វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk ភវវរ្ម័នទី១ 0 8625 340033 261395 2026-09-01T12:08:33Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិ 340033 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ភវវម៌្មទី១ | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] | image = | caption = | reign = គ.ស. ៥៨០-៥៩៨<ref>{{Cite book |last=Sharan |first=Mahesh Kumar |url=https://books.google.com/books?id=8B886QamMBMC&pg=RA4-PA33 |title=Studies In Sanskrit Inscriptions Of Ancient Cambodia |publisher=Abhinav Publications |year=2003 |isbn=978-81-7017-006-8 |pages=33|language=en}}</ref> | coronation = | full name = | posthumous name = ភវបទ | predecessor = ព្រះនាង[[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] | successor = វ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] | spouse = ព្រះនាង[[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] | issue = មាន តែព្រះនាមមិនបានវែកញែក | royal house = | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = វ្រះបាទ[[ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម]] | mother = [[វីរៈទេវី]] | birth_date = | birth_place = | death_date = គ.ស. ៥៩៨ | death_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ភវបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} វ្រះបាទ'''ភវវម៌្មទី១'''ឬ '''ភវវរ្ម័នទី១'''(គ.ស ?-៥៩៨) រជ្ជកាល (គ.ស ៥៨០-៥៩៨) ជាបុត្ររបស់វ្រះបាទ[[ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម]] និងត្រូវជាចៅរបស់វ្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]] ស្ដេចចុងក្រោយបង្អស់នៃ[[ហ៊្វូណន|អាណាចក្រភ្វូណាន]]។ ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយក្សត្រីនៃ[[ចេនឡា|អាណាចក្រចេនឡា]]ព្រះនាម '''កម្វុជរាជលក្ឝ្មី''' ដែលជាប់សាច់ញាតិខាងមាតានៃវ្រះបាទ[[ឝ្រេឝ្ឋវម៌្ម]] ដោយហេតុនេះហើយបានជាស្លោកទី១១ នៃសិលាចារឹកបក្សីចាំក្រុងបានបញ្ជាក់ថា កូនចៅឥសីកម្ពុ បានភ្ជាប់សូរ្យវង្ស (ខាងចេនឡា) ទៅនឹង សោមវង្ស (ខាងអាណាចក្រ[[ហ៊្វូណន|ភ្វូណាន]])។ ព្រះអង្គមានព្រះរាជធានីឈ្មោះ [[ប្រាសាទវត្តភូ|ឝ្រេឝ្ឋបុរ]] ដែលស្ថិតនៅម្ដុំ[[បាសាក់]] ក្បែរជើងភ្នំមួយដែលជាទីតាំង[[ប្រាសាទវត្តភូ|វត្តភូ]] (សព្វថ្ងៃស្ថិតក្នុងទឹកដី[[លាវ]])។ ក្រោយពីការសោយទិវង្គតរបស់ព្រះអង្គ បុត្រាដ៏អាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះអង្គពុំបានស្នងរាជ្យ​បន្តពីព្រះអង្គឡើយ ដែលគេបានឃើញបុត្រាអង្គនេះចេញមុខដឹកនាំប្រទេសនៅពេលដែលវ្រះបាទភវវម៌្មទី១ចូលនិវត្តន៍ក្នុងទីអារាម នៅរជ្ជកាលចុងក្រោយរបស់ព្រះអង្គ។ រាជសម្បត្តិត្រូវធ្លាក់ទៅលើព្រះអនុជរបស់ព្រះអង្គ ព្រះនាមចិត្រសេនា ដែលមានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា វ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] ដែលត្រូវជាព្រះរាជបុត្រ​ពៅ​របស់​វ្រះបាទ[[វីរវម៌្មទី២|​វីរវម៌្ម]] «ដែល​ទ្រង់​ប្រកប​ទៅ​ដោយ[[​កេតនភណ្ឌ]]​ជា​[[ព្រះករុណា​]]ជា​ម្ចាស់» ហើយ​ប្រហែល​ចាប់​តាំងពី​ពេល​នោះ​មក នៅ​កម្ពុជា​ក៏​ដូច​ជា​នៅ[[ជនជាតិចាម្ប៍|​ចាម្ប៉ា]] និង​[[ម៉ាឡេយូ]] [[ទំនៀម​ទម្លាប់]]​ចង់​ឱ្យ​ព្រះ​អនុជ​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​[[ព្រះ​រៀម]] ដើម្បី​ឱ្យ​មាន​ព្រះរាជា​ជា​បុរស​រហូត​តទៅ។ នៅ​ពេល​ដែល​ស្ដេច​ឝ្រីភវវម៌្មទី១​ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត​ទៅ គេ​បាន​ប្រមើល​ថា ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បាន​ទៅ​ចាប់​កំណើត​ឯ[[​ស្ថានសួគ៌​]]របស់​ព្រះ​[[សិវ]] ព្រោះ​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​ប្រកាន់​យក​ព្រះ​នាម​ថាជា ​[[ភវ]] ដែល​ជា​ព្រះ​នាម​មួយ​របស់​ព្រះ​សិវ ហើយ​គេ​បាន​ថ្វាយ​ព្រះ​នាម​ថាជា ​'''ភវ​បទ'''។ ==ប្រវត្តិ== ផ្ដើមពីដំបូងត្រូវបានគេហៅដូច្នេះថា ជាពួកមេកន្ទ្រាញដងរែក ដែលជាអាណាខេត្តមេកន្ទ្រាញតូចៗនៅភាគខាងជើងនិងខាងត្បូងនៃជួរភ្នំដងរែក ដែលគេមិនសូវស្គាល់។ ពួកព្រះអង្គម្ចាស់ដែលគេបានស្គាល់ទីមួយត្រូវបានគេវែកញែក នៅក្នុងសិលាចារឹកដើមដំបូងៗ។ សិលាចារឹកសំស្ក្រឹត (ដែលមិនបានចុះកាលបរិច្ឆេទ) នៅ[[វាលកន្ទេល]] [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] (K.៣៥៩) មានឈ្មោះក្សត្រមួយអង្គព្រះនាមវីរវម៌្មជាបិតានៃព្រះនាងមួយអង្គដែលព្រះនាងព្រះនាមមិនត្រូវបានវែកញែកទេ ដែលបានរៀបអភិសេកជាមួយនឹងព្រាហ្មណ៍ម្នាក់នាម [[សោមសម៌ន]] និង ជាព្រះភគិនីនៃវ្រះបាទភវវម៌្មប្រាកដមែន។ តាមរយៈសិលាចារឹកមួយមកពី[[ចន្ទនគរ]] នៅបាសាក់/លាវ (K.៣៦៣) វ្រះបាទវីរវម៌្មក៏ជាបិតាព្រះអង្គម្ចាស់ចិត្រសេនាដែរ ដែលជាព្រះកនិដ្ឋភាតានៃវ្រះបាទភវវម៌្ម។ មែនហើយព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងពីរអង្គមានព្រះមាតាតែមួយតែបិតាផ្សេងគ្នា ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់អះអាងដោយ[[សិលាចារឹកស្រីទេព]] K.៩៧៨ (ប្រទេសថៃសម័យបច្ចុប្បន្ន៖15° 27’ N, 101° 4’ E) ដែលផ្ដល់ព័ត៌មានថាវ្រះបាទភវវម៌្មជាបុត្រនៃប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម និងជាព្រះនត្តានៃព្រះចក្រវរ្តិនរីឯសិលាចារឹកមួយទៀតមកពីបាកមូលនៅ[[ឧប្បល]]/ប្រទេស[[ថៃ]] (K.៤៩៦) ឲ្យយើងដឹងថានាមនៃបិតាវ្រះបាទវីរវម៌្មមានគោរម្យងារថា សាវ៌ភៅម។ សិលាចារឹកទាំងនេះសំដៅលើទឹកដីមួយភាគធំត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយស្ដេចអស់ទាំងនេះ។ សិលាចារឹក​បាន​ពិពណ៌នា​ពី​ព្រះរាជា​អង្គ​នេះ​ថា ជា​អ្នក​ចម្បាំង​ដ៏​អង់អាច​ក្លាហាន​ ជា​វីរបុរស​មានចិត្ដ​សប្បុរសមិន​ចេះ​ចាញ់ វិសេស​ប្រៀប​បាន​ទៅ​នឹង​ភ្នំ​ព្រះ​[[សុមេរុ៍​]] ជាប់​អម្បូរ​ព្រះ[[អាទិត្យ]]​ អាច​វាយ​បង្ក្រាប​ទាំង​សត្រូវ​ខាងក្នុង និង​ខាងក្រៅ​ បាន​ជា​[[ទ្រមាក់​ដំរី​]]ដ៏​ពូកែ​ ជា​អ្នក​ដាក់​ទាន​ដែល​មាន​ព្រះ​ហស្ថសើម​ជានិច្ច​ អាស្រ័យ​ដោយ​ទឹក​ដែល​គេ​ចាក់​លើ​ព្រះ​ហស្ថរាល់​ពេល​ដែល​ទ្រង់​ដាក់​ទាន។ សិលាចារឹក​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា ទីកន្លែង​ណា​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ទ្រង់​បាន​ប្រើ​ព្រះ​កាយពល​ដណ្ដើម​យក​បាន​ហើយ​ ទីនោះ​នឹង​ត្រូវ​បាន​ទទួល​នូវ​ការ​សណ្ដោស​ប្រណី​ពី​ព្រះ​អង្គ ហើយ​បណ្ដា​សត្រូវ​ទាំងឡាយ​នាំ​គ្នា​មក​ថ្វាយបង្គំ​គាល់​ព្រះ​អង្គ​នៅ​ក្នុង​ ព្រះរាជវាំង ទោះជា​អ្នក​ទាំងនោះ​មិន​បាន​ត្រូវ​ព្រះ​អង្គ​វាយ​បង្ក្រាប​ឱ្យ​ចុះចាញ់​ ក្នុង​សង្គ្រាម​ក៏​ដោយ។ ===ព្រះនាមក្នុងគម្ពីរវិស្ណុបុរាណ=== គម្ពីរ​វិស្ណុ​បុរាណ​ ហាក់​ដូចជា​មាន​និយាយ​ពី​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​នេះ​ផង​ដែរ ត្រង់​វគ្គ​ស្ដី​ពី​[[សក្ក​ទ្វីប]]​ដែល​យើង​បាន​ឃើញ​ពី​ខាងលើ​រួច​មក​ហើយ គឺជា​ឈ្មោះ​សំដៅយក​ [[កម្ពុជា]] នេះឯង ដោយ​បាន​លើក​ឡើង​ថា ព្រះរាជា​ទ្រង់​ព្រះ​នាម​ថា [[ភវ្យ]] ទ្រង់​បាន​រៀបចំ​ព្រះរាជាណាចក្រ​របស់​ព្រះ​អង្គជា​៣​ស្រុក ដែល​មានឈ្មោះ​ថា [[ជលទ]]​ [[កុមារ]] និង[[​សុកាមារ]]។ លោក​[[វរសេនីយ៍ឯក]][[ហ្សេរីនី]]​ បាន​ផ្គូផ្គង​ស្រុក​ទី​១​ទៅ​នឹង​[[ចេនឡា​ទឹក]] គឺ​ដែនដី​សណ្ដ​ទន្លេ​មេគង្គ​ រីឯ​ស្រុក​ទី​២ និង​ទី​៣​ក៏​ជា​ស្រុក​នៅ​ភាគ​ខាងត្បូង​កម្ពុជា​ដែរ។ [[គម្ពីរ​វិស្ណុ​បុរាណ]]​បាន​ប្រដៅ​ថែម​ទៀត​ថា ស្រុក​នោះ​មាន​ជួរ​ភ្នំ​ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា [[ឧទយ​គិរី​]] [[ស្យាម]] និង​[[អាស្ដ​គិរី]] ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​នឹកឃើញ​ដល់​ឧទយ​ សៀម និង​[[លេស្ដៃ]] ដែល​យើង​បានឃើញ​ពី​ខាងលើ​រួច​មក​ហើយ ហើយ​ដែល​ជា​ឈ្មោះ​របស់​កម្ពុជា និង​ឧប​សម្ព័ន្ធ​សៀម​នោះ​ឯង។ តាម​ពិត​ទៅ ការ​ប្រើ​ពាក្យ​ «ស្យាម» នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​៦ ហាក់​ដូចជា​មិន​ទាន់​ត្រឹមត្រូវ​ទេ បើសិនជា​ថា គេ​ចង់​សំដៅ​យក​ប្រទេស​របស់​ពួក​ថៃ ឬ​[[សៀម]]។ ប៉ុន្ដែ នោះ​ប្រហែលជា​ការ​សំដៅ​យក​កុលសម្ព័ន្ធ​មួយ​ដែល​ប្រជាជន​មាន​ស្បែក​ខ្មៅ​ជាង​ អ្នក​ជិតខាង​បន្ដិច ហើយ​រស់នៅ​ជិត​ភ្នំ ដូច​ជា​កុលសម្ព័ន្ធ​សាមន្តរដ្ឋ ដែល​មាន​រាជធានី​នៅ​ខាង​ពាយព្យ​[[ឆកសមុទ្រ]]សៀម​ត្រង់​កន្លែង​[[ឝ្រីវិជ័យ]]​ សព្វថ្ងៃ។ [[គម្ពីរ​វិស្ណុ​បុរាណ]]​ក៏ ​មាន​រៀបរាប់​ផង​ដែរ​អំពី​ទន្លេ​ឈ្មោះ [[សុកុមារិ​]] [[កុមារិ]] និង​[[នាលិនិ]] ទន្លេ​ក្រោយ​នេះ លោកហ្សេរីនី ថា គឺជា​[[ទន្លេមេគង្គ]]​នេះឯង ។ ===សង្គ្រាម=== នៅ​ចុង​សម័យ​នគរភ្វូណានដោយសារ​វ្រះបាទ​រុទ្រវម៌្មបាន​ធ្វើ​គត[[គុណវម៌្ម]]ជា​ប្អូនដើម្បី​ដណ្ដើម​រាជ្យ​សោយ​នោះ ការ​បះ​បោរ​ចលាចល​ក៏កើត​មាន​ឡើង ហើយ​ចលនា​បះ​បោរ​នេះ ក៏​កាន់​តែ​រីក​ធំ​ឡើងៗ ហើយ​នៅ​ចុង​រាជ្យ​ព្រះអង្គ វ្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]] ជា​អ្នក​ដណ្ដើម​រាជ្យ ប្រហែលជា​បាន​ធ្វើ​អត្តឃាត​សម្លាប់​ខ្លួន​ឯង ឬ​ក៏​ដាក់​រាជ្យ។ មិន​មាន​ឯកសារ​ណា​មួយ​បញ្ជាក់​ច្បាស់ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ទេ ក៏ប៉ុន្តែ​ពេល​នោះ​រាជបល្លង្ក​នគរភ្វូណាន ត្រូវ​នៅ​ទំនេរ។ កម្លាំង​បះ​បោរ​របស់​គុណវម៌្មបាន​វាយ​ដណ្ដើម​យក​បាន​រាជធានី​វ្យាធបុរ។ នៅ​ឯ​សាមន្តរដ្ឋ​ចេនឡាឯណោះ​វិញ ក្រោយ​ពី​វ្រះបាទ[[វីរវម៌្ម]]ជាក្សត្រចេនឡា​សុគត​ទៅ ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​មួយ​អង្គព្រះនាមភវវម៌្មទី១ ដែល​ត្រូវ​ជា​ចៅ​របស់​វ្រះបាទ​[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]] ដែល​ជា​ស្ដេច​ចុង​ក្រោយ​នៃ​អាណាចក្រភ្វូណាន ក៏​ក្រោក​ឈរ​ប្រឆាំង​នឹង​ចលនា​បះ​បោរ​របស់ញាតិវង្សខាងគុណវម៌្ម។ បើតាមសិលាចារឹករបស់ព្រះភវវម៌្ម និងប្អូនមាតាតែមួយនិងបិតាផ្សេងគ្នារបស់ទ្រង់ ថាចេនឡាបានផ្ដើមវាយលុកអាណាចក្រភ្វូណាននៅពាក់កណ្ដាលទី២នៃ​ស.វទី៦ ចំពេលដែលអាណាចក្រនេះត្រូវទទួលរងគ្រោះថ្នាក់ធម្មជាតិ ដោយទឹកជំនន់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលបានបំផ្លាញទីក្រុងនិងប្រព័ន្ធ[[ធារាសាស្ត្រ]] ធ្វើអោយប្រជារាស្ត្រភៀសខ្លួនទៅរស់នៅលើតំបន់ទួលខ្ពស់ភាគខាងជើង។ ឆ្លៀតពេលដែលអាណាចក្រនេះចុះទន់ខ្សោយជួបនឹងភាពច្របូកច្របល់ វ្រះបាទភវវម៌្មទី១ដែលមានអនុជចិត្រសេនាជាមេទ័ពដឹកនាំការប្រយុទ្ធ បានចាប់វាយលុកលើអាណាចក្រភ្វូណាន ហើយបានគ្រប់គ្រងដល់[[ក្រចេះ]]នៅលើច្រាំងខាងកើតនៃ[[ទន្លេមេគង្គ]] ដល់[[បុរីរម្យ]]នៅចន្លោះ[[ទន្លេមូល]]និង[[ជួរភ្នំដងរែក]] និងដល់[[មង្គលបុរី]]នៅខាងលិច[[បឹងទន្លេសាប]]។ នៅចំពោះមុខអាសន្ននេះទ័ពអាណាចក្រភ្វូណាន​ដែលជាបក្សពួក​របស់​គុណវម៌្មបានថយដៃ ហើយក៏បានលើករាជធានីពី[[វ្យាធបុរ]]ទៅតាំងនៅភាគខាងត្បូងត្រង់[[នរវរនគរ]] ដែលអ្នកប្រវត្តិវិទូថាត្រូវនឹង[[អង្គរបុរី]] [[ស្រុកព្រៃកប្បាស]] [[ខេត្តតាកែវ]]សព្វថ្ងៃនេះ។ អង្គរបូរី ជា​រាជធានី​ចុងក្រោយ​បង្អស់​របស់​នគរភ្វូណានក្នុង​សម័យភ្វូណាន។ ព្រះអង្គ​គ្រប់គ្រង​បាន​ដែន​ដី​ពី​ចន្លោះ​ទន្លេ​មូល​ខាង​ជើង ទន្លេសាប​ខាង​ត្បូង [[ជួរ​ភ្នំ​អណ្ណាម]]​ខាង​កើត ទៅ​ទិស​ខាង​លិច​ដល់​[[ស្ទឹង​ព្រាជី]] និង​[[មង្គលបុរី]] ដែល​គេ​បាន​រក​ឃើញ​សិលា​ចារឹក​របស់​ព្រះអង្គ។ ដូច្នេះនគរភ្វូណានត្រូវក្លាយជាចំណុះរបស់[[ចេនឡា]]វិញ។ រាជធានីថ្មីរបស់ព្រះអង្គមានឈ្មោះថា '''[[ភវបុរ]]''' ដែលស្ថិតនៅត្រង់ម្ដុំ[[អំពិលរលំ]]ក្នុង[[ខេត្តកំពង់ធំ]]។ ព្រឹត្តិការណ៍​ព្រះមហាក្សត្រ​ចេនឡា​លើក​ទ័ព​មក​វាយ​ប្រហារ​កាន់​កាប់​នគរ​ភ្វូណាននេះ ត្រូវ​បាន​អ្នក​ប្រវត្តិវិទូ​ចាត់​ទុក​ជាព្រឹត្តិការណ៍​បង្រួបបង្រួម​ទឹកដី​ខ្មែរ​ដំបូង​បង្អស់​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ជោគជ័យ​របស់​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​ក៏​បាន​មក​ដោយសារ​ព្រះអង្គ​មាន​ដើម​កំណើត​ ឈាមជ័រ​ជា​ចៅ​វ្រះបាទ​រុទ្រវម៌្ម ព្រះមហាក្សត្រ​នគរភ្វូណានដែរ ដែល​ជា​កត្តា​ធំ​មួយ​ធ្វើ​ឲ្យ​នាម៉ឺន មេទ័ព និង​ប្រជារាស្ត្រ​នៅភ្វូណានគាំទ្រ​ទទួល​ស្គាល់​ព្រះអង្គ។ ក្រោយ​ពី​ទទួល​ជ័យ​ជម្នះ​ហើយ វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម ដែល​ទ្រង់​ជា​ព្រះរាជា​នៃ​សន្តតិវង្ស សោម​វង្ស ខាងនគរភ្វូណាន [[វ្យាធបុរ]] ទ្រង់​បាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​នឹង​ក្សត្រី​កម្វុជរាជលក្ឝ្មី ផ្នែក​ខាង​សូរ្យវង្ស ខាង​នគរចេនឡា [[ឝ្រេឝ្ឋបុរ]] ដែល[[​ស្លោក]]​ទី​១១ នៃ​សិលា​ចារិក​បក្សី​ចាំ​ក្រុង​បាន​បញ្ជាក់​ថា កូន​ចៅ​[[ឥសី​កម្ពុ]] បាន​ភ្ជាប់[[​សូរ្យ​វង្ស​]]ខាង​ចេនឡា និង​[[សោមវង្ស]]​ខាង​អាណាចក្រភ្វូណាន។ ព្រះអង្គ​បាន​លាត​សន្ធឹង​ទឹកដី​ខ្មែរ​ទៅ​គ្រប់​ទិសទី វាយ​ដណ្ដើម​យក​បាន​ស្រុក​[[ចន្ទបុរី]] និង​[[ស្រុក​ភូមិភ្នំ]] [[ខ្ពង់រាប]] [[ព្នង]] [[​កួយ]] [[​ជង]]។ តាម​រយៈ​សិលាចារឹក​នៅ[[​វត្ត​ហ្លួងកៅ]] គេ​អាច​ដឹង​បាន​ថានា​ពាក់​កណ្ដាល​សតវត្ស​ទី​៥ ព្រះមហាក្សត្រ​នគរ​កម្ពុជា ឬ​ចេនឡា បាន​ធ្វើ​សង្គ្រាម​វាយ​ប្រហារ​ពង្រីក​ទឹកដី យក​ជ័យ​ជំនះ​លើ[[​ចាម]] យក​បាន​ភូមិភាគ​តំបន់​ខាងជើង​[[ភ្នំដងរែក]] រហូត​ទៅ​ដល់​[[ខេត្ត​នគររាជសីមា]] និង​ភូមិភាគ​ខាងត្បូង​[[ល្បាក់ខោន]]។ វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​ប្រហែលជា​បាន​វាត​ព្រះ​នគរ​រហូត​ទល់​ភ្នំ​ដងរែក ហើយ​បាន​វាយ​បង្ក្រាប «បណ្ដា​ស្ដេចភ្នំ» ពោល​គឺ បណ្ដា​វិប្រជា​មិន​ទាន់​ស៊ីវីល័យ ដែល​រស់នៅ​តាម​ដងភ្នំ និង​ខ្ពង់រាប ដូច​ជា​សព្វ​ថ្ងៃនេះ​ដែរ តាម​មើលទៅ​គឺ ពួក​ជង​ដែល​រស់នៅ​សម្បូរ​ក្នុង​បណ្ដា​ខែត្រ​ខាងលិច​ចាប់ពី​កែប​នៅ​មាត់​ឈូង​ សមុទ្រ​សៀម​រហូត​ដល់​ភាគ​ខាងលើ ចន្ទ​បុរ ក្នុង​នោះ​មាន​ទាំង​ជួរ​ភ្នំ​ខាងលិច​ខែត្រ[[​ពោធិ៍សាត់​]]ផង​ដែរ និង​ពួក​ស៊ូឡាង ឬ​ឡាងហួង ដែល​ជា​បុព្វបុរស​របស់​ពួក​ម៉យ ឬ​ម្ល៉យ​ ឬ​រ៉ម៉យ​សព្វថ្ងៃ​ដែល​រស់នៅ​លើ​ជម្រាល​ជួរ​[[ភ្នំ​អាណ្ណាម​]]នៅ​ចន្លោះ​នគរ​[[ចាម្ប៉ា]] និង​កម្ពុជា។ នៅ​ពេល​នោះ វា​ហាក់ដូចជា​ថា​បណ្ដា​ប្រទេស​ដែល​យើង​ហៅ​សព្វថ្ងៃ​ថា​ជា [[សៀម]] ដែល​ចិន​ហៅ​ថា [[ឈេទូ]] ឯកសារ​[[ប្រវត្ដិសាស្ដ្រ​ចិន]]​បានឱ្យ​យើង​ដឹង​ថា រាជាណាចក្រ​ឈេទូ ដែល​ដំបូង​ឡើយ​ជា​រដ្ឋ​ឯករាជ្យ បន្ទាប់​មក​បាន​ត្រូវ​កុរុង[[ឝ្រីមារញ]]​បង្ក្រាប​ដាក់​ឱ្យ​ចំណុះ​នគរភ្វូណាន​​ ពេល​នោះ​ទទួល​បាន​នូវ​សេរីភាព​ឡើង​វិញ។ ដោយហេតុ​នេះ មាន​រាជាណាចក្រ​ធំៗ​ពីរ​កើត​ឡើង​នៅ​ដើម​សតវត្សរ៍​ទី​៦ ជា​ជំនួស​នគរ​ភ្វូណានគឺ ចេនឡា ដែល​ក្រោយមក​ក្លាយជា​[[កម្ពុជា]] និង​ឈេទូ ដែល​ក្រោយមក គឺ​ប្រទេស​សៀម។ គឺ​វ្រះបាទ​ភវវម៌្មទី១ នេះ​ហើយ​ដែល​បាន​ប្ដូរ​ឈ្មោះ​ប្រទេស​ពី​នគរភ្វូណាន មក​ជា​កម្ពុជា ដែល​យើង​ប្រើ​រហូត​ដល់​សព្វថ្ងៃ​នេះ។ ប្រវត្តិ​បង្រួបបង្រួម​នគរ​ចេនឡា (ឬ​កម្វុជ) និង​នគរភ្វូណានក្រោម​ស្នាដៃ​របស់​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​ទី​១ អាច​ចាត់​ទុក​ជា​ការ​ចាប់​ផ្ដើម​ដំបូង​នៃ​ប្រវត្តិ​កម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន។ ព្រះមហាក្សត្រ​នគរ​កម្វុជ ឬ​នគរ​ចេនឡា ជា​ព្រះរាជវង្ស​បន្ត​ចុះ​មក​ពី ឫសីកម្វុ​ស្វយម្ភុវៈ និង​ទេពអប្សរ​មេរា ដែល​មាន​ដើម​កំណើត​ចុះ​មក​ពី​ព្រះ[[អាទិត្យ]]។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​សោយរាជ្យ​ពី​ឆ្នាំ​៥៥០ ដល់​ឆ្នាំ​៦០០ នៃ​គ្រិស្ដសករាជ។ ក្រោយ​ពី​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម សោយ​ទិវង្គត​ទៅ ចិត្រសេនា ជា​ប្អូន​ក៏​បាន​ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​បន្ត​ពី​ព្រះរៀម ដែល​ទ្រង់​មាន​ព្រះនាម​ក្នុង​រាជ្យ​ថា មហេន្ទ្រវម៌្ម។ វ្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម​ទ្រង់​បាន​បន្ដ​នយោបាយ​របស់​ព្រះ​រៀម ហើយ​បាន​បញ្ចប់​ការ​វាយ​បង្ក្រាប​បណ្ដា​ខែត្រ​ដែល​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​មិន​ ទាន់​បាន​ដណ្ដើម​ដាក់​ជា​ចំណុះ។ ទ្រង់ ​មាន​មន្ដ្រី​២​នាក់​បម្រើ​ព្រះ​អង្គ​គឺ​ [[ធម្មទេវ|ធម៌ទេវ]] និង​ [[សិម្ហទេវ]] ដែល​ជា​បងប្អូន​ជីដូនមួយ​នឹង​គ្នា ដែលជា​កូន​របស់​ព្រាហ្មណ៍​២​នាក់​បងប្អូន [[ព្រាហ្មទត្ត]] និង​ [[ព្រាហ្មសិម្ហ]]។ អ្នក​ទាំង​២​នេះ​ធ្លាប់​ជាម​ន្ដ្រី​របស់​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម ហើយ​វ្រះបាទ​មហេន្ទ្រវម៌្ម​ពិនិត្យ​ឃើញ​ថា​ជា[[ទី​ប្រឹក្សា]]​ល្អ ទ្រង់​ក៏​រក្សា​ទុក​ព្រោះ «ពួក​គេ​នេះ​ចេះ​ចាំ​ច្បាស់​លាស់​អំពី​[[វិទ្យាសាស្ដ្រ]]​ត្រឹមត្រូវ និង​វិទ្យាសាស្ដ្រ​មាន​ផល​ប្រយោជន៍» មាន​ន័យ​ថា ជា​អ្នក​អនុវត្ដ​ជាក់ស្ដែង និង​ត្រឹម​ត្រូវ។ មន្ដ្រី​ទាំង​២​នាក់​នេះ ជា​ជំនួយ​ដែល​ជួយ​ឱ្យ​ព្រះ​អង្គ​ទទួល​បាន​នូវ​ជ័យជម្នះ។ ទ្រង់​បាន​ចាត់​ឱ្យ​សិម្ហទេវ​ទៅ​ធ្វើការ​ចរចា​ជាមួយ​នគរ​[[ចាម្ប៉ា]] ដើម្បី​រក្សា​ចំណង​មេត្រីភាព​រវាង​ព្រះរាជា​កម្វុជនឹង​ព្រះរាជា​ចាម។ បេសកកម្ម​នេះ​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ ហើយ​សន្ដិភាព​ត្រូវ​បាន​ធានា។ ====បុព្វហេតុនៃចម្បាំង==== *ទំនាស់រាជបល្លង្ក៖ អ្នកខ្លះយល់ថាវ្រះបាទភវវម៌្មលើកទ័ពមកតទល់ នឹងការដណ្ដើមរាជ្យបល្លង្ករបស់បក្សពួកគុណវម៌្ម។ *ទំនាស់សាសនា៖ រវាង[[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] និង[[ពុទ្ធសាសនា]] បើតាម[[អ៊ីឈិង]][[ពុទ្ធបរិស័ទចិន]]បានសរសេរថានៅចុងសតវត្សទី៧៖ពីដើមនៅភ្វូណានព្រះធម៌បានចម្រើនលូតលាស់ហើយផ្សព្វផ្សាយទៅគ្រប់ទិសទី តែឥឡូវនេះមានព្រះរាជាកំណាចមួយអង្គបានបំផ្លាញចោលអស់ ឯព្រះសង្ឃតែមួយអង្គក៏គ្មានដែរ។ គេអាចសន្និដ្ឋានថាព្រះរាជាកំណាចនោះប្រាកដជាវ្រះបាទភវវម៌្មនេះហើយ។ *[[គ្រោះធម្មជាតិ]]៖ តែលោកបឺនាដ-ភ្វីលីព-ហ្ក្រុស្លៀរ យល់ថាមកពីទឹកជំនន់បំផ្លាញប្រព័ន្ធបញ្ចូលទឹក ពេលនោះកម្ពុជាក្រោមក៏ក្លាយជាដីល្បាប់ស្ងាត់ជ្រងំ ប្រជារាស្ត្ររត់ទៅកាន់ដីខ្ពស់ភាគខាងជើង ដោយហេតុនេះនៅឆ្នាំ៥៥០វ្រះបាទភវវម៌្មបានវាយលុកនគរភ្វូណាន ដើម្បីបង្កើតរាជាណាចក្រខ្មែរ។ យើងឃើញថានេះជាមូលហេតុដែលមានចម្បាំងចេនឡានិងអាណាចក្រភ្វូណាន បូករួមទាំងទំនាស់រាជបល្ល័ង្កផង។ ==បម្រែបម្រួលប្រជាករ និងស្ថានភាព[[សង្គម]]== ការលូតលាស់ពូជពង្សនៃជនជាតិ[[ខ្មែរ]]សម័យនោះ ពុំទាន់ធាត់ធំទេ ជាកត្តាចម្បងធ្វើឲ្យមានការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងប្រទេស។ ម្យ៉ាងទៀត លក្ខណៈពិសេសនៃ[[សេដ្ឋកិច្ច]]របស់ប្រទេស និងការវិវត្តខាងនយោបាយនៃប្រទេស ពឹងផ្អែកទៅលើដីស្រែ[[ចម្ការ]]។ [[វាលទំនាប]][[ទន្លេមេគង្គ]] [[សម្បូរ]][[ថ្លុក]][[ត្រពាំង]]។ ដូចនេះនៅនគរភ្វូណាន ផ្ទៃដីសម្រាប់ដាំស្រូវមានតូច តម្រូវឲ្យមានការវាតដីជាបន្តបន្ទាប់ ដោយវិធីបង្ខិតបង្ខំកម្លាំងទាសាទាសី ដែលជាកសិករ។ ដីស្រែចម្ការគឺជា[[កម្មសិទ្ធិ]]របស់[[រដ្ឋ]] ហើយសំណង់ទំនប់ទឹក និង[[ប្រព័ន្ធ]]បង្ហូរទឹក គឺកសាង និងដឹកនាំដោយ[[រាជការ]]។ [[ចេនឡា]]មានការរីកចម្រើនខ្លាំងខាងវិស័យ[[សេដ្ឋកិច្ច]]។ រីឯអាណាចក្រ[[ភ្វូណាន]]វិញរងគ្រោះធម្មជាតិបណ្ដាលឲ្យសេដ្ឋកិច្ចធ្លាក់ចុះ។ នេះជាឱកាសល្អសម្រាប់រាជវង្សខាង[[ចេនឡា]]ធ្វើសញ្ជ័យលើអាណាចក្រភ្វូណាន។ ព្រះរាជា[[ចេនឡា]] វ្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី១]] និងប្អូនជីដូនមួយ ចិត្រសេនា បានវាយលុកអាណាចភ្វូណានប្រហែលរវាងគ.ស ៥៥០។ អាណាចក្រភ្វូណានក៏ធ្លាក់ក្នុងកណ្ដាប់ដៃរាជវង្សនៅចេនឡា គឺវ្រះបាទភវវម៌្មទី១ ហើយអាណាចក្រភ្វូណានក៏ប្រែឈ្មោះជាកម្វុជ។ នៅសតវត្សទី៨ រវាងឆ្នាំ៧០៦ កម្វុជត្រូវបានបែងចែកជាពីរគឺចេនឡាដីគោកដែលសម្បូរភ្នំ និងជ្រលងភ្នំ និងចេនឡាទឹកលិច ដែលសម្បូរទៅដោយបឹងនិងមាន[[ឆ្នេរសមុទ្រ]]។ ការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងរវាង[[ចេនឡា]]ទាំងពីរ ជាការបើកឱកាសឲ្យពួកចោរជាតិ[[ជ្វា]]ក្នុងសម័យ[[រាជវង្ស]][[សៃលេន្ទ្រ]] ចូលឈ្លានពាន ហើយបានកៀរយកប្រជាជនមន្ត្រី និងរាជវង្សទៅកាន់ប្រទេសជ្វា។ ==ពង្សាវលី== *ព្រះអយ្យកាទួត ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម]] ជាអតីតព្រះមហាក្សត្រភ្វូណាន។ **ព្រះអយ្យកា ព្រះបាទ[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]] និងព្រះអយ្យកាបិតុលា ព្រះបាទ[[គុណវម៌្ម]] ដែលជាព្រះអយ្យកាមានព្រះអយ្យកាទួតតែមួយ តែព្រះអយ្យកោទួតរៀងខ្លួន ***ព្រះបិតា ព្រះនាម [[ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម]] និងមាតាជាព្រះមហេសីរួមគ្នាជាមួយព្រះបិតុលាព្រះនាម[[វីរវម៌្ម]] ****ព្រះមហេសីព្រះនាម [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] ****ព្រះភាតាអយ្យកាមួយ និងជា ព្រះភាតាចុងមានព្រះមាតារួមគ្នាជាមួយព្រះអង្គ ព្រះនាម [[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] *****បុត្រមាន ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានគេវែកញែក *****ព្រះភាគិនេយ្យ ជាច្រើនអង្គ[[ឦឝានសេនា]] ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= ព្រះនាង[[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (ចេនឡា)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>រាជធានីភវបុរ|years=គ.ស. ៥៨០-៥៩៨}} {{s-aft|after= វ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃឝ្រេឝ្ឋបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃភវបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] {{Cambodia-royal-stub}} 35gatfdr6z4shvtxp0mmisyz6oxq3ri ចក្រភពអង្គរ(៨០២-១២១៨) 0 19034 340052 313739 2026-09-02T05:54:46Z លាញឡាយ 52755 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */ 340052 wikitext text/x-wiki '''ចក្រភពអង្គរ(៨០២-១៤៣១)''' [[ឯកសារ:AngkorWat.JPG|thumb]] ចក្រភពអង្គរជាចក្រភពខ្មែរដ៏ល្បីល្បាញទូទាំងពិភពលោកដែលបានចាប់កំណើតឡើងនាសតវត្សទី៩និងចុះខ្សោយទៅវិញនាសតវត្សទី១៣ (៨០២—១៤៣១) *ការដួលរលំនៃចក្រភពអង្គរ៖ តាមរយៈ សៀម និង ពួកតៃ ដែលមានដើមកំណើតនៅខេត្តណានចាវ (យូណាន) ប្រទេសចិន បានវាយដណ្ដើមឯករាជ្យនៅខេត្តខ្មែរមួយចំនួន នៅភាគខាងលិច មហានគរ ដូចជា៖ ខេត្តសុខោទ័យ ព្រះវិស្ណុលោក អយុធ្យា កំពែងពេជ្រ ឈៀងសែន ឈៀងម៉ៃ ឈៀងរ៉ៃ នគរស្រីធម្មរាជ នគរសួគ៌ នគរបឋម សុវណ្ណភូមិ (សុពណ៌បុរី) ស្រីទេព លព្វបុរី បឹងកក់ (បាងកក) កញ្ជនៈបុរី រាជបុរី ពេជ្របុរី និង វជ្ជបុរៈ ដោយ ស្ដេចសៀម ដើមកំណើតខ្មែរសុទ្ធសាធ ព្រះនាម ព្រះចៅ ស្រីឥន្ទ្រទិត្យ ហ្វាមឿង នៃនគរសៀម (បុត្រប្រសារទី១ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧) រួចដាក់នាមនគរថា [[អាណាចក្រសុខោទ័យ|ព្រះរាជាណាចក្រសុខោទ័យ]] ដែលឈ្មោះនេះ យកឈ្មោះខេត្តខ្មែរ មកធ្វើជានគរដោយ សាសន៍សៀម ។ ចំពោះ លាវ វិញវាយដណ្ដើមឯករាជ្យវិញ នៅខេត្តខ្មែរ ២ នៅភាគខាងជើង មហានគរ (អង្គរវត្ត) គឺខេត្តវាំងច័ន្ទន៍ (វៀងចន្ទន៍) ខេត្តចាម៉្បាស័ក្តិ (ប្រាសាទវត្តភ្នំ អតីតរាជធានី ស្រេស្ថបុរៈ ដែលបច្ចុប្បន្ន ជាប្រាសាទវត្តភូ ក្នុងភាសាឡាវ) និង ខេត្តហ្លួងព្រះបាទ ដោយស្ដេចលាវ មានដើមកំណើតខ្មែរសុទ្ធសាធ (បុត្រប្រសារ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ និងមេដឹកនាំទ័ពជើងគោកអង្គរធំ) ព្រះនាម ព្រះចៅមឿងហ្វាង៊ុម នៃនគរលាវ ដោយលាវដាក់នាមនគរថា "ព្រះរាជាណាចក្រដំរីលានជាង" (ភាសាឡាវ អានថា = ឡានសាង) ។ == ការរំដោះប្រទេសចេញពីជ្វានិងរៀបចំប្លង់អង្គរ == ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២បានរំដោះចេនឡាទឹកលិចពីអំណាចជ្វានិងបានបង្រួបបង្រួមខ្មែរយើងទាំងពីរ(ខ្មែរលើនិងខ្មែរក្រោម)ដើម្បីបង្កើតចក្រភពអង្គរ។ ព្រះអង្គជាប់រាជវង្សបុស្ករាក្ស។ព្រះអង្គរំដោះប្រទេសជាតិពីពួកជ្វាហើយព្រះអង្គកសាង្គរាជធានីច្រើនកន្លែងដូចជា ក្រុងឥន្ទ្របុរះ ក្រុងកុតិ ហរិហរាល័យ អមរេន្ទ្របុរះនិងមហេន្ទ្របវ៌ត។ព្រះអង្គបង្កើពិធីទេវរាជនិងលើកដំកើងសាសនាព្រាហ្មណ៍ព្រះអង្គកសាងប្រាសាទភ្នំគូលែនប្រាសាទអកយំអារាមចិននិងសិវលិង្គ។ == ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣(៨៥០-៨៧៧នៃគ,ស)រាជធានីហិរហរាល័យ == ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ព្រះអង្គប្រកបដោយគុណធម៌បានកសាងប្រាសាទខ្លះៗនៅតំបន់អង្គរ។ == ព្រះបាទឥន្រ្ទវរ្ម័នទី១(៨៧៧-៨៨៩នៃគ-ស) == ព្រះអង្គជាញាតិវង្សនិងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៣។ព្រះអង្គបានបង្កើតលទ្ធិបិគ្គលនិយម(គោរពបូជាដូនតា បុព្វការីជន ញាតិវង្គ)និងបានកសាងប្រាសាទព្រះឡគោ ប្រាសាទបាគង បារាយណ៍ឥន្ទ្រតដាក សិវលិង្គ ការពារសន្តិសុខពេញផ្ទៃប្រទេសពហ្រីចទឹកដីកសាងសិលាចរឹកច្រើនកន្លែងដូចជានៅបាយ៉ង់(តាកែវ)អ៊ូប៊ុន(ថៃ)។ ការកសាងក្រុងអង្គរទី១(យសោធរបិរះ១)ត្រង់ប្រាសាទភ្នំបាខែង == ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១(៨៨៩-៩០០នៃគស) == ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នតិ១និងប្រះនាងឥន្ម្រទេវី។ព្រះអង្គជាស្តេចសង្រ្គាមខ្លាំងតាំងជើងគោកនិងជើងទឹក។ព្រះអង្កជាគ្រូអាចារ្យ សាស្ត្រាចារ្យ កសាងអាស្រមចំនួន១០០(យសោធរាស្រម)។កសាងរាជថធានីក្រុងយសោធរបុរះលើភ្នំបាខែង បារាយណ៍ខាងកើត(យសោយរតដាក)កសាងព្រះវិហារឧទ្ទិសដល់អាទិទេពសិខរេស្វរះ(ភ្នំព្រះវិហារ)ប្រាសាទប្រាង្គបី។ព្រះងង្គវាយបង្រីកវិសាលភាពទឹកដីរៀបចំរដ្ឋបាល និងវណ្ណះសង្គម។ == ព្រះបាទហ័សវរ័្មនទី១(៩០០-៩២២-នៃគ-ស) == ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទិ១។ព្រះអង្គបានកសាងប្រាសាទបក្រីចាំក្រុងនិងរាជធានីហ័សធរបុរះនៅជិតភ្នំបាខែង។ ព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី២(៩២២-928នៃគ-ស) ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១រាជធានីយសោធរបុរះពុំឃើញមានស្នាមព្រះហស្ថ។។។ == ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ (៩២៨-៩៤២នៃគ-ស) == ព្រះអង្គជាប្អូនថ្លៃរបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១។ព្រះអង្កកសាងរាជធានីឆោកគគ៌្យរះឬកោះកេរប្រាសាទធំប្រាសាទប្រាង៧ជាន់និងប្រាសាទជាច្រើននៅកោះកេរ។ ព្រះអង្គជីកបារាយណ៍រ៉ាហាល់សម្រាប់តមកល់ទឹកនិងកសាងសិវលិង្គត្រីភូនេស្វរះ។ == ព្រះបាទហ័សវរ្ម័នទី២(៩៤២-៩៤៤នៃគ-ស) == ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤(រាជធានីកោះកេរ)ពុំឃើញមានស្នាព្រះហស្តអ្វី។ == ព្រះបាទហស៌វរ្ម័នទី៣(១០៦៦ ១០៨០នៃ គ.ស) == ព្រះអង្គជាបុត្រព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី១ ។ ព្រះអង្គបានលើកទ័ពទៅវាយចាម ដែលបានលុកលុយក្រុងសម្ភុបុរះ(ខែតក្រចេះ)។ == ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៦(១០៨០ ១១០៧នៃ គ.ស) == ព្រះអង្គជារាជវង្សនហីធរបុរះ នៅភីម៉ៃជាប់ដងទន្លេមូន(ថៃ)។ ព្រះអង្គកសាងប្រាសាទភ្នំសណ្តក [[ប្រាសាទបឹងមាលា]] ប្រាសាទនៅភីម៉ៃ បិងវត្តលើភ្នំព្រះវិហារ។ == ព្រះបាទធរណីន្រ្ទវរ្ម័នទី១(១១០៧ ១១១៣នៃ គ.ស) == ព្រះអង្គជាបងព្រះបាទឃ័យវរ្ម័នទី៦។ រាជធានីធរបិរះ ព្រះអង្គបានសង់បង្ហើយប្រាសាទបិងជួសជុលប្រាសាទនានា។ តែត្រូវព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ជ្រែករាជ្យ ហើយគ្រប់គ្រងនៅមហីធរបុរះ។ រីឯនៅក្រុងអង្គរគ្រប់គ្រងដោយស្តេចឬបតីន្រ្ទវរ្ម័ន ត្រូវស្តេចសូរ្យវរ្ម័នទី២លើទ័ពមកវាយដណ្តើមយករាជ្យសម្បត្តិ ហើយឡើងគ្រងរាជ្យនៅក្រុងអង្គរចាប់ពីពេលនេះមក(១១១៣នៃ គ.ស)។ ការកសាងក្រុងអង្គទី៣(យសោធរបុរះ៣)ត្រង់ប្រាសាទអង្គរតូច == ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២(១១១៣ ១១៥០នៃ គ.ស) == ព្រះអង្គជាចៅរបស់ព្រះបាទធរណីន្រ្ទវរ្ម័នទី១។ កសាងរាជធានីអង្គរទី៣ ត្រង់ប្រាសាទអង្គរវត្ត( អង្គរតូច )។ ព្រះអង្គបានបង្រួបបង្រួនអាណាយចក្រអង្គរកសាងសមិទ្ធិផលជាច្រើន និងវាយពង្រីកទឹកដីនិងអភិវឧ្ឍប្រទេសជាតិ។៖ * [[អង្គរវត្ត|ប្រាសាទអង្គតូច]] * [[ប្រាសាទភ្នំជីសូរ]] * [[ភ្នំសណ្តក]] * [[វត្តភូ]] * [[ប្រាសាទព្រះវិហារ]] * [[ព្រះពិធូរ]] * [[ប្រាសាទចៅសាយទេវតា]] * [[ប្រាសាទធម្មានន្ទ]] * [[ប្រាសាទបន្ទាយសំរែ]] * [[បឹងមាលា]] * [[ប្រាសាទព្រះខ័ន]] * [[កំពង់ស្វាយ]] ព្រះបាទធរណីន្រ្ទវរ្ម័នទី២(១១៥០ ១១៦០នៃ គ.ស) ព្រះអង្គជាបងជីដូនមួយរបស់ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២។ រាជធានីអង្គរតូច ព្រះអង្គពុំបានកសាងអ្វីធំដុំទេ។ == ព្រះបាទសោវរ្ម័នទី២(១១៦០ ១១៦៥នៃ គ.ស) == មិនស្គាល់រាជវង្សរបស់ព្រះអង្គ ហើយត្រូវមន្រ្តីឈ្មោះយ្រីភូវនាទិត្យធ្វើឃាត។ == ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២(៩៤៤-៩៦៨នៃគ-ស) == ព្រះអង្គជាក្មួយរបស់ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១។បិតានាមហេន្ទ្រវរ្ម័នមាតានាមមហេន្ទ្រទេវី(ប្អូនស្រីរបស់យសោវរ្ម័នទី១)ព្រះអង្គបានលើករាជធានីពីកោះកេរមកក្រុងយសោធរបុរះវិញ។ ព្រះអង្គបានកសាងប្រាសាទមេបុណ្យខាងកើតប្រាសាទប្រែរូប ប្រាសាទប្រាង្គ៥ជាន់ ប្រាសាទបាទជុំ ស្រះស្រង់ភិមានអាកាស តាកែវ ប្រាសាទបន្ទាយស្រីនិងវាយចាមយកបដិមាមាសយកស្រុកខ្មែរវិញ។ == ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥(៩៦៨-១០០១នៃគ-ស) == ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទរាជេន្ទ្រវរ្ម័នទី២។កសាងរាជធានីថ្មីឈ្មោះជយេន្ទ្រនគរីដែលមានតួអង្គប្រាសាទតាកែវជាស្នូល(សៀមរាប)។ == ព្រះបាទឧទយាទិត្យវរ្ម័នទី១(១០០១-១០០២នៃគ-ស) == ព្រះអង្គជាក្មួយរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៥។សោយរាជ្យមិនបានប៉ុន្មានខែផងក៏សោយទីវង្គត។វិបត្តិរជបាល្ល័ង្កអស់រយះពេល៩ឆ្នាំរវាងសតតេចជ័យវីរវរ្ម័នគ្រងរាជនៅ ក្រុងអង្គរនិងស្តេចសូរ្យវរ្ម័នទី១គ្រងរាចនៅសម្ភុបុរះ(ក្រចេះ)។ស្តេចសូរ្យវរ្ម័ន១យកជ័យជំនះលើស្តេចវីរវរ្ម័នហើយគ្រងរាជនៅក្រុងអង្គរ។ ការកសាងក្រុងអង្គរទី២(យសោធរបុរះ២)ត្រង់ប្រាសាទបាពួន == ព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័ន័ទី១(១០០២_១០៥០នៃ គ.ស) == ព្រះអង្គជាចៅរបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី១។ កសាងរាជធានីអង្គទី៣ត្រង់ប្រាសាទអង្គរវត្ត(អង្គរតូច)។ ព្រះអង្គបានបង្រួបបង្រួមអាណាចក្រអង្គរនិងកសាងប្រាសាទអង្គរតូច ប្រាសាទភ្នំជីសូរ ភ្នំសណ្តក វត្តភូ ប្រាសាទព្រះវិហារ ព្រះពិធូរ ចៅសាយទេវតា ធម្មានន្ទ បន្ទាយសំរែ នឹងមាលាព្រះខ័នកំពង់ស្វាយ និងវាយពង្រីកទឹកដីនិងអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ។ == ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី២(១១៥០_១១៦០នៃ គ.ស) == ព្រះអង្គឃាបងជីដូនមួយេបស់ព្រហបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២។ រាជធានីអង្គរតូច ព្រះអង្គពុំបានកសាងអ្វីធំដុំទេ។ == ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី២(១១៦០_១១៦៥នៃ គ.ស) == '''ព្រះបាទ យសោវរ្ម័នទី២''' ដែលគេមិនស្គាល់ព្រះជីវប្រវត្តិ។ សិលាចារឹក និងរូបចម្លាក់ [[ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ]] បានឲ្យដឹងថា យសោវរ្ម័នទី២ ត្រូវ '''រាហូ''' វាយលុកតែបានយុវក្សត្រមួយអង្គជួយសង្គ្រោះ ទំនងជាបុត្រ ណាមួយរបស់អនាតគ [[ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧]] នៅឆ្នាំ ១១៦៥ មានមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ម្នាក់បានដណ្ដើមរាជ្យដោយយកនាមថា '''ត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន''' ព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យវធ៌ន ក៏ប្រញាប់ប្រញាល់យាង ត្រឡប់មកពីចម្ប៉ាវិញ ដើម្បីទៅជួយសង្គ្រោះ ព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី២ តែមិនទាន់។ == ព្រះបាទត្រីវនាទិត្យវរ្ម័ន(១១៦៥_១១៧៧នៃ គ.ស) == ព្រះអង្គជាមន្ទ្រីធ្វើឃាតស្តេចមុន(យសោវរ្ម័នទី២)តែត្រូវស្តេចចាមនាមជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤វាយចូលក្នុងអង្គរ ហើយធ្វើឃាតស្តេចត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន។ == ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧(១១៨១-១២១៨នៃគ.ស) == [[ឯកសារ:ឧទា.jpg|right|thumb|ព្រះបាទជ័៧វរ្ម័នទី៧]] ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវរ្ម័នទី២។រាជធានីអង្គរទី៤ត្រង់ប្រាសាទបាយ័នព្រះអង្គជាស្តេចខ្លាំងពូកែវាយចាមរំដោះក្រុងអង្គរ និងវាយត្រួតត្រាប្រទេសចាម្ប៉ា។ ព្រះអង្គកសាងក្រុងអង្ករ ទី៤ប្រាសាទបាយ័ន បន្ទាយឆ្មា សាលាដំណាក់១២១ មន្ទីពេទ្យ១០២ ស្ពាន ថ្នល់ ប្រាសាទបន្ទាយក្តី តាព្រហ្មអង្គ តាព្រហ្មបាទី ព្រះខ័ននាគព័ន្ធ តាសោម ក្រោលគោ វត្តនគរបង្កើតសាកលវិទ្យាល័យជាច្រើនងភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិពង្រីកទឹកដីនិងផ្សព្វផ្សាយព្រហ្មវិហារធម៌ដល់ប្រជារាស្ត្រ។ ព្រះអង្គមានអគ្គមហេសី ពីរព្រះអង្គដែលមានប្រជ្ញាខ្លាំងពូកែព្រះនាង ជ័យរាជទេវីនិងព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី។ [[]]== ព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី២(១២១៨-១២៤៨នៃគ-ស) == ព្រះអង្កជាបុត្រ'''ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧''' ព្រះអង្គបានការពារប្រទេសជាតិពីពួកឈ្លានពានដាយវៀត សៀម និងប្រគល់ឯករាជ្យឲ្យប្រទេសចម្ប៉ាវិញនាឆ្នាំ១២២០។ សេដ្ធកិច្ចសម័យអង្គរស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រ ការដែលខ្មែរយើងជ្រើសរើសយកតំបន់អង្គរធ្វើជារាជធានី មិនមែនជាភាពចៃដន្យទេ គឺជាចំណុចកណ្តាលនៃប្រទេសកម្ពុជាយើងម្យ៉ាងទៀតទីនោះជាទីប្រជុំនៃផ្លូវជំនួញទាំងទឹកទាំងគោកដែលសំបូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិដូចជា ត្រីនៅបឹងទន្លេសាប ម្រឹក ឈើល្អៗ និងថ្មភក់សម្រាប់សង់ប្រាសាទនៅភ្នំគូលេន ឯវាលទំនាបនៅជុំវិញប្រកបទៅដោយដីមានជីជាតិសម្រាប់ធ្វើកសិកម្ម។ស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រល្អគឺដីមានជីវជាតិ គួបផ្សំជាមួយមធ្យោបាយបច្ចេកទេសដ៏ចំណាននិងធនធានមនុស្សអង់អាចក្លាហាន បាននាំអោយសេដ្ឋកិច្ចខ្មែររីកចម្រើនជាអតិបរមា។ ធនធានមនុស្សមរតកពីអតីតកាល ជនជាតិខ្មែរនៅសម័យអង្គរជាជនជាតិដែលមានចិត្តអំណត់ឧស្សាហ៍ព្យាយាមនិងមានបំណងធំបំផុតគឺអភិវឌ្ឍឲ្យរីកចម្រើន លើគ្រប់វិស័យនិងភាពសម្បូរសប្បាយ។ជាសក្ខីកម្មនៃការព្យាយាមនេះ ព្រះរាជាបានឲ្យគេឆ្លាក់ក្បាច់រឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះនៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទជាច្រើននៅគ្រប់ច្រកទ្វានៃបុរីអង្គរធំព្រោះទឹកអំម្រឹតដែលហូរចេញពីការកូរសមុទ្រទឹកដោះជានិមិត្តរូបនៃថាមពលខាងការងារ និងការប្រណាំងប្រជែងបង្កើតផលិតផលយ៉ាងប្រត្យក្ស។ម្យ៉ាងទៀតការសិក្សាខាងផ្លូវចិត្តវិទ្យាខាងសិល្បះខ្មែរបុរាណបានផ្តល់ព័ត៌មានជាច្រើនទៀតស្ដីពីការតស៊ូចិត្តអំណត់និងសេក្តីប្រាថ្នាយ៉ាងមុតមាំរបស់ខ្មែរជំនាន់នោះចំពោះអ្វីដែលខ្លួនយល់ថាល្អប្រសើរ។សេចក្តីក្លាហាននិងភាពមោះមុតរបស់ខ្មែរយើងសម័យអង្គរគឺមានតាំងពីសម័យអង្គរភ្នំ ចេនឡាមកម្ល៉េះ។ដូចនេះអរិយធម៌ខ្មែរយើងជឿនលឿនតាំងតែពីសម័យនគរភ្នំនិងចេនឡាមកប៉ុន្តែនៅសម័យអរិយធម៌ខ្មែរកាន់តែជឿនលឿននិងរីកសាយទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ == វិស័យកសិកម្មនិងនេសាទ == ប្រជារាស្ត្រខ្មែភាគច្រើនប្រកប់របរកសិកម្មនិងនេសាទ។ទំនាប់នៅជុំវិញបឹងទន្លេសាបពុំមានផ្ទៃដីធំធេងប៉ុន្មាននោះទេតែជាដីសម្បូរជីជាតិដិទមនាបមួយភាគធំត្រូវទឹកលិចនៅរដូវវស្សាប្រជារាស្ត្រ យើងអាចធ្វើស្រែបានតែនៅរដូវប្រាំងប៉ុណ្ណោះ។បោះប៉ុន្តែតំបន់ខ្លះគេធ្វើស្រូវលិចទឹកឬស្រូវពង្រោះដែលឪ្យផលពីឬបីដងក្នុងមួយឆ្នាំ។ ចំណែកដីស្ថិតនៅតំបន់ខ្ពស់ គេធ្វើស្រូវវស្សាដោយពឹងផ្អែកលើទេកភ្លៀង ប្រព័ន្ធប្រលាយ ឬទំនប់ទឹក ។ នៅសម័យអង្គរ ផលិតផលស្រូវទទួលទិន្ធផលខ្ពស់គឺអាចចិញ្ចឹមប្រជារាស្រ្តខ្មែរបានគ្រប់គ្រាន់ ហើយអាចធានាចំពោះចំណាយផ្សេងៗរបស់ពលរដ្ឋទៀតផង។ ស្រូវជាដំណាមស្បៀងយ៉ាងសំខាន់ ពុំមែនសម្រាប់តែផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយទំនុកបម្រុងផ្នែកសាសនា និងបង់ពន្ធជូនរដ្ឋ។ នៅទីផ្សារ គេប្រើស្រូវអង្ករដើម្បីដោះដូរជាមួយនឹងផលិតផលដ៍ឬៃទៀត។ ក្រៅពីផលិតផលស្រូវ នៅមានដំណាំបន្ទាប់បន្សំផ្សេងៗទៀតដូចជា ល្ង សណ្តែក ពោត ល្ពៅ ត្រសក់ ឈើហូបផ្លែ ក្រៅពីកសិកម្ម គេនេសាទត្រី និងចឹញ្ចឹមសត្វដូចជា គោ ជ្រូក ក្របី និងបក្សីស្រុក។ នៅពេលទំនេកសិករយើងស្វែងរកបេះរុក្ខផលនិងអនុផលព្រៃឈើដូចជា ក្រវាញ បោចវល្លិ៍ ផ្តៅ រកឃ្មុំ ឪសថ។ ចំពោះផលិតផលស្ករត្នោតនិងទឹកត្នោត មានទួនាទីសំចាន់ណាស់ក្នុងជីវភាពរស់នីប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជារាស្រ្តខ្មែរ ព្រោះគេចេះធ្វើអាជីវកម្មនេះតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ វិស័យឧស្សាហកម្មនិងពាណិជ្ជកម្ម == ផលិតផលសិប្បកម្ម == ទន្ទឹមនិងកសិកម្ម សិប្បកម្មសម័យនោះ ក៏មានវឌ្ឍនភាពគួរឪ្យកត់សំគាល់ដែរ។ គេនៅតែបន្តផលិតចានក្បាន ក្អមឆ្នាំង និងតម្បាញ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងស្រុក។ ចំពោះគ្រឿងអលង្ការប្រជារាស្រ្តខ្មែរមានការប៉ិនប្រសប់ និងមានទេពកោសល្យខ្ពស់។ គេចេះធ្វើចិញ្ចៀន កងដៃ កងជើង កាវ រយ៉ា ប្រអប់ប្រាក់ ឬ ស្ពាន់។ល។ វ្រពៃណីមានតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ ក្រៅពីមុចរបរខាងលើ ជាងឈើក៍មានការលូតលាស់គួរឪ្យកោតសរសើរ។ ប្រជារាស្រ្តខ្មែរចេះធ្វើរទេះគោ ទូក ដែលជាមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសម្រាន់ទំនាក់ទំនងផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម និងជាមធ្យោបាយដ៍សំខាន់ក្នុងការធ្វើសង្គ្រម។ ជាពិសេស សិល្បះចម្លាក់ថ្ម សូនរូប ស្រីរបាំ…ប្ករកបដិយទេពកោសល្យឥតខ្ចោះដែលមាននៅតាមជញាំ្ជងប្រាសាទអង្គរវត្ត អង្គរធំ … ជាតឹតតាង។ == ជំនួញនិងទីផ្សារ == នៅក្នុងរាជធានី ទីផ្សារបានបើកលក់ដូរេជារៀងរាល់ព្រឹក។ ប៉ុន្តែទីផ្សារសម័យនោះ ពុំទាន់មានសំណង់អាគារទេ គេសង់រោងឬ ខ្ទម ក្រាលកន្ទេលផ្ទាល់ដី រួចតាំងផលិតផលដែលត្រូវលក់ដូរ។ នៅតាមជញ្ជាំងប្រាសាទអង្គរធំមានក្បាច់ចម្លាក់ស្តីពីទស្សនីយភាពនៃការលក់ដូរនៅទីផ្សារ គឃើញអ្នកលក់អង្គុយពីក្រោយកន្ទេល ដែលតាំងគ្រឿងលក់ដូរជា ត្រី ថូស្រាលាយផ្សំនឹងឈាកកំសាន្តដូចជា ការប្រជល់មាន់ជល់ជ្រូក… ។ សម័យអង្គរមានការអភិវឌ្ឍ៤ សតវត្សមានពន្លឺយ៉ាងត្រចេះត្រចង់ ជីវភាពប្រជារាស្រ្តខ្មែរ មានភាពសន្បូរធូរធារ។ ដោយសារតែផលិតផលកសិកម្ម នេសាទត្រី ប្រមាញ់ និងរុក្ខផលបានធ្វើអោយព្រេះរាជាណាចក្រអភិវឌ្ឍផ្នែកពាណិជ្ជកម្មគួរឪ្យកត់សម្គាល់។ [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រវត្តិសាស្រ្ត]] e3jmvd7cokvc7uua01knbx70qq1b4qo ឦសានវរ្ម័នទី១ 0 27256 340036 316967 2026-09-01T13:15:48Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ សម័យកាលចេនឡា 340036 wikitext text/x-wiki {{more footnotes|date=ខែឧសភា ២០១៣}} {{Infobox monarch | name = ឦឝានវម៌្មទី១<br/>(ឥសានវរ្ម័នទី១) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] | image = | caption = | reign = គ.ស. ៦១០-៦៣៥ | coronation = | full name = | predecessor = វ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] | successor = វ្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]] | spouse = ព្រះ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|នាង]][[សករមន្ជរិ]] | issue = ព្រះ[[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]]<br/>ព្រះ[[ភវវម៌្មទី២]]<br/>ព្រះ[[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]]<br/>[[សុវណ៌|ម្ចាស់ក្សត្រីសុវណ៌]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = វ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] | mother = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]] | birth_date = | birth_place = ឝម្ភុបុរ | death_date = គ.ស. ៦៣៥ | death_place = ឦឝានបុរ | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} វ្រះបាទ'''ឦឝានវម៌្មទី១''' ឬ '''ឦឝានសេនា''' ឬ'''ឦសានវរ្ម័នទី១''' ({{zh|s=伊奢那先代}}) (គ.ស ?-៦៣៥) រជ្ជកាល (គ.ស ៦១០-៦៣៥) ទ្រង់ជាព្រះមហាក្សត្រ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ខ្មែរ]]នៃរាជាណាចក្រ[[ចេនឡា|កម្វុជ]]នៅក្នុងសតវត្សទី៧ ដែលក្រោយមកទៀតក្លាយជា[[អធិរាជាណាចក្រខ្មែរ|អធិរាជាណាចក្រកម្វុជទេឝ]]។ ព្រះអង្គជាបុត្រ និង អ្នកស្នងរាជ្យបន្តពីវ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]]។ បន្ទាប់ពីវ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]]សោយទិវង្គតទៅ វ្រះបាទឦឝានវម៌្មទ្រង់បានប្រែឈ្មោះរាជធានី[[ឝម្ភុបុរ]]ទៅជា[[ឦឝានបុរ]]វិញ។ សម្បូរព្រៃគុហ៍ សំណង់ប្រាសាទប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានគេបញ្ជាក់ថាជាឦឝានបុរ រាជធានីនៃកម្វុជនាសតវត្សទី៧។<ref>[http://michaelvickery.org/vickery2000coedes.pdf “Coedès‟ Histories of Cambodia”].page 11.</ref> ប្រាសាទសំខាន់ៗនៅសម្បូរព្រៃគុហ៍ត្រូវបានគេនិយាយថាបានស្ថាបនាដោយវ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១។ [[ក្រាំងសួយ|សួយឝ៊ូ]] (វស្សប្បវត្តិនៃរាជវង្សសួយចិន) បានចងក្រងនៅឆ្នាំ៦៣៦នៃគ.ស ថ្លែងថានៅចំណាប់ផ្ដើមនៃសតវត្សទី៧ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ ក្សត្រមួយអង្គ យីឝឹណាឝៀនតាយ (伊奢那先代)។ [[សិលាចារឹក]]នៅ[[ប្រាសាទតូច]] ប្រាសាទបាយ៉ង់ វត្តចក្រឹត ក្ដីអង្គជំនីក និង សម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ត្រូវបានគេសន្មតថានៅក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១។ សិលាចារឹកចុងក្រោយបង្អស់បានសន្មតថាព្រះអង្គដែលត្រូវចោះកាលបរិច្ឆេទដល់ឆ្នាំ៦២៧នៃគ.ស ([[ប្រតិទិនស័ក|ស័ក៥៤៩]]) ដែលសិលាចារឹកមានកាលបរិច្ឆេទតែមួយប៉ុណ្ណោះសន្មតថាត្រូវនឹងស្ដេចស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គ គឺវ្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]] ក្នុងឆ្នាំ៦៣៩នៃគ.ស។<ref>[http://www.rencontredespaces.org/renespace/voyages/ASIE%20SE/Perso/coedes%20Bhavavarnam%20II%20EFEO%201904%20N0093379_PDF_1_1183-2.pdf BEFEO 1904] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220510230002/http://www.rencontredespaces.org/renespace/voyages/ASIE%20SE/Perso/coedes%20Bhavavarnam%20II%20EFEO%201904%20N0093379_PDF_1_1183-2.pdf |date=2022-05-10 }}.page 693.</ref> សិលាចារឹកជាច្រើនបានបញ្ជាក់ពីជោគជ័យរបស់ព្រះអង្គ។ នៅពេលដែលគេនិយាយពីព្រះអង្គ គេតែងនិយាយពីការធ្វើសឹកសង្គ្រាមពង្រីកទឹកដី។ នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ វិសាលភាពទឹកដីរីកធំទូលាយយ៉ាងខ្លាំង ដែលព្រំដែនខាងលិចទៅទល់នឹង[[ជ្រលង]]ខាងលើនៃ[[ទន្លេមេទឹក]] (ដែលពេលនោះគ្រប់គ្រងដោយ[[ទ្វារវត្តី|រាជាណាចក្រទ្វារវតី]]) និងខាងជើងទៅដល់កណ្ដាលប្រទេស[[លាវ]]​បច្ចុប្បន្ន។ ==រាជធានី== យើងទទួលបានព័ត៌មានឣំពីរាជធានី[[ឦឝានបុរ]]តាមរយៈ កំណត់ហេតុនៃ[[រាជវង្សស្វេ|រាជវង្សសួយ]] ដូចមានជាឣាទិ៍ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនរស់នៅជាងពីរមឺុនគ្រួសារ ហើយនៅចំកណ្ដាលទីក្រុងមានឣាសនៈធំសម្រាប់ព្រះរាជសវនការរបស់ព្រះរាជា។ នៅសតវត្សទី៧ ឣ្នកធម្មយាត្រាចិនដ៏ល្បីល្បាញមួយរូបឈ្មោះ [[ស្ឈៀនហ្សាង]] (玄奘 ថាងចេង រឺ ថាងស្ឈៀនហ្សាងប្អូនធម៌របស់ស្ដេច[[ថាងថាយជុង|លីស៊ឺមិង]] ដែលមានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា[[ថាងថាយជុង]]) បាន ប្រើឈ្មោះ[[រាជធានី]][[ឦឝានបុរ]] សម្រាប់សំគាល់ ប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូលនាសម័យនោះ។ តំលៃផ្នែក[[នយោបាយ]]និងសាសនានៃ[[រាជធានី]]ឦឝានបុរស្ដែងឡើងតាមរយៈ[[វិសាលភាព]]នៃ[[សំណង់]][[សាសនា]]និងការរៀបចំដែនដីនៅក្រោមរាជ្យ វ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១។ ក្នុងចំណោម[[ប្រាង្គ]]ប្រាសាទទាំងឣស់ដែលមានចំនួនរាប់រយក្រុម[[ប្រាសាទ]]ខាង[[ត្បូង]] និងក្រុមខាង[[ជើង]]មានសារៈសំខាន់ជាងគេ។ ==នយោបាយ== នៅ​ខាង​ជើងភ្វូណាន ត្រង់​កន្លែង​មធ្យម​នៃ​ទន្លេ​មេគង្គ​ជា​ចន្លោះ​ខោន​ និង​ថា​ខែត្រ​ក្នុង​តំបន់​ដី​ខ្ពស់ នោះ​មាន​ស្រុក​ប្រទេស​រាជ​មួយ​ជា​ពួក​កម្ពុជា នៅ​ទី​នោះ​ហើយ​ដែល​កាល​ក្នុង​កណ្ដាល​គ្រិស្ដសករាជ ៦០០​ឆ្នាំ មាន​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​មួយ​អង្គ​ជា​រាជវង្ស​ពី​ស្រុក[[ភ្វូណាន​]]សោយរាជ្យ​នៅ​នគរ​នោះគឺ ​ភវវម៌្ម​ទី​១ ដោយ​ហេតុ​ភាន់​ប្រែ​អ្វី​ដែល​យើង​មិន​បាន​ដឹង​ជាក់​នោះ ស្ដេច​ក៏​តាំង​ព្រះអង្គ​ជា​ឯករាជ្យ​ឡើង ហើយ​ដោយ​បាន​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​ចិត្រសេនា​ ជា​ព្រះ​អនុជ​ជួយ​ផង ក៏​តាំង​លើក​កង​ទ័ព​ទៅ​វាយ​នគរ​ដែល​ស្ដេច​ធ្លាប់​ឡើង យក​បាន​ខែត្រ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ក្នុង​តំបន់​ខាង​ជើង​ ហើយ​នគរ​នេះ​ក៏​ផ្លាស់​ទីក្រុង​ទៅ​តាំង​នៅ​តំបន់​ខាង​ត្បូង​វិញ គឺ​ការ​កើត​ភាន់​ប្រែ​ដោយ​ខ្មាំង​សត្រូវ​លុកលុយ​ជា​ដំបូង​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ពោល​រួច​ហើយ។ ក្នុង​[[គ្រិស្តសករាជ]] ៧០០​ឆ្នាំ ស្ដេច​ដែល​កាន់​កាប់​ជា​តំណ​អំពី​[[ស្ដេច]]​បង​ប្អូន​ទាំង​ពីរ​អង្គ​ក៏​តាំង​សម្រេច​កិច្ច​ភ្ជាប់​ប្រទេស[[​កម្ពុជា​ក្រោម​]]មក​ក្នុង[[​អាណា​ខែត្រ]]​បាន ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្រោម​ដែល​កាល​ពី​ដើម​ជា​ទី​កន្លែង​ដ៏​មាន​[[ឫទ្ធានុភាព​]]របស់ភ្វូណាន បាន​មក​ជា​ដែន​របស់​ពួក​កម្ពុជា​វិញ មាន​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ទ្រង់​ព្រះ​នាមឦឝានវម៌្ម​ទី​១ បាន​សាង​ទីក្រុង​មួយ​ដែល​គេ​ស្គាល់​បាន​សព្វ​ថ្ងៃ​ថា​ [[សម្បូរណ៍​ព្រៃគុហ៍]] ហើយ​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ទៀត​ ទ្រង់​ព្រះ​នាម[[ជយវម៌្ម​ទី​១]] ទំនង​ជា​បាន​តាំង​ទីក្រុង​នៅ​[[អង្គរបូរី]]​សម័យ​ទាំង​មូល​នេះ (តាំង​ពី​ដែល​រលាយ​ស្រុកភ្វូណាន​ពី​គ្រិស្តសករាជ ៥៥០ ទៅ​ទល់​នឹង ៨០០) រាប់​បញ្ចូល​ជា​សម័យ​ដើម​ដំបូង​ ឬ​សម័យ​មុន​អង្គរ ក្នុង​[[ពង្សាវតារ]][[​ស្រុក​ខ្មែរ]]។ ព្រះអង្គ​បាន​បន្ត​[[នយោបាយ]]​វាយ​ប្រហារ​បង្រួបបង្រួម​ទឹកដី​នគរភ្វូណាន​បញ្ចូល​មក​ក្នុង​នគរ​[[ចេនឡា]] ឲ្យ​មាន​តែ​នគរ​[[កម្ពុជា​]]តែ​មួយ។ មានសេចក្ដីសន្និដ្ឋានថា ភ្វូណានប្រហែលក្លាយជា​ចំណែកនៃនគរចេនឡា នៅក្នុងរជ្ជកាលស្ដេច ឦឝានវម៌្មទី១ នៃនគរចេនឡា ប្រហែលក្នុងឆ្នាំ៦២៧ ឬមិនយូរ​ប៉ុន្មានក្រោយឆ្នាំនេះ។ ក្នុង ​គ.ស​ ៦៣០ ព្រះអង្គ​វាយ​ដណ្ដើម​យក​បាន​ទីក្រុង​[[អង្គរបូរី]]។ ដូច្នេះ នយោបាយ​បង្រួបបង្រួម​ជាតិ​ដែល​ចាប់​ផ្ដើម​អនុវត្ត​ក្នុង​[[រជ្ជកាល]]​វ្រះបាទ​ភវវម៌្មទី១ ត្រូវ​បាន​សម្រេច​ចប់​សព្វគ្រប់​ជា​ស្ថាពរ​ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ។ ដោយសារ​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​ខ្លាំង​ពូកែ​ពិត​ជា​[[អ្នក​ចម្បាំង]] ទើប​បាន​ជា[[​សិលា​ចារឹក]]​ខ្មែរ​នៅ​វត្ត​ចក្រឹត និង​ស្វាយឆ្នូ អួត​សរសើរ​ថា «ព្រះអង្គ​មាន​ឫទ្ធិ​ស្មើ​នឹង​ព្រះ[[ឥន្ទ្រ]] មាន​តេជៈបារមី​ស្មើ​នឹង​ព្រះ​[[ហរិ]] (ព្រះហរិ គឺ​ព្រះ[[វិស្ណុ]] ឬ​ព្រះ[[នរាយណ៍]])» ។ល។ ក្នុង​គ.ស ​៦១៦ ប្រហែល​ជា​ក្នុង​ន័យ​រារាំង​បរទេស​កុំ​ឲ្យ​លូក​ដៃ​ចូល​ក្នុង​រឿង​ខ្មែរ ទើប​បាន​ជា​ព្រះអង្គ​បញ្ជូន​ព្រះតំណាង​ឲ្យ​ទៅ​គាល់​ស្ដេច​ចិន ដោយ​មាន​ទាំង​នាំ​យក​ទៅ​ថ្វាយ​នូវ​របស់​របរ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​ជាច្រើន​ផង។ ក្នុង​គ.ស​ ៦២៣ និង​៦២៨ ព្រះរាជ​តំណាង​ខ្មែរ​បាន​ទៅ​គាល់​ស្ដេច​ចិន​ពីរ​លើក​ទៀត។ ប្រហែល​ជា​ក្នុង​ន័យ​ដដែល​នេះ​ដែរ ទើប​បាន​ជា​ព្រះអង្គ​សុខចិត្ត​រៀបការ[[​បុត្រី]]​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម[[​ម្ចាស់ក្សត្រី​]][[សុវណ៌]] ជាមួយ​និង[[ចៅទួត]]​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​នគរ​[[ចាម្ប៉ា]]។ ថ្ងៃក្រោយ ព្រះនាង​ប្រសូត្រ​បាន​រាជបុត្រ​មួយ​ព្រះអង្គ​ដែល​ក្នុង​គ.ស​ ៦៥៣ បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​សម្បត្តិ​នៅ​នគរ​ចាម្ប៉ា។ ព្រះនាម​ព្រះអង្គ​ជាក្សត្រ​គឺ [[វិក្រាន្តវរ្ម័នទី១|វិក្រាន្ត]]។ ព្រះអង្គ​មាន​សន្ដាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា​នឹង​[[សាសនា]] ដោយ​បាន​កសាង​ និង​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​ជាច្រើន។ វ្រះបាទ​ឦឝានវម៌្មទី១ បាន​រើដូរ​ព្រះរាជធានី​ពី​វ្យាធបុរ មក​គង់​នៅ​ឯ​សម្បូណ៌ព្រៃគុហ៍ ក្នុង​[[ខេត្ត​កំពង់ធំ]]​បច្ចុប្បន្ន។ ពីព្រោះ​ព្រះអង្គ​យល់​ថា ទីក្រុង​ថ្មី​នេះ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា[[ឦឝានបុរ]] ស្ថិត​នៅ​ចំកណ្ដាល​ប្រទេស និង​[[នគរ​ចំណុះ​]]ទាំងអស់។ [[សក្ខីភាព]]​របស់​អ្នក​ដំណើរ[[​ចិន]] បាន​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ដឹង​ថា ព្រះ[[រាជធានី]][[​ឦឝានបុរ]] មាន​ផ្ទះ​ប្រមាណ​ជា​ពីរ​[[ម៉ឺន​]][[ខ្នង]]។ ជាមួយគ្នា​នេះ​ដែរ តាម​រយៈ​ប្រាសាទ និង​សិលាចារឹក​ជំនាន់​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ​ដែល​មាន​សេសសល់​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ គេ​អាច​ដឹង​ថា អរិយធម៌​ខ្មែរ​នៅ​សម័យ​នោះ បាន​រីកចម្រើន​លូនលឿន​ ថ្កុំថ្កើង ភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាច។ ក្នុង​[[រជ្ជកាល​]]វ្រះបាទ​ឦឝានវម៌្ម ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​នានា​ច្រើន​តែ​សង់​អំពី​ឥដ្ឋ ដោយ​មាន​[[ក្លោងទ្វារ]]​ធ្វើ​អំពី[[​ថ្ម]] ហើយ​មាន​កំពូល​ខ្ពស់​ទៅ​លើ។ ចំណែក​អក្សរ​ដែល​គេ​សរសេរ​ចារ​នៅ​លើ[[​សិលចារឹក​]]វិញ [[បុព្វបុរស​]][[ខ្មែរ]]មិន​មែន​ត្រឹមតែ​ចារ​ជាភាសា​[[សំស្ក្រឹត]]​ទេ គេ​បាន​ទាំង​ចារ​ជា[[​ភាសា​ខ្មែរ]]​ទៀត។ រី​ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចិន​ឈ្មោះសួយ (ជា​ឈ្មោះ​ព្រះរាជវង្ស​ស្ដេច​ចិន​ដែល​បាន​សោយរាជ្យ​ពី​គ.ស ​៥៨៩ ទៅ​ដល់​គ.ស ​៦១៨) ដែល​និពន្ធ​ចងក្រង​ដោយ​តំណាង​ប្រទេស​ចិន​នៅ​កម្ពុជា បាន​រៀបរាប់​អំពី​សវនការ​វ្រះបាទឦឝានវម៌្ម និង​ការ​រស់​នៅ​របស់​ប្រជានុរាស្ត្រ​ខ្មែរ​យ៉ាង​ច្បាស់លាស់​ដែល​យើង​អាច​ចាត់​ទុក​ជា​[[សក្ខីភាព]]​មួយ​យ៉ាងសំខាន់។ ឯកសារ​ដដែល​បាន​កត់ត្រា​ថា ប្រទេស​ខ្មែរ​តែងតែ​មាន​[[ចម្បាំង]]​ជា​ញឹកញាប់​ជាមួយនឹង​[[នគរ​ចាម្ប៉ា]] (ប្រទេស​[[ចាម]] ក៏ដូចជា​ប្រទេស​ខ្មែរ​ដែរ មាន​[[នគរ]]​តូច​ធំ​ជាច្រើន ដែល​មាន​ស្ដេច​សោយរាជ្យ​ខុស​អំពី​គ្នា)។ ជាពិសេស នគរ​ចាម​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ជាប់​នឹង​សមុទ្រ។ បន្ទាប់​ពី​ព្រះបាទ​ឦឝានវម៌្មទី១​ចូល​ទិវង្កត​ក្នុង​គ.ស​ ៦៣៥ ប្រទេស​ខ្មែរ​បាន​ជួប​ប្រទះ​ចលាចល​ រំជើបរំជួល និង​អសន្តិសុខ​ពាសពេញ​នគរ។ ព្រះមហាក្សត្រអង្គទី៣ នៃចេនឡាព្រះនាមថាឦឝានវម៌្មទី១ ទ្រង់មានអំណាចខ្លាំងក្លាណាស់ ទ្រង់បានបង្រ្កាបអាណាចក្រភ្វូណានរឹបអូសបញ្ចូលជាដែនដីអាណាចក្រចេនឡាទាំងស្រុងក្នុងព.ស ១១៧០ ហើយពង្រីកអាណាខេត្តចេញទៅស្ទើរគ្រប់ទិសជាពិសេសទិសខាងលិចលាតសន្ទឹងទៅដល់[[ខេត្តចន្ទបុរី]]។ ក្រៅពីសម្ថតភាពផ្នែកសំណង់សាសនា[[នគរភាវូបនីយកម្ម]] និង[[សិល្បៈសូនរូប]] វ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ បានរៀបចំប្រព័ន្ធ[[សេដ្ឋកិច្ច]]រឹងមាំមួយដែលពឹងផ្អែកជាសំខាន់ទៅលើទិន្នផល[[កសិកម្ម]]។ ព្រះអង្គសម្រួលនូវទស្សនៈ «នយោបាយ−សាសនា» ដែលមាន[[ប្រភព]]នៅប្រទេស[[ឥណ្ឌា]]មកឣនុវត្តនៅក្នុងឣាណាចក្រខ្មែរក្នុងគោលបំណងពង្រឹងឣំណាច[[រាជានិយម]]។ រាជធានី[[ឦឝានបុរ]]ពី រាជ្យព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]] រហូតដល់រាជ្យ វ្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី៧]] ។ ==សាសនា== ឯកសារ​សិលាចារឹក​ទាំង​នេះ បាន​រាប់រៀប​អធិប្បាយ​បញ្ជាក់​អំពី​ជំនឿ​របស់​ព្រះ[[មហាក្សត្រ​]] [[អ្នក​ដឹកនាំ]] និង​[[ប្រជារាស្ត្រ​]]ដែល​គោរពបូជា[[​ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] តែ​ឲ្យ​តំលៃ​ទៅ​លើ​ព្រះ[[ហរិហរៈ]]។ ព្រះហរិហរៈ ជា​ព្រះ[[បដិមា​]]មួយ​អង្គ​ដែល​មាន​ពាក់​កណ្ដាល​ជា​ព្រះវិស្ណុ និង​ពាក់​កណ្ដាល​ទៀត​ជា​ព្រះ[[ឥសូរ]]។ ដូច្នេះ ព្រះបដិមា​តែ​មួយ​តំណាង​ព្រះវិស្ណុ​ផង ព្រះឥសូរ​ផង។ ប៉ុន្តែ​ព្រះ[[ពុទ្ធសាសនា]] និង[[​ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] រួម​រស់​នៅ​ជាប់​ជាមួយ​គ្នា​ដោយ​សុខសាន្ត គ្មាន​ការ​ប្រកាន់ ឬ​ប៉ះទង្គិច​គ្នា​​ឡើយ។ នៅ​តាម​កន្លែង​គោរព​បូជា នៅ​តាម​[[សាលា]] ឬ​នៅ​[[ផ្ទះសំណាក់]]​តាម​ដង​ផ្លូវ​សម្រាប់​[[អ្នកដំណើរ]] គេ​ឃើញ​មាន​ព្រះ[[ពុទ្ធបដិមា]] និង​រូប​ព្រះ[[អាទិទេព]]ទាំងឡាយ​ក្នុង​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ដាក់​តាំង​លើ​[[ហ៊ឹង]]​លើ[[​អាសនៈ]]ជាមួយ​គ្នា។ [[ប្រាសាទ]]ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃទីកក្រុងនេះឧទ្ទិសទៅព្រះ[[សិវៈ]] (ព្រះ[[ហសិតេស្វរ]])ហើយជាទីតម្កល់នូវរូប[[សិវលិង្គ]]ធ្វើរឣំពី[[មាស]]ដែលជានិមិត្តរូបនៃព្រះឣាទិទេព។ លទ្ធិដែលចម្លងចេញមកពីប្រទេសឥណ្ឌានេះត្រូវបានគេប្រណិប័តន៍នៅក្នុងរាជវង្សខ្មែរចាប់តាំងពីរាជ្យវ្រះបាទចិត្រាសេនា-មហេន្ទ្រវម៌្មមកម្ល៉េះ។ ក្រៅឣំពីប្រាសាទដែលជាស្នាព្រហស្ថរបស់វ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ព្រះមហេសីរបស់ព្រះឣង្គព្រះនាមសករមន្ជរិ ក៏បានកសាងប្រាសាទមួយចំនួនដើម្បីឧទិ្ទសទៅព្រះសិវៈ និងឣាទិទេពផ្សេងៗទៀតនៅក្នុង[[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]។ ជាមួយគ្នានេះក៏មានការប្រណិប័តន៍ព្រះពុទ្ធសាសនាដោយសំឣាងទៅ លើ[[សិលាចារឹក]] ជាភាសាសំស្ក្រឹតមួយផ្ទាំង រៀបរាប់ឣំពីសេនាជំនិតព្រះមហាក្សត្រមួយរូបឈ្មោះ[[វិទ្យយវិសេស]] ដែលជាជនប្រកបដោយចំណេះដឹងនិងប្រណិប័តន៍យ៉ាងខ្ជាប់ក្នុងវិស័យព្រះ[[ពុទ្ធសាសនា]]។ [[តម្រា]]មួយចំនួនពោលថា សាសនាព្រហ្មញ្ញ[[លទ្ធិហរិហរៈ]]កើតឡើងក្នុងរជ្ជកាលនេះ ហើយក៍បានបៀតបៀនព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់ស្ទើរតែសាបសូន្យ។ ==ព្រះញាតិវង្សចុះពីព្រះអង្គ== ផ្អែកលើសិលាចារឹកព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ មានបុត្រា ៣ ឣង្គព្រះនាម[[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]]ជាបុត្រាទីពីរដែលគ្រប់គ្រងនៅក្នុងតំបន់ឣរញ្ញប្រទេឝ (ប្រទេសថៃសព្វថ្ងៃ) និងព្រះបាទភវវម៌្មទី២ ជាបុត្រាទី១ ដែលបន្ដសោយរាជពីព្រះឣង្គនៅសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ ចំណែកឯបុត្រាទី៣ ព្រះនាមមិនបានវែកញែកស្គាល់តែគោរម្យងារ [[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] (ម្កុដរាជកុមារ)។ ព្រះបាទជយវម៌្មទី១ត្រូវជាចៅព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ព្រះឣង្គបានផ្លាស់ប្ដូររាជធានីពីសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ទៅតំបន់ឣង្គរវិញបន្ទាប់ពីរាជ្យព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]]ដែលជាក្សត្រស្ថាបនិកក្រុមខាងជើងនៃប្រាសាទសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍។ នៅក្នុងសម័យចេនឡា មានព្រះមហាក្សត្រ ៣ ព្រះអង្គដែលមានព្រះ[[កិត្តិនាម]]ល្បីល្បាញគឺ ព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី១]] វ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] និងព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ដែលបានសោយរាជ្យបន្តបន្ទាប់គ្នានៅ[[រាជធានី]]មួយនេះ។ ប្រវត្តិសាស្ត្របុរាណនៃ[[រាជវង្សថាង]] (ជីវថាងឝ៊ូ) រៀបរាប់អំពីចំណង[[មិត្តភាព]]រវាងអាណាចក្រខ្មែរ និងចាម ដែលបន្តតាំងពីរាជ្យព្រះបាទចិត្រសេនា-មហេន្ទ្រវម៌្ម រហូតដល់រាជ្យព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ដែលត្រូវជាបុត្រ។ សម្ព័ន្ធភាពនេះកាន់តែជិតស្និទថែមទៀតក្រោយពីអភិសេកបុត្រាស្ដេច[[ចាម]] និងបុត្រីព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ព្រះនាមសុវណ៌ បន្ថែមលើទំនាក់ទំនងទៅវិញទៅមកផ្នែក[[វប្បធម៌]]។ រីឯ[[សម្ព័ន្ធភាព]]ជាមួយ[[អធិរាជ]][[ចិន]]ក៏ប្រព្រឹត្តទៅមិនដាច់ដូចគ្នាដែរ។ ជាក់ស្ដែង បន្ទាប់ពីឡើងសោយរាជ្យភ្លាមព្រះអង្គបានបញ្ជូនរាជទូតទៅគាល់ព្រះចៅអធិរាជចិននៃរាជវង្សសួយ (៥៨១-៦១៨) ហើយដំណើរនេះបន្តរហូតមកដល់សម័យរាជវង្សថាង (៦១៨-៩០៧)។ ==ប្រាសាទ== ប្រាសាទសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិសំបូរ]] [[ស្រុកប្រាសាទសំបូរ]] ដែលមានចម្ងាយ ២៥ គ.ម ពី[[ទីរួមខេត្តកំពង់ធំ]] តាម[[ផ្លូវជាតិលេខ៦៤]] បត់ស្តាំតាម[[ផ្លូវកូនត្នោត]]។ សំបូរព្រៃគុហ៍ជារាជធានីចាស់បុរាណ ឈ្មោះ [[ឦឝានបុរ]] ដែលកាលពីសម័យនោះជា[[មជ្ឈមណ្ឌល]]នៃ[[សាសនា]] ឧទ្ទិសថ្វាយដល់[[សិវនិយម]]។ ក្រុមប្រាសាទនេះ សាងសង់អំពី[[ឥដ្ឋតាន់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] និង[[ថ្មភក់]]​ ដែលលំអដោយចម្លាក់ពីលើឥដ្ឋ ឬ ចាក់[[ពុម្ព]]ដោយ[[បាយអ]] ជាផ្ទាំងៗលើជញ្ជាំងឥដ្ឋ តែត្រូវរបេះអស់។ ក្បាច់ផ្តែរ និង[[សសរពេជ្រ]] ប្រអប់ទ្វារធ្វើអំពីថ្មភក់ទាំងអស់។ ប្រាសាទ នេះកសាងឡើងនៅរជ្ជកាលវ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ក្នុងសតវត្សទី៧។ ក្រុមប្រាសាទសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ត្រូវបានបោះបង់ចោលតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧១ មកម៉្លេះ ហើយត្រូវបានរៀបចំសាជាថ្មី នៅឆ្នាំ១៩៨០។ ក្នុងការកាប់ឆ្ការ[[ព្រៃ]] គេរកឃើញប្រាសាទទាំងអស់ចំនួន ១៤០ ប្រាសាទ។ [[រមណីដ្ឋាន]]សម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ ចែកចេញជា៤ក្រុមធំៗគឺ៖ *១.ក្រុមប្រាសាទខាងជើងៈ ហៅថា[[ប្រាសាទសំបូរ]] នៅចំកណ្តាល និងព័ទ្ធជុំវិញ ដោយប្រាសាទតូចៗជាច្រើន ប្លែកៗគ្នា។ *២.ក្រុមប្រាសាទកណ្តាលៈ ហៅថា[[ប្រាសាទតោ]] ប្រាង្គប្រាសាទកណ្តាលមានទ្វារចូលពីខាងជើង ឯទ្វារបីទិស ទៀតជា[[ទ្វារបញ្ឆោត]]។ នៅគ្រប់[[ក្បាលជណ្តើរ]]ទាំង ៤ មានរូប[[តោ]]អង្គុយបញ្ឈរជង្គង់ពីរក្នុងទិសនីមួយៗ។ នៅភាគ ខាងលិចនៃប្រាសាទតោមានក្រុមប្រាសាទតូចៗមួយចំនួនទៀត។ ប្រាសាទទាំងនោះត្រូវបានកសាងឡើងនៅសតវត្សទី៩។ *៣.ក្រុមប្រាសាទខាងត្បូងៈ ហៅថា[[ប្រាសាទយាយព័ន្ធ]] ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលហ៊ុំព័ទ្ធ ដោយប្រាសាទ ជាច្រើន មាន[[កំពែង]]ពីរជាន់ ដែលកំពែងខាងក្នុងមាន[[គោបុរៈ]]ចូលទាំង ៤ ទិស។ ក្រុមប្រាសាទនៅជាអតីតរាជធានី។ *៤.ក្រុម[[ប្រាសាទក្រោរមាស]]: មានទីតាំងនៅខាងជើងចម្ងាយ ២ គ.ម ពី[[ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុហ៍]] មានតួប្រាសាទតូចៗធ្វើអំពីឥដ្ឋ និងខាងលិចមានប្រាសាទមួយធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម។ ==ព្រះរាជពង្សាវលី== *ព្រះអយ្យកា ព្រះនាម ព្រះបាទវីរវម៌្ម ជាអតីតព្រះមហាក្សត្រនៃអតីតទឹកដីចេនឡា។ **ព្រះបិតាព្រះនាម មហេន្ទ្រវម៌្ម, ព្រះបិតុលា ព្រះនាម [[ភវវម៌្មទី១]] ** ព្រះមាតុលា មិនស្គាល់ព្រះនាម មានស្វាមីជាព្រាហ្មណ៍ [[សោមសម៌ន]] ***ព្រះអគ្គមហេសី [[សករមន្ជរិ]] ****មានក្សត្រមួយអង្គព្រះនាម [[ហិរណ្យវម៌្ម (ក្សត្របុរៈភាគខាងជើង)|ហិរណ្យវម៌្ម]] ជាបុត្ររបស់ព្រះមាតុលា របស់ទ្រង់ ជាព្រះភាតាអយ្យកោមួយ ****បុត្រមានព្រះនាម ព្រះ[[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]] ព្រះ[[ភវវម៌្មទី២]] ព្រះ[[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] និង ម្ចាស់ក្សត្រី[[សុវណ៌]] *****ព្រះនត្តា ដែលគេស្គាល់ព្រះនាមត្រូវជា ព្រះមហាក្សត្រនៃនគរ[[ចាម្បា]] ព្រះនាម [[វិក្រាន្តវម៌្មទី១]] == ឯកសារយោង == {{reflist}} *[[សាលាបារាំងចុងបូព៌ា|Bulletin de l'Ecole française d'Extrême-Orient]] 1904 - BEFEO 1904 *Vickery, Michael. (2000) "Colloque George Coedès aujourd‟hui". Bangkok, Centre d‟Anthropologie Sirindhorn, 9–10 September 1999. Published as [http://michaelvickery.org/vickery2000coedes.pdf “Coedès‟ Histories of Cambodia”], in Silpakorn University International Journal (Bangkok,), Volume 1, Number 1, January–June 2000, pp.&nbsp;61–108. *Vickery, Michael. (1998). "Society, economics, and politics in pre-Angkor Cambodia: the 7th-8th centuries." :Centre for East Asian Cultural Studies for Unesco. ISBN 9784896561104 *Marr, David G./ Millner, A. C./ Gungwu, Wang (1986). "Southeast Asia in the Ninth to Fourteenth Centuries.". ISBN 9971988399 *[[រមេឝ ចន្ទ្រ មជុម្ទរ|Majumdar, Ramesh Chandra]]. (1980). "Kambuja-Deśa: or, An ancient Hindu colony in Cambodia." :Institute for the Study of Human Issues. ISBN 0915980282 == តំណខាងក្រៅ == * [http://www.bharatkambuja.com/joomla/index.php/2011-12-28-06-16-35/88-the-vat-chakret-temple-inscription-of-ishana-varman the Vat Chakret temple inscription of Ishanavarman] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130815050326/http://www.bharatkambuja.com/joomla/index.php/2011-12-28-06-16-35/88-the-vat-chakret-temple-inscription-of-ishana-varman |date=2013-08-15 }} * [http://sitemaker.umich.edu/mladjov/files/cambodian_rulers.pdf Cambodian rulers]{{Dead link|date=កុម្ភៈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Īśānavarmān | ALTERNATIVE NAMES = Iśânasena | SHORT DESCRIPTION = Cambodian king | DATE OF BIRTH = | PLACE OF BIRTH = | DATE OF DEATH = 637 | PLACE OF DEATH = }} {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= វ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]]}} {{s-ttl|title= [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតីសម័យកាលចេនឡា]]|years=គ.ស.៦១០-៦៣៥}} {{s-aft|after= វ្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]]}} {{s-end}} [[Category:ក្សត្រនៃកម្វុជ]] [[Category:ក្សត្រនៃឦឝានបុរ]] [[Category:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកខ្មែរ]] [[Category:ក្សត្រព្រហ្មញ្ញសាសនា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] {{Cambodia-royal-stub}} c70qxh5q2bwvm6md3c4anf6xy5ky6vx 340037 340036 2026-09-01T13:17:42Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ សម័យកាលចេនឡា 340037 wikitext text/x-wiki {{more footnotes|date=ខែឧសភា ២០១៣}} {{Infobox monarch | name = ឦឝានវម៌្មទី១<br/>(ឥសានវរ្ម័នទី១) | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] | image = | caption = | reign = គ.ស. ៦១០-៦៣៥ | coronation = | full name = | predecessor = វ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] | successor = វ្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]] | spouse = ព្រះ[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|នាង]][[សករមន្ជរិ]] | issue = ព្រះ[[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]]<br/>ព្រះ[[ភវវម៌្មទី២]]<br/>ព្រះ[[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]]<br/>[[សុវណ៌|ម្ចាស់ក្សត្រីសុវណ៌]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = វ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] | mother = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]] | birth_date = | birth_place = ឝម្ភុបុរ | death_date = គ.ស. ៦៣៥ | death_place = ឦឝានបុរ | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} វ្រះបាទ'''ឦឝានវម៌្មទី១''' ឬ '''ឦឝានសេនា''' ឬ'''ឦសានវរ្ម័នទី១''' ({{zh|s=伊奢那先代}}) (គ.ស ?-៦៣៥) រជ្ជកាល (គ.ស ៦១០-៦៣៥) ទ្រង់ជាព្រះមហាក្សត្រ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ខ្មែរ]]នៃរាជាណាចក្រ[[ចេនឡា|កម្វុជ]]នៅក្នុងសតវត្សទី៧ ដែលក្រោយមកទៀតក្លាយជា[[អធិរាជាណាចក្រខ្មែរ|អធិរាជាណាចក្រកម្វុជទេឝ]]។ ព្រះអង្គជាបុត្រ និង អ្នកស្នងរាជ្យបន្តពីវ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]]។ បន្ទាប់ពីវ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]]សោយទិវង្គតទៅ វ្រះបាទឦឝានវម៌្មទ្រង់បានប្រែឈ្មោះរាជធានី[[ឝម្ភុបុរ]]ទៅជា[[ឦឝានបុរ]]វិញ។ សម្បូរព្រៃគុហ៍ សំណង់ប្រាសាទប្រវត្តិសាស្ត្រត្រូវបានគេបញ្ជាក់ថាជាឦឝានបុរ រាជធានីនៃកម្វុជនាសតវត្សទី៧។<ref>[http://michaelvickery.org/vickery2000coedes.pdf “Coedès‟ Histories of Cambodia”].page 11.</ref> ប្រាសាទសំខាន់ៗនៅសម្បូរព្រៃគុហ៍ត្រូវបានគេនិយាយថាបានស្ថាបនាដោយវ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១។ [[ក្រាំងសួយ|សួយឝ៊ូ]] (វស្សប្បវត្តិនៃរាជវង្សសួយចិន) បានចងក្រងនៅឆ្នាំ៦៣៦នៃគ.ស ថ្លែងថានៅចំណាប់ផ្ដើមនៃសតវត្សទី៧ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ ក្សត្រមួយអង្គ យីឝឹណាឝៀនតាយ (伊奢那先代)។ [[សិលាចារឹក]]នៅ[[ប្រាសាទតូច]] ប្រាសាទបាយ៉ង់ វត្តចក្រឹត ក្ដីអង្គជំនីក និង សម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ត្រូវបានគេសន្មតថានៅក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១។ សិលាចារឹកចុងក្រោយបង្អស់បានសន្មតថាព្រះអង្គដែលត្រូវចោះកាលបរិច្ឆេទដល់ឆ្នាំ៦២៧នៃគ.ស ([[ប្រតិទិនស័ក|ស័ក៥៤៩]]) ដែលសិលាចារឹកមានកាលបរិច្ឆេទតែមួយប៉ុណ្ណោះសន្មតថាត្រូវនឹងស្ដេចស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះអង្គ គឺវ្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]] ក្នុងឆ្នាំ៦៣៩នៃគ.ស។<ref>[http://www.rencontredespaces.org/renespace/voyages/ASIE%20SE/Perso/coedes%20Bhavavarnam%20II%20EFEO%201904%20N0093379_PDF_1_1183-2.pdf BEFEO 1904] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220510230002/http://www.rencontredespaces.org/renespace/voyages/ASIE%20SE/Perso/coedes%20Bhavavarnam%20II%20EFEO%201904%20N0093379_PDF_1_1183-2.pdf |date=2022-05-10 }}.page 693.</ref> សិលាចារឹកជាច្រើនបានបញ្ជាក់ពីជោគជ័យរបស់ព្រះអង្គ។ នៅពេលដែលគេនិយាយពីព្រះអង្គ គេតែងនិយាយពីការធ្វើសឹកសង្គ្រាមពង្រីកទឹកដី។ នៅក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គ វិសាលភាពទឹកដីរីកធំទូលាយយ៉ាងខ្លាំង ដែលព្រំដែនខាងលិចទៅទល់នឹង[[ជ្រលង]]ខាងលើនៃ[[ទន្លេមេទឹក]] (ដែលពេលនោះគ្រប់គ្រងដោយ[[ទ្វារវត្តី|រាជាណាចក្រទ្វារវតី]]) និងខាងជើងទៅដល់កណ្ដាលប្រទេស[[លាវ]]​បច្ចុប្បន្ន។ ==រាជធានី== យើងទទួលបានព័ត៌មានឣំពីរាជធានី[[ឦឝានបុរ]]តាមរយៈ កំណត់ហេតុនៃ[[រាជវង្សស្វេ|រាជវង្សសួយ]] ដូចមានជាឣាទិ៍ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនរស់នៅជាងពីរមឺុនគ្រួសារ ហើយនៅចំកណ្ដាលទីក្រុងមានឣាសនៈធំសម្រាប់ព្រះរាជសវនការរបស់ព្រះរាជា។ នៅសតវត្សទី៧ ឣ្នកធម្មយាត្រាចិនដ៏ល្បីល្បាញមួយរូបឈ្មោះ [[ស្ឈៀនហ្សាង]] (玄奘 ថាងចេង រឺ ថាងស្ឈៀនហ្សាងប្អូនធម៌របស់ស្ដេច[[ថាងថាយជុង|លីស៊ឺមិង]] ដែលមានព្រះនាមសម្រាប់រាជ្យថា[[ថាងថាយជុង]]) បាន ប្រើឈ្មោះ[[រាជធានី]][[ឦឝានបុរ]] សម្រាប់សំគាល់ ប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូលនាសម័យនោះ។ តំលៃផ្នែក[[នយោបាយ]]និងសាសនានៃ[[រាជធានី]]ឦឝានបុរស្ដែងឡើងតាមរយៈ[[វិសាលភាព]]នៃ[[សំណង់]][[សាសនា]]និងការរៀបចំដែនដីនៅក្រោមរាជ្យ វ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១។ ក្នុងចំណោម[[ប្រាង្គ]]ប្រាសាទទាំងឣស់ដែលមានចំនួនរាប់រយក្រុម[[ប្រាសាទ]]ខាង[[ត្បូង]] និងក្រុមខាង[[ជើង]]មានសារៈសំខាន់ជាងគេ។ ==នយោបាយ== នៅ​ខាង​ជើងភ្វូណាន ត្រង់​កន្លែង​មធ្យម​នៃ​ទន្លេ​មេគង្គ​ជា​ចន្លោះ​ខោន​ និង​ថា​ខែត្រ​ក្នុង​តំបន់​ដី​ខ្ពស់ នោះ​មាន​ស្រុក​ប្រទេស​រាជ​មួយ​ជា​ពួក​កម្ពុជា នៅ​ទី​នោះ​ហើយ​ដែល​កាល​ក្នុង​កណ្ដាល​គ្រិស្ដសករាជ ៦០០​ឆ្នាំ មាន​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​មួយ​អង្គ​ជា​រាជវង្ស​ពី​ស្រុក[[ភ្វូណាន​]]សោយរាជ្យ​នៅ​នគរ​នោះគឺ ​ភវវម៌្ម​ទី​១ ដោយ​ហេតុ​ភាន់​ប្រែ​អ្វី​ដែល​យើង​មិន​បាន​ដឹង​ជាក់​នោះ ស្ដេច​ក៏​តាំង​ព្រះអង្គ​ជា​ឯករាជ្យ​ឡើង ហើយ​ដោយ​បាន​ព្រះអង្គ​ម្ចាស់​ចិត្រសេនា​ ជា​ព្រះ​អនុជ​ជួយ​ផង ក៏​តាំង​លើក​កង​ទ័ព​ទៅ​វាយ​នគរ​ដែល​ស្ដេច​ធ្លាប់​ឡើង យក​បាន​ខែត្រ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ក្នុង​តំបន់​ខាង​ជើង​ ហើយ​នគរ​នេះ​ក៏​ផ្លាស់​ទីក្រុង​ទៅ​តាំង​នៅ​តំបន់​ខាង​ត្បូង​វិញ គឺ​ការ​កើត​ភាន់​ប្រែ​ដោយ​ខ្មាំង​សត្រូវ​លុកលុយ​ជា​ដំបូង​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ពោល​រួច​ហើយ។ ក្នុង​[[គ្រិស្តសករាជ]] ៧០០​ឆ្នាំ ស្ដេច​ដែល​កាន់​កាប់​ជា​តំណ​អំពី​[[ស្ដេច]]​បង​ប្អូន​ទាំង​ពីរ​អង្គ​ក៏​តាំង​សម្រេច​កិច្ច​ភ្ជាប់​ប្រទេស[[​កម្ពុជា​ក្រោម​]]មក​ក្នុង[[​អាណា​ខែត្រ]]​បាន ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្រោម​ដែល​កាល​ពី​ដើម​ជា​ទី​កន្លែង​ដ៏​មាន​[[ឫទ្ធានុភាព​]]របស់ភ្វូណាន បាន​មក​ជា​ដែន​របស់​ពួក​កម្ពុជា​វិញ មាន​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ទ្រង់​ព្រះ​នាមឦឝានវម៌្ម​ទី​១ បាន​សាង​ទីក្រុង​មួយ​ដែល​គេ​ស្គាល់​បាន​សព្វ​ថ្ងៃ​ថា​ [[សម្បូរណ៍​ព្រៃគុហ៍]] ហើយ​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ទៀត​ ទ្រង់​ព្រះ​នាម[[ជយវម៌្ម​ទី​១]] ទំនង​ជា​បាន​តាំង​ទីក្រុង​នៅ​[[អង្គរបូរី]]​សម័យ​ទាំង​មូល​នេះ (តាំង​ពី​ដែល​រលាយ​ស្រុកភ្វូណាន​ពី​គ្រិស្តសករាជ ៥៥០ ទៅ​ទល់​នឹង ៨០០) រាប់​បញ្ចូល​ជា​សម័យ​ដើម​ដំបូង​ ឬ​សម័យ​មុន​អង្គរ ក្នុង​[[ពង្សាវតារ]][[​ស្រុក​ខ្មែរ]]។ ព្រះអង្គ​បាន​បន្ត​[[នយោបាយ]]​វាយ​ប្រហារ​បង្រួបបង្រួម​ទឹកដី​នគរភ្វូណាន​បញ្ចូល​មក​ក្នុង​នគរ​[[ចេនឡា]] ឲ្យ​មាន​តែ​នគរ​[[កម្ពុជា​]]តែ​មួយ។ មានសេចក្ដីសន្និដ្ឋានថា ភ្វូណានប្រហែលក្លាយជា​ចំណែកនៃនគរចេនឡា នៅក្នុងរជ្ជកាលស្ដេច ឦឝានវម៌្មទី១ នៃនគរចេនឡា ប្រហែលក្នុងឆ្នាំ៦២៧ ឬមិនយូរ​ប៉ុន្មានក្រោយឆ្នាំនេះ។ ក្នុង ​គ.ស​ ៦៣០ ព្រះអង្គ​វាយ​ដណ្ដើម​យក​បាន​ទីក្រុង​[[អង្គរបូរី]]។ ដូច្នេះ នយោបាយ​បង្រួបបង្រួម​ជាតិ​ដែល​ចាប់​ផ្ដើម​អនុវត្ត​ក្នុង​[[រជ្ជកាល]]​វ្រះបាទ​ភវវម៌្មទី១ ត្រូវ​បាន​សម្រេច​ចប់​សព្វគ្រប់​ជា​ស្ថាពរ​ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ។ ដោយសារ​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​ខ្លាំង​ពូកែ​ពិត​ជា​[[អ្នក​ចម្បាំង]] ទើប​បាន​ជា[[​សិលា​ចារឹក]]​ខ្មែរ​នៅ​វត្ត​ចក្រឹត និង​ស្វាយឆ្នូ អួត​សរសើរ​ថា «ព្រះអង្គ​មាន​ឫទ្ធិ​ស្មើ​នឹង​ព្រះ[[ឥន្ទ្រ]] មាន​តេជៈបារមី​ស្មើ​នឹង​ព្រះ​[[ហរិ]] (ព្រះហរិ គឺ​ព្រះ[[វិស្ណុ]] ឬ​ព្រះ[[នរាយណ៍]])» ។ល។ ក្នុង​គ.ស ​៦១៦ ប្រហែល​ជា​ក្នុង​ន័យ​រារាំង​បរទេស​កុំ​ឲ្យ​លូក​ដៃ​ចូល​ក្នុង​រឿង​ខ្មែរ ទើប​បាន​ជា​ព្រះអង្គ​បញ្ជូន​ព្រះតំណាង​ឲ្យ​ទៅ​គាល់​ស្ដេច​ចិន ដោយ​មាន​ទាំង​នាំ​យក​ទៅ​ថ្វាយ​នូវ​របស់​របរ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​ជាច្រើន​ផង។ ក្នុង​គ.ស​ ៦២៣ និង​៦២៨ ព្រះរាជ​តំណាង​ខ្មែរ​បាន​ទៅ​គាល់​ស្ដេច​ចិន​ពីរ​លើក​ទៀត។ ប្រហែល​ជា​ក្នុង​ន័យ​ដដែល​នេះ​ដែរ ទើប​បាន​ជា​ព្រះអង្គ​សុខចិត្ត​រៀបការ[[​បុត្រី]]​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម[[​ម្ចាស់ក្សត្រី​]][[សុវណ៌]] ជាមួយ​និង[[ចៅទួត]]​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​នគរ​[[ចាម្ប៉ា]]។ ថ្ងៃក្រោយ ព្រះនាង​ប្រសូត្រ​បាន​រាជបុត្រ​មួយ​ព្រះអង្គ​ដែល​ក្នុង​គ.ស​ ៦៥៣ បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​សម្បត្តិ​នៅ​នគរ​ចាម្ប៉ា។ ព្រះនាម​ព្រះអង្គ​ជាក្សត្រ​គឺ [[វិក្រាន្តវរ្ម័នទី១|វិក្រាន្ត]]។ ព្រះអង្គ​មាន​សន្ដាន​ចិត្ត​ជ្រះថ្លា​នឹង​[[សាសនា]] ដោយ​បាន​កសាង​ និង​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​ជាច្រើន។ វ្រះបាទ​ឦឝានវម៌្មទី១ បាន​រើដូរ​ព្រះរាជធានី​ពី​វ្យាធបុរ មក​គង់​នៅ​ឯ​សម្បូណ៌ព្រៃគុហ៍ ក្នុង​[[ខេត្ត​កំពង់ធំ]]​បច្ចុប្បន្ន។ ពីព្រោះ​ព្រះអង្គ​យល់​ថា ទីក្រុង​ថ្មី​នេះ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា[[ឦឝានបុរ]] ស្ថិត​នៅ​ចំកណ្ដាល​ប្រទេស និង​[[នគរ​ចំណុះ​]]ទាំងអស់។ [[សក្ខីភាព]]​របស់​អ្នក​ដំណើរ[[​ចិន]] បាន​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ដឹង​ថា ព្រះ[[រាជធានី]][[​ឦឝានបុរ]] មាន​ផ្ទះ​ប្រមាណ​ជា​ពីរ​[[ម៉ឺន​]][[ខ្នង]]។ ជាមួយគ្នា​នេះ​ដែរ តាម​រយៈ​ប្រាសាទ និង​សិលាចារឹក​ជំនាន់​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ​ដែល​មាន​សេសសល់​រហូត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ គេ​អាច​ដឹង​ថា អរិយធម៌​ខ្មែរ​នៅ​សម័យ​នោះ បាន​រីកចម្រើន​លូនលឿន​ ថ្កុំថ្កើង ភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាច។ ក្នុង​[[រជ្ជកាល​]]វ្រះបាទ​ឦឝានវម៌្ម ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​នានា​ច្រើន​តែ​សង់​អំពី​ឥដ្ឋ ដោយ​មាន​[[ក្លោងទ្វារ]]​ធ្វើ​អំពី[[​ថ្ម]] ហើយ​មាន​កំពូល​ខ្ពស់​ទៅ​លើ។ ចំណែក​អក្សរ​ដែល​គេ​សរសេរ​ចារ​នៅ​លើ[[​សិលចារឹក​]]វិញ [[បុព្វបុរស​]][[ខ្មែរ]]មិន​មែន​ត្រឹមតែ​ចារ​ជាភាសា​[[សំស្ក្រឹត]]​ទេ គេ​បាន​ទាំង​ចារ​ជា[[​ភាសា​ខ្មែរ]]​ទៀត។ រី​ឯកសារ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ចិន​ឈ្មោះសួយ (ជា​ឈ្មោះ​ព្រះរាជវង្ស​ស្ដេច​ចិន​ដែល​បាន​សោយរាជ្យ​ពី​គ.ស ​៥៨៩ ទៅ​ដល់​គ.ស ​៦១៨) ដែល​និពន្ធ​ចងក្រង​ដោយ​តំណាង​ប្រទេស​ចិន​នៅ​កម្ពុជា បាន​រៀបរាប់​អំពី​សវនការ​វ្រះបាទឦឝានវម៌្ម និង​ការ​រស់​នៅ​របស់​ប្រជានុរាស្ត្រ​ខ្មែរ​យ៉ាង​ច្បាស់លាស់​ដែល​យើង​អាច​ចាត់​ទុក​ជា​[[សក្ខីភាព]]​មួយ​យ៉ាងសំខាន់។ ឯកសារ​ដដែល​បាន​កត់ត្រា​ថា ប្រទេស​ខ្មែរ​តែងតែ​មាន​[[ចម្បាំង]]​ជា​ញឹកញាប់​ជាមួយនឹង​[[នគរ​ចាម្ប៉ា]] (ប្រទេស​[[ចាម]] ក៏ដូចជា​ប្រទេស​ខ្មែរ​ដែរ មាន​[[នគរ]]​តូច​ធំ​ជាច្រើន ដែល​មាន​ស្ដេច​សោយរាជ្យ​ខុស​អំពី​គ្នា)។ ជាពិសេស នគរ​ចាម​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ជាប់​នឹង​សមុទ្រ។ បន្ទាប់​ពី​ព្រះបាទ​ឦឝានវម៌្មទី១​ចូល​ទិវង្កត​ក្នុង​គ.ស​ ៦៣៥ ប្រទេស​ខ្មែរ​បាន​ជួប​ប្រទះ​ចលាចល​ រំជើបរំជួល និង​អសន្តិសុខ​ពាសពេញ​នគរ។ ព្រះមហាក្សត្រអង្គទី៣ នៃចេនឡាព្រះនាមថាឦឝានវម៌្មទី១ ទ្រង់មានអំណាចខ្លាំងក្លាណាស់ ទ្រង់បានបង្រ្កាបអាណាចក្រភ្វូណានរឹបអូសបញ្ចូលជាដែនដីអាណាចក្រចេនឡាទាំងស្រុងក្នុងព.ស ១១៧០ ហើយពង្រីកអាណាខេត្តចេញទៅស្ទើរគ្រប់ទិសជាពិសេសទិសខាងលិចលាតសន្ទឹងទៅដល់[[ខេត្តចន្ទបុរី]]។ ក្រៅពីសម្ថតភាពផ្នែកសំណង់សាសនា[[នគរភាវូបនីយកម្ម]] និង[[សិល្បៈសូនរូប]] វ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ បានរៀបចំប្រព័ន្ធ[[សេដ្ឋកិច្ច]]រឹងមាំមួយដែលពឹងផ្អែកជាសំខាន់ទៅលើទិន្នផល[[កសិកម្ម]]។ ព្រះអង្គសម្រួលនូវទស្សនៈ «នយោបាយ−សាសនា» ដែលមាន[[ប្រភព]]នៅប្រទេស[[ឥណ្ឌា]]មកឣនុវត្តនៅក្នុងឣាណាចក្រខ្មែរក្នុងគោលបំណងពង្រឹងឣំណាច[[រាជានិយម]]។ រាជធានី[[ឦឝានបុរ]]ពី រាជ្យព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]] រហូតដល់រាជ្យ វ្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី៧]] ។ ==សាសនា== ឯកសារ​សិលាចារឹក​ទាំង​នេះ បាន​រាប់រៀប​អធិប្បាយ​បញ្ជាក់​អំពី​ជំនឿ​របស់​ព្រះ[[មហាក្សត្រ​]] [[អ្នក​ដឹកនាំ]] និង​[[ប្រជារាស្ត្រ​]]ដែល​គោរពបូជា[[​ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] តែ​ឲ្យ​តំលៃ​ទៅ​លើ​ព្រះ[[ហរិហរៈ]]។ ព្រះហរិហរៈ ជា​ព្រះ[[បដិមា​]]មួយ​អង្គ​ដែល​មាន​ពាក់​កណ្ដាល​ជា​ព្រះវិស្ណុ និង​ពាក់​កណ្ដាល​ទៀត​ជា​ព្រះ[[ឥសូរ]]។ ដូច្នេះ ព្រះបដិមា​តែ​មួយ​តំណាង​ព្រះវិស្ណុ​ផង ព្រះឥសូរ​ផង។ ប៉ុន្តែ​ព្រះ[[ពុទ្ធសាសនា]] និង[[​ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] រួម​រស់​នៅ​ជាប់​ជាមួយ​គ្នា​ដោយ​សុខសាន្ត គ្មាន​ការ​ប្រកាន់ ឬ​ប៉ះទង្គិច​គ្នា​​ឡើយ។ នៅ​តាម​កន្លែង​គោរព​បូជា នៅ​តាម​[[សាលា]] ឬ​នៅ​[[ផ្ទះសំណាក់]]​តាម​ដង​ផ្លូវ​សម្រាប់​[[អ្នកដំណើរ]] គេ​ឃើញ​មាន​ព្រះ[[ពុទ្ធបដិមា]] និង​រូប​ព្រះ[[អាទិទេព]]ទាំងឡាយ​ក្នុង​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ដាក់​តាំង​លើ​[[ហ៊ឹង]]​លើ[[​អាសនៈ]]ជាមួយ​គ្នា។ [[ប្រាសាទ]]ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃទីកក្រុងនេះឧទ្ទិសទៅព្រះ[[សិវៈ]] (ព្រះ[[ហសិតេស្វរ]])ហើយជាទីតម្កល់នូវរូប[[សិវលិង្គ]]ធ្វើរឣំពី[[មាស]]ដែលជានិមិត្តរូបនៃព្រះឣាទិទេព។ លទ្ធិដែលចម្លងចេញមកពីប្រទេសឥណ្ឌានេះត្រូវបានគេប្រណិប័តន៍នៅក្នុងរាជវង្សខ្មែរចាប់តាំងពីរាជ្យវ្រះបាទចិត្រាសេនា-មហេន្ទ្រវម៌្មមកម្ល៉េះ។ ក្រៅឣំពីប្រាសាទដែលជាស្នាព្រហស្ថរបស់វ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ព្រះមហេសីរបស់ព្រះឣង្គព្រះនាមសករមន្ជរិ ក៏បានកសាងប្រាសាទមួយចំនួនដើម្បីឧទិ្ទសទៅព្រះសិវៈ និងឣាទិទេពផ្សេងៗទៀតនៅក្នុង[[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]។ ជាមួយគ្នានេះក៏មានការប្រណិប័តន៍ព្រះពុទ្ធសាសនាដោយសំឣាងទៅ លើ[[សិលាចារឹក]] ជាភាសាសំស្ក្រឹតមួយផ្ទាំង រៀបរាប់ឣំពីសេនាជំនិតព្រះមហាក្សត្រមួយរូបឈ្មោះ[[វិទ្យយវិសេស]] ដែលជាជនប្រកបដោយចំណេះដឹងនិងប្រណិប័តន៍យ៉ាងខ្ជាប់ក្នុងវិស័យព្រះ[[ពុទ្ធសាសនា]]។ [[តម្រា]]មួយចំនួនពោលថា សាសនាព្រហ្មញ្ញ[[លទ្ធិហរិហរៈ]]កើតឡើងក្នុងរជ្ជកាលនេះ ហើយក៍បានបៀតបៀនព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់ស្ទើរតែសាបសូន្យ។ ==ព្រះញាតិវង្សចុះពីព្រះអង្គ== ផ្អែកលើសិលាចារឹកព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ មានបុត្រា ៣ ឣង្គព្រះនាម[[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]]ជាបុត្រាទីពីរដែលគ្រប់គ្រងនៅក្នុងតំបន់ឣរញ្ញប្រទេឝ (ប្រទេសថៃសព្វថ្ងៃ) និងព្រះបាទភវវម៌្មទី២ ជាបុត្រាទី១ ដែលបន្ដសោយរាជពីព្រះឣង្គនៅសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ ចំណែកឯបុត្រាទី៣ ព្រះនាមមិនបានវែកញែកស្គាល់តែគោរម្យងារ [[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] (ម្កុដរាជកុមារ)។ ព្រះបាទជយវម៌្មទី១ត្រូវជាចៅព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ព្រះឣង្គបានផ្លាស់ប្ដូររាជធានីពីសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ទៅតំបន់ឣង្គរវិញបន្ទាប់ពីរាជ្យព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]]ដែលជាក្សត្រស្ថាបនិកក្រុមខាងជើងនៃប្រាសាទសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍។ នៅក្នុងសម័យចេនឡា មានព្រះមហាក្សត្រ ៣ ព្រះអង្គដែលមានព្រះ[[កិត្តិនាម]]ល្បីល្បាញគឺ ព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី១]] វ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]] និងព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ដែលបានសោយរាជ្យបន្តបន្ទាប់គ្នានៅ[[រាជធានី]]មួយនេះ។ ប្រវត្តិសាស្ត្របុរាណនៃ[[រាជវង្សថាង]] (ជីវថាងឝ៊ូ) រៀបរាប់អំពីចំណង[[មិត្តភាព]]រវាងអាណាចក្រខ្មែរ និងចាម ដែលបន្តតាំងពីរាជ្យព្រះបាទចិត្រសេនា-មហេន្ទ្រវម៌្ម រហូតដល់រាជ្យព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ដែលត្រូវជាបុត្រ។ សម្ព័ន្ធភាពនេះកាន់តែជិតស្និទថែមទៀតក្រោយពីអភិសេកបុត្រាស្ដេច[[ចាម]] និងបុត្រីព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ព្រះនាមសុវណ៌ បន្ថែមលើទំនាក់ទំនងទៅវិញទៅមកផ្នែក[[វប្បធម៌]]។ រីឯ[[សម្ព័ន្ធភាព]]ជាមួយ[[អធិរាជ]][[ចិន]]ក៏ប្រព្រឹត្តទៅមិនដាច់ដូចគ្នាដែរ។ ជាក់ស្ដែង បន្ទាប់ពីឡើងសោយរាជ្យភ្លាមព្រះអង្គបានបញ្ជូនរាជទូតទៅគាល់ព្រះចៅអធិរាជចិននៃរាជវង្សសួយ (៥៨១-៦១៨) ហើយដំណើរនេះបន្តរហូតមកដល់សម័យរាជវង្សថាង (៦១៨-៩០៧)។ ==ប្រាសាទ== ប្រាសាទសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង[[ភូមិសំបូរ]] [[ស្រុកប្រាសាទសំបូរ]] ដែលមានចម្ងាយ ២៥ គ.ម ពី[[ទីរួមខេត្តកំពង់ធំ]] តាម[[ផ្លូវជាតិលេខ៦៤]] បត់ស្តាំតាម[[ផ្លូវកូនត្នោត]]។ សំបូរព្រៃគុហ៍ជារាជធានីចាស់បុរាណ ឈ្មោះ [[ឦឝានបុរ]] ដែលកាលពីសម័យនោះជា[[មជ្ឈមណ្ឌល]]នៃ[[សាសនា]] ឧទ្ទិសថ្វាយដល់[[សិវនិយម]]។ ក្រុមប្រាសាទនេះ សាងសង់អំពី[[ឥដ្ឋតាន់]] [[ថ្មបាយក្រៀម]] និង[[ថ្មភក់]]​ ដែលលំអដោយចម្លាក់ពីលើឥដ្ឋ ឬ ចាក់[[ពុម្ព]]ដោយ[[បាយអ]] ជាផ្ទាំងៗលើជញ្ជាំងឥដ្ឋ តែត្រូវរបេះអស់។ ក្បាច់ផ្តែរ និង[[សសរពេជ្រ]] ប្រអប់ទ្វារធ្វើអំពីថ្មភក់ទាំងអស់។ ប្រាសាទ នេះកសាងឡើងនៅរជ្ជកាលវ្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ក្នុងសតវត្សទី៧។ ក្រុមប្រាសាទសម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ត្រូវបានបោះបង់ចោលតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧១ មកម៉្លេះ ហើយត្រូវបានរៀបចំសាជាថ្មី នៅឆ្នាំ១៩៨០។ ក្នុងការកាប់ឆ្ការ[[ព្រៃ]] គេរកឃើញប្រាសាទទាំងអស់ចំនួន ១៤០ ប្រាសាទ។ [[រមណីដ្ឋាន]]សម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍ ចែកចេញជា៤ក្រុមធំៗគឺ៖ *១.ក្រុមប្រាសាទខាងជើងៈ ហៅថា[[ប្រាសាទសំបូរ]] នៅចំកណ្តាល និងព័ទ្ធជុំវិញ ដោយប្រាសាទតូចៗជាច្រើន ប្លែកៗគ្នា។ *២.ក្រុមប្រាសាទកណ្តាលៈ ហៅថា[[ប្រាសាទតោ]] ប្រាង្គប្រាសាទកណ្តាលមានទ្វារចូលពីខាងជើង ឯទ្វារបីទិស ទៀតជា[[ទ្វារបញ្ឆោត]]។ នៅគ្រប់[[ក្បាលជណ្តើរ]]ទាំង ៤ មានរូប[[តោ]]អង្គុយបញ្ឈរជង្គង់ពីរក្នុងទិសនីមួយៗ។ នៅភាគ ខាងលិចនៃប្រាសាទតោមានក្រុមប្រាសាទតូចៗមួយចំនួនទៀត។ ប្រាសាទទាំងនោះត្រូវបានកសាងឡើងនៅសតវត្សទី៩។ *៣.ក្រុមប្រាសាទខាងត្បូងៈ ហៅថា[[ប្រាសាទយាយព័ន្ធ]] ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលហ៊ុំព័ទ្ធ ដោយប្រាសាទ ជាច្រើន មាន[[កំពែង]]ពីរជាន់ ដែលកំពែងខាងក្នុងមាន[[គោបុរៈ]]ចូលទាំង ៤ ទិស។ ក្រុមប្រាសាទនៅជាអតីតរាជធានី។ *៤.ក្រុម[[ប្រាសាទក្រោរមាស]]: មានទីតាំងនៅខាងជើងចម្ងាយ ២ គ.ម ពី[[ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុហ៍]] មានតួប្រាសាទតូចៗធ្វើអំពីឥដ្ឋ និងខាងលិចមានប្រាសាទមួយធ្វើអំពីថ្មបាយក្រៀម។ ==ព្រះរាជពង្សាវលី== *ព្រះអយ្យកា ព្រះនាម ព្រះបាទវីរវម៌្ម ជាអតីតព្រះមហាក្សត្រនៃអតីតទឹកដីចេនឡា។ **ព្រះបិតាព្រះនាម មហេន្ទ្រវម៌្ម, ព្រះបិតុលា ព្រះនាម [[ភវវម៌្មទី១]] ** ព្រះមាតុលា មិនស្គាល់ព្រះនាម មានស្វាមីជាព្រាហ្មណ៍ [[សោមសម៌ន]] ***ព្រះអគ្គមហេសី [[សករមន្ជរិ]] ****មានក្សត្រមួយអង្គព្រះនាម [[ហិរណ្យវម៌្ម (ក្សត្របុរៈភាគខាងជើង)|ហិរណ្យវម៌្ម]] ជាបុត្ររបស់ព្រះមាតុលា របស់ទ្រង់ ជាព្រះភាតាអយ្យកោមួយ ****បុត្រមានព្រះនាម ព្រះ[[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]] ព្រះ[[ភវវម៌្មទី២]] ព្រះ[[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] និង ម្ចាស់ក្សត្រី[[សុវណ៌]] *****ព្រះនត្តា ដែលគេស្គាល់ព្រះនាមត្រូវជា ព្រះមហាក្សត្រនៃនគរ[[ចាម្បា]] ព្រះនាម [[វិក្រាន្តវម៌្មទី១]] == ឯកសារយោង == {{reflist}} *[[សាលាបារាំងចុងបូព៌ា|Bulletin de l'Ecole française d'Extrême-Orient]] 1904 - BEFEO 1904 *Vickery, Michael. (2000) "Colloque George Coedès aujourd‟hui". Bangkok, Centre d‟Anthropologie Sirindhorn, 9–10 September 1999. Published as [http://michaelvickery.org/vickery2000coedes.pdf “Coedès‟ Histories of Cambodia”], in Silpakorn University International Journal (Bangkok,), Volume 1, Number 1, January–June 2000, pp.&nbsp;61–108. *Vickery, Michael. (1998). "Society, economics, and politics in pre-Angkor Cambodia: the 7th-8th centuries." :Centre for East Asian Cultural Studies for Unesco. ISBN 9784896561104 *Marr, David G./ Millner, A. C./ Gungwu, Wang (1986). "Southeast Asia in the Ninth to Fourteenth Centuries.". ISBN 9971988399 *[[រមេឝ ចន្ទ្រ មជុម្ទរ|Majumdar, Ramesh Chandra]]. (1980). "Kambuja-Deśa: or, An ancient Hindu colony in Cambodia." :Institute for the Study of Human Issues. ISBN 0915980282 == តំណខាងក្រៅ == * [http://www.bharatkambuja.com/joomla/index.php/2011-12-28-06-16-35/88-the-vat-chakret-temple-inscription-of-ishana-varman the Vat Chakret temple inscription of Ishanavarman] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130815050326/http://www.bharatkambuja.com/joomla/index.php/2011-12-28-06-16-35/88-the-vat-chakret-temple-inscription-of-ishana-varman |date=2013-08-15 }} * [http://sitemaker.umich.edu/mladjov/files/cambodian_rulers.pdf Cambodian rulers]{{Dead link|date=កុម្ភៈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Īśānavarmān | ALTERNATIVE NAMES = Iśânasena | SHORT DESCRIPTION = Cambodian king | DATE OF BIRTH = | PLACE OF BIRTH = | DATE OF DEATH = 637 | PLACE OF DEATH = }} {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= វ្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា)|មហេន្ទ្រវម៌្ម]]}} {{s-ttl|title= [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតីសម័យកាលចេនឡា]]|years=គ.ស.៦១០-៦៣៥}} {{s-aft|after= វ្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]]}} {{s-end}} [[Category:ក្សត្រនៃកម្វុជ]] [[Category:ក្សត្រនៃឦឝានបុរ]] [[Category:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកខ្មែរ]] [[Category:ក្សត្រព្រហ្មញ្ញសាសនា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]] {{Cambodia-royal-stub}} 1v1nx5dgygl69jb3simjqckp01ets3m ភវវរ្ម័នទី២ 0 27263 340041 261949 2026-09-01T20:20:07Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិ 340041 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ភវវម៌្មទី២ | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] | image = | caption = | reign = គ.ស.៦៣៥-៦៥៧ | coronation = | full name = | predecessor = វ្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]] | successor = វ្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]] | spouse = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២|ភវវរ្ម័នទេវី]] | issue = | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = វ្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១]] | mother = ព្រះនាង[[សករមន្ជរិ]] | birth_date = | birth_place = ឦឝានបុរ | death_date = គ.ស.៦៥៧ | death_place = ឦឝានបុរ | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} វ្រះបាទ'''ភវវម៌្មទី២''' ឬ'''ភវវរ្ម័នទី២''' (គ.ស ?-៦៥៧) រជ្ជកាល (គ.ស ៦៣៥-៦៥៧) ទ្រង់ជាបុត្ររបស់វ្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១]]បន្ទាប់ពីវ្រះបាទឦឝានវម៌្ម បានបញ្ចប់រជ្ជកាលនៅប្រហែលឆ្នាំ ៦៣៧ សិលាចារឹកខ្លះបានប្រាប់យើងអំពីស្ដេចមួយអង្គទៀត ព្រះនាមភវវម៌្មទី២។ សិលាចារឹកចុះកាលបរិច្ឆេទមានតែប៉ុណ្ណេះឯង ដែលយើងមានស្ដីអំពីព្រះអង្គ គឺនៅ[[តាកែវ]] (K. ៧៩) ចុះកាលបរិច្ឆេទ ថ្ងៃ ៥ មករា ឆ្នាំ ៦៤៤ និងនៅពញាហូរ (Poñā Hòr) ខាងត្បូងតាកែវ (K. ២១) បានចុះកាលបរិច្ឆេទ ថ្ងៃពុធ ទី ២៥ មីនា ឆ្នាំ ៦៥៥។ ក្រោយបន្តមកទៀតទំនងជាមានស្ដេចមួយអង្គប្រាកដខ្លួនឡើងព្រះនាម[[ចន្ទ្រវម៌្មទី២|ចន្ទ្រវម៌្ម]]ដែលគេបានស្គាល់ពីសិលាចារឹកគ្មានកាលបរិច្ឆេទ K.១១៤២ ដោយមិនស្គាល់ដើមកំណើត ដែលជាស្ដេចមកពីរាជវង្សនៃស្វាមិន[[ឦឝានវម៌្ម]]។ ព្រះរាជបុត្រារបស់ស្វាមិន[[ចន្ទ្រវម៌្មទី២|ចន្ទ្រវម៌្ម]]គឺជាស្ដេចដ៏ល្បីល្បាញបំផុត ព្រះនាម[[ជយវម៌្មទី១]]ដែលសិលាចារឹកដំបូងៗបង្អស់របស់ទ្រង់យកមកពី[[ទួលកោះព្រះ]] [[ខេត្តព្រៃវែង]](K.៤៩៣) និងពី[[បាសិត]] [[ខេត្តបាត់ដំបង]] (K.៤៤៧) សិលាចារឹកទាំងពីរនេះបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅ ថ្ងៃ ១៤ មិថុនា ឆ្នាំ ៦៥៧។ សិលាចារឹក១៩ រឺ ២០ផ្ទាំងភាគខ្លះចុះកាលបរិច្ឆេទពីរជ្ជកាលរបស់ទ្រង់ ត្រូវបានគេរកឃើញនៅតំបន់មួយដែលលាតសន្ធឹងពីវត្តភូ នៅភាគខាងជើងទៅ ឈូងសមុទ្រសៀមនៅភាគខាងត្បូង។ តាមរយៈ [[ឝ៊ិនថាងស្ឈូក]] អាណាចក្រ[[ចេនឡា]]បានសញ្ជ័យបានក្សត្របុរីផ្សេងៗ នៅប្រទេសកម្ពុជាទិសពាយព្យ បន្ទាប់ពីចុងនៃសម័យរជ្ជកាលរបស់ចិន[[យុងហួយ]] 永徽 (ឧ.បន្ទាប់ពី ថ្ងៃទី ៣១ មករា ឆ្នាំ ៦៥៦) ដែលនៅមុនពេល (នៅឆ្នាំ ៦៣៨/៣៩) នាំសួយសារអាករទៅប្រទេសចិន។<ref name="978-0-8248-0368-1">Coedès, George (1968). Walter F. Vella (บ.ก.). The Indianized States of Southeast Asia. trans.Susan Brown Cowing. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-0368-1.</ref><ref>សៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៤១</ref> វ្រះបាទភវវម៌្មទី២ ព្រះអង្គបានបង្ក្រាបការបះបោរធ្វើអោយមានការរៀបរយឡើងវិញ។ ភាព​វឹកវរ​ចលាចល​ដែល​កើត​ឡើង​ក្នុង​ពេល​ដែល​វ្រះបាទ​ឦឝានវម៌្មទី១ សោយ​ទិវង្គត ត្រូវ​បាន​វាយ​បង្ក្រាប​យ៉ាង​ឆាប់​រហ័ស ដោយ​កំលាំង​ដ៏​ខ្លាំងក្លា​របស់​វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​ទី​២ ដែល​មាន​[[កងទ័ព]] និង​នាម៉ឺន​មន្ត្រី​មាន​ភក្តី​ភាព​យ៉ាង​ម៉ឺងម៉ាត់​ចំពោះ​ព្រះអង្គ។ [[សិលា​ចារឹក]]​នៅ​[[ហាន់ជ័យ]] បាន​រំឭក​នូវ​ការ​ពង្រឹង​អំណាច[[​អធិរាជ្យ]]​របស់​ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បាន​សាង​ទី​កន្លែង​សក្ការៈបូជា ឬ[[​ប្រាសាទ​]]ជាច្រើន។ តាម​គេ​ប៉ាន់ស្មាន សិលា​ចារឹក[[​ភ្នំ​បាយ៉ង់]] សិលា​ចារឹក​[[ភ្នំ​ព្រះវិហារ]] [[កំពង់ឆ្នាំង]] ក៏​ជា​ស្នាព្រះហស្ថរបស់​ព្រះអង្គ​ដែរ។ វ្រះបាទ​ភវវម៌្ម​ទី​២ ទ្រង់​គ្រង​រាជ្យ​ពី​ឆ្នាំ​៦៣៩ ដល់​ឆ្នាំ​៦៥៥ នៃ​[[គ្រិស្ដសករាជ]]។ តមកទៀតនៅក្នុងរជ្ជកាលវ្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]] ប្រទេស[[ចេនឡា]]មានសេចក្តីក្សេមក្សាន្តរុងរឿងច្រើន។ ==ប្រាសាទ== [[ប្រាសាទបាយ៉ង់]]​ស្ថាបនាឡើងនៅលើ​កំពូល​ភ្នំ[[បាយ៉ង់]]។ ប្រាសាទ​នេះ​កសាងឡើង​ក្នុង​សតវត្សទី៧ ពីឆ្នាំ​៦១៥-៦៣៥ ដោយ​វ្រះបាទ​ភវវម៌្មទី២​។​ ប្រាសាទនេះស្ថាបនាឡើង​អំពី[[​ថ្មបាយក្រៀម]] ​[[ឥដ្ឋ]] និង [[ថ្មស៊ីស្ត]] [[ថ្មស្រទាប់]]។ ក្រៅពី​ប្រាសាទបាយ៉ង​នៅលើ​ភ្នំបាយ៉ង​មាន​ប្រាសាទ​ ៤​ទៀត​នៅ​ក្បែរ​នោះ រួម​មាន​[[ប្រាសាទព្រះគោ (តាកែវ)|ប្រាសាទព្រះគោ]] [[ប្រាសាទកាណាងខាងលិច]] [[ប្រាសាទកាណាងខាងកើត]] និង [[ប្រាសាទកំពូលកាណង់]] ដែលត្រូវបាន​ស្ថាបនា​ឡើង​ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ដល់[[​សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] ពីព្រោះ​នៅ​ចំកណ្តាល[[​ប្រាសាទ]]​មានតម្កល់[[​លិង្គ]]​ព្រះ[[ឥសូរ]] ក្នុង​សម័យកាល​សាងសង់​[[ប្រាសាទ]]នោះ។ ==ពង្សាវលី== *ព្រះអយ្យកាព្រះនាមមហេន្ទ្រវម៌្ម នៃនគរចេនឡា។ **ព្រះបិតាព្រះនាម[[ឦឝានវម៌្មទី១]] និង ព្រះមាតាព្រះនាម[[សករមន្ជរិ]] ***ព្រះភាតា និង ព្រះភគិនី ព្រះឝិវទត្ត យុវរាជ និងព្រះនាងសុវណ៌ ***ព្រះភាគិនេយ្យព្រះនាម[[វិក្រាន្តវម៌្មទី១]] ជាព្រះមហាក្សត្រនៃនគរចាម្បា ****ព្រះនត្តាភាគិនេយ្យ រឺ ព្រះនត្តាបិតុលា ព្រះនាម [[ជយវម៌្មទី១]] ==ឯកសារយោង== {{reflist}} {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= វ្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]|years=គ.ស.៦៣៥-៦៥៧}} {{s-aft|after= វ្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]]}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]] {{Cambodia-royal-stub}} 4db90e3qsh6hqg0l6hnli6mn220byub ជ័យវរ្ម័នទី១ 0 27264 340045 262142 2026-09-01T20:48:33Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិ 340045 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ជយវម៌្មទី១ | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] | image = | caption = | reign = គ.ស.៦៥៧-៦៨១ | coronation = | full name = | posthumous name = វ្រះ​[[កម្រតេង]][[​អញ]] ត​ទៅ [[ឝិវបុរ]] | predecessor = វ្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]] | successor = ព្រះនាង[[ជយទេវី (ម្ចាស់ក្សត្រី)|ជយទេវី]] (ព្រះមហាក្សត្រិយានី) | spouse = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]] | issue = ព្រះនាង[[ជយទេវី (ម្ចាស់ក្សត្រី)|ជយទេវី]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = [[ចន្ទ្រវម៌្ម]]<ref name=tat>{{cite journal|url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1996/03/JSS_084_2e_TatsuoHoshino_KingdomOfRedEarth.pdf|title=The Kingdom of Red Earth (Chitu Guo) in Cambodia and Vietnam from the Sixth to the Eighth Centuries|first=Tatsuo|last=Hoshino|journal=Journal of the Siam Society|year=1996|volume=84|issue=Part 2|archive-date=19 March 2025|access-date=13 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319193759/https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1996/03/JSS_084_2e_TatsuoHoshino_KingdomOfRedEarth.pdf|url-status=bot: unknown}}</ref>{{rp|58}} | mother = បុត្រីនៃព្រះ[[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] | birth_date = | birth_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ឦឝានបុរ]] | death_date = គ.ស.៦៨១ | death_place = ឦឝានបុរ | date of burial = | place of burial = |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} វ្រះបាទ'''ជយវម៌្មទី១''' ឬ'''ជ័យវរ្ម័នទី១'''(គ.ស ?-៦៨១) រជ្ជកាល (គ.ស ៦៥៧-៦៨១) ត្រូវបានគេចាត់ទុកដោយអ្នកខ្លះថា ជាក្សត្រទីមួយនៃអធិរាជាណាចក្រខ្មែរ ដែលបានវិវត្តចេញពីនគរ[[កម្ពោជ]] (ក៏ត្រូវបានគេហៅថា[[ចេនឡា]]ជាភាសាចិន)។ ទ្រង់បានគ្រប់គ្រងប្រហែលពីឆ្នាំ៦៥៧ ដល់ ៦៨១។ លើសលប់ពីរជ្ជកាលព្រះអង្គ និងក្សត្រមុនព្រះអង្គភវវម៌្មទី២ អំណាចព្រះមហាក្សត្រខ្មែរត្រូវបានពង្រឹងនៅតំបន់នានាដែលគ្រប់គ្រងត្រួតត្រាដោយវប្បធម៌[[នគរភ្វូណាន|ភ្វូណាន]]កាលពីមុន។ យ៉ាងណាមិញ វ្រះបាទជយវម៌្មមិនបានបន្សល់ទុក[[រជ្ជទាយាទ]]ជាប្រុសឡើយ ដែលនាំអោយមានការបែងចែក[[កម្វុជ]] និងត្រឡប់ទៅដល់សម័យកាលអនាធិបតេយ្យដូចកាលពីមុនវិញ។ វ្រះបាទ​ជយវម៌្ម​ទី​១ ទ្រង់​យក​ព្រះទ័យ​ទុក​ដាក់​ណាស់​ក្នុង​ការ​ថែ​រក្សា​ទឹក​ដី​ដ៏​ធំ​ទូលាយ ដែល​[[បុព្វបុរស]]​របស់​ព្រះអង្គ​បាន​បន្សល់​ទុក​អោយ។ ក្នុង​វិស័យ​[[ការពារ​ជាតិ]] ព្រះអង្គ​ទ្រង់​បង្កើត​អោយ​មាន​[[កងទ័ព​សេះ]] ហើយ​បាន​ច្នៃ​បង្កើត​វិធី​ទាក់ ឬ​ផ្សាំង[[​ដំរី]]​ផង។ ក្នុង[[​រជ្ជកាល]]​របស់​ព្រះអង្គ គេ​ឃើញ​មាន[[​សិលា​ចារឹក]] ឬ​ការ​កសាង​ប្រាសាទ​ជាច្រើន​នៅ[[​វ្យាធបុរ]] និង[[​វត្ត​ភូ]][[ចម្ប៉ាសក្ដិ]] នៃ​ប្រទេស​[[លាវ]] សព្វថ្ងៃ។ តាម​ការ​ប៉ាន់ស្មាន វ្រះបាទ​ជយវម៌្មទី​១ ប្រហែល​ជា​សោយ​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំ​៦៨១ នៃ​[[គ្រិស្ដសករាជ]]។ ទ្រង់មានបច្ឆាមរណនាមថា '''វ្រះ​កម្រតេង​អញ ត​ទៅ ឝិវបុរ'''។<ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|authorlink= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref><ref>{{cite book|last= Higham |first=Charles |title= Early Mainland Southeast Asia |date=20 February 2024 |publisher=River Books Co., Ltd.| isbn= 9786167339443}}</ref> ==ក្រោយការសោយទិវង្គត== ចេនឡាត្រូវបានបែកបាក់ជាពីរ មូលហេតុនៃការបែងចែកនេះដោយសារកំសោយអំណាចកណ្ដាល ព្រោះវ្រះបាទ ជយវម៌្មទី១ គ្មាន ព្រះរាជបុត្រស្នងរាជ្យទើបព្រះអង្គប្រគល់រាជសម្បត្តិឲ្យព្រះនាង[[ជយទេវី (ម្ចាស់ក្សត្រី)|ជយទេវី]]ជាបុត្រី ដោយសារព្រះនាងជាស្ត្រីនេះ ហើយដែល ធ្វើឲ្យប្រទេសបែកជាពីរ និងនៅដើមនៃសតវត្សទី៨ អាណាចក្របានបែកខ្ញែកទៅជា[[ក្សត្របុរី]]ជាច្រើន។។ [[ចេនឡាទឹក]]លិចគឺជាតំបន់សម្បូរដោយ[[បឹងបួ]] និង[[សមុទ្រ]]ហ៊ុមព័ទ្ធជុំវិញគ្របដណ្ដប់លើតំបន់[[អាងទឹក]] [[ទន្លេមេគង្គ]] ចាប់ពី[[ល្បាក់ទឹកខោន]] រហូតដល់[[សមុទ្រ]]។ ព្រោះតែដូច្នេះហើយទើបគេហៅថាចេនឡាទឹក ដែលមានទឹកដីនៅភាគខាងក្រោមដូចភ្វូណាន​វិញ គឺ​នគរ​វ្យាធបុរ និង​នគរ​សម្ភុបុរ ដែល​ចិន​ហៅ​ថា “[[ចេនឡាគោក]]”។ ចេនឡាទឹក​មាន​ទឹកដី​នៅ​ត្រង់​ម្តុំ​[[កម្ពុជា​ក្រោម​]]សព្វថ្ងៃ ចំណែក​ឯ​ចេនឡា​គោក មាន​ទឹកដី​នៅ​ត្រង់​ម្តុំ​ប្រទេស​កម្ពុជា​សព្វថ្ងៃ ហើយ​លាតសន្ធឹង​ដល់[[​ជួរភ្នំ​ដងរែក]]។ ក៏ប៉ុន្តែ ការបែងចែក​នគរ​ចេនឡា​ជាពីរ​នៅពេលនោះ ប្រហែល​ជា​ធ្វើឡើង គ្រាន់តែដើម្បី​ចែកគ្នា​គ្រប់គ្រង​តែប៉ុណ្ណោះ។ ចេនឡា​ទាំងពីរ ​មិនមែន​ជា[[សត្រូវ]]​នឹងគ្នា ដូច​ជា​កាលពី​នគរ[[វ្យាធបុរ]] និង​[[ឝម្ភុបុរ]] កាល​ពី​​នៅក្នុង​សម័យកាល​​នគរភ្វូណាននោះទេ។ ព្រះអង្គម្ចាស់[[បុឝ្ករាក្ឝ]]ជាអ្នកគ្រប់គ្រងនៅ[[ឝម្ភុបុរ]]បានប្រកាសខ្លួនថាជាស្ដេចនៃ[[កម្វុជ]]ទាំងមូល។ ==ខ្សែស្រឡាយរបស់ទ្រង់== ព្រះ[[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] (គ.ស ប្រហែលសវត្សទី៧) ជាបុត្រាទីបីនៃព្រះបាន[[ឦឝានវម៌្មទី១]] ត្រូវបានគេស្គាល់តាមរយៈគោរម្យងារថា[[យុវរាជ]] ([[ម្កុដរាជកុមារ]]) គឺជាគន្លឹះក្នុងការកែសម្រួលដ៏សំខាន់បំផុតរបស់លោកហ្សាក់ក្នុងការចងក្រងប្រវត្តិសាស្ត្រ[[បុរេអង្គរ]] ហើយក៏ជាចំណុចផ្ដោតមួយនៃការសិក្សារបស់យើង។ ការបន្ថែមបន្ថយនេះពឹងផ្អែកលើ[[សិលាចារឹកសំស្ក្រឹត]] (K. ១១៤២) ដែលគេបានស្គាល់តាំងតែពីឆ្នាំ១៩៨៤ មកម៉្លេះ។ [[សិលាចារឹក]]នេះត្រូវបានទិញមកដោយ[[អ្នកប្រមូល]][[ពន្ធ]]ម្នាក់នៅ[[បាងកក]] និងប្រភពដើមរបស់វាមិនបានបង្កជាចំណោទឡើយ។ យ៉ាងហោចណាស់ វាផុសចេញពី[[ស្ថានីយ៍]]មួយនៅ[[ថៃ]] ហើយលោកហ្សាក់ផ្ដល់យោបល់ថា វាប្រហែលជាមកពីតំបន់[[ឧទង]]។ នាមនៃពួកមនុស្សដែលឧទ្ទិសដល់មនុស្សដែលសិលាចារឹកបានឧទ្ទិសដល់មិនមាន[[វត្តមាន]]ក្នុងផ្នែកណាមួយដែលមានក្នុង[[អត្ថបទ]]ឡើយ ប៉ុន្តែ[[ពង្សាវលី]]ត្រូវបានគេផ្ដល់អោយ។ អ្នកទាំងនោះគឺជាកូននៃ[[ព្រាហ្មណ៍]]ជាតិ[[ឥណ្ឌា]]ម្នាក់ បើតាមលោកហ្សាក់យល់ថា ជាព្រាហ្មណ៍មកពី[[ចិទម្ពរម]] ដែលស្ថិតនៅ[[ឥណ្ឌា]]ខាងត្បូង និងព្រះភគិនីរបស់ព្រះបានជយវម៌្មទី១។ ជយវម៌្មទី១ បានពិភាក្សាថាគឺជាអ្នកស្នងរាជ្យបន្តពីព្រះបាន[[ភវវម៌្មទី២]] ជាធម្មតាត្រូវបានគេចាត់ទុកដោយយល់ច្រឡំថាជាបុត្ររបស់ព្រះបានភវវម៌្មទី២។ លោកហ្សាក់បច្ចុប្បន្នស្នើថាផ្អែកលើ K. ១១៤២ ជយវម៌្មទី១ជាបុត្រនៃបុត្រីរបស់កូនទីបីនៃព្រះបាន[[ឦឝានវម៌្មទី១]] គឺព្រះ[[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] និងអ្នកគ្រប់គ្រងតូចមួយដែលមាននាមថា[[ចន្ទ្រវម៌្ម]]។ វានាំអោយជយវម៌្មទី១ក្លាយជាបុត្រានៃក្មួយស្រីរបស់ព្រះបានភវវម៌្មទី២ និងត្រូវជា[[ចៅទួត]]នៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១។ លោកហ្សាក់បានឈានមកដល់សេចក្ដីសន្និដ្ឋាននេះដោយសារការប្រៀបធៀបពង្សាវលី ក្នុង K. ១១៤២ ទៅនឹងឈ្មោះដែលបានផ្ដល់អោយក្នុងសិលាចារឹកពីរដែលគេស្គាល់ស្រាប់មកពីភាគខាងត្បូងកម្ពុជា (K. ៤៨៣ និង K.២១) ដោយគេបានកំណត់ថាព្រះបានភវវម៌្ម[ទី២] ដោយមានការជំទាស់ថាក្សត្រនេះប្រហែលត្រូវបានជំនួសដោយក្សត្រដែលមិនត្រូវបានវែកញែកពីមុន ដែលមិនមែនភវវម៌្មទី២ និងដោយហេតុនោះហើយគឺវ្រះបាទ[[ភវវម៌្ម (ទ្វារវតី)|ភវវម៌្ម]][ទី៣] ប្រាកដជាម្ចាស់នៃ[[សិលាចារឹក]] K.១១៤២​ នេះដែរ។ ចំពោះយើង មកដល់ត្រង់នេះ ព្រះបាន[[ភវវម៌្ម (ទ្វារវតី)|ភវវម៌្ម]][ទី៣] គឺជាខ្មែរ និងក៏ជាក្មួយប្រុសនៃវ្រះបាទជយវម៌្មទី១ផងដែរ ដែលកំពុងសោយរាជ្យនៅ[[ថៃ]] ប្រហែលនៅឧទង ពេលណាមួយក្នុងពាក់កណ្ដាលទីពីរនៃសតវត្សទីប្រាំពីរ។ សិលាចារឹកចានស្ពាន់ដ៏ល្បីល្បាញមកពីឧទង (K. ៩៦៤) ដែលវែកញែកអំពីស្ដេចមួយអង្គព្រះនាម[[ហឝ៌វម៌្ម (ទ្វារវតី)|ហឝ៌វម៌្ម]] ជាព្រះនត្តានៃព្រះបានឦឝានវម៌្មទី១ ដោយមានការរំលឹកដល់ព្រះកិត្តិនាមដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះអង្គ វាពិតជាសំខាន់ណាស់ដើម្បីកត់សំគាល់ត្រង់នេះ លោកហ្សាក់យល់ថាហឝ៌វម៌្មគឺជាជាតិ[[ខ្មែរ]]។ សរុបមក យើងមានស្ដេចខ្មែរពីរអង្គដែលពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងរាជវង្សសំខាន់បំផុតដែលកំពុងគ្រប់គ្រងនៅ[[កម្ពុជា]] និង[[រាជវង្ស]]មួយទៀតកំពុងគ្រប់គ្រងនៅថៃកណ្ដាល ([[ទ្វារវតី]]) នៅពាក់កណ្ដាល និង ពាក់កណ្ដាលទីពីរនៃសតវត្សទីប្រាំពីរ។ ==ពង្សាវលី== *ព្រះអយ្យកា ស្គាល់តែគោរម្យងារថា ព្រះយុវរាជ ដែលត្រូវជាព្រះរាជបុត្រានៃព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១។ **ព្រះមាតា ត្រូវជាបុត្រីនៃព្រះយុវរាជ ព្រះបិតាព្រះនាម [[ចន្ទ្រវម៌្ម]] ***ព្រះរាជបុត្រីព្រះនាម ជយទេវី ជាព្រះមហាក្សត្រីនៃនគរចេនឡា ***ព្រះភាគិនេយ្យ ព្រះនាម[[ភវវម៌្ម (ទ្វារវតី)|ភវវម៌្ម]] ទ្រង់ត្រូវជាព្រះមហាក្សត្រសោយរាជ្យនៅតំបន់ទ្វារវតី ==សូមមើលផងដែរ== *[[ជយវម៌្មទី២]] - ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាក្សត្រទីមួយនៅសម័យ[[អាណាចក្រខ្មែរ|អង្គរ]]។ ==ឯកសារយោង== {{reflist}} * Coedes, G. (1962). "The Making of South-east Asia." London: Cox & Wyman Ltd. {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Jayavarman 01 | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Cambodian king | DATE OF BIRTH = | PLACE OF BIRTH = | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Jayavarman 01}} {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= វ្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]]}} {{s-ttl|title=[[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]|years= គ.ស.៦៥៧-៦៨១}} {{s-aft|after= វ្រះបាទ[[ជយទេវី (ម្ចាស់ក្សត្រី)|ជយទេវី]] (ព្រះមហាក្សត្រិយានី)}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា]] [[Category:ក្សត្រព្រហ្មញ្ញសាសនា]] [[Category:ក្សត្រសតវត្សទី៧នៅអាស៊ី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ]] {{Cambodia-royal-stub}} meq2s5cdzdu2tfrs1ckharl9ii6h6cn សករមន្ជរិ 0 27300 340035 177790 2026-09-01T12:57:41Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិអង្គអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ សម័យកាលចេនឡា 340035 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = សករមន្ជរិ | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | image = | caption = | reign = គ.ស. ៦១០-៦៣៥ | coronation = | full name = | predecessor = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្មទី១]]) | successor = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២|ភវវរ្ម័នទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]]) | spouse = ព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]] | issue = ព្រះ[[សិវទត្ត]]<br/>ព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]]<br/>ព្រះ[[យុវរាជទី១|យុវរាជ]]<br/>[[សុវណ៌|ម្ចាស់ក្សត្រីសុវណ៌]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = ឦឝានបុរ | date of burial = | place of burial = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''សករមន្ជរិ''' (គ.ស ប្រហែសលសតវត្សទី៨) [[រជ្ជកាល]] (គ.ស ៦១០-៦៣៥) ទ្រង់ត្រូវជាព្រះ[[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|មហេសី]] នៃព្រះបាន[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]] ហើយមានរាជបុត្រដល់ទៅបីអង្គ ទីមួយព្រះនាម [[ភវវម៌្មទី២]] ទីពីរ ព្រះ[[សិវទត្ត]] និងទីបី ព្រះ[[យុវរាជទី១]] ហើយនិងបុត្រីមួយអង្គទៀត នាមម្ចាស់ក្សត្រី[[សុវណ៌]]។<ref name="978-0-8248-0368-1">Coedès, George (1968). Walter F. Vella (บ.ก.). The Indianized States of Southeast Asia. trans.Susan Brown Cowing. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-0368-1.</ref><ref>សៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៤១</ref> ==សាសនា== ឯកសារ​សិលាចារឹក​ទាំង​នេះ បាន​រាប់រៀប​អធិប្បាយ​បញ្ជាក់​អំពី​ជំនឿ​របស់​ព្រះ[[រាជានិយមកម្ពុជា|មហាក្សត្រ​]] [[អ្នក​ដឹកនាំ]] និង​[[ប្រជារាស្ត្រ​]]ដែល​គោរពបូជា[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] តែ​ឲ្យ​តម្លៃ​ទៅ​លើ​ព្រះ[[ព្រះហរិហរៈ|ហរិហរៈ]]។ ព្រះហរិហរៈ ជា​ព្រះ[[មូរតិ|បដិមា​]]មួយ​អង្គ​ដែល​មាន​ពាក់​កណ្ដាល​ជា​ព្រះវិស្ណុ និង​ពាក់​កណ្ដាល​ទៀត​ជា​ព្រះ[[ព្រះសិវៈ|ឥសូរ]]។ ដូច្នេះ ព្រះបដិមា​តែ​មួយ​តំណាង​ព្រះវិស្ណុ​ផង ព្រះឥសូរ​ផង។ ប៉ុន្តែ​ព្រះ[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ពុទ្ធសាសនា]] និង[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] រួម​រស់​នៅ​ជាប់​ជាមួយ​គ្នា​ដោយ​សុខសាន្ត គ្មាន​ការ​ប្រកាន់ ឬ​ប៉ះទង្គិច​គ្នា​​ឡើយ។ នៅ​តាម​កន្លែង​គោរព​បូជា នៅ​តាម​[[សាលា]] ឬ​នៅ​[[ផ្ទះសំណាក់]]​តាម​ដង​ផ្លូវ​សម្រាប់​[[អ្នកដំណើរ]] គេ​ឃើញ​មាន​ព្រះ[[ព្រះពុទ្ធរូប|ពុទ្ធបដិមា]] និង​រូប​ព្រះ[[ទេវតា (សាសនាហិណ្ឌូ)|អាទិទេព]]ទាំងឡាយ​ក្នុង​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ដាក់​តាំង​លើ​[[ហ៊ឹង]]​លើ[[​អាសនៈ]]ជាមួយ​គ្នា។ [[ប្រាសាទ]]ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃទីកក្រុងនេះឧទ្ទិសទៅព្រះ[[ព្រះសិវៈ|សិវៈ]] (ព្រះ[[ព្រះសិវៈ|ហសិតេស្វរ]])ហើយជាទីតម្កល់នូវរូប[[ព្រះសិវលិង្គ|សិវលិង្គ]]ធ្វើរឣំពី[[មាស]]ដែលជានិមិត្តរូបនៃព្រះឣាទិទេព។ លទ្ធិដែលចម្លងចេញមកពីប្រទេសឥណ្ឌានេះត្រូវបានគេប្រណិប័តន៍នៅក្នុងរាជវង្សខ្មែរចាប់តាំងពីរាជ្យព្រះបាទចិត្រាសេនា-មហេន្ទ្រវម៌្មទី១មកម្ល៉េះ។ ក្រៅឣំពីប្រាសាទដែលជាស្នាព្រហស្ថរបស់ព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ព្រះមហេសីរបស់ព្រះឣង្គព្រះនាមសករមន្ជរិ ក៏បានកសាងប្រាសាទមួយចំនួនដើម្បីឧទិ្ទសទៅព្រះសិវៈ និងឣាទិទេពផ្សេងៗទៀតនៅក្នុង[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]។ ជាមួយគ្នានេះក៏មានការប្រណិប័តន៍ព្រះពុទ្ធសាសនាដោយសំឣាងទៅ លើ[[សិលាចារឹក]] ជាភាសាសំស្ក្រឹតមួយផ្ទាំង រៀបរាប់ឣំពីសេនាជំនិតព្រះមហាក្សត្រមួយរូបឈ្មោះ[[វិទ្យយវិសេស]] ដែលជាជនប្រកបដោយចំណេះដឹងនិងប្រណិប័តន៍យ៉ាងខ្ជាប់ក្នុងវិស័យព្រះ[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ពុទ្ធសាសនា]]។ [[តម្រា]]មួយចំនួនពោលថា សាសនាព្រហ្មញ្ញ[[ព្រះហរិហរៈ|លទ្ធិហរិហរៈ]]កើតឡើងក្នុងរជ្ជកាលនេះ ហើយក៍បានបៀតបៀនព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់ស្ទើរតែសាបសូន្យ។ ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] {{commons category|សករមន្ជរិ}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-bef|before= [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្មទី១]])}} {{s-ttl|title=[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី)|years=៦១០-៦៣៥}} {{s-aft|after= [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២|ភវវរ្ម័នទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]])[[ភវវម៌្មទី២]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឦឝានបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] {{Cambodia-royal-stub}} hxv830p52dcas6x4gfukv7qctn0tsia 340039 340035 2026-09-01T13:26:31Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិអង្គអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទឥសានវរ្ម័នទី១ សម័យកាលចេនឡា 340039 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = សករមន្ជរិ | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | image = | caption = | reign = គ.ស. ៦១០-៦៣៥ | coronation = | full name = | predecessor = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្មទី១]]) | successor = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២|ភវវរ្ម័នទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]]) | spouse = ព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]] | issue = ព្រះ[[សិវទត្ត]]<br/>ព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]]<br/>ព្រះ[[យុវរាជទី១|យុវរាជ]]<br/>[[សុវណ៌|ម្ចាស់ក្សត្រីសុវណ៌]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = ឦឝានបុរ | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''សករមន្ជរិ''' (គ.ស ប្រហែសលសតវត្សទី៨) [[រជ្ជកាល]] (គ.ស ៦១០-៦៣៥) ទ្រង់ត្រូវជាព្រះ[[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|មហេសី]] នៃព្រះបាន[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]] ហើយមានរាជបុត្រដល់ទៅបីអង្គ ទីមួយព្រះនាម [[ភវវម៌្មទី២]] ទីពីរ ព្រះ[[សិវទត្ត]] និងទីបី ព្រះ[[យុវរាជទី១]] ហើយនិងបុត្រីមួយអង្គទៀត នាមម្ចាស់ក្សត្រី[[សុវណ៌]]។<ref name="978-0-8248-0368-1">Coedès, George (1968). Walter F. Vella (บ.ก.). The Indianized States of Southeast Asia. trans.Susan Brown Cowing. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-0368-1.</ref><ref>សៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៤១</ref> ==សាសនា== ឯកសារ​សិលាចារឹក​ទាំង​នេះ បាន​រាប់រៀប​អធិប្បាយ​បញ្ជាក់​អំពី​ជំនឿ​របស់​ព្រះ[[រាជានិយមកម្ពុជា|មហាក្សត្រ​]] [[អ្នក​ដឹកនាំ]] និង​[[ប្រជារាស្ត្រ​]]ដែល​គោរពបូជា[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] តែ​ឲ្យ​តម្លៃ​ទៅ​លើ​ព្រះ[[ព្រះហរិហរៈ|ហរិហរៈ]]។ ព្រះហរិហរៈ ជា​ព្រះ[[មូរតិ|បដិមា​]]មួយ​អង្គ​ដែល​មាន​ពាក់​កណ្ដាល​ជា​ព្រះវិស្ណុ និង​ពាក់​កណ្ដាល​ទៀត​ជា​ព្រះ[[ព្រះសិវៈ|ឥសូរ]]។ ដូច្នេះ ព្រះបដិមា​តែ​មួយ​តំណាង​ព្រះវិស្ណុ​ផង ព្រះឥសូរ​ផង។ ប៉ុន្តែ​ព្រះ[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ពុទ្ធសាសនា]] និង[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]] រួម​រស់​នៅ​ជាប់​ជាមួយ​គ្នា​ដោយ​សុខសាន្ត គ្មាន​ការ​ប្រកាន់ ឬ​ប៉ះទង្គិច​គ្នា​​ឡើយ។ នៅ​តាម​កន្លែង​គោរព​បូជា នៅ​តាម​[[សាលា]] ឬ​នៅ​[[ផ្ទះសំណាក់]]​តាម​ដង​ផ្លូវ​សម្រាប់​[[អ្នកដំណើរ]] គេ​ឃើញ​មាន​ព្រះ[[ព្រះពុទ្ធរូប|ពុទ្ធបដិមា]] និង​រូប​ព្រះ[[ទេវតា (សាសនាហិណ្ឌូ)|អាទិទេព]]ទាំងឡាយ​ក្នុង​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​ដាក់​តាំង​លើ​[[ហ៊ឹង]]​លើ[[​អាសនៈ]]ជាមួយ​គ្នា។ [[ប្រាសាទ]]ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃទីកក្រុងនេះឧទ្ទិសទៅព្រះ[[ព្រះសិវៈ|សិវៈ]] (ព្រះ[[ព្រះសិវៈ|ហសិតេស្វរ]])ហើយជាទីតម្កល់នូវរូប[[ព្រះសិវលិង្គ|សិវលិង្គ]]ធ្វើរឣំពី[[មាស]]ដែលជានិមិត្តរូបនៃព្រះឣាទិទេព។ លទ្ធិដែលចម្លងចេញមកពីប្រទេសឥណ្ឌានេះត្រូវបានគេប្រណិប័តន៍នៅក្នុងរាជវង្សខ្មែរចាប់តាំងពីរាជ្យព្រះបាទចិត្រាសេនា-មហេន្ទ្រវម៌្មទី១មកម្ល៉េះ។ ក្រៅឣំពីប្រាសាទដែលជាស្នាព្រហស្ថរបស់ព្រះបាទឦឝានវម៌្មទី១ ព្រះមហេសីរបស់ព្រះឣង្គព្រះនាមសករមន្ជរិ ក៏បានកសាងប្រាសាទមួយចំនួនដើម្បីឧទិ្ទសទៅព្រះសិវៈ និងឣាទិទេពផ្សេងៗទៀតនៅក្នុង[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]។ ជាមួយគ្នានេះក៏មានការប្រណិប័តន៍ព្រះពុទ្ធសាសនាដោយសំឣាងទៅ លើ[[សិលាចារឹក]] ជាភាសាសំស្ក្រឹតមួយផ្ទាំង រៀបរាប់ឣំពីសេនាជំនិតព្រះមហាក្សត្រមួយរូបឈ្មោះ[[វិទ្យយវិសេស]] ដែលជាជនប្រកបដោយចំណេះដឹងនិងប្រណិប័តន៍យ៉ាងខ្ជាប់ក្នុងវិស័យព្រះ[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ពុទ្ធសាសនា]]។ [[តម្រា]]មួយចំនួនពោលថា សាសនាព្រហ្មញ្ញ[[ព្រះហរិហរៈ|លទ្ធិហរិហរៈ]]កើតឡើងក្នុងរជ្ជកាលនេះ ហើយក៍បានបៀតបៀនព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងខ្លាំងរហូតដល់ស្ទើរតែសាបសូន្យ។ ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] {{commons category|សករមន្ជរិ}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-bef|before= [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្មទី១]])}} {{s-ttl|title=[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី)|years=៦១០-៦៣៥}} {{s-aft|after= [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២|ភវវរ្ម័នទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]])[[ភវវម៌្មទី២]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឦឝានបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] {{Cambodia-royal-stub}} 8apavnfqdv7amhvynmndiny36m6i87m សុវណ៌ 0 27301 340040 177814 2026-09-01T13:39:03Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា សម័យកាលចេនឡា 340040 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = សុវណ៌ | title = ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] | image = | caption = | reign = | coronation = | full name = | predecessor = [[សោមា|សោមា (នាងនាគ)]] | successor = [[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]] | spouse = ព្រះបាទ[[ភទ្រេឝ្វរវម៌្ម]] | issue = ព្រះបាន[[វិក្រាន្តវម៌្មទី១]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = ព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]] | mother = ព្រះ[[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|នាង]][[សករមន្ជរិ]] | birth_date = | birth_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ឦសានបុរ]] | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''សុវណ៌''' (គ.ស ប្រ.សតវត្សទី៧) ទ្រង់ត្រូវជាបុត្រីនៃព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១]] ហើយក៏ជាតួអង្គមួយដែលជាគន្លឹះក្នុងការបង្រួបបង្រួមជាតិរវាង ចេនឡា និងវ្នំផងដែរ។ ព្រះស្វាមីរបស់ព្រះនាងគឺ ព្រះបាទ[[ភទ្រេឝ្វរវម៌្ម]] ដែលជាព្រះមហាក្សត្រនៃចាម្ប៉ា មានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាម [[វិក្រាន្តវម៌្មទី១]]<ref name=anurak>{{cite journal|url=https://so01.tci-thaijo.org/index.php/damrong/article/view/279760/182022|title=Ban Wang Phai Inscription: The Historical Context of The Relationship Between Si Thep Dvaravati and Chenla|doi=10.14456/drj.2025.12|first=Anurak|last=Depimai|language=th|year=2025|volume=24|issue=2|journal=Damrong Journal of the {{ill|Faculty of Archaeology Silpakorn University|th|คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร}}|archivedate=9 March 2026|archiveurl=https://archive.org/details/ban-wang-phai-inscription-the-historical-context-of-the-relationship-between-si-/page/n7/mode/2up}}</ref>{{rp|44–5}} ==អាពាហ៍ពិពាហ៍នយោបាយ== ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ទ្រង់​ព្រះ​នាមឦឝានវម៌្ម​ទី​១ បាន​សាង​ទីក្រុង​មួយ​ដែល​គេ​ស្គាល់​បាន​សព្វ​ថ្ងៃ​ថា​ [[សម្បូរណ៍​ព្រៃគុហ៍]] ហើយ​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ទៀត​ ទ្រង់​ព្រះ​នាម[[ជយវម៌្មទី១]] ទំនង​ជា​បាន​តាំង​ទីក្រុង​នៅ​[[អង្គរបូរី​]]សម័យ​ទាំង​មូល​នេះ (តាំង​ពី​ដែល​រលាយ​ស្រុក[[នគរវ្នំ|​វ្នំ​]]ពី​[[គ្រិស្តសករាជ]] ៥៥០ ទៅ​ទល់​នឹង ៨០០) រាប់​បញ្ចូល​ជា​សម័យ​ដើម​ដំបូង​ ឬ​សម័យ​មុន​អង្គរ ក្នុង​[[ពង្សាវតារ​]]ស្រុក​ខ្មែរ។ ព្រះអង្គ​បាន​បន្ត​នយោបាយ​វាយ​ប្រហារ​បង្រួបបង្រួម​ទឹកដី​នគរ​វ្នំ​បញ្ចូល​មក​ក្នុង​នគរ​ចេនឡា ឲ្យ​មាន​តែ​នគរ​[[កម្ពុជា]]​តែ​មួយ។ មានសេចក្ដីសន្និដ្ឋានថា វ្នំប្រហែលក្លាយជា​ចំណែកនៃនគរចេនឡា នៅក្នុងរជ្ជកាលស្ដេច [[ឦឝានវម៌្មទី១]] នៃនគរ[[ចេនឡា]] ប្រហែលក្នុងឆ្នាំ៦២៧ ឬមិនយូរ​ប៉ុន្មានក្រោយឆ្នាំនេះ។ ក្នុង ​គ.ស​ ៦៣០ ព្រះអង្គ​វាយ​ដណ្ដើម​យក​បាន​ទីក្រុង​អង្គរបូរី។ ដូច្នេះ នយោបាយ​បង្រួបបង្រួម​ជាតិ​ដែល​ចាប់​ផ្ដើម​អនុវត្ត​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​[[ភវវម៌្មទី១]] ត្រូវ​បាន​សម្រេច​ចប់​សព្វគ្រប់​ជា​ស្ថាពរ​ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ។ ដោយសារ​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​ខ្លាំង​ពូកែ​ពិត​ជា​អ្នក​ចម្បាំង ទើប​បាន​ជា​សិលា​ចារឹក​ខ្មែរ​នៅ[[​វត្ត​ចក្រឹត]] និង[[​ស្វាយឆ្នូ]] អួត​សរសើរ​ថា «ព្រះអង្គ​មាន​ឫទ្ធិ​ស្មើ​នឹង​ព្រះ[[ឥន្ទ្រ]] មាន​តេជៈបារមី​ស្មើ​នឹង​ព្រះ[[​ហរិ]] (ព្រះ[[ហរិ]] គឺ​ព្រះ[[វិស្ណុ]] ឬ​ព្រះ[[នរាយណ៍]])» ។ល។ ក្នុង​គ.ស ​៦១៦ ប្រហែល​ជា​ក្នុង​ន័យ​រារាំង​បរទេស​កុំ​ឲ្យ​លូក​ដៃ​ចូល​ក្នុង​រឿង​ខ្មែរ ទើប​បាន​ជា​ព្រះអង្គ​បញ្ជូន​ព្រះតំណាង​ឲ្យ​ទៅ​គាល់​ស្ដេច​ចិន ដោយ​មាន​ទាំង​នាំ​យក​ទៅ​ថ្វាយ​នូវ​របស់​របរ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​ជាច្រើន​ផង។ ក្នុង​គ.ស​ ៦២៣ និង​៦២៨ ព្រះរាជ​តំណាង​ខ្មែរ​បាន​ទៅ​គាល់​ស្ដេច​ចិន​ពីរ​លើក​ទៀត។ ប្រហែល​ជា​ក្នុង​ន័យ​ដដែល​នេះ​ដែរ ទើប​បាន​ជា​ព្រះអង្គ​សុខចិត្ត​រៀបការ​បុត្រី​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម​ម្ចាស់ក្សត្រី​សុវណ៌ ជាមួយ​និងចៅទួត​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​នគរ[[​ចាម្ប៉ា]]។ ថ្ងៃក្រោយ ព្រះនាង​ប្រសូត្រ​បាន​រាជបុត្រ​មួយ​ព្រះអង្គ​ដែល​ក្នុង​គ.ស​ ៦៥៣ បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​សម្បត្តិ​នៅ​នគរ​ចាម្ប៉ា។ ព្រះនាម​ព្រះអង្គ​ជា[[ក្សត្រ]]​គឺ [[វិក្រាន្តវម៌្មទី១]]។<ref name=anurak/>{{rp|42–3}} ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} {{commons category}} == សូមមើលផងដែរ == * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃចាម្ប៉ា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] {{Cambodia-royal-stub}} rc48rkghv0t0cw0iq9f235q8orbvsou ភវទេវី 0 27974 340042 307254 2026-09-01T20:35:45Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិអង្គអគ្គមហេសីនៃព្រះបាទភវវម៌្មទី២ សម័យកាលចេនឡា 340042 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ''' ភវវរ្ម័នទេវី''' ឬ '''ភវទេវី'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | image = | caption = | reign = គ.ស.៦៣៥-៦៥៧ | coronation = | full name = | predecessor = [[សករមន្ជរិ]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]]) | successor = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]]) | spouse = ព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]] | issue = | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = ឦឝានបុរ | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង''' ភវវរ្ម័នទេវី''' ឬ '''ភវទេវី''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[ភវវម៌្មទី២|ព្រះបាទភវវម៌្មទី២]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]៕<ref name="978-0-8248-0368-1">Coedès, George (1968). Walter F. Vella (บ.ก.). The Indianized States of Southeast Asia. trans.Susan Brown Cowing. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-0368-1.</ref><ref>សៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៤១</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-bef|before= [[សករមន្ជរិ]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]])}} {{s-ttl|title=[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី)|years= គ.ស.៦៣៥-៦៥៧}} {{s-aft|after= [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឦឝានបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] {{Cambodia-royal-stub}} 8dkt7jo8ffpfxxs7pr34o6gdys7p12s 340043 340042 2026-09-01T20:36:22Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២]] ទៅ [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 340042 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ''' ភវវរ្ម័នទេវី''' ឬ '''ភវទេវី'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | image = | caption = | reign = គ.ស.៦៣៥-៦៥៧ | coronation = | full name = | predecessor = [[សករមន្ជរិ]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]]) | successor = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]]) | spouse = ព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]] | issue = | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = ឦឝានបុរ | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង''' ភវវរ្ម័នទេវី''' ឬ '''ភវទេវី''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[ភវវម៌្មទី២|ព្រះបាទភវវម៌្មទី២]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]៕<ref name="978-0-8248-0368-1">Coedès, George (1968). Walter F. Vella (บ.ก.). The Indianized States of Southeast Asia. trans.Susan Brown Cowing. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-0368-1.</ref><ref>សៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៤១</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-bef|before= [[សករមន្ជរិ]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]])}} {{s-ttl|title=[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី)|years= គ.ស.៦៣៥-៦៥៧}} {{s-aft|after= [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឦឝានបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] {{Cambodia-royal-stub}} 8dkt7jo8ffpfxxs7pr34o6gdys7p12s 340046 340043 2026-09-01T20:50:55Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២]] ទៅ [[ភវទេវី]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 340042 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = ''' ភវវរ្ម័នទេវី''' ឬ '''ភវទេវី'''<br/>(មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) | title = [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី) | image = | caption = | reign = គ.ស.៦៣៥-៦៥៧ | coronation = | full name = | predecessor = [[សករមន្ជរិ]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]]) | successor = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]]) | spouse = ព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី២]] | issue = | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = | mother = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = ឦឝានបុរ | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនិងបាទបរិចារិកានៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង''' ភវវរ្ម័នទេវី''' ឬ '''ភវទេវី''' (មិនស្គាល់ព្រះនាមផ្ទាល់) គឺជាសមាជិកនៃគ្រួសាររាជវង្សកម្ពុជា[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]និងជា[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះអគ្គមហេសី]]របស់[[ភវវម៌្មទី២|ព្រះបាទភវវម៌្មទី២]] [[រាជានិយមកម្ពុជា|អតីតព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]៕<ref name="978-0-8248-0368-1">Coedès, George (1968). Walter F. Vella (บ.ก.). The Indianized States of Southeast Asia. trans.Susan Brown Cowing. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-8248-0368-1.</ref><ref>សៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា ទំព័រទី១៤១</ref> ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-bef|before= [[សករមន្ជរិ]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]])}} {{s-ttl|title=[[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះមហេសីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា|ព្រះភរិយានៃព្រះចក្រវរ្តិនក្រុងកម្ពុជាធិបតី]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]<br/>(តំណែងព្រះអគ្គមហេសី)|years= គ.ស.៦៣៥-៦៥៧}} {{s-aft|after= [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី១|ជ័យវរ្ម័នទេវី]]<br/>(ផែនដីព្រះបាទ[[ជយវម៌្មទី១]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃឦឝានបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីនៃកម្វុជទេឝ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រីខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] {{Cambodia-royal-stub}} 8dkt7jo8ffpfxxs7pr34o6gdys7p12s មហេន្ទ្រវម៌្ម (ក្សត្រចេនឡា) 0 35331 340034 233048 2026-09-01T12:27:41Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជប្រវត្តិ 340034 wikitext text/x-wiki {{no footnotes|date=ខែមេសា ២០១១}} {{Infobox monarch | name = មហេន្ទ្រវម៌្ម | title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] | image = | caption = | reign = គ.ស. ៥៩៨-៦១០ | coronation = | full name = | predecessor = វ្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី១]] | successor = វ្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១]] | spouse = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]] | issue = ព្រះ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឦឝានសេនា]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = វ្រះបាទ[[វីរវម៌្ម]] | mother = [[វីរៈទេវី|មហេសីនៃព្រះបាទ]][[វីរវម៌្ម]] | birth_date = | birth_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ជយាទិត្យបុរ]] | death_date = គ.ស. ៦១០ | death_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ឝម្ភុបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]][[សៃវៈនិកាយ|លទ្ធិព្រះសិវៈនិយម]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} វ្រះ​កម្រតេង៑​អញ៑​'''មហេន្ទ្រវម៌្ម''' ព្រះនាមផ្ទាល់ '''ចិត្រសេនា''' ([[ចិន]]: 質多斯那, [[ភិងអ៊ិង]]: Zhituosena) (គ.ស ?-៦១០) រជ្ជកាល (គ.ស ៥៩៨-៦១០) ជា​ស្ដេច​នៃ​នគរ​ខ្មែរ​[[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|កម្វុជ]]​នៅ​សតវត្ស​ទី ៦ នៃគ.ស. ដែល​ក្រោយ​មក ក្លាយ​ជា​[[អធិរាជាណាចក្រខ្មែរ|កម្វុជទេឝ]] ។ ទ្រង់​ជា​ព្រះ​អនុជ​មាតា​តែ​មួយ របស់​វ្រះ​បាទ [[ភវវម៌្មទី១]] និង​អ្នក​ស្នង​រាជ្យ​បន្ត​ពី​វ្រះ​បាទ​ភវវម៌្មទី១ ផងដែរ ។ បន្ទាប់​ពី​វ្រះ​បាទ​ភវវម៌្មទី១ សោយ​ទិវង្គត វ្រះ​បាទ​មហេន្ទ្រវម៌្ម​ទ្រង់​បាន​ឡើង​សោយ​រាជសម្បត្តិ​នៅ​រាជធានី​ឝម្ភុបុរ ត្រូវ​នឹង​[[សម្បូរព្រៃគុហ៍|សំបូរ​ព្រៃ​គុហ៍]]សព្វ​ថ្ងៃ ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នោះ​ដែរ [[ព្រាហ្មណ៍បាគូ|ស្វាមិន]]​[[ហិរណ្យវម៌្ម (ក្សត្របុរៈ)|ហិរណ្យវម៌្ម]]​ទ្រង់​ក៏​កំពុង​គ្រង​រាជ្យ​នៅ​កម្ពុជា​កណ្ដាល​ដែរ ដែល​ជា​[[ក្សត្របុរី]]​មួយ​នៅ​ទី​នោះ ។ នៅ​ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះ​អង្គ មាន​សិលា​ចារឹក​ជា​ច្រើន ដែល​បាន​សរសេរ​​លើក​ពី​គុណ​សម្បត្តិ​ចម្បង​បំផុត​របស់​ព្រះ​អង្គ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សឹក​សង្គ្រាម ។ សិលា​ចារឹក​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា ព្រះ​អង្គ​ជា​[[វរជន]]​ក្នុង​លោក និង​ជា​អ្នក​កម្ទេច​[[សម្ព័ន្ធមិត្ត]]​ដ៏​មាន​[[មោទនភាព]]នៃ​គូ​សត្រូវ​របស់​ខ្លួន ។ ព្រះ​[[កិត្តិនាម]]​របស់​ព្រះ​អង្គ ត្រូវ​បាន​សាយ​ភាយ​ដោយ​ភាព​ខ្លាំង​ក្លា​និង​ដោយ​អានុភាព​ដ៏​កំពូល​របស់​ព្រះ​អង្គ ដូច​ព្រះ​[[អាទិត្យ]]​ចែង​ចាំង​[[រស្មី]]​ដ៏​ត្រចះ​ត្រចង់​ទៅ ។ ព្រះ​អង្គ​មាន​[[ថាមពល]]​និង​[[អានុភាព]]​​ល្បី​ល្បាញ ប្រៀប​បាន​នឹង​ព្រះ​[[ព្រះឥន្ទ្រា|ឥន្ទ្រ]] ។ ព្រះ​អង្គ​បាន​កសាង​លិង្គ​គីរី​ស តម្កល់​នៅ​ត្រង់​[[ពាម]][[ទន្លេមូល]] (ប្រទេស[[លាវ]]) ព្រះ​អង្គ​បាន​កាន់​កាប់​ផ្នែក​ខាង​ក្រោម​ទាំង​អស់​នៃ​ទន្លេ​មូល ។ ព្រះអង្គបាន​កសាង​[[ព្រះសិវលិង្គ|សិវលិង្គ]]​ជា​លើក​ទី ១ តម្កល់​ទុក​នៅ​[[បាភ្នំ]] ដើម្បី​រំលឹក​ដល់​ជ័យ​ជំនះ​​នៃ​ការ​ដណ្ដើម​កាន់​កាប់​​បាន[[ហ៊្វូណន|អាណាចក្រភ្វូណាន]] ។ ការ​ធ្វើ​បែប​នេះ​ជា​ទំនៀម​ទម្លាប់​របស់​ព្រះ​អង្គ រាល់​ការ​ដណ្ដើម​កាន់​កាប់​បាន​នៅ​ជ័យ​ជំនះ​ក្រោយៗ ទៀត ។ ក្នុង​ឆាក​[[នយោបាយ]] ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជូន​រាជទូត​ទៅ​ប្រទេស​ចាម្ប៉ា ដើម្បី​រឹត​ចំណង​[[មេត្រីភាព]]​រវាង​ប្រទេស​ទាំង២។ ក្រោយ​ពី​ចូល​ទិវង្គត បុត្រា​របស់​ព្រះ​អង្គ ព្រះ​នាម វ្រះ​បាទ​[[ឦឝានវម៌្មទី១]] ក៏​​បាន​​ឡើង​ស្នង​រាជ្យ​បន្ត។ ទ្រង់​បាន​គ្រប់​គ្រង​នគរ​នេះ​ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ ៦២៨ នៃ​គ.ស.។ ==ប្រវត្តិ== កាល​ពី​មុន គេ​ហៅ​ថា ពួក​[[មេកន្ទ្រាញ|មេ​កន្ទ្រាញ]]​[[ដងរែក|ដង​រែក]] ដែល​កាល​ណោះ ដែន​មេ​កន្ទ្រាញ​តូចៗ ភាគ​ខាង​ជើង​និង​ខាង​ត្បូង​នៃ​ជួរ​ភ្នំ​ដង​រែក មិន​សូវ​មាន​គេ​ស្គាល់​ទេ ។ ពួក​ស្តេច​ដែល​គេ​​ស្គាល់​លើក​ទី​មួយ ត្រូវ​បាន​វែក​ញែក នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក​ដើម​ដំបូង​ខ្លះ​ដែរ ។ [[សិលាចារឹកសំស្ក្រឹត]] (ដែល​មិន​បាន​ចុះ​កាលបរិច្ឆេទ) នៅ​វាល​កន្ទេល [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង|ខេត្ត​ស្ទឹង​ត្រែង]] (K. ៣៥៩) មាន​ឈ្មោះ​ក្សត្រ​មួយ​អង្គ ព្រះ​នាម វីរវម៌្ម ជា​ព្រះ​បិតា​នៃ​ព្រះ​នាង​មួយ​អង្គ ព្រះ​នាម​ព្រះ​នាង​មិន​ត្រូវ​បាន​វែក​ញែក​ទេ ដែល​បាន​រៀប​អភិសេក​ជាមួយ​នឹង​ព្រាហ្មណ៍​ម្នាក់ នាម សោមសម៌ន និង​ជា​ព្រះ​ភគិនី​នៃ​វ្រះ​បាទ​ភវវម៌្ម ។ តាម​រយៈ​សិលា​ចារឹក​មួយ​ មក​ពី​[[ចន្ទនគរ]] នៅ​[[បាសាក់]]/លាវ (K. ៣៦៣) វ្រះ​បាទ​វីរវម៌្ម ក៏​ជា​បិតា​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ចិត្រសេនាដែរ ដែល​ត្រូវ​ជា​ព្រះ​អនុជ​នៃ​វ្រះ​បាទ​[[ភវវម៌្មទី១|ភវវម៌្ម]] ។ មែន​ហើយ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ទាំង​ពីរ​អង្គ មាន​ព្រះ​មាតា​តែ​មួយ តែ​បិតា​ផ្សេង​គ្នា ដែល​ត្រូវ​បាន​បញ្ជាក់​អះ​អាង​ដោយ[[សិលាចារឹកស្រីទេព|សិលា​ចារឹក​ស្រី​ទេព]] K. ៩៧៨ (ប្រទេស​[[ថៃ]]​[[សម័យបច្ចុប្បន្ន|សម័យ​បច្ចុប្បន្ន]] ៖ ១៥° ២៧’ ជ, ១០១° ៤’ ក) ដែល​ផ្ដល់​ព័ត៌មាន​ថា វ្រះ​បាទ​ភវវម៌្ម​ជា​បុត្រ​នៃ​វ្រះ​បាទ​ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម និង​ជា​ព្រះ​នត្តា​នៃ​ព្រះ​ចក្រវរ្តិន (រុទ្រវម៌្មទី១) រី​ឯ​សិលា​ចារឹក​មួយ​ទៀត មក​ពី[[បាកមូល|ប៉ាក​មូល]] (ปากมูล) នៅ​[[ឧប្បល]]/ប្រទេស​ថៃ (K. ៤៩៦) បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ព្រះ​នាម​នៃ​ព្រះ​បិតា​វ្រះ​បាទ​វីរវម៌្ម មាន​ព្រះ​នាម​ថា [[សាវ៌ភៅម]] ។ សិលា​ចារឹក​ទាំង​ប៉ុន្មាន​នេះ បាន​បញ្ជាក់​ថា ទឹក​ដី​មួយ​ភាគ​ធំ​កាល​ណោះ បាន​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​បណ្ដា​ស្ដេច​អស់​ទាំង​នេះ ។ ដោយ​បាន​កត់​ត្រា​នៅ​ក្នុង​សិលា​ចារឹក K. ១៥១ ពី​របង​រមាស​នៅ​[[ឦឝានបុរ]] (ឦសានបុរៈ) (រមណីយដ្ឋាន​បុរាណវត្ថុ[[សម្បូរព្រៃគុហ៍]]) បញ្ជាក់​ថា [[នរសិម្ហគុប្ត]] គឺ​ជា​បរិវារ ([[នរសិម្ហគុប្ត|សមាន្តន្ឫប]]) នៃ​ស្ដេច​ស្នង​រាជ្យ​បន្ត​ពី​វ្រះ​បាទ​[[ភវវម៌្មទី១]] វ្រះ​បាទ​មហេន្ទ្រវម៌្ម (ព្រះ​នាម​សម្រាប់​រាជ្យ​នៃ​ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់​ចិត្រសេនា) និង​វ្រះ​បាទ​[[ឦឝានវម៌្មទី១]] បាន​កសាង​នៅ​ថ្ងៃ ១៣ មេសា ឆ្នាំ ៥៩៨ កំឡុង​រជ្ជកាល​វ្រះ​បាទ​ភវវម៌្ម នូវ​រូប​បដិមា​តំណាង​ឱ្យ​[[កល្បវាសុទេវ]] (ព្រះ​វិស្ណុ) ។ មាន​ការ​ស្រប​គ្នា​ជា​ច្រើន ជាមួយ​នឹង​អត្ថបទ​ចិន​បុរាណ​ដ៏​ចាស់​បំផុត ដែល​បាន​វែក​ញែក​អំពី​ចេនឡា ស៊្ហ្រុយឝ៊ូក 隋書 (កំណត់​ត្រា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​[[រាជវង្សសួយ|រាជវង្ស​សួយ]]) បាន​ចង​ក្រង​ដោយ [[អួយ ចឹង|អួយ-ចឹង]] 魏徵 (គ.ស. ៥៨០-៦៤៣) នៅឆ្នាំ ៦៣៦ គ.ស. ដែល​ក្នុងនោះ​ផ្ដល់​ព័ត៌មាន​ថា ចំណាប់​ផ្ដើម​នៃ​សតវត្ស​ទី៧ ចេនឡា​ត្រូវ​បាន​គ្រប់​គ្រង​ដោយ ជឺទួស៊ឺណា (ចិត្រសេនា) (質多斯那) និង អ៊ីស្ឈ័រណាសៀនតែយ ([[ឦឝានវម៌្មទី១]]) (伊奢那先代) ។ រាជធានី​ចុង​ក្រោយ គឺ​ឦឝានបុរ (ឦសានបុរៈ) កាល​ពី​រជ្ជកាល​វ្រះ​បាទ​ភវវម៌្មទី១ រាជធានី​ស្ថិត​នៅ​[[ភវបុរ]] ជា​កន្លែង​មួយ​ទំនង​ជា​តាំង​នៅ​ក្នុង​បរិវេណ​ទី​រួម​[[ស្រុកធារាបរិវត្តន៍]] (ថាឡា​បរិវ៉ាត់) នា​សម័យ​នេះ (១៣°៣៣’ ជ, ១០៥°៥៧’ ក) ។ ទ្រង់​បាន​ចូល​រួម​ច្បាំង​ត​ទល់​នឹង​បក្ស​ពួក​[[គុណវម៌្ម]] កាល​ពី​អន្តរសម័យ​[[ចេនឡា]] និង [[នគរភ្វូណាន|ភ្វូណាន]] ដែល​បាន​រុញ​ច្រាន​ស្ដេច​នគរភ្វូណាន ទៅ​តាំង​រាជធានី​នៅ​ឯ​នរវរនគរ ដែល​ត្រូវ​នឹង​[[អូរ​កែវ]​]សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ ។ វ្រះ​បាទ​មហេន្ទ្រវម៌្ម ​ទ្រង់​​បាន​បន្ដ​នយោបាយ​របស់​[[ព្រះ​រៀម]] ហើយ​បាន​បញ្ចប់​ការ​វាយ​បង្ក្រាប​បណ្ដា​[[ខែត្រ​]]ដែល​វ្រះបាទ​ភវវម៌្មទី១​ មិន​​ទាន់​បាន​ដណ្ដើម​ដាក់​​ជា​ចំណុះ ។ ទ្រង់​មាន​​មន្ដ្រី​ ២ ​នាក់​​ បម្រើ​​ព្រះ​​អង្គ ​គឺ​ [[ធម្មទេវ]] និង​ [[សិម្ហទេវ]] ដែល​​ជា​​បង​ប្អូន​​ជីដូន​មួយ​​នឹង​​គ្នា ព្រោះ​​ជា​កូន​របស់​ព្រាហ្មណ៍​ ២ ​នាក់​​បង​ប្អូន [[ព្រាហ្មទត្ត]] និង​ [[ព្រាហ្មសិម្ហ]] ។ អ្នក​​ទាំង ​២ ​នេះ​​ធ្លាប់​ជាម​ន្ដ្រី​របស់​វ្រះបាទ​ភវវម៌្មទី១ ហើយ​វ្រះ​បាទ​មហេន្ទ្រវម៌្ម​ពិនិត្យ​ឃើញ​ថា​ ជា​ទី​ប្រឹក្សា​ល្អ ទ្រង់​ក៏​រក្សា​ទុក​ព្រោះ « ពួក​គេ​នេះ​ចេះ​ចាំ​ច្បាស់​លាស់​អំពី[[​វិទ្យាសាស្ដ្រ​]]ត្រឹមត្រូវ និង​វិទ្យាសាស្ដ្រ​មាន​ផល​ប្រយោជន៍ » មាន​ន័យ​ថា ជា​អ្នក​អនុវត្ដ​ជាក់ស្ដែង និង​ត្រឹម​ត្រូវ ។ មន្ដ្រី​ទាំង​ ២ ​នាក់​​នេះ ជា​ជំនួយ​ដែល​ជួយ​ឱ្យ​ព្រះ​អង្គ​ទទួល​បាន​នូវ​ជ័យជម្នះ ។ ទ្រង់​បាន​ចាត់​ឱ្យ​[[សិម្ហទេវ]]ទៅ​ធ្វើការ​ចរចា​ជាមួយ​នគរ​[[ចាម្ប៉ា]] ដើម្បី​រក្សា​ចំណង​មេត្រីភាព​រវាងកម្វុជ​និង​ព្រះរាជា​ចាម តាមលោក សេដែស (Cœdès) ប្រហែល​ក្នុង​រាជ្យព្រះរាជា​ចាម ព្រះ​នាម [[ឝម្ភុវម៌្ម (ចាម)|ឝម្ភុវម៌្ម]] ។ បេសកកម្ម​នេះ​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ ហើយ​សន្ដិភាព​ត្រូវ​បាន​ធានា ។ វ្រះបាទ​មហេន្ទ្រវម៌្ម​ ទ្រង់​សោយ​ទិវង្គត​នៅ​ឆ្នាំ​៦១០ ​នៃ​[[គ្រិស្ដ​សករាជ​]] ត្រូវ​​នឹង​​ឆ្នាំ ​៥៣២ ​នៃ[[​មហាសករាជ]] ។ ព្រះ​រាជបុត្រ​​របស់​វ្រះបាទ​មហេន្ទ្រវម៌្ម ក៏បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​បន្ដ​ពី​ព្រះ​អង្គ ​ក្រោម​ ព្រះ​នាម​ថា ឝ្រី[[ឦឝានវម៌្មទី១]] ។ ទ្រង់​បាន​គោរព​[[គណៈឝិវ]] ជា​សាសនា​ផ្លូវ​ការ ព្រោះ​មាន​កសាង​[[លិង្គ]]​ព្រះ[[ឥសូរ]]ជា​ច្រើន ក្នុង​សម័យ​ព្រះ​អង្គ។ ==ស្ថានភាពសង្គម== ការ​លូត​លាស់​ពូជ​ពង្ស​នៃ​ជន​ជាតិ​[[ខ្មែរ]]​សម័យ​នោះ ពុំ​ទាន់​ធាត់​ធំ​ទេ ជា​កត្តា​ចម្បង​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​បែក​បាក់​[[ផ្ទៃក្នុងប្រទេស]]។ ម្យ៉ាង​ទៀត លក្ខណៈ​ពិសេស​នៃ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស និង​ការ​វិវត្ត​ខាង​នយោបាយ​នៃ​ប្រទេស ពឹង​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ដី​ស្រែចំការ។ វាល​ទំនាប​ទន្លេ​មេគង្គ សម្បូរ​ថ្លុក​ត្រពាំង។ ដូច​នេះ នៅ​នគរ​ភ្វូណាន ផ្ទៃ​ដី​សម្រាប់​ដាំ​ស្រូវ មាន​តូច តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​ការ​វាត​ដី​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ ដោយ​វិធី​បង្ខិត​បង្ខំ​កំលាំង​ទាសា​ទាសី ដែល​ជា​កសិករ។ ដី​ស្រែ​ចម្ការ គឺ​ជា​កម្មសិទ្ធិ​របស់​រដ្ឋ ហើយ​សំណង់​ទំនប់​ទឹក និង​ប្រព័ន្ធ​បង្ហូរ​ទឹក គឺ​កសាង និង​ដឹក​នាំ​ដោយ​រាជការ ។ ចេនឡា​មាន​ការ​រីក​ចម្រើន​ខ្លាំង​ខាង​វិស័យ​[[សេដ្ឋកិច្ច]] ។ រី​ឯ​អាណាចក្រ​[[ភ្វូណាន]]​វិញ រង​[[គ្រោះធម្មជាតិ|គ្រោះ​ធម្មជាតិ]]​បណ្ដាល​ឲ្យ​[[សេដ្ឋកិច្ច]]​ធ្លាក់​ចុះ។ នេះ​ជា​ឱកាស​ល្អសម្រាប់​រាជវង្ស​ខាង​ចេនឡា ធ្វើ​សញ្ជ័យ​លើ​អាណាចក្រភ្វូណាន។ ព្រះ​រាជា​[[ចេនឡា]] វ្រះ​បាទ​ភវវម៌្ម ទី១ និង​ប្អូន​ជីដូន​មួយ ចិត្រសេនា បាន​វាយ​លុក​អាណាចក្រភ្វូណាន ប្រហែល​រវាង គ.ស. ៥៥០ ។ អាណាចក្រភ្វូណាន​ក៏​ធ្លាក់​ក្នុង​កណ្ដាប់​ដៃ​រាជវង្ស​នៅ​ចេនឡា គឺ វ្រះ​បាទ​ភវវម៌្មទី១ ហើយ​អាណាចក្រភ្វូណាន​ក៏​ប្រែ​ឈ្មោះ​ជា [[កម្វុជ]]។ នៅ​សតវត្ស​ទី៨ រវាង​ឆ្នាំ៧០៦ កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​ពីរ គឺ ចេនឡា​ដី​គោក ដែល​សម្បូរ​[[ភ្នំ]] និង​[[ជ្រលងភ្នំ|ជ្រលង​ភ្នំ]] និង​ចេនឡា​ទឹក​លិច ដែល​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​[[បឹង]]​និង​មាន​[[ឆ្នេរសមុទ្រ]]។ ការ​បែក​បាក់​ផ្ទៃ​ក្នុង រវាង​ចេនឡា​ទាំង​ពីរ ជា​ការ​បើក​ឱកាស​ឲ្យ​ពួក​ចោរ​ជាតិ​[[ជ្វា]]​ក្នុង​សម័យ​រាជវង្ស​[[សៃលេន្ទ្រ]] ចូល​ឈ្លាន​ពាន ហើយ​បាន​កៀរ​យក​ប្រជាជន​ មន្ត្រី និង​រាជវង្ស ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ជ្វា៕ ==ពង្សាវលី== *ព្រះអយ្យកា ព្រះនាម[[រុទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|រុទ្រវម៌្ម]] ជាព្រះមហាក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន **ព្រះបិតា ព្រះនាម [[វីរវម៌្ម]] ជាស្ដេចសោយរាជ្យនៅក្សត្របុរៈណាមួយ [[វីរៈទេវី|ព្រះមាតា]] ជា[[វីរៈទេវី|មហេសីរួមជាមួយ]]ព្រះបាទ[[ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម]] ***ព្រះមហេសីព្រះនាម [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម|មហេន្ទ្រទេវី]] ****ព្រះរាជបុត្រព្រះនាម [[ឦឝានវម៌្មទី១]] *****ព្រះនត្តា មាន ព្រះ[[ឝិវទត្ត (អរញ្ញប្រទេឝ)|ឝិវទត្ត]] ព្រះ[[ភវវម៌្មទី២]] ព្រះ[[យុវរាជ (ឦឝានវម៌្មទី១)|យុវរាជ]] និងម្ចាស់ក្សត្រី[[សុវណ៌]] ==ឯកសារយោង== *Cœdès, George (1962). "The Making of South-east Asia." London: Cox & Wyman Ltd. ==តំណខាងក្រៅ== * [http://books.google.com/books?id=vf6Cf1so5b0C&pg=PA23&lpg=PA23&dq=Mahendravarman+cambodia&source=bl&ots=XrwsFr7X_V&sig=YnU0dF81KNlqQV2pmXSyUg51kb8&hl=en&ei=dsa0TN3gCc644AbxtPmfDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CB8Q6AEwAg#v=onepage&q=Mahendravarman%20cambodia&f=false Google Books] {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Mahendravarman | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = Cambodian king | DATE OF BIRTH = | PLACE OF BIRTH = | DATE OF DEATH = 611 | PLACE OF DEATH = }} {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before=[[ភវវម៌្មទី១]]}} {{s-ttl|title=[[រាជានិយមកម្ពុជា|ស្ដេចនៃកម្វុជ]][[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]|years=គ.ស. ៥៩៨-៦១០}} {{s-aft|after=[[ឦឝានវម៌្មទី១]]}} {{s-end}} [[Category:ក្សត្រនៃកម្វុជ]] [[Category:ព្រហ្មញ្ញសាសនិកខ្មែរ]] [[Category:ក្សត្រនៃឝម្ភុបុរ]] [[Category:ក្សត្រព្រហ្មញ្ញ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] {{Cambodia-royal-stub}} 25wpffpbl7y5w8x7ni3mzw9epahbnh3 ហស៌វម៌្មទី១ 0 35565 340050 202636 2026-09-01T22:35:28Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]] 340050 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]] l4x4wq6dd2t9fsvqgpy8nk8xod47cn7 សេវាដឹកជញ្ជូនសាធារណៈរថយន្តក្រុងរាជធានីភ្នំពេញ 0 47560 340053 329052 2026-09-02T06:31:30Z Oksyab2ah 43925 /* ខ្សែទី 5 : */ មានការកែប្រែតម្រាយខ្សែរត់ទី ៥ ក្នុងខែកក្កដាឆ្នាំ២០២៦ 340053 wikitext text/x-wiki   [[ឯកសារ:Phnom_Penh_bus_01.jpg|តំនភ្ជាប់=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/Phnom_Penh_bus_01.jpg/220px-Phnom_Penh_bus_01.jpg|រូបភាពតូច| រថយន្តក្រុងមួយចំនួនក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញត្រូវបានលាបពណ៌ក្នុងផ្ទាំងផ្សាយពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍ [[ក្រុមហ៊ុន Smart Axiata|Smart]]]] '''ឡានក្រុងភ្នំពេញ ឬ សេវាដឹកជញ្ជូនសាធារណៈរថយន្តក្រុងរាជធានីភ្នំពេញ''' ( {{Lang-km|សេវាដឹកជញ្ជូនសាធារណៈរថយន្តក្រុងរាជធានីភ្នំពេញ}} ) គឺជាប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនសាធារណៈក្រុង ដែលបម្រើដល់ [[ភ្នំពេញ|រាជធានីភ្នំពេញ]] [[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]] ។ ប្រព័ន្ធនេះបានបើកជាសាធារណៈក្នុងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៤ ជាមួយនឹង ៣ ខ្សែ ហើយខ្សែផ្សេងទៀតត្រូវបានបន្ថែមជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំខាងមុខ។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២០ មាន ១៧ ខ្សែរត់ពេញទីក្រុង។ ប្រព័ន្ធនេះគ្របដណ្តប់ព្រែកព្នៅ (ខាងជើង) [[ក្រុងតាខ្មៅ|តាខ្មៅ]] (ខាងត្បូង) ច្បារអំពៅ (ខាងកើត) និងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស (ខាងលិច) មានគម្រោងពង្រីកបណ្តាញទៅខាងក្រៅ។ តម្លៃសំបុត្រសម្រាប់រថយន្តក្រុងសាធារណៈគឺ 1,500 រៀល (USD0.37) ក្នុងមួយការធ្វើដំណើរដោយមិនគិតពីចម្ងាយ។ ប្រជាពលរដ្ឋជាន់ខ្ពស់ (អាយុលើសពី ៧០ឆ្នាំ) កុមារតូចៗ (ក្រោម១ម៉ែត្រ) ជនពិការ ព្រះសង្ឃ លោកគ្រូ អ្នកគ្រូ និងសិស្សានុសិស្ស ធ្វើដំណើរដោយមិនគិតថ្លៃ ទោះបីជាពួកគេត្រូវតែបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណក៏ដោយ។ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី 1 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2017 មក កម្មកររោងចក្រក៏បានធ្វើដំណើរដោយឥតគិតថ្លៃ ហើយការលើកលែងនេះត្រូវបានបន្តរហូតដល់ថ្ងៃទី 1 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 2021។ <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.facebook.com/phnompenhcitybus.gov.kh/posts/1303848569794858|title=រដ្ឋាករស្វយ័តដឹកជញ្ជូនសាធារណៈរថយន្តក្រុង - City BUS|website=www.facebook.com|language=km|archivedate=2020-02-23}}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == សេវានេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ [[អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ|រដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញ]] ។ វាគឺជាការប៉ុនប៉ងលើកទីពីររបស់អាជ្ញាធរសាលាក្រុង និង [[ទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិជប៉ុន]] (Jica) ដើម្បីបើកដំណើរការសេវារថយន្តក្រុងសាធារណៈនៅកម្ពុជា។ គម្រោងស្រដៀងគ្នានេះកាលពី 13 ឆ្នាំមុនត្រូវបានលុបចោលបន្ទាប់ពីត្រឹមតែ 2 ខែដោយសារតែខ្វះអ្នកដំណើរ។ <ref>[https://www.theguardian.com/global-development/2014/feb/17/cambodia-public-buses-phnom-penh Cambodians board Phnom Penh's first public buses in more than a decade]</ref> * កាលពីថ្ងៃទី 1 ខែតុលា ឆ្នាំ 2018 សាលាក្រុងបានសម្ពោធដាក់ឱ្យដំណើរការនូវខ្សែរថភ្លើងថ្មីចំនួន 5 ខ្សែនៅថ្ងៃទី 1 ខែតុលា បន្ថែមលើខ្សែរថភ្លើងមុនចំនួន 8 ខ្សែ ដែលផ្តល់ឱ្យរថយន្តក្រុងសរុបចំនួន 13 ខ្សែ។ <ref>{{Cite news|last=Mom|first=Kunthear|date=2018-10-02|title=City Hall launches five new bus routes|language=en-US|work=Khmer Times|url=https://www.khmertimeskh.com/538462/city-hall-launches-five-new-bus-routes/|access-date=2019-06-26}}</ref> ការកែប្រែ និងការបន្ថែមមានដូចខាងក្រោម៖ <ref>{{Cite web|url=http://phnompenh.gov.kh/en/news-press-releases/post/ការកែសម្រួល-និងបន្ថែមបណ/|title=(Khmer) ការកែសម្រួល និងបន្ថែមបណ្ដាញខ្សែរត់ថ្មីរបស់រដ្ឋាករស្វយ័តដឹកជញ្ជូនសាធារណៈរថយន្តក្រុង {{!}} Phnom Penh Capital Hall|date=2018-09-28|website=phnompenh.gov.kh|language=km|archivedate=2019-06-26}}{{Dead link|date=សីហា 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** បន្ទាត់ថ្មី៖ ខ្សែទី 4C ខ្សែទី 10 ខ្សែទី 11 ខ្សែទី 12 ខ្សែទី 13 ។ ** បន្ទាត់ដែលមានផ្លូវផ្លាស់ប្តូរ៖ ខ្សែទី 1 បានផ្លាស់ប្តូរ និងបំបែកទៅជា 1A, 1B; ខ្សែទី 2; ខ្សែទី4B; ខ្សែទី 5; ខ្សែទី 6; ខ្សែទី 7; ខ្សែទីទី ៨ ។ ** នៅដើមឆ្នាំ២០២០​ សេវារថយន្តក្រុងត្រូវបានផ្អាកដោយសារបញ្ហាជម្ងឺកូវីត១៩ ** ចុងឆ្នាំ២០២២ សេវារថយន្តក្រុងចាប់ផ្តើមឡើងវិញ ចំនួន៥ខ្សែ : ខ្សែទី 01.02.03.4A.4B ** ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ រដ្ឋាករស្វ័យតដឹកជញ្ជូនសាធារណ:រថយន្តក្រុងបានដំណើរការរថយន្តក្រុងទាំង១៣ខ្សែឡើងវិញទាំងស្រុង និងកែប្រែខ្សែមួយចំនួនដូចជា​ ខ្សែទី 11 បានបែងចែកជា ២ គឹ​11A , 11B(ជំនួសខ្សែទី​4C), ខ្សែទី13ប្តូរទៅជាខ្សែទី​12B និងខ្សែទី​12 ប្តូរទៅជាខ្សែទី​12A។​ ចំណែកខ្សែទី​13 ត្រូវបានប្តូរមកតម្រាយផ្លូវថ្មី គឺមហាវិថីឈ្នះឈ្នះ (ផ្លូវកប់ស្រូវ) រហូតដល់ស្ថានីយរថយន្តក្រុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសផ្លូវជាតិលេខ ៤ ។ ខ្សែទី៥ ត្រូវបានប្តូរទិសដៅចុះចតមក គីឡូម៉ែត្រលេខ៩ វិញ ។ ** ខែមករា ឆ្នាំ២០២៤​ រដ្ឋាករស្វ័យតដឹកជញ្ជូនសាធារណ:រថយន្តក្រុងបានបន្ថែមខ្សែថ្មីចំនួន៣ទៀត​គឺ 2A,2B,2C(រត់តាមខ្សែទី៥ចាស់) និងខ្សែទី 11C ដែលរត់កាត់ផ្សាទំនើបAEON 3 ។ ចំណែកខ្សែទី 4B ត្រូវបានប្តូរទិសដៅចេញដំណើរ មកចាប់ពីបុរីសន្តិភាព២ ដល់តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសផ្លូវជាតិលេខ ៤ វិញ។ សរុបគិតមកដល់ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៤​ នេះ រថយន្តក្រុងរាជធានីភ្នំពេញ មានចំនួន១៣ខ្សែធំៗ បើរាប់ទាំងខ្សែរង គឺចំនួន ២១ខ្សែ ដូចជា​ 1A,1B,1C,2A,2B,2C,3,4A,4B,5,6,7,8,9,10,11A,11B,11C,12A,12B,13 ។ ** ខែកុម្ភះ ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋាករស្វ័យតដឹកជញ្ជូនសាធារណ:រថយន្តក្រុងបានប្រកាសស្តីពីការបន្ថែមម៉ោងរត់រហូតដល់ម៉ោង១១:00 នាទីយប់ សម្រាប់ខ្សែទី1C,2A,3,4A ដែលដំណើរការតែថ្ងៃចុងសប្តាហ៍ សៅរ៍- អាទិត្យ ហើយខ្សែទី1C និង 2A អាចរត់ចូលទៅក្បែរផ្លូវថ្មើរជើង ឬ Chaktomuk Walk Street ** ខែកញ្ញា ថ្ងៃទី០៩ ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋាករស្វ័យតដឹកជញ្ជូនសាធារណ:រថយន្តក្រុងបានបន្ថែមខ្សែរត់ថ្មីចំនួន១ខ្សែទៀត គឺខ្សែរត់ទៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ (Airport Express Bus ហៅកាត់ថា AEB ដែលបើកដំណើរការចាប់ពីម៉ោង ៥:៣០ នាទីព្រឹក ដល់ម៉ោង ១១:៣០នាទីយប់។ == តម្រាយខ្សែរត់ == === ខ្សែទី 1A : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងមហាវិថីឈ្នះឈ្នះ - ស្ពានព្រែកព្នៅ ផ្លូវជាតិលេខ៥ គីឡូម៉ែត្រលេខ៩ សួនច្បារឬស្សីកែវ មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត្រ មហាវិថីព្រះមុនីវង្ស ស្ពានអាកាសមរតកតេជោ ផ្សារច្បារអំពៅ ដល់ស្ថានីរថយន្តក្រុងវាលស្បូវ === === ខ្សែទី 1B : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងវាលស្បូវ - ផ្សារគគី - សាលាស្រុកគៀនស្វាយ ដល់ស្ថានីយរថយន្តក្រុងព្រីនម៉ាណ័រ === === ខ្សែទី 1C : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងវាលស្បូវ - ចូលក្នុងបុរីប៉េងហួតបឹងស្នោរ ចូលកោះនរា កោះពេជ្រ ផ្លូវសុធារស ផ្សារទំនើបអេអនទី១ រួចត្រឡប់មកចាប់ពីស្ថានីរថយន្តក្រុងវាលស្បូវវិញ (ខ្សែនេះរត់វិលជុំ) === === ខ្សែទី 2A : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងរង្វង់មូលកួចកាណុង វត្តភ្នំ មន្ទីរពេទ្យព្រះអង្គឌួង វិមានឯករាជ្យ ផ្លូវនរោត្តម ស្ពានអាកាសក្បាលថ្នល់ ផ្លូវជាតិលេខ២ ស្ថានីយរថយន្តក្រុងចាក់អង្រែលើ ដល់ស្ថានីយរថយន្តក្រុងព្រែកសំរោង (តាខ្មៅ) === === ខ្សែទី 2B : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងចាក់អង្រែលើ ស្ថានីយរថយន្តក្រុងព្រែកសំរោង (តាខ្មៅ) វត្តក្របៅទួលក្រសាំង រហូតដល់ស្ថានីយរថយន្តក្រុងបុរីសិរីមង្គល (ខេត្តកណ្តាល) === === ខ្សែទី 2C : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងរង្វង់មូលកួចកាណុង ផ្លូវ២៧៣ អង់តែនទួលគោក សាលាតិចណូ សាលាបឋមសិក្សាសន្ធោរមុខផ្លូវម៉ៅសេទុង ផ្សារដើមគ ស្ថានទូតចិន រហូតដល់ស្ថានីយរថយន្តក្រុងចាក់អង្រែលើ === === ខ្សែទី 3 : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុង គីឡូម៉ែត្រ លេខ៩ ផ្លូវជាតិលេខ៥ សួនច្បារឬស្សីកែវ ផ្សារាត្រីមាត់ទន្លេ មន្ទីរពេទ្យព្រះអង្គដួង ផ្សាថ្មី មហាវិថីកម្ពុជាក្រោម មហាវិថីសហព័ន្ធរុស្សី អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញ ស្ពានអាកាសចោមចៅ ផ្លូវជាតិលេខ៣ ទួលកី ដល់បុរីសន្តិភាព២។ === === ខ្សែទី 4A : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងសួនច្បារឬស្សីកែវ ផ្លូវជាតិលេខ5 រង្វង់មូលកួចកាណុង វត្តភ្នំ មន្ទីរពេទ្យព្រះអង្គឌួង ផ្សារថ្មី ផ្លូវមុនីរ៉េត217 ផ្សារទំនើបអូឡាំព្យា ផ្សារស៊ីធីម៉ល ផ្សារដើមគរ ស្ពានអាកាសស្ទឹងមានជ័យ ច្រមុះជ្រូកស្ទឹងមានជ័យ ផ្លូវវែងស្រេង ផ្សារទួលពង្រ ដល់បុរីសន្តិភាព 2 ។ === === ខ្សែទី 4B : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងបុរីសន្តិភាព 2 ផ្សារទួលពង្រ ផ្លូវវែងស្រេង ផ្សារត្រពាំងថ្លឹង ស្ពានអាកាសចោមចៅ ផ្លូវជាតិលេខ4 ផ្សារបែកចាន ស្ថានីយប្រេងឥន្ធនះLHR ស្រុកអង្គស្នួល បកមកស្ថានីយរថយន្តក្រុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ។ === === ខ្សែទី 5 : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងសួនច្បារឫស្សីកែវ ផ្លូវជាតិលេខ៥ ស្ថានីយរថយន្តក្រុងរង្វង់មូលកួចកាណុង វត្តភ្នំ មន្ទីរពេទ្យអង្គដួង ផ្លូវសម្តេចប៉ាន ផ្សារអូឫស្សី ផ្លូវទេពផន មហាវិថីម៉ៅសេទុង សាលាតិចណូ សាលាបឋមសិក្សាទួលគោក ផ្សារទំនើបអ៉ីអនសែនសុខ សាលាសង្កាត់ក្រាំងធ្នង់ វត្តឈូកវ៉ា ផ្លូវកប់ស្រូវ ផ្លូវជាតិលេខ៥ រហូតដល់ស្ថានីយរថយន្តក្រុងសួនច្បារឫស្សីកែវ (រត់ជារង្វង់) ។ === === ខ្សែទី 6 : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងមហាវិថីឈ្នះឈ្នះ សួនសត្វសាហ្វ៉ារី ផ្សារម៉ាក្រូព្រែកលាប ផ្សារជ្រោយចង្វារ សាកលវិទ្យាល័យន័រតុន ស្ពានជ្រោយចង្វារ ដល់ស្ថានីយរថយន្តក្រុងកួចកាណុង === === ខ្សែទី 7 : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងគីឡូម៉ែត្រលេខ៩ បុរីវិមានភ្នំពេញផ្លូវជាសុផារ៉ា រង្វង់មូលកាំកូរស៊ីធី ផ្លូវ៥៩៨ មជ្ឈមណ្ឌល់សហប្រតិបត្តិការកម្ពុជាកូរ៉េ​CKCC ស្ពានអាកាស៧មករា ផ្លូវ២៧១ ស្ពានអាកាសក្បាលថ្នល់ ផ្សារច្បារអំពៅ ដល់ស្ថានីរថយន្តក្រុងវាលស្បូវ។ === === ខ្សែទី 8 : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងផ្លូវ២០០៤ ផ្សារឈូកមាស ផ្លូវឧកញ្ញាទ្រីហេង ផ្លូវម៉ុងឬទ្ធី រង្វង់មូលកាំកូរ រង្វង់មូលទួលគោក ផ្លូវ២៧៣ ផ្លូវជាតិលេខ៥ ដល់ស្ថានីរថយន្តក្រុងសួនច្បារឬស្សីកែវ ។ === === ខ្សែទី 9 : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងចាប់ពីបុរីសន្តិភាព 2 ផ្លូវជាតិលេខ៣ កាច់ចូលស្ថានីយរថយន្តក្រុងពងទឹក បកមកផ្លូវប្រទះឡាង រហូតដល់រង្វង់មូលតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស រួចបកត្រឡប់ទៅទីតាំងដើមវិញ ។ (រត់វិលជុំ) === === ខ្សែទី 10 : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងផ្លូវ២០០៤ ផ្លូវសឡា​៣៧១ ច្រមុះជ្រូកស្ទឹងមានជ័យ ផ្លូវមុនីរ៉េត២១៧(ចំការដូង) ផ្លូវប៉េសេ ៣៧១ ស្ពានអាកាសក្បាលថ្នល់ ផ្សារច្បារអំពៅ ដល់ស្ថានីរយន្តក្រុងវាលស្បូវ ។ === === ខ្សែទី 11A : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងពងទឹក ផ្លូវព្រែស បុរីពិភពថ្មីចំការដូង ស្ពានដែកចំការដូង ច្រមុះជ្រូកស្ទឹងមានជ័យ ផ្សាស្ទឹងមានជ័យថ្មី ផ្សារដើមគ ដល់ចំណតរង់ចាំស្តាតអូឡាំពិច​ ត្រលប់ទៅទីតាំងដើមវិញ ដោយឆ្លងកាត់ផ្លូវព្រះសីហនុ (រត់វិលជុំ) === === ខ្សែទី 11B : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងព្រែកកំពឹស រង្វង់មូលកួរស្រូវ បុរីពិភពថ្មីចំការដូង ស្ពានដែកចំការដូង ច្រមុះជ្រូកស្ទឹងមានជ័យ ផ្សាស្ទឹងមានជ័យថ្មី ផ្សារដើមគ ដល់ចំណតរង់ចាំស្តាតអូឡាំពិច​ ត្រលប់ទៅទីតាំងដើមវិញ ដោយឆ្លងកាត់ផ្លូវព្រះសីហនុ (រត់វិលជុំ) === === ខ្សែទី 11C : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងព្រែកកំពឹស ផ្លូវជាតិលេខ២ ផ្សារទំនើបអេអនមានជ័យ​(អេអន៣) ផ្លូវ៦០ម៉ែត្រ ផ្សារទំនើបជីបម៉ុង២៧១ មេហ្កាម៉ល ដល់ស្ថានីយរថយន្តក្រុងចាក់អង្រែលើ។ === === ខ្សែទី 12A : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងរង្វង់មូលកួចកាណុង មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត្រ ផ្លូវមុនីវង្ស កាច់មកមហាវិថីកម្ពុជាក្រោម ស្តុបណានជីង កាច់មកផ្លូវនេរុ ផ្សារដេប៉ូ ផ្លូវព្រះសីហនុ វិមានឯករាជ្យ ផ្សារទំនើបអេអន១ កោះពេជ្រ កោះនរា ចូលក្នុងបុរីប៉េងហួតបឹងស្នោរ រួចបកត្រឡប់មករង្វង់មូលកួចកាណុងវិញ (វិលជុំ)​ ។ === === ខ្សែទី 12B : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងរង្វង់មូលកួចកាណុង ផ្លូវ២៧៣ បឹងកក់ ផ្សារEDEN GARDEN រង្វង់មូលក្តាន់២ សាលាបឋមសិក្សាបាក់ទូក ផ្សារទំនើបអូឡាំព្យា វត្តមហាមន្រ្តី ផ្សារទួលទំពូង រង្វង់មូលផ្សារដើមថ្កូវ ឆ្លងកាត់ផ្លូវ២៧១ ដល់ផ្លូវ៦០ម៉ែត្រ កាច់ឆ្វេងមកផ្លូវជាតិលេខ២ ចូលស្ថានីយរថយន្តក្រុងចាក់អង្រែលើ ។ === === ខ្សែទី 13A : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងមហាវិថីឈ្នះឈ្នះ ស្ពានព្រែកព្នៅ ផ្លូវកប់ស្រូវ ផ្សារដើមគរថ្មី មន្ទីរពេទ្យជាតិតេជោសន្តិភាព - ប្រសព្វផ្លូល្បឿនលឿនភ្នំពេញក្រុងព្រះសីហនុ ចូលដល់ផ្លូវជាតិលេខ៤ សាលាស្រុកកំបូល ដល់ស្ថានីយរថយន្តក្រុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ។ === === ខ្សែទី 13B : === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងមហាវិថីឈ្នះឈ្នះ ស្ពានព្រែកព្នៅ មហាវិថីមិត្តភាពភ្នំពេញហាណូយ ស្ពានអាកាសផ្សារដីហុយ ផ្លូវណតប្រីដ ផ្លូវទ្រុងមាន់ ផ្លូវវែងស្រេង រហូតដល់ចំណតរថយន្តក្រុងច្រមុះជ្រូកស្ទឹងមានជ័យ (រត់វិលជុំ) === === ខ្សែ AEB (រថយន្តក្រុងទៅអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ) : <ref name=":0" /> === === ចាប់ពីស្ថានីយរថយន្តក្រុងរង្វង់មូលកួចកាណុង - (1) សួនច្បារកាណាឌីយ៉ា- (2) សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទនីតិសាស្រ្ត និងវិទ្យាសាស្រ្តសេដ្ឋកិច្ច- (3) មហាវិថីសម្តេចតេជោហ៊ុនសែន បុរី អ&អេហ្វ(R&F City) - (4) ផ្សារទំនើបអ៉ីអនមានជ័យ ដល់ចំណតរង់ចាំអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ។<ref name=":0" /> === == ឯកសារយោង == sy15yjmwaii9rxrau27yftt39qctekt ទំព័រគំរូ:ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា 10 54368 340038 339721 2026-09-01T13:20:14Z Sreynaree1986 47227 ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា សម័យកាលចេនឡា 340038 wikitext text/x-wiki {| class="infobox collapsible collapsed" style="background: #faf6ff; border: 1px solid #888888; width: 21em; text-align: left; font-size: 88%" |- ! style="background: #f0eeff; color: #000000; font-size: 1.4em; padding: 0px 0px 4px 0px; text-align:center" valign="top" | '''ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី''' |- | style = "background: #f0eeff; padding: 0px 0px {{#if:{{{1|}}}|1|6}}px 0px; text-align:center" | [[File:Royal_Standard_of_The_Monarchy_of_Cambodia.png|80px]]<br> |- | style = "background: #faf6ff; border-top: 1px solid #888888; padding: 0px 10px 0px 5px"; | '''[[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន (៥០-៥៥០)]]''' * [[សោមា|សោមា (នាងនាគ)]] ---- '''[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា ឬ កម្វុជ (៥៥០-៧១៦)]]''' * [[សុវណ៌]] * [[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]] '''[[ចេនឡាដីគោក|សម័យកាលចេនឡាគោក ឬ កម្វុជគោក (៧១៦-៨០២)]]''' *** [[សរស្វតី (ចេនឡា)|សរស្វតី]] *** [[ន្ឫបតីន្ទ្រទេវី]] *** [[រាជេន្ទ្រទេវី (ចេនឡា)|រាជេន្ទ្រទេវី]] ---- '''[[អាណាចក្រខ្មែរ|សម័យកាលអង្គរ ឬ មហានគរ (៨០២-១៤៣១)]]'''<br>'''ព្រះនាមតាម[[សិលាចារឹកខ្មែរ]]បុរាណ''' * [[ជយេន្ទ្រភា]] * [[កម្វុជរាជលក្ឝ្មី (អង្គរ)|កម្វុជរាជលក្ឝ្មី]] * [[ជយទេវី (អង្គរ)|ជ័យទេវី]] * [[ព្រះនាងភូបតិន្ទ្រលក្ស្មី|ភូបតិន្ទ្រលក្ស្មីទេវី]] * [[ឝ្រីជយរាជចូឌាមណី|ស្រីជ័យរាជចូឌាមុនី]] * [[ព្រះនាងសុខរៈមហាទេវី|ស័ង្ខរមហាទេវី]] * [[ឝ្រីន្ទ្រភូបេឝ្វរចូឌា|ស្រីន្ទ្រភូបេស្វរចូឌា]] * [[ព្រះនាងកែវកល្យាណ|កែវកល្យាណ（សុភាវត្តី)]] '''ព្រះនាមតាម[[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ|ព្រះរាជពង្សាវតារកម្ពុជា]]''' * [[ច័ន្ទតារាវត្តី|ចន្ទវតី]] * [[អ្នកម្នាងទេវី|ទេវី]] ---- '''[[សម័យកាលចតុមុខ|សម័យកាលចតុមុខ (១៤១៦-១៤៧៦)]]''' * [[ព្រះទេពក្ខណា|ទេពក្ខណា]] * [[ព្រះនាង|អង្គប្រាថ]] * [[ព្រះនាងទេពសាខា|ទេពសាខា]] * [[ព្រះអង្គរតនមាលី|រតនមាលី]] ---- '''[[សម័យកាលលង្វែក|សម័យកាលលង្វែក (១៥២៩-១៥៩៣)]]''' * [[សម្ដេចព្រះទេវីក្សត្រី|ទេវីក្សត្រី]] * [[ព្រះនាងមហាទេវី|មហាទេវី]] * [[ឥន្ទ្របត្តនគរទេវី|ឥន្ទ្របត្តនគរទេវី]] * [[សម្ដេចព្រះវិសុទ្ធិក្សត្រ|វិសុទ្ធិក្សត្រ]] * [[សម្ដេចព្រះវិសុទ្ធិក្ឞត្រីយ៍|វិសុទ្ធិក្ឞត្រីយ៍]] * [[អ្នកអង្គយ៉ា|អង្គយ៉ា]] * [[អ្នកអង្គអី|អង្គអី]] ---- '''[[សម័យកាលស្រីសន្ធរ|សម័យកាលស្រីសន្ធរ (១៥៩៦-១៦២០)]]''' * [[ព្រះនាងពៅ (ស្រីសន្ធរ)|អង្គពៅ]] * [[ព្រះអង្គចន្ទបុប្ផា|ចន្ទបុប្ផា]] * [[សម្តេចព្រះរាជបុត្រី ព្រះឯកក្សត្រី|ឯកក្សត្រី]] * [[ព្រះវិសុទ្ធក្សត្រី|វិសុទ្ធក្សត្រី]] ---- '''[[សម័យឧដុង្គ|សម័យកាលឧដុង្គ (១៦២០-១៨៦៣)]]''' * [[សម្ដេចព្រះអគ្គមហេសីព្រះវរក្សត្រីស្រីចក្រពត្តិរាជ|អង្គបុប្ផាវត្តី]] * [[អ្នកម្នាងយួរវត្តី|យួរវត្តី ឬ បុប្ផាវត្តី]] * [[ព្រះអង្គស្រីធីតារាជពនិតា|ស្រីធីតា]] * [[សម្ដេចព្រះមហាក្សត្រី (មហេសីព្រះកែវហ្វាទី៣)|កែវហ្វា]] * [[សម្ដេចព្រះភគវតី ព្រះស្រីសុជាតា|សោភាក្សត្រី]] * [[ចៅចមមាតាអ្នកអង្គ ពៅ|អង្គពៅ]] * [[ចៅចមមាតាអ្នកអង្គ មី|អង្គមី]] * [[ចៅចមមាតាអ្នកអង្គ អី|អង្គអី]] * [[អង្គភឹម]] * [[អង្គប៉ែន|អង្គប៉ែន]] * [[ស្រីសុរិយោពណ៌ទី២|អង្គមុី]] * [[សម្តេចក្សត្រីអង្គស្ងួន|អង្គស្ងួន]] * [[អង្គពៅ|អង្គពៅ]] '''[[ឧដុង្គមានជ័យ|រាជធានីឧដុង្គមានជ័យ]]'''<br>'''រជ្ជកាល[[រាមាធិបតីទី៤|សម្ដេចព្រះបរមកោដ្ឋ]]''' ** [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីអង្គដួងឧបុល|អង្គដួងឧបុល]] ** [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី អង្គដួង ចង្កុលណី|អង្គដួង ចង្កុលណី]] ** [[សម្តេចព្រះរាជទេវីស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ|ស្រីវរាក្សត្រី អ៊ូ]] ---- '''[[កម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង|សម័យកាលកម្ពុជាក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង (១៨៦៣–១៩៥៣)]]'''<br>'''រជ្ជកាល[[នរោត្តម|សម្ដេចព្រះសុវណ្ណកោដ្ឋ]]''' * [[នរោត្តម មល្លិកា|សម្តេចព្រះស្វាង្គវឌ្ឍនារាជកន្និដ្ឋាចម្រើនរដ្ឋ នរោត្តម មល្លិកា]] * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម កម្ពុជាសុដាដួង|ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម កម្ពុជាសុដាដួង]] (សម្តេចព្រះអង្គយ្យ៉ៃ ) * [[ព្រះអង្គម្ចាស់ នរោត្តម ភួងកម្ពុជារតនៈ|ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី នរោត្តម ភួងកម្ពុជារតនៈ]] (សម្តេចព្រះអង្គណយ) '''រជ្ជកាល[[ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ ស៊ីសុវត្ថិ|សម្ដេចព្រះរាជានុកោដ្ឋ]]''' ** [[ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី ស៊ីសុវត្ថិ វរ៉ាសាវឌី]] '''រជ្ជកាល[[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីវង្ស|សម្ដេចព្រះខត្តិយកោដ្ឋ]]''' *** [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ|កុសមៈ]] *** [[ស៊ីសុវត្ថិ ពង្សានមុនី|ពង្សសានមុនី]] *** [[ស៊ីសុវត្ថិ មុនីកេសន|មុនីកេសរ]] ---- '''[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (១៩៥៣–បច្ចុប្បន្ន)]]''' '''រជ្ជកាល[[នរោត្តម សុរាម្រិត|សម្ដេចព្រះមហាបញ្ចានៈកោដ្ឋ]]''' * [[នរោត្តម វេជ្ជរ៉ា|វេជ្ជរ៉ា]] '''រជ្ជកាល[[នរោត្ដម សីហនុ|សម្ដេចព្រះបរមរតនកោដ្ឋ]]''' ** [[នរោត្តម បុប្ផាទេវី| សម្តេចរាជបុត្រីព្រះរៀម នរោត្តម បុប្ផាទេវី]] ** ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ នរោត្តម សូរិយារង្សី ** ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ នរោត្តម គន្ធបុប្ផា ** [[នរោត្តម បទុមបុប្ផា|ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ នរោត្តម បទុមបុប្ផា]] ** ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ នរោត្តម សុជាតិវត្តិយ៉ា ** [[នរោត្តម អរុណរស្មី|សម្តេចរាជបុត្រីព្រះអនុជ នរោត្តម អរុណរស្មី]] |- ! style="background: #f0eeff; border-top: 1px solid #aaaaaa; padding: 1px 5px 0px 0px; text-align: right;" | {{tnavbar|ក្សត្រីខ្មែរ|mini=1}} |}<noinclude> qe7nm670vp639umid58n45v9qp17ue6 ហឝ៌វម៌្មទី១ 0 54737 340049 339995 2026-09-01T22:35:18Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]] 340049 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ឝ្រេឝ្ឋទេវី]] l4x4wq6dd2t9fsvqgpy8nk8xod47cn7 ជយវម៌្មទី៤ 0 54740 340048 340012 2026-09-01T22:35:08Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[រុទ្រទេវី]] 340048 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[រុទ្រទេវី]] 7hhyc6a41w4legsm7p8m6x0rpeseqx1 ឦឝានវម៌្មទី២ 0 54742 340051 340018 2026-09-01T22:35:38Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[វីរៈទេវី]] 340051 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[វីរៈទេវី]] 9vwm5eh6jyzr7zbk5t1lyzjpm1t2knq រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២ 0 54745 340044 2026-09-01T20:36:22Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[រាជេន្ទ្រវម៌្មទី២]] ទៅ [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 340044 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២]] scz35or65zfcprdql38wsborp49j0lk ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២ 0 54746 340047 2026-09-01T20:50:56Z Sreynaree1986 47227 Sreynaree1986 បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទភវវរ្ម័នទី២]] ទៅ [[ភវទេវី]]: កែតម្រូវព័ត៌មាន។ 340047 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ភវទេវី]] 95qkuz9jt71es0wi4p8vf3zq467y9el អូកឃ្លេន អេហ្វសុី 0 54747 340054 2026-09-02T10:57:09Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372387755|Auckland FC]]" 340054 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ អូកឃ្លេន''' ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា '''អូកឃ្លេន អេហ្វសុី''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុង Auckland ប្រទេសនូវែលសេឡង់ ដែលប្រកួតប្រជែងក្នុង A-League ដែល ជាលីគកំពូល នៃ បាល់ទាត់អូស្ត្រាលី និង OFC Professional League ។ ពួកគេបានក្លាយជាជើងឯក A-League និង OFC Professional League សម្រាប់រដូវកាល 2025–26។ ក្លឹបនេះបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤ ក្រោមអាជ្ញាប័ណ្ណពី APL ។ កីឡដ្ឋាន​របស់​ក្លឹប​គឺ ​កីឡដ្ឋាន Mount Smart ដែល​បច្ចុប្បន្ន​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា​កីឡដ្ឋាន Go Media ដោយសារ​ហេតុផល​ឧបត្ថម្ភ ក្នុង ​ទីក្រុង Penrose ។ អូកឃ្លេន ត្រូវបានផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណ A-League ក្រោមការដឹកនាំរបស់ម្ចាស់ដែលបានជ្រើសរើស គឺលោក Bill Foley ក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ 2023 ដែលជាផ្នែកមួយនៃការពង្រីកការប្រកួតប្រជែងលើកទីបី។ <ref>{{Cite web |last=Jack Snape |date=21 November 2023 |title=New Auckland football club to join A-Leagues after Bill Foley secures licence |url=https://www.theguardian.com/football/2023/nov/21/a-league-new-auckland-football-club-team-expansion-bill-foley-licence |website=The Guardian}}</ref> ក្លឹបនេះទទួលបានជោគជ័យដំបូងដោយឈ្នះពានរង្វាន់ Premiership ក្នុង រដូវកាលធម្មតា 2024–25 និង Championship ក្នុងឆ្នាំ 2026 ដោយក្លាយជាក្រុមពង្រីកទីពីរដែលឈ្នះពានរង្វាន់នេះក្នុងរដូវកាលដំបូងរបស់ពួកគេ បន្ទាប់ពី Western Sydney Wanderers ក្នុង រដូវកាលធម្មតា 2012–13 ។ olq359yycicazaptcf9a8xr345emyra ព្រីសស្បែនរ៉រ 0 54748 340055 2026-09-02T11:08:00Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372601482|Brisbane Roar FC]]" 340055 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រីសស្បែនរ៉រ''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់|បាល់ទាត់សមាគម]] អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុង Brisbane រដ្ឋ Queensland។ <ref name="TrainingGround">{{Cite news|last=Monteverde|first=Marco|date=16 October 2020|title=Brisbane Roar set up Gold Coast training base after dispute with Logan City Council|work=News.com.au|url=https://www.news.com.au/sport/football/aleague-brisbane-roar-set-up-gold-coast-training-base-after-dispute-with-logan-city-council/news-story/90cdbf78063b6509f3a4dbd20d398b02}}</ref> ក្លឹបនេះប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតបុរសលំដាប់កំពូលរបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី គឺ A-League Men ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃ ពីរ៉ាមីតបាល់ទាត់ របស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី។ នៅពេលដែល ក្លឹប Queensland Lions FC គឺជាអ្នកដេញថ្លៃតែមួយគត់របស់រដ្ឋ Queensland សម្រាប់ការប្រកួត A-League ថ្មីបន្ទាប់ពី Crawford Report <ref>{{Cite web |title=Report of the Independent Soccer Review Committee into the structure, governance and management of... |url=https://catalogue.nla.gov.au/catalog/2438379 |access-date=2024-10-12 |website=catalogue.nla.gov.au |language=en}}</ref> និង FFA ថ្មីក្រោមការដឹកនាំរបស់ Frank Lowy ក្រុម Lions បានដកក្រុមបុរសរបស់ពួកគេចេញពីការប្រកួតរដ្ឋ ហើយបានបញ្ចូលវាទៅក្នុង A-League។ <ref name="lionsfootballclub.com.au">{{Cite web |title=About Us |url=https://lionsfootballclub.com.au/governance/about-us/ |access-date=2024-10-12 |website=Lions FC |language=en-AU}}</ref> ដំបូងឡើយ ប្រកួតប្រជែងក្រោមឈ្មោះ Queensland Roar មុនពេលប្តូរឈ្មោះទៅជា ព្រីសស្បែនរ៉រ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ ក្រុម Roar មានប្រវត្តិដ៏សម្បូរបែបនៅក្នុង A-League ដោយបានឈ្នះពានរង្វាន់ Premierships ចំនួនពីរ និង Championships ចំនួនបី ខណៈពេលដែលក៏កាន់កំណត់ត្រាសម្រាប់ការមិនចាញ់ជាប់ៗគ្នាយូរបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រលីគផងដែរ ដោយមានចំនួន ៣៦ ប្រកួត។ <ref name=":1">{{Cite news|date=2011|title=Sydney FC ends Brisbane Roar's 36-game unbeaten run|publisher=Herald Sun|url=http://www.heraldsun.com.au/sport/football/sydney-fc-ends-brisbane-roars-36-game-unbeaten-run/news-story/459f05cab95cce4663fb0569f5309f85?sv=4a5da29fe38aec99182b4459066e41df}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 February 2011 |title=Roar record to stand for a while |url=https://www.couriermail.com.au/archive/sport-old/brisbane-roar-record-to-stand-for-a-while-says-ange-postecoglou/news-story/6b27f60d49fded7ea6971715ecafa7f0 |access-date=20 February 2020 |website=www.couriermail.com.au |language=en}}</ref> ពណ៌ស្នូលរបស់ក្រុមគឺពណ៌ទឹកក្រូច ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបេតិកភណ្ឌហូឡង់របស់ខ្លួន ហើយពណ៌នេះបានវិវត្តន៍ទៅតាមពេលវេលា។ សម្រាប់រដូវកាល 2024–25 ដើម្បីអបអរសាទរខួបលើកទី 20 នៃ A-League ក្លឹប ព្រីសស្បែនរ៉រ បានប្រកាសពីការវិលត្រឡប់ទៅពណ៌ទឹកក្រូច និងខៀវដើមរបស់ពួកគេវិញ។ ក្លឹបនេះលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួននៅ Lang Park ក្នុង ទីក្រុង Milton ទោះបីជាពួកគេបានប្រើប្រាស់ទីកន្លែងផ្សេងៗជាច្រើនទៀតពេញមួយប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ពួកគេក៏ដោយ ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេលនៃ [[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាត COVID-19]] ។ ក្រុម ព្រីសស្បែនរ៉រ បានឈ្នះពានរង្វាន់ក្នុងស្រុកចំនួនបីលើក និងកាន់កាប់កំណត់ត្រាមិនចាញ់យូរបំផុតគឺ ៣៦ ប្រកួតក្នុងលីគដោយមិនចាញ់។ <ref name=":1">{{Cite news|date=2011|title=Sydney FC ends Brisbane Roar's 36-game unbeaten run|publisher=Herald Sun|url=http://www.heraldsun.com.au/sport/football/sydney-fc-ends-brisbane-roars-36-game-unbeaten-run/news-story/459f05cab95cce4663fb0569f5309f85?sv=4a5da29fe38aec99182b4459066e41df}}</ref> ក្លឹបនេះមានប្រវត្តិរួមគ្នាជាមួយ ក្លឹប Queensland Lions FC <ref>{{Cite web |date=2021-12-31 |title=Brisbane Lions/Roar and its Dutch heritage |url=https://dutchaustralianculturalcentre.com.au/archive/dutch-australian-history/dutch-migration/queensland-lions-fc-and-its-dutch-heritage/ |access-date=2024-10-07 |website=Dutch Australia Cultural Centre |language=en-US}}</ref> ដែលបានប្រកួតប្រជែងក្នុងរដូវកាល A-League ដំបូងក្រោមឈ្មោះ Queensland Roar។ <ref>{{Cite web |title=About Us |url=https://qldlionsfc.com.au/about-us/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316152624/https://qldlionsfc.com.au/about-us/ |archive-date=16 March 2022 |access-date=27 April 2019 |website=Lions FC |language=en-AU}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Cockerill |first=Michael |date=2014-12-05 |title=Why it's important football pays homage to its Australian history |url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/why-its-important-football-pays-homage-to-its-australian-history-20141204-1209x4.html |access-date=2024-10-12 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}</ref> 5n6jukpos9u6snoioel1x637o6xh2hy សេនត្រល់ឃោសត៍ម៉ារីនណឺស 0 54749 340056 2026-09-02T11:17:05Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371458744|Central Coast Mariners FC]]" 340056 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ សេនត្រល់ឃោសត៍ម៉ារីនណឺស''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពអូស្ត្រាលីដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Gosford នៅលើ ឆ្នេរកណ្តាល នៃ រដ្ឋ New South Wales ។ វាប្រកួតប្រជែងនៅក្នុង A-League Men ក្រោម អាជ្ញាប័ណ្ណ ពី Australian Professional Leagues (APL)។ <ref name="A-League Licence">{{Cite news|date=28 October 2013|title=A-League owners to be offered far longer licences by Football Federation Australia|work=adelaidenow.com.au|url=http://www.adelaidenow.com.au/sport/football/a-league-owners-to-be-offered-far-longer-licences-by-football-federation-australia/story-fnii0fc4-1226748487816|url-status=live|access-date=2 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029172249/https://www.adelaidenow.com.au/sport/football/a-league-owners-to-be-offered-far-longer-licences-by-football-federation-australia/story-fnii0fc4-1226748487816|archive-date=29 October 2013}}</ref> ក្រុម Mariners ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ហើយជាក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុម A-League ដើមទាំងប្រាំបី។ វាគឺជាក្លឹបកីឡាអាជីពដំបូងគេមកពីតំបន់ Gosford ដែលប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតថ្នាក់ជាតិ។ ទោះបីជាជាក្លឹបមួយក្នុងចំណោមក្លឹបតូចបំផុតនៅក្នុងលីគក៏ដោយ ក៏ក្លឹប សេនត្រល់ឃោសត៍ម៉ារីនណឺស គឺជាក្លឹបមួយក្នុងចំណោមក្លឹបដែលទទួលបានជោគជ័យបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របាល់ទាត់អូស្ត្រាលី ដោយបានឈ្នះ ពានរង្វាន់ A-League Championships ចំនួនបីលើកក្នុងចំណោមការបង្ហាញខ្លួន ក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ ចំនួនប្រាំមួយលើក ក៏ដូចជា ពានរង្វាន់ A-League Premiership ចំនួនបីដងផងដែរ។ ក្លឹបនេះក៏បានបង្ហាញខ្លួនក្នុង [[អេអេហ្វស៊ី ឆែមពានលីគ អេលីត|AFC Champions League]] ចំនួនប្រាំដង និងឈ្នះ ពានរង្វាន់ AFC Cup ម្តងផងដែរ។ ក្លឹបនេះលេងការប្រកួតនៅ កីឡដ្ឋាន Central Coast ដែលជាកីឡដ្ឋានដែលមានកៅអីអង្គុយចំនួន ២០,០៥៩ ក្នុងទីក្រុង Gosford។ មជ្ឈមណ្ឌលហ្វឹកហាត់ដែលសាងសង់ឡើងសម្រាប់គោលបំណងរបស់ខ្លួន គឺ មជ្ឈមណ្ឌល Mariners Centre of Excellence មានទីតាំងនៅជាយក្រុង Tuggerah ។ <ref name="COE">{{Cite news|date=28 July 2011|title=Mariners celebrate Centre of Excellence|publisher=[[Football Federation Australia]]|url=http://www.footballaustralia.com.au/centralcoastmariners/news-display/Mariners-celebrate-Centre-of-Excellence/40448|url-status=dead|access-date=8 July 2013|archive-url=https://archive.today/20130708123848/http://www.footballaustralia.com.au/centralcoastmariners/news-display/Mariners-celebrate-Centre-of-Excellence/40448|archive-date=8 July 2013}}</ref> ទីកន្លែងនេះក៏ជាជម្រករបស់ក្រុមយុវជនដែលប្រកួតប្រជែងក្នុងលី គយុវជន A-League ផងដែរ។ ក្រុមអ្នកគាំទ្រ សំខាន់របស់ Mariners ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកងទ័ពលឿង ដោយសារតែពណ៌នៃឯកសណ្ឋានក្នុងទឹកដីរបស់ក្លឹប។ ក្លឹបនេះមានការប្រកួតប្រជែងជាមួយ [[ញូខាសល ជេត អេហ្វសុី|Newcastle Jets]] ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា F3 Derby តាមឈ្មោះមុននៃ ផ្លូវហាយវេ ដែលភ្ជាប់ទីក្រុងនានារបស់ក្រុមនានា។ Matt Simon គឺជាអ្នករកគ្រាប់បាល់បានច្រើនជាងគេគ្រប់ពេលរបស់ Mariners គិតត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២២ ដោយមាន ៦៦គ្រាប់ក្នុងការប្រកួតទាំងអស់។ កំណត់ត្រាក្រុមសម្រាប់ការប្រកួតដែលបានលេងគឺកាន់កាប់ដោយ John Hutchinson ដែលបានបង្ហាញខ្លួនក្នុង ២៦៣ ប្រកួតសម្រាប់ក្រុម Mariners។ 1bg6j379aaegq9gqshhcxs8kih9beog ម៉ាកាធើរ អេហ្វស៊ី 0 54750 340057 2026-09-02T11:24:47Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371929020|Macarthur FC]]" 340057 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ម៉ាកាធើរ''' ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ម៉ាកាធើរ ប៊ូល<ref>{{Cite web |date=24 June 2025 |title=Anthony Caceres Signs with the Bulls |url=https://macarthurfc.com.au/news/anthony-caceres-signs-with-the-bulls/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627114625/https://macarthurfc.com.au/news/anthony-caceres-signs-with-the-bulls/ |archive-date=27 June 2025 |access-date=27 June 2025 |website=Macarthur FC}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Dodd |first=James |date=19 June 2025 |title=Championship winner joins Macarthur: ‘The type of football I love to watch and play’ |url=https://aleagues.com.au/news/aleague-men-transfer-news-macarthur-bulls-melbourne-city-harry-politidis-contract-news/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627114716/https://aleagues.com.au/news/aleague-men-transfer-news-macarthur-bulls-melbourne-city-harry-politidis-contract-news/ |archive-date=27 June 2025 |access-date=27 June 2025 |website=[[Australian Professional Leagues|A-Leagues]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=1 June 2025 |title=Young Socceroos squad for Argentina fixtures confirmed |url=https://www.footballaustralia.com.au/news/young-socceroos-squad-argentina-fixtures-confirmed |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627114657/https://www.footballaustralia.com.au/news/young-socceroos-squad-argentina-fixtures-confirmed |archive-date=27 June 2025 |access-date=27 June 2025 |website=[[Football Australia]]}}</ref> គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពអូស្ត្រាលីដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ភាគនិរតីនៃទីក្រុងស៊ីដនី រដ្ឋញូវសៅវែល ។ វាប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតបាល់ទាត់លំដាប់កំពូលរបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី គឺ A-League ក្រោម អាជ្ញាប័ណ្ណ ពី Australian Professional Leagues (APL)។ នៅថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨ មានការប្រកាសថា ក្លឹបនេះនឹងត្រូវបានទទួលយកចូលទៅក្នុងលីគ A-League ដែលជាផ្នែកមួយនៃដំណើរការពង្រីកថ្មី។ <ref>{{Cite web |title=Winning expansion bids decided – report |url=https://theworldgame.sbs.com.au/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181129171917/https://theworldgame.sbs.com.au/ |archive-date=29 November 2018 |access-date=14 October 2018 |website=The World Game}}</ref> ជាក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលី 5oojqf3dxe5qsnkp7phoyqutn4kkryx មែលប៊ន សុីធី 0 54751 340058 2026-09-02T11:33:36Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1371869296|Melbourne City FC]]" 340058 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ មែលប៊ន សុីធី''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពអូស្ត្រាលី ដែលមានមូលដ្ឋាននៅភាគ អាគ្នេយ៍ នៃ ទីក្រុង Melbourne រដ្ឋ Victoria។ ពួកគេប្រកួតប្រជែងនៅក្នុង A-League Men ដែល ជាក្របខ័ណ្ឌបាល់ទាត់ខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី ក្រោមអាជ្ញាប័ណ្ណពី Australian Professional Leagues (APL)។ <ref name="A-League Licence">{{Cite news|date=28 October 2013|title=A-League owners to be offered far longer licences by Football Federation Australia|work=The Advertiser|location=Adelaide|url=http://www.adelaidenow.com.au/sport/football/a-league-owners-to-be-offered-far-longer-licences-by-football-federation-australia/story-fnii0fc4-1226748487816|access-date=2 April 2014}}</ref> ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ ក្រោមឈ្មោះ '''Melbourne Heart''' ហើយបានប្រកួតប្រជែងក្រោមឈ្មោះនោះចាប់ពី រដូវកាល A-League ឆ្នាំ ២០១០-១១ រហូតដល់ចុងបញ្ចប់នៃ រដូវកាល ២០១៣-១៤ ។ វាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា មែលប៊ន សុីធី បន្ទាប់ពីការទិញយកដោយ City Football Group (CFG) និង Holding MS Australia ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ 2014។ <ref name="theguardian.com">{{Cite web |date=23 January 2014 |title=Manchester City buy A-League's Melbourne Heart |url=https://www.theguardian.com/football/2014/jan/23/manchester-city-buy-melbourne-heart |access-date=23 January 2014 |website=The Guardian}}</ref> នៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០១៥ CFG បានកាន់កាប់ភាគហ៊ុនពេញលេញរបស់ក្លឹបនេះ បន្ទាប់ពីទិញភាគហ៊ុនរបស់ក្រុមហ៊ុន Holding MS Australia។ <ref name="afr">{{Cite web |last=John Stensholt |date=2 August 2015 |title=Manchester City buy out wealthy Melbourne City investors |url=http://www.afr.com/business/sport/manchester-city-buy-out-wealthy-melbourne-city-investors-20150730-gio4k8 |access-date=5 August 2015 |publisher=Australian Financial Review}}</ref> ចាប់តាំងពីការបង្កើតក្រុម មែលប៊ន សុីធី មក ក្រុមនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់ A-League Men ចំនួនបីលើក ជើងឯកពីរលើក និង ពានរង្វាន់ Australia Cup មួយលើក (ក្នុង ឆ្នាំ ២០១៦ )។ ក្លឹបនេះដំណើរការចេញពី សាលាបាល់ទាត់ក្រុង ដែលមានទីតាំងនៅក្នុងបរិវេណកីឡា Casey Fields ក្នុង Cranbourne East ដែលជាជាយក្រុងមួយភាគអាគ្នេយ៍នៃទីក្រុង Melbourne។ <ref>{{Cite web |date=15 December 2020 |title=Melbourne City FC to move into Casey Fields |url=https://www.casey.vic.gov.au/news/melbourne-city-fc-move-into-casey-fields |publisher=casey.vic Melbourne victory is better .gov.au}}</ref> ការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់មែលប៊ន សុីធីត្រូវបានលេងនៅ ពហុកីឡដ្ឋាន Melbourne Rectangular ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា AAMI Park សម្រាប់ហេតុផលឧបត្ថម្ភ ដែលជាទីលានពហុបំណងដែលមានកៅអីចំនួន 30,050 ស្ថិតនៅកណ្តាលទីក្រុង។ ក្រុមយុវជន របស់ទីក្រុងមែលប៊នប្រកួតប្រជែងទាំងក្នុង លីគយុវជន A-Leagues (លើកចុងក្រោយនៅឆ្នាំ ២០១៩) និងក្នុង លីគ Victorian Premier League 1 (VPL1) ដែលជាលីគបាល់ទាត់កម្រិតទីពីរនៅរដ្ឋ Victoria។ លើសពីនេះ ក្រុមនារី Melbourne City ប្រកួតប្រជែងក្នុងក្របខ័ណ្ឌ A-League Women ។ cdre7apg0bkcxjw3c2fxdx89q8v5yn6 ភើត គ្លូរី 0 54752 340059 2026-09-02T11:42:27Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1369191152|Perth Glory FC]]" 340059 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ភើត គ្លូរី''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពអូស្ត្រាលីដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុង Perth រដ្ឋ Western Australia។ វាប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតបុរសលំដាប់កំពូលរបស់ប្រទេស គឺ A-League Men ក្រោម អាជ្ញាប័ណ្ណ ពី Australian Professional Leagues ។ <ref name="A-League Licence">{{Cite news|date=28 October 2013|title=A-League owners to be offered far longer licences by Football Federation Australia|work=[[Adelaide Advertiser]]|location=Adelaide|url=http://www.adelaidenow.com.au/sport/football/a-league-owners-to-be-offered-far-longer-licences-by-football-federation-australia/story-fnii0fc4-1226748487816|url-status=dead|access-date=2 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029172249/https://www.adelaidenow.com.au/sport/football/a-league-owners-to-be-offered-far-longer-licences-by-football-federation-australia/story-fnii0fc4-1226748487816|archive-date=29 October 2013}}</ref> បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៥ ភើត គ្លូរី គឺជាក្លឹបមួយក្នុងចំណោមក្លឹប A-League បីដែលនៅរស់រានមានជីវិតពី លីគបាល់ទាត់ជាតិ (NSL) ដែលឥឡូវនេះលែងមានទៀតហើយ ដោយលេងការប្រកួតលើកដំបូងរបស់ខ្លួននៅក្នុងការប្រកួតនេះក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៩៦ សម្រាប់ រដូវកាល 1996-97 ។ ក្រុម Perth បានបង្កើតខ្លួនជាក្រុមដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងបាល់ទាត់អូស្ត្រាលីក្នុងរដូវកាលចុងក្រោយនៃលីគនេះ ដោយមានអ្នកចាត់ការទូទៅ Bernd Stange និង Mich d'Avray បានដឹកនាំក្លឹបឱ្យឈ្នះ ពានរង្វាន់ លីគកំពូលចំនួនបី និងជើងឯកចំនួនពីរពីការបង្ហាញខ្លួន វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រចំនួន បួនក្នុងរយៈពេលប្រាំរដូវកាល។ ចាប់តាំងពីចូលលេងក្នុងលីគ A-League ក្នុងនាមជាក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមដើមទាំងប្រាំបីក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ក្លឹបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់ Premiership បន្ថែមទៀត និងបានបង្ហាញខ្លួននៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រពីរបន្ថែមទៀត ក្រោមការដឹកនាំរបស់ Tony Popovic និង Ian Ferguson ។ ក្លឹបនេះក៏ធ្លាប់បានបង្ហាញខ្លួននៅក្នុង [[អេអេហ្វស៊ី ឆែមពានលីគ អេលីត|AFC Champions League]] ម្តង និងបានបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ Australia Cup ចំនួនពីរលើក និងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ A-League Pre-Season Challenge Cup ចំនួនពីរលើកផងដែរ។ ក្លឹបនេះលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួននៅ កីឡដ្ឋាន Perth Rectangular Stadium ដែលបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ''HBF Park'' សម្រាប់គោលបំណងឧបត្ថម្ភ ដែលជាកីឡដ្ឋានដែលមានកៅអីចំនួន ២០,៥០០ នៅលើ ផ្លូវ Lord Street ក្រុង Perth ។ ទីក្រុង Perth បានប្រើប្រាស់ពហុកីឡដ្ឋាននេះជា កីឡដ្ឋាន របស់ខ្លួនចាប់តាំងពីការចាប់ផ្តើម។ ក្រុមអ្នកគាំទ្រ សំខាន់របស់ទីក្រុង Perth ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "Glory Shed Supporters Club" ដែលដាក់ឈ្មោះតាម "The Shed" ដែល ជារានហាល មួយនៅទីលានរបស់ក្លឹប។ ក្លឹបនេះមានការប្រកួតប្រជែងជាមួយ Wellington Phoenix, Gold Coast United និង Melbourne Knights ។ អ្នករកគ្រាប់បាល់បានច្រើនជាងគេគ្រប់ពេលរបស់ក្លឹបគឺ Bobby Despotovski ដោយរកបាន ១២៩ គ្រាប់ក្នុងការប្រកួតទាំងអស់។ Jamie Harnwell កាន់កំណត់ត្រាសម្រាប់ការប្រកួតដែលលេងបានច្រើនបំផុត ដោយបង្ហាញខ្លួនចំនួន ២៥៦ លើកសម្រាប់ក្រុម Glory។ 1eo8hw3vzjqoofd24wqkfglyu4d6bgh វ៉ែលលីងតុន ហ្វីនិច 0 54753 340060 2026-09-02T11:52:46Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372482544|Wellington Phoenix FC]]" 340060 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ វ៉ែលលីងតុន ហ្វីនិច''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុង Wellington ប្រទេសនូវែលសេឡង់។ វាប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងលី គបុរស A-League អូស្ត្រាលី ក្រោម អាជ្ញាប័ណ្ណ ពី សហព័ន្ធបាល់ទាត់អូស្ត្រាលី ។ <ref name="A-League Licence">{{Cite news|date=28 October 2013|title=A-League owners to be offered far longer licences by Football Federation Australia|work=adelaidenow.com.au|url=http://www.adelaidenow.com.au/sport/football/a-league-owners-to-be-offered-far-longer-licences-by-football-federation-australia/story-fnii0fc4-1226748487816|access-date=2 April 2014}}</ref> ក្រុម វ៉ែលលីងតុន ហ្វីនិច បានចូលរួមក្នុងការប្រកួតនេះក្នុង រដូវកាល 2007–08 បន្ទាប់ពីការបង្កើតរបស់ខ្លួននៅក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ 2007 ដោយ New Zealand Football ដើម្បីជំនួស New Zealand Knights ក្នុងនាមជាក្លឹបដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសនូវែលសេឡង់ក្នុងការប្រកួត Australian A-League។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១១ ក្លឹបនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ ''Welnix'' ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ពាណិជ្ជករ Wellington ចំនួនប្រាំពីរនាក់។ ក្លឹបនេះគឺជាក្លឹបមួយក្នុងចំណោមក្លឹបមួយចំនួនតូចនៅលើពិភពលោកដែលប្រកួតប្រជែងក្នុង លីគនៃសហព័ន្ធ ( [[សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់អាស៊ី|AFC]] ) ដែលខុសពីប្រទេសដែលខ្លួនមានមូលដ្ឋាន ( OFC )។ វាលេងការប្រកួតនៅ កីឡដ្ឋាន Hnry (អតីតកីឡដ្ឋាន Sky) ដែលជាទីលានពហុបំណងដែលមានកៅអីចំនួន 34,500 នៅក្នុងទីក្រុង Wellington។ សម្ភារៈ​ក្នុង​ផ្ទះ​របស់​ពួកគេ​មាន​ឆ្នូត​ពណ៌​ខ្មៅ និង​លឿង។ សមិទ្ធផលខ្ពស់បំផុតរបស់ពួកគេគឺការឈានដល់ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្របឋម A-League ក្នុងឆ្នាំ ២០១០ និង វគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ A-League ក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ។ jczcbpt0p7tvau3qcgizxwp3qdhkr9k