាញបំផុតរបស់ប្រទេសចិន និងជាជនក្បត់បដិវត្តន៍។ លោកបានស្លាប់នៅក្នុងពន្ធនាគារនៅឆ្នាំ ១៩៦៩ ដោយសារតែផលវិបាកនៃ[[ជំងឺទឹកនោមផ្អែម]]។ លោកត្រូវបានគេថ្កោលទោសយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់លោក រហូតដល់លោកត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក [[តេង សៀវពីង]] [[ស្តារនីតិសម្បទា]]ឡើងវិញបន្ទាប់ពីលោកទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៩៨០ ដែលជាផ្នែកមួយនៃសម័យកាល [[បូលួន ហ្វានហ្សេង]]។ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោក តេង បានផ្តល់ឱ្យលោកនូវពិធីរំលឹកវិញ្ញាណក្ខន្ធជាតិមួយ។ == ឯកសារយោង == [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន]] 2rxjx2l3kwc8ahbox1mdobsls6stxum 339859 339857 2026-08-29T04:12:01Z Asa MILAI 50298 339859 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = លីវ សាវពី | native_name = {{nobold|刘少奇}} | native_name_lang = zh-Hans | image = Liu Shaoqi in 1959 (cropped 2).jpg | width = 250px | caption = លោកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ | order = [[ប្រធានាធិបតីចិន | ប្រធាននៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] | premier = [[ជូ អេនឡាយ]] | vicepresident = តុង ពីវូ<br>សុង ឈីងលីង | leader = [[ម៉ៅ សេទុង]] ([[ប្រធានបក្សកុម្មុយនិស្តចិន]]) | termstart = ២៧ មេសា ១៩៥៩ | termend = ១ តុលា ១៩៤៩ | predecessor = ម៉ៅ សេទុង | successor = [[តុង ពីវូ]]<br>[[សុង ឈីងលីង]]<br>(ស្តីទីទាំងសងខាង) | office1 = ទី១ [[ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ នៃសភាប្រជាជនទូទាំងប្រទេស]] | termstart1 = ២៧ កញ្ញា ១៩៥៤ | termend1 = ២៧ មេសា ១៩៥៩ | predecessor1 = ''តំណែងដែលបានបង្កើតឡើង'' | successor1 = [[ជូ តឺ]] | order2 = [[អនុប្រធាន​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ចិន]] | termstart2 = ២៨ កញ្ញា ១៩៥៦ | termend2 = ១ សីហា ១៩៦៦ | 1blankname2 = Chairman | 1namedata2 = Mao Zedong | term_end6 = ១៥ កញ្ញា ១៩៥៤ | birth_date = {{birth date|1898|11|24|df=y}} | birth_place = [[នីងស៊ាង]], [[ហ៊ូណាន]], [[រាជវង្សឈីង]] | death_date = {{death date and age|1969|11|12|1898|11|24|df=y}} | death_place = [[ខាយហ្វឹង]], [[ហឺណាន]], ចិន | spouse = {{unbulleted list|{{marriage|He Baozhen|1923|1934|end=died}}|{{marriage|[[Xie Fei (revolutionary)|Xie Fei]]|1935|1940|end=divorced}}|{{marriage|Wang Qian|1942|1943|end=divorced}}||{{marriage|[[Wang Guangmei]]|1948}}}} | children = ៩នាក់ (រួមទាំង [[លីវ យានប៊ីន]] និង [[លីវ យាន (ឧត្តមសេនីយ៍ចិន)|លីវ យាន]]) | party = [[បក្សកុម្មុយនិស្តចិន]] (១៩២១–១៩៦៨) | signature = Liu Shaoqi Signature.png }} '''លីវ សាវពី''' ( កើតថ្ងៃទី ២៤ វិច្ឆិកា ១៨៩៨- ១២ វិច្ឆិកា ១៩៦៩) គឺជាអ្នកបដិវត្តន៍ និងជាអ្នកនយោបាយចិន។ លោកធ្លាប់ជា[[ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ នៃសភាប្រជាជនទូទាំងប្រទេស|ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសមាជប្រជាជនចិន]] ពីឆ្នាំ ១៩៥៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៩ [[អនុប្រធានបក្សកុម្មុយនិស្តចិន|អនុប្រធាន]]លំដាប់ទីមួយនៃ[[គណបក្សកុម្មុយនីស្តចិន|បក្សកុម្មុយនិស្តចិន]] (CCP) ពីឆ្នាំ ១៩៥៦ ដល់ឆ្នាំ ១៩៦៦ និងជា[[ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន|ប្រធានសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] (ប្រធានាធិបតីចិន) ពីឆ្នាំ ១៩៥៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៦៨។ លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកស្នងតំណែងដែលអាចធ្វើទៅបានរបស់លោកលោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកស្នងតំណែងដែលអាចធ្វើទបានរបស់ [[ម៉ៅ សេទុង]] ប៉ុន្តែត្រូវបានបណ្តេញចេញក្នុងអំឡុងពេល [[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] ។ នៅដើមឆ្នាំដំបូងៗ លោកបានចូលរួមក្នុងចលនាកម្មករ រួមទាំង[[ចលនាសាមសិបឧសភា]] ផងដែរ។ បន្ទាប់ពី[[សង្គ្រាមស៊ីវិលចិន]]បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩២៧ គាត់ត្រូវបានចាត់តាំងដោយ បក្សកុម្មុយនិស្តចិន ឱ្យធ្វើការនៅទីក្រុងសៀងហៃ និង[[ភាគឦសានចិន]] ហើយបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ [[ជាំងស៊ី សូវៀត]] ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២។ លោក​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​[[ចលនាចល័តទ័ពវែង|យុទ្ធនាការ​ចលនាចល័តទ័ពវែង]] ហើយ​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​[[​លេខា​បក្ស​កុម្មុយនីស្តចិន|លេខា​បក្ស]]​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​​ចិន​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៣៦ ដើម្បី​ដឹកនាំ​កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង​តស៊ូ​ប្រឆាំង​ជប៉ុន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នោះ។ ក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទីពីរ]] លោកបានដឹកនាំការិយាល័យវាលទំនាបកណ្តាលរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តចិន។ បន្ទាប់ពី[[ឧប្បត្តិហេតុកងទ័ពទីបួនថ្មី]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៤១ លោក បានក្លាយជា[[ស្នងការនយោបាយ]]នៃ[[កងទ័ពទីបួនថ្មី]]។ បន្ទាប់ពីលោកបានវិលត្រឡប់ទៅ[[យ៉ានអាន]] វិញនៅឆ្នាំ១៩៤៣ លោកបានក្លាយជា[[លេខាធិការបក្សកម្មុយនិស្តចិន|លេខាធិការ]]នៃលេខាធិការដ្ឋានបក្សកុម្មុយនិស្តចិន និងជា[[អនុប្រធានាធិបតីចិន|អនុប្រធាន]][[គណៈកម្មការយោធាកណ្តាល]]។ បន្ទាប់ពីការប្រកាសសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននៅឆ្នាំ ១៩៤៩ លោកបានក្លាយជាអនុប្រធានរដ្ឋាភិបាលប្រជាជនកណ្តាល។ បន្ទាប់ពីការបង្កើតឡើងនៃសមាជប្រជាជនជាតិនៅឆ្នាំ ១៩៥៤ លោកត្រូវបានជ្រើសរើសជាប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍របស់ខ្លួន។ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាសាធារណៈថាជាអ្នកស្នងតំណែងរបស់លោក ម៉ៅ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦១។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកត្រូវបានលោក ម៉ៅ រិះគន់ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានបណ្តេញចេញភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការចាប់ផ្តើមនៃបដិវត្តន៍វប្បធម៌ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៦ ហើយនៅទីបំផុតត្រូវបានឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៧។ លោកត្រូវបានបង្ខំឱ្យចេញពីជីវិតសាធារណៈ ហើយត្រូវបានគេដាក់រហស្សនាមថាជា "មេបញ្ជាការនៃទីស្នាក់ការកណ្តាលពួកវណ្ណៈមូលធននិយមរបស់ប្រទេសចិន" "អ្នក[[ដើរតាមគន្លងមូលធននិយម]]" ដ៏ល្បីល្បាញបំផុតរបស់ប្រទេសចិន និងជាជនក្បត់បដិវត្តន៍។ លោកបានស្លាប់នៅក្នុងពន្ធនាគារនៅឆ្នាំ ១៩៦៩ ដោយសារតែផលវិបាកនៃ[[ជំងឺទឹកនោមផ្អែម]]។ លោកត្រូវបានគេថ្កោលទោសយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់លោក រហូតដល់លោកត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក [[តេង សៀវពីង]] [[ស្តារនីតិសម្បទា]]ឡើងវិញបន្ទាប់ពីលោកទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៩៨០ ដែលជាផ្នែកមួយនៃសម័យកាល [[បូលួន ហ្វានហ្សេង]]។ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោក តេង បានផ្តល់ឱ្យលោកនូវពិធីរំលឹកវិញ្ញាណក្ខន្ធជាតិមួយ។ == ឯកសារយោង == [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន]] el75phk3sapfkq0297ckmwlwkghcxrr 339861 339859 2026-08-29T04:13:25Z Asa MILAI 50298 339861 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = លីវ សាវឈី | native_name = {{nobold|刘少奇}} | native_name_lang = zh-Hans | image = Liu Shaoqi in 1959 (cropped 2).jpg | width = 250px | caption = លោកនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ | order = [[ប្រធានាធិបតីចិន | ប្រធាននៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] | premier = [[ជូ អេនឡាយ]] | vicepresident = តុង ពីវូ<br>សុង ឈីងលីង | leader = [[ម៉ៅ សេទុង]] ([[ប្រធានបក្សកុម្មុយនិស្តចិន]]) | termstart = ២៧ មេសា ១៩៥៩ | termend = ១ តុលា ១៩៤៩ | predecessor = ម៉ៅ សេទុង | successor = [[តុង ពីវូ]]<br>[[សុង ឈីងលីង]]<br>(ស្តីទីទាំងសងខាង) | office1 = ទី១ [[ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ នៃសភាប្រជាជនទូទាំងប្រទេស]] | termstart1 = ២៧ កញ្ញា ១៩៥៤ | termend1 = ២៧ មេសា ១៩៥៩ | predecessor1 = ''តំណែងដែលបានបង្កើតឡើង'' | successor1 = [[ជូ តឺ]] | order2 = [[អនុប្រធាន​បក្ស​កុម្មុយនិស្ត​ចិន]] | termstart2 = ២៨ កញ្ញា ១៩៥៦ | termend2 = ១ សីហា ១៩៦៦ | 1blankname2 = Chairman | 1namedata2 = Mao Zedong | term_end6 = ១៥ កញ្ញា ១៩៥៤ | birth_date = {{birth date|1898|11|24|df=y}} | birth_place = [[នីងស៊ាង]], [[ហ៊ូណាន]], [[រាជវង្សឈីង]] | death_date = {{death date and age|1969|11|12|1898|11|24|df=y}} | death_place = [[ខាយហ្វឹង]], [[ហឺណាន]], ចិន | spouse = {{unbulleted list|{{marriage|He Baozhen|1923|1934|end=died}}|{{marriage|[[Xie Fei (revolutionary)|Xie Fei]]|1935|1940|end=divorced}}|{{marriage|Wang Qian|1942|1943|end=divorced}}||{{marriage|[[Wang Guangmei]]|1948}}}} | children = ៩នាក់ (រួមទាំង [[លីវ យានប៊ីន]] និង [[លីវ យាន (ឧត្តមសេនីយ៍ចិន)|លីវ យាន]]) | party = [[បក្សកុម្មុយនិស្តចិន]] (១៩២១–១៩៦៨) | signature = Liu Shaoqi Signature.png }} '''លីវ សាវឈី''' ( កើតថ្ងៃទី ២៤ វិច្ឆិកា ១៨៩៨- ១២ វិច្ឆិកា ១៩៦៩) គឺជាអ្នកបដិវត្តន៍ និងជាអ្នកនយោបាយចិន។ លោកធ្លាប់ជា[[ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍ នៃសភាប្រជាជនទូទាំងប្រទេស|ប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសមាជប្រជាជនចិន]] ពីឆ្នាំ ១៩៥៤ ដល់ឆ្នាំ ១៩៥៩ [[អនុប្រធានបក្សកុម្មុយនិស្តចិន|អនុប្រធាន]]លំដាប់ទីមួយនៃ[[គណបក្សកុម្មុយនីស្តចិន|បក្សកុម្មុយនិស្តចិន]] (CCP) ពីឆ្នាំ ១៩៥៦ ដល់ឆ្នាំ ១៩៦៦ និងជា[[ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន|ប្រធានសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] (ប្រធានាធិបតីចិន) ពីឆ្នាំ ១៩៥៩ ដល់ឆ្នាំ ១៩៦៨។ លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកស្នងតំណែងដែលអាចធ្វើទៅបានរបស់លោកលោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកស្នងតំណែងដែលអាចធ្វើទបានរបស់ [[ម៉ៅ សេទុង]] ប៉ុន្តែត្រូវបានបណ្តេញចេញក្នុងអំឡុងពេល [[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] ។ នៅដើមឆ្នាំដំបូងៗ លោកបានចូលរួមក្នុងចលនាកម្មករ រួមទាំង[[ចលនាសាមសិបឧសភា]] ផងដែរ។ បន្ទាប់ពី[[សង្គ្រាមស៊ីវិលចិន]]បានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩២៧ គាត់ត្រូវបានចាត់តាំងដោយ បក្សកុម្មុយនិស្តចិន ឱ្យធ្វើការនៅទីក្រុងសៀងហៃ និង[[ភាគឦសានចិន]] ហើយបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ [[ជាំងស៊ី សូវៀត]] ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣២។ លោក​បាន​ចូលរួម​ក្នុង​[[ចលនាចល័តទ័ពវែង|យុទ្ធនាការ​ចលនាចល័តទ័ពវែង]] ហើយ​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​[[​លេខា​បក្ស​កុម្មុយនីស្តចិន|លេខា​បក្ស]]​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​​ចិន​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៣៦ ដើម្បី​ដឹកនាំ​កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង​តស៊ូ​ប្រឆាំង​ជប៉ុន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នោះ។ ក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទីពីរ]] លោកបានដឹកនាំការិយាល័យវាលទំនាបកណ្តាលរបស់បក្សកុម្មុយនិស្តចិន។ បន្ទាប់ពី[[ឧប្បត្តិហេតុកងទ័ពទីបួនថ្មី]]ក្នុងឆ្នាំ១៩៤១ លោក បានក្លាយជា[[ស្នងការនយោបាយ]]នៃ[[កងទ័ពទីបួនថ្មី]]។ បន្ទាប់ពីលោកបានវិលត្រឡប់ទៅ[[យ៉ានអាន]] វិញនៅឆ្នាំ១៩៤៣ លោកបានក្លាយជា[[លេខាធិការបក្សកម្មុយនិស្តចិន|លេខាធិការ]]នៃលេខាធិការដ្ឋានបក្សកុម្មុយនិស្តចិន និងជា[[អនុប្រធានាធិបតីចិន|អនុប្រធាន]][[គណៈកម្មការយោធាកណ្តាល]]។ បន្ទាប់ពីការប្រកាសសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិននៅឆ្នាំ ១៩៤៩ លោកបានក្លាយជាអនុប្រធានរដ្ឋាភិបាលប្រជាជនកណ្តាល។ បន្ទាប់ពីការបង្កើតឡើងនៃសមាជប្រជាជនជាតិនៅឆ្នាំ ១៩៥៤ លោកត្រូវបានជ្រើសរើសជាប្រធានគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍របស់ខ្លួន។ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាសាធារណៈថាជាអ្នកស្នងតំណែងរបស់លោក ម៉ៅ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦១។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកត្រូវបានលោក ម៉ៅ រិះគន់ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានបណ្តេញចេញភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការចាប់ផ្តើមនៃបដិវត្តន៍វប្បធម៌ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៦ ហើយនៅទីបំផុតត្រូវបានឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៧។ លោកត្រូវបានបង្ខំឱ្យចេញពីជីវិតសាធារណៈ ហើយត្រូវបានគេដាក់រហស្សនាមថាជា "មេបញ្ជាការនៃទីស្នាក់ការកណ្តាលពួកវណ្ណៈមូលធននិយមរបស់ប្រទេសចិន" "អ្នក[[ដើរតាមគន្លងមូលធននិយម]]" ដ៏ល្បីល្បាញបំផុតរបស់ប្រទេសចិន និងជាជនក្បត់បដិវត្តន៍។ លោកបានស្លាប់នៅក្នុងពន្ធនាគារនៅឆ្នាំ ១៩៦៩ ដោយសារតែផលវិបាកនៃ[[ជំងឺទឹកនោមផ្អែម]]។ លោកត្រូវបានគេថ្កោលទោសយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំបន្ទាប់ពីការស្លាប់របស់លោក រហូតដល់លោកត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក [[តេង សៀវពីង]] [[ស្តារនីតិសម្បទា]]ឡើងវិញបន្ទាប់ពីលោកទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៩៨០ ដែលជាផ្នែកមួយនៃសម័យកាល [[បូលួន ហ្វានហ្សេង]]។ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោក តេង បានផ្តល់ឱ្យលោកនូវពិធីរំលឹកវិញ្ញាណក្ខន្ធជាតិមួយ។ == ឯកសារយោង == [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន]] sjnsblnk461f6xtov0i0lusrkweix4s 0 54398 339833 339582 2026-08-29T00:43:25Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339833 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបឌីរីយ៉ា''' គឺជា [[បាល់ទាត់|ក្លឹបបាល់ទាត់]] អាជីព [[អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត|របស់ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត]] ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុង Diriyah ក្នុង ខេត្ត Riyadh ប្រទេស [[អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត|អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត]] ។ ដែលប្រកួតប្រជែងក្នុង លីគអាជីពអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ។ <ref>{{Cite web |title=نادي الدرعية |url=https://www.mos.gov.sa//ar/sport/sportclubs/Pages/eldreiaclub.aspx?Code=26&Code=26&Code=26&Code=26 |access-date=2026-08-20 |archivedate=2023-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230725074331/https://www.mos.gov.sa//ar/sport/sportclubs/Pages/eldreiaclub.aspx?Code=26&Code=26&Code=26&Code=26 |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.mos.gov.sa//ar/sport/sportclubs/Pages/eldreiaclub.aspx?Code=26&Code=26&Code=26&Code=26 "نادي الدرعية"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230725074331/https://www.mos.gov.sa//ar/sport/sportclubs/Pages/eldreiaclub.aspx?Code=26&Code=26&Code=26&Code=26 |date=2023-07-25 }}.</cite></ref> <ref>{{Cite web |title=الدرعية – Al-Diriyah |url=https://www.kooora.com/?team=10247 |access-date=2026-08-20 |archivedate=2023-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230314231119/https://www.kooora.com/?team=10247 |url-status=dead }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.kooora.com/?team=10247 "الدرعية – Al-Diriyah"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230314231119/https://www.kooora.com/?team=10247 |date=2023-03-14 }}.</cite></ref> t3wig5xymvnipcbs5s3kr955n974wjg 0 54399 339867 339638 2026-08-29T05:24:30Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 339867 wikitext text/x-wiki '''អាល់ ហ្វាយសាលី ខេអេសអេ អេហ្វសុី''' ( {{langx|ar|نادي الفيصلي}} ) គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Harmah ។ <ref>{{Cite web |title=الفيصلي - Al Faisaly |url=https://www.kooora.com/?team=1007}}</ref> បច្ចុប្បន្នក្លឹបនេះប្រកួតប្រជែងនៅក្នុង លីគអាជីពអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ។ <ref>{{Cite web |title=نادي الفيصلي |url=https://mos.gov.sa/ar/sport/sportclubs/Pages/faysaliclub.aspx?Code=58 |access-date=2026-08-20 |archivedate=2023-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230602213609/https://mos.gov.sa/ar/sport/sportclubs/Pages/faysaliclub.aspx?Code=58 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=ملعب مدينة المجمعة الرياضية |url=https://www.kooora.com/?stadium=4427 |access-date=2026-08-20 |archivedate=2023-06-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230602213603/https://www.kooora.com/?stadium=4427 |url-status=dead }}</ref> g1yzx8vb944jm7l60ubzmbnwc293ig5 0 54708 339824 339725 2026-08-28T14:48:56Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឝ្រុតទេវី]] 339824 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឝ្រុតទេវី]] j7dwvsrrsn3f0n4696izepnn6uc3h5k 0 54718 339840 339800 2026-08-29T02:25:55Z Borannaja 52144 /* */ 339840 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Borom Nipeanbot </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1336-1346 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1336 <br/> Second - 1340 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Borom Nipeanbot |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Chey Varaman IX]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Lompong Reachea]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Daughter Sophea Vottey <br/> Laos call Keo Kanya |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1346 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Borom Nipeanbot''' (Khmer: បរមនិព្វានបទ) was the Cambodian king ruled from 1336 to 1346 CE. After the second official coronation ceremony at Angkor city in 1340 CE, 1884 BE , Maha Sakaraj 1263, He was called "Preah Reach Angkar Preah Borom Nipeanbot", name of the royal title and He had a brother named Samdech Preah Sithean. During his reign, at the end of the Angkor period, the country was in turmoil due to war, with Siamese troops conquering territory from the west and Laotian troops conquering territory from the north, creating the War of the Three Kingdoms.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Laos Capture Luang Prabang == When the Khmer Empire weakened under King Borom Nipeanbot, in the northern part of the Khmer Empire, in the area of Nokor ​​Luang (present-day Luang Prabang), there was a strong rebellion, forming many rebel cities. Borom Nipeanbot, he decided to form an alliance with the Tai local king name "Fa Ngum" and He sent his daughter Princess Sophea Vottey to married with Fa Ngum at Indrabat Nokor, the Lao name "Inthapat Nakhon" in 1344 CE, And sent Khmer auxiliary troops to suppress all those rebellions. After successfully suppressing the rebellion, Fa Ngum established himself there and proclaimed himself as the king of the Kingdom, He royal name was called "Ponhea Laksa Thorani Sri Sothana Kanahut" After the death of the king Borom Nipeanbot, Siam invaded Cambodia with great force. Therefore, the Lao King Fa Ngum declared independence from the Khmer Empire in 1351 CE as the Lan Chhang Kingdom, which means a million elephants Kingdom, and changed the name of Nakhon Luang to Luang Prabang in 1357 CE. after Cambodia King Soriyoavong sent a Buddha statue named Preah Bang as a gift to the Lao King.<ref> Adhémard Leclère (1914) [https://books.google.com/books/about/Histoire_du_Cambodge_depuis_le_1er_si%C3%A8c.html?id=VaQCAAAAMAAJ Histoire du Cambodge depuis le 1er siècle de notre ère, d'après les inscriptions lapidaires: les annales chinoises et annamites et les documents européens des six derniers siècles], Publisher: P. Geuthner, Original from the University of Michigan p.547 </ref> == Note == * Cambodia real history translation from Cambodia national documents Moha Boros Khmer 1928, 1929 the same noted Société Asiatique 1871 of French according. * Cambodia History on English Wikipedia found fake writing by foreigners including Administration of Wikipedia. * Cambodia History found fake on Website and Social media YouTube. == References == 4x9q3xtrl0wfu9wk885qeev0tzh1v6u 0 54720 339847 339815 2026-08-29T03:02:27Z Borannaja 52144 339847 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Lompong Reachea </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1346-1352 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1346 <br/> Second - 1348 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Borom Lompong Reachea |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Borom Nipeanbot]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | Srei Soriyoavong |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | 1292 |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Borom Reamea Srei Vichak <br/> Son Srei Soriyoatey I |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1352 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Lompong Reachea''' (Khmer: លំពង្សរាជា) was the Cambodian king ruled from 1346 to 1352 CE. After the second official coronation ceremony at Angkor city in 1348 CE, 1892 BE , Maha Sakaraj 1271, He was called "Preah Reach Angkar Preah Borom Lompong Reachea", name of the royal title and He had a cousin a younger brother named Srei Soriyoavong, And Lompong Reachea appointed Soriyoavong as the Grand Viceroy. Lompong Reachea After reigning for five years, he fell seriously ill, causing the Siamese army to invade the kingdom of Cambodia in 1351 CE. His younger brother Soriyoavong succeeded him as the king.<ref> Michael Theodore Vickery (1977) [https://books.google.com/books/about/Cambodia_After_Angkor.html?id=5oVuAAAAMAAJ Cambodia After Angkor: The Chronicular Evidence for the Fourteenth to Sixteenth Centuries, Volume 2], Publisher: Yale University., Original from the University of Michigan p.1506 </ref> == Early Life == Lompong Reachea was born in the capital of Angkor in 1292 CE. He was the son of the Chao Ponhea Sous, he royal name was called Samdech Preah Sithean. Lompong Reachea had two sons, the first name "Borom Reamea Srei Vichak" died of illness, the second name "Srei Soriyoatey I" died in the Khmer-Siamese war in 1351 CE. King Lompong Reachea, known as Chao Ponhea Chey, was a great general with the title of Preah Lompeng Chey. He ascended the throne in the capital of Angkor in 1346 CE. At the urging of the army and the people, because the Five Jewels were no longer available, he ordered to be made a new Five Jewels of the throne, and including statue of the "Emerald Buddha". This Emerald Buddha was taken by the Siamese after the defeat of the Longvek city in 1593 CE and has been kept in the Bangkok Palace until today. After making the new Five Jewels, he ascended the throne for the second time in 1348 CE.<ref> Librairie Hachette (1873) [https://books.google.com/books/about/Voyage_d_exploration_en_Indo_Chine_effec.html?id=FVEOAJkhS9EC Voyage d'exploration en Indo-Chine effectué pendant les annés 1866, 1867 et 1868 par une Commission française présidée par m. le capitaine de frégate Doudart de Lagrée et publié par les ordre du Ministere de la marine sous la direction de m. le lieutenant de vaisseu Francis Garnier, avec le...], Publisher: Librairie Hachette, Original from National Central Library of Florence p.580 </ref> == Siam invades Cambodia 1351 CE == In 1895 BE, Siam raised an army of 15,000 troops to attack Nokor Reach Seima province (Thai Pronounciation: Nakhon Ratchasima). The Siamese army was divided into two groups. The first army, consisting of 10,000 troops led by a Siamese general named "Rama So" and the second army, consisting of 5,000 troops led by a deputy general named "Si Sopat", invaded the western districts of Cambodia without declaring war. Before the Khmer side could prepare its army, the Siamese army defeated Nokor Reach Seima province in 1351 CE. After the Siamese defeated the province of Nokor Reach Seima, the Siamese army also invaded and camped in the district of Neang Rong. At that time, King Lompong Reachea ordered his son, Srei Soriyoatey, to raise an army of 20,000 troops to suppress the Siamese army. He was successful at that time and killed the Siamese prince who was the deputy commander, Si Sopat. After the victory, King Lompong Reachea thought that the Siamese army would not invade again immediately, so he announced the temporary disbandment of the army so that the army could go help the people in their fields because the city of Yasodharapura or (Angkor city) was experiencing a food shortage at that time meaning the rice farms crisis.<ref> Société asiatique (Paris, France), Centre national de la recherche (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=Wl8pAAAAYAAJ Journal asiatique], Publisher: Société asiatique., Original from Harvard University </ref> == Siam Occupied Pachim Borei & Neang Rorng 1351 CE == Three months later, during the rainy season, when Siam learned that the Khmer king had disbanded his army, the Siamese king, U Thongracha Ramathibodi also called "U Thong", ordered "Rama So" to raise a Siamese army of 50,000 troops to invade Cambodia again. He divided the army into two groups: the first group of 30,000 troops to attack Pachim Borei, and the second group of 20,000 troops, led by Chau Basat, to attack Neang Rong district, and sent "Barom Rama", the commander-in-chief, to lead an army of 100,000 troops to follow behind as reinforcements. Since the Khmer side had not yet gathered and prepared its army, King Lompong Reachea ordered his son Srei Soriyoatey to raise an army of 20,000 troops to go out to fight at Pachim Borei and ordered Grand Viceroy Srei Soriyoavong to raise an army of 10,000 troops to go out to stop the Siamese army in Neang Rong district. The Siamese army and military equipment far outnumbering the Khmer side, both Khmer armies were ultimately defeated and retreated, and Prince Srei Soriyoatey was killed by Siamese arrows in Pachim Borei in 1351 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> * (Thai Pronounciation: Prachin Buri & Nang Rong) == Siam Attacks Angkor City 1352 CE == In 1352 CE, the Siamese army of 200,000 troops attacked Angkor city. At that time, King Lompong Reachea ordered Srei Soriyoavong to build a city wall 16 "Hatt" high, equivalent to 8 meters high, and gathered more than 100,000 troops to defend Angkor city. The great Siamese general "Barom Rama" divided the Siamese army into four divisions: the first division, led by Rama So, attacked from the north; the second division, led by Chau Basat, attacked from the east; the third division, led by Chau Ba-Art, attacked from the south; the fourth division, led by Chau Kambang Pisi, attacked from the west. The Siamese army surrounded Angkor city within 30 "Sin", equivalent to a distance of 1.2 kilometers. The Siamese general Barom Rama ordered his troops to mount a 14-Hatt bamboo scaffolding, equivalent to 7 meters in height, with cannons fire, drawn by elephants, to fire on the city walls and had his troops mount bamboo ladders to attack Angkor city. Seeing this, Soriyoavong ordered cannons fire (Artillery) to fire back. The Siamese army attacked harder, many troops died, and the number of troops decreased. The King Laompong Reachea understood this and ordered Srei Soriyoavong to withdraw 20,000 troops to broke Siamese army for escape to kingdom of "Lan Xang" (Khmer-Pronoun: Lan Chhang) to ask for help from the Laos king. The Siamese army besieged Angkor city for 5 months, finally Siam Victoria and capturing the city. Upon hearing this news, King Lompong Reachea vomited blood and heart attack died in the palace. Meanwhile, Dhamma Reachea I, the son of Srei Soriyoavong, also took the five royal treasures of the throne, including the Emerald Buddha, and fled from Angkor city. The Siamese general Barom Rama took more than 100,000 people of Angkor to the city of Tep Borei Srei Ayudthya (Thai-Pronoun: Tepburi Si Ayutthaya) in 1352 CE and placed Chau Ba-Art, the son of the Siamese king U-thong, in charge of Angkor city in 1353 CE. He ruled Angkor for four years before Srei Soriyoavong led an army to expel the Siamese army from Angkor after receiving help from the Lao king Fa Ngam in 1357 CE.<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == Royal family == {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Lompong Reachea''' ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Son''' |- | align="center" | Borom Nipeanbot (Siblings) Younger brother of Samdech Preah Sithean, and Samdech Preah Sithean must be the father of Lompong Reachea | align="center" |'''.Borom Reamea Srei Vichak''' <br> '''.Srei Soriyoatey I''' |} == Note == * Cambodia real history translation from Cambodia national documents Moha Boros Khmer 1928, 1929 the same noted Société Asiatique 1871 of French according. * Cambodia History on English Wikipedia found fake writing by foreigners including Administration of Wikipedia. * Cambodia History found fake on Website and Social media YouTube. == References == qexb65bargdaqvnxwm635j8uw1kctpk 0 54721 339841 2026-08-29T02:30:33Z Borannaja 52144 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Srei Soriyoavong </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- sty... 339841 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Srei Soriyoavong </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1352-1369 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1352 <br/> Second - 1357 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Lompong Reachea]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Borom Reamea I <br/> Son Dhamma Reachea I |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} 6q70ffk9t4jba6l8ahn0o24eefh3l6g 339843 339841 2026-08-29T02:36:48Z Borannaja 52144 /* */ 339843 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Srei Soriyoavong </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1352-1369 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1352 <br/> Second - 1357 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Lompong Reachea]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Borom Reamea I <br/> Son Dhamma Reachea I |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Srei Soriyoavong''' (Khmer: ស្រីសុរិយោវង្ស) was the Cambodian king ruled from 1352 to 1369 CE. After the second official coronation ceremony at Angkor city in 1357 CE, 1901 BE , Maha Sakaraj 1280, He was called "Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong", name of the royal title and He was a cousin and a descendant of the king Lompong Reachea that was defeated by the Siamese army in the capital of Angkor, and he left to seek military assistance from the King of Laos and led an army to expel the Siamese from Angkor in 1357 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == References == g8cyrip77xdc3kfc8p05xuqk0e9vei6 339844 339843 2026-08-29T02:38:37Z Borannaja 52144 /* */ 339844 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Srei Soriyoavong </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1352-1369 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1352 <br/> Second - 1357 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Lompong Reachea]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Borom Reamea I <br/> Son Dhamma Reachea I |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Srei Soriyoavong''' (Khmer: ស្រីសុរិយោវង្ស) was the Cambodian king ruled from 1352 to 1369 CE. After the second official coronation ceremony at Angkor city in 1357 CE, 1901 BE , Maha Sakaraj 1280, He was called "Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong", name of the royal title and He was a cousin and a descendant of the king Lompong Reachea that was defeated by the Siamese army in the capital of Angkor, and he left to seek military assistance from the King of Laos and led an army to expel the Siamese from Angkor in 1357 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Early Life == == References == 7i5uyqq390t2uvniyurglit87xf9c6q 339846 339844 2026-08-29T02:56:15Z Borannaja 52144 /* Early Life */ 339846 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Srei Soriyoavong </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1352-1369 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1352 <br/> Second - 1357 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Lompong Reachea]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Borom Reamea I <br/> Son Dhamma Reachea I |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Srei Soriyoavong''' (Khmer: ស្រីសុរិយោវង្ស) was the Cambodian king ruled from 1352 to 1369 CE. After the second official coronation ceremony at Angkor city in 1357 CE, 1901 BE , Maha Sakaraj 1280, He was called "Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong", name of the royal title and He was a cousin and a descendant of the king Lompong Reachea that was defeated by the Siamese army in the capital of Angkor, and he left to seek military assistance from the King of Laos and led an army to expel the Siamese from Angkor in 1357 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Early Life == Srei Soriyoavong's father's name was Srei Sokun Chak and his mother's name was Melea Tevi. He had two sons name Borom Reamea I and Dhamma Reachea I, both of his son succeeded him as the next king. Soriyoavong he was a cousin of Preah Lompong Reachea, who had the title of Grand Viceroy. When the Siamese army attacked Angkor city, it was he who fought the Siamese for 1 year and 5 months and built the 8-meter-high Angkor city wall to resist the last Siamese army for 5 months. He then asked for military assistance from the Lao king, Fa Ngam, of the Lan Chhang Kingdom, who raised 40,000 troops to drive the Siamese out of Angkor city in 1357 CE. He continued to wage war with the Siamese and took back some of the provinces from Siam. After he defeated the Siamese army at Angkor city, he sent envoys to send tribute and a gift, a Buddha statue made of bronze mixed with gold and silver, as a gift, which was called "Preah Bang" in Laos, to maintain the friendship between the two kingdoms. This statue is located in Luang Prabang, Laos to this day.<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == References == 2onvrije8nsxhcnhkfj1g5ank30zn8e 339848 339846 2026-08-29T03:06:39Z Borannaja 52144 /* Early Life */ 339848 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Srei Soriyoavong </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1352-1369 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1352 <br/> Second - 1357 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Lompong Reachea]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Borom Reamea I <br/> Son Dhamma Reachea I |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Srei Soriyoavong''' (Khmer: ស្រីសុរិយោវង្ស) was the Cambodian king ruled from 1352 to 1369 CE. After the second official coronation ceremony at Angkor city in 1357 CE, 1901 BE , Maha Sakaraj 1280, He was called "Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong", name of the royal title and He was a cousin and a descendant of the king Lompong Reachea that was defeated by the Siamese army in the capital of Angkor, and he left to seek military assistance from the King of Laos and led an army to expel the Siamese from Angkor in 1357 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Early Life == Srei Soriyoavong's father's name was Srei Sokun Chak and his mother's name was Melea Tevi. He had two sons name Borom Reamea I and Dhamma Reachea I, both of his son succeeded him as the next king. Soriyoavong he was a cousin of Preah Lompong Reachea, who had the title of Grand Viceroy. When the Siamese army attacked Angkor city, it was he who fought the Siamese for 1 year and 5 months and built the 8-meter-high Angkor city wall to resist the last Siamese army for 5 months. He then asked for military assistance from the Lao king, Fa Ngam, of the Lan Chhang Kingdom, who raised 40,000 troops to drive the Siamese out of Angkor city in 1357 CE. He continued to wage war with the Siamese and took back some of the provinces from Siam. After he defeated the Siamese army at Angkor city, he sent envoys to send tribute and a gift, a Buddha statue made of bronze mixed with gold and silver, as a gift, which was called "Preah Bang" in Laos, to maintain the friendship between the two kingdoms. This statue is located in Luang Prabang, Laos to this day.<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == Military Reorganization == == References == 7th6kaoack38xzii55146594gvrvg0y 339850 339848 2026-08-29T03:18:35Z Borannaja 52144 /* Military Reorganization */ 339850 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Srei Soriyoavong </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1352-1369 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1352 <br/> Second - 1357 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Lompong Reachea]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Borom Reamea I <br/> Son Dhamma Reachea I |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Srei Soriyoavong''' (Khmer: ស្រីសុរិយោវង្ស) was the Cambodian king ruled from 1352 to 1369 CE. After the second official coronation ceremony at Angkor city in 1357 CE, 1901 BE , Maha Sakaraj 1280, He was called "Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong", name of the royal title and He was a cousin and a descendant of the king Lompong Reachea that was defeated by the Siamese army in the capital of Angkor, and he left to seek military assistance from the King of Laos and led an army to expel the Siamese from Angkor in 1357 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Early Life == Srei Soriyoavong's father's name was Srei Sokun Chak and his mother's name was Melea Tevi. He had two sons name Borom Reamea I and Dhamma Reachea I, both of his son succeeded him as the next king. Soriyoavong he was a cousin of Preah Lompong Reachea, who had the title of Grand Viceroy. When the Siamese army attacked Angkor city, it was he who fought the Siamese for 1 year and 5 months and built the 8-meter-high Angkor city wall to resist the last Siamese army for 5 months. He then asked for military assistance from the Lao king, Fa Ngam, of the Lan Chhang Kingdom, who raised 40,000 troops to drive the Siamese out of Angkor city in 1357 CE. He continued to wage war with the Siamese and took back some of the provinces from Siam. After he defeated the Siamese army at Angkor city, he sent envoys to send tribute and a gift, a Buddha statue made of bronze mixed with gold and silver, as a gift, which was called "Preah Bang" in Laos, to maintain the friendship between the two kingdoms. This statue is located in Luang Prabang, Laos to this day.<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == Military Reorganization == After King Soriyoavong retaking Angkor city, he issued a royal decree to the chiefs of the entire kingdom, especially those of Kampuchea Krom, to regroup their troops and create many war weapons, including warships, in preparation for an attack on Siam to take back the territory. In this gathering of troops, he gathered an army of approximately 170,000 troops. In 1359 CE, he ordered the Khmer general Ponhea Chakrei to raise an army of 50,000 troops to attack the district of Neang Rong and ordered him to dig large pits and set traps at the entrances of many roads. The Siamese army of 60,000 troops also came to fight to retake the district of Neang Rong, but was trapped and fell into a pit of spears, many died. The Siamese army could not advance and retreated. The Khmer army commander knew that the Siamese army was defeated and retreating, so he sent a letter to King Soriyoavong asking for military assistance to attack and capture the province of Borei Rum,(Buriram), Srah Keo (Sa kaeo), Kok Khan, Surin, and Srei Slakaet, (Sisaket), This was the year of his reign and the year he was most tired. He fell seriously ill and died in 1369 CE. He was succeeded by his first son, Preah Borom Reamea I.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=DAopeuAmOfcC Journal asiatique, Volume 99], Publisher: Société asiatique, Original from Lyon Public Library </ref> == References == c6bp59hcy1zkqjacgqm051rihwrwiyz 339851 339850 2026-08-29T03:20:53Z Borannaja 52144 /* Military Reorganization */ 339851 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Srei Soriyoavong </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1352-1369 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1352 <br/> Second - 1357 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Lompong Reachea]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Borom Reamea I <br/> Son Dhamma Reachea I |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Srei Soriyoavong''' (Khmer: ស្រីសុរិយោវង្ស) was the Cambodian king ruled from 1352 to 1369 CE. After the second official coronation ceremony at Angkor city in 1357 CE, 1901 BE , Maha Sakaraj 1280, He was called "Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong", name of the royal title and He was a cousin and a descendant of the king Lompong Reachea that was defeated by the Siamese army in the capital of Angkor, and he left to seek military assistance from the King of Laos and led an army to expel the Siamese from Angkor in 1357 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Early Life == Srei Soriyoavong's father's name was Srei Sokun Chak and his mother's name was Melea Tevi. He had two sons name Borom Reamea I and Dhamma Reachea I, both of his son succeeded him as the next king. Soriyoavong he was a cousin of Preah Lompong Reachea, who had the title of Grand Viceroy. When the Siamese army attacked Angkor city, it was he who fought the Siamese for 1 year and 5 months and built the 8-meter-high Angkor city wall to resist the last Siamese army for 5 months. He then asked for military assistance from the Lao king, Fa Ngam, of the Lan Chhang Kingdom, who raised 40,000 troops to drive the Siamese out of Angkor city in 1357 CE. He continued to wage war with the Siamese and took back some of the provinces from Siam. After he defeated the Siamese army at Angkor city, he sent envoys to send tribute and a gift, a Buddha statue made of bronze mixed with gold and silver, as a gift, which was called "Preah Bang" in Laos, to maintain the friendship between the two kingdoms. This statue is located in Luang Prabang, Laos to this day.<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == Military Reorganization == After King Soriyoavong retaking Angkor city, he issued a royal decree to the chiefs of the entire kingdom, especially those of Kampuchea Krom, to regroup their troops and create many war weapons, including warships, in preparation for an attack on Siam to take back the territory. In this gathering of troops, he gathered an army of approximately 170,000 troops. In 1359 CE, he ordered the Khmer general Ponhea Chakrei to raise an army of 50,000 troops to attack the district of Neang Rong and ordered him to dig large pits and set traps at the entrances of many roads. The Siamese army of 60,000 troops also came to fight to retake the district of Neang Rong, but was trapped and fell into a pit of spears, many died. The Siamese army could not advance and retreated. The Khmer army commander knew that the Siamese army was defeated and retreating, so he sent a letter to King Soriyoavong asking for military assistance to attack and capture the province of Borei Rum,(Buriram), Srah Keo (Sa kaeo), Kok Khan, Surin, and Srei Slakaet, (Sisaket), This was the year of his reign and the year he was most tired. He fell seriously ill and died in 1369 CE. He was succeeded by his first son, Preah Borom Reamea I.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=DAopeuAmOfcC Journal asiatique, Volume 99], Publisher: Société asiatique, Original from Lyon Public Library </ref> == Khmer - Siamese war 1359 - 1367 CE == == References == ehdxejqkxmc5pde87glfg2peb8k3cjq 339853 339851 2026-08-29T03:57:39Z Borannaja 52144 /* Khmer - Siamese war 1359 - 1367 CE */ 339853 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Srei Soriyoavong </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1352-1369 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1352 <br/> Second - 1357 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Lompong Reachea]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Borom Reamea I <br/> Son Dhamma Reachea I |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Srei Soriyoavong''' (Khmer: ស្រីសុរិយោវង្ស) was the Cambodian king ruled from 1352 to 1369 CE. After the second official coronation ceremony at Angkor city in 1357 CE, 1901 BE , Maha Sakaraj 1280, He was called "Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong", name of the royal title and He was a cousin and a descendant of the king Lompong Reachea that was defeated by the Siamese army in the capital of Angkor, and he left to seek military assistance from the King of Laos and led an army to expel the Siamese from Angkor in 1357 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Early Life == Srei Soriyoavong's father's name was Srei Sokun Chak and his mother's name was Melea Tevi. He had two sons name Borom Reamea I and Dhamma Reachea I, both of his son succeeded him as the next king. Soriyoavong he was a cousin of Preah Lompong Reachea, who had the title of Grand Viceroy. When the Siamese army attacked Angkor city, it was he who fought the Siamese for 1 year and 5 months and built the 8-meter-high Angkor city wall to resist the last Siamese army for 5 months. He then asked for military assistance from the Lao king, Fa Ngam, of the Lan Chhang Kingdom, who raised 40,000 troops to drive the Siamese out of Angkor city in 1357 CE. He continued to wage war with the Siamese and took back some of the provinces from Siam. After he defeated the Siamese army at Angkor city, he sent envoys to send tribute and a gift, a Buddha statue made of bronze mixed with gold and silver, as a gift, which was called "Preah Bang" in Laos, to maintain the friendship between the two kingdoms. This statue is located in Luang Prabang, Laos to this day.<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == Military Reorganization == After King Soriyoavong retaking Angkor city, he issued a royal decree to the chiefs of the entire kingdom, especially those of Kampuchea Krom, to regroup their troops and create many war weapons, including warships, in preparation for an attack on Siam to take back the territory. In this gathering of troops, he gathered an army of approximately 170,000 troops. In 1359 CE, he ordered the Khmer general Ponhea Chakrei to raise an army of 50,000 troops to attack the district of Neang Rong and ordered him to dig large pits and set traps at the entrances of many roads. The Siamese army of 60,000 troops also came to fight to retake the district of Neang Rong, but was trapped and fell into a pit of spears, many died. The Siamese army could not advance and retreated. The Khmer army commander knew that the Siamese army was defeated and retreating, so he sent a letter to King Soriyoavong asking for military assistance to attack and capture the province of Borei Rum,(Buriram), Srah Keo (Sa kaeo), Kok Khan, Surin, and Srei Slakaet, (Sisaket), This was the year of his reign and the year he was most tired. He fell seriously ill and died in 1369 CE. He was succeeded by his first son, Preah Borom Reamea I.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=DAopeuAmOfcC Journal asiatique, Volume 99], Publisher: Société asiatique, Original from Lyon Public Library </ref> == Khmer - Siamese war 1359 - 1367 CE == During the time when the Siamese King U-Thong led an army to attack Chiang Rai from the kingdom of "Lanna", King Soriyoavong heard the news and sent the general Chao Ponhea Pisnulok to lead an army of 90,000 troops to attack the Siamese kingdom and take back the provinces. General Pisnulok divided his army into two groups: the first group was a naval force of 40,000 troops with 220 warships, and the second group was a land force of 50,000 troops that attacked and captured several province: Trat, Chan Borei, Rayong, Stung Chrov, Pachim Borei, and Chol Borei. After the Siamese King U-Thong defeated the Lanna kingdom, he heard that the Khmer army had invaded many regions. He was very angry and sent the general Rama So and the Siamese naval commander Chai Damrong to raise an army of 200,000 troops with 250 warships to fight back. The Siamese navy, with its cannons fire (Artillery) and superior numbers, attacked and recaptured several province, including: Chol Borei, Rayong, Chan Borei, Pachim Borei, and Borei Rum, and assassinated the Khmer general, Ponhea Pisnulok, at that time. After the Siamese used arrows to attack approximately 500,000 to hit the Khmer warships, the war for the western region between the Khmer and Siamese armies began from 1359 to 1367 CE.<ref> Michael Theodore Vickery (1977) [https://books.google.com/books/about/Cambodia_After_Angkor.html?id=5oVuAAAAMAAJ Cambodia After Angkor: The Chronicular Evidence for the Fourteenth to Sixteenth Centuries, Volume 2], Publisher: Yale University., Original from the University of Michigan p.1506 </ref> == References == tc9hgmtw2291psviaqzz40ce4bfdxu3 339854 339853 2026-08-29T04:00:26Z Borannaja 52144 /* Khmer - Siamese war 1359 - 1367 CE */ 339854 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Srei Soriyoavong </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1352-1369 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1352 <br/> Second - 1357 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Lompong Reachea]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Borom Reamea I <br/> Son Dhamma Reachea I |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Srei Soriyoavong''' (Khmer: ស្រីសុរិយោវង្ស) was the Cambodian king ruled from 1352 to 1369 CE. After the second official coronation ceremony at Angkor city in 1357 CE, 1901 BE , Maha Sakaraj 1280, He was called "Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong", name of the royal title and He was a cousin and a descendant of the king Lompong Reachea that was defeated by the Siamese army in the capital of Angkor, and he left to seek military assistance from the King of Laos and led an army to expel the Siamese from Angkor in 1357 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Early Life == Srei Soriyoavong's father's name was Srei Sokun Chak and his mother's name was Melea Tevi. He had two sons name Borom Reamea I and Dhamma Reachea I, both of his son succeeded him as the next king. Soriyoavong he was a cousin of Preah Lompong Reachea, who had the title of Grand Viceroy. When the Siamese army attacked Angkor city, it was he who fought the Siamese for 1 year and 5 months and built the 8-meter-high Angkor city wall to resist the last Siamese army for 5 months. He then asked for military assistance from the Lao king, Fa Ngam, of the Lan Chhang Kingdom, who raised 40,000 troops to drive the Siamese out of Angkor city in 1357 CE. He continued to wage war with the Siamese and took back some of the provinces from Siam. After he defeated the Siamese army at Angkor city, he sent envoys to send tribute and a gift, a Buddha statue made of bronze mixed with gold and silver, as a gift, which was called "Preah Bang" in Laos, to maintain the friendship between the two kingdoms. This statue is located in Luang Prabang, Laos to this day.<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == Military Reorganization == After King Soriyoavong retaking Angkor city, he issued a royal decree to the chiefs of the entire kingdom, especially those of Kampuchea Krom, to regroup their troops and create many war weapons, including warships, in preparation for an attack on Siam to take back the territory. In this gathering of troops, he gathered an army of approximately 170,000 troops. In 1359 CE, he ordered the Khmer general Ponhea Chakrei to raise an army of 50,000 troops to attack the district of Neang Rong and ordered him to dig large pits and set traps at the entrances of many roads. The Siamese army of 60,000 troops also came to fight to retake the district of Neang Rong, but was trapped and fell into a pit of spears, many died. The Siamese army could not advance and retreated. The Khmer army commander knew that the Siamese army was defeated and retreating, so he sent a letter to King Soriyoavong asking for military assistance to attack and capture the province of Borei Rum,(Buriram), Srah Keo (Sa kaeo), Kok Khan, Surin, and Srei Slakaet, (Sisaket), This was the year of his reign and the year he was most tired. He fell seriously ill and died in 1369 CE. He was succeeded by his first son, Preah Borom Reamea I.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=DAopeuAmOfcC Journal asiatique, Volume 99], Publisher: Société asiatique, Original from Lyon Public Library </ref> == Khmer - Siamese war 1359 - 1367 CE == During the time when the Siamese King U-Thong led an army to attack Chiang Rai from the kingdom of "Lanna", King Soriyoavong heard the news and sent the general Chao Ponhea Pisnulok to lead an army of 90,000 troops to attack the Siamese kingdom and take back the provinces. General Pisnulok divided his army into two groups: the first group was a naval force of 40,000 troops with 220 warships, and the second group was a land force of 50,000 troops that attacked and captured several province: Trat, Chan Borei, Rayong, Stung Chrov, Pachim Borei, and Chol Borei. After the Siamese King U-Thong defeated the Lanna kingdom, he heard that the Khmer army had invaded many regions. He was very angry and sent the general Rama So and the Siamese naval commander Chai Damrong to raise an army of 200,000 troops with 250 warships to fight back. The Siamese navy, with its cannons fire (Artillery) and superior numbers, attacked and recaptured several province, including: Chol Borei, Rayong, Chan Borei, Pachim Borei, and Borei Rum, and assassinated the Khmer general, Ponhea Pisnulok, at that time. After the Siamese used arrows to attack approximately 500,000 to hit the Khmer warships, the war for the western region between the Khmer and Siamese armies began from 1359 to 1367 CE.<ref> Michael Theodore Vickery (1977) [https://books.google.com/books/about/Cambodia_After_Angkor.html?id=5oVuAAAAMAAJ Cambodia After Angkor: The Chronicular Evidence for the Fourteenth to Sixteenth Centuries, Volume 2], Publisher: Yale University., Original from the University of Michigan p.1506 </ref> == Royal family == {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Srei Soriyoavong''' ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Son''' |- | align="center" | Lompong Reachea is a cousin of Soriyoavong, and Soriyoavong has two son. | align="center" | '''.Borom Reamea I''' <br> '''.Dhamma Reachea I''' |} == References == iejaxf34z4ck8y5zeiaconc3sus4pdl 339855 339854 2026-08-29T04:01:03Z Borannaja 52144 /* Royal family */ 339855 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Srei Soriyoavong </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1352-1369 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​First - 1352 <br/> Second - 1357 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Lompong Reachea]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Borom Reamea I <br/> Son Dhamma Reachea I |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Srei Soriyoavong''' (Khmer: ស្រីសុរិយោវង្ស) was the Cambodian king ruled from 1352 to 1369 CE. After the second official coronation ceremony at Angkor city in 1357 CE, 1901 BE , Maha Sakaraj 1280, He was called "Preah Reach Angkar Preah Srei Soriyoavong", name of the royal title and He was a cousin and a descendant of the king Lompong Reachea that was defeated by the Siamese army in the capital of Angkor, and he left to seek military assistance from the King of Laos and led an army to expel the Siamese from Angkor in 1357 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Early Life == Srei Soriyoavong's father's name was Srei Sokun Chak and his mother's name was Melea Tevi. He had two sons name Borom Reamea I and Dhamma Reachea I, both of his son succeeded him as the next king. Soriyoavong he was a cousin of Preah Lompong Reachea, who had the title of Grand Viceroy. When the Siamese army attacked Angkor city, it was he who fought the Siamese for 1 year and 5 months and built the 8-meter-high Angkor city wall to resist the last Siamese army for 5 months. He then asked for military assistance from the Lao king, Fa Ngam, of the Lan Chhang Kingdom, who raised 40,000 troops to drive the Siamese out of Angkor city in 1357 CE. He continued to wage war with the Siamese and took back some of the provinces from Siam. After he defeated the Siamese army at Angkor city, he sent envoys to send tribute and a gift, a Buddha statue made of bronze mixed with gold and silver, as a gift, which was called "Preah Bang" in Laos, to maintain the friendship between the two kingdoms. This statue is located in Luang Prabang, Laos to this day.<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == Military Reorganization == After King Soriyoavong retaking Angkor city, he issued a royal decree to the chiefs of the entire kingdom, especially those of Kampuchea Krom, to regroup their troops and create many war weapons, including warships, in preparation for an attack on Siam to take back the territory. In this gathering of troops, he gathered an army of approximately 170,000 troops. In 1359 CE, he ordered the Khmer general Ponhea Chakrei to raise an army of 50,000 troops to attack the district of Neang Rong and ordered him to dig large pits and set traps at the entrances of many roads. The Siamese army of 60,000 troops also came to fight to retake the district of Neang Rong, but was trapped and fell into a pit of spears, many died. The Siamese army could not advance and retreated. The Khmer army commander knew that the Siamese army was defeated and retreating, so he sent a letter to King Soriyoavong asking for military assistance to attack and capture the province of Borei Rum,(Buriram), Srah Keo (Sa kaeo), Kok Khan, Surin, and Srei Slakaet, (Sisaket), This was the year of his reign and the year he was most tired. He fell seriously ill and died in 1369 CE. He was succeeded by his first son, Preah Borom Reamea I.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=DAopeuAmOfcC Journal asiatique, Volume 99], Publisher: Société asiatique, Original from Lyon Public Library </ref> == Khmer - Siamese war 1359 - 1367 CE == During the time when the Siamese King U-Thong led an army to attack Chiang Rai from the kingdom of "Lanna", King Soriyoavong heard the news and sent the general Chao Ponhea Pisnulok to lead an army of 90,000 troops to attack the Siamese kingdom and take back the provinces. General Pisnulok divided his army into two groups: the first group was a naval force of 40,000 troops with 220 warships, and the second group was a land force of 50,000 troops that attacked and captured several province: Trat, Chan Borei, Rayong, Stung Chrov, Pachim Borei, and Chol Borei. After the Siamese King U-Thong defeated the Lanna kingdom, he heard that the Khmer army had invaded many regions. He was very angry and sent the general Rama So and the Siamese naval commander Chai Damrong to raise an army of 200,000 troops with 250 warships to fight back. The Siamese navy, with its cannons fire (Artillery) and superior numbers, attacked and recaptured several province, including: Chol Borei, Rayong, Chan Borei, Pachim Borei, and Borei Rum, and assassinated the Khmer general, Ponhea Pisnulok, at that time. After the Siamese used arrows to attack approximately 500,000 to hit the Khmer warships, the war for the western region between the Khmer and Siamese armies began from 1359 to 1367 CE.<ref> Michael Theodore Vickery (1977) [https://books.google.com/books/about/Cambodia_After_Angkor.html?id=5oVuAAAAMAAJ Cambodia After Angkor: The Chronicular Evidence for the Fourteenth to Sixteenth Centuries, Volume 2], Publisher: Yale University., Original from the University of Michigan p.1506 </ref> == Royal family == {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Srei Soriyoavong''' ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Son''' |- | align="center" | Lompong Reachea is a cousin of Soriyoavong, and Soriyoavong has two son. | align="center" | '''.Borom Reamea I''' <br> '''.Dhamma Reachea I''' |} == Note == * Cambodia real history translation from Cambodia national documents Moha Boros Khmer 1928, 1929 the same noted Société Asiatique 1871 of French according. * Cambodia History on English Wikipedia found fake writing by foreigners including Administration of Wikipedia. * Cambodia History found fake on Website and Social media YouTube. == References == oifjliohj353tydctdvpshicgdyp1z2 0 54722 339858 2026-08-29T04:06:59Z Asa MILAI 50298 Asa MILAI បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[លីវ សៅពី]] ទៅ [[លីវ សាវឈី]] 339858 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[លីវ សាវឈី]] 3ivjwzgfybxpafq60vqodlglb3q3i4y 0 54723 339862 2026-08-29T04:15:27Z Borannaja 52144 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Borom Reamea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style... 339862 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Borom Reamea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1369-1372 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Borom Reamea |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Srei Soriyoavong]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Dhamma Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1372 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} f1o2473gaur6nt8pq5y94nd7dh88rkj 339864 339862 2026-08-29T04:24:27Z Borannaja 52144 /* */ 339864 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Borom Reamea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1369-1372 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Borom Reamea |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Srei Soriyoavong]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Dhamma Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1372 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Borom Reamea I''' (Khmer: បរមរាមាទី១) was the Cambodian king ruled from 1369 to 1372 CE. After the official coronation ceremony at Angkor city in 1369 CE, 1913 BE , Maha Sakaraj 1292, He was called "Preah Reach Angkar Preah Borom Reamea", name of the royal title and He was the son of King Soriyoavong, He ascended the throne, and he gathered the governor of the small and large provinces to come and make a memorial service for his father. He reigned for only three years, but then he led an army to fight the Siamese army and died in the war. The officials took the body and placed it in an urn, and invited the younger brother Dhamma Reachea I to succeed him in 1373 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=gq9UAAAAcAAJ Journal asiatique: ou recueil de mémoires d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 18], Publisher: Society, Original from the Bavarian State Library </ref> <ref> Treng Nga (1973) [https://books.google.com/books/about/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%8F.html?id=jFjKxgEACAAJ Khmer History Volume 2], Publisher: Khmer Mon Institute, Publication: Center for Khmer Studies Library p.198 </ref> == References == izfj50069cvk1yikl7ay93srfo065w7 339868 339864 2026-08-29T05:36:00Z Borannaja 52144 /* */ 339868 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Borom Reamea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1369-1372 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1369 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Borom Reamea |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Srei Soriyoavong]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Dhamma Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1372 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Borom Reamea I''' (Khmer: បរមរាមាទី១) was the Cambodian king ruled from 1369 to 1372 CE. After the official coronation ceremony at Angkor city in 1369 CE, 1913 BE , Maha Sakaraj 1292, He was called "Preah Reach Angkar Preah Borom Reamea", name of the royal title and He was the son of King Soriyoavong, He ascended the throne, and he gathered the governor of the small and large provinces to come and make a memorial service for his father. He reigned for only three years, but then he led an army to fight the Siamese army and died in the war. The officials took the body and placed it in an urn, and invited the younger brother Dhamma Reachea I to succeed him in 1373 CE.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique.html?id=gq9UAAAAcAAJ Journal asiatique: ou recueil de mémoires d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 18], Publisher: Society, Original from the Bavarian State Library </ref> <ref> Treng Nga (1973) [https://books.google.com/books/about/%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%8F.html?id=jFjKxgEACAAJ Khmer History Volume 2], Publisher: Khmer Mon Institute, Publication: Center for Khmer Studies Library p.198 </ref> == Note == * Cambodia real history translation from Cambodia national documents Moha Boros Khmer 1928, 1929 the same noted Société Asiatique 1871 of French according. * Cambodia History on English Wikipedia found fake writing by foreigners including Administration of Wikipedia. * Cambodia History found fake on Website and Social media YouTube. == References == cg8qsqog2ujakrkjqknht4uva65j8kw 0 54724 339870 2026-08-29T05:44:54Z Borannaja 52144 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Dhamma Reachea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- sty... 339870 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Dhamma Reachea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1373-1385 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1373 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Ponhea Keo <br> Son Ponhea Tey <br/> Son Ponhea Yat |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1385 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} hijbvraqj1vz4ik369liksk72psjoub 339871 339870 2026-08-29T05:50:33Z Borannaja 52144 /* */ 339871 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Dhamma Reachea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1373-1385 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1373 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Ponhea Keo <br> Son Ponhea Tey <br/> Son Ponhea Yat |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1385 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Dhamma Reachea I''' (Khmer: ធម្មរាជាទី១) was the Cambodian king ruled from 1373 to 1385 CE. After the official coronation ceremony at Angkor city in 1373 CE, 1916 BE , Maha Sakaraj 1295, He was called "Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach", name of the royal title and He is the second son of Srei Soriyoavong, He succeeded his elder brother, King Borom Reamea I, until the Siamese army attacked Angkor city for the second time in 1385 CE.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == References == sizsuledosbp8j1sj50251cwhuyfhor 339872 339871 2026-08-29T05:55:50Z Borannaja 52144 /* */ 339872 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Dhamma Reachea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1373-1385 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1373 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Ponhea Keo <br> Son Ponhea Tey <br/> Son Ponhea Yat |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1385 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Dhamma Reachea I''' (Khmer: ធម្មរាជាទី១) was the Cambodian king ruled from 1373 to 1385 CE. After the official coronation ceremony at Angkor city in 1373 CE, 1916 BE , Maha Sakaraj 1295, He was called "Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach", name of the royal title and He is the second son of Srei Soriyoavong, He succeeded his elder brother, King Borom Reamea I, until the Siamese army attacked Angkor city for the second time in 1385 CE.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == Battle of Angkor City == == References == ettjpb938ke8dcrkus205xvilkk6e07 339873 339872 2026-08-29T05:57:24Z Borannaja 52144 /* */ 339873 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Dhamma Reachea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1373-1385 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1373 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Ponhea Keo <br> Son Ponhea Tey <br/> Son Ponhea Yat |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1385 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Dhamma Reachea I''' (Khmer: ធម្មរាជាទី១) was the Cambodian king ruled from 1373 to 1385 CE. After the official coronation ceremony at Angkor city in 1373 CE, 1917 BE , Maha Sakaraj 1296, He was called "Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach", name of the royal title and He is the second son of Srei Soriyoavong, He succeeded his elder brother, King Borom Reamea I, until the Siamese army attacked Angkor city for the second time in 1385 CE.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == Battle of Angkor City == == References == jd4uxa8ahnbj9mk80cj1gjt3jrtf4lq 339874 339873 2026-08-29T06:14:28Z Borannaja 52144 /* Battle of Angkor City */ 339874 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Dhamma Reachea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1373-1385 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1373 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Ponhea Keo <br> Son Ponhea Tey <br/> Son Ponhea Yat |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1385 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Dhamma Reachea I''' (Khmer: ធម្មរាជាទី១) was the Cambodian king ruled from 1373 to 1385 CE. After the official coronation ceremony at Angkor city in 1373 CE, 1917 BE , Maha Sakaraj 1296, He was called "Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach", name of the royal title and He is the second son of Srei Soriyoavong, He succeeded his elder brother, King Borom Reamea I, until the Siamese army attacked Angkor city for the second time in 1385 CE.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == Battle of Angkor City == In the year that Dhamma Reachea I ascended the throne in 1373 CE, Siam continued to attack the western provinces until in 1385 CE, the Siamese king, Chau Barom Rama, sent his son "Phaya Prek" to raise an army of 100,000 troops and use 360 elephants, and also equipped large cannons on the backs of elephants, along with 5,000 war chariots, to attack the city of Angkor. At that time, because the previous Angkor city wall was almost completely destroyed by Siamese invasion first time so, King Dhamma Reachea ordered the great viceroy "Chao Vealohak" to rebuild the Angkor city wall, made of bamboo 22 Hatt high, equivalent to 11 meters high, and gathered an army of 80,000 troops with 240 elephants to defend Angkor city. The Siamese general Phaya Prek raised his army and surrounded the city of Angkor on all four sides. He ordered his troops to build bamboo ladders to attack the city of Angkor. He used large, sharp sticks to smash the four gates of Angkor. Because the gates of Angkor were made of iron and bronze, it was difficult for the Siamese army to attack. When the Siamese army attacked, King Dhamma Reachea ordered his son "Ponhea Keo" to protect the west gate, "Ponhea Tey" to protect the north gate, "Ponhea Yat" to protect the south gate, and "Chao Vealohak" to protect the east gate. The Siamese army attacked by climbing the bamboo ladders, but was shot by the Khmer army, many of troops also died. The sound of cannons fire (Artillery) echoed throughout the battlefield of Angkor, with Khmer cannons at high altitudes and more powerful than ever firing to disperse the Siamese army. The Siamese besieged Angkor for 7-months, but still could not break the city. So "Phaya Prek" sent a letter to his father, Chau Barom Rama, to find a strategy to break the city of Angkor again.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == References == or403xi7l7mwkeciubu2kqqkrv33aop 339875 339874 2026-08-29T06:23:27Z Borannaja 52144 /* Battle of Angkor City */ 339875 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Dhamma Reachea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1373-1385 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1373 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Ponhea Keo <br> Son Ponhea Tey <br/> Son Ponhea Yat |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1385 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Dhamma Reachea I''' (Khmer: ធម្មរាជាទី១) was the Cambodian king ruled from 1373 to 1385 CE. After the official coronation ceremony at Angkor city in 1373 CE, 1917 BE , Maha Sakaraj 1296, He was called "Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach", name of the royal title and He is the second son of Srei Soriyoavong, He succeeded his elder brother, King Borom Reamea I, until the Siamese army attacked Angkor city for the second time in 1385 CE.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == Battle of Angkor City == In the year that Dhamma Reachea I ascended the throne in 1373 CE, Siam continued to attack the western provinces until in 1385 CE, the Siamese king, Chau Barom Rama, sent his son "Phaya Prek" to raise an army of 100,000 troops and use 360 elephants, and also equipped large cannons on the backs of elephants, along with 5,000 war chariots, to attack the city of Angkor. At that time, because the previous Angkor city wall was almost completely destroyed by Siamese invasion first time so, King Dhamma Reachea ordered the great viceroy "Chao Vealohak" to rebuild the Angkor city wall, made of bamboo 22 Hatt high, equivalent to 11 meters high, and gathered an army of 80,000 troops with 240 elephants to defend Angkor city. The Siamese general Phaya Prek raised his army and surrounded the city of Angkor on all four sides. He ordered his troops to build bamboo ladders to attack the city of Angkor. He used large, sharp sticks to smash the four gates of Angkor. Because the gates of Angkor were made of iron and bronze, it was difficult for the Siamese army to attack. When the Siamese army attacked, King Dhamma Reachea ordered his son "Ponhea Keo" to protect the west gate, "Ponhea Tey" to protect the north gate, "Ponhea Yat" to protect the south gate, and "Chao Vealohak" to protect the east gate. The Siamese army attacked by climbing the bamboo ladders, but was shot by the Khmer army, many of troops also died. The sound of cannons fire (Artillery) echoed throughout the battlefield of Angkor, with Khmer cannons at high altitudes and more powerful than ever firing to disperse the Siamese army. The Siamese besieged Angkor for 7-months, but still could not break the city. So "Phaya Prek" sent a letter to his father, Chau Barom Rama, to find a strategy to break the city of Angkor again.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Fall of Angkor City == == References == l66t3suuo042n49irlkcowtdc7t7wu2 339876 339875 2026-08-29T06:44:02Z Borannaja 52144 /* Fall of Angkor City */ 339876 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Dhamma Reachea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1373-1385 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1373 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Ponhea Keo <br> Son Ponhea Tey <br/> Son Ponhea Yat |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1385 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Dhamma Reachea I''' (Khmer: ធម្មរាជាទី១) was the Cambodian king ruled from 1373 to 1385 CE. After the official coronation ceremony at Angkor city in 1373 CE, 1917 BE , Maha Sakaraj 1296, He was called "Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach", name of the royal title and He is the second son of Srei Soriyoavong, He succeeded his elder brother, King Borom Reamea I, until the Siamese army attacked Angkor city for the second time in 1385 CE.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == Battle of Angkor City == In the year that Dhamma Reachea I ascended the throne in 1373 CE, Siam continued to attack the western provinces until in 1385 CE, the Siamese king, Chau Barom Rama, sent his son "Phaya Prek" to raise an army of 100,000 troops and use 360 elephants, and also equipped large cannons on the backs of elephants, along with 5,000 war chariots, to attack the city of Angkor. At that time, because the previous Angkor city wall was almost completely destroyed by Siamese invasion first time so, King Dhamma Reachea ordered the great viceroy "Chao Vealohak" to rebuild the Angkor city wall, made of bamboo 22 Hatt high, equivalent to 11 meters high, and gathered an army of 80,000 troops with 240 elephants to defend Angkor city. The Siamese general Phaya Prek raised his army and surrounded the city of Angkor on all four sides. He ordered his troops to build bamboo ladders to attack the city of Angkor. He used large, sharp sticks to smash the four gates of Angkor. Because the gates of Angkor were made of iron and bronze, it was difficult for the Siamese army to attack. When the Siamese army attacked, King Dhamma Reachea ordered his son "Ponhea Keo" to protect the west gate, "Ponhea Tey" to protect the north gate, "Ponhea Yat" to protect the south gate, and "Chao Vealohak" to protect the east gate. The Siamese army attacked by climbing the bamboo ladders, but was shot by the Khmer army, many of troops also died. The sound of cannons fire (Artillery) echoed throughout the battlefield of Angkor, with Khmer cannons at high altitudes and more powerful than ever firing to disperse the Siamese army. The Siamese besieged Angkor for 7-months, but still could not break the city. So "Phaya Prek" sent a letter to his father, Chau Barom Rama, to find a strategy to break the city of Angkor again.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Fall of Angkor City == While the Siamese army was unable to enter Angkor city, the Siamese king used a trick by having Phaya Prek send six spies disguised as Khmer soldiers and went up to destroy many of the cannons that were placed in reserve on the city walls. After the cannons fire was destroyed, the six spies sent a letter by pigeon to Phaya Prek to raise an army to attack Angkor city, and then their group secretly opened the western gate of Angkor that night. During the battle, some of the cannons failed to fire. Later, the six spies opened the western gate of Angkor, Phaya Prek, and sent troops through the western gate to fight and kill Ponhea Keo. Chao Vealohak heard the news that the Siamese army had broken through the western gate, so he went out of the eastern gate, attacked and defended Ponhea Yat, and led him to escape from Angkor through the southern gate, but he encountered the Siamese elephant army. He led the Khmer elephant army to fight and Ponhea Yat, He managed to escape at that time. Chao Vealohak also died in the battle of Angkor at that time, Including King Dhamma Reachea I and his two sons. Finally, the Siamese conquered Angkor city in 1385 CE. Phaya Prek, the son of the Siamese king, took control of Angkor. Phaya Prek declared himself as king and took a new name, "Indra Rachha" and ruled in Angkor for 3 years. After Ponhea Yat led an army to defeated the Siamese army out of Angkor city in 1388 CE, and Ponhea Yat become the king of Cambodia of the royal title Borom Reachea I. Meanwhile, He decided to abandoned Angkor city and move capital established a fortress in the "Toul Basan" area of ​​Srei Santhor District Kampong Cham province.<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/title/()/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == References == 7w25b696bsmb0f8nymudztxku9zpjrk 339877 339876 2026-08-29T06:47:47Z Borannaja 52144 /* Fall of Angkor City */ 339877 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Dhamma Reachea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1373-1385 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1373 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Ponhea Keo <br> Son Ponhea Tey <br/> Son Ponhea Yat |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1385 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Dhamma Reachea I''' (Khmer: ធម្មរាជាទី១) was the Cambodian king ruled from 1373 to 1385 CE. After the official coronation ceremony at Angkor city in 1373 CE, 1917 BE , Maha Sakaraj 1296, He was called "Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach", name of the royal title and He is the second son of Srei Soriyoavong, He succeeded his elder brother, King Borom Reamea I, until the Siamese army attacked Angkor city for the second time in 1385 CE.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == Battle of Angkor City == In the year that Dhamma Reachea I ascended the throne in 1373 CE, Siam continued to attack the western provinces until in 1385 CE, the Siamese king, Chau Barom Rama, sent his son "Phaya Prek" to raise an army of 100,000 troops and use 360 elephants, and also equipped large cannons on the backs of elephants, along with 5,000 war chariots, to attack the city of Angkor. At that time, because the previous Angkor city wall was almost completely destroyed by Siamese invasion first time so, King Dhamma Reachea ordered the great viceroy "Chao Vealohak" to rebuild the Angkor city wall, made of bamboo 22 Hatt high, equivalent to 11 meters high, and gathered an army of 80,000 troops with 240 elephants to defend Angkor city. The Siamese general Phaya Prek raised his army and surrounded the city of Angkor on all four sides. He ordered his troops to build bamboo ladders to attack the city of Angkor. He used large, sharp sticks to smash the four gates of Angkor. Because the gates of Angkor were made of iron and bronze, it was difficult for the Siamese army to attack. When the Siamese army attacked, King Dhamma Reachea ordered his son "Ponhea Keo" to protect the west gate, "Ponhea Tey" to protect the north gate, "Ponhea Yat" to protect the south gate, and "Chao Vealohak" to protect the east gate. The Siamese army attacked by climbing the bamboo ladders, but was shot by the Khmer army, many of troops also died. The sound of cannons fire (Artillery) echoed throughout the battlefield of Angkor, with Khmer cannons at high altitudes and more powerful than ever firing to disperse the Siamese army. The Siamese besieged Angkor for 7-months, but still could not break the city. So "Phaya Prek" sent a letter to his father, Chau Barom Rama, to find a strategy to break the city of Angkor again.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Fall of Angkor City == While the Siamese army was unable to enter Angkor city, the Siamese king used a trick by having Phaya Prek send six spies disguised as Khmer soldiers and went up to destroy many of the cannons that were placed in reserve on the city walls. After the cannons fire was destroyed, the six spies sent a letter by pigeon to Phaya Prek to raise an army to attack Angkor city, and then their group secretly opened the western gate of Angkor that night. During the battle, some of the cannons failed to fire. Later, the six spies opened the western gate of Angkor, Phaya Prek, and sent troops through the western gate to fight and kill Ponhea Keo. Chao Vealohak heard the news that the Siamese army had broken through the western gate, so he went out of the eastern gate, attacked and defended Ponhea Yat, and led him to escape from Angkor through the southern gate, but he encountered the Siamese elephant army. He led the Khmer elephant army to fight and Ponhea Yat, He managed to escape at that time. Chao Vealohak also died in the battle of Angkor at that time, Including King Dhamma Reachea I and his two sons. Finally, the Siamese conquered Angkor city in 1385 CE. Phaya Prek, the son of the Siamese king, took control of Angkor. Phaya Prek declared himself as king and took a new name, "Indra Rachha" and ruled in Angkor for 3 years. After Ponhea Yat led an army to defeated the Siamese army out of Angkor city in 1388 CE, and Ponhea Yat become the king of Cambodia of the royal title Borom Reachea I. Meanwhile, He decided to abandoned Angkor city and move capital established a fortress in the "Toul Basan" area of ​​Srei Santhor District Kampong Cham province.<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/title/()/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == Royal family == {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Dhamma Reachea I''' ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Son''' |- | align="center" | Dhamma Reachea I was the second son of Soriyoavong, and Dhamma Reachea I had three son. | align="center" | '''.Ponhea Keo''' <br> '''.Ponhea Tey''' <br> '''.Ponhea Yat''' |} == References == heq16rf1mo77awh51rw3xprgkznhkvz 339878 339877 2026-08-29T06:48:52Z Borannaja 52144 /* Royal family */ 339878 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #0B6623;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS muol pali; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> Dhamma Reachea I </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" |[[File:Royal Standard of Cambodia (Pre-1993).svg|250px]] |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="5" | |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''Reign''' | 1373-1385 Khmer Empire |- style="vertical-align:center;" |'''Crown Ceremony''' |​ 1373 |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Era''' | The End of the Angkor period |- style="vertical-align:center;" |'''Full Name''' |​​​Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach |- style="vertical-align:center;" |'''Posthumous Name''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Previous King''' | [[Borom Reamea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Royal Succession''' | [[Borom Reachea I]] |- style="vertical-align:center;" |'''Relatives''' | Angkor Dynasty |- style="vertical-align:center;" |'''Born''' | No According |- style="vertical-align:center;" |'''Child''' | Son Ponhea Keo <br> Son Ponhea Tey <br/> Son Ponhea Yat |- style="vertical-align:center;" |'''Death''' | 1385 |- style="vertical-align:center;" |'''Religious Belief''' |Buddhism & Hinduism <br/> Belief On Deva |} '''Dhamma Reachea I''' (Khmer: ធម្មរាជាទី១) was the Cambodian king ruled from 1373 to 1385 CE. After the official coronation ceremony at Angkor city in 1373 CE, 1917 BE , Maha Sakaraj 1296, He was called "Preah Reach Angkar Preah Dhamma Soak Reach", name of the royal title and He is the second son of Srei Soriyoavong, He succeeded his elder brother, King Borom Reamea I, until the Siamese army attacked Angkor city for the second time in 1385 CE.<ref> Société asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_Recueil_de_memoires.html?id=Q5nj-DPLAGAC Journal asiatique, ou Recueil de memoires, d'extraits et de notices relatifs a l'histoire, a la philosophie, aux langues et la litterature des peuples orientaux], Publisher: Imprimerie royale, Original from Sapienza University of Rome (Biblioteca di Studi Orientali) </ref> == Battle of Angkor City == In the year that Dhamma Reachea I ascended the throne in 1373 CE, Siam continued to attack the western provinces until in 1385 CE, the Siamese king, Chau Barom Rama, sent his son "Phaya Prek" to raise an army of 100,000 troops and use 360 elephants, and also equipped large cannons on the backs of elephants, along with 5,000 war chariots, to attack the city of Angkor. At that time, because the previous Angkor city wall was almost completely destroyed by Siamese invasion first time so, King Dhamma Reachea ordered the great viceroy "Chao Vealohak" to rebuild the Angkor city wall, made of bamboo 22 Hatt high, equivalent to 11 meters high, and gathered an army of 80,000 troops with 240 elephants to defend Angkor city. The Siamese general Phaya Prek raised his army and surrounded the city of Angkor on all four sides. He ordered his troops to build bamboo ladders to attack the city of Angkor. He used large, sharp sticks to smash the four gates of Angkor. Because the gates of Angkor were made of iron and bronze, it was difficult for the Siamese army to attack. When the Siamese army attacked, King Dhamma Reachea ordered his son "Ponhea Keo" to protect the west gate, "Ponhea Tey" to protect the north gate, "Ponhea Yat" to protect the south gate, and "Chao Vealohak" to protect the east gate. The Siamese army attacked by climbing the bamboo ladders, but was shot by the Khmer army, many of troops also died. The sound of cannons fire (Artillery) echoed throughout the battlefield of Angkor, with Khmer cannons at high altitudes and more powerful than ever firing to disperse the Siamese army. The Siamese besieged Angkor for 7-months, but still could not break the city. So "Phaya Prek" sent a letter to his father, Chau Barom Rama, to find a strategy to break the city of Angkor again.<ref> Société Asiatique (1871) [https://books.google.com/books/about/Journal_asiatique_ou_recueil_de_m%C3%A9moire.html?id=ewFUAAAAcAAJ Journal asiatique ou recueil de mémoires, d'extraits et de notices relatifs à l'histoire, à la philosophie, aux sciences, à la littérature et aux langues des peuples orientaux, Volume 99], Publisher: Dondey-Dupré, Original from National Library of the Netherlands </ref> == Fall of Angkor City == While the Siamese army was unable to enter Angkor city, the Siamese king used a trick by having Phaya Prek send six spies disguised as Khmer soldiers and went up to destroy many of the cannons that were placed in reserve on the city walls. After the cannons fire was destroyed, the six spies sent a letter by pigeon to Phaya Prek to raise an army to attack Angkor city, and then their group secretly opened the western gate of Angkor that night. During the battle, some of the cannons failed to fire. Later, the six spies opened the western gate of Angkor, Phaya Prek, and sent troops through the western gate to fight and kill Ponhea Keo. Chao Vealohak heard the news that the Siamese army had broken through the western gate, so he went out of the eastern gate, attacked and defended Ponhea Yat, and led him to escape from Angkor through the southern gate, but he encountered the Siamese elephant army. He led the Khmer elephant army to fight and Ponhea Yat, He managed to escape at that time. Chao Vealohak also died in the battle of Angkor at that time, Including King Dhamma Reachea I and his two sons. Finally, the Siamese conquered Angkor city in 1385 CE. Phaya Prek, the son of the Siamese king, took control of Angkor. Phaya Prek declared himself as king and took a new name, "Indra Rachha" and ruled in Angkor for 3 years. After Ponhea Yat led an army to defeated the Siamese army out of Angkor city in 1388 CE, and Ponhea Yat become the king of Cambodia of the royal title Borom Reachea I. Meanwhile, He decided to abandoned Angkor city and move capital established a fortress in the "Toul Basan" area of ​​Srei Santhor District Kampong Cham province.<ref> Eng Soth, Lim Yan (1969) [https://www.worldcat.org/title/()/oclc/1112074917 Document of the great Khmer man (Khmer royal genealogy)], Publisher: Member of the Historical Committee Ministry of Education, Youth, and Sport, OCLC Number: 1112074917 </ref> == Royal family == {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Dhamma Reachea I''' ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | '''Son''' |- | align="center" | Dhamma Reachea I was the second son of Soriyoavong, and Dhamma Reachea I had three son. | align="center" | '''.Ponhea Keo''' <br> '''.Ponhea Tey''' <br> '''.Ponhea Yat''' |} == Note == * Cambodia real history translation from Cambodia national documents Moha Boros Khmer 1928, 1929 the same noted Société Asiatique 1871 of French according. * Cambodia History on English Wikipedia found fake writing by foreigners including Administration of Wikipedia. * Cambodia History found fake on Website and Social media YouTube. == References == n6tsmq7o5dqzikjmwg0u8pal6pds32b 0 54725 339879 2026-08-29T07:03:02Z Asa MILAI 50298 បង្កើតដោយការបកប្រែទំព័រ "[[:en:Special:Redirect/revision/1371639290|Soong Ching-ling]]" 339879 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = រ៉ូហ្សាម៉ង់ សុង ឈីងលីង | native_name = 宋庆龄 | native_name_lang = zh-Hans-CN | image = 宋庆龄标准像.jpg | office = [[ប្រធានកិត្តិយសនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន | ប្រធានកិត្តិយសចិន]] | appointer = គណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃ [[សមាជប្រជាជនទូទាំងប្រទេសលើកទី ៥]] នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៨១ | premier = [[ចាវ ជឺយ៉ាង]] | office1 = [[អនុប្រធានាធិបតីចិន | អនុប្រធានាធិបតីចិន]] | termstart1 = ២៧ មេសា ១៩៥៩ | termend1 = ១៧ មករា ១៩៧៥ | president1 = [[លីវ សាវពី]]<br />''ទំនេរ'' (ក្រោយឆ្នាំ ១៩៦៨) | alongside1 = [[ដុង ប៊ីវូ]] | predecessor1 = [[ជូ តឺ]] | successor1 = [[អ៊ូឡានហ្វូ]] (១៩៨៣) | office2 = ប្រធានាធិបតីស្តីទី [[ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន|ប្រធាននៃចិន]] | premier2 = [[ជូ អេនឡាយ]] | termstart2 = ៣១ តុលា ១៩៦៨ | termend2 = ២៤ កុម្ភៈ ១៩៧២ | predecessor2 = លីវ សាវឈី (ប្រធាន) | successor2 = ដុង ប៊ីវូ (ជាប្រធានស្ដីទី) | term_end6 = ១៧ មករា ១៩៧៥ | termend = ២៩ ឧសភា ១៩៨១ | birth_date = {{Birth date|1893|1|27|df=y}} | birth_place = [[ស៊ាងហៃ]], [[រាជវង្សឈិង|ចិន]] | death_date = {{Death date and age|1981|5|29|1893|1|27|df=yes}} | death_place = [[ប៉េកាំង]], ចិន | party = [[គួមីនតាង]] (១៩១៩–១៩៤៧) <br/>[[គណៈកម្មាធិការបដិវត្តន៍នៃគួមីនតាងចិន]] (១៩៤៨–១៩៨១) <br/>[[បក្សកុម្មុយនិស្តចិន]] (១៩៨១) | otherparty = [[Communist International]] (ឆ្នាំ១៩៣០–១៩៤៣) | spouse = {{marriage|[[ស៊ុន យ៉ាតសេន]]|25 October 1915|12 March 1925|end=d.}} | parents = [[ឆាលី សុង]] <br/>[[នី គុយចិន]] | alma_mater = | signature = Signature of Soong Ching-ling, February 8, 1961.jpg | footnotes = n.b.&nbsp;{{note|Acting||ចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៦ និង១៩៧៨ លោកស្រីបានធ្វើជាអធិបតីក្នុងកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសភាប្រជាជនជាតិ និងបានអនុវត្តអំណាចរបស់ខ្លួនក្នុងនាមជាប្រមុខរដ្ឋ ក្នុងឋានៈជាអនុប្រធានទី១ នៃគណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសភាតំណាងប្រជាជនទូទាំងប្រទេស (NPCSC)។}} | caption = លោកស្រីនៅ[[ប៉េកាំង]], ឆ្នាំ១៩៥៦ | termstart = ១៦ ឧសភា ១៩៨១ | honorific_suffix = [[Order of Propitious Clouds|OPC]] [[Royal Order of Cambodia|KGC]] | resting_place = [[ចេតិយនៃ សុង ឈីងលីង]] | education = [[McTyeire School for Girls]]<br/>[[Wesleyan College]] ([[Bachelor of Arts|BA]]) }} '''សុង ឈីងលីង'''{{Efn|{{lang-zh|s=宋庆龄|t=宋慶齡|p=Sòng Qìnglíng|w=sung4 ch'ing4 ling2}}}} (២៧ មករា ១៨៩៣ – ២៩ ឧសភា ១៩៨១; ឈ្មោះដើម '''រ៉ូហ្សាម៉ង'''<ref>{{Cite web |title=Part 2: Dr Sun Yat-sen, Madam Soong Ching-ling and Hong Kong – "Dr Sun Yat-sen, Madam Soong Ching-ling and Hong Kong" Photos Exhibition |url=https://exhibition.hkrf.org.hk/en/exhibition-content-ii-en/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207060138/https://exhibition.hkrf.org.hk/en/exhibition-content-ii-en/ |archive-date=7 December 2024 |access-date=2024-12-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Soong sisters |url=https://www.wesleyancollege.edu/about/history/soongsisters.cfm |access-date=2024-12-26 |website=www.wesleyancollege.edu |language=en}}</ref>) គឺជាអ្នកនយោបាយចិនម្នាក់។នាងជាភរិយារបស់លោក[[ស៊ុន យ៉ាតសេន]] ដែលត្រូវបានស្គាល់ដោយ '''លោកស្រី ស៊ុន យ៉ាតសេន{{Efn|{{lang-zh|s=孙夫人|t=孫夫人|p=Sūn Fūrén|w=sunfu jên2}}}}''' និងជា '''"មាតាប្រទេសចិនសម័យទំនើប"''' ។<ref name=":0">{{Cite web |last=Montefiore |first=Clarissa Sebag |date=2015-12-23 |title=Soong Qingling: 'The mother of modern China' |url=https://www.bbc.com/culture/article/20151223-soon-qingling-the-mother-of-modern-china |access-date=2024-11-21 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> ក្នុងនាម​ជា​សមាជិក​នៃ​គ្រួសារសុង លោកស្រី និង​ក្រុម​គ្រួសារ​របស់​លោកស្រី បាន​ដើរតួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការ​កសាង​[[តៃវ៉ាន់|សាធារណរដ្ឋ​ចិន]]។ ក្នុងនាមជាមេដឹកនាំលេចធ្លោម្នាក់នៃឆ្វេងនិយមនៃគណបក្សគួមីនតាង (KMT) លោកស្រីបានបង្កើតគណៈកម្មាធិការបដិវត្តន៍នៃគណបក្សគួមីនតាង។ លោកស្រីបានចូលរួមក្នុងរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្តនៅឆ្នាំ ១៩៤៩ ហើយគឺជា[[ប្រមុខរដ្ឋស្ត្រីតែម្នាក់គត់ដែលមិនមែនជាកុម្មុយនិស្ត នៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]]។ លោកស្រីត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានកិត្តិយសនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ជា[[សមាជិកបក្សកុម្មុយនិស្តចិន]] (CCP) ពីរបីសប្តាហ៍មុនពេលលោកស្រីទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៩៨១។ កើតនៅក្រុង[[ស៊ាងហៃ]] និងបានសិក្សានៅសហរដ្ឋអាមេរិក លោកស្រីបានរៀបការជាមួយលោក [[ស៊ុន យ៉ាតសេន]] ដែលជាស្ថាបនិកនៃសាធារណរដ្ឋចិន និងគណបក្សជាតិនិយមចិន ជាភរិយាទីបីរបស់គាត់ក្នុងឆ្នាំ ១៩១៥ ហើយបានក្លាយជាអ្នកតស៊ូមតិដ៏រឹងមាំម្នាក់សម្រាប់សម្ព័ន្ធភាព KMT-CCP របស់លោក ស៊ុន ដោយប្រឆាំងនឹងការបែកបាក់របស់លោក [[ឈៀង កៃសេក]] ជាមួយគណបក្សកុម្មុយនិស្តចិន ក្នុងឆ្នាំ ១៩២៧។ ក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមចិន-ជប៉ុនលើកទីពីរ]] លោកស្រីបានចូលរួមជាមួយបងប្អូនស្រីៗរបស់នាងនៅក្នុងក្រុងចុងគីងលោកស្រីបានចូលរួមជាមួយបងប្អូនស្រីៗរបស់នាងនៅក្នុង រដ្ឋធានីសម័យសង្គ្រាមរបស់ប្រទេសចិន ដើម្បីបង្ហាញពីឯកភាពជាតិ និងការគាំទ្រចំពោះសម្ព័ន្ធភាព KMT-CCP។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងអំឡុង[[សង្គ្រាមផ្ទៃក្នុងចិន]]ជាបន្តបន្ទាប់ នាងបានបន្តគាំទ្រដល់បក្សកុម្មុយនិស្តចិន ដែលនាំឱ្យមានការបែកបាក់ទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមគ្រួសាររបស់នាង។ បន្ទាប់ពីការប្រកាសសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន (PRC) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៩ លោកស្រីបានកាន់តំណែងលេចធ្លោជាច្រើននៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលកុម្មុយនិស្ត រួមទាំងអនុប្រធានរដ្ឋ (១៩៤៩-១៩៥៤ ; ១៩៥៩-១៩៧៥) និង[[អនុប្រធាន]]នៃ[[គណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសភាតំណាងប្រជាជនទូទាំងប្រទេស]] (១៩៥៤–១៩៥៩; ១៩៧៥–១៩៨១)។ លោកស្រីបានធ្វើដំណើរទៅក្រៅប្រទេសក្នុងអំឡុងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ ដោយតំណាងឱ្យប្រទេសចិននៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិមួយចំនួន។ បន្ទាប់ពីការបោសសម្អាតប្រធានាធិបតី [[លីវ សាវឈី]] ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៨ លោកស្រី និងលោក [[ដុង ប៊ីវូ]] ក្នុងនាមជាអនុប្រធានាធិបតី បានក្លាយជា[[ប្រមុខរដ្ឋស្ដីទីចិន]]ជាក់ស្ដែងរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧២ នៅពេលដែលលោក ដុង ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានាធិបតីស្តីទី។ កំឡុងពេល[[បដិវត្តន៍វប្បធម៌]] លោកស្រី ត្រូវបានការពារពីការបោសសម្អាត ក្នុងនាមជាឈ្មោះកំពូលនៅក្នុង[[បញ្ជីកម្មាភិបាលដែលត្រូវការពារ]] ដែលបង្កើតឡើងដោយ ជូ អេនឡាយ។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តី ផ្ទះរបស់នាងនៅទីក្រុងប៉េកាំងត្រូវបានឈ្លានពានដោយ[[កងឆ្មាំក្រហម]] ហើយផ្នូរឪពុកម្តាយរបស់នាងនៅទីក្រុងស៊ាងហៃត្រូវបានបំផ្លាញ។{{Sfn|Epstein|1995|p=|pp=550-551}} លោកស្រី បានរួចផុតពីភាពចលាចលនយោបាយនៃបដិវត្តន៍វប្បធម៌ ប៉ុន្តែបានបង្ហាញខ្លួនតិចជាងមុនបន្ទាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៦។ ក្នុងនាមជា[[ប្រធានស្តីទី]]នៃ[[គណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍នៃសភាតំណាងប្រជាជនទូទាំងប្រទេស]]ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៧៦ ដល់ ១៩៧៨ លោកស្រីគឺជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទីម្តងទៀត ដោយសារតំណែងប្រធានាធិបតីត្រូវបានលុបចោល។ អំឡុងពេលមានជំងឺចុងក្រោយរបស់លោកស្រីនៅក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៨១ លោកស្រីត្រូវបានផ្តល់ងារពិសេសថា «[[ប្រធានកិត្តិយសនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]]»។ == ឯកសារយោង == [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អត្ថបទដែលមានពាក្យជាភាសាចិន]] fba822ggmbr2f9ws1pzp2dh2n391jsj