វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 21450 340136 337985 2026-09-04T01:12:29Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340136 wikitext text/x-wiki [[File:NFC touch interactions 2.jpg|ទូរស័ព្ទដែលមានភ្ជាប់NFCកំពុងភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយផ្ទាំងព័ត៌មានឆ្លាត|275px|thumb]] [[Image:NFC-Fahrscheinentwerter.jpg|thumb|right|275px|A ticket stamping machine of the Austrian Federal Railways that can be used to purchase mobile tickets ("Handy-Ticket").]] '''Near field communication''' ('''NFC''') គឺជាសំណុំនៃស្ដង់ដារបស់ទូរស័ព្ទឆ្លាតវៃ និង ឧបករណ៍ដទៃទៀតដែលធ្វើការទំនាក់ទំនងដោយរលកវិទ្យុ ដោយគ្រាន់តែដាក់ឧបករណ៍នោះជិតគ្នា ឬ ប៉ះគ្នា ដែលចម្ងាយជាមធ្យមគឺប៉ុន្មានសង់ទីម៉ែត្រ (៣សង់ទីម៉ែត្រ)។ កម្មវិធីដែលបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាមួយនឹង NFC រួមមានការផ្ទេរទិន្នន័យ ការតំឡើងទំនាក់ទំនង Wi-Fi <ref name=WhatIsNFC>{{cite web|title=What is NFC?|url=http://www.nfc-forum.org/aboutnfc/|publisher=NFC Forum|accessdate=14 June 2011|archivedate=13 មិថុនា 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110613055934/http://www.nfc-forum.org/aboutnfc|url-status=dead}}</ref> ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងអាចធ្វើឡើងបានដោយឧបករណ៍ដែលមានNFC និង unpowered NFC chip ដែលហៅថា "tag".<ref name=Gadgetronica>{{cite web |url=http://www.gadgetronica.com/blog/near-field-communication.html |title=NFC&nbsp;— future of wireless communication |author=Nikhila |date=26 October 2011 |publisher=Gadgetronica |access-date=10 កុម្ភៈ 2013 |archive-date=19 តុលា 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121019085125/http://www.gadgetronica.com/blog/near-field-communication.html |url-status=dead |archivedate=19 តុលា 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121019085125/http://www.gadgetronica.com/blog/near-field-communication.html }}</ref> ស្តង់ដារសប់ NFC រួមមាន protocols ទំនាក់ទំនង និងទំរង់នៃការផ្លាស់ប្ដូរព័ត៌មានដែលយោងតាមរលកវិទ្យុស្ដង់ដាដែលមានហើយ radio-frequency identification (RFID) ដូចជាISO/IEC 14443 និង FeliCa.<ref name=NFCForumSpecList>{{cite web |url=http://www.nfc-forum.org/specs/spec_list/ |title=Technical Specifications |publisher=NFC Forum |accessdate=11 December 2011 |archivedate=4 សីហា 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120804071028/http://www.nfc-forum.org/specs/spec_list |url-status=dead }}</ref> ស្ដង់ដារួមមាន ISO/IEC 18092<ref name=ISO18092>{{ cite web |url=http://www.iso.org/iso/catalogue_detail.htm?csnumber=38578 |title=ISO/IEC 18092:2004 Information technology -- Telecommunications and information exchange between systems -- Near Field Communication -- Interface and Protocol (NFCIP-1) |publisher=[[International Organization for Standardization|ISO]] |accessdate=11 December 2011 }}</ref> និងស្ដង់ដាដទៃទៀតដែលមានក្នុងវេទិកាពិភាក្សាអំពី NFC ដែលបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ២០០៤ដោយ Nokia Philips​ និង​ Sony ហើយបច្ចុប្បន្នមានសមាជិកជាង១៦០។ វេទិកាពិភាក្សានោះក៏បានផ្សព្វផ្សាយពីបច្ចេកវិទ្យា NFC និង អាជ្ញាបណ្ណលើឧបករណ៍ដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសនេះ<ref name=AboutNFCForum>{{cite web |title=About the Forum |url=http://www.nfc-forum.org/aboutus/ |publisher=NFC Forum |accessdate=7 May 2012 |archivedate=11 ឧសភា 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120511225606/http://www.nfc-forum.org/aboutus/ |url-status=dead }}</ref> '[[]]'''== Uses == [[File:NFC-N-Mark-Logo.png|thumb|upright|N-Mark Logo for certified devices]] NFC builds upon [[RFID]] systems by allowing two-way communication between endpoints, where earlier systems such as [[contactless smart card]]s were one-way only.<ref name=PopSciNFC>{{ cite web|last=Nosowitz|first=Dan|title=Everything You Need to Know About Near Field Communication |url= http://www.popsci.com/gadgets/article/2011-02/near-field-communication-helping-your-smartphone-replace-your-wallet-2010/ | work= Popular Science Magazine| publisher= Popular Science|accessdate= 14 June 2011 | date= 1 March 2011 }}</ref> Since unpowered NFC "tags" can also be read by NFC devices,<ref name=Gadgetronica /> it is also capable of replacing earlier one-way applications. === Commerce === NFC devices can be used in [[contactless payment]] systems, similar to those currently used in [[credit card]]s and [[electronic ticket]] smartcards, and allow [[mobile payment]] to replace or supplement these systems. For example, [[Google Wallet]] allows consumers to store credit card and store loyalty card information in a virtual wallet and then use an NFC-enabled device at terminals that also accept [[MasterCard#PayPass|MasterCard PayPass]] transactions.<ref name=GoogleWalletNFC>{{ cite web |url=http://www.google.com/wallet/where-it-works.html |title=Google Wallet&nbsp;— where it works |publisher=Google |accessdate=11 December 2011 }}</ref> [[Germany]],<ref name="GermanyNFCTrial">{{cite web |title=Germany: Transit Officials Enable Users to Tap or Scan in New Trial |work=NFC Times |date=February 11, 2011 |url=http://www.nfctimes.com/project/germany-transit-officials-enable-users-tap-and-scan-new-trial |access-date=កុម្ភៈ 10, 2013 |archivedate=វិច្ឆិកា 6, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131106214727/http://nfctimes.com/project/germany-transit-officials-enable-users-tap-and-scan-new-trial |url-status=dead }}</ref> [[Austria]],<ref name="AustriaNFCTrial">{{cite web |title=Austria: 'Rollout' Uses NFC Reader Mode To Sell Tickets and Snacks |work=NFC Times |date=March 1, 2011 |url=http://www.nfctimes.com/project/austria-rollout-uses-nfc-reader-mode-sell-tickets-and-snacks |access-date=កុម្ភៈ 10, 2013 |archivedate=ធ្នូ 22, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131222011426/http://nfctimes.com/project/austria-rollout-uses-nfc-reader-mode-sell-tickets-and-snacks |url-status=dead }}</ref> [[Finland]],<ref name="FinlandNFCTrial">{{cite book |title=The Mobile Wave: How Mobile Intelligence Will Change Everything |url=https://archive.org/details/mobilewavehowmob0000sayl |last=Saylor |first=Michael |year=2012 |publisher=Perseus Books/Vanguard Press |isbn=978-1593157203 |page=[https://archive.org/details/mobilewavehowmob0000sayl/page/63 63] |pages=304}}</ref> [[New Zealand]],<ref name="NewZealandNFCTrial">{{ cite web |title= Telecom New Zealand and Westpac test NFC with Auckland Transport |work=NFC World | date = April 30, 2012 |url = http://www.nfcworld.com/2012/04/30/315380/telecom-new-zealand-and-westpac-test-nfc-with-auckland-transport/ }}</ref> and [[Italy]]<ref name=ItalyNFCTrial>{{ cite web |title=Italy: Telecom Italia and ATM to launch NFC ticketing service in Milan |work=NFC World | date = April 24, 2009 |url = http://www.nfcworld.com/2009/04/24/3972/telecom-italia-and-atm-to-launch-nfc-ticketing-service-in-milan/ }}</ref> have trialed NFC ticketing systems for public transport. [[India]] is implementing NFC based transactions in box offices for ticketing purposes.<ref name="IndiaNFCTicketing">{{ cite web |title=India: NFC used for ticketing |work=Financialexpress | date = June, 2012 |url = http://www.financialexpress.com/news/telcos-tap-new-tech-to-drive-mcommerce/951886/0 }}</ref> === Bluetooth and Wi-Fi connections === NFC offers a low-speed connection with extremely simple setup, and can be used to [[bootstrap]] more capable wireless connections.<ref name=TechEnabler>{{cite web |title=NFC as Technology Enabler |url=http://www.nfc-forum.org/aboutnfc/tech_enabler/ |publisher=NFC Forum |accessdate=15 June 2011 |archivedate=5 មិថុនា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110605092830/http://www.nfc-forum.org/aboutnfc/tech_enabler/ |url-status=dead }}</ref> For example, the [[Android Beam]] software uses NFC to complete the steps of enabling, pairing and establishing a [[Bluetooth]] connection when doing a file transfer.<ref name=AndroidBeam>{{ cite web|title=Android 4.1 APIs |url=http://developer.android.com/about/versions/android-4.1.html#Connectivity |publisher=Android Developer Network |accessdate=19 September 2012 }}</ref> Nokia has used NFC technology to pair Bluetooth headsets and speakers with one tap in its NFC-enabled devices.{{Citation needed|date=October 2012}} The same principle can be applied to the configuration of Wi-Fi networks. === Social networking === NFC can be used in [[Social networking service|social networking]] situations, such as sharing contacts, photos, videos or files,<ref name=GoogleIO2011>{{ cite web |last1=Pelly |first1=Nick |last2=Hamilton |first2=Jeff |title=How to NFC |work=Google I/O 2011 |url=http://www.google.com/events/io/2011/sessions/how-to-nfc.html |accessdate=14 June 2011 |date=10 May 2011 }}</ref> and entering multiplayer [[mobile game]]s.<ref>{{ cite web |title=NFC will catch on 'like wildfire' says Sundance festival game creator |work=Near Field Communications World |date= 20 March 2011 |url=http://www.nearfieldcommunicationsworld.com/2011/03/20/36516/nfc-will-catch-on-like-wildfire-says-sundance-festival-game-creator/ }}</ref> === Identity and access tokens === The NFC Forum promotes the potential for NFC-enabled devices to act as electronic [[identity document]]s and [[keycard lock|keycard]]s.<ref name=TechEnabler /> As NFC has a short range and supports encryption, it may be more suitable than earlier, less private RFID systems. === Smartphone automation and NFC tags === Smartphones equipped with NFC can be paired with NFC tags or stickers which can be programmed by NFC apps to automate tasks. These programs can allow for a change of phone settings, a text to be created and sent, an app to be launched, or any number of commands to be executed, limited only by the NFC app and other apps on the smartphone. These applications are perhaps the most practical current uses for NFC since it does not rely on a company or manufacturer but can be utilized immediately by anyone anywhere with an NFC equipped smartphone and an NFC tag.<ref name=AndyTagsNFC>{{cite web |last1=Wrye |first1=Eric |title=NFC Tags Demos and Uses |url=http://www.andytags.com/nfc-tags-demos.html |access-date=2013-02-10 |archivedate=2013-02-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130208041855/http://www.andytags.com/nfc-tags-demos.html |url-status=dead }}</ref> == History == NFC traces its roots back to [[radio-frequency identification]], or RFID. RFID allows a reader to send radio waves to a passive electronic tag for identification, authentication and tracking. * 1983 The first patent to be associated with the abbreviation [[RFID]] was granted to Charles Walton.<ref>Charles A. Walton "Portable radio frequency emitting identifier" {{US Patent|4,384,288}} issue date May 17, 1983</ref> *1995 wallet paying and receiving electronic, described in the report and annexes describing the invention of Gaston Schwabacher in 0017 patented protocol 24/01/1995 at INPI Brazil with the IP number 9500345 * 2004 Nokia, Philips and Sony established the Near Field Communication (NFC) Forum<ref name=NFCFounded>{{cite web|title=kia, Philips and Sony established the Near Field Communication (NFC) Forum|url=http://www.nfc-forum.org/news/pr/view?item_key=d8968a33b4812e2509e5b74247d1366dc8ef91d8|publisher=NFC Forum|accessdate=14 June 2011|date=18 Mar 2004|archivedate=28 មិថុនា 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628203003/http://www.nfc-forum.org/news/pr/view?item_key=d8968a33b4812e2509e5b74247d1366dc8ef91d8|url-status=dead}}</ref> * 2006 Initial specifications for NFC Tags<ref name=TagSpecs>{{cite news|title=NFC Forum Unveils Technology Architecture And Announces Initial Specifications And Mandatory Tag Format Support|url=http://www.nfc-forum.org/news/pr/view?item_key=0b210bbd23e9c1a07cb3d975e6317d1d650ed51f|accessdate=14 June 2011|date=05 Jun 2006|archive-date=27 កញ្ញា 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927172012/http://www.nfc-forum.org/news/pr/view?item_key=0b210bbd23e9c1a07cb3d975e6317d1d650ed51f|url-status=dead}}</ref> * 2006 Specification for "SmartPoster" records<ref name=SmartPosterSpecs>{{cite web|title=NFC Forum Publishes Specification For "SmartPoster" Records|url=http://www.nfc-forum.org/news/pr/view?item_key=d58874aa69a4e57f7ce2314af283a41b372833e7|accessdate=14 June 2011|date=5 October 2006|archivedate=27 កញ្ញា 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927172019/http://www.nfc-forum.org/news/pr/view?item_key=d58874aa69a4e57f7ce2314af283a41b372833e7|url-status=dead}}</ref> * 2006 [[Nokia 6131]] was the first NFC phone<ref name=Nokia6131NFC>{{ cite news|title=Nokia 6131 NFC|url=http://www.phonearena.com/phones/Nokia-6131-NFC_id1884|accessdate=14 June 2011|date=7 Jan 2007 }}</ref> * 2009 In January, NFC Forum released Peer-to-Peer standards to transfer contact, URL, initiate Bluetooth, etc.<ref name=Peer-to-peer>{{cite news|title=NFC Forum Announces Two New Specifications to Foster Device Interoperability and Peer-to-Peer Device Communication|url=http://www.nfc-forum.org/news/pr/view?item_key=088d874025e1049cd9c772ea508f4630ebf079b8|accessdate=14 June 2011|date=19 May 2009|archive-date=27 កញ្ញា 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927172100/http://www.nfc-forum.org/news/pr/view?item_key=088d874025e1049cd9c772ea508f4630ebf079b8|url-status=dead}}</ref> * 2010 Samsung Nexus S: First Android NFC phone shown<ref name=NexusS>{{cite news|title=Video: Google CEO talks Android, Gingerbread, and Chrome OS|url=http://blogs.computerworld.com/17368/google_android_gingerbread_chrome_os|accessdate=14 June 2011|newspaper=Computerworld|date=16 November 2010|archive-date=4 តុលា 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004220546/http://blogs.computerworld.com/17368/google_android_gingerbread_chrome_os|url-status=dead}}</ref><ref>{{ cite news|title=Gingerbread feature: Near Field Communication|url=http://www.androidcentral.com/gingerbread-feature-near-field-communication|accessdate=15 June 2011|newspaper=Android Central|date=21 Dec 2010 }}</ref> * 2011 Google I/O "How to NFC" demonstrates NFC to initiate a game and to share a contact, URL, app, video, etc.<ref name=GoogleIO2011/> * 2011 NFC support becomes part of the [[Symbian]] [[mobile operating system]] with the release of Symbian Anna version.<ref name=NFCworldNokiaC7Anna>{{ cite news|last=Clark|first=Sarah|title=Nokia releases Symbian Anna NFC update|url=http://www.nfcworld.com/2011/08/18/39164/nokia-releases-symbian-anna-nfc-update/|accessdate=31 August 2011|date=18 August 2011 }}</ref> * 2011 Research In Motion is the first company for its devices to be certified by MasterCard Worldwide, the functionality of PayPass<ref>{{Cite web |url=http://mobilemarketingmagazine.com/content/rim-scores-mastercard-nfc-certification |title=RIM Scores MasterCard NFC Certification |access-date=2013-02-10 |archive-date=2014-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020193816/http://mobilemarketingmagazine.com/rim-scores-mastercard-nfc-certification/ |url-status=dead |archivedate=2014-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141020193816/http://mobilemarketingmagazine.com/rim-scores-mastercard-nfc-certification/ }}</ref> * 2012 March. EAT, a well known UK restaurant chain and Everything Everywhere (Orange Mobile Network Operator) partner on the UK's first nationwide NFC enabled smartposter campaign. (lead by Rene' Batsford, Head of ICT for EAT, also known for deploying the UK's first nationwide contactless payment solution in 2008) A specially created mobile phone app is triggered when the NFC enabled mobile phone comes into contact with the smartposter.<ref>[http://www.orange.co.uk/treats]{{Dead link|date=សីហា 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 2012 Sony introduces the "Smart Tags", which use NFC technology to change modes and profiles on a Sony smartphone at close range, included in the package of (and "perfectly paired" with) the Sony Xperia P Smartphone released the same year.<ref>[http://news.cnet.com/8301-17938_105-57359901-1/sonys-smarttags-could-change-phone-habits/]</ref> * 2012 [[Samsung]] introduces TecTile;<ref>http://www.samsung.com/us/news/20301</ref> a set of [[MIFARE]] NFC stickers and a companion application for [[Android (operating system)|Android]] to read and write the TecTile stickers, and design [[Macro (computer science)|macros]] that can be triggered by them. == Essential specifications == NFC is a set of short-range wireless technologies, typically requiring a distance of 10 cm or less. NFC operates at 13.56&nbsp;[[MHz]] on ISO/IEC 18000-3 air interface and at rates ranging from 106 kbit/s to 424 kbit/s. NFC always involves an initiator and a target; the initiator actively generates an [[Radio frequency|RF]] field that can power a passive target. This enables NFC targets to take very simple form factors such as tags, stickers, key fobs, or cards that do not require batteries. NFC peer-to-peer communication is possible, provided both devices are powered.<ref name=PopSciNFC /> A patent licensing program for NFC is currently under development by Via Licensing Corporation, an independent subsidiary of [[Dolby Laboratories]]. A public, platform-independent NFC library is released under the free [[GNU Lesser General Public License]] by the name [[libnfc]].<ref name=libnfc>{{cite web |title=Public platform independent Near Field Communication (NFC) library |url=http://www.libnfc.org/ |date=4 September 2012 |access-date=10 កុម្ភៈ 2013 |archivedate=29 កញ្ញា 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090929172640/http://www.libnfc.org/ |url-status=dead }}</ref> NFC tags contain data and are typically read-only, but may be rewriteable. They can be custom-encoded by their manufacturers or use the specifications provided by the NFC Forum, an industry association charged with promoting the technology and setting key standards. The tags can securely store personal data such as debit and credit card information, loyalty program data, PINs and networking contacts, among other information. The NFC Forum defines four types of tags that provide different communication speeds and capabilities in terms of configurability, memory, security, data retention and write endurance. Tags currently offer between 96 and 4,096 bytes of memory. * As with [[proximity card]] technology, near-field communication uses [[magnetic field|magnetic]] [[Electromagnetic induction|induction]] between two [[loop antenna]]s located within each other's [[Near and far field|near field]], effectively forming an air-core [[transformer]]. It operates within the globally available and unlicensed [[radio frequency]] [[ISM band]] of 13.56&nbsp;MHz. Most of the RF energy is concentrated in the allowed {{unicode|±}}7&nbsp;kHz bandwidth range, but the full spectral envelope may be as wide as 1.8&nbsp;MHz when using [[Amplitude-shift keying|ASK]] modulation.<ref>{{ cite web | first = C | last = Patauner | author-display = 1 | url = http://www.eurasip.org/Proceedings/Ext/RFID2007/pdf/s1p4.pdf | format = [[PDF]] | contribution = High Speed RFID/NFC at the Frequency of 13.56&nbsp;MHz | title = EuraSIP}}.</ref> * Theoretical working distance with compact standard antennas: up to 20&nbsp;cm (practical working distance of about 4 cm) * Supported data rates: 106, 212 or 424 [[kbit/s]] (the bit rate 848 kbit/s is not compliant with the standard ISO/IEC 18092) * There are two modes: ** Passive communication mode: The initiator device provides a carrier field and the target device answers by modulating the existing field. In this mode, the target device may draw its operating power from the initiator-provided electromagnetic field, thus making the target device a [[transponder]]. ** Active communication mode: Both initiator and target device communicate by alternately generating their own fields. A device deactivates its RF field while it is waiting for data. In this mode, both devices typically have power supplies. {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Speed ! scope="col" | Active device ! scope="col" | passive device |- ! scope="row" | 424 kbit/s | Manchester, 10% [[Amplitude-shift keying|ASK]] | Manchester, 10% ASK |- ! scope="row" | 212 kbit/s | Manchester, 10% ASK | Manchester, 10% ASK |- ! scope="row" | 106 kbit/s | Modified Miller, 100% ASK | Manchester, 10% ASK |} * NFC employs two different [[coding theory|coding]]s to transfer data. If an active device transfers data at 106 kbit/s, a modified [[Miller coding]] with 100% [[modulation]] is used. In all other cases [[Manchester coding]] is used with a modulation ratio of 10%. * NFC devices are able to receive and transmit data at the same time. Thus, they can check for potential collisions, if the received signal frequency does not match with the transmitted signal's frequency. == Comparison with Bluetooth == {| class="wikitable" |- ! scope="col" | Aspect ! scope="col" | NFC ! scope="col" | Bluetooth ! scope="col" | Bluetooth Low Energy |- ! scope="col" | [[RFID]] compatible | ISO 18000-3 | active | active |- ! scope="row" | Standardisation body | ISO/IEC | Bluetooth SIG | Bluetooth SIG |- ! scope="row" | Network [[Technical standard|Standard]] | ISO 13157 etc. | IEEE 802.15.1 | IEEE 802.15.1 |- ! scope="row" | Network Type | Point-to-point | WPAN | WPAN |- ! scope="row" | Cryptography | not with RFID | available | available |- ! scope="row" | Range | &lt; 0.2 m | ~100 m (class 1) | ~50 m |- ! scope="row" | Frequency | 13.56&nbsp;MHz | 2.4–2.5&nbsp;GHz | 2.4–2.5&nbsp;GHz |- ! scope="row" | Bit rate | 424 kbit/s | 2.1 Mbit/s | ~1.0 Mbit/s |- ! scope="row" | Set-up time | &lt; 0.1 s | &lt; 6 s | &lt; 0.006 s |- ! scope="row" | Power consumption | &lt; 15mA (read) | varies with class | &lt; 15 mA (transmit or receive) |} NFC and Bluetooth are both short-range communication technologies that are integrated into mobile phones. As described in technical detail above, NFC operates at slower speeds than Bluetooth, but consumes far less power and doesn't require pairing.<ref name="NFCORG">{{cite web|title=Near Field Communication Versus Bluetooth|url=http://www.nearfieldcommunication.org/bluetooth.html|accessdate=28 November 2012|archivedate=20 វិច្ឆិកា 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121120055952/http://www.nearfieldcommunication.org/bluetooth.html|url-status=dead}}</ref> NFC sets up more quickly than standard Bluetooth, but has a lower transfer rate than [[Bluetooth low energy]]. With NFC, instead of performing manual configurations to identify devices, the connection between two NFC devices is automatically established quickly: in less than a tenth of a second. The maximum data transfer rate of NFC (424 kbit/s) is slower than that of Bluetooth V2.1 (2.1 Mbit/s). With a maximum working distance of less than 20&nbsp;cm, NFC has a shorter range, which reduces the likelihood of unwanted interception. That makes NFC particularly suitable for crowded areas where correlating a signal with its transmitting physical device (and by extension, its user) becomes difficult.{{Citation needed|date=June 2012}} In contrast to Bluetooth, NFC is compatible with existing passive RFID (13.56&nbsp;MHz ISO/IEC 18000-3) infrastructures. NFC requires comparatively low power, similar to the Bluetooth V4.0 low energy protocol. When NFC works with an unpowered device (e.g., on a phone that may be turned off, a contactless smart credit card, a smart poster), however, the NFC power consumption is greater than that of Bluetooth V4.0 Low Energy, since illuminating the passive tag needs extra power.<ref name="NFCORG" /> == Standardization bodies and industry projects == === Standards === NFC was approved as an [[International Organization for Standardization|ISO]]/[[International Electrotechnical Commission|IEC]] standard on December 8, 2003 and later as an [[European Computer Manufacturers Association|ECMA]] standard. NFC is an open platform technology standardized in ECMA-340 and ISO/IEC 18092. These standards specify the modulation schemes, coding, transfer speeds and frame format of the RF interface of NFC devices, as well as initialization schemes and conditions required for data collision-control during initialization for both passive and active NFC modes. Furthermore, they also define the [[transport protocol]], including protocol activation and data-exchange methods. The air interface for NFC is standardized in: ;ISO/IEC 18092 / ECMA-340: ''Near Field Communication Interface and Protocol-1'' (NFCIP-1)<ref>[http://www.ecma-international.org/publications/standards/Ecma-340.htm Ecma International: Standard ECMA-340, Near Field Communication Interface and Protocol (NFCIP-1)], December 2004</ref> ;ISO/IEC 21481 / ECMA-352: ''Near Field Communication Interface and Protocol-2'' (NFCIP-2)<ref>[http://www.ecma-international.org/publications/standards/Ecma-352.htm Ecma International: Standard ECMA-352, Near Field Communication Interface and Protocol–2 (NFCIP-2)], December 2003</ref> NFC incorporates a variety of existing standards including [[ISO/IEC 14443]] both Type A and Type B, and [[FeliCa]]. NFC enabled phones work basically, at least, with existing readers. Especially in "card emulation mode" a NFC device should transmit, at a minimum, a unique ID number to an existing reader. In addition, the [[NFC Forum]] has defined a common data format called NFC Data Exchange Format ([http://www.nfc-forum.org/specs/ NDEF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123222433/http://www.nfc-forum.org/specs/ |date=2012-01-23 }}), which can store and transport various kinds of items, ranging from any [[MIME]]-typed object to ultra-short RTD-documents,<ref>{{Cite web |url=http://www.nfc-forum.org/specs/ |title=NFC-forum.org |access-date=2013-02-10 |archivedate=2012-01-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120123222433/http://www.nfc-forum.org/specs/ |url-status=dead }}</ref> such as [[Uniform Resource Locator|URLs]]. The [[NFC Forum]] added the Simple NDEF Exchange Protocol to the spec that allows sending and receiving messages between two NFC-enabled devices.<ref>[http://www.electronista.com/articles/11/09/29/nfc.revision.allows.peer.to.peer.message.sending/#ixzz1Zuj6DGxH Electronista Article: New NFC spec lets two phones swap messages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512004443/http://www.electronista.com/articles/11/09/29/nfc.revision.allows.peer.to.peer.message.sending/#ixzz1Zuj6DGxH |date=2012-05-12 }}, October 2011</ref> === GSMA === The [[Global System for Mobile Communications|GSM Association (GSMA)]] is the global trade association representing nearly 800 mobile phone operators and more than 200 product and service companies across 219 countries. Many of its members have led NFC trials around the World and are now preparing services for commercial launch.<ref name="GSMA press release">World's leading mobile operators announce commitment to NFC technology, GSMA press release, corporate website, February 21, 2011.[http://gsmworld.com/newsroom/press-releases/2011/6057.htm]</ref> GSM is involved with several initiatives: * Standard setting: GSMA is developing certification and testing standards to ensure the global interoperability of NFC services.<ref name="GSMA press release"/> * The '''Pay-Buy-Mobile initiative''' seeks to define a common global approach to using Near Field Communications (NFC) technology to link mobile devices with payment and contactless systems.<ref>[http://gsmworld.com/newsroom/press-releases/1990.htm#nav-6 GSM Association Aims For Global Point Of Sale Purchases by Mobile Phone], ''GSM Association'', 13 February 2007</ref><ref>[http://www.gsmworld.com/news/press_2007/press07_33.shtml Momentum Builds Around GSMA's Pay-Buy Mobile Project], ''GSM Association'', 25 April 2007</ref> * On November 17, 2010, after two years of discussions, AT&T, Verizon and T-Mobile launched a joint venture intended to develop a single platform on which technology based on the Near Field Communication (NFC) specifications can be used by their customers to make mobile payments. The new venture, known as [http://www.paywithisis.com/ ISIS], is designed to usher in the broad deployment of NFC technology, allowing NFC-enabled cell phones to function similarly to credit cards for the 200 million customers using cell phone service provided by any of the three carriers throughout the United States. === StoLPaN === StoLPaN ('Store Logistics and Payment with NFC') is a pan-European consortium supported by the [[European Commission]]'s [[Information Society Technologies]] program. StoLPaN will examine the as yet untapped potential for the new kind of local wireless interface, NFC and mobile communication. === NFC Forum === The NFC Forum is a non-profit industry association formed on March 18, 2004, by [[NXP Semiconductors]], [[Sony]] and [[Nokia]] to advance the use of NFC short-range wireless interaction in consumer electronics, mobile devices and PCs. The NFC Forum promotes implementation and standardization of NFC technology to ensure interoperability between devices and services. As of March 2011, the NFC Forum had 135 member companies.<ref>{{Cite web |url=http://www.nfc-forum.org/news/pr/view?item_key=56897139ae16c4bc8240498410069bdb8044c098 |title=Near Field Communication Forum Announces 32 New Members, NFC Forum Press Release, March 31, 2011. |access-date=កុម្ភៈ 10, 2013 |archivedate=កុម្ភៈ 9, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130209023118/http://www.nfc-forum.org/news/pr/view?item_key=56897139ae16c4bc8240498410069bdb8044c098 |url-status=dead }}</ref> === Alternative form factors === To realize the benefits of NFC in cellphones not yet equipped with built in NFC chips a new line of complementary devices were created. MicroSD and UICC SIM cards were developed to incorporate industry standard contactless smartcard chips with ISO14443 interface, with or without built-in antenna. The microSD and SIM form factors with built-in antenna have the great potential as bridge devices to shorten the time to market of contactless payment and couponing applications, while the built in NFC controllers gain enough market share. === Other standardization bodies === Other standardization bodies that are involved in NFC include: * [[ETSI]] / SCP (Smart Card Platform) to specify the interface between the SIM card and the NFC chipset. * [[GlobalPlatform]] to specify a multi-application architecture of the secure element. * [[EMV]]Co for the impacts on the EMV payment applications == Security aspects == Although the communication range of NFC is limited to a few centimeters, NFC alone does not ensure secure communications. In 2006, Ernst Haselsteiner and Klemens Breitfuß described different possible types of attacks, and detail how to leverage NFC's resistance to [[man-in-the-middle attack]]s to establish a specific key.,<ref name = "Security in NFC">Ernst Haselsteiner, Klemens Breitfuß: {{PDFlink|[http://events.iaik.tugraz.at/RFIDSec06/Program/papers/002%20-%20Security%20in%20NFC.pdf Security in near field communication (NFC)]|158&nbsp;kB}}, ''[[Philips Semiconductors]]'', Printed handout of Workshop on RFID Security RFIDSec 06, July 2006</ref> Unfortunately, as this technique is not part of the ISO standard, NFC offers no protection against eavesdropping and can be vulnerable to data modifications. Applications may use higher-layer [[cryptographic protocol]]s (e.g., [[Secure Sockets Layer|SSL]]) to establish a secure channel. === Eavesdropping === The RF signal for the wireless data transfer can be picked up with antennas. The distance from which an attacker is able to eavesdrop the RF signal depends on numerous parameters, but is typically a small number of metres.<ref>{{cite web | first = Gerhard P | last = Hancke | url = http://www.rfidblog.org.uk/research.html#eavesdrop2008 | contribution = Eavesdropping Attacks on High-Frequency RFID Tokens | title = 4th Workshop on RFID Security (RFIDsec'08) | pages = 100–13 | date = July 2008 | access-date = 2013-02-10 | archive-date = 2012-08-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120818124157/http://www.rfidblog.org.uk/research.html#eavesdrop2008 | url-status = dead | archivedate = 2012-08-18 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120818124157/http://www.rfidblog.org.uk/research.html#eavesdrop2008 }}.</ref> Also, eavesdropping is highly affected by the communication mode. A passive device that doesn't generate its own RF field is much harder to eavesdrop on than an active device. An attacker can typically eavesdrop within 10m and 1m for active devices and passive devices, respectively.<ref name = "Security in NFC"/> === Data modification === It is easy to destroy data by using an [[RFID jammer]]. There is no way currently to prevent such an attack. However, if NFC devices check the RF field while they are sending, it is possible to detect attacks. It is much more difficult to modify data in such a way that it appears to be valid to users. To modify transmitted data, an intruder has to deal with the single bits of the RF signal. The feasibility of this attack, (i.e., if it is possible to change the value of a bit from 0 to 1 or the other way around), is amongst others subject to the strength of the [[amplitude modulation]]. If data is transferred with the modified [[Miller coding]] and a modulation of 100%, only certain bits can be modified. A modulation ratio of 100% makes it possible to eliminate a pause of the RF signal, but not to generate a pause where no pause has been. Thus, only a <code>1</code> that is followed by another <code>1</code> might be changed. Transmitting Manchester-encoded data with a modulation ratio of 10% permits a modification attack on all bits. === Relay attack === Because NFC devices usually include ISO/IEC 14443 protocols, the relay attacks described are also feasible on NFC.<ref>Gerhard P. Hancke:[http://www.rfidblog.org.uk/research.html#relay A practical relay attack on ISO/IEC 14443 proximity cards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120818124157/http://www.rfidblog.org.uk/research.html#relay |date=2012-08-18 }}, February 2005.</ref><ref name="Timo Kasper et al.">Timo Kasper et al. 2007</ref> For this attack the adversary has to forward the request of the reader to the victim and relay back its answer to the reader in real time, in order to carry out a task pretending to be the owner of the victim's smart card. This is similar to a [[man-in-the-middle attack]]. For more information see a survey of practical relay attack concepts.<ref>Gerhard P. Hancke, et al.:[http://www.rfidblog.org.uk/research.html#relay2009 Confidence in Smart Token Proximity: Relay Attacks Revisited] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120818124157/http://www.rfidblog.org.uk/research.html#relay2009 |date=2012-08-18 }}</ref> One of [http://www.libnfc.org/ libnfc] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929172640/http://www.libnfc.org/ |date=2009-09-29 }} code examples demonstrates a [http://www.libnfc.org/documentation/examples/nfc-relay/ relay attack] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130125070259/http://www.libnfc.org/documentation/examples/nfc-relay |date=2013-01-25 }} using only two stock commercial NFC devices. It has also been shown that this attack can be practically implemented using only two NFC-enabled mobile phones.<ref>Lishoy Francis, et al.:[http://eprint.iacr.org/2011/618 Practical Relay Attack on Contactless Transactions by Using NFC Mobile Phones]</ref> === Lost property === Losing the NFC RFID card or the mobile phone will open access to any finder and act as a single-factor authenticating entity. Mobile phones protected by a PIN code acts as a single authenticating factor. A way to defeat the lost-property threat requires an extended security concept that includes more than one physically independent authentication factor. === Walk-off === Lawfully opened access to a secure NFC function or data is protected by time-out closing after a period of inactivity.{{Citation needed|date=July 2011}}{{Or|date=July 2011}} Attacks may happen despite provisions to shut down access to NFC after the bearer has become inactive. The known concepts described primarily do not address the geometric distance of a fraudulent attacker using a lost communication entity against lawful access from the actual location of the registered bearer. Additional features to cover such an attack scenario dynamically shall make use of a second wireless authentication factor that remains with the bearer in case of the lost NFC communicator. Relevant approaches are described as an [[electronic leash]] or its equivalent, a ''wireless key.'' == NFC-enabled handsets == {{Main|List of NFC-enabled mobile devices}} In 2011, handset vendors released more than 40 NFC-enabled handsets.{{Citation needed|date=July 2012}} Notably absent among them was [[Apple Inc.|Apple]] with its [[iPhone]]; version 6 of its [[iOS]] mobile operating system does not support NFC. According to a ''[[Wall Street Journal]]'' article, today's Apple prefers not to be in a [[first mover]] position.<ref>{{Cite news|last=Vascellaro|first=Jessica E.|title=Inside Apple's Go-Slow Approach to Mobile Payments|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052702304830704577493261395358658.html|accessdate=22 July 2012|newspaper=The Wall Street Journal|date=6 July 2012|archive-date=21 កក្កដា 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721195740/http://online.wsj.com/article/SB10001424052702304830704577493261395358658.html|url-status=dead}}</ref> [[Google]], on the other hand, includes NFC functionality in their [[Android (operating system)|Android]] mobile operating system and provides a NFC payment service, [[Google Wallet]]. [[BlackBerry]] devices have also supported NFC using BlackBerry Tag on a number of devices running BlackBerry OS 7.0 and greater.<ref>http://ca.blackberry.com/software/smartphones/blackberry-7-os.html#tab-2</ref> [[Mastercard]] has added further NFC support for PayPass for the Android and BlackBerry platforms, enabling PayPass users to make payments using their Android or BlackBerry smartphones.<ref>http://techcrunch.com/2012/09/17/mastercard-bets-on-nfc-releases-paypass-developer-toolkit-for-android-blackberry-platforms/</ref> [[Microsoft]] added native NFC functionality in their [[mobile OS]] with [[Windows Phone 8]], as well as the [[Windows 8]] operating system. Microsoft provides the "Wallet hub" in Windows Phone 8 for NFC payment, and can integrate multiple NFC payment services within a single application.<ref>http://www.engadget.com/2012/06/20/windows-phone-8-to-support-multi-core-cpus-hd-resolutions/</ref> == Deployment == {{Main|List of applications of near field communication}} {{As of|April 2011}}, several hundred NFC trials have been conducted. Some firms have moved to full-scale service deployments, spanning either a single country or multiple countries. Multi-country deployments include [[Orange (company)|Orange]]'s rollout of NFC technology to banks, retailers, transport, and service providers in multiple European countries,<ref>{{ cite web | contribution = Orange to roll out NFC services across Europe in 2011 | title = NFC World | date = December 10, 2010 | url = http://www.nearfieldcommunicationsworld.com/2010/12/16/35498/orange-to-roll-out-nfc-services-across-europe-in-2011/}}.</ref> and [[Airtel Africa]] and [[Oberthur Technologies]] deploying to 15 countries throughout Africa.<ref>{{ cite web | contribution = Airtel Africa to launch NFC services in 15 African countries | title = NFC World | date = February 14, 2011 | url = http://www.nearfieldcommunicationsworld.com/2011/02/14/35993/airtel-africa-to-launch-nfc-services-in-fifteen-african-countries/}}.</ref> == មើលផងដែរ == * [[CIPURSE]] * [[FeliCa]] * [[MIFARE]] * [[M-Pesa]] * [[Near and far field]] * [[Object hyperlinking]] * [[Poken]] * [[RFID]] * [[RuBee]] * [[Single Wire Protocol]] * [[TransferJet]] * [[UICC configuration]] * [[Wii U GamePad]] == កំណត់ចំណាំ== {{Reflist|30em}} == ឯកសារយោង== {{Refbegin}} * {{cite web | last = Ortiz | first = C. Enrique | title = An Introduction to Near-Field Communication and the Contactless Communication API | date = 2006-06 | url = http://java.sun.com/developer/technicalArticles/javame/nfc/ | accessdate = 2008-10-24 }} * {{cite journal | last = Kasper | first = Timo | authorlink = | coauthors = Dario Carluccio, Christof Paar | title = An embedded system for practical security analysis of contactless smartcards | journal = Springer LNCS | volume = 4462 | issue = | pages = 150–60 | publisher = | location = Workshop in Information Security Theory and Practices 2007, [[Heraklion]], [[Crete]], [[Greece]] | date = May 2007 | url = http://www.crypto.rub.de/imperia/md/content/texte/publications/conferences/embedded_system.pdf | format = PDF | issn = | accessdate = | archive-date = 2007-07-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070721213723/http://www.crypto.rub.de/imperia/md/content/texte/publications/conferences/embedded_system.pdf | dead-url = yes }} {{Refend}} == អានបន្ថែម== * [http://www.rohde-schwarz.com/appnote/1MA182.pdf Near Field Communication (NFC) Technology and Measurements] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20140804134759/http://www.rohde-schwarz.com/en/applications/near-field-communication-nfc-technology-and-measurements-application-note_56280-15836.html |date=2014-08-04 }} == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://vimeo.com/2028724/ A day at MIT with Near-Field Communication] * [http://www.antenna-theory.com/definitions/nfc-antenna.php About NFC Antennas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130202223307/http://www.antenna-theory.com/definitions/nfc-antenna.php |date=2013-02-02 }} * [https://web.archive.org/web/20080603004241/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20070911.wgtnearfielf0911/BNStory/PersonalTech Future of Near Field] * [http://www.iso.org/iso/en/CatalogueDetailPage.CatalogueDetail?CSNUMBER=38578&ICS1=35&ICS2=100&ICS3=10 ISO/IEC 18092:2004] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/6168222.stm Mobile phones hope to be 'smart wallet'] * [http://www.sourcesecurity.com/news/articles/co-3108-ga.5735.html Near Field Communications in the security industry&nbsp;— Access Control with mobile phones] * [http://www.nfcmagazine.com NFC technology] * [http://www.futuretravelexperience.com/2011/07/preparing-for-the-nfc-revolution/ Preparing for the NFC revolution] * [http://code.google.com/p/nfc-eclipse-plugin/ Open source NFC plugin for Eclipse] {{Ecma International Standards}} <!--Categories--> <!--Interwikis--> le30mzs5oew1zb4h3jobl9tyrphebc3 0 27301 340149 340040 2026-09-04T05:03:33Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340149 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch | name = សុវណ៌ | title = ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី[[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]] | image = | caption = | reign = | coronation = | full name = | predecessor = [[សោមា|សោមា (នាងនាគ)]] | successor = [[ជ័យទេវី|ឝ្រីជយទេវី]] | spouse = ព្រះបាទ[[ភទ្រេឝ្វរវម៌្ម]] | issue = ព្រះបាន[[វិក្រាន្តវម៌្មទី១]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយរៀបអភិសេក)}} | father = ព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១|ឥសានវរ្ម័នទី១]] | mother = ព្រះ[[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|នាង]][[សករមន្ជរិ]] | birth_date = | birth_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|ឦសានបុរ]] | death_date = | death_place = | date of burial = | place of burial = | religion = [[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូ​បែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} ព្រះនាង'''សុវណ៌''' (គ.ស ប្រ.សតវត្សទី៧) ទ្រង់ត្រូវជាបុត្រីនៃព្រះបាទ[[ឦឝានវម៌្មទី១]] ហើយក៏ជាតួអង្គមួយដែលជាគន្លឹះក្នុងការបង្រួបបង្រួមជាតិរវាង ចេនឡា និងវ្នំផងដែរ។ ព្រះស្វាមីរបស់ព្រះនាងគឺ ព្រះបាទ[[ភទ្រេឝ្វរវម៌្ម]] ដែលជាព្រះមហាក្សត្រនៃចាម្ប៉ា មានព្រះរាជបុត្រមួយព្រះអង្គព្រះនាម [[វិក្រាន្តវម៌្មទី១]]<ref name=anurak>{{cite journal|url=https://so01.tci-thaijo.org/index.php/damrong/article/view/279760/182022|title=Ban Wang Phai Inscription: The Historical Context of The Relationship Between Si Thep Dvaravati and Chenla|doi=10.14456/drj.2025.12|first=Anurak|last=Depimai|language=th|year=2025|volume=24|issue=2|journal=Damrong Journal of the {{ill|Faculty of Archaeology Silpakorn University|th|คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร}}|archivedate=26 សីហា 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260826015659/https://so01.tci-thaijo.org/index.php/damrong/article/view/279760/182022|accessdate=1 កញ្ញា 2026|dead-url=}}</ref>{{rp|44–5}} ==អាពាហ៍ពិពាហ៍នយោបាយ== ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ទ្រង់​ព្រះ​នាមឦឝានវម៌្ម​ទី​១ បាន​សាង​ទីក្រុង​មួយ​ដែល​គេ​ស្គាល់​បាន​សព្វ​ថ្ងៃ​ថា​ [[សម្បូរណ៍​ព្រៃគុហ៍]] ហើយ​ស្ដេច​មួយ​អង្គ​ទៀត​ ទ្រង់​ព្រះ​នាម[[ជយវម៌្មទី១]] ទំនង​ជា​បាន​តាំង​ទីក្រុង​នៅ​[[អង្គរបូរី​]]សម័យ​ទាំង​មូល​នេះ (តាំង​ពី​ដែល​រលាយ​ស្រុក[[នគរវ្នំ|​វ្នំ​]]ពី​[[គ្រិស្តសករាជ]] ៥៥០ ទៅ​ទល់​នឹង ៨០០) រាប់​បញ្ចូល​ជា​សម័យ​ដើម​ដំបូង​ ឬ​សម័យ​មុន​អង្គរ ក្នុង​[[ពង្សាវតារ​]]ស្រុក​ខ្មែរ។ ព្រះអង្គ​បាន​បន្ត​នយោបាយ​វាយ​ប្រហារ​បង្រួបបង្រួម​ទឹកដី​នគរ​វ្នំ​បញ្ចូល​មក​ក្នុង​នគរ​ចេនឡា ឲ្យ​មាន​តែ​នគរ​[[កម្ពុជា]]​តែ​មួយ។ មានសេចក្ដីសន្និដ្ឋានថា វ្នំប្រហែលក្លាយជា​ចំណែកនៃនគរចេនឡា នៅក្នុងរជ្ជកាលស្ដេច [[ឦឝានវម៌្មទី១]] នៃនគរ[[ចេនឡា]] ប្រហែលក្នុងឆ្នាំ៦២៧ ឬមិនយូរ​ប៉ុន្មានក្រោយឆ្នាំនេះ។ ក្នុង ​គ.ស​ ៦៣០ ព្រះអង្គ​វាយ​ដណ្ដើម​យក​បាន​ទីក្រុង​អង្គរបូរី។ ដូច្នេះ នយោបាយ​បង្រួបបង្រួម​ជាតិ​ដែល​ចាប់​ផ្ដើម​អនុវត្ត​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​[[ភវវម៌្មទី១]] ត្រូវ​បាន​សម្រេច​ចប់​សព្វគ្រប់​ជា​ស្ថាពរ​ក្នុង​រាជ្យ​របស់​ព្រះអង្គ។ ដោយសារ​មហិទ្ធិឫទ្ធិ​ខ្លាំង​ពូកែ​ពិត​ជា​អ្នក​ចម្បាំង ទើប​បាន​ជា​សិលា​ចារឹក​ខ្មែរ​នៅ[[​វត្ត​ចក្រឹត]] និង[[​ស្វាយឆ្នូ]] អួត​សរសើរ​ថា «ព្រះអង្គ​មាន​ឫទ្ធិ​ស្មើ​នឹង​ព្រះ[[ឥន្ទ្រ]] មាន​តេជៈបារមី​ស្មើ​នឹង​ព្រះ[[​ហរិ]] (ព្រះ[[ហរិ]] គឺ​ព្រះ[[វិស្ណុ]] ឬ​ព្រះ[[នរាយណ៍]])» ។ល។ ក្នុង​គ.ស ​៦១៦ ប្រហែល​ជា​ក្នុង​ន័យ​រារាំង​បរទេស​កុំ​ឲ្យ​លូក​ដៃ​ចូល​ក្នុង​រឿង​ខ្មែរ ទើប​បាន​ជា​ព្រះអង្គ​បញ្ជូន​ព្រះតំណាង​ឲ្យ​ទៅ​គាល់​ស្ដេច​ចិន ដោយ​មាន​ទាំង​នាំ​យក​ទៅ​ថ្វាយ​នូវ​របស់​របរ​ដ៏​មាន​តម្លៃ​ជាច្រើន​ផង។ ក្នុង​គ.ស​ ៦២៣ និង​៦២៨ ព្រះរាជ​តំណាង​ខ្មែរ​បាន​ទៅ​គាល់​ស្ដេច​ចិន​ពីរ​លើក​ទៀត។ ប្រហែល​ជា​ក្នុង​ន័យ​ដដែល​នេះ​ដែរ ទើប​បាន​ជា​ព្រះអង្គ​សុខចិត្ត​រៀបការ​បុត្រី​ព្រះអង្គ​ព្រះនាម​ម្ចាស់ក្សត្រី​សុវណ៌ ជាមួយ​និងចៅទួត​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​នគរ[[​ចាម្ប៉ា]]។ ថ្ងៃក្រោយ ព្រះនាង​ប្រសូត្រ​បាន​រាជបុត្រ​មួយ​ព្រះអង្គ​ដែល​ក្នុង​គ.ស​ ៦៥៣ បាន​ឡើង​សោយរាជ្យ​សម្បត្តិ​នៅ​នគរ​ចាម្ប៉ា។ ព្រះនាម​ព្រះអង្គ​ជា[[ក្សត្រ]]​គឺ [[វិក្រាន្តវម៌្មទី១]]។<ref name=anurak/>{{rp|42–3}} ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} {{commons category}} == សូមមើលផងដែរ == * [[វីរនារីខ្មែរ]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ញាតិវង្សនៃចាម្ប៉ា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីនៃកម្វុជ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជនជាតិខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សខ្មែរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សានុវង្សនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] {{Cambodia-royal-stub}} kaaxq5tiezj9uqja3p65yxqoql48tva 828 28678 340129 295537 2026-09-03T12:57:53Z Hamish 29290 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q15408619|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 340129 Scribunto text/plain ------------------------------------------------------------------------------------ -- TableTools -- -- -- -- This module includes a number of functions for dealing with Lua tables. -- -- It is a meta-module, meant to be called from other Lua modules, and should not -- -- be called directly from #invoke. -- ------------------------------------------------------------------------------------ local libraryUtil = require('libraryUtil') local p = {} -- Define often-used variables and functions. local floor = math.floor local infinity = math.huge local checkType = libraryUtil.checkType local checkTypeMulti = libraryUtil.checkTypeMulti ------------------------------------------------------------------------------------ -- isPositiveInteger -- -- This function returns true if the given value is a positive integer, and false -- if not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is -- useful for determining whether a given table key is in the array part or the -- hash part of a table. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isPositiveInteger(v) return type(v) == 'number' and v >= 1 and floor(v) == v and v < infinity end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isNan -- -- This function returns true if the given number is a NaN value, and false if -- not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is useful -- for determining whether a value can be a valid table key. Lua will generate an -- error if a NaN is used as a table key. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isNan(v) return type(v) == 'number' and v ~= v end ------------------------------------------------------------------------------------ -- shallowClone -- -- This returns a clone of a table. The value returned is a new table, but all -- subtables and functions are shared. Metamethods are respected, but the returned -- table will have no metatable of its own. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.shallowClone(t) checkType('shallowClone', 1, t, 'table') local ret = {} for k, v in pairs(t) do ret[k] = v end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- removeDuplicates -- -- This removes duplicate values from an array. Non-positive-integer keys are -- ignored. The earliest value is kept, and all subsequent duplicate values are -- removed, but otherwise the array order is unchanged. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.removeDuplicates(arr) checkType('removeDuplicates', 1, arr, 'table') local isNan = p.isNan local ret, exists = {}, {} for _, v in ipairs(arr) do if isNan(v) then -- NaNs can't be table keys, and they are also unique, so we don't need to check existence. ret[#ret + 1] = v elseif not exists[v] then ret[#ret + 1] = v exists[v] = true end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numKeys -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of any numerical -- keys that have non-nil values, sorted in numerical order. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numKeys(t) checkType('numKeys', 1, t, 'table') local isPositiveInteger = p.isPositiveInteger local nums = {} for k in pairs(t) do if isPositiveInteger(k) then nums[#nums + 1] = k end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- affixNums -- -- This takes a table and returns an array containing the numbers of keys with the -- specified prefix and suffix. For example, for the table -- {a1 = 'foo', a3 = 'bar', a6 = 'baz'} and the prefix "a", affixNums will return -- {1, 3, 6}. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.affixNums(t, prefix, suffix) checkType('affixNums', 1, t, 'table') checkType('affixNums', 2, prefix, 'string', true) checkType('affixNums', 3, suffix, 'string', true) local function cleanPattern(s) -- Cleans a pattern so that the magic characters ()%.[]*+-?^$ are interpreted literally. return s:gsub('([%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?%^%$])', '%%%1') end prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' prefix = cleanPattern(prefix) suffix = cleanPattern(suffix) local pattern = '^' .. prefix .. '([1-9]%d*)' .. suffix .. '$' local nums = {} for k in pairs(t) do if type(k) == 'string' then local num = mw.ustring.match(k, pattern) if num then nums[#nums + 1] = tonumber(num) end end end table.sort(nums) return nums end ------------------------------------------------------------------------------------ -- numData -- -- Given a table with keys like {"foo1", "bar1", "foo2", "baz2"}, returns a table -- of subtables in the format -- {[1] = {foo = 'text', bar = 'text'}, [2] = {foo = 'text', baz = 'text'}}. -- Keys that don't end with an integer are stored in a subtable named "other". The -- compress option compresses the table so that it can be iterated over with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.numData(t, compress) checkType('numData', 1, t, 'table') checkType('numData', 2, compress, 'boolean', true) local ret = {} for k, v in pairs(t) do local prefix, num = mw.ustring.match(tostring(k), '^([^0-9]*)([1-9][0-9]*)$') if num then num = tonumber(num) local subtable = ret[num] or {} if prefix == '' then -- Positional parameters match the blank string; put them at the start of the subtable instead. prefix = 1 end subtable[prefix] = v ret[num] = subtable else local subtable = ret.other or {} subtable[k] = v ret.other = subtable end end if compress then local other = ret.other ret = p.compressSparseArray(ret) ret.other = other end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- compressSparseArray -- -- This takes an array with one or more nil values, and removes the nil values -- while preserving the order, so that the array can be safely traversed with -- ipairs. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.compressSparseArray(t) checkType('compressSparseArray', 1, t, 'table') local ret = {} local nums = p.numKeys(t) for _, num in ipairs(nums) do ret[#ret + 1] = t[num] end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseIpairs -- -- This is an iterator for sparse arrays. It can be used like ipairs, but can -- handle nil values. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseIpairs(t) checkType('sparseIpairs', 1, t, 'table') local nums = p.numKeys(t) local i = 0 local lim = #nums return function () i = i + 1 if i <= lim then local key = nums[i] return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- size -- -- This returns the size of a key/value pair table. It will also work on arrays, -- but for arrays it is more efficient to use the # operator. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.size(t) checkType('size', 1, t, 'table') local i = 0 for _ in pairs(t) do i = i + 1 end return i end local function defaultKeySort(item1, item2) -- "number" < "string", so numbers will be sorted before strings. local type1, type2 = type(item1), type(item2) if type1 ~= type2 then return type1 < type2 elseif type1 == 'table' or type1 == 'boolean' or type1 == 'function' then return tostring(item1) < tostring(item2) else return item1 < item2 end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- keysToList -- -- Returns an array of the keys in a table, sorted using either a default -- comparison function or a custom keySort function. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.keysToList(t, keySort, checked) if not checked then checkType('keysToList', 1, t, 'table') checkTypeMulti('keysToList', 2, keySort, {'function', 'boolean', 'nil'}) end local arr = {} local index = 1 for k in pairs(t) do arr[index] = k index = index + 1 end if keySort ~= false then keySort = type(keySort) == 'function' and keySort or defaultKeySort table.sort(arr, keySort) end return arr end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sortedPairs -- -- Iterates through a table, with the keys sorted using the keysToList function. -- If there are only numerical keys, sparseIpairs is probably more efficient. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sortedPairs(t, keySort) checkType('sortedPairs', 1, t, 'table') checkType('sortedPairs', 2, keySort, 'function', true) local arr = p.keysToList(t, keySort, true) local i = 0 return function () i = i + 1 local key = arr[i] if key ~= nil then return key, t[key] else return nil, nil end end end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArray -- -- Returns true if the given value is a table and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArray(v) if type(v) ~= 'table' then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- isArrayLike -- -- Returns true if the given value is iterable and all keys are consecutive -- integers starting at 1. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.isArrayLike(v) if not pcall(pairs, v) then return false end local i = 0 for _ in pairs(v) do i = i + 1 if v[i] == nil then return false end end return true end ------------------------------------------------------------------------------------ -- invert -- -- Transposes the keys and values in an array. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = 1, b = 2, c = 3}. Duplicates are not supported (result values refer to -- the index of the last duplicate) and NaN values are ignored. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.invert(arr) checkType("invert", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local map = {} for i, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then map[v] = i end end return map end ------------------------------------------------------------------------------------ -- listToSet -- -- Creates a set from the array part of the table. Indexing the set by any of the -- values of the array returns true. For example, {"a", "b", "c"} -> -- {a = true, b = true, c = true}. NaN values are ignored as Lua considers them -- never equal to any value (including other NaNs or even themselves). ------------------------------------------------------------------------------------ function p.listToSet(arr) checkType("listToSet", 1, arr, "table") local isNan = p.isNan local set = {} for _, v in ipairs(arr) do if not isNan(v) then set[v] = true end end return set end ------------------------------------------------------------------------------------ -- deepCopy -- -- Recursive deep copy function. Preserves identities of subtables. ------------------------------------------------------------------------------------ local function _deepCopy(orig, includeMetatable, already_seen) if type(orig) ~= "table" then return orig end -- already_seen stores copies of tables indexed by the original table. local copy = already_seen[orig] if copy ~= nil then return copy end copy = {} already_seen[orig] = copy -- memoize before any recursion, to avoid infinite loops for orig_key, orig_value in pairs(orig) do copy[_deepCopy(orig_key, includeMetatable, already_seen)] = _deepCopy(orig_value, includeMetatable, already_seen) end if includeMetatable then local mt = getmetatable(orig) if mt ~= nil then setmetatable(copy, _deepCopy(mt, true, already_seen)) end end return copy end function p.deepCopy(orig, noMetatable, already_seen) checkType("deepCopy", 3, already_seen, "table", true) return _deepCopy(orig, not noMetatable, already_seen or {}) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- sparseConcat -- -- Concatenates all values in the table that are indexed by a number, in order. -- sparseConcat{a, nil, c, d} => "acd" -- sparseConcat{nil, b, c, d} => "bcd" ------------------------------------------------------------------------------------ function p.sparseConcat(t, sep, i, j) local arr = {} local arr_i = 0 for _, v in p.sparseIpairs(t) do arr_i = arr_i + 1 arr[arr_i] = v end return table.concat(arr, sep, i, j) end ------------------------------------------------------------------------------------ -- length -- -- Finds the length of an array, or of a quasi-array with keys such as "data1", -- "data2", etc., using an exponential search algorithm. It is similar to the -- operator #, but may return a different value when there are gaps in the array -- portion of the table. Intended to be used on data loaded with mw.loadData. For -- other tables, use #. -- Note: #frame.args in frame object always be set to 0, regardless of the number -- of unnamed template parameters, so use this function for frame.args. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.length(t, prefix) -- requiring module inline so that [[Module:Exponential search]] which is -- only needed by this one function doesn't get millions of transclusions local expSearch = require("Module:Exponential search") checkType('length', 1, t, 'table') checkType('length', 2, prefix, 'string', true) return expSearch(function (i) local key if prefix then key = prefix .. tostring(i) else key = i end return t[key] ~= nil end) or 0 end ------------------------------------------------------------------------------------ -- inArray -- -- Returns true if searchElement is a member of the array, and false otherwise. -- Equivalent to JavaScript array.includes(searchElement) or -- array.includes(searchElement, fromIndex), except fromIndex is 1 indexed ------------------------------------------------------------------------------------ function p.inArray(array, searchElement, fromIndex) checkType("inArray", 1, array, "table") -- if searchElement is nil, error? fromIndex = tonumber(fromIndex) if fromIndex then if (fromIndex < 0) then fromIndex = #array + fromIndex + 1 end if fromIndex < 1 then fromIndex = 1 end for _, v in ipairs({unpack(array, fromIndex)}) do if v == searchElement then return true end end else for _, v in pairs(array) do if v == searchElement then return true end end end return false end ------------------------------------------------------------------------------------ -- merge -- -- Given the arrays, returns an array containing the elements of each input array -- in sequence. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.merge(...) local arrays = {...} local ret = {} for i, arr in ipairs(arrays) do checkType('merge', i, arr, 'table') for _, v in ipairs(arr) do ret[#ret + 1] = v end end return ret end ------------------------------------------------------------------------------------ -- extend -- -- Extends the first array in place by appending all elements from the second -- array. ------------------------------------------------------------------------------------ function p.extend(arr1, arr2) checkType('extend', 1, arr1, 'table') checkType('extend', 2, arr2, 'table') for _, v in ipairs(arr2) do arr1[#arr1 + 1] = v end end return p 4n03zk6kcoeg4gz82mieeh94c1szcjy 0 28817 340130 336253 2026-09-03T15:31:55Z TheRandomGoober 27248 ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពប្រអប់ព័ត៌មាន 340130 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស | conventional_long_name = រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល | common_name = អ៊ីស្រាអែល | native_name = {{nobold|מְדִינַת יִשְׂרָאֵל ([[ភាសាហេប្រឺ|ហេប្រឺ]])<br/>دَوْلَة إِسْرَائِيل ([[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]])}} | image_flag = Flag of Israel.svg | flag_type = [[ទង់ជាតិអ៊ីស្រាអែល|ទង់ជាតិ]] | image_coat = Emblem of Israel.svg | symbol_width = | symbol_type = [[វរលញ្ឆករអ៊ីស្រាអែល|វរលញ្ឆករ]] | national_motto = | national_anthem = ''[[ហាទីកវ៉ា|הַתִּקְוָה]]''<br/>"ក្តីសង្ឃឹម"<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Hatikvah instrumental.ogg|center]]</div> | image_map = Israel in its region (de-facto and Palestinian territory hatched).svg | image_map_caption = ទីតាំងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល (ក្រហម) នៅតំបន់[[មជ្ឈិមបូព៌ា]]<br/>[[ទឹកដីកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]] (ឆ្នូត) | capital_type = រដ្ឋធានី | capital = [[យេរូសាឡឹម]] ([[ស្ថានការណ៍យេរូសាឡឹម|ការទទួលស្គាល់មានកំណត់]]){{refn|group=ស|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប៖ [[រុស្ស៊ី]] ([[យេរូសាឡឹមខាងលិច]])<ref>{{cite web |title=Foreign Ministry statement regarding Palestinian-Israeli settlement |url=http://www.mid.ru/en/foreign_policy/news/-/asset_publisher/cKNonkJE02Bw/content/id/2717182 |website=www.mid.ru |date=6 April 2017}}</ref> [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] ([[យេរូសាឡឹមខាងលច]])<ref>{{cite web|url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Czech-Republic-announces-it-recognizes-West-Jerusalem-as-Israels-capital-517241|title=Czech Republic announces it recognizes West Jerusalem as Israel's capital|newspaper=Jerusalem Post|date=6 December 2017|access-date=18 មេសា 2022}}</ref> [[អាហ្សង់ទីន]]<ref>{{cite web |title=Javier Milei on his first diplomatic visit to Israel as President of Argentina |url=https://www.gov.il/en/pages/javier-maili-on-his-first-diplomatic-visit-to-israel |access-date=3 September 2026}}</ref> [[ហុងឌូរ៉ាស]]<ref>{{cite news |title=Honduras recognizes Jerusalem as Israel's capital |url=https://www.timesofisrael.com/honduras-recognizes-jerusalem-as-israels-capital/ |work=The Times of Israel |date=29 August 2019}}</ref> [[ក្វាតេម៉ាឡា]]<ref>{{cite web|url=https://www.infobae.com/america/mundo/2017/12/24/guatemala-se-suma-a-eeuu-y-tambien-trasladara-su-embajada-en-israel-a-jerusalen/|title=(ភាសាអេស្ប៉ាញ) Guatemala se suma a EEUU y también trasladará su embajada en Israel a Jerusalén|website=Infobae|date=24 December 2017}} Guatemala's embassy was located in Jerusalem until the 1980s, when it was moved to Tel Aviv.</ref> [[ណូរូ]]<ref>{{cite news |title=Nauru recognizes J'lem as capital of Israel |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/268084 |work=Israel National News |date=29 August 2019 }}</ref> និង[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/12/06/world/middleeast/trump-jerusalem-israel-capital.html|title=Trump Recognizes Jerusalem as Israel's Capital and Orders U.S. Embassy to Move|work=The New York Times|date=6 December 2017|access-date=18 មេសា 2022}}</ref>}}{{refn|group=ស|យេរូសាឡឹមគឺជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់អ៊ីស្រាអែល ប្រសិនបើរាប់បញ្ចូលទាំង[[យេរូសាឡឹមខាងកើត]] ដែលគេច្រើនចាត់ទុកវាថាជាតំបន់អ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់។<ref>{{citation|title=The Legal Status of East Jerusalem|publisher=Norwegian Refugee Council|date=December 2013|url=https://www.nrc.no/globalassets/pdf/reports/the-legal-status-of-east-jerusalem.pdf|pages=8, 29}}</ref> ប្រសិនបើមិនរាប់បញ្ចូលយេរូសាឡឹមខាងកើតទេនោះ [[តែលអាវីហ្វ]]គឺជាទីក្រុងធំបំផុតប្រចាំប្រទេសនេះ។}} | coordinates = {{coord|31|47|N|35|13|E|region:IL-JM_type:city(880000)}} | largest_city = capital | official_languages = [[ភាសាហេប្រឺ|ហេប្រឺ]] | languages_type = ឋានៈពិសេស | languages = [[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]]{{refn|group=ស|ភាសាអារ៉ាប់គឺមាន "ឋានៈពិសេស" ដោយអាស្រ័យតាម[[ច្បាប់មូលដ្ឋាន៖ អ៊ីស្រាអែលជារដ្ឋជាតិនៃជនជាតិជ្វីហ្វ|ច្បាប់មូលដ្ឋានក្នុងឆ្នាំ២០១៨]]។<ref name=lang2>{{cite news |title=Israel Passes 'National Home' Law, Drawing Ire of Arabs |url=https://www.nytimes.com/2018/07/18/world/middleeast/israel-passes-national-home-law.html |work=The New York Times |date=19 July 2018 }}</ref><ref name=lang3>{{cite news |last1=Lubell |first1=Maayan |title=Israel adopts divisive Jewish nation-state law |url=https://www.reuters.com/article/us-israel-politics-law/israel-adopts-divisive-jewish-nation-state-law-idUSKBN1K901V |work=Reuters |date=19 July 2018}}</ref> ដើមឡើយមុនពេលច្បាប់មូលដ្ឋាននោះបានអនុម័ត ភាសាអារ៉ាប់ធ្លាប់ជាភាសាផ្លូវការមួយរបស់រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល។<ref name=lang1>{{cite web |title=Arabic in Israel: an official language and a cultural bridge |url=http://mfa.gov.il/MFA/IsraelExperience/Culture/Pages/Arabic-in-Israel--an-official-language-and-a-cultural-bridge-18-December-2016.aspx |website=Israel Ministry of Foreign Affairs |date=18 December 2016|access-date=18 មេសា 2022}}</ref>}} | ethnic_groups = {{unbulleted list |៧១.៩% [[ជនជាតិជ្វីហ្វអ៊ីស្រាអែល|ជ្វីហ្វ]] |២១% [[ជនជាតិអារ៉ាប់នៅអ៊ីស្រាអែល|អារ៉ាប់]] |៧.១% [[ប្រជាសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល|ជនជាតិផ្សេងៗទៀត]] }} | ethnic_groups_year = ២០២៥ | ethnic_groups_ref = <ref name="population_stat2024">{{cite report |date=14 August 2025 |title=Population, by Population Group |url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/DocLib/2025/yarhon0825/b1.pdf |work=Monthly Bulletin of Statistics |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |access-date=3 September 2026}}</ref> | religion = {{unbulleted list |៧៣.៧% [[យូដាសាសនា]] |១៨.៣% [[ឥស្លាមសាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|ឥស្លាមសាសនា]] |១.៩% [[គ្រិស្តសាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|គ្រិស្តសាសនា]] |១.៦% [[ឌ្រុសនៅអ៊ីស្រាអែល|ឌ្រុស]] |៤.៥% [[សាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|សាសនាផ្សេងៗទៀត]] }} | religion_year = ២០២៣ | religion_ref = <ref>{{cite report |date=30 December 2024 |title=Population Of Israelis, by Religion |url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/DocLib/2024/2.ShnatonPopulation/st02_02.pdf |work=Statistical Abstract of Israel |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |access-date=3 September 2026}}</ref> | government_type = [[ឯកត្តរដ្ឋ]] [[សាធារណរដ្ឋអាស្រ័យសភា]] | leader_title1 = [[ប្រធានាធិបតីអ៊ីស្រាអែល|ប្រធានាធិបតី]] | leader_name1 = [[យីតសាក់ ហ៊ែរហ្សូក]] | leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | leader_name2 = [[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]] | leader_title3 = [[ប្រធានឃ្នេសេត]] | leader_name3 = [[អាមៀរ អូហាណា]] | legislature = [[ឃ្នេសេត]] | upper_house = | lower_house = | sovereignty_type = [[ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល|និម្មិតកម្ម]] | sovereignty_note = | established_event2 = [[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យភាពអ៊ីស្រាអែល|ប្រកាសឯករាជ្យ]] | established_date2 = ១៤ ឧសភា ១៩៤៨ | established_event3 = | established_date3 = | established_event4 = | established_date4 = | established_event5 = | established_date5 = | established_event6 = | established_date6 = | established_event7 = | established_date7 = | established_event8 = | established_date8 = | area_size = 1 E7 | area_km2 = ២២,០៧២ ឬ ២០,៧៧០ | area_rank = ទី១៤៨ | area_footnote = {{ref label|area|a}} | percent_water = ២.៧១<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=18 មេសា 2022|publisher=OECD |url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate = ១០,១៤៧,២០០<ref>{{cite web |title=Time Series DataBank |url=https://www.cbs.gov.il/en/Statistics/Pages/Generators/Time-Series-DataBank.aspx?r=ea3bd53b-b8ef-4c4a-8f6f-8eb5e8cdb84f&uptodate=1 |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |access-date=3 September 2026}}</ref> | population_census = ៩,៦០១,៧២០<ref>{{cite web |title=Geographic Areas – Nationwide |url=https://census.cbs.gov.il/geographic-area?search=%D7%9B%D7%9C%D7%9C%20%D7%90%D7%A8%D7%A6%D7%99&type=%D7%9B%D7%9C%D7%9C%20%D7%90%D7%A8%D7%A6%D7%99 |website=2022 Population Census Data |publisher=[[ការិយាល័យកណ្ដាលនៃស្ថិតិ (អ៊ីស្រាអែល)|ការិយាល័យកណ្ដាលនៃស្ថិតិ]] |access-date=3 September 2026}}</ref>{{refn|group=fn|ចំនួនប្រជាជន និងទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចរបស់អ៊ីស្រាអែលបានគ្របដណ្តប់លើទឹកដីសេដ្ឋកិច្ចទាំងអស់របស់អ៊ីស្រាអែលរួមមាន៖ [[កំពូលហ្កូឡាន]] [[យេរូសាឡឹមខាងកើត]] និងទីតាំងលំនៅប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលនៅតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]]។}} | population_estimate_year = ២០២៦ | population_estimate_rank = ទី៩៣ | population_census_year = ២០២២ | population_census_rank = | population_density_km2 = ៤៦៤ | population_density_rank = ទី៣០ | GDP_PPP = {{increase}} ៦០៩.៤១១&nbsp;ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.IL">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (April 2026 Edition) |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |website=www.imf.org |date=14 April 2026 |access-date=3 September 2026}}</ref> | GDP_PPP_year = ២០២៦ | GDP_PPP_rank = ទី៥០ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ៥៩,០៩៥ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.IL"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ទី៣៥ | GDP_nominal = {{increase}} ៧១៩.៨៤៨ ពាន់លានដុល្លាររ<ref name="IMFWEO.IL"/> | GDP_nominal_year = ២០២៦ | GDP_nominal_rank = ទី២៥ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ៦៩,៨០៤ ដុល្លាររ<ref name="IMFWEO.IL"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ទី១៤ | Gini = ៣៧.៩ | Gini_year = ២០២១ | Gini_change = {{increase}} | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260126001153/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |url-status=dead |archive-date=26 January 2026 |title=Gini Index coefficient |publisher=The World Factbook}}</ref> | Gini_rank = | HDI = ០.៩១៩ | HDI_year = ២០២៣ | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=3 September 2026 |publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]]}}</ref> | HDI_rank = ទី២៧ | currency = [[ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល|ស៊ីគែលថ្មី]] (₪) | currency_code = ILS | time_zone = [[ម៉ោងស្ដង់ដាអ៊ីស្រាអែល|IST]] | utc_offset = +២ | utc_offset_DST = +៣ | DST_note = | time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្តៅអ៊ីស្រាអែល|IDT]] | date_format = יי-חח-שששש (AM)<br/> ថ្ងៃ-ខែ-ឆ្នាំ / dd-mm-yyyy ([[សកលសករាជ|ស.ស]]) | drives_on = ស្ដាំ | calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅអ៊ីស្រាអែល|+៩៧២]] | iso3166code = IL | cctld = [[.il]] | today = | footnote_a = {{note|area}} ២០,៧៧០&nbsp;គម^២ គឺជាទំហំផ្ទៃដីសរុបរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុង[[បន្ទាត់បៃតង (អ៊ីស្រាអែល)|បន្ទាត់បៃតង]]។ ២២,០៧២&nbsp;គម^២ គឺរាប់បញ្ចូលទាំង[[កំពូលហ្កូឡាន]] (ប្រ. ១២០០ គម^២) និង[[យេរូសាឡឹមខាងកើត]] (ប្រ. ៦៤ គម^២)។ | wikidata = Q801 }} '''ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល''' ([[ភាសាហេប្រឺ]]៖ יִשְׂרָאֵל និង[[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ إِسْرَائِيل) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''រដ្ឋអុីស្រាអែល''' គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]។ ប្រទេសនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅច្រាំងភាគអាគ្នេយ៍នៃ[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]] និងច្រាំងខាងជើងនៃ[[សមុទ្រក្រហម]] ហើយមានព្រំដែនគោកជាប់ជាមួយប្រទេស[[លីបង់]]នៅភាគខាងជើង ប្រទេស[[ស៊ីរី]]នៅភាគឦសាន ប្រទេស[[ហ្សកដានី]]នៅភាគខាងកើត និងប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]នៅភាគនិរតី។  វាក៏មានព្រំដែនជាប់នឹងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនតាមរយៈតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] និង[[ដែនជ្រោយកាសា]]ផងដែរ។ ទីក្រុង[[ទែលអាវីវ]]គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកវិទ្យាក្នុងប្រទេស ខណៈដែលអាសនៈរដ្ឋាភិបាលស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋធានី[[យេរូសាឡឹម]] ទោះជាអធិបតេយ្យភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលលើ[[យេរូសាឡឹមខាងកើត|យេរូសាឡឹមប៉ែកខាងកើត]]មិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិក៏ដោយក្តី។<ref>Akram, Susan M., Michael Dumper, Michael Lynk, and Iain Scobbie, eds. 2010.&nbsp;''International Law and the Israeli-Palestinian Conflict: A Rights-Based Approach to Middle East Peace''.&nbsp;Routledge. p. 119: "UN General Assembly Resolution 181 recommended the creation of an international zone, or&nbsp;corpus separatum, in Jerusalem to be administered by the UN for a 10-year period, after which there would be a referendum to determine its future.&nbsp;This approach applies equally to West and East Jerusalem and is not affected by the occupation of East Jerusalem in 1967.&nbsp;To a large extent it is this approach that still guides the diplomatic behaviour of states and thus has greater force in international law."</ref>{{refn|group=fn|[[ច្បាប់យេរូសាឡឹម]]បានចែងថា "ទីក្រុងយេរូសាឡឹមគឺជារដ្ឋធានីពេញលេញ និងតែមួយគត់នៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល" ហើយទីក្រុងនេះបម្រើជាអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែល ជាមូលដ្ឋាននៃគេហដ្ឋានប្រធានាធិបតី ការិយាល័យរដ្ឋាភិបាល តុលាការកំពូល និង[[រដ្ឋសភា (អ៊ីស្រាអែល)|សភាជាតិ]]។ [[សេចក្តីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ៤៧៨]] (២០ សីហា ១៩៤០; ១៤–០, ដោយមានអាមេរិកបោះឆ្នោតអនុប្បវាទ) បានប្រកាសច្បាប់យេរូសាឡឹមថា "មោឃៈ និងគ្មានន័យ" ហើយ​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​រដ្ឋ​សមាជិក អសប ទាំងអស់​ដក​បេសកកម្ម​ការទូត​របស់​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ក្រុងយេរូសាឡឹម (សូមមើល {{Harvard citation no brackets|Kellerman|1993|p=140}})។ សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែមសូមមើល [[ស្ថានការណ៍យេរូសាឡឹម]]។}} ==កំណត់សម្គាល់== {{Reflist|group=ស}} {{Reflist|group=fn}} ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} {{ទំព័រគំរូ:ប្រទេសនៅទ្វីបអាស៊ី}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីស្រាអែល| ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ានេ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឡេវ៉ាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ]] a4u4wrsosu9usrvezou3jk85coovdh8 340152 340130 2026-09-04T06:04:01Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340152 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស | conventional_long_name = រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល | common_name = អ៊ីស្រាអែល | native_name = {{nobold|מְדִינַת יִשְׂרָאֵל ([[ភាសាហេប្រឺ|ហេប្រឺ]])<br/>دَوْلَة إِسْرَائِيل ([[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]])}} | image_flag = Flag of Israel.svg | flag_type = [[ទង់ជាតិអ៊ីស្រាអែល|ទង់ជាតិ]] | image_coat = Emblem of Israel.svg | symbol_width = | symbol_type = [[វរលញ្ឆករអ៊ីស្រាអែល|វរលញ្ឆករ]] | national_motto = | national_anthem = ''[[ហាទីកវ៉ា|הַתִּקְוָה]]''<br/>"ក្តីសង្ឃឹម"<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Hatikvah instrumental.ogg|center]]</div> | image_map = Israel in its region (de-facto and Palestinian territory hatched).svg | image_map_caption = ទីតាំងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល (ក្រហម) នៅតំបន់[[មជ្ឈិមបូព៌ា]]<br/>[[ទឹកដីកាន់កាប់ដោយអ៊ីស្រាអែល]] (ឆ្នូត) | capital_type = រដ្ឋធានី | capital = [[យេរូសាឡឹម]] ([[ស្ថានការណ៍យេរូសាឡឹម|ការទទួលស្គាល់មានកំណត់]]){{refn|group=ស|ទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋសមាជិក អសប៖ [[រុស្ស៊ី]] ([[យេរូសាឡឹមខាងលិច]])<ref>{{cite web |title=Foreign Ministry statement regarding Palestinian-Israeli settlement |url=http://www.mid.ru/en/foreign_policy/news/-/asset_publisher/cKNonkJE02Bw/content/id/2717182 |website=www.mid.ru |date=6 April 2017}}</ref> [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] ([[យេរូសាឡឹមខាងលច]])<ref>{{cite web|url=http://www.jpost.com/Breaking-News/Czech-Republic-announces-it-recognizes-West-Jerusalem-as-Israels-capital-517241|title=Czech Republic announces it recognizes West Jerusalem as Israel's capital|newspaper=Jerusalem Post|date=6 December 2017|access-date=18 មេសា 2022}}</ref> [[អាហ្សង់ទីន]]<ref>{{cite web |title=Javier Milei on his first diplomatic visit to Israel as President of Argentina |url=https://www.gov.il/en/pages/javier-maili-on-his-first-diplomatic-visit-to-israel |access-date=3 September 2026}}</ref> [[ហុងឌូរ៉ាស]]<ref>{{cite news |title=Honduras recognizes Jerusalem as Israel's capital |url=https://www.timesofisrael.com/honduras-recognizes-jerusalem-as-israels-capital/ |work=The Times of Israel |date=29 August 2019}}</ref> [[ក្វាតេម៉ាឡា]]<ref>{{cite web|url=https://www.infobae.com/america/mundo/2017/12/24/guatemala-se-suma-a-eeuu-y-tambien-trasladara-su-embajada-en-israel-a-jerusalen/|title=(ភាសាអេស្ប៉ាញ) Guatemala se suma a EEUU y también trasladará su embajada en Israel a Jerusalén|website=Infobae|date=24 December 2017}} Guatemala's embassy was located in Jerusalem until the 1980s, when it was moved to Tel Aviv.</ref> [[ណូរូ]]<ref>{{cite news |title=Nauru recognizes J'lem as capital of Israel |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/268084 |work=Israel National News |date=29 August 2019 }}</ref> និង[[សហរដ្ឋអាមេរិក]]។<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2017/12/06/world/middleeast/trump-jerusalem-israel-capital.html|title=Trump Recognizes Jerusalem as Israel's Capital and Orders U.S. Embassy to Move|work=The New York Times|date=6 December 2017|access-date=18 មេសា 2022}}</ref>}}{{refn|group=ស|យេរូសាឡឹមគឺជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់អ៊ីស្រាអែល ប្រសិនបើរាប់បញ្ចូលទាំង[[យេរូសាឡឹមខាងកើត]] ដែលគេច្រើនចាត់ទុកវាថាជាតំបន់អ៊ីស្រាអែលកាន់កាប់។<ref>{{citation|title=The Legal Status of East Jerusalem|publisher=Norwegian Refugee Council|date=December 2013|url=https://www.nrc.no/globalassets/pdf/reports/the-legal-status-of-east-jerusalem.pdf|pages=8, 29}}</ref> ប្រសិនបើមិនរាប់បញ្ចូលយេរូសាឡឹមខាងកើតទេនោះ [[តែលអាវីហ្វ]]គឺជាទីក្រុងធំបំផុតប្រចាំប្រទេសនេះ។}} | coordinates = {{coord|31|47|N|35|13|E|region:IL-JM_type:city(880000)}} | largest_city = capital | official_languages = [[ភាសាហេប្រឺ|ហេប្រឺ]] | languages_type = ឋានៈពិសេស | languages = [[ភាសាអារ៉ាប់|អារ៉ាប់]]{{refn|group=ស|ភាសាអារ៉ាប់គឺមាន "ឋានៈពិសេស" ដោយអាស្រ័យតាម[[ច្បាប់មូលដ្ឋាន៖ អ៊ីស្រាអែលជារដ្ឋជាតិនៃជនជាតិជ្វីហ្វ|ច្បាប់មូលដ្ឋានក្នុងឆ្នាំ២០១៨]]។<ref name=lang2>{{cite news |title=Israel Passes 'National Home' Law, Drawing Ire of Arabs |url=https://www.nytimes.com/2018/07/18/world/middleeast/israel-passes-national-home-law.html |work=The New York Times |date=19 July 2018 }}</ref><ref name=lang3>{{cite news |last1=Lubell |first1=Maayan |title=Israel adopts divisive Jewish nation-state law |url=https://www.reuters.com/article/us-israel-politics-law/israel-adopts-divisive-jewish-nation-state-law-idUSKBN1K901V |work=Reuters |date=19 July 2018}}</ref> ដើមឡើយមុនពេលច្បាប់មូលដ្ឋាននោះបានអនុម័ត ភាសាអារ៉ាប់ធ្លាប់ជាភាសាផ្លូវការមួយរបស់រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល។<ref name=lang1>{{cite web |title=Arabic in Israel: an official language and a cultural bridge |url=http://mfa.gov.il/MFA/IsraelExperience/Culture/Pages/Arabic-in-Israel--an-official-language-and-a-cultural-bridge-18-December-2016.aspx |website=Israel Ministry of Foreign Affairs |date=18 December 2016|access-date=18 មេសា 2022}}</ref>}} | ethnic_groups = {{unbulleted list |៧១.៩% [[ជនជាតិជ្វីហ្វអ៊ីស្រាអែល|ជ្វីហ្វ]] |២១% [[ជនជាតិអារ៉ាប់នៅអ៊ីស្រាអែល|អារ៉ាប់]] |៧.១% [[ប្រជាសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល|ជនជាតិផ្សេងៗទៀត]] }} | ethnic_groups_year = ២០២៥ | ethnic_groups_ref = <ref name="population_stat2024">{{cite report |date=14 August 2025 |title=Population, by Population Group |url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/DocLib/2025/yarhon0825/b1.pdf |work=Monthly Bulletin of Statistics |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |access-date=3 September 2026}}</ref> | religion = {{unbulleted list |៧៣.៧% [[យូដាសាសនា]] |១៨.៣% [[ឥស្លាមសាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|ឥស្លាមសាសនា]] |១.៩% [[គ្រិស្តសាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|គ្រិស្តសាសនា]] |១.៦% [[ឌ្រុសនៅអ៊ីស្រាអែល|ឌ្រុស]] |៤.៥% [[សាសនានៅអ៊ីស្រាអែល|សាសនាផ្សេងៗទៀត]] }} | religion_year = ២០២៣ | religion_ref = <ref>{{cite report |date=30 December 2024 |title=Population Of Israelis, by Religion |url=https://www.cbs.gov.il/he/publications/DocLib/2024/2.ShnatonPopulation/st02_02.pdf |work=Statistical Abstract of Israel |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |access-date=3 September 2026}}</ref> | government_type = [[ឯកត្តរដ្ឋ]] [[សាធារណរដ្ឋអាស្រ័យសភា]] | leader_title1 = [[ប្រធានាធិបតីអ៊ីស្រាអែល|ប្រធានាធិបតី]] | leader_name1 = [[យីតសាក់ ហ៊ែរហ្សូក]] | leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | leader_name2 = [[ប៊ីនយ៉ាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ]] | leader_title3 = [[ប្រធានឃ្នេសេត]] | leader_name3 = [[អាមៀរ អូហាណា]] | legislature = [[ឃ្នេសេត]] | upper_house = | lower_house = | sovereignty_type = [[ប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្រាអែល|និម្មិតកម្ម]] | sovereignty_note = | established_event2 = [[សេចក្តីប្រកាសឯករាជ្យភាពអ៊ីស្រាអែល|ប្រកាសឯករាជ្យ]] | established_date2 = ១៤ ឧសភា ១៩៤៨ | established_event3 = | established_date3 = | established_event4 = | established_date4 = | established_event5 = | established_date5 = | established_event6 = | established_date6 = | established_event7 = | established_date7 = | established_event8 = | established_date8 = | area_size = 1 E7 | area_km2 = ២២,០៧២ ឬ ២០,៧៧០ | area_rank = ទី១៤៨ | area_footnote = {{ref label|area|a}} | percent_water = ២.៧១<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=18 មេសា 2022|publisher=OECD |url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate = ១០,១៤៧,២០០<ref>{{cite web |title=Time Series DataBank |url=https://www.cbs.gov.il/en/Statistics/Pages/Generators/Time-Series-DataBank.aspx?r=ea3bd53b-b8ef-4c4a-8f6f-8eb5e8cdb84f&uptodate=1 |publisher=Israel Central Bureau of Statistics |access-date=3 September 2026}}</ref> | population_census = ៩,៦០១,៧២០<ref>{{cite web |title=Geographic Areas – Nationwide |url=https://census.cbs.gov.il/geographic-area?search=%D7%9B%D7%9C%D7%9C%20%D7%90%D7%A8%D7%A6%D7%99&type=%D7%9B%D7%9C%D7%9C%20%D7%90%D7%A8%D7%A6%D7%99 |website=2022 Population Census Data |publisher=[[ការិយាល័យកណ្ដាលនៃស្ថិតិ (អ៊ីស្រាអែល)|ការិយាល័យកណ្ដាលនៃស្ថិតិ]] |access-date=3 September 2026}}</ref>{{refn|group=fn|ចំនួនប្រជាជន និងទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចរបស់អ៊ីស្រាអែលបានគ្របដណ្តប់លើទឹកដីសេដ្ឋកិច្ចទាំងអស់របស់អ៊ីស្រាអែលរួមមាន៖ [[កំពូលហ្កូឡាន]] [[យេរូសាឡឹមខាងកើត]] និងទីតាំងលំនៅប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលនៅតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]]។}} | population_estimate_year = ២០២៦ | population_estimate_rank = ទី៩៣ | population_census_year = ២០២២ | population_census_rank = | population_density_km2 = ៤៦៤ | population_density_rank = ទី៣០ | GDP_PPP = {{increase}} ៦០៩.៤១១&nbsp;ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.IL">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (April 2026 Edition) |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |website=www.imf.org |date=14 April 2026 |access-date=3 September 2026}}</ref> | GDP_PPP_year = ២០២៦ | GDP_PPP_rank = ទី៥០ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ៥៩,០៩៥ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.IL"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ទី៣៥ | GDP_nominal = {{increase}} ៧១៩.៨៤៨ ពាន់លានដុល្លាររ<ref name="IMFWEO.IL"/> | GDP_nominal_year = ២០២៦ | GDP_nominal_rank = ទី២៥ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ៦៩,៨០៤ ដុល្លាររ<ref name="IMFWEO.IL"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ទី១៤ | Gini = ៣៧.៩ | Gini_year = ២០២១ | Gini_change = {{increase}} | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260126001153/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ |url-status=dead |archive-date=26 January 2026 |title=Gini Index coefficient |publisher=The World Factbook |access-date=3 កញ្ញា 2026 |archivedate=4 កុម្ភៈ 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204222738/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/gini-index-coefficient-distribution-of-family-income/country-comparison/ }}</ref> | Gini_rank = | HDI = ០.៩១៩ | HDI_year = ២០២៣ | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=3 September 2026 |publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]]}}</ref> | HDI_rank = ទី២៧ | currency = [[ស៊ីគែលថ្មីអ៊ីស្រាអែល|ស៊ីគែលថ្មី]] (₪) | currency_code = ILS | time_zone = [[ម៉ោងស្ដង់ដាអ៊ីស្រាអែល|IST]] | utc_offset = +២ | utc_offset_DST = +៣ | DST_note = | time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្តៅអ៊ីស្រាអែល|IDT]] | date_format = יי-חח-שששש (AM)<br/> ថ្ងៃ-ខែ-ឆ្នាំ / dd-mm-yyyy ([[សកលសករាជ|ស.ស]]) | drives_on = ស្ដាំ | calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅអ៊ីស្រាអែល|+៩៧២]] | iso3166code = IL | cctld = [[.il]] | today = | footnote_a = {{note|area}} ២០,៧៧០&nbsp;គម^២ គឺជាទំហំផ្ទៃដីសរុបរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅក្នុង[[បន្ទាត់បៃតង (អ៊ីស្រាអែល)|បន្ទាត់បៃតង]]។ ២២,០៧២&nbsp;គម^២ គឺរាប់បញ្ចូលទាំង[[កំពូលហ្កូឡាន]] (ប្រ. ១២០០ គម^២) និង[[យេរូសាឡឹមខាងកើត]] (ប្រ. ៦៤ គម^២)។ | wikidata = Q801 }} '''ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល''' ([[ភាសាហេប្រឺ]]៖ יִשְׂרָאֵל និង[[ភាសាអារ៉ាប់]]៖ إِسْرَائِيل) ដោយមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា '''រដ្ឋអុីស្រាអែល''' គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អាស៊ីខាងលិច]]។ ប្រទេសនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅច្រាំងភាគអាគ្នេយ៍នៃ[[សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ]] និងច្រាំងខាងជើងនៃ[[សមុទ្រក្រហម]] ហើយមានព្រំដែនគោកជាប់ជាមួយប្រទេស[[លីបង់]]នៅភាគខាងជើង ប្រទេស[[ស៊ីរី]]នៅភាគឦសាន ប្រទេស[[ហ្សកដានី]]នៅភាគខាងកើត និងប្រទេស[[អេហ្ស៊ីប]]នៅភាគនិរតី។  វាក៏មានព្រំដែនជាប់នឹងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនតាមរយៈតំបន់[[វ៉េសប៊ែង]] និង[[ដែនជ្រោយកាសា]]ផងដែរ។ ទីក្រុង[[ទែលអាវីវ]]គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងបច្ចេកវិទ្យាក្នុងប្រទេស ខណៈដែលអាសនៈរដ្ឋាភិបាលស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋធានី[[យេរូសាឡឹម]] ទោះជាអធិបតេយ្យភាពរបស់អ៊ីស្រាអែលលើ[[យេរូសាឡឹមខាងកើត|យេរូសាឡឹមប៉ែកខាងកើត]]មិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិក៏ដោយក្តី។<ref>Akram, Susan M., Michael Dumper, Michael Lynk, and Iain Scobbie, eds. 2010.&nbsp;''International Law and the Israeli-Palestinian Conflict: A Rights-Based Approach to Middle East Peace''.&nbsp;Routledge. p. 119: "UN General Assembly Resolution 181 recommended the creation of an international zone, or&nbsp;corpus separatum, in Jerusalem to be administered by the UN for a 10-year period, after which there would be a referendum to determine its future.&nbsp;This approach applies equally to West and East Jerusalem and is not affected by the occupation of East Jerusalem in 1967.&nbsp;To a large extent it is this approach that still guides the diplomatic behaviour of states and thus has greater force in international law."</ref>{{refn|group=fn|[[ច្បាប់យេរូសាឡឹម]]បានចែងថា "ទីក្រុងយេរូសាឡឹមគឺជារដ្ឋធានីពេញលេញ និងតែមួយគត់នៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល" ហើយទីក្រុងនេះបម្រើជាអាសនៈរបស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែល ជាមូលដ្ឋាននៃគេហដ្ឋានប្រធានាធិបតី ការិយាល័យរដ្ឋាភិបាល តុលាការកំពូល និង[[រដ្ឋសភា (អ៊ីស្រាអែល)|សភាជាតិ]]។ [[សេចក្តីសម្រេចក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិលេខ ៤៧៨]] (២០ សីហា ១៩៤០; ១៤–០, ដោយមានអាមេរិកបោះឆ្នោតអនុប្បវាទ) បានប្រកាសច្បាប់យេរូសាឡឹមថា "មោឃៈ និងគ្មានន័យ" ហើយ​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​រដ្ឋ​សមាជិក អសប ទាំងអស់​ដក​បេសកកម្ម​ការទូត​របស់​ខ្លួន​ចេញ​ពី​ក្រុងយេរូសាឡឹម (សូមមើល {{Harvard citation no brackets|Kellerman|1993|p=140}})។ សម្រាប់ព័ត៌មានបន្ថែមសូមមើល [[ស្ថានការណ៍យេរូសាឡឹម]]។}} ==កំណត់សម្គាល់== {{Reflist|group=ស}} {{Reflist|group=fn}} ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} {{ទំព័រគំរូ:ប្រទេសនៅទ្វីបអាស៊ី}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ៊ីស្រាអែល| ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅអាស៊ី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:មេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសម្រាប់មេឌីទែរ៉ានេ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ឡេវ៉ាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអាស៊ីខាងលិច]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសដើមបូព៌ា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប៉ាឡេស្ទីន (តំបន់)]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ]] sg74s2r2lyhfa7pjg3ua29yvkvtc4pq 0 35931 340135 316704 2026-09-04T00:27:22Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340135 wikitext text/x-wiki ដ្រាក់ម៉ា (អង់គ្លេស: Drachma) ជាលុយកាក់ធ្វើពីប្រាក់ របស់ក្រិក។ ដ្រាក់ម៉ាគឺជារូបិយវត្ថុដែលត្រូវបានប្រើនៅក្នុងក្រិក ក្នងអំឡុងពេលជាច្រើនសម័យកាល នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ក្រិក: # វាជារូបិយវត្ថុមួយរបស់ក្រិកកាលពីសម័យបុរាណ ត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ ដោយរដ្ឋក្រិកជាច្រើន ក្នុងអំឡុងពេលដប់ទសវត្សរ៍​ តាំងពីសម័យ [[Archaic Greece|Archaic]], [[Classical Greece|Classical]], និងសម័យ[[Hellenistic period|Hellenistic]] រហូតដល់សម័យរ៉ូម ក្រោមការបោះកាក់របស់អធិរាជក្រិក។ # វាជារូបិយវត្ថុទាំងបីរបស់ក្រិកសម័យទំនើប ដំបូងត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ក្នុងឆ្នាំ ១៨៣២ ហើយចុងក្រោយបំផុតត្រូវបានជំនួសដោយរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូ ក្នុងឆ្នាំ២០០១ (១អឺរ៉ូស្មើនឹង៣៤០.៧៥ ដ្រាក់ម៉ា)។<ref name="LSJdrachme">{{LSJ|draxmh/|δραχμή|ref}}.</ref> == ដ្រាក់ម៉ាសម័យបុរាណ == {{multiple image|direction=vertical|align=right|width=210|header=Drachma in the Greek world|footer=|image1=Obolos2.jpg|alt1=|caption1=រូបខាងលើ: obeloi (oboloi) មានរូបរាងជាដែក៦សរសៃ ត្រូវបានដាក់តាំងនៅ [[សារមន្ទីរក្រុងអាថែន]], រកឃើញនៅ [[ប្រាសាទបុរាណ Heraion ក្នុងតំបន់ Argos]]។ រូបខាងក្រោម: រូបដៃកាន់{{refn|group=n|{{lang|grc|δράσσομαι}}, ''drassomai'', "grasp"; [[cf.]]: {{LSJ|dra/c|δράξ}}, ''drax'', and ''drachma'' itself, i.e. "grasp with the hand".<ref name=LSJdrachme/><ref name=LSJdrassomai>{{LSJ|dra/ssomai|δράσσομαι|shortref}}.</ref>}} oboloi ទាំង៦ បង្កើតបានជា ១ដ្រាក់ម៉ា។|image2=Athens 545-510 BC Didrachm.jpg|caption2=កាក់ប្រាក់ [[didrachm]] របស់ពួកអាថែន ពីសម័យ [[Peisistratos]], ឆ្នាំ៥៤៥–៥១០ មុនគ.ស។|alt2=|image3=BMC 193.jpg|caption3=កាក់ដ្រាក់ម៉ារបស់ក្រិកនៃ Aegina។ ផលិតនៅឆ្នាំ៧០០–៥៥០ មុនគ.ស។|image4=Massalia-21.jpg|caption4=កាក់ប្រាក់ tetrobol (មានតម្លៃ 4/6ដ្រាក់ម៉ា)។|image5=Olympia-02.jpg|caption5=កាក់ Tetradrachm រកឃើញនៅតំបន់Olympia ប្រទេសក្រិក ផលិតនៅឆ្នាំ៣៦០មុនគ.ស។|image6=Philip III Arrhidaios.jpg|caption6=កាក់ប្រាក់ដ្រាក់ម៉ារបស់ [[ភីលីព III នៅម៉ាសេដូន ផលិតនៅបាប៊ីឡូន]]។}}ឈ្មោះដ្រាក់ម៉ាមានប្រភពមកពីកិរិយាសព្ទ δράσσομαι (''drássomai'', មានន័យថា "កាន់")។{{refn|"As much as one can hold in the hand".<ref name=LSJdrachme/><ref name=LSJdrassomai/>|group=n}} វាត្រូវបានគេជឿថាជាពាក្យតែមួយនឹងពាក្យដែលមានន័យថា "មួយក្ដាប់" ឬ "កាន់"។<ref>{{cite journal|url=http://www.deepdyve.com/lp/de-gruyter/two-new-linear-b-documents-from-bronze-age-pylos-rg10tOlmDC|last1=Shelmerdine|first1=Cynthia W.|last2=Bennet|first2=John|title=Two Linear B documents from Bronze Age Pylos|journal=Kadmos|volume=34|issue=2|date=January 1, 1995}}</ref>{{refn|The word, whose meaning and translation is still uncertain, is {{lang|gmy|𐀈𐀏𐀔}}, ''do-ka-ma'' or {{lang|gmy|𐀈𐀏𐀔𐀂}}, ''do-ka-ma-i'', found on the [[Pylos|PY]] An 1282 and PY Wr 1480 tablets.<ref>{{cite web|title=PY 1282 An (Ciii)|url=https://www2.hf.uio.no/damos/Index/item/chosen_item_id/4362}}{{citation|chapter=PY 1480 Wr (unknown)|title=DĀMOS: Database of Mycenaean at Oslo|url=https://www2.hf.uio.no/damos/index/about|chapter-url=https://www2.hf.uio.no/damos/Index/item/chosen_item_id/5088|publisher=[[University of Oslo]]}}.</ref><ref>{{cite web|last=Raymoure|first=K.A.|url=http://minoan.deaditerranean.com/resources/linear-b-sign-groups/do/do-ka-ma-i/|title=do-ka-ma-i|work=Minoan Linear A & Mycenaean Linear B|publisher=Deaditerranean|access-date=2017-11-01|archive-date=2017-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225092908/http://minoan.deaditerranean.com/resources/linear-b-sign-groups/do/do-ka-ma-i/|url-status=dead|archivedate=2017-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170225092908/http://minoan.deaditerranean.com/resources/linear-b-sign-groups/do/do-ka-ma-i/}}</ref>|group=n}} ដំបូងដ្រាក់ម៉ាគឺជាដែកមួយក្ដាប់ដែលមាន៦សរសៃ។​ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជារូបិយវត្ថុ កាលពីដើមឆ្នាំ ១១០០មុនគ.ស ហើយមានលក្ខណៈជាដុំមួយអាចជា:លង្ហិន ទង់ដែង ឬដែក ដែលគេសិតឲ្យទៅជារូបិយវត្ថុដែលមានតម្លៃខុសៗគ្នាទៅតាមទម្ងន់របស់វា។ វាគឺជាឯកតាស្ដង់ដារនៃការបោះកាក់ នៅកន្លែងបោះកាក់ជាច្រើនរបស់ក្រិកកាលពីសម័យបុរាណ ហើយឈ្មោះ ''obol'' ត្រូវបានប្រើដើម្បីពិពណ៌នាកាក់មួយដែលស្មើនឹង១ភាគ៦នៃដ្រាក់ម៉ា។ កាក់ក្រិកសម័យបុរាណជាច្រើនមានឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា នៅក្នុងការប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។<ref>[[Philochorus]]: Scholion to Aristophanes, Birds 1106</ref> នៅក្នុងទីក្រុងរបស់ក្រិកដែលប្រើប្រាស់ដ្រាក់ម៉ាមានដូចជា: អាបដេរ៉ា អាប៊ីដូស អាឡិចសានទ្រា អែតណា អាន់ទីយ៉ូក អាថែន ឃីយ៉ូស ស៊ីហ្ស៊ីគូស កូរីន អេភេសូរ អេរេទ្រា ហ្គីឡា កាតាណា កូស ម៉ារ៉ូនា ណាសុស ពេឡា ពើកាមូម រេជីអូន សាឡាមីស ស្មៀណៃ ស្ប៉ាតា ស៊ីរ៉ាគូស តាស៊ូស តាសុស ត្នេដូស ត្រូយ និងក្រុងផ្សេងទៀត។ ដ្រាក់ម៉ាត្រូវបានផលិតឡើង ដោយមានស្ដង់ដារទម្ងន់ខុសៗគ្នា នៅកន្លែងបោះកាក់ជាច្រើនរបស់ក្រិក។ ស្ដង់ដែលគេនិយមប្រើច្រើនជាងគេនោះគឺ អាថែនាន (Athenian) ឬ អាតទិក (Attic) ដែលមានទម្ងន់ជាង៤.៣ ក្រាម។ ក្រោយពីមានការឈ្លានពានពីអធិរាជអាឡិចសានឌឺ ឈ្មោះដ្រាក់ម៉ាត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងអាណាចក្រជាច្រើនរបស់ពួកហេលេនីស នៅមជ្ឈិមបូព៌ា រួមទាំងអាណាចក្រផ្ទលេមេក្នុងអាឡិចសានទ្រា និងចក្រភពផាធានដែលសព្វថ្ងៃនេះជាប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ === តម្លៃ === យោងតាមប្រវត្តិវិទូ និងសេដ្ឋកិច្ចវិទូមួយចំនួនបានបាន់ស្មានថា នៅសតវត្សទី៥មុនគស មួយដ្រាក់ម៉ាមានតម្លៃប្រហែល ២៥ ដុល្លារអាមេរិច(ក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ – ស្មើនឹង ៤៦.៥០ ដុល្លារអាមេរិច ក្នុងឆ្នាំ២០១៥<ref>{{Cite web |url=http://www.westegg.com/inflation/ |title=The Inflation Calculator |access-date=1 វិច្ឆិកា 2017 |archive-date=8 សីហា 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070808205626/http://www.westegg.com/inflation/ |url-status=dead |archivedate=2007-08-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070808205626/http://www.westegg.com/inflation/ }}</ref>)។ ប្រវត្តិវិទូសម័យបុរាណតែងតែអះអាងថា នៅក្រិកកាលពីសតវត្សទី៥ និងទី៤ មុនគស ប្រាក់ឈ្នួលប្រចាំថ្ងៃរបស់កម្មករជំនាញម្នាក់គឺ ១ដ្រាក់ម៉ា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ៤២៥ មុនគ.ស។<ref>It was originally set at 1/6 drachma by Pericles, until [[Cleon]] raised it in 425&nbsp;BC; see also [[Aristophanes]], ''Knights'' (line 255) and ''Wasps'' (line 609, 684, 690, 788–790, 1121).</ref> យោងតាមទស្សនវិទូក្រិកសម័យបុរាណឈ្មោះ[[Xenophon]] មានអ្នកបកស្រាយសម័យបច្ចុប្បន្នជាច្រើន<ref>Cf. footnote 18 of H. G. Dakyns's translation of [http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/gutbook/lookup?num=1179 ''Ways and Means: A Pamphlet on Revenues'' alias ''On Revenues''] (''The Works of Xenophon'', Macmillan, 1897). This footnote is quoting George Grote (''Plato, and the Other Companions of Sokrates'', vol. 3, J. Murray, 1865, p.[https://books.google.com/books?id=58cYAAAAIAAJ&pg=PA597 597]).</ref> ថា កន្លះដ្រាក់ម៉ាក្នុងមួយថ្ងៃ អាចចិញ្ចឹមពលរដ្ឋក្រីក្រជាច្រើននាក់បានយ៉ាងងាយស្រួល។ === ប្រភេទផ្សេងៗនៃរូបិយវត្ថុដ្រាក់ម៉ារបស់ក្រិកសម័យបុរាណ === ដ្រាក់ម៉ាប្រាក់មួយមានទម្ងន់ប្រហែល ៤.៣ ក្រាម ឬ ០.១៥ អោនស៍<ref>British Museum Catalogue 11 – Attica Megaris Aegina</ref> ហើយទម្ងន់របស់វាខុសគ្នាពីរដ្ឋមួយទៅរដ្ឋមួយ។<ref>Photo gallery of [http://www.asiaminorcoins.com/gallery/thumbnails.php?search=Tetartemorion&submit=cerca&album=search&title=on&newer_than=&caption=on&older_than=&keywords=on&type=AND&pid=on&album_title=on&category_title=on Tetartemoria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131111050535/http://www.asiaminorcoins.com/gallery/thumbnails.php?search=Tetartemorion&submit=cerca&album=search&title=on&newer_than=&caption=on&older_than=&keywords=on&type=AND&pid=on&album_title=on&category_title=on |date=2013-11-11 }} and other small Greek coins</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size: 90%" ! colspan="5" |ប្រភេទផ្សេងៗនៃកាក់ដ្រាក់ម៉ា |- !រូប !ប្រភេទរូបិយវត្ថុ !តម្លៃ !ទម្ងន់ !ក្រិក |- |[[ឯកសារ:001-athens-dekadrachm-1.jpg|កណ្តាល|190x190ភីកសែល]] |Dekadrachm |១០ ដ្រាក់ម៉ា |៤៣ ក្រាម |{{lang|grc|Δεκάδραχμον}} |- |[[ឯកសារ:Kyme-01.jpg|កណ្តាល|140x140ភីកសែល]] |Tetradrachm |៤ ដ្រាក់ម៉ា |១៧.២ ក្រាម |{{lang|grc|Τετράδραχμον}} |- |[[ឯកសារ:AR_Didrachm_90001284.jpg|កណ្តាល|110x110ភីកសែល]] |Didrachm |២ ដ្រាក់ម៉ា |៨.៦ ក្រាម |{{lang|grc|Δίδραχμον}} |- |[[ឯកសារ:Naxos-02.jpg|កណ្តាល|89x89ភីកសែល]] |Drachma |៦ អូបូល |៤.៣ ក្រាម |{{lang|grc|Δραχμή}} |- |[[ឯកសារ:001-Massalia-tetrobol-02.jpg|កណ្តាល|70x70ភីកសែល]] |Tetrobol |៤ អូបូល |២.៨៥ ក្រាម |{{lang|grc|Τετρώβολον}} |- |[[ឯកសារ:Metapontum_Triobol_868740.jpg|កណ្តាល|60x60ភីកសែល]] |Triobol (hemidrachm) |៣ អូបូល ({{frac|1|2}} ដ្រាក់ម៉ា) |២.១៥ ក្រាម |{{lang|grc|Τριώβολον}}{{refn|Τριόβολον spelling variant is also attested.|group=n}}{{lang|grc|(ἡμίδραχμον)}}<!-- Do not replace omega with an omicron; this is the more common spelling (omega by compositional lengthening) --> |- |[[ឯកសារ:Tarentum_AR_Diobol_851470.jpg|កណ្តាល|55x55ភីកសែល]] |Diobol |២ អូបូល |១.៤៣ ក្រាម |{{lang|grc|Διώβολον}}<!-- Do not replace omega with an omicron; this is the more common spelling (omega by compositional lengthening) --> |- |[[ឯកសារ:SNGCop_053.jpg|កណ្តាល|47x47ភីកសែល]] |Obol |៤ តេតើតឹម៉ូរា ({{frac|1|6}} ដ្រាក់ម៉ា |០.៧២ ក្រាម |{{lang|grc|Ὀβολός<br>(ὀβελός)}} |- |[[ឯកសារ:Thasischer Tritartemorion 630264 C.jpg|កណ្តាល|41x41ភីកសែល]] |Tritartemorion |៣ តេតើតឹម៉ូរា |០.៥៤ ក្រាម |{{lang|grc|Τριταρτημόριον<br>(τριτημόριον)}} |- |[[ឯកសារ:Hemiobol_Corinth.jpg|កណ្តាល|36x36ភីកសែល]] |Hemiobol |២ តេតើតឹម៉ូរា ({{frac|1|2}} អូបូល) |០.៣៦ ក្រាម |{{lang|grc|Ἡμιωβέλιον<br>(ἡμιωβόλιον)}}{{refn|Ἡμιοβόλιον spelling variant is also attested.|group=n}}<!-- Do not replace omega with an omicron; this is the more common spelling (omega by compositional lengthening) --> |- |[[ឯកសារ:Triihemitartemorion_Cilicia,_4th_century_BC.jpg|កណ្តាល|33x33ភីកសែល]] |Trihemitetartemorion |{{frac|3|2}} តេតើតឹម៉ូរា |០.២៧ ក្រាម |{{lang|grc|Τριημιτεταρτημόριον}} |- |[[ឯកសារ:001-Tetartemorion-3.jpg|កណ្តាល|28x28ភីកសែល]] |Tetartemorion |{{frac|1|4}} អូបូល |០.១៨ ក្រាម |{{lang|grc|Τεταρτημόριον<br>(ταρτημόριον,<br>ταρτήμορον)}} |- |[[ឯកសារ:001-Hemitartemorion-02.jpg|កណ្តាល|25x25ភីកសែល]] |Hemitetartemorion |{{frac|1|2}} តេតើតឹម៉ូរា |០.៩៩ ក្រាម |{{lang|grc|Ἡμιτεταρτημόριον}} |} === បំណែងចែករូបិយវត្ថុផ្សេងៗ === : ៨ ''chalkoi'' = ១ អូបូល : ៦ ''oboloi'' = ១ ដ្រាក់ម៉ា : ៧០ ដ្រាក់ម៉ា = ១ មីនា, ក្រោយមក ១០០ ដ្រាក់ម៉ា = ១ មីណា <ref>[[Aristotle]], Athenian Constitution, 10.2</ref> : ៦០ មីណា = ១ ឋាឡាន់ <ref>''Drachma'', The Catholic Encyclopedia, Volume V. Published 1909. New York: Robert Appleton Company. Nihil Obstat, 1 May 1909. Remy Lafort, Censor. Imprimatur. John M. Farley, Archbishop of New York</ref> <ref>Luke 15:8–10</ref> == ដ្រាក់ម៉ាទំនើប == === ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី១ === ដ្រាក់ម៉ាត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់សាជាថ្មីក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ១៨៣២ បន្ទាប់ពីមានការបង្កើតរដ្ឋទំនើបរបស់ក្រិក។<ref>{{cite web|url=http://colnect.com/en/coins/list/country/1669-Greece/currency/757-%E2%82%AF_-_Greek_drachma|title=The first modern drachma coins catalog|date=|accessdate=2013-06-22}}</ref> ដ្រាក់ម៉ាត្រូវបានបែងចែកជា១០០ឡិបតា។{{refn|Greek: {{lang|el|λεπτά}}; plural of {{lang|el|λεπτόν}}, ''lepton''.|group=n}} ==== ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទកាក់ ==== ការបោះកាក់លើកដំបូងមានដូចជា ប្រភេទកាក់ទង់ដែងមានតម្លៃ 1, 2, 5 និង10ឡិបតា ប្រភេទកាក់ប្រាក់មានតម្លៃ {{frac|4}}, {{frac|2}}, 1 និង 5ដ្រាក់ម៉ា និងប្រភេទកាក់មាស មានតម្លៃ 20ដ្រាក់ម៉ា។ កាក់ដ្រាក់ម៉ាទម្ងន់ 4.5&nbsp;ក្រាម មានប្រាក់ 90% រីឯកាក់មាសដែលមានតម្លៃ 20ដ្រាក់ម៉ា មានមាស 5.8ក្រាម។ ==== ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាស ==== [[ឯកសារ:NBG_banknote-1912.jpg|រូបភាពតូច|រូបិយប័ណ្ណឆ្នាំ១៩១២ ចេញដោយធនាគារជាតិក្រិក]] ដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាសត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ដោយធនាគារជាតិក្រិក តាំងពីឆ្នាំ១៨៤១ រហូតដល់ឆ្នាំ២០០១ នៅពេលដែលក្រិកបានចូលរួមជាមួយនឹងអឺរ៉ូ។ ប្រភេទក្រដាសប្រាក់ដំបូងៗ មានតម្លៃចាប់ពី10 ដល់ 500 ដ្រាក់ម៉ា។ ប្រភេទក្រដាសប្រាក់តូចៗ (1, 2, 3 ដល់ 5 ដ្រាក់ម៉ា) ត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់តាំងពីឆ្នាំ១៨៨៥ ជាមួយនឹងប្រភេទក្រដាស់ 5ដ្រាក់ម៉ា ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយកាត់ក្រដាស់ 10ដ្រាក់ម៉ាជាពីរ។ === ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី២ === ក្នុងខែវិច្ឆិការ ឆ្នាំ១៩៤៤ ក្រោយពីក្រិកមានសេរីភាពពីអាឡឺម៉ង់ ដ្រាក់ម៉ាចាស់ត្រូវបានប្ដូរ យកដ្រាក់ម៉ាថ្មី ដោយអត្រា 50,000,000,000 ស្មើនឹង 1។ មានតែដ្រាក់ម៉ាជាប្រភេទក្រដាស់ប្រាក់ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់។ រដ្ឋាភិបាលបានចេញក្រដាសប្រាក់ដែលមានតម្លៃ 1, 5, 10 និង 20 ដ្រាក់ម៉ា ជាមួយនឹងប្រភេទក្រដាសប្រាក់ដែលមានតម្លៃ 50, 100, 500, 1000, 5000, និង 10,000 ដ្រាក់ម៉ា ចេញដោយធនាគារក្រិក។ ក្រោយមកទៀតរដ្ឋាភិបាលបានចេញប្រភេទក្រដាសប្រាក់ 100, 500, និង 1000 ដ្រាក់ម៉ា រីឯធនាគារក្រិកបានចេញប្រភេទក្រដាសប្រាក់ 20,000 និង 50,000 ដ្រាក់ម៉ា។ === ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី៣ === ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤ ត្រូវបានកំណត់តម្លៃសារជាថ្មី ដោយអត្រា 1000 ស្មើនឹង 1។ រូបិយប័ណ្ឌថ្មីត្រូវបានកំណត់តម្លៃ ដោយ 30 ដ្រាក់ម៉ា = 1 ដុល្លារអាមេរិច។ នៅថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០២ ដ្រាក់ម៉ារបស់ក្រិកត្រូវបានជំនួសជាផ្លូវការដោយរូបិយប័ណ្ឌអឺរ៉ូ ហើយវាមិនមែនជារូបិយប័ណ្ណដែលអាចប្រើបានចាប់តាំងពីថ្ងៃទី១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០២។ ==== កាក់ដ្រាក់ម៉ាទំនើប ទី៣ ==== កាក់ដែលបានផលិតឡើងត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់លើកដំបូង ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៤។ វាជាកាក់អាលុយមីញ៉ូម មានជាប្រភេទ 5, 10 និង 20ឡិបតា និងកាក់ទង់ដែងលាយជាមួយនឹងនីកែល ជាប្រភេទ 50ឡិបតា 1, 2, 5​ និង 10 ដ្រាក់ម៉ា។ កាក់ប្រាក់ដ្រាក់ម៉ា ជាប្រភេទ 20ដ្រាក់ម៉ា ត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ក្នុងឆ្នាំ១៩៦០ ជំនួសរូបិយប័ណ្ណ 20ដ្រាក់ម៉ា។ កាក់ជាច្រើនដែលចរាចរ នៅពេលចាប់ផ្ដើមប្រើរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូមានដូចជា<ref>{{cite web|url=http://www.bankofgreece.gr/en/Banknotes/coins.htm|title=Archived copy|accessdate=2005-01-12|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050204174343/http://www.bankofgreece.gr/en/banknotes/coins.htm|archivedate=4 February 2005|df=dmy-all}}</ref> * 50 ឡិបតា (€0.0015){{refn|Minted but rarely used. Usually, prices were rounded up to the next multiple of 10 drachmae.|group=n|name=coin1}} * 1 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0029){{refn|Not minted but remained legal tender (not in actual use in 2002).|group=n|name=coin2}} * 2 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0059){{refn|group=n|name=coin2}} * 5 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0147) * 10 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0293) * 20 ដ្រាក់ម៉ា (€0.0587) * 50 ដ្រាក់ម៉ា (€0.147) * 100 ដ្រាក់ម៉ា (€0.293) * 500 ដ្រាក់ម៉ា (€1.47) <gallery> ឯកសារ:Otto-dr.jpg|កាក់មាស 20 ដ្រាក់ម៉ា, ឆ្នាំ ១៨៣៣ រជ្ជកាលស្ដេច [[Otto របស់ក្រិក|Othon]] ឯកសារ:Geo 20dr.jpg|កាក់មាស 20 ដ្រាក់ម៉ា, ឆ្នាំ ១៨៧៦ រជ្ជកាលស្ដេច [[George I របស់ក្រិក|Georgios I]] ឯកសារ:George-50dr.jpg|កាក់មាស 50 ដ្រាក់ម៉ា, ឆ្នាំ១៨៧៦ រជ្ជកាលស្ដេច Georgios I ឯកសារ:5dracme1874front.jpg|5 ដ្រាក់ម៉ា (ឆ្នាំ ១៨៧៦) ឯកសារ:2drachma1971fbl.jpg|កាក់ 2 ដ្រាក់ម៉ា ដែលមានរូបទាហានម្នាក់ឈរនៅមុខ Phoenix </gallery> ==== រូបិយប័ណ្ណ ==== រូបិយប័ណ្ណដែលត្រូវបានចេញឲ្យប្រើប្រាស់ជាលើកដំបូងមានជាប្រភេទ 10, 20 និង 50 ដ្រាក់ម៉ា បន្ទាប់មកទៀតមានប្រភេទ 100, 500 និង 1000 ដ្រាក់ម៉ា ចេញឲ្យប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំ១៩៥៦។ 5000ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៨៤, 10,000ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៩៥ និង 200ដ្រាក់ម៉ា ចេញនៅឆ្នាំ១៩៩៧។ ប្រភេទរូបិយប័ណ្ណជាច្រើដែលបានចរាចរ នៅពេលចាប់ផ្ដើមប្រើរូបិយប័ណ្ណអឺរ៉ូមានដូចជា<ref>{{cite web|url=http://greekcurrency.110mb.com/|title=History of Greek Banknotes|publisher=Greekcurrency.110mb.com|date=|accessdate=2013-11-17|archive-date=2020-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200309132202/http://greekcurrency.110mb.com/|url-status=dead|archivedate=2020-03-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200309132202/http://greekcurrency.110mb.com/}}</ref> * 100 ដ្រាក់ម៉ា (€0.2935) * 200 ដ្រាក់ម៉ា (€0.5869) * 500 ដ្រាក់ម៉ា (€1.47) * 1000 ដ្រាក់ម៉ា (€2.93) * 5000 ដ្រាក់ម៉ា (€14.67) * 10,000 ដ្រាក់ម៉ា (€29.35) <gallery> ឯកសារ:NBG banknote-1912.jpg|5 ដ្រាក់ម៉ា (ឆ្នាំ១៩១២) ឯកសារ:5.000.000 drachmas, 1944 (3543707844).jpg|5,000,000 ដ្រាក់ម៉ា (ឆ្នាំ១៩៤៤) អំឡុងពេលដែល [[Axis គ្រប់គ្រងលើក្រិក]] ឯកសារ:20 drachmas, 1955 (3542899543).jpg|20 ដ្រាក់ម៉ា (ឆ្នាំ១៩៥៥) ឯកសារ:100GreekdrachmaNote01.jpg|100 ដ្រាក់ម៉ា (ឆ្នាំ ១៩៦៧) </gallery><ref>[http://www.fileformat.info/info/unicode/char/10142/index.htm fileformat.info] Entry for (U+10142)</ref><ref>{{cite web|url=http://greece.greekreporter.com/2013/05/09/political-party-drachma-5-launched|title=Political Party Drachma 5 Launched|work=greekreporter.com}}</ref> == កំណត់សម្គាល់ និងឯកសារយោង == ; កំណត់សម្គាល់ {{reflist|group=n}} ; ឯកសារយោង {{reflist}} {{Commons category|Banknotes of Greece}} * gzfxdumfb4pnmkz7hau86lz25g0sk45 0 39148 340142 340103 2026-09-04T03:40:50Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340142 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស | conventional_long_name = សាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វានខាងជើង | native_name = {{nobold|Република Северна Македонија ([[ភាសាម៉ាសេដ្វាន|ម៉ាសេដ្វាន]])}}<br/>{{nobold|Republika e Maqedonisë së Veriut ([[ភាសាអាល់បានី|អាល់បានី]])}} | common_name = ម៉ាសេដ្វានខាងជើង | image_flag = Flag of North Macedonia.svg | flag_type = [[ទង់ជាតិម៉ាសេដ្វានខាងជើង|ទង់ជាតិ]] | image_coat = Coat of arms of North Macedonia.svg | symbol_type = [[វរលញ្ឆករម៉ាសេដ្វានខាងជើង|វរលញ្ឆករ]] | other_symbol = | other_symbol_type = | national_motto = | national_anthem = ''[[ថ្ងៃនេះលើម៉ាសេដ្វាន|Денес над Македонија]]'' (ម៉ាសេដ្វាន)<br/>("ថ្ងៃនេះលើម៉ាសេដ្វាន")<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:North Macedonia's National Anthem.ogg|center]]}}</div> | image_map = Macedonia in Europe.svg | map_caption = ទីតាំងប្រទេសម៉ាសេដ្វានខាងជើង (ក្រហម) នៅទ្វីបអឺរ៉ុប | capital_type = រដ្ឋធានី | capital = [[ស្កុបស៊ែ]] | membership_type = | membership = | coordinates = {{Coord|42|0|N|21|26|E|type:city}} | largest_city = capital | official_languages = {{hlist|[[ភាសាម៉ាសេដ្វាន|ម៉ាសេដ្វាន]]{{refn|group=ស|name=lang1|ជាភាសាជាតិ និងភាសាផ្លូវការនៅក្នុងគ្រប់កម្រិតនិងមជ្ឈដ្ឋាននៃរដ្ឋ និងក្នុងវិស័យទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ}} |[[ភាសាអាល់បានី|អាល់បានី]]{{refn|group=ស|name=lang2|ជាសហភាសាផ្លូវការនៅកម្រិតរដ្ឋ​ (លើកលែងតែក្នុងវិស័យការពារជាតិ នគរបាល និងគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ) និងក្នុងអង្គភាពរដ្ឋបាលតំបន់ដែលមានប្រជាជននិយាយភាសានេះ ២០% ឬច្រើនជាងនេះ}}}} | regional_languages = {{hlist|[[ភាសាអារូម៉ាំង|អារូម៉ាំង]] |[[ភាសាបូស្នី|បូស្នី]] |[[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]] |[[ភាសាស៊ែប៊ី|ស៊ែប៊ី]] |[[ភាសាតួកគី|តួកគី]]<ref name="auto1">{{cite web |url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf |title=Census final data |date=2002 |website=stat.gov.mk |access-date=3 September 2026 |archive-date=12 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112160718/http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf |url-status=live }}</ref>}} | ethnic_groups = {{unbulleted list | ៥៨.៤% [[ម៉ាសេដ្វាន (ក្រុមជនជាតិ)|ម៉ាសេដ្វាន]] | ២៤.៣% [[ជនជាតិអាល់បានីនៅម៉ាសេដ្វានខាងជើង|អាល់បានី]] | ៣.៩% [[ជនជាតិតួកគីនៅម៉ាសេដ្វានខាងជើង|តួកគី]] | ២.៥% [[ជនជាតិរ៉ូម៉ានីនៅម៉ាសេដ្វានខាងជើង|រ៉ូមស៍]] | ១.៣% [[ជនជាតិស៊ែប៊ីនៅម៉ាសេដ្វានខាងជើង|ស៊ែប៊ី]] | ០.៩% [[ជនជាតិបូស្នីនៅម៉ាសេដ្វានខាងជើង|បូស្នី]] | ០.៥% [[ជនជាតិអារូម៉ាំងនៅម៉ាសេដ្វានខាងជើង|អារូម៉ាំង]] (រាប់បញ្ចូលទាំង[[ម៉េគ្លេណូ-រូម៉ាំង]]) | ១.០% [[ប្រជាសាស្ត្រម៉ាសេដ្វានខាងជើង|ក្រុមជនជាតិផ្សេងៗទៀត]] (រាប់បញ្ចូលទាំងជនមិនបញ្ចេញអត្តសញ្ញាណ) | ៧.២% បុគ្គលដែលទិន្នន័យត្រូវបានយកចេញពីប្រភពរដ្ឋបាល }} | ethnic_groups_year = ២០២១ | ethnic_groups_ref = <ref name="2021 census"/> | religion = {{unbulleted list| {{Tree list}} *៦០.៤% [[គ្រិស្តសាសនានៅម៉ាសេដ្វានខាងជើង|គ្រិស្តសាសនា]] **៤៦.១% [[ព្រះសហគមន៍អូស្សូដក់ម៉ាសេដ្វាន – មហាសង្ឃនាយកអូរីដ|អូស្សូដក់បូព៌ា]] **១៤.៣% [[បញ្ជីរាយនិកាយគ្រិស្តសាសនា|និកាយគ្រិស្ត]]ផ្សេងៗទៀត {{Tree list/end}} | ៣២.២% [[ឥស្លាមសាសនានៅម៉ាសេដ្វានខាងជើង|ឥស្លាមសាសនា]] | ០.១% គ្មានជំនឿសាសនា | ០.១% [[សាសនានៅម៉ាសេដ្វានខាងជើង|សាសនាផ្សេងទៀត]] | ៧.២% ទិន្នន័យយកចេញពីប្រភពរដ្ឋបាល }} | religion_year = ២០២១ | religion_ref = <ref>{{Cite web |url=https://www.stat.gov.mk/pdf/2022/2.1.22.10-mk-en.pdf/ |title=Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Северна Македонија, 2021 – прв сет на податоци |access-date=3 September 2026 |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331074832/https://www.stat.gov.mk/pdf/2022/2.1.22.10-mk-en.pdf |archivedate=31 មីនា 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220331074832/https://www.stat.gov.mk/pdf/2022/2.1.22.10-mk-en.pdf |url-status=dead }}</ref> | government_type = [[ឯកត្តរដ្ឋ]] [[សាធារណរដ្ឋសភានិយម]] | leader_title1 = [[ប្រធានាធិបតីម៉ាសេដ្វានខាងជើង|ប្រធានាធិបតី]] | leader_name1 = [[ហ្គរដាណា ស៊ីលយ៉ាណូហ្វស្កា-ដាហ្វកូវ៉ា]] | leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាសេដ្វានខាងជើង|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | leader_name2 = [[គ្រីស្ទីយ៉ាន មីកកូស្គី]] | leader_title3 = [[បញ្ជីរាយនាមប្រធានសភានៃសាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វានខាងជើង|ប្រធានសភា]] | leader_name3 = [[អាហ្វ្រីម ហ្កាឈី]] | legislature = [[សភាម៉ាសេដ្វានខាងជើង|សភា]] |upper_house = |lower_house = | sovereignty_type = [[្ប្រវត្តិសាស្ត្រម៉ាសេដ្វានខាងជើង|ប្រវត្តិសាស្ត្រ]] | sovereignty_note = | established_event2 = [[សាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមម៉ាសេដ្វាន]] | established_date2 = ២ សីហា ១៩៤៤ | established_event3 = [[ប្រជាមតិឯករាជ្យភាពម៉ាសេដ្វានឆ្នាំ១៩៩១|ប្រជាមតិឯករាជ្យភាព]] | established_date3 = ៨ កញ្ញា ១៩៩១ | area_km2 = ២៥,៤៣៦ | area_size = 1 E7 | area_footnote = <ref name="SSO">[https://www.stat.gov.mk/OblastOpsto_en.aspx?id=1 Territorial Units] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250525161808/https://www.stat.gov.mk/OblastOpsto_en.aspx?id=1 |date=25 May 2025 }}. ''State Statistical Office''.</ref> | area_rank = ទី១៤៥ | percent_water = ១.‌១ | population_census_year = ២០២១ | population_census = {{DecreaseNeutral}} ១,៨៣៦,៧១៣<ref name="2021 census">{{Cite web |title=State Statistical Office – News release: Census of Population, Households and Dwellings in the Republic of North Macedonia, 2021 – first dataset ,2021 |url=https://www.stat.gov.mk/PrikaziSoopstenie_en.aspx?rbrtxt=146 |access-date=3 September 2026 |website=Stat.gov.mk |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331090724/https://www.stat.gov.mk/PrikaziSoopstenie_en.aspx?rbrtxt=146 |url-status=live }}</ref> | population_estimate = | population_estimate_year = | population_estimate_rank = | population_density_km2 = ​​៧១.៤៣ | population_density_rank = ទី១២២ | GDP_PPP = {{increase}} ៥៣.៣៤៥ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.MK">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=962,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (MK) |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |website=IMF.org |date=22 April 2025 |access-date=3 September 2026 |archive-date=14 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814200103/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?ssd=1&ssc=0&sic=0&c=962%2C&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC%2C&sy=2023&ey=2030&sort=country&scc=0&br=1&scsm=1&ds=.&ssm=0 |url-status=live }}</ref> | GDP_PPP_year = ២០២៥ | GDP_PPP_rank = ទី១៣៤ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ២៩,៤៧៥ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.MK" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ទី៧១ | GDP_nominal = {{increase}} ១៧.៨៨៥&nbsp;ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.MK" /> | GDP_nominal_year = ២០២៥ | GDP_nominal_rank = ទី១៣៧ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ៩,៨៨២ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.MK" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ទី៨១ | Gini = ២៩.៨ | Gini_year = ២០២២ | Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |title=Laeken poverty indicators in 2022, final data |url=https://www.stat.gov.mk/pdf/2025/4.1.25.29_mk.pdf|website=stat.gov.mk |publisher=State Statistical Office |access-date=3 September 2026}}</ref> | Gini_rank = | HDI = ០.៨១៥ | HDI_year = ២០២៣ | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady/--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=3 September 2026 |publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]]}}</ref> | HDI_rank = ទី៦៨ | currency = [[ដេណាម៉ាសេដ្វាន]] | currency_code = MKD | country_code = | time_zone = [[ម៉ោងអឺរ៉ុបកណ្ដាល|CET]] | utc_offset = +១ | time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្ដៅអឺរ៉ុបកណ្ដាល|CEST]] | utc_offset_DST = +២ | date_format = | drives_on = | calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅម៉ាសេដ្វានខាងជើង|+៣៨៩]] | iso3166code = MK | cctld = {{unbulleted list |[[.mk]] |[[.мкд]]}} | today = | wikidata = Q221 }} '''ប្រទេសម៉ាសេដ្វានខាងជើង'''{{refn|group=ស|[[ភាសាម៉ាសេដ្វាន]]៖ Северна Македонија, [[ភាសាអាល់បានី]]៖​ Maqedonia e Veriut}} ដោយមានឈ្មោះផ្លូវការថា '''សាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វានខាងជើង'''{{refn|group=ស|[[ភាសាម៉ាសេដ្វាន]]៖ Република Северна Македонија, [[ភាសាអាល់បានី]]៖ Republika e Maqedonisë së Veriut}} គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅតំបន់[[អឺរ៉ុបអាគ្នេយ៍]]។ ប្រទេសនេះមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេស[[ក្រិក]]នៅភាគខាងត្បូង ប្រទេស[[អាល់បានី]]នៅទិសខាងលិច [[ប៊ុលហ្ការី]]នៅប៉ែកខាងកើត [[កូសូវ៉ូ]]នៅភាគពាយព្យ និងប្រទេស[[ស៊ែប៊ី]]នៅផ្នែកខាងជើងនៃប្រទេស។<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.gov.mk/default1.aspx?ItemID=288 |title=Basic Facts |website=North Macedonia, Ministry of Foreign Affairs |archive-url=https://web.archive.org/web/20081116102337/http://www.mfa.gov.mk/default1.aspx?ItemID=288 |archive-date=16 November 2008 |access-date=3 កញ្ញា 2026 |archivedate=16 វិច្ឆិកា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081116102337/http://www.mfa.gov.mk/default1.aspx?ItemID=288 |url-status=dead }}</ref> ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} ==ឯកសារយោង== {{reflist}} {{បណ្តាប្រទេសនៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ម៉ាសេដ្វានខាងជើង]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បណ្ដាប្រទេសបាល់កង់]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសគ្មានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការអន្តរជាតិនៃក្រុមប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអង្គការណាតូ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សាធារណរដ្ឋ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេស និងដែនដីដែលមានភាសាអាល់បានីជាភាសាផ្លូវការ]] 8mehadacgr89uryxgw7mdfvgcpcgisf 0 39154 340137 340100 2026-09-04T01:13:07Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340137 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន ប្រទេស | conventional_long_name = ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស | native_name = {{small|ឈ្មោះក្នុងភាសាផ្លូវការផ្សេងៗ}}<br/>{{nobold|''Kongeriket Norge'' ([[បូគម៉ល]])<br/>''Kongeriket Noreg'' ([[នីនុស]])<br/>''Norgga gonagasriika'' ([[ភាសាសាមីខាងជើង|សាមីខាងជើង]])<br/>''Vuona gånågisrijkka'' ([[ភាសាសាមីលូលេ|សាមីលូលេ]])<br/>''Nöörjen gånkarïjhke'' ([[ភាសាសាមីខាងត្បូង|សាមីខាងត្បូង]])<br/>''Norjan kuninkhaanvaltakunta'' ([[ភាសាកេវិន|កេវិន]])}} | common_name = ន័រវែស | image_flag = Flag of Norway.svg | flag_type = [[ទង់ជាតិន័រវែស|ទង់ជាតិ]] | image_coat = Coat of arms of Norway.svg | symbol_type = [[វរលញ្ឆករន័វវែស|វរលញ្ឆករ]] | symbol_width = 65px | image_map = Norway on the globe (Europe centered).svg | image_map_caption = ទីតាំងប្រទេសន័រវែស (ក្រហម) នៅលើភូគោល | national_anthem = ''[[នឹង យើងស្រឡាញ់ប្រទេសមួយនេះ|Ja, vi elsker dette landet]]''<br />("នឹង យើងស្រឡាញ់ប្រទេសមួយនេះ")<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Norway_(National_Anthem).ogg|center]]</div> | royal_anthem = ''[[ចម្រៀងព្រះមហាក្សត្រ|Kongesangen]]''<br />("ចម្រៀងព្រះរាជា") | national_motto = | official_languages = [[ភាសាន័រវែស|ន័រវែស]]{{refn|group=ស|សរសេរជាទម្រង់តួអក្សរ[[បូគម៉ល]] និង[[នីនុស]]}}<br/>[[ភាសាសាមី|សាមី]]<ref>{{cite web |url = https://lovdata.no/lov/2021-05-21-42/§5 |title = Samiske språk |website = Lovdata |access-date = 28 August 2026 |url-status = live}}</ref>{{refn|group=ស|សរសេរក្នុងទម្រង់តួអក្សរ[[ភាសាសាមីខាងជើង|ខាងជើង]] [[ភាសាសាមីលូលេ|លូលេ]] និង[[ភាសាសាមីខាងត្បូង|ខាងត្បូង]]}} | languages_type = ភាសាភាគតិចជាតិទទួលស្គាល់ | languages = {{hlist|[[ភាសាកេវិន|កេវិន]]|[[ភាសារ៉ូម៉ានី|រ៉ូម៉ានី]]|[[ភាសាស្កង់ដូរ៉ូម៉ានី|ស្កង់ដីរ៉ូម៉ានី]]<ref name="min">{{cite web |url = http://www.sprakradet.no/Spraka-vare/Minoritetssprak/ |title = Minoritetsspråk |website=Språkrådet }}</ref>}} | ethnic_groups = {{plainlist| * ៧៨.៦% [[ជនជាតិន័រវែស|ន័រវែស]]{{refn|group=ស|រាប់បញ្ចូលទាំង[[ជនជាតិដើម|ក្រុមជនជាតិដើម]] [[ជនជាតិសាមី|សាមី]] និង[[ក្រុមជនជាតិភាគតិច]][[ជ្វីហ្វ]] [[រ៉ូម៉ានីសាអែល]] [[ហ្វីនព្រៃ]] [[ជនជាតិរ៉ូម៉ានី|រ៉ួម៉ានី]] និង[[ជនជាតិកេវិន|កេវិន]]។}} * ២១.៤% [[អន្តោប្រវេសន៍ទៅន័រវែស|ជនជាតិផ្សេងៗទៀត]] }} | ethnic_groups_ref = <ref>{{cite web |title=(ជាភាសាន័រវែស) Befolkningen med innvandrerbakgrunn i Norge |website=IMDi |date=21 August 2025 |url=https://www.imdi.no/tall-og-fakta/tall-om-integreringen-i-norge/indikatorrapport-2025/befolkningen-med-innvandrerbakgrunn-i-norge/?q=Familieinnvandring |access-date=28 August 2026}}</ref> | ethnic_groups_year = ២០២៥ | religion = {{ublist |item_style=white-space; |៦៨.៥% [[គ្រិស្តសាសនា]] {{Tree list}} **៦១.៧% [[ព្រះសហគមន៍ន័រវែស]] **៦.៨% [[បញ្ជីរាយនិកាយគ្រិស្តសាសនា|និកាយគ្រិស្ត]]ផ្សេងៗទៀត {{Tree list/end}} |២៧.៣% គ្មានជំនឿសាសនា |៣.៤% [[ឥស្លាមសាសនានៅន័រវែស|ឥស្លាមសាសនា]] |០.៨% [[សាសនានៅន័រវែស|សាសនាផ្សេងៗ]]}} | religion_ref = <ref>[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke Church of Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250504110744/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/den-norske-kirke |date=4 May 2025 }} ស្ថិតិន័រវែស (១៧ មីនា ២០២៥).</ref><ref>[https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja Members of religious and life stance communities outside the Church of Norway, by religion/life stance.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250123140728/https://www.ssb.no/en/kultur-og-fritid/religion-og-livssyn/statistikk/trus-og-livssynssamfunn-utanfor-den-norske-kyrkja |date=23 January 2025 }} ស្ថិតិន័រវែស (៥ មិថុនា ២០២៤).</ref> | religion_year = ២០២៤ | capital_type = រាជធានី | capital = [[អូស្លូ]] | coordinates = {{Coord|59|56|N|10|41|E|type:city}} | largest_city = capital | government_type = [[រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ]] [[ឯកត្តរដ្ឋ]][[ប្រព័ន្ធសភា|សភានិយម]] | leader_title1 = [[ព្រះមហាក្សត្រន័រវែស|ព្រះមហាក្សត្រ]] | leader_name1 = [[ហូកុនទី៨]] | leader_title2 = [[នាយករដ្ឋមន្ត្រីន័រវែស|នាយករដ្ឋមន្ត្រី]] | leader_name2 = [[ចូណាស ហ្ការ ស្ទ័រ]] | leader_title3 = [[ប្រធានស្តតទីង]] | leader_name3 = [[ម៉ាស៊ូដ ហ្ការ៉ះហានី]] | legislature = [[ស្តតទីង]] | sovereignty_type = [[ប្រវត្តិសាស្ត្រន័រវែស|ប្រវត្តិសាស្ត្រ]] | established_event2 = [[ប្រវត្តិសាស្ត្រន័រវែស#យុគវីគីង|បង្រួបបង្រួម]] | established_date2 = ៨៧២ | established_event3 = [[ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស (៨៧២–១៣៩៧)|ន័រវែសបុរាណ]] {{small|(វិសាលភាពកំពូល)}} | established_date3 = ១២៦៣ | established_event4 = [[សហភាពកាល់ម៉ារ]] | established_date4 = ១៣៩៧ | established_event5 = [[ដាណឺម៉ាក-ន័រវែស]] | established_date5 = ១៥២៤ | established_event6 = [[ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស (១៨១៤)|រដ្ឋបង្កើតថ្មី]]<ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/en/the-government/previous-governments/the-establishing-of-the-norwegian-state/id410040/|title=The Re-establishing of a Norwegian State|last=regjeringen.no|date=5 July 2011|website=Government.no}}</ref> | established_date6 = ២៥ កុម្ភៈ ១៨១៤ | established_event7 = [[រដ្ឋធម្មនុញ្ញន័រវែស|ប្រកាសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ]] | established_date7 = ១៧ ឧសភា ១៨១៤ | established_event8 = [[ស៊ុយអែត-ន័រវែស]] | established_date8 = ៤ វិច្ឆិកា ១៨១៤ | established_event9 = [[ការរំលាយស៊ុយអែត-ន័រវែស|សហភាពស៊ុយអែត-ន័រវែសត្រូវរំលាយ]] | established_date9 = ៧ មិថុនា ១៩០៥ | area_size = 1 E7 | area_rank = ទី៦៧ | area_km2 = ៣៨៥,២០៧ | area_footnote = <ref name="unstats08">{{Cite journal|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf|title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|publisher=United Nations Statistics Division|accessdate=4 September 2017}} [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012.htm unstats.un.org]</ref> | percent_water = ៥.៣២ (២០១៥)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher= OECD|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> <!--០ ១ ២ ៣ ៤ ៥ ៦ ៧ ៨ ៩--> | population_estimate_year = ២០២៦ | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} ៥,៦២៧,៤០០<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> | population_estimate_rank = ទី១១៦ | population_density_km2 = ១៤.៦ | population_density_rank = ទី២២៤ | GDP_PPP_year = ២០២៦ | GDP_PPP = {{Increase}} ៦៥៤.១៦០ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.NO">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (April 2026 Edition) |publisher=[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]] |website=www.imf.org |date=14 April 2026 |access-date=31 August 2026}}</ref> | GDP_PPP_rank = ទី៤៩ | GDP_PPP_per_capita = {{Increase}} ១១៥,៥៤៨ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.NO"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ទី៥ | GDP_nominal = {{Increase}} ៥៩៩.៤០៦ ពាន់លានដុល្លារ<ref name="IMFWEO.NO"/> | GDP_nominal_rank = ទី៣០ | GDP_nominal_year = ២០២៦ | GDP_nominal_per_capita = {{Increase}} ១០៥,៨៧៧ ដុល្លារ<ref name="IMFWEO.NO"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ទី៦ | Gini_year = ២០២០ | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = ២៥.៣ <!--number only--> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |website=ec.europa.eu |access-date=31 August 2026 |archive-date=9 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |url-status=live }}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = ២០២៣ | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI = ០.៩៧០ <!--number only--> | HDI_ref = <ref>{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=31 August 2026 |publisher=[[កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិ]] }}</ref> | HDI_rank = ទី២ | currency = [[ក្រូនន័រវែស]] | currency_code = NOK | time_zone = [[ម៉ោងអឺរ៉ុបកណ្តាល|CET]] | utc_offset = +១ | time_zone_DST = [[ម៉ោងរដូវក្តៅអឺរ៉ុបកណ្តាល|CEST]] | utc_offset_DST = +២ | date_format = ថ្ងៃ.ខែ.ឆ្នាំ / dd.mm.yyyy | drives_on = ស្ដាំ | calling_code = [[លេខទូរស័ព្ទនៅន័រវែស|+៤៧]] | iso3166code = NO | cctld = [[.no]] | wikidata = Q20 }} '''ប្រទេសន័រវែស'''{{refn|group=ស|[[បូគម៉ល]]៖ Norge, [[នីនុស]]៖ Noreg, [[ភាសាសាមីខាងជើង|សាមីខាងជើង]]៖ Norga, [[ភាសាសាមីលូលេ|សាមីលូលេ]] Vuodna, [[ភាសាសាមីខាងត្បូង|សាមីខាងត្បូង]]៖ Nöörje, [[ភាសាកេវិន|កេវិន]]៖ Norja}} ដោយមានឈ្មោះផ្លូវការថា '''ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែស''' គឺជា[[ប្រទេសន័រឌិក]]មួយ ដែលគ្របដណ្ដប់លើផ្នែកខាងលិចនិងខាងជើងបំផុតនៃ[[ឧបទ្វីបស្កង់ឌីណាវី]]ក្នុងតំបន់[[អឺរ៉ុបខាងជើង]] ក៏ដូចជាមានទឹកដីក្រៅស្រុកនៅកោះអាកទិកនៃ[[ហានម៉ាយិន]] និងប្រជុំកោះ[[ស្វាលបាដ]]។{{refn|group=ស|[[សន្ធិសញ្ញាស្វាលបាដ|សន្ធិសញ្ញាស្ពីតស្ប៊ែរហ្កិន]] (ឬគេនិយមស្គាល់បច្ចុប្បន្នថា សន្ធិសញ្ញាស្វាលបាដ) នៃថ្ងៃទី៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩២០ បានទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យពេលលេញរបស់ប្រទេសន័រវែសលើប្រជុំកោះអាកទិកស្ពីតស្ប៊ែរហ្កិន (ដែលបច្ចុប្បន្នហៅ [[ស្វាលបាដ]] នេះឯង។)}} ប្រទេសន័រវែសមានប្រជាជនរស់នៅចំនួន ៥.៦ លាននាក់ និងមានផ្ទៃដីសរុប ៣៨៥,២០៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។<ref>{{Cite web|last=Statistics Norway|date=23 November 2020|title=Population third quarter 2020|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/folkemengde|access-date=19 កុម្ភៈ 2022}}</ref> [[អូស្លូ]]គឺជារាជធានី និងទីក្រុងធំបំផុតនៃប្រទេស។ ន័រវែសផងដែរមានព្រំដែនខាងកើតដ៏វែងអន្លាយជាប់នឹងប្រទេស[[ស៊ុយអែត]] ហើយនិងព្រំប្រទល់ប៉ែកឦសានជាប់នឹងប្រទេស[[ហ្វាំងឡង់]] និង[[រុស្ស៊ី]]។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ន័រវែសក៏មានឆ្នេរជាប់នឹងច្រកសមុទ្រ[[ស្កាហ្កេរ៉ាក់]] [[សមុទ្រខាងជើង]] [[សមុទ្រន័រវែស]] និង[[សមុទ្របារ៉ង់]]ផងដែរ។ ន័រវែសបានលេចឡើងជាព្រះនគររួមតែមួយនៅក្នុងឆ្នាំ៨៧២ បន្ទាប់ពីពួក[[នគរតូចៗនៃន័រវែស|នគរតូចៗ]]នៅក្នុងតំបន់បានបង្រួបបង្រួមចូលគ្នា ហើយគិតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ព្រះរាជាណាចក្រន័រវែសគឺមានអាយុកាលប្រមាណជាង ១,១០០ ឆ្នាំហើយ។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៥៣៧ ដល់ឆ្នាំ១៨១៤ ន័រវែសគឺធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃ[[ដាណឺម៉ាក–ន័រវែស]] ហើយចាប់ពីឆ្នាំ១៨១៤ ដល់ឆ្នាំ១៩០៥ ន័រវែសបានចូលជា[[ស៊ុយអែត–ន័រវែស|សហភាពជាមួយស៊ុយអែត]]។ ន័រវែសបានប្រកាន់អព្យាក្រឹតភាពក្នុងកំឡុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី១]] ហើយក្នុង[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] ន័រវែសត្រូវបាន[[អាល្លឺម៉ង់ណាស៊ី]]ចូល[[ប្រតិបត្តិការវេសាអ៊ូប៊ុង|ឈ្លានពាន]] និង[[ន័រវែសក្រោមការត្រួតត្រាអាល្លឺម៉ង់|ត្រួតត្រា]]រហូតដល់សង្គ្រាមបានបញ្ចប់។ ក្នុងនាមជា[[ឯកត្តរដ្ឋ]]ប្រកាន់របប[[រាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ]] អំណាចរដ្ឋនៃប្រទេសន័រវែសត្រូវបានបែងចែករវាង[[ស្តតទីង|សភា]] [[ក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋ​ (ន័រវែស)|គណៈរដ្ឋមន្ត្រី]] និង[[តុលាការនៃន័រវែស|តុលាការ]] ដូចដែលបានកំណត់ដោយ[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញន័រវែស|រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៨១៤]]។ ប្រទេសន័រវែសបែងចែកតំបន់រដ្ឋបាលនយោបាយជាពីរកម្រិតគឺ [[ស្រុកនៃន័រវែស|ស្រុក]] និង[[បញ្ជីរាយទីប្រជុំជនន័រវែស|ក្រុង]]។ [[ជនជាតិសាមី]]មានអំណាចស្វ័យភាព និងឥទ្ធិពលផ្ទាល់ខ្លួនចំពោះទឹកដីប្រពៃណីរបស់ពួកគេរស់នៅតាមរយៈ[[សភាសាមីនៃន័រវែស|សភាសាមី]] និង[[ច្បាប់ហ្វាំងម៉ាក]]។ ប្រទេសន័រវែសមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹង[[ទំនាក់ទំនងន័រវែស–សហភាពអឺរ៉ុប|សហភាពអឺរ៉ុប]] និង[[ទំនាក់ទំនងន័រវែស–សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]]។ ប្រទេសន័រវែសផងដែរគឺជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃ[[អង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[អង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើង|អង្គការណាតូ]] [[សមាគមពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប]] [[ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប]] [[សន្ធិសញ្ញាអង់តាកទិក]] និង[[ក្រុមប្រឹក្សាន័រឌិក]] ហើយជារដ្ឋសមាជិកនៃ[[តំបន់សេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប]] [[អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក]] និង[[អង្គការ​សម្រាប់​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច]] និងជាផ្នែកមួយនៃ[[តំបន់ស្សិនគែន]]។ ប្រទេសន័រវែសប្រកាន់នូវ[[គំរូន័រឌិក]]ដោយយកចិត្តទុកដាក់លើប្រព័ន្ធតំហែទាំសុខភាពសកល និងប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គមដ៏ទូលំទូលាយ ប្រកបដោយតម្លៃដែលចាក់ឫសគល់ទៅក្នុងឧត្តមគតិសមភាព។<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway|website=Study in Norway|access-date=2 September 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 March 2018|url-status=dead|archivedate=21 មីនា 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society}}</ref> រដ្ឋន័រវែសមានភាគហ៊ុនធំៗនៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗមានដូចជា ធនធានបម្រុងរ៉ែប្រេងកាត ឧស្ម័នធម្មជាតិ រ៉ែខនិជ ឈើ អាហារសមុទ្រ និងទឹកសាបយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ ឧស្សាហកម្មប្រេងកាតបានផ្ដល់ចំណូលប្រមាណស្មើនឹងមួយភាគបួននៃ[[ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប]]របស់ប្រទេស។<ref>{{cite news |url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08 |work=Reuters |date=6 September 2007 |access-date=2 September 2026 |archive-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |url-status=dead }}</ref> ដោយផ្អែកលើចំនួនមនុស្សម្នាក់ៗ ន័រវែសគឺជាប្រទេសដែលផលិតប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិបានច្រើនជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកក្រៅពី[[មជ្ឈិមបូព៌ា]]។<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=2 September 2026|archive-date=7 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead|archivedate=7 មីនា 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=2 September 2026|archive-date=15 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead|archivedate=15 កុម្ភៈ 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200215164943/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html}}</ref> ប្រទេសនេះផងដែរមានផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបក្នុងមនុស្សម្នាក់ៗ​ (កែតម្រូវដោយ យអទ) ខ្ពស់បំផុត[[បញ្ជីរាយប្រទេសតាម ផសស​ (យអទ) ក្នុងមនុស្សម្នាក់ៗ|ទីបួន និងទីប្រាំបី]]នៅលើពិភពលោក តា​​មក្នុងបញ្ជីរបស់[[ធនាគារពិភពលោក]] និង[[មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ]]រៀងៗខ្លួន។<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=2 September 2026|archive-date=31 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> មិនតែប៉ុណ្ណោះ ន័រវែសក៏មាន[[មូលនិធិទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ]]ធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោកផងដែរ ដែលមានតម្លៃប្រមាណ ២.១ ទ្រីលានដុល្លារអាមេរិក។<ref>{{Cite news |date=4 November 2025 |title=Norway struck oil in the 60s. Now it has trillions. Here's how Australia compares |url=https://www.abc.net.au/news/2025-11-05/lessons-for-australia-from-norways-tax-on-resources/105939048 |access-date=2 September 2026 |work=ABC News }}</ref> == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == {{Main|ប្រវត្តិសាស្ត្រន័រវែស}} វត្តមានមនុស្សដំបូងលើទឹកដីនេះគឺ Ahrensburg ក្នុងសហវត្សទី១១ ទៅទី១០ មុនគ.ស។ របសកគំហើញសម្ភារដែលគេរកឃើញគឺ ឧបការណ៍អំពីថ្មដែលមានអាយុកាលពី ៩៥០០ ទៅ ៦០០០ មុនគ.ស។ <ref name="Genetics">{{Cite journal|pmid = 12173029|year = 2002|author1 = Passarino|first1 = G|title = Different genetic components in the Norwegian population revealed by the analysis of mtDNA and Y chromosome polymorphisms|journal = European Journal of Human Genetics|volume = 10|issue = 9|pages = 521–529|last2 = Cavalleri|first2 = G. L.|last3 = Lin|first3 = A. A.|last4 = Cavalli-Sforza|first4 = L. L.|last5 = Børresen-Dale|first5 = A. L.|last6 = Underhill|first6 = P. A.|doi = 10.1038/sj.ejhg.5200834}}</ref> នៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសនេះ មានមនុស្សមកតាំងលំនៅតាំងពី ៥០០០ឆ្នាំមុនគ.ស។ ពីតម្រុយទាំងនេះ គេដឹងថាមនុស្សទាំងនេះជាអ្នកប្រមាញ់ និងអ្នកនេសាទ។ ឧបករណ៍ទាំងដែលគេប្រើមានលក្ខណៈខុសប្លែកគ្នាហើយភាគច្រើនត្រូវបានធ្វើដោយដុំថ្មផ្សេងៗគ្នា។ រយៈពេលក្រោយៗត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងប៉ិនប្រសប់ឡើងៗ។ សតវត្សទី 14 ត្រូវបានត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាប្រទេសន័រវែសមានសន្តិភាពនិងការរីកចម្រើនផ្នែកពាណិជ្ជកម្មជាពិសេសជាមួយអង់គ្លេស ទោះបីជាអាឡឺម៉ង់មានឥទ្ធិពលខ្លាំងឡើងនៅចុងសតវត្សនេះ។ ពេញមួយសតវត្សនេះ ព្រះមហាក្សត្របានបង្កើតន័រវេសជារដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ជាមួយរដ្ឋបាលកណ្តាលនិងរដ្ឋបាលតំណាងក្នុងតំបន់។<ref>Stenersen: 41</ref> === សង្គ្រាមលោកលើកទី១ និងទី២ === [[File:Operation Weserübung.jpg|left|thumb|Scenes from the [[Norwegian Campaign]] in 1940]] [[File:Bombingen av Kristiansund, 1940, Riksarkivet, Arkivreferanse PA 1667U2 050.jpg|thumb|upright=1.20|Bombing of [[Kristiansund]]. The German invasion resulted in 24 towns being bombed in the spring of 1940.]] នៅសង្រ្គាមលោកលើកទីមួយ ន័រវែសជាគោលការណ៍អព្យាក្រឹត្យ។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយន័រវែសត្រូវបានដាក់សម្ពាធដោយចក្រភពអង់គ្លេសឱ្យប្រគល់ផ្នែកដ៏ធំនៃកងនាវាធំ ៗ របស់ខ្លួនទៅកាន់ចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងអត្រាទាបក៏ដូចជាចូលរួមទប់ស្កាត់ពាណិជ្ជកម្មប្រឆាំងនឹង[[អាល្លឺម៉ង់]]។<ref>[[#Larsen|Larsen]], p. 510.</ref> ន័រវ៉េក៏បានប្រកាសអព្យាក្រឹត្យភាពរបស់ខ្លួនក្នុងកំឡុងពេលសង្គ្រាមលោកលើកទីពីរដែរប៉ុន្តែបើទោះបីជានេះក៍ដោយ វាត្រូវបានលុកលុយដោយកងកម្លាំងអាល្លឺម៉ង់នៅថ្ងៃទី 9 ខែមេសាឆ្នាំ 1940 ។ ទោះបីជាន័រវែសមិនបានត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលរបស់អាល្លឺម៉ង់ក៍ដោយ កម្លាំងយោធានិងកងទ័ពជើងទឹកបានតស៊ូបានរយៈពេលពីរខែ។ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធន័រវេសនៅភាគខាងជើងបានចាប់ផ្ដើមការវាយលុកប្រឆាំងនឹងកងកម្លាំងអាឡឺម៉ង់នៅក្នុងសមរភូមិ Narvik រហូតដល់ពួកគេត្រូវបង្ខំឱ្យចុះចាញ់នៅថ្ងៃទី 10 ខែមិថុនាបន្ទាប់ពីការបាត់បង់ការគាំទ្ររបស់អង់គ្លេស និងបានបង្វែរទៅប្រទេសបារាំងកំឡុងការលុកលុយរបស់អាឡឺម៉ង់លើបារាំង។ ជនជាតិន័រវែសនិងប្រជាជនន័រវែសជាច្រើនបានចូលរួមជាមួយកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ នៅខែមិថុនាឆ្នាំ 1940 ក្រុមតូចមួយបានចាកចេញពីប្រទេសន័រវេសបន្ទាប់ពីចក្រភពអង់គ្លេស។ ក្រុមនេះរួមមាននាវាចំនួន 13 គ្រឿងយន្ដហោះ 5 គ្រឿងនិងបុរស 500 នាក់មកពីកងទ័ពជើងទឹកជាតិន័រវែស។ == ភូមិសាស្ត្រ == {{Main|ភូមិសាស្ត្រន័រវែស}} [[File:Satellite image of Norway in February 2003.jpg|thumb|left|A satellite image of continental Norway in winter]] ប្រទេសនេះស្ថិតនៅតំបន់អឺរ៉ុប និងជាភាគខាងជើងបង្អស់នៃតំបន់Scandinavia។<ref name="SNL">{{Citation|last=Thuesen|first=Nils Petter|title=Norge|date=2018-05-14|url=http://snl.no/Norge|work=Store norske leksikon|language=no|access-date=2018-07-05|last2=Thorsnæs|first2=Geir|last3=Røvik|first3=Sissel}}</ref> === អាកាសធាតុ === [[File:Sandefjord Voera.JPG|thumb|[[Sandefjord]] is a resort town which has Norway's highest number of annual cloud-free days.<br /><small>[[Langeby|Langeby Beach]], 1966.</small>]] តំបន់ភាគខាងត្បូងនិងភាគខាងលិចនៃប្រទេសន័រវេស ដែលបានទទួលឥទ្ថីពលយ៉ាងពេញទំហឹងពីព្យុះត្រូពិចអាត្លង់ទិចដែលមានភ្លៀងធ្លាក់កាន់តែច្រើនហើយមានរដូវត្រជាក់ជាងតំបន់ភាគខាងកើតនិងឆ្ងាយនៅភាគខាងជើង។ តំបន់នៅភាគខាងកើតនៃឆ្នេរសមុទ្រស្ថិតនៅក្នុងស្រមោលភ្លៀងហើយមានភ្លៀងធ្លាក់ទាបនិងមានព្រិលធ្លាក់ទាបជាងភាគខាងលិច។ តំបន់ទំនាបនៅជុំវិញក្រុងអូស្លូមានរដូវក្តៅដែលមានសីតុណ្ហភាពក្តៅបំផុតនិងមានពន្លឺព្រះអាទិត្យប៉ុន្តែអាកាសធាតុត្រជាក់និងព្រិលនៅរដូវរងា។<ref name=Norwegian-Meteorological-Institute>{{cite web|url=https://met.no/English/Climate_in_Norway/|title=Climate in Norway(English)|last=Met.no|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170320232734/https://met.no/English/Climate_in_Norway/|archivedate=20 March 2017|df=dmy-all}}</ref><ref name=Book-Climate>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=az3qCAAAQBAJ&pg=PA5&lpg=PA5&dq=koppen+climate+norway#v=onepage&q=koppen%20climate%20norway&f=false|title=Selected climatic data for a global set of standard stations for vegetation|last=Books Google|isbn=9789400980402|date=2012-12-06}}</ref> បរិយាកាសតំបន់ឆ្នេររបស់ន័រវែសគឺស្រាលបន្តិចបើប្រៀបធៀបទៅនឹងតំបន់ដែលស្រដៀងគ្នានៅកន្លែងផ្សេងទៀតនៅលើពិភពលោកដោយចរន្តទឹករបស់ឈូងសមុទ្រឈូងសមុទ្រឆ្លងកាត់ដោយផ្ទាល់នៅឯតំបន់ភាគខាងជើងនៃឆ្នេរសមុទ្រអាត្លង់ទិចដែលបន្តបោកបក់តំបន់នេះក្នុងរដូវរងារ។<ref>{{cite web|url=http://ocp.ldeo.columbia.edu/res/div/ocp/gs/|title=Climate mythology: The Gulf Stream, European climate and Abrupt Change}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.yr.no/artikkel/norske-steder-blant-de-torreste-i-europa-1.13096592|title=Norske steder blant de tørreste i Europa (Places in Norway among the driest in Europe)|last=NRK|date=21 August 2016|website=|publisher=[[NRK]]|access-date=26 August 2016}}</ref> {{Clear}} {{Weather box | collapsed = yes |location = Oslo-Blindern (Köppen Dfb) (1961–1990), Norway |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C=12.5 |Feb record high C=12.8 |Mar record high C=17.0 |Apr record high C=21.8 |May record high C=27.7 |Jun record high C=32.2 |Jul record high C=30.5 |Aug record high C=34.2 |Sep record high C=24.9 |Oct record high C=21.0 |Nov record high C=14.4 |Dec record high C=12.4 |year record high C=34.2 |Jan high C = -1.8 |Feb high C = -0.9 |Mar high C = 3.5 |Apr high C = 9.1 |May high C = 15.8 |Jun high C = 20.4 |Jul high C = 21.5 |Aug high C = 20.1 |Sep high C = 15.1 |Oct high C = 9.3 |Nov high C = 3.2 |Dec high C = -0.5 |Jan mean C = -4.3 |Feb mean C = -4.0 |Mar mean C = -0.2 |Apr mean C = 4.5 |May mean C = 10.8 |Jun mean C = 15.2 |Jul mean C = 16.4 |Aug mean C = 15.2 |Sep mean C = 10.8 |Oct mean C = 6.3 |Nov mean C = 0.7 |Dec mean C = -3.1 |Jan low C = -6.8 |Feb low C = -6.8 |Mar low C = -3.3 |Apr low C = 0.8 |May low C = 6.5 |Jun low C = 10.6 |Jul low C = 12.2 |Aug low C = 11.3 |Sep low C = 7.5 |Oct low C = 3.8 |Nov low C = −1.5 |Dec low C = −5.6 |Jan record low C=−24.3 |Feb record low C=−24.9 |Mar record low C=−20.2 |Apr record low C=−9.8 |May record low C=−2.7 |Jun record low C=1.4 |Jul record low C=5.0 |Aug record low C=3.7 |Sep record low C=−2.0 |Oct record low C=−7.4 |Nov record low C=−16.0 |Dec record low C=−20.8 |year record low C=−24.9 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 49 |Feb precipitation mm = 36 |Mar precipitation mm = 47 |Apr precipitation mm = 41 |May precipitation mm = 53 |Jun precipitation mm = 65 |Jul precipitation mm = 81 |Aug precipitation mm = 89 |Sep precipitation mm = 90 |Oct precipitation mm = 84 |Nov precipitation mm = 73 |Dec precipitation mm = 55 |Jan precipitation days = 6 |Feb precipitation days = 4 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 5 |Jun precipitation days = 7 |Jul precipitation days = 7 |Aug precipitation days = 8 |Sep precipitation days = 7 |Oct precipitation days = 8 |Nov precipitation days = 8 |Dec precipitation days = 6 |Jan sun = 40 |Feb sun = 76 |Mar sun = 126 |Apr sun = 178 |May sun = 220 |Jun sun = 250 |Jul sun = 246 |Aug sun = 216 |Sep sun = 144 |Oct sun = 86 |Nov sun = 51 |Dec sun = 35 |source 1= Norwegian Meteorological Institute eklima.met.no |source 2= Met.no<ref name="met.no" /> (precipitation > 3&nbsp;mm) }} {{Clear}} {{Weather box | collapsed = yes |location = Bergen (Köppen Cfb), 1961–1990 |metric first = y |single line = y |Jan record high C= 16.9 |Feb record high C= 13.2 |Mar record high C= 17.2 |Apr record high C= 22.5 |May record high C= 27.6 |Jun record high C= 29.9 |Jul record high C= 31.8 |Aug record high C= 31.0 |Sep record high C= 27.1 |Oct record high C= 23.1 |Nov record high C= 17.9 |Dec record high C= 13.9 |year record high C= 31.8 |Jan high C = 4.4 |Feb high C = 4.8 |Mar high C = 7.1 |Apr high C = 11.5 |May high C = 14.9 |Jun high C = 18.0 |Jul high C = 20.7 |Aug high C = 19.4 |Sep high C = 15.9 |Oct high C = 12.2 |Nov high C = 8.2 |Dec high C = 4.9 |Jan mean C=2.2 |Feb mean C=2.1 |Mar mean C=3.8 |Apr mean C=7.4 |May mean C=10.6 |Jun mean C=13.5 |Jul mean C=16.4 |Aug mean C=15.3 |Sep mean C=12.5 |Oct mean C=9.1 |Nov mean C=5.7 |Dec mean C=2.7 |Jan low C = 0.1 |Feb low C = −0.1 |Mar low C = 1.1 |Apr low C = 4.0 |May low C = 6.9 |Jun low C = 9.9 |Jul low C = 13.2 |Aug low C = 12.4 |Sep low C = 9.9 |Oct low C = 6.5 |Nov low C = 3.6 |Dec low C = 0.5 |Jan record low C= −16.3 |Feb record low C= −13.4 |Mar record low C= −11.3 |Apr record low C= −0.5 |May record low C= −0.1 |Jun record low C= 0.8 |Jul record low C= 2.5 |Aug record low C= 2.5 |Sep record low C= 0.0 |Oct record low C= −5.5 |Nov record low C= −10.0 |Dec record low C= −13.0 |year record low C= −16.3 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 190 |Feb precipitation mm = 152 |Mar precipitation mm = 170 |Apr precipitation mm = 114 |May precipitation mm = 106 |Jun precipitation mm = 132 |Jul precipitation mm = 148 |Aug precipitation mm = 190 |Sep precipitation mm = 283 |Oct precipitation mm = 271 |Nov precipitation mm = 259 |Dec precipitation mm = 235 |unit rain days = 1&nbsp;mm |Jan rain days = 20 |Feb rain days = 15 |Mar rain days = 17 |Apr rain days = 13 |May rain days = 14 |Jun rain days = 11 |Jul rain days = 15 |Aug rain days = 17 |Sep rain days = 20 |Oct rain days = 22 |Nov rain days = 17 |Dec rain days = 21 |Jan humidity=78 |Feb humidity=76 |Mar humidity=73 |Apr humidity=72 |May humidity=72 |Jun humidity=76 |Jul humidity=77 |Aug humidity=78 |Sep humidity=79 |Oct humidity=79 |Nov humidity=78 |Dec humidity=79 |Jan sun = 19 |Feb sun = 56 |Mar sun = 94 |Apr sun = 147 |May sun = 186 |Jun sun = 189 |Jul sun = 167 |Aug sun = 144 |Sep sun = 86 |Oct sun = 60 |Nov sun = 27 |Dec sun = 12 |source 1 = ''http://sharki.oslo.dnmi.no/pls/portal/BATCH_ORDER.PORTLET_UTIL.Download_BLob?p_BatchId=666089&p_IntervalId=1351224(eklima.no) '' (high and low temperatures),<ref name = WMO>{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/008/c00022.htm | title = World Weather Information Service – Bergen | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 27 October 2013 | archivedate = 30 មេសា 2020 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200430130117/http://worldweather.wmo.int/008/c00022.htm | url-status = dead }}</ref> NOAA (all else, except extremes)<ref name= NOAA >{{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/NO/01317.TXT | title = BERGEN – FLORIDA Climate Normals: Temperature 2005–2014, all other data 1961–1990. | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | accessdate = 16 March 2014}}</ref> |source 2 = Voodoo Skies for extremes<ref>{{cite web|url=http://voodooskies.com/weather/norway/bergen/monthly/temperature|title=Google Domains Hosted Site<!-- Bot generated title -->|publisher=|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161101101758/http://voodooskies.com/weather/norway/bergen/monthly/temperature|archivedate=1 November 2016|df=dmy-all}}</ref> |date=September 2015}} {{Weather box | collapsed = yes |metric first= yes <!--Any entry in this line will display metric first. Blank or remove this line for imperial first.--> |single line= yes <!--Any entry in this line will display metric and imperial units in the same cell. Leave blank or remove this line for separate table rows.--> |location= Brønnøysund (Köppen Cfc), 1960–1990 <!--Mean daily temperature--> |Jan mean C= −1.1 |Feb mean C= −0.6 |Mar mean C= 0.9 |Apr mean C= 3.7 |May mean C= 8.4 |Jun mean C= 11.2 |Jul mean C= 13.1 |Aug mean C= 13.0 |Sep mean C= 9.8 |Oct mean C= 6.6 |Nov mean C= 2.2 |Dec mean C= −0.1 |year mean C= 5.6 <!--Total precipitation, this should include rain and snow.--> |Jan precipitation mm= 138 |Feb precipitation mm= 102 |Mar precipitation mm= 114 |Apr precipitation mm= 97 |May precipitation mm= 66 |Jun precipitation mm= 83 |Aug precipitation mm= 113 |Jul precipitation mm= 123 |Sep precipitation mm= 180 |Oct precipitation mm= 192 |Nov precipitation mm= 145 |Dec precipitation mm= 157 |year precipitation mm= 1510 <!--Mandatory fields, source--> |source 1=Meteorologisk Institutt<ref name= met.no>{{cite web|url=http://retro.met.no/observasjoner/nordland/normaler_for_kommune_1813.html?kommuner|archive-url=https://archive.is/20120716100418/http://retro.met.no/observasjoner/nordland/normaler_for_kommune_1813.html?kommuner|dead-url=yes|archive-date=16 July 2012|title=Normaler for Brønnøy|publisher=met.no|accessdate=7 November 2011|archivedate=16 កក្កដា 2012|archiveurl=https://archive.is/20120716100418/http://retro.met.no/observasjoner/nordland/normaler_for_kommune_1813.html?kommuner|url-status=dead}}</ref> |date=May 2012}} {{Clear}} {{Weather box | collapsed = yes |location = Rena-Haugedalen (Köppen Dfc) (1961–1990), Norway |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = −7.1 |Feb high C = −4.4 |Mar high C = 2.4 |Apr high C = 7.8 |May high C = 15.2 |Jun high C = 20.2 |Jul high C = 20.9 |Aug high C = 18.9 |Sep high C = 13.3 |Oct high C = 6.6 |Nov high C = −1.0 |Dec high C = −5.7 |Jan mean C = −11.2 |Feb mean C = −9.6 |Mar mean C = −3.7 |Apr mean C = 1.7 |May mean C = 8.2 |Jun mean C = 13.2 |Jul mean C = 14.4 |Aug mean C = 12.5 |Sep mean C = 7.7 |Oct mean C = 2.9 |Nov mean C = −4.3 |Dec mean C = −9.3 |Jan low C = −15.6 |Feb low C = −14.6 |Mar low C = −9.6 |Apr low C = −4.0 |May low C = 1.0 |Jun low C = 5.9 |Jul low C = 7.6 |Aug low C = 6.3 |Sep low C = 2.9 |Oct low C = −0.6 |Nov low C = −7.7 |Dec low C = −13.4 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 50 |Feb precipitation mm = 38 |Mar precipitation mm = 40 |Apr precipitation mm = 42 |May precipitation mm = 62 |Jun precipitation mm = 78 |Jul precipitation mm = 90 |Aug precipitation mm = 79 |Sep precipitation mm = 85 |Oct precipitation mm = 80 |Nov precipitation mm = 67 |Dec precipitation mm = 55 |source 1=<ref name=Meteklima>{{cite web|url=https://eklima.met.no/|title=Norwegian Met. Institute|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161119204136/http://eklima.met.no/|archivedate=19 November 2016|df=dmy-all}}</ref> }} === ជីវចម្រុះ === {{multiple image|align = right|direction = vertical|width = 220|image1 = Arcticfox-3.jpg|caption1 = The [[Arctic fox]] has its habitat in high elevation ranges on the mainland as well as on [[Svalbard]].|image2 = Muskus.jpg|caption2 = [[Muskox]] in the low alpine tundra at [[Dovrefjell–Sunndalsfjella National Park|Dovrefjell National Park]].}} ជីវចម្រុះក្នុងប្រទេសនេះមាន សត្វល្អិតចំនួន ១៦០០០ ប្រភេទ ដង្កូវចំនួន ២០០០០ ប្រភេទ បក្សីចំនួន ៤៥០ ប្រភេទ ថនិកសត្វចំនួន ៩០ ប្រភេទ ត្រីទឹកសាបចំនួន ៤៥ ប្រភេទ ត្រីទឹកប្រៃចំនួន ១០០០ ប្រភេទ ។ល។ <ref>{{cite web|url=http://www.regjeringen.no/nb/dep/md/dok/nou-er/2004/nou-2004-28/6.html?id=388879 |title=NOU 2004 |publisher=Regjeringen.no |accessdate=30 May 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080511130011/http://www.regjeringen.no/nb/dep/md/dok/NOU-er/2004/NOU-2004-28/6.html?id=388879 |archivedate=11 May 2008}}</ref> About 40,000 of these species have been described by science. The [[IUCN Red List|red list]] of 2010 encompasses 4,599 species.<ref name=red>[https://web.archive.org/web/20130527150736/http://www.artsdatabanken.no/Article.aspx?m=207&amid=8737 Norwegian Red List 2010]. Artsdatabanken.no</ref> === បរិស្ថាន === ទេសភាពគួរឱ្យទាក់ទាញនិងអស្ចារ្យត្រូវបានគេរកឃើញទូទាំងប្រទេសន័រវែស។<ref>[http://www.huffingtonpost.com/2014/01/07/norway-greatest-place-on-earth_n_4550413.html "25 Reasons Norway Is The Greatest Place On Earth"]. ''The Huffington Post''. 7 January 2014.</ref>ឆ្នេរភាគខាងលិចនៃភាគខាងត្បូងប្រទេសន័រវេសនិងឆ្នេរសមុទ្រភាគខាងជើងប្រទេសណ័រវេសបង្ហាញនូវទស្សនីយភាពឆ្នេរសមុទ្រដ៏គួរអោយចាប់អារម្មណ៍បំផុតនៅលើពិភពលោក។ National Geographic Society បានចុំបញ្ជី Norwegian fjords ជាកន្លែងដែលទាក់ទាញបំផុតមួយនៅក្នុងពិភពលោក។<ref>{{cite news |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2006/11/061115-heritage-sites_2.html |title=Best, Worst World Heritage Sites Ranked |work=[[National Geographic Society|National Geographic News]] |first=Hope |last=Hamashige |accessdate=25 October 2009}}</ref> ប្រទេសនេះក៏ជាលំនៅឋាននៃបាតុភូតធម្មជាតិនៃព្រះអាទិត្យកណ្តាលយប់ (ក្នុងរដូវក្ដៅ) ក៏ដូចជា Aurora ដែលគេហៅថាពន្លឺខាងជើង។<ref>{{Cite news|url=https://www.lonelyplanet.com/norway/travel-tips-and-articles/72649|title=Norway: come for the sun, stay for the light show – Lonely Planet|last=Planet|first=Lonely|date=2 August 2010|work=Lonely Planet|access-date=11 April 2017|language=en|archive-date=30 មេសា 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170430073653/https://www.lonelyplanet.com/norway/travel-tips-and-articles/72649|url-status=dead}}</ref> == នយោបាយ និងរដ្ឋាភិបាល == {{Main|នយោបាយនៅន័រវែស}} [[File:Det Kongelige Slott 85500 1.jpg|thumb|[[Royal Palace, Oslo|The Royal Palace]] in Oslo.]] ប្រទេសន័រវេសត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រជាធិបតេយ្យដែលមានការអភិវឌ្ឍន៍ច្រើនបំផុតនិងនៅលើពិភពលោក។<ref>Wong, Curtis M. (14 December 2010). [http://www.huffingtonpost.com/2010/12/14/worlds-top-democratic-gov_n_796107.html#s206314title=Norway__1 World's Top Democratic Governments: Economist Intelligence Unit's Democracy Index 2010 (PHOTOS)]. ''[[The Huffington Post]].'' Retrieved 27 August 2013.</ref><ref>[http://www.sida.se/Global/About Sida/Så arbetar vi/EIU_Democracy_Index_Dec2011.pdf Democracy index 2011]{{dead link|date=February 2017|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}. ''[[Economist Intelligence Unit]]'' Retrieved 27 August 2013.</ref><ref>Davidson, Kavitha A. (21 March 2013). [http://www.huffingtonpost.com/2013/03/21/democracy-index-2013-economist-intelligence-unit_n_2909619.html Democracy Index 2013: Global Democracy At A Standstill, The Economist Intelligence Unit's Annual Report Shows]. ''[[The Huffington Post]].'' Retrieved 27 August 2013.</ref> យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញន័រវែសដែលត្រូវបានអនុម័តនៅថ្ងៃទី 17 ខែឧសភាឆ្នាំ 1814<ref name="Constitution">{{cite web|url=https://stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/The-Constitution/The-Constitution/ |title=The Constitution – Complete text |work=The Storting's Information Corner |year=2011 |accessdate=9 September 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110829055430/http://www.stortinget.no/en/In-English/About-the-Storting/The-Constitution/The-Constitution/ |archivedate=29 August 2011}}</ref> ន័រវែសគឺជារដ្ឋមួយរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយប្រព័ន្ធសភា នៃរដ្ឋាភិបាលដែលព្រះមហាក្សត្រនៃប្រទេសន័រវេស គឺជា ប្រមុខរដ្ឋ ហើយនាយករដ្ឋមន្ដ្រីន័រវេសគឺជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាល។ អំណាចត្រូវបានញែកចេញពីស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិ នីតិប្រតិបត្តិ និងតុលាការនៃរដ្ឋាភិបាល ដូចដែលបានកំណត់ដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលជាឯកសារច្បាប់កំពូលរបស់ប្រទេស។ តំណែងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសន័រវែសត្រូវបានបម្រុងទុកសម្រាប់សមាជិកសភាដែលអាចទទួលបាននូវទំនុកចិត្តនៃសំឡេងភាគច្រើននៅក្នុងសភាដែលជាមេដឹកនាំបច្ចុប្បន្ននៃគណបក្សនយោបាយធំបំផុតឬកាន់តែមានប្រសិទ្ធិភាពតាមរយៈគណបក្សចម្រុះ។ ជាទូទៅគណបក្សតែមួយមិនមានអំណាចនយោបាយគ្រប់គ្រាន់ក្នុងចំនួនអាសនៈដើម្បីបង្កើតរដ្ឋាភិបាលដោយខ្លួនឯង។ ន័រវែសជាញឹកញាប់ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាលភាគតិច។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីតែងតាំងគណៈរដ្ឋមន្ដ្រីដែលត្រូវបានរើសចេញពីសមាជិកគណបក្សនយោបាយ។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានរៀបចំរដ្ឋាភិបាលប្រតិបត្តិនិងអនុវត្តអំណាចរបស់ខ្លួនតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។<ref>{{cite web|url=http://www.norway.org/aboutnorway/society/political/government |title=The Government |publisher=Norway.org |date=10 June 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100903135300/http://www.norway.org/aboutnorway/society/political/government/ |archivedate=3 September 2010}}</ref> === បំណែងចែករដ្ឋបាល === រដ្ឋបាលរបស់ន័រវែសមាន<ref name="fylker">{{Cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|title=Fylkesinndelingen fra 2024 |publisher=Regjeringen|date=2022-07-05|accessdate=2024-03-01|language=no}}</ref> [[File:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|left|County (fylke) 2024<ref name="fylker" />]] {| class="wikitable sortable" width=22% !# !County 2024 !Administrative center |- | align=left|3||[[File:Oslo_komm.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Oslo_komm.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Oslo]]||[[Oslo]] |- | align=left|11||[[File:Rogaland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Rogaland_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Rogaland]]||[[Stavanger]] |- | align=left|15||[[File:Møre_og_Romsdal_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:M%C3%B8re_og_Romsdal_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|27x27px]] [[Møre og Romsdal]]||[[Molde]] |- | align=left|18||[[File:Nordland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Nordland_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Nordland]]||[[Bodø]] |- | align=left|31||[[File:Østfold_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Østfold_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Østfold]]||[[Sarpsborg]] |- | align=left|32||[[File:Akershus_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Akershus_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Akershus]]||[[Oslo]] |- | align=left|33||[[File:Buskerud_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Buskerud_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Buskerud]]||[[Drammen]] |- | align=left|34||[[File:Innlandet_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Innlandet_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Innlandet]]||[[Hamar]] |- | align=left|39||[[File:Vestfold våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestfold v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Vestfold]]||[[Tønsberg]] |- | align=left|40||[[File:Telemark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Telemark v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Telemark]]||[[Skien]] |- | align=left|42||[[File:Agder_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Agder_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Agder]]||[[Kristiansand]] |- | align=left|46||[[File:Vestland_våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Vestland_v%C3%A5pen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Vestland]]||[[Bergen]] |- | align=left|50||[[File:Trøndelag våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Tr%C3%B8ndelag_v%C3%A5pen.png|tlo|28x28px]] [[Trøndelag]]||[[Steinkjer]] |- | align=left|55||[[File:Troms våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Troms våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Troms]]||[[Tromsø]] |- | align=left|56||[[File:Finnmark våpen.svg|link=https://pl.wikipedia.org/wiki/File:Finnmark våpen.svg|alt=|tlo|28x28px]] [[Finnmark]]||[[Vadsø]] |}<br /> {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" |County (fylke) 2017 ! scope="col" |Administrative centre ! scope="col" |Most populous municipality ! scope="col" |Geographical region |- |{{Coat of arms|Østfold}} |[[Sarpsborg]] |[[Fredrikstad]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Akershus}} |[[Oslo]] |[[Bærum]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Oslo}} |[[Oslo|City of Oslo]] |[[Oslo]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Hedmark}} |[[Hamar]] |[[Ringsaker]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Oppland}} |[[Lillehammer (town)|Lillehammer]] |[[Gjøvik]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Buskerud}} |[[Drammen (town)|Drammen]] |[[Drammen (town)|Drammen]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Vestfold}} |[[Tønsberg]] |[[Sandefjord (town)|Sandefjord]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Telemark}} |[[Skien (town)|Skien]] |[[Skien (town)|Skien]] |[[Eastern Norway]] |- |{{Coat of arms|Aust-Agder}} |[[Arendal (town)|Arendal]] |[[Arendal (town)|Arendal]] |[[Southern Norway]] |- |{{Coat of arms|Vest-Agder}} |[[Kristiansand (town)|Kristiansand]] |[[Kristiansand (town)|Kristiansand]] |[[Southern Norway]] |- |{{Coat of arms|Rogaland}} |[[Stavanger]] |[[Stavanger]] |[[Western Norway]] |- |{{Coat of arms|Hordaland}} |[[Bergen]] |[[Bergen]] |[[Western Norway]] |- |{{Coat of arms|Sogn og Fjordane}} |[[Hermansverk]] |[[Førde (town)|Førde]] |[[Western Norway]] |- |{{Coat of arms|Møre og Romsdal}} |[[Molde (town)|Molde]] |[[Ålesund (town)|Ålesund]] |[[Western Norway]] |- |{{Coat of arms|Trøndelag}} |[[Steinkjer (town)|Steinkjer]] |[[Trondheim]] |[[Trøndelag]] |- |{{Coat of arms|Nordland}} |[[Bodø (town)|Bodø]] |[[Bodø (town)|Bodø]] |[[Northern Norway]] |- |{{Coat of arms|Troms}} |[[Tromsø (city)|Tromsø]] |[[Tromsø (city)|Tromsø]] |[[Northern Norway]] |- |{{Coat of arms|Finnmark}} |[[Vadsø (town)|Vadsø]] |[[Alta (town)|Alta]] |[[Northern Norway]] |}<references group="n"/> === ទំនាក់ទំនងការបរទេស === [[File:KNM Fridtjof Nansen-2006-06-01-side.jpg|thumb|[[Royal Norwegian Navy]] [[Fridtjof Nansen-class frigate|''Fridtjof Nansen'' class frigate]]]] ន័រវែសមានស្ថានទូតនៅក្នុងប្រទេសចំនួន ៨២ ។<ref>{{cite web|url=https://www.embassypages.com/norway |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080206092107/http://www.regjeringen.no/nb/dep/ud/dok/veiledninger/2005/Norges-utenriksstasjoner.html?id=88166&epslanguage=NO |archivedate=6 February 2008 |title=List of Norwegian embassies at the website of the Norwegian ministry of foreign affairs |date=6 February 2008 |accessdate=12 October 2013}}</ref> ប្រទេសចំនួន 60 កំពុងមានស្ថានទូតនៅន័រវែស។ ស្ថានទូតទាំងអស់នោះស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងអូស្លូ។ ន័រវែសគឺជាសមាជិកស្ថាបនិករបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ អង្គការណាតូ ក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប និងសមាគមពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប (EFTA) ។<ref>{{cite web|url=http://intportal.vaf.no/hoved.aspx?m=2761&amid=49981 |title=Refleksjoner fra Brussel – Hospitering ved Sørlandets Europakontor – Vest-Agder Fylkeskommune |publisher=Intportal.vaf.no |date=4 January 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130606042007/http://intportal.vaf.no/hoved.aspx?m=2761&amid=49981 |archivedate=6 June 2013}}</ref> == សេដ្ឋកិច្ច == {{Main|សេដ្ឋកិច្ចន័រវែស}} [[File:GDP Norway 1865 to 2004.PNG|thumb|left|upright=1.35|GDP and GDP growth]] រដ្ឋមានមុខតំណែងជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិធំ ៗ នៅក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗដូចជាវិស័យប្រេងឧស្ម័ន (Statoil), ផលិតកម្មថាមពលវារីអគ្គិសនី (Statkraft), ផលិតកម្មអាលុយមីញ៉ូម (Norsk Hydro), ធនាគារន័រវែសធំជាងគេ (DNB) និងអ្នកផ្តល់សេវាទូរគមនាគមន៍ (Telenor) ។តាមរយៈក្រុមហ៊ុនធំ ៗ នេះរដ្ឋាភិបាលគ្រប់គ្រងតម្លៃភាគហ៊ុនប្រមាណ 30% នៅផ្សារហ៊ុនអូស្លូ។ នៅពេលដែលក្រុមហ៊ុនមិនចុះបញ្ជីត្រូវ បានបញ្ចូលរដ្ឋមានភាគហ៊ុនកាន់តែខ្ពស់នៅក្នុងកម្មសិទ្ធិ (ដែលភាគច្រើនមកពីកម្មសិទ្ធអាជ្ញាប័ណ្ណប្រេងដោយផ្ទាល់) ។ ប្រទេសន័រវែសគឺជាប្រទេសដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់មួយហើយមានកងនាវាធំបំផុតលំដាប់ទី 6 នៅលើពិភពលោកដែលមាននាវាដឹកទំនិញពាណិជ្ជកម្មចំនួន 1412 គ្រឿង។ ប្រទេសនេះសម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិរួមមានប្រេងឥន្ធនៈ វារីអគ្គីសនី ត្រី និងរ៉ែ។ ការបម្រុងទុកប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិធំៗ ត្រូវបានគេរកឃើញនៅទសវត្សឆ្នាំ 1960 ដែលនាំឱ្យមានការរីកចម្រើននៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។<ref>"[https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3421.htm Norway]," U.S. Department of State</ref> ន័រវ៉េគឺជាប្រទេសដំបូងគេដែលបានហាមឃាត់ការកាប់បំផ្លាញដើមឈើដើម្បីបង្ការកុំឱ្យបាត់បង់ព្រៃទឹកភ្លៀង។ ប្រទេសនេះបានប្រកាសពីចេតនារបស់ខ្លួននៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាកាសធាតុរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ 2014 រួមជាមួយចក្រភពអង់គ្លេស និងអាល្លឺម៉ង់។<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2016/06/08/europe/norway-deforestation/|title=Norway becomes first country to ban deforestation}}</ref> === ការដឹកជញ្ជូន === [[File:E6 Årumkrysset.jpg|thumb|left|Årumkrysset on [[European route E6]] in Årum, [[Fredrikstad]].]] ដោយសារតែដង់ស៊ីតេប្រជាជនទាប ឆ្នេរខ្សាច់វែងនៃប្រទេសន័រវែស ការដឹកជញ្ជូនសាធារណៈរបស់ប្រទេសនេះមិនសូវអភិវឌ្ឍន៍ជាងនៅបណ្តាប្រទេសអ៊ឺរ៉ុបជាពិសេសនៅក្រៅទីក្រុងធំៗ។ ប្រទេសនេះមានប្រពៃណីដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវទឹកទឹកយូរអង្វែង ប៉ុន្តែក្រសួងដឹកជញ្ជូននិងទូរគមនាគមន៍នៅន័រវែសកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះបានអនុវត្តការដឹកជញ្ជូនផ្លូវដែកនិងផ្លូវអាកាសតាមរយៈក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធជាច្រើនដើម្បីអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ប្រទេស។<ref>Norwegian Ministry of Transport and Communication, 2003: 3</ref> ក្រៅពីនេះ គេកំពុងពិភាក្សាគ្នាពីការសាងសង់ប្រព័ន្ធផ្លូវដែកល្បឿនលឿនរវាងទីក្រុងធំៗ។<ref>{{cite web |url=http://theforeigner.no/pages/news/updated-majority-in-favour-of-high-speed-trains/ |title=Majority in Favor of High-Speed Trains |publisher=Theforeigner.no |accessdate=23 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724185049/http://theforeigner.no/pages/news/updated-majority-in-favour-of-high-speed-trains/ |archive-date=24 July 2011 |dead-url=yes |df=dmy-all |archivedate=24 កក្កដា 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110724185049/http://theforeigner.no/pages/news/updated-majority-in-favour-of-high-speed-trains/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=Skjeggestad |first1=Sveinung Berg Bentzrød Helene |title=De aller fleste sier ja takk til lyntog |url=https://www.aftenposten.no/norge/i/8mz8G/De-aller-fleste-sier-ja-takk-til-lyntog |accessdate=23 February 2019 |work=Aftenposten |date=7 March 2011 |language=nb-NO}}</ref> ច្រកទ្វារសំខាន់ទៅកាន់ប្រទេសន័រវែសតាមអាកាសគឺអាកាសយានដ្ឋានអូស្លូ Gardermoen។<ref>{{cite web |url=http://www.sas.no/no/Misc/Service_Links_Container/Rutekart/ |archive-url=https://archive.is/20120628220717/http://www.sas.no/no/Misc/Service_Links_Container/Rutekart/ |dead-url=yes |archive-date=28 June 2012 |title=Rutekart |author=Scandinavian Airlines System |accessdate=15 July 2008 |authorlink=Scandinavian Airlines |archivedate=28 មិថុនា 2012 |archiveurl=https://archive.is/20120628220717/http://www.sas.no/no/Misc/Service_Links_Container/Rutekart/ |url-status=dead }}</ref> === ភាសា === [[File:Norske Målgreiner.png|thumb|The map shows the division of the Norwegian dialects within the main groups.]] ន័រវេនិងស៉្យីគឺជាភាសាផ្លូវការពីររបស់ន័រវែស។<ref>{{Citation|title=språk i Norge|url=https://snl.no/spr%C3%A5k_i_Norge|date=2025-05-02|accessdate=2025-11-23|language=no|first=Lars S.|last=Vikør|first2=Ernst Håkon|last2=Jahr|first3=Mikkel|last3=Berg-Nordlie|first4=Bernt Ø|last4=Thorvaldsen}}</ref><ref>Norges grunnlov, § 108 (Constitution of Norway, article 108, mention the Sámi language specifically)</ref><ref>{{cite web|url=https://www.regjeringen.no/no/dokumenter/stmeld-nr-35-2007-2008-/id519923/sec4|title=St.meld. nr. 35 (2007–2008)|first=Kultur- og|last=kirkedepartementet|date=27 June 2008|publisher=}}</ref> នៅសតវត្សទី 19 និងទី 20 ភាសាន័រវែសបានទទួលរងនូវវិវាទនយោបាយនិងវប្បធម៌ខ្លាំង។ នេះបាននាំឱ្យមានការអភិវឌ្ឍន័រវែសនៅក្នុងសតវត្សទី 19 និងការបង្កើតនូវស្តង់ដារអក្ខរាវិរុទ្ធជំនួសនៅសតវត្សទី 20 ។ ភាសាបរទេសចម្បងដែលបានបង្រៀននៅក្នុងសាលារៀននៅន័រវែសគឺជាភាសាអង់គ្លេសដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភាសាអន្តរជាតិតាំងពីសម័យក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ។ ភាគច្រើននៃប្រជាជនមានភាពស្ទាត់ជំនាញក្នុងភាសាអង់គ្លេសជាពិសេសអ្នកដែលកើតក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី 2 ។ ភាសាអាឡឺម៉ង់ បារាំង និងអេស្ប៉ាញក៏ត្រូវបានគេបង្រៀនជាទូទៅជាភាសាទីពីរឬជាញឹកញាប់ភាសាទីបី។ ភាសារុស្ស៊ី ជប៉ុន អ៊ីតាលី ឡាតាំង ហើយពេលខ្លះ ចិនកុកងឺ ត្រូវបានគេផ្តល់ជូននៅតាមសាលារៀនមួយចំនួនដែលភាគច្រើននៅតាមទីក្រុង។ ជាប្រពៃណី ភាសាអង់គ្លេស អាល្លឺម៉ង់ និងបារាំងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាភាសាបរទេសសំខាន់នៅក្នុងប្រទេសន័រវេស។ ឧទាហរណ៍ភាសាទាំងនេះត្រូវបានគេប្រើនៅលើលិខិតឆ្លងដែនន័រវេសរហូតដល់ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 ហើយនិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យមានសិទិ្ធទូទៅក្នុងការប្រើប្រាស់ភាសាទាំងនេះនៅពេលដាក់ពាក្យសុំរបស់ពួកគេ។ === ប្រជាសាស្ត្រ === {{Main|ប្រជាសាស្ត្រន័រវែស}} {{Historical populations |percentages = pagr |footnote = '''Source''': Statistics Norway.<ref>{{cite web|url=http://www.ssb.no/emner/02/02/folkendrhist/tabeller/tab/00.html |title=Tabell 0 Hele landet. Folkemengde 1. januar og endringer i året. 1951 |language=Norwegian |publisher=[[Statistics Norway]] |accessdate=27 January 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ssb.no/english/subjects/02/03/folkfram_en/arkiv/tab-2010-06-15-01-en.html |title=Population 1 January. Registered 2010. Projected 2011–2060 in fourteen variants. 1 000 |publisher=[[Statistics Norway]] |accessdate=27 January 2010 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111016213123/http://www.ssb.no/english/subjects/02/03/folkfram_en/arkiv/tab-2010-06-15-01-en.html |archivedate=16 October 2011}}</ref> |shading = off |1500|140000 |1665|440000 |1735|616109 |1801|883603 |1855|1490047 |1900|2240032 |1950|3278546 |2000|4478497 |2010|4858199 |2013|5096300 |2060<br/>{{small|(projected)}}|7032687 }} ប្រជាជនន័រវេសមានចំនួន 5,096,300 នាក់នៅខែតុលាឆ្នាំ 2013 ។ ចាប់តាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី 20 ន័រវែសបានទាក់ទាញជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីភាគខាងត្បូងនិងកណ្តាលអឺរ៉ុប មជ្ឈឹមបូពា៌ អាហ្វ្រិក អាស៊ីនិងតំបន់ឆ្ងាយជាងនេះទៀតក៏មាន។ === អន្តោប្រវេសន៍ === [[File:Stpaul001.jpg|right|thumb|[[Minneapolis–Saint Paul]] has the largest concentration of ethnic Norwegians outside Norway, at 470,000.]] ជាពិសេសនៅសតវត្សរ៍ទី 19 នៅពេលដែលស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចមានការលំបាកនៅន័រវែសមនុស្សរាប់ពាន់នាក់បានធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ទៅសហរដ្ឋអាមេរិកនិងកាណាដាដែលពួកគេអាចធ្វើការនិងទិញដីនៅតំបន់ព្រំដែន។ មនុស្សជាច្រើនបានទៅភាគខាងលិចមហាសមុទ្រភាគខាងលិចនិងប៉ាស៊ីហ្វិកភាគពាយព្យ។នៅក្នុងឆ្នាំ 2006 យោងទៅតាមការិយាល័យជំរឿនស្ថិតិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមនុស្សជិត 4,7 លាននាក់បានកំណត់ថាជា ន័រវែសអាមេរិច<ref>{{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_DP2&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=false&-format=|title=American FactFinder – Results|first=U.S. Census|last=Bureau|website=factfinder.census.gov}}{{Dead link|date=តុលា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ដែលមានចំនួនច្រើនជាងចំនួនជនជាតិន័រវែសនៅក្នុងន័រវែសដោយខ្លួនឯង។<ref>{{cite web|url=http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_DP2&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=false&-format=|title=American FactFinder – Results|first=U.S. Census|last=Bureau|website=factfinder.census.gov}}{{Dead link|date=តុលា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>នៅក្នុងជំរឿនប្រជាជនកាណាដាឆ្នាំ 2011 ពលរដ្ឋកាណាដាចំនួន 452.705 នាក់ត្រូវបានកំណត់ថាមានពូជពង្សន័រវែស។<ref name="Norwegian Canadians">{{cite web |url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?TABID=2&LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=1118296&GK=0&GRP=0&PID=105396&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=&D1=0&D2=0&D3=0&D4=0&D5=0&D6=0 |author=[[Statistics Canada]] |title=2011 National Household Survey: Data tables |accessdate=11 February 2014|date=2013-05-08 }}</ref> {| class="wikitable" |+Largest immigrant groups |+(1st and 2nd generation):<ref name="autogenerated4">{{cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2017-03-02#content|title=Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, 1 January 2017|last=|first=|date=2 March 2017|website=|publisher=[[Statistics Norway]]|accessdate=9 June 2017}} See Table 3 "Population by immigrant category and country background", sum of columns "Immigrants" and "Norwegian-born to immigrant parents".</ref> |- ! National background ! ចំនួនប្រជាជន |- |ប៉ូឡូញ |97,196 |- |លីទុយអានី |37,638 |- |ស៊ុយអែត |36,315 |- |សូម៉ាលី |28,696 |- |អាល្លឺម៉ង់ |24,601 |- |អ៊ីរ៉ាក់ |22,493 |- |ស៊ីរី |20,823 |- |ហ្វីលីពីន |20,537 |- |ប៉ាគីស្ថាន |19,973 |- |អេរីទ្រេ |19,957 |} នៅឆ្នាំ 2012 សហគមន៍ជនអន្តោប្រវេសន៍ (ដែលរួមបញ្ចូលជនអន្តោប្រវេសន៍និងកូនក្មេងដែលកើតនៅក្នុងប្រទេសន័រវែសនៃឪពុកម្តាយអន្តោប្រវេសន៍) បានកើនឡើងចំនួន 55,300 ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុត។ អន្តោប្រវេសន៍សុទ្ធមកពីបរទេសបានកើនឡើងដល់ 47.300 នាក់ (300 នាក់ខ្ពស់ជាងឆ្នាំ 2011) ខណៈដែលអន្តោប្រវេសន៍មានចំនួន 72% នៃកំណើនប្រជាជនរបស់ន័រវែស។<ref>{{cite web |url= http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/folkendrkv |title=Population and quarterly changes, Q4 2012 |publisher=[[Statistics Norway]] |date= 21 February 2013 |accessdate=24 March 2013}}</ref>17% នៃកុមារដែលទើបនឹងកើតបានកើតមកពីឪពុកម្តាយជាជនអន្តោប្រវេសន៍។ កូនកើតពីឪពុកម្តាយជាជណជាតិ ប៉ាគីស្ថាន សូម៉ាលីនិងវៀតណាម គឺជាក្រុមធំបំផុតនៃជនជាតិន័រវែសទាំងអស់ដែលកើតមកឪពុកម្តាយអន្តោប្រវេសន៍។<ref name="census">{{cite web |url=http://www.ssb.no/en/innvbef/ |title= Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, 1 January 2012 |publisher=[[Statistics Norway]] |date=26 April 2012 |accessdate = 24 March 2013}}</ref> === សុខាភិបាល === ន័រវែសទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ 1 តាមសន្ទស្សន៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (HDI) សម្រាប់ឆ្នាំ 2013 ។.<ref>{{cite book|last1=United Nations|title=Human Development Report 2013|publisher=United Nations Development Programme (UNDP).|isbn=978-92-1-126340-4|date=November 2012}}</ref> ផ្ទុយមកវិញ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1800 ភាពក្រីក្រនិងជំងឺឆ្លងបានគ្របដណ្តប់នៅន័រវែសរួមជាមួយទុរ្ភិក្សនិងរោគរាតត្បាត។ តាំងពីទសវត្សឆ្នាំ 1900 ការរីកចម្រើនផ្នែកសុខភាពសាធារណៈបានកើតមានឡើងដោយសារការអភិវឌ្ឍន៍លើវិស័យជាច្រើនដូចជាស្ថានភាពសង្គមនិងជីវភាព ការរីករាលដាលផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រការបង្កើតប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពនិងការយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈ។ ការចាក់ថ្នាំបង្ការនិងការកើនឡើងនូវឱកាសព្យាបាលជាមួយថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចនាំឱ្យមានការរីកចម្រើនយ៉ាងធំធេងក្នុងចំណោមប្រជាជនន័រវែស។ ការលើកកម្ពស់អនាម័យខ្លួនប្រាណនិងអាហារូបត្ថម្ភល្អប្រសើរជាងមុនគឺជាកត្តាដែលបានរួមចំណែកធ្វើឱ្យសុខភាពប្រសើរឡើង។ === ការអប់រំ === [[File:NTNU Trondheim Mainbuilding.jpg|thumb|right|The main building of the [[Norwegian University of Science and Technology]] in [[Trondheim]]]] ឧត្តមសិក្សានៅន័រវែសត្រូវបានផ្តល់ដោយសាកលវិទ្យាល័យចំនួន៧ មហាវិទ្យាល័យឯកទេសចំនួន៥ មហាវិទ្យាល័យចំនួន២៥ និងមហាវិទ្យាល័យឯកជនជាច្រើនទៀត។<ref>{{cite web |url=http://www.bologna-berlin2003.de/pdf/Norway1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20040206190401/http://www.bologna-berlin2003.de/pdf/Norway1.pdf |dead-url=yes |archive-date=6 February 2004 |title=Norway – Implementation of the elements of the Bologna Process |accessdate=30 May 2010 |archivedate=21 កុម្ភៈ 2011 |archiveurl=https://wayback.archive-it.org/10702/20110221195458/http://www.bologna-berlin2003.de/pdf/Norway1.pdf |url-status=dead }}</ref> ការអប់រំសាធារណៈគឺមិនគិតថ្លៃ ដោយមិនគិតពីសញ្ជាតិ។<ref>{{cite web|url=http://www.studyinnorway.no/sn/Tuition-Scholarships/Tuition-fees |title=Tuition fees |publisher=Studyinnorway.no |date=27 August 2008 |accessdate=23 July 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719023712/http://www.studyinnorway.no/sn/Tuition-Scholarships/Tuition-fees |archivedate=19 July 2011}}</ref> ឆ្នាំសិក្សាមានពីរឆមាស, ចាប់ពីខែសីហាដល់ខែធ្នូនិងពីខែមករាដល់ខែមិថុនា។ ការទទួលខុសត្រូវចុងក្រោយសម្រាប់ការអប់រំគឺស្ថិតនៅក្រសួងអប់រំនិងស្រាវជ្រាវន័រវែស។ == វប្បធម៌ == {{Main|វប្បធម៌ន័រវែស]] [[File:Wilhelmine Seippel.jpg|thumb|left|Traditional Norwegian farmer's costumes, known as ''folkedrakt'', and modern costumes inspired by those costumes, known as ''[[bunad]]'', are widely used on special occasions.]] វប្បធម៌កសិកម្មន័រវែសនៅតែបន្តដើរតួនាទីក្នុងវប្បធម៌ន័រវែសហសម័យ។<ref>{{cite encyclopedia|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761556517_4/norway.html |title="Norway's Culture", ''Encarta'' |publisher=Webcitation.org |accessdate=15 February 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://www.webcitation.org/5kwb6gaky?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761556517_4/norway.html |archivedate=31 October 2009 |df=dmy }}</ref> === ភាពយន្ត === ភាពយន្តន័រវេបានទទួលការទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិ។ ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 1990 មកឧស្សាហកម្មខ្សែភាពយន្តបានរីកចម្រើនដោយផលិតបានរហូតដល់ 20 ខ្សែភាពយន្តជារៀងរាល់ឆ្នាំ។<ref>[https://web.archive.org/web/20120126134405/http://www.norway.org/aboutnorway/culture/film/A_Brief_History_of_Norwegian_Film/ "A brief history of Norwegian film"]. Norway Official Website. Retrieved 8 February 2010.</ref> === ការស្រាវជ្រាវ === អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជនជាតិន័រវេសដែលទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិរួមមានអ្នកគណិតវិទូ Sophos Lie និង Atle Selberg គីមីវិទូ Lars Onsager រូបវិទូ Ivar Giaever អ្នកគីមីវិទ្យា សេស Hassel, Peter Waage និង Cato Maximilian Guldberg។ === កីឡា === [[File:Marit Bjørgen Holmenkollen 2011 001.jpg|thumb|Skier [[Marit Bjørgen]] from Norway is the [[List of multiple Winter Olympic medallists|most successful Winter Olympian]] of all time, with 15 medals]] កីឡាគឺជាផ្នែកសំខាន់នៃវប្បធម៌ន័រវេហើយកីឡាដែលពេញនិយមរួមមានកីឡាបាល់ទាត់ កីឡាបាល់បោះ ជិះស្គីលើទឹកកក...។ === ទេសចរណ៍ === នៅឆ្នាំ 2008 ន័រវែសជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ១៧ នៅក្នុង របាយការណ៍នៃការប្រកួតប្រជែងទេសចរណ៍និងទេសចរណ៍ នៃវេទិកាសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ។<ref name="wef1">{{Cite web|url=http://www.weforum.org/en/media/Latest%20Press%20Releases/PR_TTCR08|title=World Economic Forum's Travel & Tourism Report Highlights the Importance of Environmental Sustainability|accessdate=6 March 2008|publisher=World Economic Forum|year=2008|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080307004114/http://www.weforum.org/en/media/Latest%20Press%20Releases/PR_TTCR08|archivedate=7 March 2008|df=dmy-all}}</ref> វិស័យទេសចរណ៍នៅន័រវែសបានរួមចំណែកដល់ 4.2% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបដូចដែលបានរាយការណ៍នៅក្នុងឆ្នាំ 2016 ។<ref name="auto">{{cite journal|first1=Statistics Norway|title=Key Figures for Norwegian travel and tourism|journal=Innovation Norway|year=2016|url=http://www.innovasjonnorge.no/contentassets/0d32e3231c0a4367a96838ee3bb5b294/key-figrues-2016.pdf|accessdate=3 April 2018|archive-date=4 មេសា 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180404073253/http://www.innovasjonnorge.no/contentassets/0d32e3231c0a4367a96838ee3bb5b294/key-figrues-2016.pdf|dead-url=yes}}</ref> មានមនុស្សម្នាក់ក្នុង 15 នាក់នៅទូទាំងប្រទេសធ្វើការនៅក្នុងឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍។ ភ្ញៀវទេសចរជាងពាក់កណ្តាលនៃភ្ញៀវទេសចរសរុបបានមកលេងនៅចន្លោះខែឧសភានិងខែសីហា។ ==កំណត់សម្គាល់== {{reflist|group=ស}} {{Notelist}} == ឯកសារយោង == {{Reflist}} == គន្ថនិទ្ទេស == {{Refbegin}} * {{cite book|ref=Larsen|author=Larsen, Karen |year=1948|title=A History of Norway|url=https://archive.org/details/historyofnorway0000kare|publisher=Princeton University Press|place= Princeton, New Jersey}} {{Refend}} == តំណភ្ជាប់ក្រៅ == {{Commons category|Norway}} {{Wikivoyage}} {{Wikinews|Portal:Norway|Norway}} {{NIE Poster|year=1905}} * [https://web.archive.org/web/20060209022219/http://www.norway.no/ Norway.no], Norway's official portal * {{DMOZ|Regional/Europe/Norway}} * [http://www.ssb.no/english/ Statistics Norway] * [http://www.environment.no/ State of the Environment Norway] * {{CIA World Factbook link|no|Norway}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/420178/Norway Norway] entry at ''[[Encyclopædia Britannica]]'' * [https://web.archive.org/web/20160126102504/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/norway.htm Norway] from ''UCB Libraries GovPubs'' * [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17743896 Norway profile] from the [[BBC News]] * [http://www.norway.info/ Norway.info], official foreign portal of the [[Ministry of Foreign Affairs (Norway)|Norwegian Ministry of Foreign Affairs]] * {{Wikiatlas|Norway}} * {{osmrelation-inline|1059668}} * [http://www.ssb.no/a/english/minifakta/en/ Official facts about Norway] * [http://www.visitnorway.com/ VisitNorway.com], official travel guide to Norway. * {{YouTube|M1h_wIvwhzI|National Anthem of Norway}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=NO Key Development Forecasts for Norway] from [[International Futures]] * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/NOR/Year/2017/Summary World Bank Summary Trade Statistics Norway] {{បណ្តាប្រទេសនៅ​ទ្វីបអឺរ៉ុប}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសអឺរ៉ុបខាងជើង]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកអង្គការណាតូ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃក្រុមប្រឹក្សាន័រឌិក]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រដ្ឋសមាជិកនៃសមាគមពាណិជ្ជកម្មសេរីអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសស្កង់ដាណាវី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ប្រទេសនៅទ្វីបអឺរ៉ុប]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ន័រវែស| ]] gmd9wvasb4e2c3mri0tuptaxbl0tr7w 0 43932 340145 340023 2026-09-04T03:53:07Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340145 wikitext text/x-wiki {{merge|ព្រះបាទរុទ្រវរ្ម័ន}} {{Infobox monarch | name = រុទ្រវម៌្ម | image = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]] | caption = | reign = គ.ស.៥១៤-៥៥០ | coronation = | full name = | predecessor = ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|កៅណ្ឌិន្យជ័យវម៌្ម]] | successor = ព្រះបាទ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ស្រុតវម្ម៌]]<br/>([[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]]) | spouse = [[រុទ្រទេវី]] | issue = ព្រះបាទ[[ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម]]<br/>ព្រះបាទ[[វីរវម៌្ម]] | royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}} | father = កុរុង[[កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម]] | mother = [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ព្រះស្នំ អង្គអនុកៅណ្ឌិន្យជ័យទេវី]]<ref>{{cite web |url=http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf |title=Preah Khan Reach and The Genealogy of Khmer Kings |publisher=Cambosastra |author=Kenneth T. So |access-date=March 2, 2017 |date= |archive-date=2021-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210708043910/http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf |archivedate=2021-07-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210708043910/http://www.cambosastra.org/wp-content/uploads/2011/05/Preah-Khan-Reach.pdf |url-status=dead }}</ref> | birth_date = | birth_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|វ្យាធបុរ]] | death_date = គ.ស.៥១៤ | death_place = [[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|វ្យាធបុរ]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយមហាយានបែបខ្មែរ]] {{small|(រួម[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}} |}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}} '''សាវ៌ភៅម រឺ ចក្រវរ្តិន''' '''រុទ្រវម៌្ម''' ឬ'''រុទ្រវរ្ម័ន''' (អានថា: រុត-ទ្រៈ-វ-រៈ-មៈ) ([[ចិន]]:留陁跋摩, [[ភិងអ៊ិង]]:Liútuóbámó រឺ លៀវធួកប៉ាម័រ, យ៉ាត់ផេង:lau4tuóbat6mo4 ឡោវធួប៉ាត់ម៉ ជាកន្តាំង) (គ.ស ?-៥៥០) [[រជ្ជកាល]] (គ.ស ៥១៤-៥៥០) ព្រះអង្គគឺជាបុត្ររបស់ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម]] និង [[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ស្រីស្នំម្នាក់]] តែ​ម្ដាយ​ព្រះអង្គ​គ្មាន​ជាប់​ឈាមជ័រ​ជា​ក្សត្រ​ទេ ដែល​តាម​ប្រពៃណី ព្រះអង្គ​គ្មាន​សិទ្ធិ​នឹង​ឡើង​សោយរាជ្យ​ឡើយ។ ព្រះអង្គ​បាន​ធ្វើឃាត​ព្រះអង្គម្ចាស់​ [[គុណវម៌្ម]] ព្រះរជ្ជទាយាទ​ពេញ​ច្បាប់ ដែល​ត្រូវ​ជា​បងប្អូន​បង្កើត​នឹង​ព្រះអង្គ តែ​មាន​ម្ដាយ​ខុស​គ្នា។ មាតា​ព្រះគុណវម៌្ម ជា​ព្រះ[[ព្រះ​មហាក្សត្រី (មហេសីនៃមហាក្សត្រកម្ពុជា)|អគ្គមហេសី]] មាន​ព្រះនាម​ព្រះនាង​[[កុលប្រភាវតី]]។ បន្ទាប់​ពី​កើតមាន​ព្រឹត្តិការណ៍​សោកនាដកម្ម​នេះ​មក ព្រះនាង​បាន​ចូល​ទៅ​សាងសីល។ នៅក្នុងឆ្នាំ៥១៤ ដើម្បីដណ្ដើមរាជសម្បត្តិដូច ដែល[[ពង្សាវតារ]]របស់[[រាជវង្សលាង]]បានកត់ទុក។ រុទ្រវម៌្មជាស្ដេចចុងក្រោយបង្អស់នៃអាណាចក្រភ្វូណាន។ គួរកត់សំគាល់ដែរថា ដោយសារតែស្ដេចរុទ្រវម៌្មឡើងសោយរាជ្យខុសទំនងបែបនេះហើយ ដែលបណ្ដាលឲ្យអាណាចក្រភ្វូណានមានភាពវឹកវរ រហូតដល់រលាយរលំអាណាចក្រភ្វូណានជាស្ថាពរនៅពាក់កណ្ដាលទី២នៃសតវត្សទី៦។ ក្នុងសិលាចារឹកគេបានហៅស្ដេចអង្គនេះថា [[សាវ៌ភៅម]] ដូច្នេះហើយធ្វើអោយគេយល់ថា ទ្រង់ជាស្ដេចមួយអង្គទៀតផ្សេង នាមនេះគេសម្រាប់ហៅ[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រវរ្តិន]] រឺ ស្ដេច[[ស្ដេចចក្រពត្តិ|ចក្រពត្តិ]]។<ref name="lost">{{Cite book |last=Jacobsen |first=Trudy |url=https://books.google.com/books?id=-9unZvFaiREC&pg=PA22 |title=Lost Goddesses: The Denial of Female Power in Cambodian History |date=2008 |publisher=NIAS Press |isbn=978-87-7694-001-0 |pages=22–23 |language=en}}</ref> ==ការទូតសាសនា== ព្រះអង្គបានបញ្ជូនទៅប្រទេសចិនជាច្រើនដងក្នុងចន្លោះឆ្នាំ៥១៧ និង៥៣៥។ រាជទូតនគរភ្វូណានបាននាំសួយថ្វាយ ស្ដេចចិននៅឆ្នាំ៥៣៩ ហើយបានទូលប្រាប់ទៅព្រះចៅក្រុងចិនថា នៅប្រទេសខ្លួនមានព្រះកេសមួយសរសៃប្រវែង ៣ មាត្រ។ លុះទ្រង់ជ្រាបហើយព្រះចៅ[[លាងអ៊ូទី]]ទ្រង់ក៏បានចាត់ព្រះសង្ឃមួយអង្គនាម[[ធេយុនប៉ាវ]] ឲ្យយកព្រះកេសនោះទៅប្រទេសចិនវិញ។ សិលាចារឹកសំស្ក្រឹតនៅបាទីនិយាយថាព្រះអង្គនៅសោយរាជ្យនៅឡើយ នៅពេលដែលគេកសាងសំណង់ខាងពុទ្ធសាសនាដែលមានចារក្នុងឯកសារនោះ។ បើតាមពង្សាវតាររាជវង្សលាងពុទ្ធសាសនាបានរុងរឿងណាស់ ឯកសារនេះនិយាយថាមានគណៈបេសកកម្មទូតចិនមួយ ត្រូវបានបញ្ជូនមកអាណាចក្រភ្វូណាននៅរវាងគ.ស ៥៣៥ និង៥៤៥ដើម្បីឲ្យអធិរាជនគរភ្វូណានបញ្ជូនអ្នកប្រាជ្ញ និងខាងគម្ពីរសាសនាមកចិនវិញ។ គ្រានោះមានឥណ្ឌាម្នាក់ឈ្មោះ[[បរមាថ៌]] រឺ [[បរមាថ៌|គុណរតន៍]]បានមកនគរភ្វូណាន ព្រះចៅអធិរាជក៏បញ្ជូនវរជននេះនាំយក[[គម្ពីរ]]ជាច្រើនទៅកាន់ប្រទេសចិនវិញ នៅគ.ស ៥៤៦។ ជាបឋម ឯកសារចិនបានពណ៌នាថា ព្រះបាទ រុទ្រវម៌្ម បានសោយរាជសម្បតិ្តនៅទីក្រុងវ្យាធបុរ: ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយពីសមុទ្រ៥០០លី។ ព្រះរាជធានីនេះ មានទន្លេមួយហូរពីខាងជើង ឈៀងខាងលិច “ ពាយព្យ “ ទៅទិសខាងកើត ឆ្ពោះទៅរកសមុទ្រ ដែលជាទិសដៅរបស់ទន្លេមេគង្គ តាមដៃ[[ទន្លេមីថ]] នៅ[[កម្ពុជាក្រោម]]។ កំណត់ហេតុចិនខាងលើនេះ ក៏បានបន្ថែមសេចក្តីថា នៅឆ្នាំ៥១៥ នៃគ.ស. ព្រះរាជា រុទ្រវម៌្ម នៃនគរភ្វូណាន បានផ្ញើដង្វាយទៅស្តេចក្រុងចិន ដោយមានព្រះបដិមាតំណាងព្រះអង្គមួយធ្វើពីឈើក្រអូប ដែលមកពីប្រទេសក្លិង្គ សិក សូឡូ ([[សាលា]]) និងផ្កា[[ហួស៊ី]] និងឈើ[[ខ្លឹមចន្ទ]]ជាច្រើនប្រភេទផង។ សូម រំលឹកដែរថា ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានចូលព្រះបរិនិព្វាន នៅក្រោមដើមសាលា ដែលជាឈើមួយ ប្រភេទ។ ក្រោយនេះបន្តិច គឺនៅឆ្នាំ៥៣៩ នៃគ.ស.ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម បានបញ្ជូនប្រតិភូទូតខ្មែរទៅកាន់រាជធានី នៃរាជវង្សលាងណានកិន ដោយនាំទៅជាមួយនូវសត្វរមាសរស់មួយ និងរបស់របរមួយចំនួនរបស់ នគរភ្វូណាន។ ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម បានប្រាប់ទៅចិនថា ព្រះអង្គមានសារីរិកធាតុ និងសក់មួយសរសៃរបស់ព្រះពុទ្ធ អង្គ ដែលមានប្រវែងដល់ទៅ ៣ មាត្រ ៣០។ ព្រះចៅអធិរាជនៃ[[សន្តតិវង្សលាង]] ក៏បានផ្ញើព្រះ[[ភិក្ខុ]][[ថាំងប៉ាវឡៅ]] និមន្តទៅកាន់នគរភ្វូណាន ដើម្បីសូមដង្ហែព្រះសីរិកធាតុដ៏មានតម្លៃនោះ។ វត្តមានរបស់សិលាចារឹកមួយផ្ទាំងនៅប្រាសាទតាព្រហ្មនៃទន្លេបាទី ដែលចារឡើងដោយ ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម នាសតវត្សរ៍ទី៦នៃគ.ស ព្រមទាំងវត្តមាននៃសសរពេជ្រមួយកំណាត់ ជារចនាបថ [[សម្បូរណ៍ព្រៃគុហ៍]] នៅទីនេះ សឲ្យឃើញថា តំបន់នេះធ្លាប់មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ក្នុងអតីតកាល។ សិលាចារឹកខាងលើនេះ ដែលបានបកប្រែដោយលោក[[ហ្សក សឺដេស|ហ្សក-សឺដេស]] បានធ្វើការរៀបរាប់ឲ្យដឹងថា ព្រះបាទរុទ្រវម៌្ម ជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម ព្រះអង្គកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយគោរពសក្ការ:ព្រះបរមសារីរិកធាតុនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាព្រះបរមគ្រូនៃយើង។ ថ្វីត្បិតតែព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនារបស់រដ្ឋ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះមហាក្សត្ររុទ្រវម៌្ម ប៉ុន្តែ[[ព្រហ្មញ្ញសាសនា]]នៅតែរក្សាឥទ្ធិពលលើសង្គមយ៉ាងខ្លាំងក្លាដែរ ដោយហេតុថាភាសាខ្មែរ មានលក្ខណ:ជា [[សំយោគ]]។ តាមសិលាចារឹក K.៥៤ នៃ[[អង្គជំនីក]]វិញ ដែលមានកាលបរិច្ឆេទយ៉ាងច្បាស់លាស់ គឺឆ្នាំ៥៥១ នៃ គ.ស ដែលត្រូវនឹងឆ្នាំ ៦២៩ នៃគ.ស យើងអាចដឹងទៀតថា ក្នុងរជ្ជកាលនៃព្រះមហាក្សត្រខ្មែរអង្គនេះ មានការសាងសង់នូវព្រះ[[សិវលិង្គ]]ថ្ម និងអាស្រមមួយដែលមានឈ្មោះថា [[រុទ្រស្រម]]។ [[បូជនីយដ្ឋាន]]នេះ បានសាងសង់ឡើងដោយព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ [[វិឡាវិន័យ]] ដោយអំណោយជាទ្រព្យ និងជាអ្នកបម្រើ[[ទេវស្ថាន]] នេះ ពីសំណាក់មន្ត្រីម្នាក់ឈ្មោះ [[សិវទត្ត (មន្ត្រី)|សិវទត្ត]] មានងារជា [[ប៉ោញ]]។<ref name=anurak>{{cite journal|url=https://so01.tci-thaijo.org/index.php/damrong/article/view/279760/182022|title=Ban Wang Phai Inscription: The Historical Context of The Relationship Between Si Thep Dvaravati and Chenla|doi=10.14456/drj.2025.12|first=Anurak|last=Depimai|language=th|year=2025|volume=24|issue=2|journal=Damrong Journal of the {{ill|Faculty of Archaeology Silpakorn University|th|คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร}}|archivedate=26 សីហា 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260826015659/https://so01.tci-thaijo.org/index.php/damrong/article/view/279760/182022|accessdate=31 សីហា 2026|dead-url=}}</ref>{{rp|41–3}} ពាក្យ រុទ្រស្រម មានន័យថាអាស្រមរបស់ព្រះរុទ្រ ដែលជាឈ្មោះរបស់ព្រះសិវ:ឬព្រះឥសូរដែល មានសញ្ញានិមិត្ត ជាព្រះសិវលិង្គនាសម័យមុនអង្គរ។ ចំពោះយើង យើងជឿថាវត្តមានរបស់ពាក្យនេះ នៅទីនេះមានន័យថា ថ្វីត្បិតតែឈ្មោះរបស់ព្រះឥសូរក៏មែនពិត ក៏ប៉ុន្តែព្រាហ្មណ៍វិឡាវិន័យ ដែលបានសាងសង់អាស្រមនេះឡើងនោះ គឺក្នុងបំណងដ៏ពិសិដ្ឋមួយ ដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះរុទ្រវម៌្ម ដែលជាបុព្វការីរបស់ខ្លួនដែរ។ ==នយោបាយ== នគរភ្វូណានបានធ្លាក់ចុះនៅសតវត្សទី៦ និងត្រូវបានលេបត្របាក់ដោយចេនឡា ដែលយើងមិនអាចប្រកែកបានថាគឺជាពួក[[ខ្មែរ|ក្មេរ]]។ [[សិលាចារឹក]]ខ្មែរលើកដំបូងបានចុះកាលបរិច្ឆេទដោយខ្លីបន្តបន្ទាប់ពីការធ្លាក់ចុះនៃនគរភ្វូណាន បានចារថានៅកម្ពុជាភាគខាងត្បូង ខ្មែរបានតាំងលំនៅរួចទៅហើយនៅឯទឹកដីកម្ពុជាភាគខាងក្រោម។ លោកវីខខឺរីបានឲ្យយោបល់ថា"តាមភស្តុតាង បច្ចុប្បន្នវាមិនអាចទៅរួចទេ ដោយអះអាងថានគរភ្វូណានជាតំបន់មួយ ដែលពួកអ្នកកាន់កាប់នគរនេះ មិនមែនជាជនជាតិខ្មែរ"។ ភ្វូណានត្រូវបានចាត់ទុកថាជានគរខ្មែរទីមួយ និងជានគរមុននៃមហាណាចក្រខ្មែរ។ ក្នុង ​កាលៈទេសៈ​ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ដែរ នគរ​ភ្វូណាន មិន​បានស្គាល់​សុខសន្តិភាព​ទេ។ ការ​ធ្វើឃាត​ព្រះរជ្ជទាយាទ និង​ការ​ដណ្ដើម​យក​រាជសម្បត្តិ​របស់​កុរុងរុទ្រវម៌្ម មិន​បាន​ទទួល​ការ​គាំទ្រ​ពេញ​ចិត្ត​អំពី​សំណាក់​នាម៉ឺនមន្ត្រី​មេទ័ព​គ្រប់​ ស្រទាប់​ជាន់​ថ្នាក់​ជាទូទៅ​ទេ។ ព្រះញាតិវង្ស​ដែល​ជា​ទាយាទ​របស់​ព្រះគុណវម៌្ម កាលបើ​ដឹង​ក្ដី​ពេញវ័យ​កាលណា បាន​ប្រមូល​ផ្ដុំ​ក្រុម​បក្សពួក​លើក​កង​ទ័ព​វាយ​ប្រហារ បង្កើត​ចលាចល រំជើបរំជួល អសន្តិសុខ​គ្រប់ទិសទី​ក្នុង​នគរ ដើម្បី​ទាមទារ​ដណ្ដើម​យក​រាជបល្ល័ង្ក​មក​វិញ។ សង្គ្រាម​ផ្ទៃក្នុង​ ក្នុង​ចន្លោះ​គ.ស ​៥៤០‑៥៥០ បាន​បណ្ដាល​ឲ្យ​នគរភ្វូណាន​បែក​បាក់​ប្រេះឆា លែង​មាន​ឯកភាព ក្លាយ​ទៅ​ជា​នគរ​តូចៗ​ឯករាជ្យ​ដាច់​ពី​គ្នា។ នា​ព្រឹត្តិការណ៍​ច្របូកច្រប់ សង្គ្រាម​ផ្ទៃក្នុង​នេះ គេ​ពុំ​បាន​ដឹង​ដោយ​ច្បាស់​ពិត​ប្រាកដ ថា​តើ​កុរុងរុទ្រវម៌្ម បាន​ដាក់​រាជ្យ ឬ​បាន​បាត់បង់​ជីវិត​ឡើយ។ គេ​ត្រឹមតែ​ដឹង​ថា ក្នុង​សម័យកាល​នោះ ព្រះរាជបល្ល័ង្ក​នៅ​ទំនេរ​គ្មាន​ស្ដេច​សោយរាជ្យ ហើយ​បក្សពួក​ក្រុម​គ្រួសារ​កូនចៅ​ព្រះគុណវម៌្ម​ដណ្ដើម​យក​បាន​ព្រះរាជធានី[[រាជធានីនៃប្រទេសកម្ពុជា|​វ្យាធបុរ]]។ ទោះបីជា​ក្រុម​កូន​ចៅ​ព្រះគុណវម៌្ម​យក​ជ័យជំនះ​ កាន់​កាប់​ត្រួតត្រា​នគរ​ភ្វូណានបាន​ក៏​ដោយ ក៏​សង្គ្រាម​ផ្ទៃ​ក្នុង​រវាង​ខ្មែរ​នឹង​ខ្មែរ​មិន​ទាន់​បាន​ចប់​សព្វគ្រប់ មាន​សុខសន្តិភាព​ដែរ។ ចម្បាំង​ អសន្តិសុខ និង​ចលាចល​នៅ​តែ​មាន​បន្ត​ជាប់​ជានិច្ច។ ពីព្រោះ​នគរ​ដែល​ចំណុះ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ឆ្លៀត​ឱកាស​នេះ​ដើម្បី​រើ​បម្រះ​ ប្រកាស​យក​ឯករាជភាព​តែ​រៀងៗ​ខ្លួន។ មាន​ដូចជា នគរ​កម្វុជ ដែល​អ្នកដំណើរ​ចិន​បាន​ដាក់​ឈ្មោះ​ថា ចេនឡា ជាដើម។ នគរ​កម្វុជ ប្រហែល​ជា​បាន​កកើត​នៅ​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៥។ ==សេដ្ឋកិច្ច== កាលនោះ កំពង់ផែ​ខ្មែរ​ដ៏​ធំ​ស្ថិត​នៅ​[[អូរកែវ]] គឺ​ជា​[[កំពង់ផែ]]​អន្តរជាតិ​ដែល​មាន​ទូក​សំពៅ​ប្រទេស​ជិត​ឆ្ងាយ ដូចជា [[ចិន]] [[ឥណ្ឌា]] បច្ចុប្បន្ន​ប្រទេស​[[ឥណ្ឌូណេស៊ី]] និង[[​ម៉ាឡេស៊ី]] ជាដើម ចេញចូល ទាក់ទង​រក​ស៊ី​ផ្ដោះប្ដូរ​ទំនិញ។ ពួក[[​ឈ្មួញ​]]នៅ​[[ទ្វីប​អ៊ឺរ៉ុប]] ដូចជា [[ទីក្រុង​រ៉ូម]] ក៏​បាន​ចេញ​ចូល​មក​ធ្វើ​ជំនួញ​ដល់​ទីក្រុង​កំពង់ផែ​អូរកែវ​ដែរ។ មូលហេតុ​ដែល​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​គេ​ហ៊ានអះអាង​ដូច្នេះ ពីព្រោះ​នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​កំពង់ផែ​នេះ គេ​បាន​រក​ឃើញ​ត្រា​ជា[[​អក្សរសំស្ក្រឹត]] មេដាយ​មាស​រូប​ព្រះចៅអធិរាជ [[អង់តូណាំង]] (Antonin) នៃ​ចក្រភព​រ៉ូម ដែល​មាន​ចំណាស់​ពី​គ.ស​ ១៥០ និង​គ្រឿងគ្រៅ​[[ប្រដាប់ប្រដា]]ប្រើប្រាស់​ជាច្រើន​ទៀត​របស់​ជនជាតិ​ដែល​រស់​នៅ​តាម[[​សមុទ្រ​មេឌីទែរ៉ានេ]]។ ==ព្រះរាជពង្សាវលី== * ព្រះបិតា ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យជយវម៌្ម]] និងមាតាជា[[ព្រះទេវីនៃព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|ស្នំ]] ** [[រុទ្រទេវី]] ព្រះអគ្គមហេសី *** [[ប្រថិវេន្ទ្រវម៌្ម]] និង ព្រះបាទ[[វីរវម៌្ម]] ជាព្រះរាជបុត្រ **** ព្រះបាទ[[មហេន្ទ្រវម៌្មទី១]] និង ព្រះបាទ[[ភវវម៌្មទី១]] ជាព្រះនត្តារបស់ព្រះអង្គ ព្រះនត្តាក្សត្រីដែលជាបងប្អូនបង្កើតនឹងព្រះបាទមហេន្ទ្រវម៌្ម ដែលបានរៀបអភិសេកនឹងព្រាហ្មណ៍ [[សោមសម៌ន]] ==ឯកសារយោង== {{Reflist}} * ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោករស់ ចន្ត្រាបុត្រ។ * [[ព្រះ​រាជ​ពង្សាវតារ]]​ភាគ​ទី ១ [[នគរភ្វូណាន|សម័យនគរវ្នំ]] ដោយ [[ឈឹក ក្រសេម|ក្រសេម-ទេពពិទូរ]] * [[http://vokk.net/?p=11284 សំឡេងកម្ពុជាក្រោម]] == សូមមើលផងដែរ == * [[បញ្ជីរាយព្រះនាមព្រះរាជអគ្គមហេសីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|បញ្ជីព្រះរាជពន្ធភាពព្រះប្រមុខព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] * [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]] * [[រាជានិយមកម្ពុជា]] * [[ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ (អង្គអេង)|ព្រះរាជពង្សាវតារខ្មែរ]] * [[បទពង្សាវតារខ្មែរ]] * ឯកសារមហាបុរសខ្មែរ {{commons category}} {{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}} {{s-start}} {{s-reg}} {{s-bef|before= ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យជ័យវរ្ម័ន|កៅណ្ឌិន្យជ័យវម៌្ម]]}} {{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចក្ររ្តិននៃកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរវ្នំ ឬ នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន]]<br/>រាជធានីឝ្រេឝ្ឋបុរ|years= គ.ស.៥១៤-៥៥០}} {{s-aft|after= ព្រះបាទ[[ឝ្រុតវម៌្ម (ចេនឡា)|ស្រុតវម្ម៌]]<br/>([[ចេនឡា|សម័យកាលចេនឡា]])}} {{s-end}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកជ្រែករាជ្យនៃវ្យាធបុរ]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អ្នកជ្រែករាជ្យនៃនគរភ្វូណាន]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរកាត់ឥណ្ឌា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ចេនឡា]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{Cambodia-royal-stub}} nsv3al8z4ifqf1dc0kzowlichymyj2c 0 46127 340148 338194 2026-09-04T04:39:09Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340148 wikitext text/x-wiki '''សមរភូមិទន្លេសាប'''  ( បារាំង : ''Bataille de Tonlé Sap'' ) គឺជាសមរភូមិរវាង [[បណ្ឌុរង្គ|ផាន់ដូរេនហ្គា]](Panduranga) ( [[ចាម្ប៉ា]] ) និង [[អាណាចក្រខ្មែរ]] ក្នុងឆ្នាំ ១១៧៧។ == ព្រឹត្តិការណ៍ == == ឯកសារយោង == ===Bibliography=== {{refbegin}} *{{cite book |last=Aymonier|first=Etienne|year=1893|title=The History of Tchampa (the Cyamba of Marco Polo, Now Annam Or Cochin-China)|publisher=Oriental University Institute}} *{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor-last1=Vella|editor-first1=Walter F.|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}} *{{cite journal |title=The rise of the Angkorian Empire in reality and in the imagination of the 11th century: How it became the paramount power|last=Golzio |first=Karl-Heinz | author-mask = |journal=Journal of Global Archaeology|year=2021|volume=|issue= |pages=1–38|doi =10.34780/a11-ef6n|doi-access=free}} *{{cite book|last=Higham |first=Charles |year=2004 |title=The Civilization of Angkor |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-24218-0}} *{{cite book|last1=Kulke|first1=Hermann|first2=Dietmar|last2=Rothermund |year=1998 |title=A History of India |url=https://archive.org/details/historyofindia0000herm|publisher=Routledge |isbn=0-41515-482-0}} *{{cite book|last=Maspero|first=Georges|year=2002|title=The Champa Kingdom|publisher=White Lotus Co., Ltd}} *{{cite book|last1=Prakash|first1=Om|last2=Lombard|first2=Denys |year=1999 |title=Commerce and Culture in the Bay of Bengal, 1500-1800 |publisher=Manohar}} *{{cite book | author=Albanese, Marilia |title=The Treasures of Angkor | url=https://archive.org/details/treasuresofangko00unse | location=Vercelli | publisher=White Star Publishers| date=2006 | type = Paperback | isbn=978-88-544-0117-4}} *Briggs, Lawrence Robert (1951, reprinted 1999). ''The Ancient Khmer Empire''. White Lotus. {{ISBN|974-8434-93-1}} *Falser, Michael (2020). ''Angkor Wat – A Transcultural History of Heritage. Volume 1: Angkor in France. From Plaster Casts to Exhibition Pavilions. Volume 2: Angkor in Cambodia. From Jungle Find to Global Icon''. Berlin-Boston DeGruyter {{ISBN|978-3-11-033584-2}} *Forbes, Andrew; Henley, David (2011). ''Angkor, Eighth Wonder of the World''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. {{ASIN|B0085RYW0O}} *Freeman, Michael and Jacques, Claude (1999). ''Ancient Angkor''. River Books. {{ISBN|0-8348-0426-3}}. * {{cite book |last1=Higham |first1=Charles |title=The civilization of Angkor |date=2001 |publisher=Phoenix |location=London |isbn=1-84212-584-2 <!-- Appears to be the ISBN for a different edition of the book -->}} *Higham, Charles (2003). ''Early Cultures of Mainland Southeast Asia''. Art Media Resources. {{ISBN|1-58886-028-0}} *Hing Thoraxy. Achievement of "APSARA": Problems and Resolutions in the Management of the Angkor Area *{{cite book | author=Jessup, Helen Ibbitson | author2=Brukoff, Barry |title=Temples of Cambodia – The Heart of Angkor | location=Bangkok | publisher=River Books| date=2011 | type = Hardback | isbn=978-616-7339-10-8}} *Petrotchenko, Michel (2011). ''Focusing on the Angkor Temples: The Guidebook'', 383 pages, Amarin Printing and Publishing, 2nd edition, {{ISBN|978-616-305-096-0}} *Ray, Nick (2002). ''Lonely Planet guide to Cambodia'' (4th edition). {{ISBN|1-74059-111-9}} *{{Citation | last =Gin | first =Ooi Keat | year =2004 | title =Southeast Asia: A Historical Encyclopedia, from Angkor Wat to Timor. R-Z. Volume three | publisher =ABC-CLIO}} *{{Citation | last =Hooker | first =M.B. | year =1988 | title =Islam in South East Asia | publisher =Brill}} {{refend}} ===External links=== *[https://factsanddetails.com/southeast-asia/Cambodia/sub5_2f/entry-6643.html Angkor Wat: Its Layout, Architecture nnd Components] *[https://www.topworldimages.com/streetview/Angkor_Wat Multimedia Resources of Angkor Wat]{{Dead link|date=កញ្ញា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} March 2023 *[http://poncar.de/gallery.cfm?kategorien_id=3 Angkor Wat and Angkor photo gallery by Jaroslav Poncar] May 2010 *Buckley, Michael (1998). ''Vietnam, Cambodia and Laos Handbook''. Avalon Travel Publications. Online excerpt [http://www.veloasia.com/library/buckley/churning_milk.html The Churning of the Ocean of Milk] retrieved 25 July 2005 oadazslozeyj59mruka3a46f3qedysb 0 53408 340133 339832 2026-09-03T23:44:42Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340133 wikitext text/x-wiki '''គំនូរកម្ពុជា''' ឬ '''គំនូរខ្មែរ''' គឺជាគំនូរសិល្បៈខ្មែរដែលច្រើនគូរពិពណនាជារូបសត្វ, មនុស្ស, ទេព, ទីកន្លែង,ជីវភាពរស់ប្រជាជនខ្មែរ ឬវត្ថុនៅលើ ក្រាំងដែលជាក្បួនទាយ ឬគម្ពីរនិយាយពីរឿងរ៉ាវទាក់ទងទៅនឹងសាសនា។<ref>{{Cite web |title=២. គំនូរបុរាណ {{!}} Yosothor Admin |url=http://www.yosothor.org/publications/khmer-renaissance/chapter-three/khmer-painting.html |access-date=2026-02-28 |website=www.yosothor.org}}</ref> ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សិល្បៈគំនូរបុរាណខ្មែរច្រើនតែងគូររៀបរាប់អំពីសាសនាច្រើនជាងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់របស់ប្រជាជននៅតាមសម័យកាលនីមួយៗ [[យុគអន្ធកាលនៃកម្ពុជា|ក្រោយសម័យអង្គរ]]ភាគច្រើននៃគំនូរទាំងអស់នោះអាចមានអាយុកាលមិនលើសពី ១០០ឆ្នាំ-១៥០ឆ្នាំឡើយ ពីព្រោះផ្ទាំងគំនូរបុរាណខ្មែរដែលសេសសល់ភាគច្រើនមានចាប់ពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី១៩ ទៅសតវត្សទី២០ ដែលយើងអាចសង្កេតឃើញតាមទីវត្តអារាមនានានៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបាន ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គំនូរបុរាណខ្មែរដែលនៅសេសសល់ដល់បច្ចុប្បន្ននេះប្រឈមទៅនឹងការបាត់បង់ទៅតាមពេលវេលា អាកាសធាតុ និងសង្គ្រាម នៅតាមវត្តអារាមខ្មែរ ជាពិសេសវត្តព្រះកែវមរកត តាមថែវវត្តមានបណ្តោយពី១៥០​ម៉ែតទៅ១៧០ម៉ែតនឹងគំនូរផាត់ពណ៌ដែលគូរដោយក្រុមវិចិត្រករ [[ទេព និម្មិតម៉ក់|ឧកញ៉ា ទេព និម្មិត]] [[ទេព និម្មិតម៉ក់|ម៉ក់]] គូរពីឆ្នាំ១៩០៣-១៩០៤ ដែលសេសសល់ជាគំនូរបុរាណខ្មែរដែលនិយាយពីរឿង [[រាមកេរ្តិ៍|រាមកេរ្តិ៍ខ្មែរ]] កំពុងតែប្រឈមទៅការបាត់បង់ទៅតាមពេលវេលា ការរលុបពណ៌ដោយសារប្រតិកម្មគីមីទៅលើផ្ទាំងគំនូរ ឬការលុបឆ្នូតពីសំណាក់ខ្មែរក្រហមនៅសម័យ[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|កម្ពុជាប្រជាធិតេយ្យ]] ក៏ប៉ុន្តែគំនូរដែលនៅក្នុងវិហារព្រះកែវមរកតសព្វថ្ងៃត្រូវបានបាត់បង់ទាំងស្រុង នេះដោយសារកសាងព្រះវិហារថ្មីនាទសវត្សទី៦០ ដែលធ្វើឱ្យគំនូរនៅក្នុងព្រះវិហារនេះបានបាត់វត្តមាន នាពេលថ្មីៗនេះផ្ទាំងគំនូរទាំងនេះត្រូវបានរកឃើញឡើងវិញតាមរយៈរូបថតចម្លងហ្វីលកញ្ចក់របស់ប្រទេសអង់គ្លេស និងការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់ជនជាតិបារាំង។<ref>{{Cite web |date=2025-10-07 |title=បទយកការណ៍ - រូបគំនូរដែលបាត់បង់ និងរកឃើញឡើងវិញនៃព្រះវិហារព្រះកែវមរកត |url=https://www.rfi.fr/km/%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%92%E1%9E%B8%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%9F%E1%9F%81%E1%9E%84%E1%9E%91%E1%9F%80%E1%9E%8F/%E1%9E%94%E1%9E%91%E1%9E%99%E1%9E%80%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%8E%E1%9F%8D/20251007-%E1%9E%9A%E1%9E%BC%E1%9E%94%E1%9E%82%E1%9F%86%E1%9E%93%E1%9E%BC%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9F%82%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9E%B6%E1%9E%8F%E1%9F%8B%E1%9E%94%E1%9E%84%E1%9F%8B-%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%9A%E1%9E%80%E1%9E%83%E1%9E%BE%E1%9E%89%E1%9E%A1%E1%9E%BE%E1%9E%84%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%89%E1%9E%93%E1%9F%83%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%A0%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%87%E1%9E%80%E1%9F%82%E1%9E%9C%E1%9E%98%E1%9E%9A%E1%9E%80%E1%9E%8F |access-date=2026-02-28 |website=RFI |language=km}}</ref> ក្រៅពីនេះទៀតគេក៏សង្កេតឃើញគំនូរបុរាណផ្សេងៗទៀតនៅវត្តកំពង់ត្រឡាចលើ និងវត្តរាជបូណ៌ ដែលបានគូរឡើងនៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សទី ១៩  ដែលជាសញ្ញាណថ្មីមួយនៃការរស់រានឡើងវិញនៃសិល្បៈគំនូរបុរាណខ្មែរ។<ref>{{Cite web |title=តើគំនូរបុរាណខ្មែរ មានលក្ខណៈវិសេសយ៉ាងណាខ្លះ? |url=https://thmeythmey.com/detail/107662 |access-date=2026-02-28 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> [[ឯកសារ:Life of Gautama Buddha. Painting. Cambodia. 18th c. Toulon Asian Art Museum.jpg|កណ្តាល|រូបភាពតូច|321x321ភីកសែល|គំនូរបុរាណខ្មែររៀបរាប់ពីដំណើរជីវិតរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធនាសតវត្សទី១៨ នៅសារៈមន្ទីរ '''Toulon Asian Art Museum''' ,បារាំង ។]] គំនូរជញ្ជាំងបុរាណបំផុតមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលត្រូវបានសន្មតថាត្រូវបានគូរឡើងនៅសតវត្សទី១០-១១ គឺគំនូរនៃប្រាសាទនាងខ្មៅ ដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រាសាទកោះកេរ ដែលពណ៌នាអំពីឈុតឆាកដែលនៃរឿងព្រាហ្មណ៍សាសនា   ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វានៅសល់តិចតួចណាស់នាពេលបច្ចុប្បន្ន ។<ref>{{Cite web |title=តើគំនូរបុរាណខ្មែរ មានលក្ខណៈវិសេសយ៉ាងណាខ្លះ? |url=https://thmeythmey.com/detail/107662 |access-date=2026-02-28 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> នៅសតវត្សទី ១៧-១៨ គំនូរភាគច្រើនអាចត្រូវបានគូរឡើងនៅលើផ្ទាំងក្រណាត់ដែលងាយប្រឈមនឹងការបាត់បង់ខ្លាំងណាស់ វាស្ទើរតែគ្មានទៅហើយនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ។ [[ឯកសារ:Songkrant Khmer.jpg|រូបភាពតូច|គំនូរមហាសង្ត្រាន្តគូរដោយ គីម សុផន់]] ប្រពៃណី​នៃ​ការ​គូរ​គំនូរ គំនូរបុរាណ និង​គំនូរ​ទំនើប របស់​​កម្ពុជា ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​នៅ​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ ១៩៤០ ដោយសាលាភូមិន្ទសិល្បៈ  (ក្រោយ​មក​ហៅ​ថា សាកលវិទ្យាល័យ​វិចិត្រសិល្បៈ) ជា​កន្លែង​ដែល​វា​បាន​គ្របដណ្ដប់​លើ​កម្មវិធី​សិក្សា​ភាគច្រើន​របស់​សាលា​មួយ​ទសវត្សរ៍​ក្រោយ​មក។<ref>Vachon, Michelle. "Painting by famed Nhek Dim returns home", ''The Cambodia Daily'', Phnom Penh, 20 March 2009.</ref> ការ​អភិវឌ្ឍ​ទាំងនេះ​ត្រូវ​បាន​គាំទ្រ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល ដែល​បាន​លើកទឹកចិត្ត​ដល់​វិស័យ​ឯកទេស​ថ្មីៗ (ឧ. ការ​រចនា និង​គំនូរ​ទំនើប) នៅ​សាលា និង​បាន​ទិញ​សិល្បៈ​ទំនើប​សម្រាប់​លំនៅឋាន​របស់​នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង​សម្រាប់​អគារ​រដ្ឋាភិបាល។ វិចិត្រសាលនានាបានបើកនៅទីក្រុងភ្នំពេញក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ហើយមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌បានរៀបចំការតាំងពិព័រណ៍គំនូរសម័យទំនើប និងផ្តល់បណ្ណាល័យសិល្បៈ។ វិចិត្រករដ៏សំខាន់ម្នាក់នៃទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៦០ គឺលោក [[ញឹក ឌឹម]] ។ លោកបានក្លាយជាវិចិត្រករយោងសម្រាប់វិចិត្រករសម័យទំនើប។  ក្នុងអំឡុងសម័យខ្មែរក្រហមជាបន្តបន្ទាប់ វិចិត្រករជាច្រើនត្រូវបានសម្លាប់ ហើយការផលិតសិល្បៈស្ទើរតែបញ្ឈប់។<ref>{{Cite web |title=Cambodia: OVERVIEW: Modern and contemporary visual arts |url=http://culturalprofiles.net/cambodia/Directories/Cambodia_Cultural_Profile/-1792.html |access-date=2026-02-28 |website=culturalprofiles.net}}</ref> បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម វិចិត្រករ និងសាស្ត្រាចារ្យបានប្រគល់សាកលវិទ្យាល័យវិចិត្រសិល្បៈមកវិញ ដើម្បីកសាងការបណ្តុះបណ្តាលសិល្បៈឡើងវិញ។ រដ្ឋាភិបាលប្លុកសង្គមនិយមបានឧបត្ថម្ភការអប់រំនិស្សិតសិល្បៈវ័យក្មេងនៅប្រទេសប៉ូឡូញ ប៊ុលហ្គារី អតីតសហភាពសូវៀត និងហុងគ្រី ក្នុងអំឡុងចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ៨០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងស្រុកផ្សេងទៀតមានគោលបំណងបង្កើតសិក្ខាសាលាឡើងវិញ ប្រមូលឯកសារ និងថែរក្សា ចំណេះដឹងប្រពៃណី ។ == ប្រវត្តិសាស្ត្រ == === គំនូរជញ្ជាំង === សិល្បៈគំនូរបុរាណខ្មែរ គឺជាឯកសារមួយដែលពិបាកស្វែងរក និងជារបស់កម្រដែលអាចរក្សាទុករហូតមកដល់បច្ចុប្បន្នណាស់ ។ យើងអាចសង្កេតឃើញគំនូរសម័យបុរាណនៅតាមប្រាសាទនានានៃប្រទេសកម្ពុជា អានិយាយបានថាវិស័យនេះមានការលូតលាស់ល្អប្រសើរដែរ ជាឧទាហរណ៍នៅក្នុងសតវត្សទី១០ [[ប្រាសាទនាងខ្មៅ]] យើងអាចសង្កេតឃើញស្លាកស្នាមគំនូរដែលមានជាភស្តុតាងស្រាប់ដែលមានចំនួន ៣ផ្ទាំងដែលកំពុងការរលុបខ្លាំងទៅតាមកាលពេលវេលា ដែលនិយាយពីការបង្ហាញអំពី ការរាំរបស់ទេវៈ និងការគោរពឧទ្ទិសដល់ព្រះនារាយណ៍ ។<ref>{{Citation|title=ប្រតិកម្ម 18 {{!}} ចង់ដឹងពីប្រវត្តិប្រាសាទនាងខ្មៅ សូមចុចស្តាប់អ្នកជំនាញបរិយាយទាំងអស់គ្នា! ប្រាសាទនាងខ្មៅ ជាប្រាសាទមួយស្ថិតនៅក្នុងភូមិចារ ឃុំរវៀង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ តាមដងផ្លូវជាតិលេខ២ ដែលមានចម្ងាយផ្លូវពីភ្នំពេញទៅប្រមាណជា៤៤គីឡូម៉ែត្រ។ ជាទូទៅអ្នកដែលបានធ្វើដំណើរតាមផ្លូវជាតិលខ២ ភាគច្រើនសុទ្ធតែធ្លាប់ដែលបានឃើញនិងបានឮឈ្មោះប្រាសាទនេះ។ តើ ប្រាសាទនេះកសាងឡើងក្នុងរជ្ជកាលស្តេចអង្គណា ? កសាងឡើងដើម្បីអ្វី ? ហេតុអ្វីបានជាប្រាសាទនេះ មានឈ្មោះថា ប្រាសាទនាងខ្មៅ ? តើ ប្រាសាទនេះ ស្ថិតក្នុងគម្រោងគាំពារ និងជួសជុលបែបណា? ដើម្បីបានដឹង បានស្គាល់ ពីមរតកដ៏មានតម្លៃរបស់ដូនតានេះ សូមស្តាប់អ្នកជំនាញរបស់ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈបរិយាយជូនដូចខាងក្រោម៖ {{!}} ប្រាសាទ ចម្លាក់ និងអក្សរខ្មែរបុរាណ|url=https://www.facebook.com/100066148946793/videos/%E1%9E%85%E1%9E%84%E1%9F%8B%E1%9E%8A%E1%9E%B9%E1%9E%84%E1%9E%96%E1%9E%B8%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%9C%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B7%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%91%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%84%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%85-%E1%9E%9F%E1%9E%BC%E1%9E%98%E1%9E%85%E1%9E%BB%E1%9E%85%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%B6%E1%9E%94%E1%9F%8B%E1%9E%A2%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%80%E1%9E%87%E1%9F%86%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%89%E1%9E%94%E1%9E%9A%E1%9E%B7%E1%9E%99%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%91%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E1%9E%A2%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%82%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9E%B6-%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%91%E1%9E%93%E1%9E%B6%E1%9E%84/976495656529830/|accessdate=2026-03-04|language=km}}</ref> នៅពេលដែលការរុករកឃើញឡើងវិញនូវនៅប្រាសាទអង្គរវត្តដោយព្រះបាទ[[ចន្ទរាជា]] មក ប្រាសាទមួយចំនួនបានក្លាយជាបូជានីយដ្ឋានរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយពេលដែលអង្គរវត្តបានចាប់ផ្តើមការផ្លាស់ប្តូរខ្លួនទៅជាកន្លែងធម្មយាត្រាព្រះពុទ្ធសាសនា។<ref>{{Cite web |title=The Hidden Paintings of Angkor Wat |url=https://www.bradshawfoundation.com/news/world_heritage.php?id=The-Hidden-Paintings-of-Angkor-Wat |access-date=2026-04-26 |website=www.bradshawfoundation.com}}</ref> ពួកធម្មយាត្រាសាសនារបស់ព្រះចន្ទរាជាត្រូវបានចាប់ផ្ដើមឡើង ដោយមួយចំនួនត្រូវបានជឿថាពួកគេបានមកសំណាក់នៅប្រាសាទអង្គរវត្ត ហើយចាប់ផ្ដើមគូរគំនូរនេះឡើង វាគឺជាគំនូរជញ្ជាំងដំបូងគេនៅកម្ពុជានាពេលការរីកចម្រើននៃពុទ្ធសាសនាខ្មែរនាសតវត្សទី១៦ និងត្រូវបានគូរឡើងរវាងឆ្នាំ ១៥២០ និង ១៥៧០ គំនូរភាគច្រើនសឹងតែគូរដោយពណ៌ក្រហម ។<ref>{{Cite web |last=The hidden paintings of Angkor Wat |first=The hidden paintings of Angkor Wat |title= |url=https://os.pennds.org/archaeobib_filestore/pdf_articles/Antiquity/2014_88_340_Tanetal.pdf |archive-url=https://os.pennds.org/archaeobib_filestore/pdf_articles/Antiquity/2014_88_340_Tanetal.pdf}}</ref> គំនូរមួយចំនួនដែលគូរនៅតាមបណ្តោយ​ជញ្ជាំង​នៃ​ថែវ នៃ​ខ្លោងទ្វារ​ចូល​ខាងលិច​ថែវ​ទី​២ និង​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ថែវ​ទី​១​ គំនូរទាំងនេះត្រូវបានគូរជាសត្វពាហនៈ​ដោយមាន​សត្វស្រុក​ខ្លះ និង​សត្វព្រៃ​ខ្លះ ដែល​រួមមាន​សត្វ​សេះ ដំរី លា​។ ក្រៅពីនេះ​ក៏មាន​គំនូរ​សំណង់​អគារ ឧបករណ៍ភ្លេង និងគំនូរ​រូប​ទូក​ ។ គំនូរ​ទូក​ក៏មាន​ច្រើន​ប្រភេទ​ដែរ មានដូចជា​ទូក​អុំ ចែវ ទូក​នាគ ហង្ស និង​រហូតដល់​សំពៅ​ទៀត ដោយមាន​ទាំង​សំពៅ​ក្នុងស្រុក និង​សំពៅ​អឺរ៉ុប​ផង​។<ref>{{Cite web |title=គំនូរ​អាថ៌កំបាំង​នៅ​អង្គរវត្ត​ដែល​គេ​មិនសូវ​បានដឹង​ |url=https://thmeythmey.com/detail/58291 |access-date=2026-03-04 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> គំនូរទាំងនេះត្រូវបានគូរឡើងនៅអំឡុងសតវត្សទី១៦ រហូតដល់សតវត្សទី២០ ចំពោះអ្នកដែលបានសំណាក់នៅអង្គរជាបន្តបន្ទាប់តាមរជ្ជកាលរបស់អង្គមហាក្សត្រនីមួយៗ ព្រោះថាតាម​ការសិក្សា​បឋមរ​បស់​ក្រុម​អ្នកស្រាវជ្រាវ គំនូរ​ទាំងនោះ​មាន​អាយុ​ចំណាស់​ជាងគេ​ប្រមាណ ៤០០​ឆ្នាំ ខ្លះ​២០០​ឆ្នាំ ខ្លះ​១០០​ឆ្នាំ និង​ខ្លះទៀត​ពី​៥០ ទៅ​៦០​ឆ្នាំ​ផង​។<ref>{{Cite web |title=គំនូរ​អាថ៌កំបាំង​នៅ​អង្គរវត្ត​ដែល​គេ​មិនសូវ​បានដឹង​ |url=https://thmeythmey.com/detail/58291 |access-date=2026-03-04 |website=thmeythmey.com |language=en}}</ref> ភាគច្រើននៃគំនូរចម្លាក់ថ្មភាគច្រើនវាជារបស់កម្រស្ទើរតែបាត់បង់ទៅហើយ នេះដោយតែសង្គ្រាម អាកាសធាតុ និងពេលវេលា។ [[ឯកសារ:Scene from the Ramayana Royal Palace Cambodia 0549.jpg|កណ្តាល|រូបភាពតូច|260x260px|គំនូរថែរ វត្តព្រះកែវមរកតត្រូវបានគូរដោយអំពីឈុតឆាកពីរឿងរាមកេរ្តិ៍ បង្ហាញពីព្រះរាម និងព្រះលក្សណ៍ (ក្រោមសត្វឆ័ត្រ) ឆ្លងកាត់ទៅក្រុងលង្កា ជាមួយនឹងកងទ័ពស្វា នៅលើខ្នងហនុមាន។]] ក្រោយពីផ្លាស់ប្ដូរសាសនាពីព្រាហ្មណ៍សាសនាមកព្រះពុទ្ធសាសនាវិញតាំងពីសតវត្សទី១៣ មក ការសាងសង់ប្រាសាទលែងមានតទៅទៀតហើយ ម្យ៉ាងវិញទៀតការដាប់ឆ្លាក់ថ្មលើប្រាសាទក៏លែងមានទៀតដែរ ជំនួយមកវិញនូវសំណង់វិហារឈើនៃវត្តពុទ្ធសាសនា គំនូរភាគច្រើនតែងតែរៀបរាប់អំពីដំណើរជីវិតរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ និងរឿងទសជាតក ដែលច្រើនតែងគូរនៅលើផ្ទាំងឈើលើបាយអ ស្លឹករឹត កំណាត់ ក្រដាស ឬក្រាំង ដែលងាយប្រឈមនឺងការបាត់បង់ គំនូរទាំងនេះសឹងតែស្ទើរបាត់បង់ទៅហើយ ។ គំនូរភាគច្រើនដែលអាចរកបាននៅសតវត្សទី ១៨-១៩ មកដែលភាគច្រើនតែងតែគូរនៅលើផ្ទាំងកំណាត់ ចំណែកឯគំនូរជញ្ជាំងដែលមានសេសសល់នៅតាមវត្តអារាមក្នុងប្រទេសកម្ពុជាគឺមាននៅវត្តកំពង់ត្រឡាច ដែលមានគំនូរគូរឡើយ​ឆ្នាំ​១៨៥០ <ref>{{Cite web |date=2022-04-12 |title=វិហារបុរាណវត្តកំពង់ត្រឡាចលើ {{!}} AMS Khmer Civilization |url=https://khmercivilization.ams.com.kh/detail/20800 |access-date=2026-03-04 |language=en-US }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> មាន​ជាងគំនូរ​២​នាក់​ ម្នាក់​ឈ្មោះ​ប៉ាល់ និង​ ម្នាក់ទៀតឈ្មោះ ​ជា បាន​គូររូប​គំនូរ​នៅលើ​ជញ្ជាំង​ព្រះវិហារ ដែលរៀបរាប់ពីពុទ្ធប្រវត្តិ និងរឿងទសជាតក ហើយ​បាន​បន្សល់​នូវ​ស្នាដៃ​ផាត់​ពណ៌​ដ៏​ល្អ​វិចិត្រ​នេះ​រហូតមកដល់​សព្វថ្ងៃ​ ម្យ៉ាងទៀតការ​ខូចខាត​នេះ​ដោយសារ​តែ​ដំបូល​ព្រះ​វិហារ​លិច​ទឹក​ហូរ​ស្រក់​លើ​ផ្ទាំងគំនូរ​​ កត្តាមួយផ្សេង​ទៀត គឺ​ដោយសារ​សម័យ ប៉ុ​ល ពត គេបានយកព្រះវិហារបុរាណនេះ ធ្វើជាកន្លែងគុកឃុំឃាំងមនុស្ស ជាឃ្លាំងស្តុកអំបិល និងជាកន្លែងបិតស្រាទៀតផង ដែលអាចធ្វើឲ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់ផ្ទាំងគំនូរលើជញ្ជាំងព្រះវិហារ។<ref>{{Cite web |last=Thay |first=Chheangmeng |date=2020-02-24 |title=រាប់រយឆ្នាំនៃវិចិត្រភាព គំនូរបុរាណលើជញ្ជាំងព្រះវិហារ វត្តកំពង់ត្រឡាចលើ |url=https://www.kampucheers.com/kampong-tralach-leu/ |access-date=2026-03-04 |website=KAMPUCHEERS |language=en |archivedate=2026-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260416182902/https://www.kampucheers.com/kampong-tralach-leu/ |url-status=dead }}</ref> នៅវត្តរាជបូណ៌ ជា​មត៌ក​ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចាត់ទុក​ថា​ ជា​ព្រះវិហារ​បុរាណ​ដែល​មានគំនូររឿង​រាមកេរ្តិ៍​​ច្រើន​ឈុត​ដ៏កម្រ និង​តែមួយគត់​​នៅ​កម្ពុជា​។<ref>{{Cite web |date=2023-03-23 |title=ព្រះវិហារ​វត្ត​រាជបូណ៌និង​គំនូរ​បុរាណរឿង​រាមកេរ្តិ៍ {{!}} AMS Khmer Civilization |url=https://khmercivilization.ams.com.kh/detail/27107 |access-date=2026-03-04 |language=en-US }}{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> វត្តព្រះកែវមរតក មានទាំងក្នុងវិហារ និងថែវជញ្ជាំងវត្ត ដែលរៀបរាប់ពីឈុតឆាករាមកេរ្តិ័ខ្មែរ ពុទ្ធប្រវត្តិ និងរឿងទសជាតក ។ [[ឯកសារ:01 Phnom Sampeau-NgnL-07251.jpg|កណ្តាល|រូបភាពតូច|210x210px|គំនូរដំណើរសុបិន្តនិមិត្ត របស់[[សិរិមហាមាយា]] មាតានៃសិទ្ធត្ថគោតម និងការប្រសូតរបស់សិទ្ធត្ថគោតមក្នុង[[លុម្ពិនី|ឧទ្យានលុម្ពិនី]] ក្នុងវត្តភ្នំសំពៅ ]] === ព្រះបដ === ព្រះបដ ឬ ព្រះបត់ គឺជាផ្ទាំងគំនូរពុទ្ធសាសនាលើកំណាត់មានសៀតឈើនៅចុងខាងលើនិងខាងខាងក្រោមដើម្បីចងព្យួរ<ref name=":1">{{Cite web |last=Cambodia |first=The Nation |title=ព្រះបត់ ‣ NC NEWS |url=https://thenationcambodia.com/culture-tourism/21322/ |access-date=2026-04-26 |language=en-US |archivedate=2026-04-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260426161619/https://thenationcambodia.com/culture-tourism/21322/ |url-status=dead }}</ref> សិល្បៈប្រភេទនេះត្រូវបានជឿថាបានចាប់ផ្ដើមឡើងតាំងពីសតវត្សទី ១៦-១៧ មកម្ល៉េះ (?) ដែលមានវត្តមានរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ព្រះបត់មានច្រើនឡើងនៅចុងសតវត្សទី ១៩ ភាគច្រើនតែងតែមានលើរាស្ត្រខ្មែរដែលជាគ្រហស្ថទៅកាន់វត្តអារាមក្នុងអំឡុងពេលពិធីបុណ្យសាសនា ប៉ុន្តែវាក៏អាចត្រូវបានរកឃើញនៅលើការដាក់តាំងបង្ហាញនៅក្នុងផ្ទះឯកជនសម្រាប់ពិធីបុណ្យ ពិធីមង្គលការ និងបុណ្យនៃអ្នកស្លាប់ផងដែរ វាបង្ហាញអ្នកដែលមានជំនឿយ៉ាងមុតមាំលើព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ពួកវាត្រូវបានគេប្រើបន្ថែមទៀតនៅក្នុងពិធីសាសនាផ្សេងៗនៅខាងក្រៅវត្តអារាម និងផ្ទះសម្បែង រួមទាំងការដំឡើងបង្គោលកណ្តាលនៃភូមិ និងពិធីកាត់សក់កុមារ។<ref name=":1" /><ref>Ang Choulean (2004). ''Braḥ-liṅg'' (Pauḥ-bumb-līek-di-1 ed.). Bhnaṃ Beñ: Ra̱iyaṃ</ref> ពាក្យ​ថា បដ ដែល​ខ្មែរ​អាន​ក្លាយ​មកជា បត់ នេះ ជាភាសា​បាលី​មាន​ន័យ​ថា ផ្ទាំងកំណាត់ ឬ​កំណាត់ត្បាញ ដូច្នេះ​គឺ​ខ្មែរ​យើង​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ក្នុង​និយមន័យ​តែ​មួយ​ជាមួយនឹង​ពាក្យ​បាលី ។ សម្រាប់​ជាតិសាសន៍​ដែល​កាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា​ដូចខ្មែរ​យើង​ផ្សេងៗទៀត ក៏​និយម​ការគូរគំនូរ​ពុទ្ធប្រវត្តិ ឬ​ក៏​ពុទ្ធ​មណ្ឌល​ នៅ​លើ​ផ្តាំងកំណាត់ ដើម្បី​គោរពបូជា​ផងដែរ ។ <ref>{{Cite web |last=sovannrath |date=2016-03-27 |title=ព្រះបដ ឬ ព្រះបត់ និងបង់បត់ |url=https://sovannrath.wordpress.com/2016/03/27/%e1%9e%96%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9f%87%e1%9e%94%e1%9e%8a-%e1%9e%ac-%e1%9e%96%e1%9f%92%e1%9e%9a%e1%9f%87%e1%9e%94%e1%9e%8f%e1%9f%8b-%e1%9e%93%e1%9e%b7%e1%9e%84%e1%9e%94%e1%9e%84%e1%9f%8b%e1%9e%94/ |access-date=2026-04-26 |website=Sovannrath សុវណ្ណរដ្ឋ |language=en}}</ref> ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រះបត់ ចាស់មួយចំនួន ក៏អាចត្រូវបានរកឃើញនៅមជ្ឈមណ្ឌលនៃការផលិតរបស់ពួកគេជាប្រវត្តិសាស្ត្រគឺនៅ ភ្នំពេញ និង បាត់ដំបង បន្ទាប់មកគឺ សៀមរាប ។ នៅឆ្នាំ ១៨៩៩ [[អាដេម៉ាដ៍​​​ ឡឺក្លែរ]] ដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រង និងជាអ្នកប្រាជ្ញជនជាតិបារាំង បានសរសេរថា ព្រះបត់ពណ៌ត្រូវបានព្យួរនៅក្នុងវត្តអារាម និងរាបស្មើរដើម្បីចែករំលែក ព្រះធម៌ ។ <ref>Roveda, Vittorio; Sothon Yem (2010). ''Preah Bot: Buddhist painted scrolls in Cambodia''. Bangkok, Thailand: River Books.</ref> [[ឯកសារ:Vorvong-Sorvong-tale-Pavie9.jpg|រូបភាពតូច|252x252ភីកសែល|គំនូរអក្សរសិល្ប៍ខ្មែរនាសតវត្សទី១៩ នៃរឿង​ភ្នំ​វរវង្សសូរវង្ស ក្នុងទម្រង់ ព្រះបត់]] === គំនូរបុក === នៅរវាងដើមស.វ.ទី២០ ឬក្រោយពីនោះមកទៀតផង តាមវត្តអារាម ឬអាគារសំខាន់ផ្សេងៗខ្លះទៀត គេនិយមប្រើជាទូទៅនៅឡើយនូវគំនូរម៉្យាងហៅថា '''''“គំនូរបុក”''''' ដែលភាគច្រើនគេនិយមតែងគូរនៅលើសសរ ឬ ពិតាន លក្ខណៈពិសេសរបស់វាគឺត្រង់គេរំលីងផ្ទៃដែលនឹងត្រូវគូរនោះឲ្យស្មើល្អ រួចហើយទើបយកម្រាក់មកលាបលនឲ្យបានជាស្ថាន ឬផ្ទៃទូទៅមួយខ្មៅរលោងស្រិល ទុកឲ្យស្ងួត ។ គេគូររូបរាងក្បាច់ ឬតួអង្គអ្វីមួយដែលចង់បាននោះលើក្រដាសសិន រួចហើយទើបគេកាត់ចោះទម្លុះតាមរាងរៅដែលចង់បានធ្វើជាពុម្ព។ បន្ទាប់មកទើបគេយកពុម្ពនោះទៅបិទភ្ជាប់ឲ្យជិតលើទីដែលត្រូវមានរូប។ គេយកជ័រធម្មជាតិ មានជ័រល្វាជាដើម ទៅលាបតាមរន្ធពុម្ពនោះដើម្បីបានជាស្រទាប់ស្អិតស្តើងមួយតាមរាងក្បាច់។ បានដូច្នោះហើយទើបគេបកពុម្ពក្រដាសចេញ។ មកដល់ពេលនេះមានន័យថា គំនូរដែលចង់បានគឺរូបរាងនៃជ័រនោះឯងហើយ។ បន្ទាប់មកទៀតទើបគេយកសន្លឹកមាសស្តើងៗ ដែលគេតែងប្រើសម្រាប់ ទឹបលើព្រះបដិមាជាដើម ទៅទឹបលើផ្ទៃជ័រនោះ។ ផ្នែកដែលគ្មានជ័រគឺសន្លឹកមាសមិនអាចទៅជាប់ទេ គ្រាន់តែយកដៃទៅញីរំលីងទៅក៏ជ្រុះមកឯង ឃើញថាមានតែផ្ទៃជ័រសុទ្ធសាធដែលមាសជាប់ទាំងស្រុង ពោលគឺក្បាច់ដែលគេចង់បាន។<ref>{{Cite web |title=២៩. គំនូរបុក {{!}} Yosothor Admin |url=https://www.yosothor.org/publications/khmer-renaissance/chapter-three/konnu-bok.html |access-date=2026-03-15 |website=www.yosothor.org}}</ref> [[ឯកសារ:Gold on lacquer representation of a tevada in a column of Wat Moha Leap.jpg|រូបភាពតូច|200x200ភីកសែល|ទេពប្រណម្យនៅសសរវត្តមហាលាភ នាដើមសតវត្សទី ២០]] === គំនូរទំនើប === មុនអាណានិគមនិយមបារាំងចូលមក ភាគច្រើននៃគំនូរខ្មែរត្រូវបានបណ្ដុះបណ្ដាលឡើងតាមរយៈ ទីវត្តអារាម ព្រះបរមរាជាវាំង ឬគ្រួសារជាងគំនូរ តែប៉ុណ្ណោះ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩១៧ ដោយមើលឃើញពីភាពបាត់បង់នៃសិល្បៈបុរាណខ្មែរលោក [[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ|ហ្សក ហ្គ្រូសលីយេ]] បានស្នើសុំបង្កើតសាលារចនាឡើយ ដើម្បីប្រមែប្រមូលសិល្បៈខ្មែរឱ្យរស់ឡើងវិញ ។ ដោយមានការយល់ព្រមពីរដ្ឋបាលអាណាព្យាបាលបារាំង លោកបានប្រមូលយកជាងខ្លះនៃព្រះបរមរាជវាំង និងប្រមែប្រមូលជាងឆ្លាក់ ជាងគូរនៅតាមភូមិស្រុក ដើម្បីយកទៅបង្រៀននៅក្នុងសាលារចនា ពីមុនមានសាលានេះ គេច្រើនអភិរក្សនិងសិក្សានៅក្នុង[[សារមន្ទីរជាតិ]] នៅឡើយ ។<ref>ខ្មែរប្រឈមមុខនឹងវប្បធម៌,រៃយំ,ភ្នំពេញ,ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០១,គំនូរទំនើប,២៣៩ ។</ref> រូបលោកបានសហការជាមួយមេជាងគំនូរខ្មែរម្នាក់គឺ [[ទេព និម្មិតម៉ក់|ឧកញ៉ា ទេព និម្មិតម៉ក់]] ដែលបានចងក្រងជាច្បាប់ដោយមានគូរទុកជាគំរូនៅលើផ្ទាំងក្រដាសឬកំណាត់ ។ គំនូរបុរាណដែលអនុវត្តនៅក្នុងរោងជាងគំនូរបុរាណសុទ្ធ ស្ថិតនៅក្នុងសាលារចនារហូតដល់លោក [[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ|ហ្សក ហ្គ្រូសលីយេ]] ស្លាប់នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៤៥ ការសិក្សាគំនូរតាមរយៈមុខវិជ្ជានេះ គឺគ្រាន់តែរៀនគូរតាមក្បួនខ្នាតក្បាច់ និងគំនូរបុរាណតែប៉ុណ្ណោះ គ្មានអ្វីក្រៅពីនេះទេ។[[ឯកសារ:Georges Groslier, Khmer Dancer.jpg|រូបភាពតូច|គំនូរ [[ហ្សក ហ្រ្គូសលីយេ|ហ្សក ហ្គ្រូសលីយេ]] បង្ហាញពីក្បាច់របាំខ្មែរបុរាណក្នុងរបាំព្រះរាជទ្រព្យខ្មែរ នាសតវត្សទី២០ ]]ក្នុងសម័យ[[សង្គ្រាមលោកលើកទី២]] មានវិចិត្រករជប៉ុនម្នាក់ឈ្មោះ [[ស៊ុយស៊ុយគី]] បានចូលមកបង្រៀននៅក្នុងសាលារចនា ដោយគាត់បានចាប់ផ្តើមបង្រៀនមុខវិជ្ជាមួយដែលពុំធ្លាប់មាននៅក្នុងសាលារចនាពេលនោះ គឺ'''គំនូរមើលឃើញ''' ។ ដោយគាត់ចង់បណ្ដុះបណ្ដាលដោយផ្ដោតសំខាន់ទៅលើអារម្មណ៍គូរទៅលើទេសភាពធម្មជាតិ ឬសកម្មភាពកាយវិការមនុស្ស ។ ទស្សនៈលោកនោះគឺ ''ការគូររូបជាការសង្កេតធម្មជាតិ និងដកស្រង់ខ្លឹមសារធម្មជាតិដើម្បីយកមកបញ្ចេញក្នុងគំនូរ។''<ref name=":0">ខ្មែរប្រឈមមុខនឹងវប្បធម៌,រៃយំ,ភ្នំពេញ,ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០១,គំនូរទំនើប,២៤១-២៥៤ ។</ref> សិស្សមួយចំនួនដែលបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលពីគាត់មានដូចជាលោក [[ញឹក ឌឹម]],[[សំ យឺន]],[[ប៉ាន់ ត្រា]] ជាដើម ។ នៅចុងទសវត្សទី៥០ នៅពេលមានការកែទម្រង់បែបបទកម្មវិធីសិក្សានូវមុខវិជ្ជាដែលគេហៅថា '''គំនូរមើលឃើញ''' ។ នៅក្នុងសៀវភៅអប់រំបោះពុម្ពសម្រាប់បឋមសិក្សាក្នុងឆ្នាំ១៩៥៩ គេបានពន្យល់ថាគំនូរមើលឃើញជាកត្តាសំខាន់ដើម្បីបង្រៀនឱ្យក្មេងពូកែមើល និងសង្កេត ។ ម្ល៉ោះហើយទស្សនៈនៃគំនូរមើលឃើញដែលមានលក្ខណៈទំនើបនោះ បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសង្គមដែលពេលនោះកំពុងតែឈានទៅរកអ្វីមួយដែលគេយល់ថាជា '''សង្គមទំនើប''' ឬ '''ថ្មី''' ។<ref name=":0" /> នៅដើមទសវត្សឆ្នាំ៥០ សង្គមមិនទាន់ទទួលស្គាល់គំនូរបែបទំនើបនេះ គឺមិនទាន់ជ្រាបចូលក្នុងមជ្ឈដ្ឋាននៃប្រជាជនទូទៅទេ រីឯកន្លែងសម្រាប់តាំងរូបបង្ហាញឱ្យគេមើលក៏មិនសូវមានដែរ ។ រហូតដល់ពាក់កណ្តាលទសវត្សទី៥០ ទើបឃើញមានការផុសផុលឡើង វិចិត្រកម្មទំនើបចេញមុខខ្លាំងឡើង ។ លោក [[សំ យឺន]] ជាកូនសិស្សលោក ស៊ុយស៊ុយគី និងទទួលបានការអប់រំនៅឯបារាំង លោកបានប្រមែប្រមូលអ្នកមានជំនាញលើគំនូរ ដើម្បីបង្កើត '''សមាគមសិល្បៈវិចិត្រករខ្មែរ''' នាពាក់កណ្ដាលទសវត្សទី៥០ ។<ref name=":0" /> ក្នុងទសវត្សទី៦០ មានការិយាល័យព័ត៌មានរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកហៅថា '''អ៊ុយស៊ីស''' (USIS) បានបើកពិព័រណ៌មួយឆ្នាំម្ដង មានចំណងជើងថា '''វិចិត្រករខ្មែរ''' ។<ref name=":0" /> នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ ពេលដែលមានការបង្កើត[[សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ]] មហាវិទ្យាល័យសិល្បៈសូនរូបក៏បានកើតឡើងដែរក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក [[វណ្ណ មូលីវណ្ណ]] ដែលជាសាកលវិទ្យាធិការ ។<ref name=":0" /> == អត្ថន័យ == == វិចិត្រសាល == <gallery> ឯកសារ:Cambodian - Phra Malai in Tavatisma Heaven - Walters 20101223.jpg|ផ្ទាំងរូបគំនូរខ្មែរនាសតវត្សទី១៩ អំពីព្រះមាល័យ ឯកសារ:Prince Temiya lifts up his royal coach.jpg|គំនូរព្រះតេមិយលើរាជរថនៅចំពោះនាយសារថី ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (01).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (15).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:Cambodia Loy Bratib.jpg|គំនូរខ្មែររៀបរាប់អំពីការលយប្រទីប ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (34).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:2016 Phnom Penh, Pałac Królewski, Malowidła przedstawiające sceny z Reamker (09).jpg|គំនូរនៅវត្តព្រះកែវមរតកថតនៅឆ្នាំ២០១៦ ឯកសារ:Wat Ek 02.jpg|គំនូរព្រះពុទ្ធនៅវត្តឯកភ្នំ ឯកសារ:Wat Kratie Buddhist Temple Painting.JPG|គំនូររបស់ព្រះពុទ្ធនៅវត្តសិរីសុន្ធរវង្ស (វត្តក្រចេះ) </gallery> == សូមមើលផងដែរ == == ឯកសារយោង == c06ntldkyiqjax90llc1xf995rnkosz 0 53643 340132 335207 2026-09-03T23:33:07Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340132 wikitext text/x-wiki {{Infobox_School |name =ខោនធី Miaoli ទីក្រុង Miaoli ចូលរួមចំណែកសាលាបឋមសិក្សាជាតិ |established =ថ្ងៃទី 1 ខែកញ្ញា ឆ្នាំ 1896 (មជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាភាសាចិនកុកងឺ មៀអូលី) |type =សាលាបឋមសិក្សា, សាធារណៈ |grades =ប្រព័ន្ធ 6 ឆ្នាំ |district =ខោនធី Miaoli ទីក្រុង Miaoli |free_label =សាលារៀន |free_text =ការអប់រំរួមគ្នា |free_label2 =តំបន់បរិវេណសាលា |free_text2 =អំពីម៉ែត្រការ៉េ |location =តៃវ៉ាន់ខោនធី Miaoli ទីក្រុង Miaoliចូលរួមចំណែកនៅខាងក្នុងផ្លូវ Zhongzheng លេខ ២៤១ |number = +886-037-320-043<br>+886-037-320-122 |fax = +886-037-324-520 |website =[https://jges.mlc.edu.tw/ jges.mlc.edu.tw] }} '''ខោនធី Miaoli ទីក្រុង Miaoli ចូលរៀនសាលាបឋមសិក្សាជាតិ''' គឺជាសាលាបឋមសិក្សាជាតិដែលមានទីតាំងនៅ Miaoli City, Miaoli County, តៃវ៉ាន់។ ដើមឡើយវាជាមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលភាសាចិនកុកងឺ Miaoli និងសាលាសាធារណៈ Miaoli ។ == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == *[https://jges.mlc.edu.tw/ 苗栗縣苗栗市建功國民小學] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220418062624/https://jges.mlc.edu.tw/ |date=2022-04-18 }} *{{facebook|jgesmlc}} *{{YouTube|handle=苗栗縣苗栗市建功-g1h}} 3pyncjiz8e1dr3fbajptp3nwd2qzv7h 0 53647 340131 335206 2026-09-03T22:12:54Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340131 wikitext text/x-wiki {{Infobox_School |name =Miaoli ខេត្ត Miaoli វិទ្យាល័យ​កម្រិត​បឋមសិក្សា |other_name =Miaoli County MiaoLi Junior High School |type =វិទ្យាល័យ​កម្រិត​មធ្យមសិក្សា​ខេត្ត |grades =៣ ឆ្នាំសិក្សា |district =ខោនធី Miaoli ទីក្រុង Miaoli |free_label =សាលារៀន |free_text =ការអប់រំរួមគ្នា |location =ទីក្រុង Miaoli ខោនធី Miaoli តៃវ៉ាន់ Gao Miao នៅខាងក្នុង Muduo ភ្នំលេខ ១ |number = +886-37-320-226 |fax = +886-37-338-117 |website =[https://mljh.mlc.edu.tw/Home/Index.php mljh.mlc.edu.tw] }} '''Miaoli ខេត្ត Miaoli វិទ្យាល័យ​កម្រិត​បឋមសិក្សា''' (Miaoli County MiaoLi Junior High School), ដេក​នៅ​ក្នុងតៃវ៉ាន់ខោនធី Miaoli ទីក្រុង Miaoli សាលាមធ្យមសិក្សាជាតិមួយ។ == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == *[https://mljh.mlc.edu.tw/Home/Index.php 苗栗縣立苗栗國中] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210118155320/http://www.mljh.mlc.edu.tw/ |date=2021-01-18 }} *{{facebook|mljhschool|苗栗國中}} sa51315im9e77i6klzjtvs4acrkun5i 0 54628 340151 339593 2026-09-04T05:57:17Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340151 wikitext text/x-wiki '''Illia Borysovych Zabarnyi''' <ref>{{Cite web |script-title=uk:Ukrainian Association of Football. National Team. Squad. Illia Zabarnyi. |url=https://uaf.ua/en/national/structure/player/89 |website=UAF Official Site |access-date=2026-08-23 |archivedate=2025-12-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251230221959/https://uaf.ua/en/national/structure/player/89 |url-status=dead }}</ref> (សរសេរផងដែរ '''Illya Zabarnyi''' ; {{langx|uk|Ілля Борисович Забарний}} កើតថ្ងៃទី ១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០០២) គឺជា [[បាល់ទាត់|កីឡាករបាល់ទាត់]] អាជីពអ៊ុយក្រែន ដែលលេងជា ខ្សែការពារកណ្តាល សម្រាប់ក្លឹប [[ប៉ារីស សាំងហ្សឺម៉ាំង|Paris Saint-Germain]] {{French football updater|PSG}} និង ក្រុមជម្រើសជាតិអ៊ុយក្រែន ។ 7ozi8ehc67p3dmpmyzac3d3xzmye2bm 0 54678 340134 339666 2026-09-04T00:16:59Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340134 wikitext text/x-wiki '''Gerónimo Spina''' (កើតថ្ងៃទី ៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៥) គឺជា [[បាល់ទាត់|កីឡាករបាល់ទាត់]] អាហ្សង់ទីនដែលលេងជា ខ្សែការពារកណ្តាល សម្រាប់ក្លឹបអេស្ប៉ាញ Atlético Madrid B។ <ref>{{Cite web |title=Así es Gero Spina, el central titular en el entrenamiento del Atlético |url=https://as.com/futbol/primera/asi-es-gero-spina-el-central-titular-en-el-entrenamiento-del-atletico-n/ |publisher=as.com |access-date=2026-08-23 |archivedate=2024-08-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240801111959/https://as.com/futbol/primera/asi-es-gero-spina-el-central-titular-en-el-entrenamiento-del-atletico-n/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Quién es Gerónimo Spina y cómo se gestó su marcha al Atlético |url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/atletico-madrid/20230716/1002038851/geronimo-spina-como-gesto-marcha-atletico.html |publisher=mundodeportivo.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=GERÓNIMO SPINA: QUIÉN ES EL FUTBOLISTA QUE SE IRÁ LIBRE DE ESTUDIANTES AL ATLÉTICO DE MADRID AL CUMPLIR 18 AÑOS |url=https://infocielo.com/deportes/cielosports/estudiantes/geronimo-spina-quien-es-el-futbolista-que-se-ira-libre-estudiantes-al-atletico-madrid-al-cumplir-18-anos-n765372 |publisher=infocielo.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=G.Spina |url=https://int.soccerway.com/players/geronimo-spina/930482/ |access-date=15 January 2024 |website=Soccerway}}</ref> gv3p7k76z640764il04rrsi66vlf634 0 54748 340141 340055 2026-09-04T03:08:54Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340141 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ព្រីសស្បែនរ៉រ''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់|បាល់ទាត់សមាគម]] អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ ទីក្រុង Brisbane រដ្ឋ Queensland។ <ref name="TrainingGround">{{Cite news|last=Monteverde|first=Marco|date=16 October 2020|title=Brisbane Roar set up Gold Coast training base after dispute with Logan City Council|work=News.com.au|url=https://www.news.com.au/sport/football/aleague-brisbane-roar-set-up-gold-coast-training-base-after-dispute-with-logan-city-council/news-story/90cdbf78063b6509f3a4dbd20d398b02}}</ref> ក្លឹបនេះប្រកួតប្រជែងក្នុងការប្រកួតបុរសលំដាប់កំពូលរបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី គឺ A-League Men ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃ ពីរ៉ាមីតបាល់ទាត់ របស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី។ នៅពេលដែល ក្លឹប Queensland Lions FC គឺជាអ្នកដេញថ្លៃតែមួយគត់របស់រដ្ឋ Queensland សម្រាប់ការប្រកួត A-League ថ្មីបន្ទាប់ពី Crawford Report <ref>{{Cite web |title=Report of the Independent Soccer Review Committee into the structure, governance and management of... |url=https://catalogue.nla.gov.au/catalog/2438379 |access-date=2024-10-12 |website=catalogue.nla.gov.au |language=en}}</ref> និង FFA ថ្មីក្រោមការដឹកនាំរបស់ Frank Lowy ក្រុម Lions បានដកក្រុមបុរសរបស់ពួកគេចេញពីការប្រកួតរដ្ឋ ហើយបានបញ្ចូលវាទៅក្នុង A-League។ <ref name="lionsfootballclub.com.au">{{Cite web |title=About Us |url=https://lionsfootballclub.com.au/governance/about-us/ |access-date=2024-10-12 |website=Lions FC |language=en-AU}}</ref> ដំបូងឡើយ ប្រកួតប្រជែងក្រោមឈ្មោះ Queensland Roar មុនពេលប្តូរឈ្មោះទៅជា ព្រីសស្បែនរ៉រ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ ក្រុម Roar មានប្រវត្តិដ៏សម្បូរបែបនៅក្នុង A-League ដោយបានឈ្នះពានរង្វាន់ Premierships ចំនួនពីរ និង Championships ចំនួនបី ខណៈពេលដែលក៏កាន់កំណត់ត្រាសម្រាប់ការមិនចាញ់ជាប់ៗគ្នាយូរបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រលីគផងដែរ ដោយមានចំនួន ៣៦ ប្រកួត។ <ref name=":1">{{Cite news|date=2011|title=Sydney FC ends Brisbane Roar's 36-game unbeaten run|publisher=Herald Sun|url=http://www.heraldsun.com.au/sport/football/sydney-fc-ends-brisbane-roars-36-game-unbeaten-run/news-story/459f05cab95cce4663fb0569f5309f85?sv=4a5da29fe38aec99182b4459066e41df}}</ref> <ref>{{Cite web |date=4 February 2011 |title=Roar record to stand for a while |url=https://www.couriermail.com.au/archive/sport-old/brisbane-roar-record-to-stand-for-a-while-says-ange-postecoglou/news-story/6b27f60d49fded7ea6971715ecafa7f0 |access-date=20 February 2020 |website=www.couriermail.com.au |language=en}}</ref> ពណ៌ស្នូលរបស់ក្រុមគឺពណ៌ទឹកក្រូច ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបេតិកភណ្ឌហូឡង់របស់ខ្លួន ហើយពណ៌នេះបានវិវត្តន៍ទៅតាមពេលវេលា។ សម្រាប់រដូវកាល 2024–25 ដើម្បីអបអរសាទរខួបលើកទី 20 នៃ A-League ក្លឹប ព្រីសស្បែនរ៉រ បានប្រកាសពីការវិលត្រឡប់ទៅពណ៌ទឹកក្រូច និងខៀវដើមរបស់ពួកគេវិញ។ ក្លឹបនេះលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួននៅ Lang Park ក្នុង ទីក្រុង Milton ទោះបីជាពួកគេបានប្រើប្រាស់ទីកន្លែងផ្សេងៗជាច្រើនទៀតពេញមួយប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ពួកគេក៏ដោយ ជាពិសេសក្នុងអំឡុងពេលនៃ [[ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ ១៩|ជំងឺរាតត្បាត COVID-19]] ។ ក្រុម ព្រីសស្បែនរ៉រ បានឈ្នះពានរង្វាន់ក្នុងស្រុកចំនួនបីលើក និងកាន់កាប់កំណត់ត្រាមិនចាញ់យូរបំផុតគឺ ៣៦ ប្រកួតក្នុងលីគដោយមិនចាញ់។ <ref name=":1"/> ក្លឹបនេះមានប្រវត្តិរួមគ្នាជាមួយ ក្លឹប Queensland Lions FC <ref>{{Cite web |date=2021-12-31 |title=Brisbane Lions/Roar and its Dutch heritage |url=https://dutchaustralianculturalcentre.com.au/archive/dutch-australian-history/dutch-migration/queensland-lions-fc-and-its-dutch-heritage/ |access-date=2024-10-07 |website=Dutch Australia Cultural Centre |language=en-US}}</ref> ដែលបានប្រកួតប្រជែងក្នុងរដូវកាល A-League ដំបូងក្រោមឈ្មោះ Queensland Roar។ <ref>{{Cite web |title=About Us |url=https://qldlionsfc.com.au/about-us/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316152624/https://qldlionsfc.com.au/about-us/ |archive-date=16 March 2022 |access-date=27 April 2019 |website=Lions FC |language=en-AU |archivedate=16 មីនា 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220316152624/https://qldlionsfc.com.au/about-us/ }}</ref> <ref>{{Cite web |last=Cockerill |first=Michael |date=2014-12-05 |title=Why it's important football pays homage to its Australian history |url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/why-its-important-football-pays-homage-to-its-australian-history-20141204-1209x4.html |access-date=2024-10-12 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}</ref> b8vsivcaw7s42i0ao1a9cvrnt0znejk 0 54759 340138 340066 2026-09-04T02:11:45Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340138 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ប៊ឺមីងហាំ សុីធី សុីធី''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Bordesley ទីក្រុង Birmingham ប្រទេសអង់គ្លេស។ បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៥ ជា Small Heath Alliance វាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា Small Heath ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៨ ប៊ឺមីងហាំ ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៥ និងប៊ឺមីងហាំ ស៊ីធី ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៣។ ក្លឹបនេះប្រកួតប្រជែងក្នុង Championship ដែលជាកម្រិតទីពីរនៃ បាល់ទាត់អង់គ្លេស ។ ក្នុងនាមជាក្រុម Small Heath ពួកគេបានលេងនៅក្នុង Football Alliance មុនពេលក្លាយជាសមាជិកស្ថាបនិក និងជាជើងឯកដំបូងនៃ Football League Second Division ។ រយៈពេលជោគជ័យបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ពួកគេគឺនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០។ ពួកគេសម្រេចបានចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់បំផុតរបស់ពួកគេគឺលេខប្រាំមួយនៅក្នុង លីគលំដាប់ទីមួយ ក្នុង រដូវកាល 1955-56 និងបានឡើងដល់ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ FA Cup ឆ្នាំ 1956 ។ ក្រុម ប៊ឺមីងហាំ បានលេងក្នុងវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ Inter-Cities Fairs Cup ចំនួនពីរលើក គឺនៅ ឆ្នាំ 1960 ក្នុងនាមជាក្រុមក្លឹបអង់គ្លេសដំបូងគេដែលបានឡើងដល់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រដ៏សំខាន់មួយនៅអឺរ៉ុប និងម្តងទៀតនៅ ឆ្នាំបន្ទាប់ ។ ពួកគេបានឈ្នះ ពានរង្វាន់ League Cup ក្នុង ឆ្នាំ 1963 និងម្តងទៀតក្នុង ឆ្នាំ 2011 ។ ក្រុម ប៊ឺមីងហាំ បានលេងនៅក្នុងលីគកំពូលនៃបាល់ទាត់អង់គ្លេសអស់រយៈពេលប្រហែលពាក់កណ្តាលនៃប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ពួកគេ៖ <ref name="footballsite">{{Cite web |title=Birmingham City |url=http://www.footballsite.co.uk/Statistics/ClubbyClub/ClubHistories/Birmingham.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080107023446/http://www.footballsite.co.uk/Statistics/ClubbyClub/ClubHistories/Birmingham.htm |archive-date=7 January 2008 |access-date=5 February 2017 |publisher=Football Facts and Figures |archivedate=7 មករា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080107023446/http://www.footballsite.co.uk/Statistics/ClubbyClub/ClubHistories/Birmingham.htm }}</ref> រយៈពេលវែងបំផុតដែលបានចំណាយនៅខាងក្រៅលីគកំពូល ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៦ និង ២០០២ រួមមានរយៈពេលខ្លីពីរនៅក្នុងលីគទីបីនៃបាល់ទាត់អង់គ្លេស ក្នុងអំឡុងពេលនោះពួកគេបានឈ្នះពានរង្វាន់ Football League Trophy ពីរដង។ កីឡដ្ឋាន St Andrew's ដែលបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា St. Andrew's @ Knighthead Park តាំងពីឆ្នាំ ២០២៤ ដោយសារហេតុផលឧបត្ថម្ភ គឺជាកីឡដ្ឋានរបស់ពួកគេតាំងពីឆ្នាំ ១៩០៦។ ពួកគេមានការប្រកួតប្រជែងដ៏យូរអង្វែង និងខ្លាំងក្លាជាមួយ Aston Villa ដែលជាក្រុមជិតខាងបំផុតរបស់ពួកគេ ដែលពួកគេលេងក្នុងការប្រកួត Second City derby ជាមួយ។ ឈ្មោះហៅក្រៅរបស់ក្លឹបគឺ Blues តាមពណ៌នៃ ឯកសណ្ឋាន របស់ពួកគេ ហើយអ្នកគាំទ្រត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា Bluenoses។ t2600bo6zkoh196ykzlqsxici20qhz3 0 54760 340150 340067 2026-09-04T05:03:52Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340150 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ សុីហហ្វៀល យូណាយធីត''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Sheffield, South Yorkshire ប្រទេសអង់គ្លេស។ ក្លឹបនេះប្រកួតប្រជែងនៅលីគលំដាប់ទីពីរនៃ បាល់ទាត់អង់គ្លេស ។ ដោយមានរហស្សនាមថា "the Blades" ដោយសារតែប្រវត្តិនៃការផលិតកាំបិតរបស់ សុីហហ្វៀល ក្រុមនេះបានលេងហ្គេមក្នុងផ្ទះនៅ Bramall Lane ចាប់តាំងពីការបង្កើតរបស់ <ref name="Sheffield City Council Page">{{Cite web |title=Sheffield United Football Club |url=https://www.sheffield.gov.uk/libraries/archives-and-local-studies/research-guides/sheffield-united-fc.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030035628/https://www.sheffield.gov.uk/libraries/archives-and-local-studies/research-guides/sheffield-united-fc.html |archive-date=30 October 2013 |access-date=12 October 2011 |publisher=sheffield.gov.uk |archivedate=30 តុលា 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131030035628/https://www.sheffield.gov.uk/libraries/archives-and-local-studies/research-guides/sheffield-united-fc.html }}</ref> សម្រាប់ប្រវត្តិសាស្ត្រភាគច្រើនរបស់ក្លឹប សុីហហ្វៀល យូណាយធីត បានលេងដោយពាក់អាវឆ្នូតពណ៌ក្រហម និងស ជាមួយនឹងខោខ្លីពណ៌ខ្មៅ។ គូប្រជែង​សំខាន់ៗ​របស់​ពួកគេ​គឺ Sheffield Wednesday ដែល​ពួកគេ​ប្រកួត​ជាមួយ​ក្នុង​ការ​ប្រកួត Steel City derby ។ ក្លឹប សុីហហ្វៀល យូណាយធីត ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាសាខាមួយនៃ ក្លឹបកីឡាគ្រីឃីត Sheffield United ក្នុងឆ្នាំ 1889។ បន្ទាប់ពីការសម្តែងដ៏រឹងមាំនៅក្នុង Midland League និង Northern League ពួកគេត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យក្លាយជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃ Football League Second Division ក្នុងឆ្នាំ 1892។ ពួកគេបានឈ្នះ ការឡើងមកលេង នៅលី គលំដាប់ទីមួយ នៅចុងបញ្ចប់នៃរដូវកាល ១៨៩២-៩៣ ដែលជាក្រុមដំបូងគេដែលធ្វើដូច្នេះ ហើយបានបន្តគ្រងតំណែងជា ជើងឯកបាល់ទាត់អង់គ្លេស ក្នុងឆ្នាំ ១៨៩៧-៩៨។ ក្រុម United បានបន្តឈ្នះពានរង្វាន់ FA Cup ចំនួនបួនលើក៖ ឆ្នាំ 1899, 1902, 1915 និង 1925 ; ហើយត្រូវបានផ្តួលដោយឡើងទៅវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រនៅ ឆ្នាំ 1901 ។ ពួកគេបានចំណាយពេល ៤១ ឆ្នាំនៅក្នុងលីគកំពូល មុនពេលត្រូវបានកាត់ចោលនៅឆ្នាំ ១៩៣៤។ ក្រុម United បានបញ្ចប់ក្នុងនាមជាក្រុមជើងឯករង FA Cup ក្នុង ឆ្នាំ 1936 ហើយត្រូវបានដំឡើងឋានៈជាក្រុមជើងឯករងនៃលីគលំដាប់ទីពីរក្នុងឆ្នាំ 1938-39។ យូណាយធីតបានឈ្នះពានរង្វាន់លីគលំដាប់ទីពីរក្នុងឆ្នាំ ១៩៥២-៥៣ បន្ទាប់ពីការធ្លាក់ចេញពីលីគនៅឆ្នាំ ១៩៤៩។ ពួកគេបានចំណាយពេលបីទសវត្សរ៍បន្ទាប់រវាងលីគលំដាប់ទីមួយ និងទីពីរ ដោយឈ្នះការឡើងឋានៈក្នុងឆ្នាំ 1960-61 និង 1970-71 បន្ទាប់ពីការកាត់ចោលក្នុងឆ្នាំ 1956 និង 1968។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្លាក់ចុះយឺតៗបានធ្វើឱ្យក្លឹបធ្លាក់ចុះដល់លីគទីបួននៅឆ្នាំ 1981 ទោះបីជាពួកគេនឹងឈ្នះការឡើងឋានៈភ្លាមៗក្នុងនាមជាជើងឯក លីគទីបួន ក្នុងឆ្នាំ 1981–82 ក៏ដោយ។ សមិទ្ធផលនេះមានន័យថា សុីហហ្វៀល យូណាយធីត គឺជាក្រុមមួយក្នុងចំណោមក្រុមទាំងប្រាំដែលបានឈ្នះ លីគអាជីពទាំងបួននៃបាល់ទាត់អង់គ្លេស ។ ពួកគេបានឡើងឋានៈនៅឆ្នាំ 1983–84 ហើយបានងើបឡើងវិញពីការកាត់ចោលនៅឆ្នាំ 1988 ដើម្បីឈ្នះការឡើងឋានៈជាប់ៗគ្នាទៅកាន់លីគកំពូលនៅចុងបញ្ចប់នៃយុទ្ធនាការ 1989–90។ ក្រុម សុីហហ្វៀល យូណាយធីត គឺជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃក្របខ័ណ្ឌ Premier League ក្នុង រដូវកាល 1992-93 ក្នុងអំឡុងពេលនោះពួកគេបានស៊ុតបញ្ចូលទីគ្រាប់បាល់ដំបូងនៃការប្រកួត។ ពួកគេត្រូវបានកាត់ចោលនៅឆ្នាំ 1994 ហើយបន្ទាប់ពីចាញ់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ play-off ក្នុង ឆ្នាំ 1997 និង 2003 ក្លឹបនេះបានទទួលបានឋានៈ Premier League របស់ពួកគេឡើងវិញនៅចុងបញ្ចប់នៃយុទ្ធនាការ 2005-06 ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អ្នកចាត់ការទូទៅ Neil Warnock ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្រុម United ត្រូវបានកាត់ចោលនៅឆ្នាំបន្ទាប់ ហើយបានធ្លាក់ទៅ League One ក្នុងឆ្នាំ 2011។ ពួកគេបានចំណាយពេលប្រាំមួយរដូវកាលនៅក្នុងលីគលំដាប់ទីបី ដោយចាញ់ក្នុងយុទ្ធនាការប្រកួតវគ្គ Play-off ចំនួនបី មុនពេលអ្នកចាត់ការទូទៅ Chris Wilder ដឹកនាំក្លឹបឡើងមកលីគកំពូលក្នុងនាមជាជើងឯកក្នុងឆ្នាំ 2016-17។ ការឡើង​មក​លីគ​កំពូល​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​រដូវ​កាល 2018–19 ទោះបីជា​ពួកគេ​បាន​វិល​ត្រឡប់​ទៅ ​លីគ​លំដាប់​ទី​ពីរ ​វិញ​ក្នុង​ឆ្នាំ 2021 ក៏ដោយ។ ក្លឹបនេះបានលេងនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌ Premier League បន្ទាប់ពីការឡើងមកលេងពី EFL Championship ក្នុង រដូវកាល 2022–23 ប៉ុន្តែត្រូវបានកាត់ចោលនៅ រដូវកាលបន្ទាប់ ។ bp2nqrh1g6zz0x4q6buj05ecm27g58c 0 54763 340139 340070 2026-09-04T02:13:26Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340139 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ ប៊ូលតុន វ៉ាន់ដឺរុឺស''' ( {{IPAc-en|ˈ|b|oʊ|l|t|ən|audio=en-uk-Bolton.ogg}} {{Respell|BOHL|tən}} ដែល​មាន​អក្សរកាត់​ថា '''BWFC''' ) គឺជា​ក្លឹប [[បាល់ទាត់|​បាល់ទាត់​សមាគម]] ​អាជីព​មួយ​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​តំបន់ Horwich នៃ ​ទីក្រុង Bolton ខេត្ត Greater Manchester ប្រទេស​អង់គ្លេស។ ក្លឹបនេះនឹងប្រកួតប្រជែងក្នុង EFL Championship ដែលជាលីគលំដាប់ទីពីរនៃ លីគបាល់ទាត់អង់គ្លេស ក្នុង រដូវកាល 2026–27 បន្ទាប់ពីការឡើងមក លីគ EFL League One តាមរយៈការប្រកួត វគ្គ Play-off ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ 2026។ ក្លឹបនេះបានចាប់ផ្តើមជា Christ Church FC ក្នុងឆ្នាំ 1874 ហើយបានក្លាយជា ប៊ូលតុន វ៉ាន់ដឺរុឺស បីឆ្នាំក្រោយមកក្នុងឆ្នាំ 1877។ វា​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណោម​សមាជិក​ស្ថាបនិក​ទាំង 12 នៃ ​លីគ​បាល់ទាត់ ​ក្នុង​ឆ្នាំ 1888។ ក្លឹបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់លីគលំដាប់ទីពីរក្នុងរដូវកាល 1908-09 និងបានឈ្នះ ពានរង្វាន់ FA Cup ចំនួនបួនលើក ដោយឈ្នះនៅ ឆ្នាំ 1923, 1926, 1929 និង 1958 ។ ជ័យជម្នះ​ឆ្នាំ 1923 របស់​ពួកគេ​បាន​កើតឡើង​ក្នុង​វគ្គ​ផ្តាច់ព្រ័ត្រ FA Cup លើក​ដំបូង​ដែល​បាន​ប្រារព្ធ​ឡើង​នៅ ​កីឡដ្ឋាន Wembley ដែល​ក្រោយមក​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ជា " វគ្គ​ផ្តាច់ព្រ័ត្រ​សេះ​ស "។ ក្រុម ប៊ូលតុន ត្រូវបានកាត់ចេញពីលីគកំពូលក្នុងឆ្នាំ 1964 និងម្តងទៀតក្នុងឆ្នាំ 1971 ប៉ុន្តែបានវិលត្រឡប់មកវិញបន្ទាប់ពីឈ្នះពានរង្វាន់ Third Division ក្នុងឆ្នាំ 1972-73 និងពានរង្វាន់ Second Division ក្នុងឆ្នាំ 1977-78។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្លាក់ចេញពីលីគជាបន្តបន្ទាប់បានធ្វើឱ្យក្លឹបធ្លាក់ទៅ លីគលំដាប់ទីបួន នៅឆ្នាំ 1987។ ពួកគេ​បាន​ឡើង​មក​លីគ​លំដាប់​ទី​បួន​ក្នុង​រដូវ​កាល 1987–88 ហើយ​បាន​ឈ្នះ​ពាន ​រង្វាន់ Football League Trophy ក្នុង ​ឆ្នាំ 1989 ដោយ​ធ្លាប់​បាន​បញ្ចប់​ក្នុង​នាម​ជា​ក្រុម​លេខ​ពីរ​ក្នុង​ការ​ប្រកួត​នេះ​ក្នុង ​ឆ្នាំ 1986 ។ ការឡើង​ឋានៈ​ក្នុងរដូវកាល 1992–93 និង 1994–95 បានធ្វើឱ្យ ប៊ូលតុន វ៉ាន់ដឺរុឺស ឡើងដល់ Premier League ជាលើកដំបូង។ ក្លឹបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់ First Division ក្នុងឆ្នាំ 1996–97 ទោះបីជាពួកគេមិនអាចរក្សាឋានៈលីគកំពូលរបស់ពួកគេបានលើសពីមួយរដូវកាលរហូតដល់ទទួលបានការឡើងឋានៈក្រោមការដឹកនាំរបស់ Sam Allardyce តាមរយៈជ័យជម្នះក្នុង វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ play-off ឆ្នាំ 2001 ក៏ដោយ។ ក្រោយមក ប៊ូលតុន បានចំណាយពេល ១១ រដូវកាលជាប់ៗគ្នានៅក្នុង Premier League ហើយបានឡើងដល់ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ League Cup ឆ្នាំ ២០០៤ ក៏ដូចជាវគ្គជម្រុះនៃ UEFA Cup ចំនួនពីរលើក។ ការធ្លាក់ចេញពីលីគពីរលើកក្នុងរយៈពេលប្រាំរដូវកាលបានធ្វើឱ្យក្លឹបវិលត្រឡប់ទៅ League One វិញនៅឆ្នាំ 2016។ ក្រុម ប៊ូលតុន បានសម្រេចបានការឡើងឋានៈក្នុង រដូវកាល 2016–17 ប៉ុន្តែការលំបាកផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុធ្ងន់ធ្ងរបាននាំឱ្យក្លឹបចូលគ្រប់គ្រងនៅឆ្នាំ 2019 បន្ទាប់ពីការកាត់ចោលត្រឡប់ទៅលីគទីបីវិញត្រូវបានបញ្ជាក់។ ក្នុងចំណោមលទ្ធភាពនៃការត្រូវបានបណ្តេញចេញពីលីគបាល់ទាត់អង់គ្លេស ក្លឹបនេះត្រូវបានទិញយកដោយម្ចាស់ថ្មី។ <ref name="BWFC-28Aug2019">{{Cite web |title=David Rubin & Partners, Administrators For Bolton Wanderers |url=https://www.bwfc.co.uk/news/2019/august/statement-on-behalf-of-david-rubin--partners-administrators-for-bolton-wanderers3/ |access-date=28 August 2019 |website=Bolton Wanderers FC |publisher=BWFC}}</ref> បន្ទាប់ពីការធ្លាក់ទៅ លីគទីពីរ ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ក្រុម ប៊ូលតុន វ៉ាន់ដឺរុឺស បានធានាបាននូវការដំឡើងឋានៈក្នុង រដូវកាល ២០២០-២១ និងបានឈ្នះពានរង្វាន់ EFL Trophy ជាលើកទីពីរក្នុង យុទ្ធនាការ ២០២២-២៣ ។ ក្រុម ប៊ូលតុន បានឡើង​មក​លីគ​វិញ​ក្នុង ​រដូវ​កាល 2025-26 តាមរយៈ​ការ ​ប្រកួត​វគ្គ​ Play-off ។ ចាប់ពីឆ្នាំ 1895 ដល់ឆ្នាំ 1997 ក្រុម ប៊ូលតុន វ៉ាន់ដឺរុឺស បានលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេនៅ Burnden Park បន្ទាប់ពីផ្លាស់ប្តូរទីតាំងពីទីលានដើមរបស់ពួកគេនៅ Pike's Lane ។ នៅឆ្នាំ 1997 ក្លឹបនេះបានផ្លាស់ទៅ កីឡដ្ឋាន Reebok ដែលចាប់តាំងពីពេលនោះមកបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះជាច្រើន ហើយបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកីឡដ្ឋាន Toughsheet Community Stadium។ ក្រុម ប៊ូលតុន បានចំណាយពេល 73 រដូវកាលនៅក្នុងលីគកំពូលនៃបាល់ទាត់អង់គ្លេសដោយមិនបានឈ្នះពានរង្វាន់លីគទេ ដែលជាចំនួនខ្ពស់បំផុតនៃក្លឹបណាមួយ។ <ref>{{Cite web |title=All Time English Top Flight Table |url=http://www.the-english-football-archive.com/records/1st_level_table.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080129141541/http://www.the-english-football-archive.com/records/1st_level_table.htm |archive-date=29 January 2008 |access-date=22 February 2008 |website=The English Football Archive |archivedate=29 មករា 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080129141541/http://www.the-english-football-archive.com/records/1st_level_table.htm }}</ref> snqc90e36vjvk2z42pvutxmbmqzp4w6 0 54769 340147 340077 2026-09-04T03:59:07Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340147 wikitext text/x-wiki បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៤ វាគឺជា ក្លឹបចំណាស់ជាងគេនៅក្នុងប្រទេសវែល និង ជាក្រុមបាល់ទាត់អាជីពចំណាស់ជាងគេទីបីនៅលើពិភពលោក ។ <ref name="Wrexham History 20121205">{{Cite web |last=Jones |first=Peter |title=Wrexham AFC History |url=http://www.wrexhamafc.co.uk/club/history/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215212034/http://www.wrexhamafc.co.uk/club/history/ |archive-date=15 December 2012 |access-date=13 July 2025 |archivedate=15 ធ្នូ 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121215212034/http://www.wrexhamafc.co.uk/club/history/ }}</ref> <ref name="Wrexham History 20220615">{{Cite news|title=The oldest professional Football Club in Wales|publisher=Wrexham A.F.C.|url=https://www.wrexhamafc.co.uk/club/history/|url-status=dead|access-date=9 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615022901/https://www.wrexhamafc.co.uk/club/history/|archive-date=15 June 2022}}</ref> [5] <ref name="History and Honours">{{Cite web |title=History and Honours |url=https://www.wrexhamafc.co.uk/the-club/history-and-honours |access-date=13 July 2025 |website=wrexhamafc.co.uk |publisher=Wrexham AFC}}</ref> ក្លឹបនេះប្រកួតប្រជែងក្នុង {{English football updater|Wrexham}} ដែលជាកម្រិតទីពីរនៃ ប្រព័ន្ធលីគបាល់ទាត់អង់គ្លេស ។ នៅក្នុងស្រុក ក្លឹបនេះបានឈ្នះពានរង្វាន់ Welsh Cup ចំនួនម្ភៃបីដង ពានរង្វាន់ FAW Premier Cup ដែលមានរយៈពេលខ្លីចំនួនប្រាំដង ពានរង្វាន់ Football League Trophy ក្នុង ឆ្នាំ 2005 និង ពានរង្វាន់ FA Trophy ក្នុង ឆ្នាំ 2013 ។ ថ្មីៗនេះ បន្ទាប់ពីយុទ្ធនាការប្រកួតវគ្គ Playoff ចំនួនប្រាំលើកដែលមិនជោគជ័យនៅក្នុង លីគជាតិ រ៉ិចសឹម បានសម្រេចបានការឡើងមកលីគបីលើកក្នុងរយៈពេលបីរដូវកាល ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២២ ដល់ឆ្នាំ ២០២៥ តាមរយៈការឈ្នះ ពានរង្វាន់លីគជាតិឆ្នាំ 2022–23 បានបញ្ចប់ក្នុងចំណាត់ថ្នាក់លេខពីរនៅក្នុង EFL League Two ឆ្នាំ 2023–24 និងក៏នៅក្នុង EFL League One ឆ្នាំ 2024–25 ផងដែរ។ <ref name=":1">{{Cite news|last=Ogden|first=Mark|date=26 April 2025|title=Wrexham promoted to Championship as historic rise continues|work=[[ESPN]]|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/44851435/wrexham-promotion-championship-league-one-ryan-reynolds|access-date=26 April 2025}}</ref> ដូច្នេះ រ៉ិចសឹម ទទួលបានកន្លែងមួយនៅក្នុង EFL Championship ហើយបានក្លាយជាក្លឹបដំបូងគេនៅទូទាំងលីគកំពូលទាំងប្រាំនៃបាល់ទាត់អង់គ្លេសដែលសម្រេចបានការឡើងឋានៈបីលើកជាប់ៗគ្នា។ <ref name=":1" /> នៅលើឆាកអន្តរជាតិ រ៉ិចសឹម បានចូលរួមប្រកួតក្នុងពានរង្វាន់ European Cup Winners' Cup / UEFA Cup Winners' Cup ជាច្រើនលើកច្រើនសារ តាមរយៈភាពជោគជ័យក្នុងពានរង្វាន់ Welsh Cup ដោយបានឈានដល់វគ្គ ៨ ក្រុមចុងក្រោយម្តងក្នុង ឆ្នាំ ១៩៧៦ ក៏ដូចជាបានយកឈ្នះ FC Porto និងស្មើជាមួយក្រុមដូចជា Real Zaragoza និង Anderlecht ក្នុងអំឡុងពេលដែលពួកគេចូលរួមក្នុងការប្រកួត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរដែលបានធ្វើឡើងចំពោះការប្រកួត Welsh Cup ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៥ ក្លឹបវែលស៍ដែលលេងក្នុងប្រព័ន្ធបាល់ទាត់អង់គ្លេស (ដូចជា រ៉ិចសឹម) លែងត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមទៀតហើយ ដូច្នេះហើយ ត្រូវតែមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការប្រកួតអឺរ៉ុបផ្តាច់មុខតាមរយៈប្រព័ន្ធអង់គ្លេស។ <ref name="History and Honours"/> នៅឆ្នាំ ២០១២ UEFA បានបញ្ជាក់ជាថ្មីថា ក្លឹបវែលស៍ដែលលេងក្នុង ប្រព័ន្ធលីកបាល់ទាត់អង់គ្លេស មិនអាចមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការប្រកួតអឺរ៉ុបតាមរយៈ Welsh Cup បានទេ បន្ទាប់ពី Wrexham (រួមជាមួយ Merthyr Town និង Newport County ) បានចូលរួមជាមួយក្រុមវិញសម្រាប់មួយរដូវកាលក្នុង ឆ្នាំ ២០១១-១២ ។ <ref>{{Cite news|date=2012-06-20|title=Welsh Cup snub for Wrexham and Newport County|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/18520092|access-date=2025-07-15}}</ref> <ref>{{Cite news|date=2012-03-21|title=Uefa give Swansea and Cardiff European assurance|language=en-GB|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/17459332|access-date=2025-07-15}}</ref> រ៉ិចសឹម បានទទួលការវិនិយោគហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់មួយ បន្ទាប់ពីការទិញយកនៅឆ្នាំ ២០២០ ដោយតារាសម្តែងជនជាតិអាមេរិក Rob McElhenney និងតារាសម្តែងជនជាតិកាណាដា និងអាមេរិក [[រ៉ាយអាន់ រៃណូលស៍|Ryan Reynolds]] តាមរយៈ Wrexham Holdings LLC <ref name=":0">{{Cite news|last=Weatherspoon|first=Chris|date=2025-05-07|title=The BookKeeper – Exploring Wrexham's finances and how Ryan Reynolds and Rob McElhenney run a club like no other|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/athletic/6319873/2025/05/07/the-bookkeeper-wrexham-reynolds-mcelhenney-finances/|access-date=2025-07-15|issn=0362-4331}}</ref> ដែលចាប់ផ្តើមយុគសម័យថ្មីនៃភាពជោគជ័យ។ ការទិញយកនេះ រួមជាមួយនឹងការផ្សព្វផ្សាយជាសកលនៃស៊េរីឯកសារ ''Welcome to Wrexham'' មានឥទ្ធិពលយ៉ាងសំខាន់ទៅលើភាពមើលឃើញរបស់ក្លឹប ដែលនាំឱ្យមានមូលដ្ឋានអ្នកគាំទ្រអន្តរជាតិថ្មីដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមកសម្រាប់ក្រុមដែលស្ថិតនៅក្នុងលីគទីប្រាំ (នៅពេលនោះ)។ <ref name="auto2">{{Cite web |last=Scudder |first=Jake |date=26 September 2022 |title=Wrexham AFC: The fastest growing club in the world |url=https://www.soccerscene.com.au/wrexham-afc-the-fastest-growing-club-in-the-world/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120215111/https://www.soccerscene.com.au/wrexham-afc-the-fastest-growing-club-in-the-world/ |archive-date=20 November 2022 |access-date=23 April 2023 |website=Soccer Scene.com}}</ref> ពហុកីឡដ្ឋាន​ក្នុង​ស្រុក​របស់​ក្លឹប គឺ ​ទីលាន​ប្រណាំង​សេះ (Racecourse Ground ) គឺជា​ពហុកីឡដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ចំណាស់​ជាងគេ​បំផុត​របស់​ពិភពលោក ដែល​នៅ​តែ​បន្ត​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់ផ្ទះ​ការ​ប្រកួត​អន្តរជាតិ។ <ref name=":7">{{Cite web |last=Bagnall |first=Steve |date=17 June 2008 |title=Guinness cheers Racecourse with official record |url=http://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/guinness-cheers-racecourse-official-record-2830321 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705093829/http://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/guinness-cheers-racecourse-official-record-2830321 |archive-date=5 July 2015 |access-date=18 June 2008 |website=Daily Post Wales}}</ref> ចំនួនអ្នកទស្សនាច្រើនបំផុតនៅទីលាននេះ ត្រូវបានកំណត់នៅឆ្នាំ ១៩៥៧ នៅពេលដែលក្លឹបបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះក្នុងការប្រកួតជាមួយ [[ម៉េនឆេស្ទ័រ យូណាយធីត|ក្រុម ម៉េនឆេស្ទ័រ យូណាយធីត]] នៅចំពោះមុខអ្នកទស្សនាចំនួន ៣៤,៤៤៥ នាក់។ <ref>{{Cite web |title=Wrexham v Manchester United, 26 January 1957 |url=http://www.11v11.com/matches/wrexham-v-manchester-united-26-january-1957-210986/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129044907/http://www.11v11.com/matches/wrexham-v-manchester-united-26-january-1957-210986/ |archive-date=29 November 2014 |access-date=10 April 2014 |website=11v11.com}}</ref> ការប្រកួតប្រជែងសំខាន់ៗរបស់ក្លឹបគឺជាមួយក្លឹបអង់គ្លេស Chester, Shrewsbury Town និង Tranmere Rovers ដោយការប្រកួតជាមួយ Chester ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ការប្រកួតឆ្លងដែន ។ <ref>{{Cite web |last=Lewis |first=Thomas |date=2022-01-05 |title=We asked Wrexham fans who the club's main rivals were – here's what you said |url=https://www.dailypost.co.uk/sport/asked-wrexham-afc-fans-who-22643375 |access-date=2023-11-28 |website=North Wales Live |language=en}}</ref> លើសពីនេះ រ៉ិចសឹម ត្រូវបានគេហៅថាជា "ឃាតករយក្ស" ដោយសារតែភាពជោគជ័យដែលមិននឹកស្មានដល់ប្រឆាំងនឹងគូប្រជែងក្នុងលីគកំពូល ដូចជា ការផ្តួលក្រុមជើងឯកលីគកំពូល Arsenal ក្នុងពានរង្វាន់ FA Cup ឆ្នាំ ១៩៩២។ 2zy72befyuwnnwjcwe5fy2rk46hvx0h 0 54779 340143 340110 2026-09-04T03:41:09Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340143 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹប Real Club Deportivo Mallorca, SAD''' ( <span class="IPA-label IPA-label-small" data-ve-ignore="">ភាសាអេស្ប៉ាញ៖</span><span data-ve-ignore=""> </span><span class="IPA nowrap" data-ve-ignore="" lang="es-Latn-fonipa">&#x5B; រៀល<span class="wrap"> </span>ˈkluβ<span class="wrap"> </span>ðepoɾˈtiβo<span class="wrap"> </span>ម៉ាអូ &#x5D;</span> [[Category:Pages with Spanish IPA]] , {{langx|ca|Reial Club Deportiu Mallorca}} <span data-ve-ignore="">:</span> ''Reial Club Deportiu Mallorca'' [[Category:Articles containing Catalan-language text]] {{IPA|ca|rəˈjal ˈklub dəpuɾˈtiw məˈʎɔɾkə|}}, ''Royal Sporting Club Mallorca'' ) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា '''Real Mallorca''' ឬ '''RCD Mallorca''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពរបស់អេស្ប៉ាញដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Palma នៅលើ កោះ Mallorca ក្នុង កោះ Balearic ។ បង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩១៦ ពួកគេបច្ចុប្បន្នប្រកួតប្រជែងក្នុង {{Spanish football updater|Mallorca}} ដោយរៀបចំការប្រកួតក្នុងផ្ទះនៅ Estadi Mallorca Son Moix ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកអ្នកទស្សនា ២៥,៧៣៦ នាក់។ [[File:Panor_mica_de_Son_Moix_(569234728).jpg|ស្តាំ|រូបភាពតូច|310x310ភីកសែល|ទេសភាពនៃកីឡដ្ឋាន Estadi Mallorca Son Moix ។]] ក្លឹបនេះមានកម្រិតកំពូលនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ ដោយឈានដល់ចំណាត់ថ្នាក់លេខបីដ៏ល្អបំផុតនៅ La Liga ក្នុង ឆ្នាំ 1999 និង 2001 និងឈ្នះពានរង្វាន់ Copa del Rey ក្នុង ឆ្នាំ 2003 បន្ទាប់ពីចាញ់វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រក្នុង ឆ្នាំ 1991, 1998 និង 2024 ។ ក្រុម ម៉ាឡូកា ក៏បានឈ្នះ ពានរង្វាន់ Supercopa de España ឆ្នាំ 1998 <ref>{{Cite web |date=22 August 2017 |title=22 August 1998 {{!}} Supercopa de España {{!}} Barcelona - Mallorca 0-1 |url=http://www.footballmemories.net/2017/08/22/22-august-1998-supercopa-de-espana-barcelona-mallorca-0-1/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811081225/http://www.footballmemories.net/2017/08/22/22-august-1998-supercopa-de-espana-barcelona-mallorca-0-1/ |archive-date=11 August 2021 |access-date=19 February 2021 |website=Football Memories {{!}} Football History and Actuality |language=it |archivedate=11 សីហា 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210811081225/http://www.footballmemories.net/2017/08/22/22-august-1998-supercopa-de-espana-barcelona-mallorca-0-1/ }}</ref> និងបានឡើងដល់ វគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ UEFA Cup Winners' Cup ឆ្នាំ 1999 ។ ជាប្រពៃណី ម៉ាឡូកា លេងក្នុងអាវពណ៌ក្រហម ខោខ្លីពណ៌ខ្មៅ និងស្រោមជើង។ onr0hwb7y8auzntvjfbozenve3r6qjo 0 54786 340140 340118 2026-09-04T02:13:31Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340140 wikitext text/x-wiki '''Burgos Club de Fútbol, SAD''' គឺជា ក្រុមបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Burgos ក្នុងសហគមន៍ស្វយ័ត Castile និង León ។ ក្លឹប Burgos CF ដើមត្រូវបានរំលាយនៅឆ្នាំ ១៩៨៣ បន្ទាប់ពី ក្ស័យធន ដោយសារតែការធ្លាក់ចេញពី លីគកំពូល ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨០។ ក្លឹប ប៊ូហ្គោស សុីអេហ្វ បច្ចុប្បន្នត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៥ ក្រោមឈ្មោះថា Club Deportivo Burgos Club de Fútbol ទោះបីជាពួកគេមិនបានចាប់ផ្តើមប្រកួតប្រជែងរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៩៤ ក៏ដោយ។ ប៊ូហ្គោស សុីអេហ្វ បច្ចុប្បន្នកំពុងប្រកួតប្រជែងនៅក្នុង Segunda División ដោយរៀបចំការប្រកួតក្នុងផ្ទះនៅឯ ''Estadio El Plantío'' ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុក ១២,៦៤៦។ <ref>{{Cite web |title=Campo de futbol Plantío. Burgos |url=https://www.grupoherce.com/es/obras-en-curso/plantio |access-date=22 January 2020 |website=Grupo Herce |archivedate=6 សីហា 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190806073115/https://www.grupoherce.com/es/obras-en-curso/plantio |url-status=dead }}</ref> omvigw9y96cywys7jjo2447xh27hwbj 0 54790 340122 2026-09-03T12:10:48Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372728387|UD Almería]]" 340122 wikitext text/x-wiki '''Unión Deportiva Almería, SAD''' ( <span class="IPA-label IPA-label-small" data-ve-ignore="">ការបញ្ចេញសំឡេងភាសាអេស្ប៉ាញ៖</span><span data-ve-ignore=""> </span><span class="IPA nowrap" data-ve-ignore="" lang="es-Latn-fonipa">&#x5B; យូនជុន<span class="wrap"> </span>ឌីប៉ូអ៊ីទីβ(a)<span class="wrap"> </span>អាល់មេអ៊ី.អា &#x5D;</span> [[Category:Pages with Spanish IPA]] ) គឺជា ក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពអេស្ប៉ាញ មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Almería ក្នុងសហគមន៍ស្វយ័ត Andalusia ។ ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៨៩ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ''ក្លឹប Almería de Fútbol'' រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០១ នៅពេលដែលវាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា ''Unión Deportiva Almería'' ។ <ref>{{Cite web |year=2007 |title=Un club joven con un gran futuro |url=http://www.udalmeriasad.com/udalmeria/index.php?option=com_content&task=view&id=55&Itemid=40 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016221448/http://www.udalmeriasad.com/udalmeria/index.php?option=com_content&task=view&id=55&Itemid=40 |archive-date=October 16, 2007 |access-date=January 18, 2018 |website=UD Almeria SAD |language=es}}</ref> ក្លឹបនេះបច្ចុប្បន្នលេងនៅក្នុងលី {{Spanish football updater|Almería}} ហើយលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេនៅឯ កីឡដ្ឋាន UD Almería ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន ១៧,៤០០ នាក់។ <ref>{{Cite web |title=Estadio Juegos del Mediterráneo |url=http://www.udalmeriasad.com/club//estadio-juegos-del-mediterraneo |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120427/http://www.udalmeriasad.com/club//estadio-juegos-del-mediterraneo |archive-date=January 19, 2018 |access-date=January 18, 2018 |website=UDA Almeria SAD |language=es}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Estadio de los Juegos Mediterráneos|language=es|work=[[Ideal (newspaper)|Ideal]]|url=http://udalmeria.ideal.es/estadio/|url-status=dead|access-date=January 18, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126225756/https://udalmeria.ideal.es/estadio/|archive-date=January 26, 2022}}</ref> rbo3h3kuopfkl74plhqb0vhyn4fjdwg 340144 340122 2026-09-04T03:45:09Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340144 wikitext text/x-wiki '''Unión Deportiva Almería, SAD''' ( <span class="IPA-label IPA-label-small" data-ve-ignore="">ការបញ្ចេញសំឡេងភាសាអេស្ប៉ាញ៖</span><span data-ve-ignore=""> </span><span class="IPA nowrap" data-ve-ignore="" lang="es-Latn-fonipa">&#x5B; យូនជុន<span class="wrap"> </span>ឌីប៉ូអ៊ីទីβ(a)<span class="wrap"> </span>អាល់មេអ៊ី.អា &#x5D;</span> [[Category:Pages with Spanish IPA]] ) គឺជា ក្លឹបបាល់ទាត់អាជីពអេស្ប៉ាញ មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Almería ក្នុងសហគមន៍ស្វយ័ត Andalusia ។ ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៨៩ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ''ក្លឹប Almería de Fútbol'' រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០១ នៅពេលដែលវាត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជា ''Unión Deportiva Almería'' ។ <ref>{{Cite web |year=2007 |title=Un club joven con un gran futuro |url=http://www.udalmeriasad.com/udalmeria/index.php?option=com_content&task=view&id=55&Itemid=40 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016221448/http://www.udalmeriasad.com/udalmeria/index.php?option=com_content&task=view&id=55&Itemid=40 |archive-date=October 16, 2007 |access-date=January 18, 2018 |website=UD Almeria SAD |language=es |archivedate=តុលា 16, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071016221448/http://www.udalmeriasad.com/udalmeria/index.php?option=com_content&task=view&id=55&Itemid=40 }}</ref> ក្លឹបនេះបច្ចុប្បន្នលេងនៅក្នុងលី {{Spanish football updater|Almería}} ហើយលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេនៅឯ កីឡដ្ឋាន UD Almería ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន ១៧,៤០០ នាក់។ <ref>{{Cite web |title=Estadio Juegos del Mediterráneo |url=http://www.udalmeriasad.com/club//estadio-juegos-del-mediterraneo |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120427/http://www.udalmeriasad.com/club//estadio-juegos-del-mediterraneo |archive-date=January 19, 2018 |access-date=January 18, 2018 |website=UDA Almeria SAD |language=es |archivedate=មករា 19, 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180119120427/http://www.udalmeriasad.com/club//estadio-juegos-del-mediterraneo }}</ref> <ref>{{Cite news|title=Estadio de los Juegos Mediterráneos|language=es|work=[[Ideal (newspaper)|Ideal]]|url=http://udalmeria.ideal.es/estadio/|url-status=dead|access-date=January 18, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220126225756/https://udalmeria.ideal.es/estadio/|archive-date=January 26, 2022}}</ref> 44g8h0e6hjwegjpbbfhsiqn7co4afwj 0 54791 340123 2026-09-03T12:16:20Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372986387|Cádiz CF]]" 340123 wikitext text/x-wiki '''Cádiz Club de Fútbol, SAD''' គឺជាក្លឹប [[បាល់ទាត់]] អាជីពរបស់អេស្ប៉ាញដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Cádiz, Andalusia ។ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១០ ប្រកួតប្រជែងក្នុង លីគ Segunda División ដោយរៀបចំការប្រកួតក្នុងផ្ទះនៅ Nuevo Mirandilla ដែលមានចំណុះកៅអីចំនួន ២០,៧២៤។ <ref>{{Cite web |last=chrisentrenador |date=2018-08-11 |title=Cádiz – Estadio Ramón de Carranza |url=https://espanaestadios.com/2018/08/11/cadiz-estadio-ramon-de-carranza/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420025129/https://espanaestadios.com/2018/08/11/cadiz-estadio-ramon-de-carranza/ |archive-date=20 April 2022 |access-date=2020-01-05 |website=Estadios de España}}</ref> កីឡាករ Mágico González ដ៏ល្បីល្បាញ របស់សាល់វ៉ាឌ័រ បានលេងឱ្យក្លឹបក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ហើយត្រូវបានគេទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយថាជាកីឡាករល្អបំផុតដែលមិនធ្លាប់លេងឱ្យក្រុម។ ចន្លោះឆ្នាំ ១៩២៩ និង ១៩៧៧ កាឌីស បានលេងនៅលីគទីពីរ ឬទីបីនៃបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញ។ នៅ ឆ្នាំ 1977 កាឌីស បានឡើងមក La Liga ជាលើកដំបូង។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក កាឌីស បានលេងបានដប់ប្រាំមួយរដូវកាលនៅលីគលំដាប់ទីមួយ ក៏ដូចជាបានចំណាយពេលវេលាជាច្រើននៅលីគលំដាប់ទីពីរ។ ffslwsfxg3ttr9305c1dfntx5bbyq2x 0 54792 340124 2026-09-03T12:21:45Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372813099|Córdoba CF]]" 340124 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹបបាល់ទាត់ខូដូបា (Córdoba Club de Fútbol''' ) ) គឺជា ក្លឹបបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញ មួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Córdoba ក្នុងសហគមន៍ស្វយ័ត Andalusia ។ បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៤ បន្ទាប់ពីការរំលាយ RCD Córdoba ក្រុមនេះបច្ចុប្បន្នលេងនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌ Segunda Division ជាមួយនឹងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួននៅ Estadio Nuevo Arcángel ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន ២៥,៨០០ នាក់។ <ref>{{Cite web |title=Cinco cosas que quizá no sabías del Nuevo Arcángel |url=https://www.laliga.com/noticias/cinco-cosas-que-quiza-no-sabias-del-nuevo-arcangel |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105171550/https://www.laliga.com/noticias/cinco-cosas-que-quiza-no-sabias-del-nuevo-arcangel |archive-date=5 November 2019 |access-date=2019-11-05 |website=Cinco cosas que quizá no sabías del Nuevo Arcángel}}</ref> 57eteo9xqomzjyipd645079hxydig1l 0 54793 340125 2026-09-03T12:28:31Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372980019|Real Valladolid]]" 340125 wikitext text/x-wiki '''Real Valladolid Club de Fútbol, SAD''', ឬជាធម្មតា '''Real Valladolid''' ( <span class="IPA-label IPA-label-small" data-ve-ignore="">បញ្ចេញសំឡេង</span><span data-ve-ignore=""> </span><span class="IPA nowrap" data-ve-ignore="" lang="es-Latn-fonipa">&#x5B; រៀល<span class="wrap"> </span>βaʎaðoˈlið &#x5D;</span> [[Category:Pages with Spanish IPA]] ) គឺជា [[បាល់ទាត់|ក្លឹបបាល់ទាត់]] អាជីពអេស្ប៉ាញដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Valladolid, Castile និង León ។ ក្លឹបនេះប្រកួតប្រជែងក្នុងលី {{Spanish football updater|Valladolid}} ដែលជាលីគទីពីរនៃបាល់ទាត់អាជីពអេស្ប៉ាញ។ ពណ៌របស់ក្លឹបមានពណ៌ស្វាយ និងស ដែលប្រើលើឧបករណ៍ជាឆ្នូតៗតាំងពីការបង្កើតរបស់វានៅថ្ងៃទី ២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩២៨។ <ref>{{Cite web |date=18 December 2008 |title=Liga española de futbol. Real Valladolid {{!}} El Norte de Castilla |url=https://muckrack.com/liveleganes-vs-valladolid-live-stream-1/bio |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613155300/https://muckrack.com/liveleganes-vs-valladolid-live-stream-1/bio |archive-date=13 June 2020 |access-date=2020-02-03}}</ref> ក្រុមនេះលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួននៅ Estadio José Zorrilla ដែលអាចផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន ២៧,៨៤៦ នាក់។ <ref>{{Cite web |date=11 October 2019 |title=Pechincha: Ronaldo negocia para comprar estádio que já recebeu Copa para seu time; veja o preço |url=https://www.facebook.com/events/351772739130439/ |access-date=2020-01-24 |website=ESPN.com |language=pt}}</ref> ពានរង្វាន់​របស់ វ៉ាឡាដូលីដ រួមមាន​ពានរង្វាន់​តែមួយគត់​ដែលមាន​សារៈសំខាន់​យ៉ាងខ្លាំង គឺ ​ពានរង្វាន់ Copa de la Liga 1983–84 ដែល​លែង​មាន​ឈ្មោះ​។ វាធ្លាប់ជាជើងឯករងក្នុងពានរង្វាន់ Copa del Rey ចំនួនពីរលើក ( 1949–50 និង 1988–89 ) ហើយបានចូលរួមក្នុងពានរង្វាន់ UEFA Cup ចំនួនពីរលើក ( 1984–85 និង 1997–98 ) និងពានរង្វាន់ UEFA Cup Winners' Cup មួយលើក ( 1989–90 )។ ក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុម Real Valladolid Promesas បច្ចុប្បន្នលេងនៅ Segunda Federación ។ ចាប់តាំងពីការបង្ហាញខ្លួនលើកដំបូងនៅ La Liga ក្នុងរដូវកាល ១៩៤៨–៤៩ (ដែលវាបានក្លាយជាក្លឹបដំបូងគេមកពីតំបន់នេះដែលលេងនៅ La Liga - ក្លឹបចំនួនប្រាំផ្សេងទៀតបានធ្វើដូច្នេះ) វ៉ាឡាដូលីដ គឺជាក្លឹបបាល់ទាត់ដែលទទួលបានជោគជ័យបំផុតនៅក្នុង Castile and León ទាក់ទងនឹងកិត្តិយស និងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយមានចំនួនសរុប ៤៧ រដូវកាលនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌ First Division ៣៦ រដូវកាលនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌ Second Division និង ១០ រដូវកាលនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌ Third Division។ <ref>{{Cite web |title=Real Valladolid – Primera División |url=https://www.djournal.com/calendar/leganes-vs-valladolid---live-stream/event_343021b0-ad8a-11ea-bf38-5cb9017bff17.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613165107/https://www.djournal.com/calendar/leganes-vs-valladolid---live-stream/event_343021b0-ad8a-11ea-bf38-5cb9017bff17.html |archive-date=13 June 2020 |access-date=2020-02-03 |website=www.resultados-futbol.com}}</ref> តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ វ៉ាឡាដូលីដ គឺជាក្រុមល្អបំផុតទី ១៣ នៅក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញដោយពិន្ទុលីគរួម។ កីឡាករពីរនាក់របស់ខ្លួនបានឈ្នះពានរង្វាន់ Pichichi គឺ Manuel Badenes និង Jorge da Silva ; ហើយដប់នាក់ជាកីឡាករអន្តរជាតិជាមួយ ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញ ។ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២១ ការសម្តែងក្នុងស្រុករបស់ក្លឹបធ្វើតាមគំរូ ក្លឹប yo-yo ជាមួយនឹងការឡើងឋានៈច្រើនដងទៅ (និងការកាត់ចេញពី) លីគកំពូល។ នៅថ្ងៃទី ៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៨ មានការប្រកាសថា អតីតកីឡាករបាល់ទាត់អន្តរជាតិប្រេស៊ីល Ronaldo Nazario បានក្លាយជាម្ចាស់ភាគហ៊ុនភាគច្រើន បន្ទាប់ពីបានទិញភាគហ៊ុនគ្រប់គ្រង ៥១% នៅក្នុងក្លឹប។ <ref>{{Cite news|date=3 September 2018|title=Ronaldo: Former Brazil striker buys controlling stake in Real Valladolid|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45397137|access-date=3 September 2018}}</ref> នៅឆ្នាំ ២០២៥ លោក Nazario បានលក់ភាគហ៊ុនគ្រប់គ្រងទៅឱ្យក្រុមហ៊ុន Grupo Ignite។ n471agnl296lufdqil90g7xq6hp5kpg 340146 340125 2026-09-04T03:57:56Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340146 wikitext text/x-wiki '''Real Valladolid Club de Fútbol, SAD''', ឬជាធម្មតា '''Real Valladolid''' ( <span class="IPA-label IPA-label-small" data-ve-ignore="">បញ្ចេញសំឡេង</span><span data-ve-ignore=""> </span><span class="IPA nowrap" data-ve-ignore="" lang="es-Latn-fonipa">&#x5B; រៀល<span class="wrap"> </span>βaʎaðoˈlið &#x5D;</span> [[Category:Pages with Spanish IPA]] ) គឺជា [[បាល់ទាត់|ក្លឹបបាល់ទាត់]] អាជីពអេស្ប៉ាញដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Valladolid, Castile និង León ។ ក្លឹបនេះប្រកួតប្រជែងក្នុងលី {{Spanish football updater|Valladolid}} ដែលជាលីគទីពីរនៃបាល់ទាត់អាជីពអេស្ប៉ាញ។ ពណ៌របស់ក្លឹបមានពណ៌ស្វាយ និងស ដែលប្រើលើឧបករណ៍ជាឆ្នូតៗតាំងពីការបង្កើតរបស់វានៅថ្ងៃទី ២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩២៨។ <ref>{{Cite web |date=18 December 2008 |title=Liga española de futbol. Real Valladolid {{!}} El Norte de Castilla |url=https://muckrack.com/liveleganes-vs-valladolid-live-stream-1/bio |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613155300/https://muckrack.com/liveleganes-vs-valladolid-live-stream-1/bio |archive-date=13 June 2020 |access-date=2020-02-03 |archivedate=13 មិថុនា 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200613155300/https://muckrack.com/liveleganes-vs-valladolid-live-stream-1/bio }}</ref> ក្រុមនេះលេងការប្រកួតក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួននៅ Estadio José Zorrilla ដែលអាចផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន ២៧,៨៤៦ នាក់។ <ref>{{Cite web |date=11 October 2019 |title=Pechincha: Ronaldo negocia para comprar estádio que já recebeu Copa para seu time; veja o preço |url=https://www.facebook.com/events/351772739130439/ |access-date=2020-01-24 |website=ESPN.com |language=pt}}</ref> ពានរង្វាន់​របស់ វ៉ាឡាដូលីដ រួមមាន​ពានរង្វាន់​តែមួយគត់​ដែលមាន​សារៈសំខាន់​យ៉ាងខ្លាំង គឺ ​ពានរង្វាន់ Copa de la Liga 1983–84 ដែល​លែង​មាន​ឈ្មោះ​។ វាធ្លាប់ជាជើងឯករងក្នុងពានរង្វាន់ Copa del Rey ចំនួនពីរលើក ( 1949–50 និង 1988–89 ) ហើយបានចូលរួមក្នុងពានរង្វាន់ UEFA Cup ចំនួនពីរលើក ( 1984–85 និង 1997–98 ) និងពានរង្វាន់ UEFA Cup Winners' Cup មួយលើក ( 1989–90 )។ ក្រុមហ៊ុនបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុម Real Valladolid Promesas បច្ចុប្បន្នលេងនៅ Segunda Federación ។ ចាប់តាំងពីការបង្ហាញខ្លួនលើកដំបូងនៅ La Liga ក្នុងរដូវកាល ១៩៤៨–៤៩ (ដែលវាបានក្លាយជាក្លឹបដំបូងគេមកពីតំបន់នេះដែលលេងនៅ La Liga - ក្លឹបចំនួនប្រាំផ្សេងទៀតបានធ្វើដូច្នេះ) វ៉ាឡាដូលីដ គឺជាក្លឹបបាល់ទាត់ដែលទទួលបានជោគជ័យបំផុតនៅក្នុង Castile and León ទាក់ទងនឹងកិត្តិយស និងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយមានចំនួនសរុប ៤៧ រដូវកាលនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌ First Division ៣៦ រដូវកាលនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌ Second Division និង ១០ រដូវកាលនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌ Third Division។ <ref>{{Cite web |title=Real Valladolid – Primera División |url=https://www.djournal.com/calendar/leganes-vs-valladolid---live-stream/event_343021b0-ad8a-11ea-bf38-5cb9017bff17.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613165107/https://www.djournal.com/calendar/leganes-vs-valladolid---live-stream/event_343021b0-ad8a-11ea-bf38-5cb9017bff17.html |archive-date=13 June 2020 |access-date=2020-02-03 |website=www.resultados-futbol.com |archivedate=2020-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200613165107/https://www.djournal.com/calendar/leganes-vs-valladolid---live-stream/event_343021b0-ad8a-11ea-bf38-5cb9017bff17.html }}</ref> តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ វ៉ាឡាដូលីដ គឺជាក្រុមល្អបំផុតទី ១៣ នៅក្នុងប្រទេសអេស្ប៉ាញដោយពិន្ទុលីគរួម។ កីឡាករពីរនាក់របស់ខ្លួនបានឈ្នះពានរង្វាន់ Pichichi គឺ Manuel Badenes និង Jorge da Silva ; ហើយដប់នាក់ជាកីឡាករអន្តរជាតិជាមួយ ក្រុមបាល់ទាត់ជម្រើសជាតិអេស្ប៉ាញ ។ នៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២១ ការសម្តែងក្នុងស្រុករបស់ក្លឹបធ្វើតាមគំរូ ក្លឹប yo-yo ជាមួយនឹងការឡើងឋានៈច្រើនដងទៅ (និងការកាត់ចេញពី) លីគកំពូល។ នៅថ្ងៃទី ៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៨ មានការប្រកាសថា អតីតកីឡាករបាល់ទាត់អន្តរជាតិប្រេស៊ីល Ronaldo Nazario បានក្លាយជាម្ចាស់ភាគហ៊ុនភាគច្រើន បន្ទាប់ពីបានទិញភាគហ៊ុនគ្រប់គ្រង ៥១% នៅក្នុងក្លឹប។ <ref>{{Cite news|date=3 September 2018|title=Ronaldo: Former Brazil striker buys controlling stake in Real Valladolid|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45397137|access-date=3 September 2018}}</ref> នៅឆ្នាំ ២០២៥ លោក Nazario បានលក់ភាគហ៊ុនគ្រប់គ្រងទៅឱ្យក្រុមហ៊ុន Grupo Ignite។ 1n5b51art5iwc7pyngha6g5o1qcitgn 0 54794 340126 2026-09-03T12:35:53Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372731043|CD Eldense]]" 340126 wikitext text/x-wiki '''ក្លឹប Deportivo Eldense''' គឺជា ក្រុមបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Elda ក្នុងសហគមន៍ស្វយ័ត Valencia ។ ក្លឹបនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ លេងក្នុងលីគ {{Spanish football updater|Eldense}} ហើយរៀបចំការប្រកួតនៅផ្ទះនៅ ''Estadio Municipal Nuevo Pepico Amat'' ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន ៤,០៣៦ នាក់។ <ref>{{Cite web |title=Estadio Nuevo Pepico Amat {{!}} Club Deportivo Eldense {{!}} Web Oficial |url=http://www.cdeldense.es/estadio-nuevo-pepico-amat/ |access-date=2020-02-26 |website=www.cdeldense.es}}</ref> sexbls319winr4c6awegm7lpu9a6am8 0 54795 340127 2026-09-03T12:41:20Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372727092|Albacete Balompié]]" 340127 wikitext text/x-wiki '''Albacete Balompié''' គឺជា ក្រុមបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅ Albacete ក្នុងសហគមន៍ស្វយ័ត Castile-La Mancha ។ បង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៣៩ បច្ចុប្បន្នវាលេងនៅ Segunda División ដែលជាលីគទីពីរនៃបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញ ដោយរៀបចំការប្រកួតនៅផ្ទះនៅ ''Estadio Carlos Belmonte'' ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន ១៧,៥២៤នាក់។ <ref>{{Cite web |date=2014-08-16 |title=Estadio Carlos Belmonte – Albacete Stadium Guide |url=https://footballtripper.com/spain/albacete-balompie-stadium/ |access-date=2020-01-05 |website=Football Tripper |language=en-GB}}</ref> fq1k72gwhgszpsuht5ucg2yq9lwd3ly 0 54796 340128 2026-09-03T12:48:58Z SIN NAT 51949 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1364832838|AD Ceuta]]" 340128 wikitext text/x-wiki '''Asociación Deportiva Ceuta''' គឺជា ក្រុមបាល់ទាត់អេស្ប៉ាញ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅក្នុងទីក្រុងស្វយ័ត Ceuta ។ បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦ រដូវកាលចុងក្រោយរបស់វាគឺឆ្នាំ ២០១១–១២ ក្នុង លីគ Segunda División B ដោយរៀបចំការប្រកួតក្នុងផ្ទះនៅ ''Estadio Alfonso Murube'' ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកអ្នកទស្សនាបាន ៦,៥០០ នាក់។ 2rsuz0lrgzokcomcesg4alw4cy0v0mt