វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 4 3183 340165 326529 2026-09-04T23:05:25Z ~2026-48028-66 52794 340165 wikitext text/x-wiki ដោយហេតុថា '''វិគីភីឌា''' ជាសព្វវចនានុក្រមសេរី ម៉្លោះហើយអ្នកណាក៏អាចកែប្រែ អត្ថបទដែលបានសរសេរហើយបានដែរ។ រាល់កំណែប្រែ ត្រូវបានរក្សាទុកមួយរំពេច បន្ទាប់ពីបានកែប្រែរួចជាស្រេច។ ខាងក្រោមនេះ ជាតារាងនៃការណែនាំវិធីរៀបរៀងអត្ថបទ ដែលសម្រួលដល់ការកែប្រែ។ {| border="1" border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 style="margin: 0.5em 0 1em 1em; background: #ffffff; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 100%;" |<center>'''មុខងារ'''</center> || <center>'''វិធីតែងអត្ថបទ'''</center> ||<center>'''ឧទាហរណ៍'''</center> ||<center>'''លទ្ធផល'''</center> |- |ដាក់តំណភ្ជាប់​ខាងក្នុង​វិគីទៅទំព័រ​របស់សញ្ញាណមួយ។||<nowiki>[[សញ្ញាណ]]</nowiki>||<nowiki>[[រូបវិទ្យា]]</nowiki> ||[[រូបវិទ្យា]] |- |ដាក់តំណភ្ជាប់​​ខាងក្នុង​វិគីទៅទំព័រ​របស់​សញ្ញាណមួយ ដែលមាន​ចំណងជើង​ខុស​ពីពាក្យដែលបង្ហាញ។||<nowiki>[[សញ្ញាណ|ឈ្មោះត្រូវបង្ហាញ]]</nowiki> ||<nowiki>[[រូបវិទ្យា|មុខវិជ្ជាអំពីធម្មជាតិ]]</nowiki> ||[[រូបវិទ្យា|មុខវិជ្ជាអំពីធម្មជាតិ]] |- |ដាក់តំណភ្ជាប់ខាង​ក្នុងវិគីទៅកូនចំណងជើង​របស់​សញ្ញាណមួយ។||<nowiki>[[សញ្ញាណ#មាតិកា]]</nowiki> || <nowiki>[[រូបវិទ្យា#ប្រវត្តិ]]</nowiki> || [[រូបវិទ្យា#ប្រវត្តិ]] |- |ដាក់តំណ​​ភ្ជាប់ខាងក្នុង​​វិគីទៅកូន​ចំណងជើង​របស់សញ្ញាណមួយ ដែលមានចំណង​ជើង​​ខុសពីពាក្យដែលបង្ហាញ។||<nowiki>[[សញ្ញាណ#មាតិកា|ឈ្មោះត្រូវបង្ហាញ]]</nowiki> || <nowiki>[[រូបវិទ្យា#ប្រវត្តិ|ប្រវត្តិនៃរូបវិទ្យា]]</nowiki> || [[រូបវិទ្យា#ប្រវត្តិ|ប្រវត្តិនៃរូបវិទ្ យា]] |- |បង្ហាញជាអក្សរទ្រេត។ ជាទូទៅអក្សរទ្រេត​​ប្រើ​សម្រាប់​ពាក្យដកស្រង់ ឬពាក្យនិយាយ។||<nowiki>''អក្សរទ្រេត''</nowiki>|| <nowiki>''រូបវិទ្យា''</nowiki> ||''រូបវិទ្យា'' |- |បង្ហាញជាអក្សរដិត។ ជាទូទៅអក្សរដិត​ប្រើ​​សម្រាប់ពាក្យសំខាន់​ដែលចង់សង្កត់ធ្ងន់។||<nowiki>'''អក្សរដិត'''</nowiki> ||<nowiki>'''រូបវិទ្យា'''</nowiki> ||'''រូបវិទ្យា''' |- |ចុះបន្ទាត់។||<nowiki>ចុះបន្ទាត់ពីរដង = ចុះបន្ទាត់មួយដង ឬ <br></nowiki> || <nowiki>ឃ្លាទី១<br>ឃ្លាទី២ </nowiki>||ឃ្លាទី១<br>ឃ្លាទី២ |- |ដាក់​​ឈ្មោះ​​កូន​ចំណង​ជើង​ឬមាតិកា។||<nowiki>==ឈ្មោះមាតិកា== ឬ <h2>ឈ្មោះមាតិកា</h2></nowiki> ||<nowiki>==ឈ្មោះមាតិកា== ឬ <h2>ឈ្មោះមាតិកា</h2></nowiki> ||<h2>ឈ្មោះមាតិកា</h2>កោ ឬ <h3>ឈ្មោះមាតិការង</h3></nowiki> ||<nowiki>===ឈ្មោះមាតិការង=== ឬ <h3>ឈ្មោះមាតិការង</h3></nowiki> ||<h3>ឈ្មោះមាតិការង</h3> |- |ដាក់​ឈ្មោះ​កូនៗៗចំណង​​ជើង​​ឬមាតិកា​រងៗ។||<nowiki>====ឈ្មោះមាតិការងៗ==== ឬ <h4>ឈ្មោះមាតិការងៗ</h4></nowiki> ||<nowiki>====ឈ្មោះមាតិការងៗ==== ឬ <h4>ឈ្មោះមាតិការងៗ</h4></nowiki> ||<h4>ឈ្មោះមាតិការងៗ</h4> |- |ដាក់​តំណភ្ជាប់​ទៅខាងក្រៅ​វិគី លើពាក្យ​មួយ។||<nowiki>[http://ទំព័រតំណភ្ជាប់ក្រៅ ពណ៌នាអំពីទំព័រនោះ] </nowiki> ||<nowiki>[http://km.wikipedia.org/wiki ទំព័រដើមនៃ​វិគីភីឌាភាសា​ខ្មែរ] </nowiki> ||[http://km.wikipedia.org/wiki ទំព័រដើម​នៃវិគីភីឌា​ភាសាខ្មែរ] |- |ដាក់​តំណ​ភ្ជាប់​​ទៅខាងក្រៅវិគី។||<nowiki>[http://ទំព័រតំណភ្ជាប់ក្រៅ] </nowiki> ||<nowiki>ទំព័រដើមរបស់វិគីភីឌា[http://ទំព័រតំណភ្ជាប់ក្រៅ] ជាទីសម្រាប់ស្វែងយល់អំពី វិគីមីឌា</nowiki> ||ទំព័រដើម​របស់វិគីភីឌា[1] ជាទី​សម្រាប់​ស្វែងយល់អំពី វិគីមីឌា |- |ដកកូដវិគី។||<nowiki><nowiki>ដកកូដវិគី</nowiki></nowiki> ||<nowiki><nowiki>'''អក្សរនៅតែអត់ទ្រេត '''</nowiki></nowiki> ||<nowiki>'''អក្សរនៅតែអត់ទ្រេត '''</nowiki> |- |រៀបបញ្ជីអត់លំដាប់​ផ្ដើមដោយសញ្ញាចុច។||<nowiki>ប្រើសញ្ញា * នៅដើមបន្ទាត់</nowiki> ||<nowiki> *គំនិត ១<br>*គំនិត ២</nowiki> || *គំនិត ១ *គំនិត ២ |- |រៀបបញ្ជីអត់លំដាប់​ផ្ដើម​ដោយសញ្ញាចុច។|| ប្រើសញ្ញា ** នៅដើមបន្ទាត់ ||<nowiki> *គំនិត ១<br> **គំនិត ១.១ <br> គំនិត ១.២ <br> *គំនិត ២ <br> **គំនិត ២.១ <br> ***គំនិត ២.១.២</nowiki> || *គំនិត ១ **គំនិត ១.១ **គំនិត ១.២ *គំនិត ២ **គំនិត ២.១ ***គំនិត ២.១.២ |- |រៀប​បញ្ជីមានលំដាប់​​ផ្ដើម​ដោយ​សញ្ញា​​លេខ​រៀង។||<nowiki>ប្រើសញ្ញា # នៅដើមបន្ទាត់</nowiki> ||<nowiki> #គំនិត ១ <br> #គំនិត ២</nowiki> || #គំនិត ១ #គំនិត ២ |- | រៀប​បញ្ជីមាន​លំដាប់​ផ្ដើមដោយ​សញ្ញា​លេខ​រៀង។||<nowiki>ប្រើសញ្ញា ## នៅដើមបន្ទាត់</nowiki> ||<nowiki> #គំនិត ១ <br> ##គំនិត ១.១ <br> ##គំនិត ១.២ <br> #គំនិត ២ <br> ##គំនិត ២.១ <br> ##គំនិត ២.២</nowiki> || #គំនិត ១ ##គំនិត ១.១ ##គំនិត ១.២ #គំនិត ២ ##គំនិត ២.១ ##គំនិត ២.២ |- |ខិតឃ្លាអក្សរទៅស្តាំ១អក្សរ (ចូលបន្ទាត់)||<nowiki>ដាក់សញ្ញា : នៅដើមបន្ទាត់</nowiki> ||<nowiki>ឃ្លាខាងលើ។</nowiki><br><nowiki>:ចូលមួយអក្សរ</nowiki> ||ឃ្លាខាងលើ :ចូលមួយអក្សរ |- |ខិតឃ្លាអក្សរ​ទៅស្តាំ៤អក្សរ (ចូលបន្ទាត់)||<nowiki>ដាក់សញ្ញា :::: នៅដើមបន្ទាត់</nowiki> ||<nowiki>ឃ្លាខាងលើ។</nowiki><br><nowiki>::::ចូលបួនអក្សរ</nowiki> ||ឃ្លាខាងលើ ::::ចូលបួនអក្សរ |- |ដាក់កំណត់ចំណាំ ||<nowiki>ដាក់សញ្ញា : នៅដើមបន្ទាត់</nowiki> ||<nowiki> #គំនិត ១ <br> #គំនិត ២ <br> :ចំណាំបន្ថែមឬ </nowiki> || #គំនិត ១ #គំនិត ២ :ចំណាំបន្ថែម |- |} [[Category:វិគីភីឌា]] [[Category:ជំនួយ]] 2khjekovys9jla5vlv357uuv0ys254o 0 26148 340153 339882 2026-09-04T12:29:09Z Jen0011 51633 340153 wikitext text/x-wiki [[File:Yeay mao cambodia.JPG|right|thumb|300px|ទីសក្ការៈយាយម៉ៅ នៅវត្តរាម [[ក្រុងព្រះសីហនុ]]]] '''យាយម៉ៅ''' ឬ '''លោកយាយម៉ៅ''' ជា​[[វីរៈនារី​]]ក្នុង​ទេវកថា​ពី​បុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ <ref>[http://khmerkromngo.org/heroes/Listofheroes.htm Khmer Heroes], Kampuchea Krom Community: ''Yeay [or Grandma] Mao, visitors travel to seacoast Sihanoukville and Kampong Som province must stop to pay respect.''. Link retrieved on 2nd Feb 2009.</ref> និងគេមានជំនឿថាជាទេវតាស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​ព្រហ្មញ្ញសាសនាក្នុងប្រទេស[[កម្ពុជា]]។ **យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេគោរពបូជា ធ្វើសក្ការៈនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ឬច្រាំងសមុទ្រ ក៏ដូចជានៅចន្លោះផ្លូវពីក្រុង[[ភ្នំពេញ]] ទៅកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ កំពត និងក្រុងកែប។ នៅភ្នំបូគោក្នុងខេត្តកំពត គេឃើញមានរូបសំណាកយាយម៉ៅ ដែលមានកំពស់ដល់ទៅ២៩ម៉ែត្រ ដែលត្រូវបានសំភោធឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១២ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏មានឃើញរូបសំណាករបស់លោកយាយនៅឆ្នេរសមុទ្រកែប ដែលត្រូវបានហៅថា "ស្រីស្អាត" ឬ"សិលាចាំប្តី" ទាំងនោះ គឺជារឿងព្រេងនិទានរបស់ស្រី្តម្នាក់ ដែលទន្ទឹងចាំស្វាមីរបស់ខ្លួន ហើយសំឡឹងមើលទៅទិសខាងលិច។ យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេជឿថា គាត់គឺជាអ្នកការពារ ថែរក្សាអ្នកដំណើរ និងព្រានព្រៃឲ្យបានសេចក្តីសុខសប្បាយ។ អ្នកដំណើរដែល​ធ្វើ​ដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវជាតិលេខ៤ តែងតែឈប់នៅមុខអាស្រមលោកយាយម៉ៅ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវនោះ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈ បូជា ដើម្បីសុំឲ្យការធ្វើដំណើរបានសុខសប្បាយតាមផ្លូវ។ == ដំណើររឿង == [[File:Yeay Mao at Bokor Maunt.jpg|thumbnail|right|រូបសំណាកយាយម៉ៅនៅភ្នំបូកគោ]] ដំណើររឿងរបស់យាយម៉ៅ គេពុំទាន់មានឯកសារណាមួយជាក់លាក់ ដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្រទេ។ រឿងនេះត្រូវបានគេនិយាយតៗគ្នា ពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ។ គេឃើញមានរឿងនិទានមួយចំនួនទាក់ទងនឹងប្រវត្តិយាយម៉ៅ។ បានឮថា រឿងនេះបានកើត​ឡើង​នៅមុន​សម័យ​​[[អាណានិគមបារាំង]] នាងគឺ​ជា​ស្រ្តីដ៏ស្អាត ផូរផង់ បានរៀបអាពាពិពាហ៍​ជាមួយនឹង​មេទ័ពម្នាក់។ ក្រោយពេល​ដែលស្វាមី​របស់គាត់ធ្វើ​មរណកាល​ក្នុងសង្គ្រាម រវាងកម្ពុជា]]និង[[ថៃ]] នាងក៏បាន​ដឹកនាំទ័ព​ឡើងប្រឆាំង​តបវិញ។ នៅពេលនោះ នាងក៏បានក្លាយ​ជាវីរៈនារី​ដ៏ល្បីល្បាញ​​របស់[[ជនជាតិខ្មែរ]]។ រឿងដំណាលខ្លះថា ស្វាមីរបស់ដូនម៉ៅ ដែលជាមេទ័ព បានចេញទៅធ្វើសង្គ្រាមតាមផ្លូវសមុទ្រ ដោយសារតែនឹកស្វាមីខ្លាំងពេក នាងក៏ទៅតាមរក ហើយក៏បានមកដួលស្លាប់នៅខេត្តកោះកុង ក្លាយជាអ្នកដូន (ឆ្មាំរក្សាសមុទ្រ)។ កាលពីសម័យមុន មានមេកន្ទ្រាញ ម្នាក់ ឈ្មោះជុច ត្រួតត្រា​កុល​សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិព័រ នៅស្រុកភ្នំក្រវាញ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលពី​មុនហៅថា ​ព្រៃខ្លាដំរី។ តា​ជុច មានប្ញទ្ធិអំណាចខ្លាំងពូកែណាស់ ជាមនុស្សឆ្អឹងដែក ស្បែកស្ពាន់។ កាលនោះ មាន​យុវតី​ [[ជនជាតិព័រ]]ម្នាក់ ឈ្មោះនាងម៉ៅ មានរូបឆោមល្អល្អះ ត្រូវបានមេកន្ទ្រាញយកធ្វើជាភរិយា។ ក្រោយពេលពួកគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ បានបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើន ដោយហេតុថា ពួកគាត់គ្មានកូនបន្តពូជពង្ស ចិត្តរបស់ពួកគាត់​ ក៏នៅ​មិនដាច់​អាល័យ ក៏ចាប់ជាតិជាអ្នកតា អ្នកដូន​ នៅចាំយាម ថែរក្សាទឹកដីនោះ។ មេកន្ទ្រាញដែលឡើងកាន់ដំណែងក្រោយៗ ក៏នៅតែគោរពកោតខ្លាចតាជុច យាយម៉ៅ ដូចកាលនៅរស់ បានទាំងយកដុំថ្ម២ដុំធំៗ ដាក់​ទន្ទឹម​គ្នា ធ្វើរោង​ប្រក់​ស្បូវ​ត្រង់ផ្ទះ​តាយាយ​នេះ ដោយឧបកិច្ច​សុំឱ្យពួកគាត់តាមថែរក្សាជនជាតិព័រ កុំឱ្យមានជំងឺតម្កាត់អ្វីឡើយ។ គ្រានោះ ដូនម៉ៅ បានចូលសណ្ឋិត ក្នុងរូបស្នងម្នាក់ ហើយប្រាប់អ្នកស្រុកថា គាត់មានភារកិច្ចតាម​ថែរក្សា​មនុស្សលោក មិនត្រឹមតែ​​តំបន់​​ភ្នំក្រវាញ​នេះទេ សូម្បី​ខេត្តផ្សេងៗ មានដូចជា [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] [[ខេត្តកោះកុង]] [[ក្រុងព្រះសីហនុ|ក្រុងកំពង់សោម]] ជាដើម ជាពិសេស កូនចៅដែល​ធ្វើដំណើរ​តាមសមុទ្រ។ == ការបូជា == [[File:Kep Sela Cham P'dey.JPG|thumbnail|right|''Sela waits for her husband'' (សិលាចាំប្តី), a monument in [[Kep Province]] inspired in a version of Yeay Mao, whose husband went to the wars with Thailand and never returns, so she decided to go to the west in his search.]] ការសែនព្រេនចម្បងគឺនៅខែមិថុនា។ អ្នកដែលមានជំនឿតែងនាំគ្នាទៅវត្ត ឬក៏ទីសក្ការៈនានា ដើម្បីធ្វើនូវការបូជា។ ក្នុងការសែនព្រេននេះ គេតែងនាំយកអាហារដ៏ប្រណិត ជាពិសេស មានដូចជា ក្បាលជ្រូក មាន់ស្ងោរ និងគ្រឿង​សក្ការៈ ដែល​ជាបរិក្ខារ​របស់យញ្ញ មានដូចជា ស្លាធម៌ ដូងទុំ ផ្កាភ្ញី និងបាយសី (ធ្វើឡើងដោយកំណាត់ផ្នែកមួយនៃដើមចេក ដែលមានដោតជើងទ្រ មានស្លឹកចេកដែលគេរុំប៉ុនៗម្រាមដៃ ៣ ទៅ៩ស្រទាប់។ បាយសីនេះ គឺជាបរិក្ខារមួយដែលពេញ​និយម របស់ប្រជាជនខ្មែរ ក៏ដូចជាជនជាតិ​ថៃ ក្នុងការធ្វើពិធីសែនព្រេន ឬបូជាផ្សេងៗ។ .<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), pp.80-81.</ref> រូបស្នងទាំងបីដែលយាយម៉ៅធ្លាប់ចូល # '''យាយសៅរ៍''' : គឺជាភរិយារបស់តាអ៊ុង ដែលជាកាប៉ូរ៉ាល់ថ្នល់ (អ្នកត្រួតត្រាខាងផ្លូវ)។ # '''តាស្នងឡុង''' : ជាកូនរបស់យាយសៅរ៍ និងតាអ៊ុង។ # '''តាឡុងម៉ៅ ''' : ជាកូនតាស្នងឡុង។ == ជំនឿ == តាមរយៈស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោកសេក សុផាត និងលោកស្តើង ធូរ <ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.78.</ref> កាលពីរវាងឆ្នាំ ១៨៦៦ អ្នកដូនម៉ៅនេះ កាចណាស់ គឺបើអ្នកណាធ្វើដំណើរកាត់តាមផ្លូវជ្រោះភ្នំពេជ្រនិល ហើយមិនបានបង្អង់ឈប់ ដើម្បីសុំសេចក្ដីសុខសប្បាយទេ ឬប្រព្រឹត្តចោរកម្មផ្សេងៗ អ្នកដូននឹងធ្វើជាហេតុផ្សេងៗ មានជម្ងឺដម្កាត់ ឬមើលផ្លូវដែលត្រូវ​ធ្វើដំណើរ​មិនឃើញ ដែលអាច​បណ្តាល​ឲ្យ​បើកខុសផ្លូវ មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ មួយវិញទៀត បើអ្នកណា មានគំនុំ ហើយមានប្រាថ្នានឹងព្យាបាទអ្នកដទៃ ហើយទៅធ្វើការបន់ សុំឲ្យអ្នកដូនជួយទៅបង្ក្រាបគូសត្រូវរបស់ខ្លួន ដោយសន្យាថា បើបានសម្រេចដូចការបន់ នឹងថ្វាយវត្ថុណានីមួយ។ អ្នកដូន ក៏ទៅកាច់ ធ្វើតាមបំណងអ្នកដែលបន់នោះក៏មាន។<ref name="Sadang Tuo p.80">Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.80.</ref> ដោយហេតុតែកាចសាហាវយ៉ាងនេះហើយ ទើបបារាំងសែស (ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំងរវាងឆ្នាំ ១៩០០) បានទៅបាញ់ទីសក្ការៈអ្នកដូននោះម្ដង។ តាំងពីពេលនោះមក អ្នកដូននេះ ក៏ថយអានុភាពបន្តិច។ ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១៩៤០ ជំនាន់ជប៉ុនចូលស្រុក បានកេណ្ឌប្រជាពលរដ្ឋចំណុះខែត្រកំពត ឲ្យទៅជីកលេណដ្ឋាន នៅត្រង់ថ្នល់បត់ភ្នំទ្វារកំពតនោះ។ ពលករទាំងនោះ បានទៅធ្វើបរិវេណទីសក្ការៈនោះឲ្យស្មោកគ្រោក មានបន្ទោរបង់មូត្រ លាមកជាដើម ដោយ​ការខឹងនឹងអំពើរបស់អ្នកទាំងនោះ អ្នកដូនក៏ធ្វើឲ្យមានជម្ងឺ ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះមានជំងឺឈឺតាំងពីកន្លែងកាប់ដីនោះមក ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះបានមកដល់ផ្ទះ ទើបចាប់មានជំងឺក៏មាន ស្លាប់រង្គាលចោលប្រពន្ធ ឲ្យនៅមេម៉ាយគគោក រហូតទាល់តែបាននាមថា "មេម៉ាយជំនាន់ជប៉ុនកេណ្ឌ" ។ ដោយឃើញហេតុការស្ដែងយ៉ាងនេះ បានធ្វើឲ្យអ្នកស្រុក ទាំងខ្មែរ ចិន យួន ចាម ជ្វា បាក់បបខ្លបខ្លាចឥតឧបមា។ ម្នាក់ៗប្រសិនបើមានការត្រូវធ្វើដំណើរទៅចំកន្លែងនោះ ដោយខានមិនបាន ក៏ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នឲ្យមានវត្ថុកំដរដៃ សម្រាប់ថ្វាយអ្នកដូនពុំដែលខានឡើយ។<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.79.</ref> ដើម្បីធ្វើឲ្យការវឹកវរស្ងប់ស្ងាត់ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ចាប់ផ្តើមនាំយកវត្ថុផ្សេងៗ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈបូជាយាយម៉ៅ និងកសាង​ទីសក្ការៈឡើងវិញ។ ក្រៅពីការបន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខ របស់អ្នកស្រុក​នៅផ្តុំភ្នំពេជ្យនិល ពេលដែលមានភាពវឹកវរកើតឡើង មានការលួច កាប់សម្លាប់ជាដើម អ្នកទាំងនោះ តែងទៅបញ្ជាន់អ្នកដូន ដើម្បីឲ្យអ្នកដូនប្រាប់ហេតុការ ឬប្រាប់ពិធីដើម្បីដោះស្រាយផ្សេងៗ។<ref name="Sadang Tuo p.80" /> == ទីសក្ការៈឬរូបសំណាក់ == === ខេត្តកំពង់ស្ពឺ === * លោកយាយម៉ៅពេជ្រពិល ផ្លូវជាតិលេខ៤ ភូមិត្រែងតាយាំង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវឡើងទៅគីរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ឧទ្យានជាតិគីរីរម្យ​ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំគីរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំចាស់ ភូមិមនោរម្យ ឃុំហោងសំណំ ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តបន្ទាយរកា​ ឃុំក្រាំងដីវ៉ាយ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ សាលាឃុំខេត្តកំពង់ស្ពឺ === ខេត្តកំពត === * លោកយាយម៉ៅភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទវិមានបារមីជំទាវម៉ៅ ភូមិល្អាង ឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទមាសលោកយាយម៉ៅ កំពូលភ្នំទ្វារ ក្នុងឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ល្អាងភ្នំក្រពះនាគ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ព្រែកចាក ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ស្រុក​កំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ជើងភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំកំពង់ត្រាច ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត === ខេត្តពោធិ៍សាត់ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំ១៥០០ ស្រុកវាលវែង​ ខេត្តពោធិ៍សាត់ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំខ្វាវ ​ខេត្តពោធិ៍សាត់ === ខេត្តព្រះសីហនុ === * លោកយាយម៉ៅ ម្លប់ជ្រៃ សង្កាត់លេខ៣ ក្រុងព្រះសីហនុ (ជិតសាលាខេត្តព្រះសីហនុ) * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវល្បឿនលឿន ក្រុងព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ​ កំពង់សិលា ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តកែវផុស ស្រុកស្ទឹងហាវ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តទួលកែវ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ រង្វង់មូលសួនច្បារវាលរេញ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឥន្ទញ្ញាណ ហៅវត្តក្រោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឧត្តមវិញ្ញាណរាម ភូមិអុង សង្កាត់រាម ក្រុងកំពង់សោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ចំណោទលោកយាយម៉ៅ កំពង់សោម​ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ កោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ជិតស្ពានកោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ === ខេត្តកោះកុង === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិព្រែកខ្សាច់​ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ​ ព្រះអង្គគោកធ្លក ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំតាប៉ន ក្រុងខេមរៈភូមិន្ទ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះពុទ្ធថ្មបាំង ស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះទទឹង ស្រុកគិរីសាគរ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះយ៉ ឃុំប៉ាក់ខ្លង ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង === ខេត្តកែប === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តកែប === ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ បារមីដើមពោធិ៍​ ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ឃុំសឿ ស្រុកមង្គលបុរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === រាជធានីភ្នំពេញ === * លោកយាយម៉ៅ មាត់ទន្លេ រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ ភូមិអណ្តូង១ សង្កាត់ព្រែកប្រា រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះធាតុ ភូមិព្រះធាតុ សង្កាត់រលួស ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ === ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិ៤៦ ឃុំជប់​​ ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ * លោកយាយម៉ៅ វត្តរតនសុខារាម(ហៅវត្តព្រឹត) ឃុំក្រែក ស្រុកពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === ខេត្តកណ្តាល === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឧដុង្គ ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល * លោកយាយម៉ៅ ភូមិក្តីកណ្តាល សង្កាត់សារិកាកែវ ក្រុងអរិយក្សត្រ ខេត្តកណ្តាល === ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === * លោកយាយម៉ៅ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំព្រះធាតុ ឃុំពាម ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === ខេត្តស្ទឹងត្រែង === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តស្ទឹងត្រែង === ខេត្តឧត្តរមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំដងរ៉ែក ច្រកជាំស្រងាំ ស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ === ខេត្តព្រៃវែង === * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រែកចង្ក្រានលើ ខេត្ត​ព្រៃវែង​ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឈើកាច់ ខេត្តព្រៃវែង === ខេត្តកំពង់ចាម === * លោកយាយម៉ៅ វត្តកោះកុក ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម === ខេត្តកំពង់ធំ === * លោកយាយម៉ៅ វត្តសុវណ្ណជលសា(ហៅវត្តកំពង់ចម្លង) ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ == ឯកសារយោង == '''Notes''' {{reflist|30em}} == អានបន្ថែម == * Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), Phnom Penh, 2001, Ministry of Education, Kingdom of Cambodia, pp 78–81. == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://gmcmissions.blogspot.com/2009/01/brief-history.html The World of Spirits, gmc missions], 7 January 2009. * [http://akt-media.com/readnews.php?id=21010#.U4nvEChFbfc ព័ត៌មានអង្គរធំ]{{Dead link|date=វិច្ឆិកា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.camnews.org/2013/04/10/%E1%9E%99%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%98%E1%9F%89%E1%9F%85%E1%9E%9B%E1%9E%BE%E1%9E%97%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%BC%E1%9E%80%E1%9E%82%E1%9F%84/ ព័ត៌មានខ្មែរ]{{Dead link|date=មិថុនា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://archive.is/20140713213750/ftp3.ie.freebsd.org/pub/download.sourceforge.net/pub/sourceforge/k/kh/khmertext/Khmer_Folktales/Volume_08/Story_20_Volume_8.odt កម្ពុជសុរិយា] [[Category:វប្បធម៌ខ្មែរ]] [[Category:ជំនឿ និងសាសនានៅកម្ពុជា]] j8dkq02ge1hzzjsh0nhiokjdzudm91e 340154 340153 2026-09-04T12:30:07Z Jen0011 51633 340154 wikitext text/x-wiki [[File:Yeay mao cambodia.JPG|right|thumb|300px|ទីសក្ការៈយាយម៉ៅ នៅវត្តរាម [[ក្រុងព្រះសីហនុ]]]] '''យាយម៉ៅ''' ឬ '''លោកយាយម៉ៅ''' ជា​[[វីរៈនារី​]]ក្នុង​ទេវកថា​ពី​បុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ <ref>[http://khmerkromngo.org/heroes/Listofheroes.htm Khmer Heroes], Kampuchea Krom Community: ''Yeay [or Grandma] Mao, visitors travel to seacoast Sihanoukville and Kampong Som province must stop to pay respect.''. Link retrieved on 2nd Feb 2009.</ref> និងគេមានជំនឿថាជាទេវតាស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​ព្រហ្មញ្ញសាសនាក្នុងប្រទេស[[កម្ពុជា]]។ **យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេគោរពបូជា ធ្វើសក្ការៈនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ឬច្រាំងសមុទ្រ ក៏ដូចជានៅចន្លោះផ្លូវពីក្រុង[[ភ្នំពេញ]] ទៅកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ កំពត និងក្រុងកែប។ នៅភ្នំបូកគោក្នុងខេត្តកំពត គេឃើញមានរូបសំណាកយាយម៉ៅ ដែលមានកំពស់ដល់ទៅ២៩ម៉ែត្រ ដែលត្រូវបានសំភោធឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១២ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏មានឃើញរូបសំណាករបស់លោកយាយនៅឆ្នេរសមុទ្រកែប ដែលត្រូវបានហៅថា "ស្រីស្អាត" ឬ"សិលាចាំប្តី" ទាំងនោះ គឺជារឿងព្រេងនិទានរបស់ស្រី្តម្នាក់ ដែលទន្ទឹងចាំស្វាមីរបស់ខ្លួន ហើយសំឡឹងមើលទៅទិសខាងលិច។ យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេជឿថា គាត់គឺជាអ្នកការពារ ថែរក្សាអ្នកដំណើរ និងព្រានព្រៃឲ្យបានសេចក្តីសុខសប្បាយ។ អ្នកដំណើរដែល​ធ្វើ​ដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវជាតិលេខ៤ តែងតែឈប់នៅមុខអាស្រមលោកយាយម៉ៅ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវនោះ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈ បូជា ដើម្បីសុំឲ្យការធ្វើដំណើរបានសុខសប្បាយតាមផ្លូវ។ == ដំណើររឿង == [[File:Yeay Mao at Bokor Maunt.jpg|thumbnail|right|រូបសំណាកយាយម៉ៅនៅភ្នំបូកគោ]] ដំណើររឿងរបស់យាយម៉ៅ គេពុំទាន់មានឯកសារណាមួយជាក់លាក់ ដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្រទេ។ រឿងនេះត្រូវបានគេនិយាយតៗគ្នា ពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ។ គេឃើញមានរឿងនិទានមួយចំនួនទាក់ទងនឹងប្រវត្តិយាយម៉ៅ។ បានឮថា រឿងនេះបានកើត​ឡើង​នៅមុន​សម័យ​​[[អាណានិគមបារាំង]] នាងគឺ​ជា​ស្រ្តីដ៏ស្អាត ផូរផង់ បានរៀបអាពាពិពាហ៍​ជាមួយនឹង​មេទ័ពម្នាក់។ ក្រោយពេល​ដែលស្វាមី​របស់គាត់ធ្វើ​មរណកាល​ក្នុងសង្គ្រាម រវាងកម្ពុជា]]និង[[ថៃ]] នាងក៏បាន​ដឹកនាំទ័ព​ឡើងប្រឆាំង​តបវិញ។ នៅពេលនោះ នាងក៏បានក្លាយ​ជាវីរៈនារី​ដ៏ល្បីល្បាញ​​របស់[[ជនជាតិខ្មែរ]]។ រឿងដំណាលខ្លះថា ស្វាមីរបស់ដូនម៉ៅ ដែលជាមេទ័ព បានចេញទៅធ្វើសង្គ្រាមតាមផ្លូវសមុទ្រ ដោយសារតែនឹកស្វាមីខ្លាំងពេក នាងក៏ទៅតាមរក ហើយក៏បានមកដួលស្លាប់នៅខេត្តកោះកុង ក្លាយជាអ្នកដូន (ឆ្មាំរក្សាសមុទ្រ)។ កាលពីសម័យមុន មានមេកន្ទ្រាញ ម្នាក់ ឈ្មោះជុច ត្រួតត្រា​កុល​សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិព័រ នៅស្រុកភ្នំក្រវាញ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលពី​មុនហៅថា ​ព្រៃខ្លាដំរី។ តា​ជុច មានប្ញទ្ធិអំណាចខ្លាំងពូកែណាស់ ជាមនុស្សឆ្អឹងដែក ស្បែកស្ពាន់។ កាលនោះ មាន​យុវតី​ [[ជនជាតិព័រ]]ម្នាក់ ឈ្មោះនាងម៉ៅ មានរូបឆោមល្អល្អះ ត្រូវបានមេកន្ទ្រាញយកធ្វើជាភរិយា។ ក្រោយពេលពួកគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ បានបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើន ដោយហេតុថា ពួកគាត់គ្មានកូនបន្តពូជពង្ស ចិត្តរបស់ពួកគាត់​ ក៏នៅ​មិនដាច់​អាល័យ ក៏ចាប់ជាតិជាអ្នកតា អ្នកដូន​ នៅចាំយាម ថែរក្សាទឹកដីនោះ។ មេកន្ទ្រាញដែលឡើងកាន់ដំណែងក្រោយៗ ក៏នៅតែគោរពកោតខ្លាចតាជុច យាយម៉ៅ ដូចកាលនៅរស់ បានទាំងយកដុំថ្ម២ដុំធំៗ ដាក់​ទន្ទឹម​គ្នា ធ្វើរោង​ប្រក់​ស្បូវ​ត្រង់ផ្ទះ​តាយាយ​នេះ ដោយឧបកិច្ច​សុំឱ្យពួកគាត់តាមថែរក្សាជនជាតិព័រ កុំឱ្យមានជំងឺតម្កាត់អ្វីឡើយ។ គ្រានោះ ដូនម៉ៅ បានចូលសណ្ឋិត ក្នុងរូបស្នងម្នាក់ ហើយប្រាប់អ្នកស្រុកថា គាត់មានភារកិច្ចតាម​ថែរក្សា​មនុស្សលោក មិនត្រឹមតែ​​តំបន់​​ភ្នំក្រវាញ​នេះទេ សូម្បី​ខេត្តផ្សេងៗ មានដូចជា [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] [[ខេត្តកោះកុង]] [[ក្រុងព្រះសីហនុ|ក្រុងកំពង់សោម]] ជាដើម ជាពិសេស កូនចៅដែល​ធ្វើដំណើរ​តាមសមុទ្រ។ == ការបូជា == [[File:Kep Sela Cham P'dey.JPG|thumbnail|right|''Sela waits for her husband'' (សិលាចាំប្តី), a monument in [[Kep Province]] inspired in a version of Yeay Mao, whose husband went to the wars with Thailand and never returns, so she decided to go to the west in his search.]] ការសែនព្រេនចម្បងគឺនៅខែមិថុនា។ អ្នកដែលមានជំនឿតែងនាំគ្នាទៅវត្ត ឬក៏ទីសក្ការៈនានា ដើម្បីធ្វើនូវការបូជា។ ក្នុងការសែនព្រេននេះ គេតែងនាំយកអាហារដ៏ប្រណិត ជាពិសេស មានដូចជា ក្បាលជ្រូក មាន់ស្ងោរ និងគ្រឿង​សក្ការៈ ដែល​ជាបរិក្ខារ​របស់យញ្ញ មានដូចជា ស្លាធម៌ ដូងទុំ ផ្កាភ្ញី និងបាយសី (ធ្វើឡើងដោយកំណាត់ផ្នែកមួយនៃដើមចេក ដែលមានដោតជើងទ្រ មានស្លឹកចេកដែលគេរុំប៉ុនៗម្រាមដៃ ៣ ទៅ៩ស្រទាប់។ បាយសីនេះ គឺជាបរិក្ខារមួយដែលពេញ​និយម របស់ប្រជាជនខ្មែរ ក៏ដូចជាជនជាតិ​ថៃ ក្នុងការធ្វើពិធីសែនព្រេន ឬបូជាផ្សេងៗ។ .<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), pp.80-81.</ref> រូបស្នងទាំងបីដែលយាយម៉ៅធ្លាប់ចូល # '''យាយសៅរ៍''' : គឺជាភរិយារបស់តាអ៊ុង ដែលជាកាប៉ូរ៉ាល់ថ្នល់ (អ្នកត្រួតត្រាខាងផ្លូវ)។ # '''តាស្នងឡុង''' : ជាកូនរបស់យាយសៅរ៍ និងតាអ៊ុង។ # '''តាឡុងម៉ៅ ''' : ជាកូនតាស្នងឡុង។ == ជំនឿ == តាមរយៈស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោកសេក សុផាត និងលោកស្តើង ធូរ <ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.78.</ref> កាលពីរវាងឆ្នាំ ១៨៦៦ អ្នកដូនម៉ៅនេះ កាចណាស់ គឺបើអ្នកណាធ្វើដំណើរកាត់តាមផ្លូវជ្រោះភ្នំពេជ្រនិល ហើយមិនបានបង្អង់ឈប់ ដើម្បីសុំសេចក្ដីសុខសប្បាយទេ ឬប្រព្រឹត្តចោរកម្មផ្សេងៗ អ្នកដូននឹងធ្វើជាហេតុផ្សេងៗ មានជម្ងឺដម្កាត់ ឬមើលផ្លូវដែលត្រូវ​ធ្វើដំណើរ​មិនឃើញ ដែលអាច​បណ្តាល​ឲ្យ​បើកខុសផ្លូវ មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ មួយវិញទៀត បើអ្នកណា មានគំនុំ ហើយមានប្រាថ្នានឹងព្យាបាទអ្នកដទៃ ហើយទៅធ្វើការបន់ សុំឲ្យអ្នកដូនជួយទៅបង្ក្រាបគូសត្រូវរបស់ខ្លួន ដោយសន្យាថា បើបានសម្រេចដូចការបន់ នឹងថ្វាយវត្ថុណានីមួយ។ អ្នកដូន ក៏ទៅកាច់ ធ្វើតាមបំណងអ្នកដែលបន់នោះក៏មាន។<ref name="Sadang Tuo p.80">Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.80.</ref> ដោយហេតុតែកាចសាហាវយ៉ាងនេះហើយ ទើបបារាំងសែស (ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំងរវាងឆ្នាំ ១៩០០) បានទៅបាញ់ទីសក្ការៈអ្នកដូននោះម្ដង។ តាំងពីពេលនោះមក អ្នកដូននេះ ក៏ថយអានុភាពបន្តិច។ ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១៩៤០ ជំនាន់ជប៉ុនចូលស្រុក បានកេណ្ឌប្រជាពលរដ្ឋចំណុះខែត្រកំពត ឲ្យទៅជីកលេណដ្ឋាន នៅត្រង់ថ្នល់បត់ភ្នំទ្វារកំពតនោះ។ ពលករទាំងនោះ បានទៅធ្វើបរិវេណទីសក្ការៈនោះឲ្យស្មោកគ្រោក មានបន្ទោរបង់មូត្រ លាមកជាដើម ដោយ​ការខឹងនឹងអំពើរបស់អ្នកទាំងនោះ អ្នកដូនក៏ធ្វើឲ្យមានជម្ងឺ ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះមានជំងឺឈឺតាំងពីកន្លែងកាប់ដីនោះមក ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះបានមកដល់ផ្ទះ ទើបចាប់មានជំងឺក៏មាន ស្លាប់រង្គាលចោលប្រពន្ធ ឲ្យនៅមេម៉ាយគគោក រហូតទាល់តែបាននាមថា "មេម៉ាយជំនាន់ជប៉ុនកេណ្ឌ" ។ ដោយឃើញហេតុការស្ដែងយ៉ាងនេះ បានធ្វើឲ្យអ្នកស្រុក ទាំងខ្មែរ ចិន យួន ចាម ជ្វា បាក់បបខ្លបខ្លាចឥតឧបមា។ ម្នាក់ៗប្រសិនបើមានការត្រូវធ្វើដំណើរទៅចំកន្លែងនោះ ដោយខានមិនបាន ក៏ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នឲ្យមានវត្ថុកំដរដៃ សម្រាប់ថ្វាយអ្នកដូនពុំដែលខានឡើយ។<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.79.</ref> ដើម្បីធ្វើឲ្យការវឹកវរស្ងប់ស្ងាត់ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ចាប់ផ្តើមនាំយកវត្ថុផ្សេងៗ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈបូជាយាយម៉ៅ និងកសាង​ទីសក្ការៈឡើងវិញ។ ក្រៅពីការបន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខ របស់អ្នកស្រុក​នៅផ្តុំភ្នំពេជ្យនិល ពេលដែលមានភាពវឹកវរកើតឡើង មានការលួច កាប់សម្លាប់ជាដើម អ្នកទាំងនោះ តែងទៅបញ្ជាន់អ្នកដូន ដើម្បីឲ្យអ្នកដូនប្រាប់ហេតុការ ឬប្រាប់ពិធីដើម្បីដោះស្រាយផ្សេងៗ។<ref name="Sadang Tuo p.80" /> == ទីសក្ការៈឬរូបសំណាក់ == === ខេត្តកំពង់ស្ពឺ === * លោកយាយម៉ៅពេជ្រពិល ផ្លូវជាតិលេខ៤ ភូមិត្រែងតាយាំង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវឡើងទៅគីរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ឧទ្យានជាតិគីរីរម្យ​ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំគីរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំចាស់ ភូមិមនោរម្យ ឃុំហោងសំណំ ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តបន្ទាយរកា​ ឃុំក្រាំងដីវ៉ាយ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ សាលាឃុំខេត្តកំពង់ស្ពឺ === ខេត្តកំពត === * លោកយាយម៉ៅភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទវិមានបារមីជំទាវម៉ៅ ភូមិល្អាង ឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទមាសលោកយាយម៉ៅ កំពូលភ្នំទ្វារ ក្នុងឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ល្អាងភ្នំក្រពះនាគ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ព្រែកចាក ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ស្រុក​កំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ជើងភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំកំពង់ត្រាច ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត === ខេត្តពោធិ៍សាត់ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំ១៥០០ ស្រុកវាលវែង​ ខេត្តពោធិ៍សាត់ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំខ្វាវ ​ខេត្តពោធិ៍សាត់ === ខេត្តព្រះសីហនុ === * លោកយាយម៉ៅ ម្លប់ជ្រៃ សង្កាត់លេខ៣ ក្រុងព្រះសីហនុ (ជិតសាលាខេត្តព្រះសីហនុ) * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវល្បឿនលឿន ក្រុងព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ​ កំពង់សិលា ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តកែវផុស ស្រុកស្ទឹងហាវ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តទួលកែវ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ រង្វង់មូលសួនច្បារវាលរេញ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឥន្ទញ្ញាណ ហៅវត្តក្រោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឧត្តមវិញ្ញាណរាម ភូមិអុង សង្កាត់រាម ក្រុងកំពង់សោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ចំណោទលោកយាយម៉ៅ កំពង់សោម​ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ កោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ជិតស្ពានកោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ === ខេត្តកោះកុង === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិព្រែកខ្សាច់​ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ​ ព្រះអង្គគោកធ្លក ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំតាប៉ន ក្រុងខេមរៈភូមិន្ទ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះពុទ្ធថ្មបាំង ស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះទទឹង ស្រុកគិរីសាគរ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះយ៉ ឃុំប៉ាក់ខ្លង ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង === ខេត្តកែប === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តកែប === ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ បារមីដើមពោធិ៍​ ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ឃុំសឿ ស្រុកមង្គលបុរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === រាជធានីភ្នំពេញ === * លោកយាយម៉ៅ មាត់ទន្លេ រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ ភូមិអណ្តូង១ សង្កាត់ព្រែកប្រា រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះធាតុ ភូមិព្រះធាតុ សង្កាត់រលួស ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ === ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិ៤៦ ឃុំជប់​​ ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ * លោកយាយម៉ៅ វត្តរតនសុខារាម(ហៅវត្តព្រឹត) ឃុំក្រែក ស្រុកពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === ខេត្តកណ្តាល === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឧដុង្គ ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល * លោកយាយម៉ៅ ភូមិក្តីកណ្តាល សង្កាត់សារិកាកែវ ក្រុងអរិយក្សត្រ ខេត្តកណ្តាល === ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === * លោកយាយម៉ៅ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំព្រះធាតុ ឃុំពាម ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === ខេត្តស្ទឹងត្រែង === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តស្ទឹងត្រែង === ខេត្តឧត្តរមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំដងរ៉ែក ច្រកជាំស្រងាំ ស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ === ខេត្តព្រៃវែង === * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រែកចង្ក្រានលើ ខេត្ត​ព្រៃវែង​ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឈើកាច់ ខេត្តព្រៃវែង === ខេត្តកំពង់ចាម === * លោកយាយម៉ៅ វត្តកោះកុក ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម === ខេត្តកំពង់ធំ === * លោកយាយម៉ៅ វត្តសុវណ្ណជលសា(ហៅវត្តកំពង់ចម្លង) ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ == ឯកសារយោង == '''Notes''' {{reflist|30em}} == អានបន្ថែម == * Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), Phnom Penh, 2001, Ministry of Education, Kingdom of Cambodia, pp 78–81. == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://gmcmissions.blogspot.com/2009/01/brief-history.html The World of Spirits, gmc missions], 7 January 2009. * [http://akt-media.com/readnews.php?id=21010#.U4nvEChFbfc ព័ត៌មានអង្គរធំ]{{Dead link|date=វិច្ឆិកា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.camnews.org/2013/04/10/%E1%9E%99%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%98%E1%9F%89%E1%9F%85%E1%9E%9B%E1%9E%BE%E1%9E%97%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%BC%E1%9E%80%E1%9E%82%E1%9F%84/ ព័ត៌មានខ្មែរ]{{Dead link|date=មិថុនា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://archive.is/20140713213750/ftp3.ie.freebsd.org/pub/download.sourceforge.net/pub/sourceforge/k/kh/khmertext/Khmer_Folktales/Volume_08/Story_20_Volume_8.odt កម្ពុជសុរិយា] [[Category:វប្បធម៌ខ្មែរ]] [[Category:ជំនឿ និងសាសនានៅកម្ពុជា]] 5upec1srz4iyua2yeq7ugp1zm1wvsnb 340155 340154 2026-09-04T12:33:40Z Jen0011 51633 340155 wikitext text/x-wiki [[File:Yeay mao cambodia.JPG|right|thumb|300px|ទីសក្ការៈយាយម៉ៅ នៅវត្តរាម [[ក្រុងព្រះសីហនុ]]]] '''យាយម៉ៅ''' ឬ '''លោកយាយម៉ៅ''' ជា​[[វីរៈនារី​]]ក្នុង​ទេវកថា​ពី​បុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ <ref>[http://khmerkromngo.org/heroes/Listofheroes.htm Khmer Heroes], Kampuchea Krom Community: ''Yeay [or Grandma] Mao, visitors travel to seacoast Sihanoukville and Kampong Som province must stop to pay respect.''. Link retrieved on 2nd Feb 2009.</ref> និងគេមានជំនឿថាជាទេវតាស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​ព្រហ្មញ្ញសាសនាក្នុងប្រទេស[[កម្ពុជា]]។ **យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេគោរពបូជា ធ្វើសក្ការៈនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ឬច្រាំងសមុទ្រ ក៏ដូចជានៅចន្លោះផ្លូវពីក្រុង[[ភ្នំពេញ]] ទៅកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ កំពត និងក្រុងកែប។ នៅភ្នំបូកគោក្នុងខេត្តកំពត គេឃើញមានរូបសំណាកយាយម៉ៅ ដែលមានកំពស់ដល់ទៅ២៩ម៉ែត្រ ដែលត្រូវបានសំភោធឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១២ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏មានឃើញរូបសំណាករបស់លោកយាយនៅឆ្នេរសមុទ្រកែប ដែលត្រូវបានហៅថា "ស្រីស្អាត" ឬ"សិលាចាំប្តី" ទាំងនោះ គឺជារឿងព្រេងនិទានរបស់ស្រី្តម្នាក់ ដែលទន្ទឹងចាំស្វាមីរបស់ខ្លួន ហើយសំឡឹងមើលទៅទិសខាងលិច។ យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេជឿថា គាត់គឺជាអ្នកការពារ ថែរក្សាអ្នកដំណើរ និងព្រានព្រៃឲ្យបានសេចក្តីសុខសប្បាយ។ អ្នកដំណើរដែល​ធ្វើ​ដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវជាតិលេខ៤ តែងតែឈប់នៅមុខអាស្រមលោកយាយម៉ៅ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវនោះ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈ បូជា ដើម្បីសុំឲ្យការធ្វើដំណើរបានសុខសប្បាយតាមផ្លូវ។ == ដំណើររឿង == [[File:Yeay Mao at Bokor Maunt.jpg|thumbnail|right|រូបសំណាកយាយម៉ៅនៅភ្នំបូកគោ]] ដំណើររឿងរបស់យាយម៉ៅ គេពុំទាន់មានឯកសារណាមួយជាក់លាក់ ដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្រទេ។ រឿងនេះត្រូវបានគេនិយាយតៗគ្នា ពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ។ គេឃើញមានរឿងនិទានមួយចំនួនទាក់ទងនឹងប្រវត្តិយាយម៉ៅ។ បានឮថា រឿងនេះបានកើត​ឡើង​នៅមុន​សម័យ​​[[អាណានិគមបារាំង]] នាងគឺ​ជា​ស្រ្តីដ៏ស្អាត ផូរផង់ បានរៀបអាពាពិពាហ៍​ជាមួយនឹង​មេទ័ពម្នាក់។ ក្រោយពេល​ដែលស្វាមី​របស់គាត់ធ្វើ​មរណកាល​ក្នុងសង្គ្រាម រវាងកម្ពុជា]]និង[[ថៃ]] នាងក៏បាន​ដឹកនាំទ័ព​ឡើងប្រឆាំង​តបវិញ។ នៅពេលនោះ នាងក៏បានក្លាយ​ជាវីរៈនារី​ដ៏ល្បីល្បាញ​​របស់[[ជនជាតិខ្មែរ]]។ រឿងដំណាលខ្លះថា ស្វាមីរបស់ដូនម៉ៅ ដែលជាមេទ័ព បានចេញទៅធ្វើសង្គ្រាមតាមផ្លូវសមុទ្រ ដោយសារតែនឹកស្វាមីខ្លាំងពេក នាងក៏ទៅតាមរក ហើយក៏បានមកដួលស្លាប់នៅខេត្តកោះកុង ក្លាយជាអ្នកដូន (ឆ្មាំរក្សាសមុទ្រ)។ កាលពីសម័យមុន មានមេកន្ទ្រាញ ម្នាក់ ឈ្មោះជុច ត្រួតត្រា​កុល​សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិព័រ នៅស្រុកភ្នំក្រវាញ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលពី​មុនហៅថា ​ព្រៃខ្លាដំរី។ តា​ជុច មានប្ញទ្ធិអំណាចខ្លាំងពូកែណាស់ ជាមនុស្សឆ្អឹងដែក ស្បែកស្ពាន់។ កាលនោះ មាន​យុវតី​ [[ជនជាតិព័រ]]ម្នាក់ ឈ្មោះនាងម៉ៅ មានរូបឆោមល្អល្អះ ត្រូវបានមេកន្ទ្រាញយកធ្វើជាភរិយា។ ក្រោយពេលពួកគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ បានបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើន ដោយហេតុថា ពួកគាត់គ្មានកូនបន្តពូជពង្ស ចិត្តរបស់ពួកគាត់​ ក៏នៅ​មិនដាច់​អាល័យ ក៏ចាប់ជាតិជាអ្នកតា អ្នកដូន​ នៅចាំយាម ថែរក្សាទឹកដីនោះ។ មេកន្ទ្រាញដែលឡើងកាន់ដំណែងក្រោយៗ ក៏នៅតែគោរពកោតខ្លាចតាជុច យាយម៉ៅ ដូចកាលនៅរស់ បានទាំងយកដុំថ្ម២ដុំធំៗ ដាក់​ទន្ទឹម​គ្នា ធ្វើរោង​ប្រក់​ស្បូវ​ត្រង់ផ្ទះ​តាយាយ​នេះ ដោយឧបកិច្ច​សុំឱ្យពួកគាត់តាមថែរក្សាជនជាតិព័រ កុំឱ្យមានជំងឺតម្កាត់អ្វីឡើយ។ គ្រានោះ ដូនម៉ៅ បានចូលសណ្ឋិត ក្នុងរូបស្នងម្នាក់ ហើយប្រាប់អ្នកស្រុកថា គាត់មានភារកិច្ចតាម​ថែរក្សា​មនុស្សលោក មិនត្រឹមតែ​​តំបន់​​ភ្នំក្រវាញ​នេះទេ សូម្បី​ខេត្តផ្សេងៗ មានដូចជា [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] [[ខេត្តកោះកុង]] [[ក្រុងព្រះសីហនុ|ក្រុងកំពង់សោម]] ជាដើម ជាពិសេស កូនចៅដែល​ធ្វើដំណើរ​តាមសមុទ្រ។ == ការបូជា == [[File:Kep Sela Cham P'dey.JPG|thumbnail|right|''Sela waits for her husband'' (សិលាចាំប្តី), a monument in [[Kep Province]] inspired in a version of Yeay Mao, whose husband went to the wars with Thailand and never returns, so she decided to go to the west in his search.]] ការសែនព្រេនចម្បងគឺនៅខែមិថុនា។ អ្នកដែលមានជំនឿតែងនាំគ្នាទៅវត្ត ឬក៏ទីសក្ការៈនានា ដើម្បីធ្វើនូវការបូជា។ ក្នុងការសែនព្រេននេះ គេតែងនាំយកអាហារដ៏ប្រណិត ជាពិសេស មានដូចជា ក្បាលជ្រូក មាន់ស្ងោរ និងគ្រឿង​សក្ការៈ ដែល​ជាបរិក្ខារ​របស់យញ្ញ មានដូចជា ស្លាធម៌ ដូងទុំ ផ្កាភ្ញី និងបាយសី (ធ្វើឡើងដោយកំណាត់ផ្នែកមួយនៃដើមចេក ដែលមានដោតជើងទ្រ មានស្លឹកចេកដែលគេរុំប៉ុនៗម្រាមដៃ ៣ ទៅ៩ស្រទាប់។ បាយសីនេះ គឺជាបរិក្ខារមួយដែលពេញ​និយម របស់ប្រជាជនខ្មែរ ក៏ដូចជាជនជាតិ​ថៃ ក្នុងការធ្វើពិធីសែនព្រេន ឬបូជាផ្សេងៗ។ .<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), pp.80-81.</ref> រូបស្នងទាំងបីដែលយាយម៉ៅធ្លាប់ចូល # '''យាយសៅរ៍''' : គឺជាភរិយារបស់តាអ៊ុង ដែលជាកាប៉ូរ៉ាល់ថ្នល់ (អ្នកត្រួតត្រាខាងផ្លូវ)។ # '''តាស្នងឡុង''' : ជាកូនរបស់យាយសៅរ៍ និងតាអ៊ុង។ # '''តាឡុងម៉ៅ ''' : ជាកូនតាស្នងឡុង។ == ជំនឿ == តាមរយៈស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោកសេក សុផាត និងលោកស្តើង ធូរ <ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.78.</ref> កាលពីរវាងឆ្នាំ ១៨៦៦ អ្នកដូនម៉ៅនេះ កាចណាស់ គឺបើអ្នកណាធ្វើដំណើរកាត់តាមផ្លូវជ្រោះភ្នំពេជ្រនិល ហើយមិនបានបង្អង់ឈប់ ដើម្បីសុំសេចក្ដីសុខសប្បាយទេ ឬប្រព្រឹត្តចោរកម្មផ្សេងៗ អ្នកដូននឹងធ្វើជាហេតុផ្សេងៗ មានជម្ងឺដម្កាត់ ឬមើលផ្លូវដែលត្រូវ​ធ្វើដំណើរ​មិនឃើញ ដែលអាច​បណ្តាល​ឲ្យ​បើកខុសផ្លូវ មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ មួយវិញទៀត បើអ្នកណា មានគំនុំ ហើយមានប្រាថ្នានឹងព្យាបាទអ្នកដទៃ ហើយទៅធ្វើការបន់ សុំឲ្យអ្នកដូនជួយទៅបង្ក្រាបគូសត្រូវរបស់ខ្លួន ដោយសន្យាថា បើបានសម្រេចដូចការបន់ នឹងថ្វាយវត្ថុណានីមួយ។ អ្នកដូន ក៏ទៅកាច់ ធ្វើតាមបំណងអ្នកដែលបន់នោះក៏មាន។<ref name="Sadang Tuo p.80">Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.80.</ref> ដោយហេតុតែកាចសាហាវយ៉ាងនេះហើយ ទើបបារាំងសែស (ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំងរវាងឆ្នាំ ១៩០០) បានទៅបាញ់ទីសក្ការៈអ្នកដូននោះម្ដង។ តាំងពីពេលនោះមក អ្នកដូននេះ ក៏ថយអានុភាពបន្តិច។ ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១៩៤០ ជំនាន់ជប៉ុនចូលស្រុក បានកេណ្ឌប្រជាពលរដ្ឋចំណុះខែត្រកំពត ឲ្យទៅជីកលេណដ្ឋាន នៅត្រង់ថ្នល់បត់ភ្នំទ្វារកំពតនោះ។ ពលករទាំងនោះ បានទៅធ្វើបរិវេណទីសក្ការៈនោះឲ្យស្មោកគ្រោក មានបន្ទោរបង់មូត្រ លាមកជាដើម ដោយ​ការខឹងនឹងអំពើរបស់អ្នកទាំងនោះ អ្នកដូនក៏ធ្វើឲ្យមានជម្ងឺ ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះមានជំងឺឈឺតាំងពីកន្លែងកាប់ដីនោះមក ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះបានមកដល់ផ្ទះ ទើបចាប់មានជំងឺក៏មាន ស្លាប់រង្គាលចោលប្រពន្ធ ឲ្យនៅមេម៉ាយគគោក រហូតទាល់តែបាននាមថា "មេម៉ាយជំនាន់ជប៉ុនកេណ្ឌ" ។ ដោយឃើញហេតុការស្ដែងយ៉ាងនេះ បានធ្វើឲ្យអ្នកស្រុក ទាំងខ្មែរ ចិន យួន ចាម ជ្វា បាក់បបខ្លបខ្លាចឥតឧបមា។ ម្នាក់ៗប្រសិនបើមានការត្រូវធ្វើដំណើរទៅចំកន្លែងនោះ ដោយខានមិនបាន ក៏ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នឲ្យមានវត្ថុកំដរដៃ សម្រាប់ថ្វាយអ្នកដូនពុំដែលខានឡើយ។<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.79.</ref> ដើម្បីធ្វើឲ្យការវឹកវរស្ងប់ស្ងាត់ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ចាប់ផ្តើមនាំយកវត្ថុផ្សេងៗ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈបូជាយាយម៉ៅ និងកសាង​ទីសក្ការៈឡើងវិញ។ ក្រៅពីការបន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខ របស់អ្នកស្រុក​នៅផ្តុំភ្នំពេជ្យនិល ពេលដែលមានភាពវឹកវរកើតឡើង មានការលួច កាប់សម្លាប់ជាដើម អ្នកទាំងនោះ តែងទៅបញ្ជាន់អ្នកដូន ដើម្បីឲ្យអ្នកដូនប្រាប់ហេតុការ ឬប្រាប់ពិធីដើម្បីដោះស្រាយផ្សេងៗ។<ref name="Sadang Tuo p.80" /> == ទីសក្ការៈឬរូបសំណាក់ == === ខេត្តកំពង់ស្ពឺ === * លោកយាយម៉ៅពេជ្រពិល ផ្លូវជាតិលេខ៤ ភូមិត្រែងតាយាំង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវឡើងទៅគីរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ឧទ្យានជាតិគីរីរម្យ​ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំគីរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំចាស់ ភូមិមនោរម្យ ឃុំហោងសំណំ ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តបន្ទាយរកា​ ឃុំក្រាំងដីវ៉ាយ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ សាលាឃុំខេត្តកំពង់ស្ពឺ === ខេត្តកំពត === * លោកយាយម៉ៅភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទវិមានបារមីជំទាវម៉ៅ ភូមិល្អាង ឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទមាសលោកយាយម៉ៅ កំពូលភ្នំទ្វារ ក្នុងឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ល្អាងភ្នំក្រពះនាគ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ព្រែកចាក ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ស្រុក​កំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ជើងភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំកំពង់ត្រាច ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត === ខេត្តពោធិ៍សាត់ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំ១៥០០ ស្រុកវាលវែង​ ខេត្តពោធិ៍សាត់ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំខ្វាវ ​ខេត្តពោធិ៍សាត់ === ខេត្តព្រះសីហនុ === * លោកយាយម៉ៅ ម្លប់ជ្រៃ សង្កាត់លេខ៣ ក្រុងព្រះសីហនុ (ជិតសាលាខេត្តព្រះសីហនុ) * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវល្បឿនលឿន ក្រុងព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ​ ភូមិថ្មី ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ​ កំពង់សិលា ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តកែវផុស ស្រុកស្ទឹងហាវ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តទួលកែវ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ រង្វង់មូលសួនច្បារវាលរេញ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឥន្ទញ្ញាណ ហៅវត្តក្រោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឧត្តមវិញ្ញាណរាម ភូមិអុង សង្កាត់រាម ក្រុងកំពង់សោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ចំណោទលោកយាយម៉ៅ កំពង់សោម​ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ កោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ជិតស្ពានកោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ === ខេត្តកោះកុង === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិព្រែកខ្សាច់​ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ​ ព្រះអង្គគោកធ្លក ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំតាប៉ន ក្រុងខេមរៈភូមិន្ទ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះពុទ្ធថ្មបាំង ស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះទទឹង ស្រុកគិរីសាគរ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះយ៉ ឃុំប៉ាក់ខ្លង ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង === ខេត្តកែប === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តកែប === ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ បារមីដើមពោធិ៍​ ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ឃុំសឿ ស្រុកមង្គលបុរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === រាជធានីភ្នំពេញ === * លោកយាយម៉ៅ មាត់ទន្លេ រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ ភូមិអណ្តូង១ សង្កាត់ព្រែកប្រា រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះធាតុ ភូមិព្រះធាតុ សង្កាត់រលួស ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ === ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិ៤៦ ឃុំជប់​​ ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ * លោកយាយម៉ៅ វត្តរតនសុខារាម(ហៅវត្តព្រឹត) ឃុំក្រែក ស្រុកពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === ខេត្តកណ្តាល === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឧដុង្គ ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល * លោកយាយម៉ៅ ភូមិក្តីកណ្តាល សង្កាត់សារិកាកែវ ក្រុងអរិយក្សត្រ ខេត្តកណ្តាល === ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === * លោកយាយម៉ៅ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំព្រះធាតុ ឃុំពាម ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === ខេត្តស្ទឹងត្រែង === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តស្ទឹងត្រែង === ខេត្តឧត្តរមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំដងរ៉ែក ច្រកជាំស្រងាំ ស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ === ខេត្តព្រៃវែង === * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រែកចង្ក្រានលើ ខេត្ត​ព្រៃវែង​ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឈើកាច់ ខេត្តព្រៃវែង === ខេត្តកំពង់ចាម === * លោកយាយម៉ៅ វត្តកោះកុក ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម === ខេត្តកំពង់ធំ === * លោកយាយម៉ៅ វត្តសុវណ្ណជលសា(ហៅវត្តកំពង់ចម្លង) ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ == ឯកសារយោង == '''Notes''' {{reflist|30em}} == អានបន្ថែម == * Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), Phnom Penh, 2001, Ministry of Education, Kingdom of Cambodia, pp 78–81. == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://gmcmissions.blogspot.com/2009/01/brief-history.html The World of Spirits, gmc missions], 7 January 2009. * [http://akt-media.com/readnews.php?id=21010#.U4nvEChFbfc ព័ត៌មានអង្គរធំ]{{Dead link|date=វិច្ឆិកា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.camnews.org/2013/04/10/%E1%9E%99%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%98%E1%9F%89%E1%9F%85%E1%9E%9B%E1%9E%BE%E1%9E%97%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%BC%E1%9E%80%E1%9E%82%E1%9F%84/ ព័ត៌មានខ្មែរ]{{Dead link|date=មិថុនា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://archive.is/20140713213750/ftp3.ie.freebsd.org/pub/download.sourceforge.net/pub/sourceforge/k/kh/khmertext/Khmer_Folktales/Volume_08/Story_20_Volume_8.odt កម្ពុជសុរិយា] [[Category:វប្បធម៌ខ្មែរ]] [[Category:ជំនឿ និងសាសនានៅកម្ពុជា]] hfezouz5cr8qe8dj2icodv6bdzq7m1h 340156 340155 2026-09-04T12:43:29Z Jen0011 51633 340156 wikitext text/x-wiki [[File:Yeay mao cambodia.JPG|right|thumb|300px|ទីសក្ការៈយាយម៉ៅ នៅវត្តរាម [[ក្រុងព្រះសីហនុ]]]] '''យាយម៉ៅ''' ឬ '''លោកយាយម៉ៅ''' ជា​[[វីរៈនារី​]]ក្នុង​ទេវកថា​ពី​បុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ <ref>[http://khmerkromngo.org/heroes/Listofheroes.htm Khmer Heroes], Kampuchea Krom Community: ''Yeay [or Grandma] Mao, visitors travel to seacoast Sihanoukville and Kampong Som province must stop to pay respect.''. Link retrieved on 2nd Feb 2009.</ref> និងគេមានជំនឿថាជាទេវតាស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​ព្រហ្មញ្ញសាសនាក្នុងប្រទេស[[កម្ពុជា]]។ **យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេគោរពបូជា ធ្វើសក្ការៈនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ឬច្រាំងសមុទ្រ ក៏ដូចជានៅចន្លោះផ្លូវពីក្រុង[[ភ្នំពេញ]] ទៅកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ កំពត និងក្រុងកែប។ នៅភ្នំបូកគោក្នុងខេត្តកំពត គេឃើញមានរូបសំណាកយាយម៉ៅ ដែលមានកំពស់ដល់ទៅ២៩ម៉ែត្រ ដែលត្រូវបានសំភោធឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១២ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏មានឃើញរូបសំណាករបស់លោកយាយនៅឆ្នេរសមុទ្រកែប ដែលត្រូវបានហៅថា "ស្រីស្អាត" ឬ"សិលាចាំប្តី" ទាំងនោះ គឺជារឿងព្រេងនិទានរបស់ស្រី្តម្នាក់ ដែលទន្ទឹងចាំស្វាមីរបស់ខ្លួន ហើយសំឡឹងមើលទៅទិសខាងលិច។ យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេជឿថា គាត់គឺជាអ្នកការពារ ថែរក្សាអ្នកដំណើរ និងព្រានព្រៃឲ្យបានសេចក្តីសុខសប្បាយ។ អ្នកដំណើរដែល​ធ្វើ​ដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវជាតិលេខ៤ តែងតែឈប់នៅមុខអាស្រមលោកយាយម៉ៅ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវនោះ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈ បូជា ដើម្បីសុំឲ្យការធ្វើដំណើរបានសុខសប្បាយតាមផ្លូវ។ == ដំណើររឿង == [[File:Yeay Mao at Bokor Maunt.jpg|thumbnail|right|រូបសំណាកយាយម៉ៅនៅភ្នំបូកគោ]] ដំណើររឿងរបស់យាយម៉ៅ គេពុំទាន់មានឯកសារណាមួយជាក់លាក់ ដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្រទេ។ រឿងនេះត្រូវបានគេនិយាយតៗគ្នា ពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ។ គេឃើញមានរឿងនិទានមួយចំនួនទាក់ទងនឹងប្រវត្តិយាយម៉ៅ។ បានឮថា រឿងនេះបានកើត​ឡើង​នៅមុន​សម័យ​​[[អាណានិគមបារាំង]] នាងគឺ​ជា​ស្រ្តីដ៏ស្អាត ផូរផង់ បានរៀបអាពាពិពាហ៍​ជាមួយនឹង​មេទ័ពម្នាក់។ ក្រោយពេល​ដែលស្វាមី​របស់គាត់ធ្វើ​មរណកាល​ក្នុងសង្គ្រាម រវាងកម្ពុជា]]និង[[ថៃ]] នាងក៏បាន​ដឹកនាំទ័ព​ឡើងប្រឆាំង​តបវិញ។ នៅពេលនោះ នាងក៏បានក្លាយ​ជាវីរៈនារី​ដ៏ល្បីល្បាញ​​របស់[[ជនជាតិខ្មែរ]]។ រឿងដំណាលខ្លះថា ស្វាមីរបស់ដូនម៉ៅ ដែលជាមេទ័ព បានចេញទៅធ្វើសង្គ្រាមតាមផ្លូវសមុទ្រ ដោយសារតែនឹកស្វាមីខ្លាំងពេក នាងក៏ទៅតាមរក ហើយក៏បានមកដួលស្លាប់នៅខេត្តកោះកុង ក្លាយជាអ្នកដូន (ឆ្មាំរក្សាសមុទ្រ)។ កាលពីសម័យមុន មានមេកន្ទ្រាញ ម្នាក់ ឈ្មោះជុច ត្រួតត្រា​កុល​សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិព័រ នៅស្រុកភ្នំក្រវាញ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលពី​មុនហៅថា ​ព្រៃខ្លាដំរី។ តា​ជុច មានប្ញទ្ធិអំណាចខ្លាំងពូកែណាស់ ជាមនុស្សឆ្អឹងដែក ស្បែកស្ពាន់។ កាលនោះ មាន​យុវតី​ [[ជនជាតិព័រ]]ម្នាក់ ឈ្មោះនាងម៉ៅ មានរូបឆោមល្អល្អះ ត្រូវបានមេកន្ទ្រាញយកធ្វើជាភរិយា។ ក្រោយពេលពួកគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ បានបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើន ដោយហេតុថា ពួកគាត់គ្មានកូនបន្តពូជពង្ស ចិត្តរបស់ពួកគាត់​ ក៏នៅ​មិនដាច់​អាល័យ ក៏ចាប់ជាតិជាអ្នកតា អ្នកដូន​ នៅចាំយាម ថែរក្សាទឹកដីនោះ។ មេកន្ទ្រាញដែលឡើងកាន់ដំណែងក្រោយៗ ក៏នៅតែគោរពកោតខ្លាចតាជុច យាយម៉ៅ ដូចកាលនៅរស់ បានទាំងយកដុំថ្ម២ដុំធំៗ ដាក់​ទន្ទឹម​គ្នា ធ្វើរោង​ប្រក់​ស្បូវ​ត្រង់ផ្ទះ​តាយាយ​នេះ ដោយឧបកិច្ច​សុំឱ្យពួកគាត់តាមថែរក្សាជនជាតិព័រ កុំឱ្យមានជំងឺតម្កាត់អ្វីឡើយ។ គ្រានោះ ដូនម៉ៅ បានចូលសណ្ឋិត ក្នុងរូបស្នងម្នាក់ ហើយប្រាប់អ្នកស្រុកថា គាត់មានភារកិច្ចតាម​ថែរក្សា​មនុស្សលោក មិនត្រឹមតែ​​តំបន់​​ភ្នំក្រវាញ​នេះទេ សូម្បី​ខេត្តផ្សេងៗ មានដូចជា [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] [[ខេត្តកោះកុង]] [[ក្រុងព្រះសីហនុ|ក្រុងកំពង់សោម]] ជាដើម ជាពិសេស កូនចៅដែល​ធ្វើដំណើរ​តាមសមុទ្រ។ == ការបូជា == [[File:Kep Sela Cham P'dey.JPG|thumbnail|right|''Sela waits for her husband'' (សិលាចាំប្តី), a monument in [[Kep Province]] inspired in a version of Yeay Mao, whose husband went to the wars with Thailand and never returns, so she decided to go to the west in his search.]] ការសែនព្រេនចម្បងគឺនៅខែមិថុនា។ អ្នកដែលមានជំនឿតែងនាំគ្នាទៅវត្ត ឬក៏ទីសក្ការៈនានា ដើម្បីធ្វើនូវការបូជា។ ក្នុងការសែនព្រេននេះ គេតែងនាំយកអាហារដ៏ប្រណិត ជាពិសេស មានដូចជា ក្បាលជ្រូក មាន់ស្ងោរ និងគ្រឿង​សក្ការៈ ដែល​ជាបរិក្ខារ​របស់យញ្ញ មានដូចជា ស្លាធម៌ ដូងទុំ ផ្កាភ្ញី និងបាយសី (ធ្វើឡើងដោយកំណាត់ផ្នែកមួយនៃដើមចេក ដែលមានដោតជើងទ្រ មានស្លឹកចេកដែលគេរុំប៉ុនៗម្រាមដៃ ៣ ទៅ៩ស្រទាប់។ បាយសីនេះ គឺជាបរិក្ខារមួយដែលពេញ​និយម របស់ប្រជាជនខ្មែរ ក៏ដូចជាជនជាតិ​ថៃ ក្នុងការធ្វើពិធីសែនព្រេន ឬបូជាផ្សេងៗ។ .<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), pp.80-81.</ref> រូបស្នងទាំងបីដែលយាយម៉ៅធ្លាប់ចូល # '''យាយសៅរ៍''' : គឺជាភរិយារបស់តាអ៊ុង ដែលជាកាប៉ូរ៉ាល់ថ្នល់ (អ្នកត្រួតត្រាខាងផ្លូវ)។ # '''តាស្នងឡុង''' : ជាកូនរបស់យាយសៅរ៍ និងតាអ៊ុង។ # '''តាឡុងម៉ៅ ''' : ជាកូនតាស្នងឡុង។ == ជំនឿ == តាមរយៈស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោកសេក សុផាត និងលោកស្តើង ធូរ <ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.78.</ref> កាលពីរវាងឆ្នាំ ១៨៦៦ អ្នកដូនម៉ៅនេះ កាចណាស់ គឺបើអ្នកណាធ្វើដំណើរកាត់តាមផ្លូវជ្រោះភ្នំពេជ្រនិល ហើយមិនបានបង្អង់ឈប់ ដើម្បីសុំសេចក្ដីសុខសប្បាយទេ ឬប្រព្រឹត្តចោរកម្មផ្សេងៗ អ្នកដូននឹងធ្វើជាហេតុផ្សេងៗ មានជម្ងឺដម្កាត់ ឬមើលផ្លូវដែលត្រូវ​ធ្វើដំណើរ​មិនឃើញ ដែលអាច​បណ្តាល​ឲ្យ​បើកខុសផ្លូវ មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ មួយវិញទៀត បើអ្នកណា មានគំនុំ ហើយមានប្រាថ្នានឹងព្យាបាទអ្នកដទៃ ហើយទៅធ្វើការបន់ សុំឲ្យអ្នកដូនជួយទៅបង្ក្រាបគូសត្រូវរបស់ខ្លួន ដោយសន្យាថា បើបានសម្រេចដូចការបន់ នឹងថ្វាយវត្ថុណានីមួយ។ អ្នកដូន ក៏ទៅកាច់ ធ្វើតាមបំណងអ្នកដែលបន់នោះក៏មាន។<ref name="Sadang Tuo p.80">Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.80.</ref> ដោយហេតុតែកាចសាហាវយ៉ាងនេះហើយ ទើបបារាំងសែស (ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំងរវាងឆ្នាំ ១៩០០) បានទៅបាញ់ទីសក្ការៈអ្នកដូននោះម្ដង។ តាំងពីពេលនោះមក អ្នកដូននេះ ក៏ថយអានុភាពបន្តិច។ ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១៩៤០ ជំនាន់ជប៉ុនចូលស្រុក បានកេណ្ឌប្រជាពលរដ្ឋចំណុះខែត្រកំពត ឲ្យទៅជីកលេណដ្ឋាន នៅត្រង់ថ្នល់បត់ភ្នំទ្វារកំពតនោះ។ ពលករទាំងនោះ បានទៅធ្វើបរិវេណទីសក្ការៈនោះឲ្យស្មោកគ្រោក មានបន្ទោរបង់មូត្រ លាមកជាដើម ដោយ​ការខឹងនឹងអំពើរបស់អ្នកទាំងនោះ អ្នកដូនក៏ធ្វើឲ្យមានជម្ងឺ ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះមានជំងឺឈឺតាំងពីកន្លែងកាប់ដីនោះមក ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះបានមកដល់ផ្ទះ ទើបចាប់មានជំងឺក៏មាន ស្លាប់រង្គាលចោលប្រពន្ធ ឲ្យនៅមេម៉ាយគគោក រហូតទាល់តែបាននាមថា "មេម៉ាយជំនាន់ជប៉ុនកេណ្ឌ" ។ ដោយឃើញហេតុការស្ដែងយ៉ាងនេះ បានធ្វើឲ្យអ្នកស្រុក ទាំងខ្មែរ ចិន យួន ចាម ជ្វា បាក់បបខ្លបខ្លាចឥតឧបមា។ ម្នាក់ៗប្រសិនបើមានការត្រូវធ្វើដំណើរទៅចំកន្លែងនោះ ដោយខានមិនបាន ក៏ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នឲ្យមានវត្ថុកំដរដៃ សម្រាប់ថ្វាយអ្នកដូនពុំដែលខានឡើយ។<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.79.</ref> ដើម្បីធ្វើឲ្យការវឹកវរស្ងប់ស្ងាត់ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ចាប់ផ្តើមនាំយកវត្ថុផ្សេងៗ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈបូជាយាយម៉ៅ និងកសាង​ទីសក្ការៈឡើងវិញ។ ក្រៅពីការបន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខ របស់អ្នកស្រុក​នៅផ្តុំភ្នំពេជ្យនិល ពេលដែលមានភាពវឹកវរកើតឡើង មានការលួច កាប់សម្លាប់ជាដើម អ្នកទាំងនោះ តែងទៅបញ្ជាន់អ្នកដូន ដើម្បីឲ្យអ្នកដូនប្រាប់ហេតុការ ឬប្រាប់ពិធីដើម្បីដោះស្រាយផ្សេងៗ។<ref name="Sadang Tuo p.80" /> == ទីសក្ការៈឬរូបសំណាក់ == === ខេត្តកំពង់ស្ពឺ === * លោកយាយម៉ៅពេជ្រពិល ផ្លូវជាតិលេខ៤ ភូមិត្រែងតាយាំង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវឡើងទៅគិរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ឧទ្យានជាតិគិរីរម្យ​ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំគិរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំចាស់ ភូមិមនោរម្យ ឃុំហោងសំណំ ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តបន្ទាយរកា​ ឃុំក្រាំងដីវ៉ាយ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ សាលាឃុំខេត្តកំពង់ស្ពឺ === ខេត្តកំពត === * លោកយាយម៉ៅភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទវិមានបារមីជំទាវម៉ៅ ភូមិល្អាង ឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទមាសលោកយាយម៉ៅ កំពូលភ្នំទ្វារ ក្នុងឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ល្អាងភ្នំក្រពះនាគ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ព្រែកចាក ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ស្រុក​កំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ជើងភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំកំពង់ត្រាច ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត === ខេត្តពោធិ៍សាត់ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំ១៥០០ ស្រុកវាលវែង​ ខេត្តពោធិ៍សាត់ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំខ្វាវ ​ខេត្តពោធិ៍សាត់ === ខេត្តព្រះសីហនុ === * លោកយាយម៉ៅ ម្លប់ជ្រៃ សង្កាត់លេខ៣ ក្រុងព្រះសីហនុ (ជិតសាលាខេត្តព្រះសីហនុ) * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវល្បឿនលឿន ក្រុងព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ​ ភូមិថ្មី ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ​ កំពង់សិលា ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តកែវផុស ស្រុកស្ទឹងហាវ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តទួលកែវ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ រង្វង់មូលសួនច្បារវាលរេញ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឥន្ទញ្ញាណ ហៅវត្តក្រោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឧត្តមវិញ្ញាណរាម ភូមិអុង សង្កាត់រាម ក្រុងកំពង់សោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ចំណោទលោកយាយម៉ៅ កំពង់សោម​ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ កោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ជិតស្ពានកោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ === ខេត្តកោះកុង === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិព្រែកខ្សាច់​ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ​ ព្រះអង្គគោកធ្លក ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំតាប៉ន ក្រុងខេមរៈភូមិន្ទ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះពុទ្ធថ្មបាំង ស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះទទឹង ស្រុកគិរីសាគរ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះយ៉ ឃុំប៉ាក់ខ្លង ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង === ខេត្តកែប === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តកែប === ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ បារមីដើមពោធិ៍​ ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ឃុំសឿ ស្រុកមង្គលបុរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === រាជធានីភ្នំពេញ === * លោកយាយម៉ៅ មាត់ទន្លេ រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ ភូមិអណ្តូង១ សង្កាត់ព្រែកប្រា រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះធាតុ ភូមិព្រះធាតុ សង្កាត់រលួស ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ === ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិ៤៦ ឃុំជប់​​ ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ * លោកយាយម៉ៅ វត្តរតនសុខារាម(ហៅវត្តព្រឹត) ឃុំក្រែក ស្រុកពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === ខេត្តកណ្តាល === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឧដុង្គ ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល * លោកយាយម៉ៅ ភូមិក្តីកណ្តាល សង្កាត់សារិកាកែវ ក្រុងអរិយក្សត្រ ខេត្តកណ្តាល === ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === * លោកយាយម៉ៅ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំព្រះធាតុ ឃុំពាម ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === ខេត្តស្ទឹងត្រែង === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តស្ទឹងត្រែង === ខេត្តឧត្តរមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំដងរ៉ែក ច្រកជាំស្រងាំ ស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ === ខេត្តព្រៃវែង === * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រែកចង្ក្រានលើ ខេត្ត​ព្រៃវែង​ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឈើកាច់ ខេត្តព្រៃវែង === ខេត្តកំពង់ចាម === * លោកយាយម៉ៅ វត្តកោះកុក ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម === ខេត្តកំពង់ធំ === * លោកយាយម៉ៅ វត្តសុវណ្ណជលសា(ហៅវត្តកំពង់ចម្លង) ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ == ឯកសារយោង == '''Notes''' {{reflist|30em}} == អានបន្ថែម == * Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), Phnom Penh, 2001, Ministry of Education, Kingdom of Cambodia, pp 78–81. == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://gmcmissions.blogspot.com/2009/01/brief-history.html The World of Spirits, gmc missions], 7 January 2009. * [http://akt-media.com/readnews.php?id=21010#.U4nvEChFbfc ព័ត៌មានអង្គរធំ]{{Dead link|date=វិច្ឆិកា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.camnews.org/2013/04/10/%E1%9E%99%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%98%E1%9F%89%E1%9F%85%E1%9E%9B%E1%9E%BE%E1%9E%97%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%BC%E1%9E%80%E1%9E%82%E1%9F%84/ ព័ត៌មានខ្មែរ]{{Dead link|date=មិថុនា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://archive.is/20140713213750/ftp3.ie.freebsd.org/pub/download.sourceforge.net/pub/sourceforge/k/kh/khmertext/Khmer_Folktales/Volume_08/Story_20_Volume_8.odt កម្ពុជសុរិយា] [[Category:វប្បធម៌ខ្មែរ]] [[Category:ជំនឿ និងសាសនានៅកម្ពុជា]] 8poj9ezpjzq0vcfxq9dfaaxedmv941n 340157 340156 2026-09-04T12:50:45Z Jen0011 51633 340157 wikitext text/x-wiki [[File:Yeay mao cambodia.JPG|right|thumb|300px|ទីសក្ការៈយាយម៉ៅ នៅវត្តរាម [[ក្រុងព្រះសីហនុ]]]] '''យាយម៉ៅ''' ឬ '''លោកយាយម៉ៅ''' ជា​[[វីរៈនារី​]]ក្នុង​ទេវកថា​ពី​បុរាណ​ដ៏ពេញនិយមរបស់ប្រជាជនខ្មែរ <ref>[http://khmerkromngo.org/heroes/Listofheroes.htm Khmer Heroes], Kampuchea Krom Community: ''Yeay [or Grandma] Mao, visitors travel to seacoast Sihanoukville and Kampong Som province must stop to pay respect.''. Link retrieved on 2nd Feb 2009.</ref> និងគេមានជំនឿថាជាទេវតាស័ក្តិសិទ្ធ តាមបែប​ព្រហ្មញ្ញសាសនាក្នុងប្រទេស[[កម្ពុជា]]។ **យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេគោរពបូជា ធ្វើសក្ការៈនៅតាមឆ្នេរសមុទ្រ ឬច្រាំងសមុទ្រ ក៏ដូចជានៅចន្លោះផ្លូវពីក្រុង[[ភ្នំពេញ]] ទៅកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ កំពត និងក្រុងកែប។ នៅភ្នំបូកគោក្នុងខេត្តកំពត គេឃើញមានរូបសំណាកយាយម៉ៅ ដែលមានកំពស់ដល់ទៅ២៩ម៉ែត្រ ដែលត្រូវបានសំភោធឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១២ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏មានឃើញរូបសំណាករបស់លោកយាយនៅឆ្នេរសមុទ្រកែប ដែលត្រូវបានហៅថា "ស្រីស្អាត" ឬ"សិលាចាំប្តី" ទាំងនោះ គឺជារឿងព្រេងនិទានរបស់ស្រី្តម្នាក់ ដែលទន្ទឹងចាំស្វាមីរបស់ខ្លួន ហើយសំឡឹងមើលទៅទិសខាងលិច។ យាយម៉ៅ ត្រូវបានគេជឿថា គាត់គឺជាអ្នកការពារ ថែរក្សាអ្នកដំណើរ និងព្រានព្រៃឲ្យបានសេចក្តីសុខសប្បាយ។ អ្នកដំណើរដែល​ធ្វើ​ដំណើរឆ្លងកាត់ផ្លូវជាតិលេខ៤ តែងតែឈប់នៅមុខអាស្រមលោកយាយម៉ៅ នៅតាមបណ្តោយផ្លូវនោះ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈ បូជា ដើម្បីសុំឲ្យការធ្វើដំណើរបានសុខសប្បាយតាមផ្លូវ។ == ដំណើររឿង == [[File:Yeay Mao at Bokor Maunt.jpg|thumbnail|right|រូបសំណាកយាយម៉ៅនៅភ្នំបូកគោ]] ដំណើររឿងរបស់យាយម៉ៅ គេពុំទាន់មានឯកសារណាមួយជាក់លាក់ ដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្រទេ។ រឿងនេះត្រូវបានគេនិយាយតៗគ្នា ពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ។ គេឃើញមានរឿងនិទានមួយចំនួនទាក់ទងនឹងប្រវត្តិយាយម៉ៅ។ បានឮថា រឿងនេះបានកើត​ឡើង​នៅមុន​សម័យ​​[[អាណានិគមបារាំង]] នាងគឺ​ជា​ស្រ្តីដ៏ស្អាត ផូរផង់ បានរៀបអាពាពិពាហ៍​ជាមួយនឹង​មេទ័ពម្នាក់។ ក្រោយពេល​ដែលស្វាមី​របស់គាត់ធ្វើ​មរណកាល​ក្នុងសង្គ្រាម រវាងកម្ពុជា]]និង[[ថៃ]] នាងក៏បាន​ដឹកនាំទ័ព​ឡើងប្រឆាំង​តបវិញ។ នៅពេលនោះ នាងក៏បានក្លាយ​ជាវីរៈនារី​ដ៏ល្បីល្បាញ​​របស់[[ជនជាតិខ្មែរ]]។ រឿងដំណាលខ្លះថា ស្វាមីរបស់ដូនម៉ៅ ដែលជាមេទ័ព បានចេញទៅធ្វើសង្គ្រាមតាមផ្លូវសមុទ្រ ដោយសារតែនឹកស្វាមីខ្លាំងពេក នាងក៏ទៅតាមរក ហើយក៏បានមកដួលស្លាប់នៅខេត្តកោះកុង ក្លាយជាអ្នកដូន (ឆ្មាំរក្សាសមុទ្រ)។ កាលពីសម័យមុន មានមេកន្ទ្រាញ ម្នាក់ ឈ្មោះជុច ត្រួតត្រា​កុល​សម្ព័ន្ធ​ជនជាតិព័រ នៅស្រុកភ្នំក្រវាញ ខេត្តពោធិ៍សាត់ ដែលពី​មុនហៅថា ​ព្រៃខ្លាដំរី។ តា​ជុច មានប្ញទ្ធិអំណាចខ្លាំងពូកែណាស់ ជាមនុស្សឆ្អឹងដែក ស្បែកស្ពាន់។ កាលនោះ មាន​យុវតី​ [[ជនជាតិព័រ]]ម្នាក់ ឈ្មោះនាងម៉ៅ មានរូបឆោមល្អល្អះ ត្រូវបានមេកន្ទ្រាញយកធ្វើជាភរិយា។ ក្រោយពេលពួកគាត់ធ្វើមរណកាលទៅ បានបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិជាច្រើន ដោយហេតុថា ពួកគាត់គ្មានកូនបន្តពូជពង្ស ចិត្តរបស់ពួកគាត់​ ក៏នៅ​មិនដាច់​អាល័យ ក៏ចាប់ជាតិជាអ្នកតា អ្នកដូន​ នៅចាំយាម ថែរក្សាទឹកដីនោះ។ មេកន្ទ្រាញដែលឡើងកាន់ដំណែងក្រោយៗ ក៏នៅតែគោរពកោតខ្លាចតាជុច យាយម៉ៅ ដូចកាលនៅរស់ បានទាំងយកដុំថ្ម២ដុំធំៗ ដាក់​ទន្ទឹម​គ្នា ធ្វើរោង​ប្រក់​ស្បូវ​ត្រង់ផ្ទះ​តាយាយ​នេះ ដោយឧបកិច្ច​សុំឱ្យពួកគាត់តាមថែរក្សាជនជាតិព័រ កុំឱ្យមានជំងឺតម្កាត់អ្វីឡើយ។ គ្រានោះ ដូនម៉ៅ បានចូលសណ្ឋិត ក្នុងរូបស្នងម្នាក់ ហើយប្រាប់អ្នកស្រុកថា គាត់មានភារកិច្ចតាម​ថែរក្សា​មនុស្សលោក មិនត្រឹមតែ​​តំបន់​​ភ្នំក្រវាញ​នេះទេ សូម្បី​ខេត្តផ្សេងៗ មានដូចជា [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] [[ខេត្តកោះកុង]] [[ក្រុងព្រះសីហនុ|ក្រុងកំពង់សោម]] ជាដើម ជាពិសេស កូនចៅដែល​ធ្វើដំណើរ​តាមសមុទ្រ។ == ការបូជា == [[File:Kep Sela Cham P'dey.JPG|thumbnail|right|''Sela waits for her husband'' (សិលាចាំប្តី), a monument in [[Kep Province]] inspired in a version of Yeay Mao, whose husband went to the wars with Thailand and never returns, so she decided to go to the west in his search.]] ការសែនព្រេនចម្បងគឺនៅខែមិថុនា។ អ្នកដែលមានជំនឿតែងនាំគ្នាទៅវត្ត ឬក៏ទីសក្ការៈនានា ដើម្បីធ្វើនូវការបូជា។ ក្នុងការសែនព្រេននេះ គេតែងនាំយកអាហារដ៏ប្រណិត ជាពិសេស មានដូចជា ក្បាលជ្រូក មាន់ស្ងោរ និងគ្រឿង​សក្ការៈ ដែល​ជាបរិក្ខារ​របស់យញ្ញ មានដូចជា ស្លាធម៌ ដូងទុំ ផ្កាភ្ញី និងបាយសី (ធ្វើឡើងដោយកំណាត់ផ្នែកមួយនៃដើមចេក ដែលមានដោតជើងទ្រ មានស្លឹកចេកដែលគេរុំប៉ុនៗម្រាមដៃ ៣ ទៅ៩ស្រទាប់។ បាយសីនេះ គឺជាបរិក្ខារមួយដែលពេញ​និយម របស់ប្រជាជនខ្មែរ ក៏ដូចជាជនជាតិ​ថៃ ក្នុងការធ្វើពិធីសែនព្រេន ឬបូជាផ្សេងៗ។ .<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), pp.80-81.</ref> រូបស្នងទាំងបីដែលយាយម៉ៅធ្លាប់ចូល # '''យាយសៅរ៍''' : គឺជាភរិយារបស់តាអ៊ុង ដែលជាកាប៉ូរ៉ាល់ថ្នល់ (អ្នកត្រួតត្រាខាងផ្លូវ)។ # '''តាស្នងឡុង''' : ជាកូនរបស់យាយសៅរ៍ និងតាអ៊ុង។ # '''តាឡុងម៉ៅ ''' : ជាកូនតាស្នងឡុង។ == ជំនឿ == តាមរយៈស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោកសេក សុផាត និងលោកស្តើង ធូរ <ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.78.</ref> កាលពីរវាងឆ្នាំ ១៨៦៦ អ្នកដូនម៉ៅនេះ កាចណាស់ គឺបើអ្នកណាធ្វើដំណើរកាត់តាមផ្លូវជ្រោះភ្នំពេជ្រនិល ហើយមិនបានបង្អង់ឈប់ ដើម្បីសុំសេចក្ដីសុខសប្បាយទេ ឬប្រព្រឹត្តចោរកម្មផ្សេងៗ អ្នកដូននឹងធ្វើជាហេតុផ្សេងៗ មានជម្ងឺដម្កាត់ ឬមើលផ្លូវដែលត្រូវ​ធ្វើដំណើរ​មិនឃើញ ដែលអាច​បណ្តាល​ឲ្យ​បើកខុសផ្លូវ មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ មួយវិញទៀត បើអ្នកណា មានគំនុំ ហើយមានប្រាថ្នានឹងព្យាបាទអ្នកដទៃ ហើយទៅធ្វើការបន់ សុំឲ្យអ្នកដូនជួយទៅបង្ក្រាបគូសត្រូវរបស់ខ្លួន ដោយសន្យាថា បើបានសម្រេចដូចការបន់ នឹងថ្វាយវត្ថុណានីមួយ។ អ្នកដូន ក៏ទៅកាច់ ធ្វើតាមបំណងអ្នកដែលបន់នោះក៏មាន។<ref name="Sadang Tuo p.80">Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.80.</ref> ដោយហេតុតែកាចសាហាវយ៉ាងនេះហើយ ទើបបារាំងសែស (ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំងរវាងឆ្នាំ ១៩០០) បានទៅបាញ់ទីសក្ការៈអ្នកដូននោះម្ដង។ តាំងពីពេលនោះមក អ្នកដូននេះ ក៏ថយអានុភាពបន្តិច។ ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១៩៤០ ជំនាន់ជប៉ុនចូលស្រុក បានកេណ្ឌប្រជាពលរដ្ឋចំណុះខែត្រកំពត ឲ្យទៅជីកលេណដ្ឋាន នៅត្រង់ថ្នល់បត់ភ្នំទ្វារកំពតនោះ។ ពលករទាំងនោះ បានទៅធ្វើបរិវេណទីសក្ការៈនោះឲ្យស្មោកគ្រោក មានបន្ទោរបង់មូត្រ លាមកជាដើម ដោយ​ការខឹងនឹងអំពើរបស់អ្នកទាំងនោះ អ្នកដូនក៏ធ្វើឲ្យមានជម្ងឺ ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះមានជំងឺឈឺតាំងពីកន្លែងកាប់ដីនោះមក ស្លាប់អស់ជាច្រើននាក់។ អ្នកខ្លះបានមកដល់ផ្ទះ ទើបចាប់មានជំងឺក៏មាន ស្លាប់រង្គាលចោលប្រពន្ធ ឲ្យនៅមេម៉ាយគគោក រហូតទាល់តែបាននាមថា "មេម៉ាយជំនាន់ជប៉ុនកេណ្ឌ" ។ ដោយឃើញហេតុការស្ដែងយ៉ាងនេះ បានធ្វើឲ្យអ្នកស្រុក ទាំងខ្មែរ ចិន យួន ចាម ជ្វា បាក់បបខ្លបខ្លាចឥតឧបមា។ ម្នាក់ៗប្រសិនបើមានការត្រូវធ្វើដំណើរទៅចំកន្លែងនោះ ដោយខានមិនបាន ក៏ត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នឲ្យមានវត្ថុកំដរដៃ សម្រាប់ថ្វាយអ្នកដូនពុំដែលខានឡើយ។<ref>Seik Sopat and Sadang Tuo: Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), p.79.</ref> ដើម្បីធ្វើឲ្យការវឹកវរស្ងប់ស្ងាត់ មនុស្សទាំងឡាយ ក៏ចាប់ផ្តើមនាំយកវត្ថុផ្សេងៗ ដើម្បីធ្វើសក្ការៈបូជាយាយម៉ៅ និងកសាង​ទីសក្ការៈឡើងវិញ។ ក្រៅពីការបន់ស្រន់សុំសេចក្តីសុខ របស់អ្នកស្រុក​នៅផ្តុំភ្នំពេជ្យនិល ពេលដែលមានភាពវឹកវរកើតឡើង មានការលួច កាប់សម្លាប់ជាដើម អ្នកទាំងនោះ តែងទៅបញ្ជាន់អ្នកដូន ដើម្បីឲ្យអ្នកដូនប្រាប់ហេតុការ ឬប្រាប់ពិធីដើម្បីដោះស្រាយផ្សេងៗ។<ref name="Sadang Tuo p.80" /> == ទីសក្ការៈឬរូបសំណាក់ == === ខេត្តកំពង់ស្ពឺ === * លោកយាយម៉ៅពេជ្រពិល ផ្លូវជាតិលេខ៤ ភូមិត្រែងតាយាំង ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវឡើងទៅគិរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ឧទ្យានជាតិគិរីរម្យ​ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំគិរីរម្យ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំចាស់ ភូមិមនោរម្យ ឃុំហោងសំណំ ស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ វត្តបន្ទាយរកា​ ឃុំក្រាំងដីវ៉ាយ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺ * លោកយាយម៉ៅ សាលាឃុំខេត្តកំពង់ស្ពឺ === ខេត្តកំពត === * លោកយាយម៉ៅភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទវិមានបារមីជំទាវម៉ៅ ភូមិល្អាង ឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * ប្រាសាទមាសលោកយាយម៉ៅ កំពូលភ្នំទ្វារ ក្នុងឃុំល្អាង ស្រុកដងទង់ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ល្អាងភ្នំក្រពះនាគ ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ព្រែកចាក ព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម ស្រុក​កំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ជើងភ្នំបូកគោ ខេត្តកំពត * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំកំពង់ត្រាច ឃុំដំណាក់កន្ទួតខាងត្បូង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត === ខេត្តពោធិ៍សាត់ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំ១៥០០ ស្រុកវាលវែង​ ខេត្តពោធិ៍សាត់ * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំខ្វាវ ​ខេត្តពោធិ៍សាត់ === ខេត្តព្រះសីហនុ === * លោកយាយម៉ៅ ម្លប់ជ្រៃ សង្កាត់លេខ៣ ក្រុងព្រះសីហនុ (ជិតសាលាខេត្តព្រះសីហនុ) * លោកយាយម៉ៅ ផ្លូវល្បឿនលឿន ក្រុងព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ​ ភូមិថ្មី ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ​ កំពង់សិលា ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តកែវផុស ស្រុកស្ទឹងហាវ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តទួលកែវ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ រង្វង់មូលសួនច្បារវាលរេញ ស្រុកព្រៃនប់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឥន្ទញ្ញាណ ហៅវត្តក្រោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ វត្តឧត្តមវិញ្ញាណរាម ភូមិអុង សង្កាត់រាម ក្រុងកំពង់សោម ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ចំណោទលោកយាយម៉ៅ កំពង់សោម​ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ កោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ * លោកយាយម៉ៅ ជិតស្ពានកោះពស់ ខេត្តព្រះសីហនុ === ខេត្តកោះកុង === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិព្រែកខ្សាច់​ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ​ ព្រះអង្គគោកធ្លក ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំតាប៉ន ក្រុងខេមរៈភូមិន្ទ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះពុទ្ធថ្មបាំង ស្រុកថ្មបាំង ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះទទឹង ស្រុកគិរីសាគរ ខេត្តកោះកុង * លោកយាយម៉ៅ កោះយ៉ ឃុំប៉ាក់ខ្លង ស្រុកមណ្ឌលសីមា ខេត្តកោះកុង === ខេត្តកែប === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តកែប === ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ បារមីដើមពោធិ៍​ ក្រុងប៉ោយប៉ែត ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ឃុំសឿ ស្រុកមង្គលបុរី ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ === រាជធានីភ្នំពេញ === * លោកយាយម៉ៅ មាត់ទន្លេ រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ ភូមិអណ្តូង១ សង្កាត់ព្រែកប្រា រាជធានីភ្នំពេញ * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រះធាតុ ភូមិព្រះធាតុ សង្កាត់រលួស ខណ្ឌដង្កោ រាជធានីភ្នំពេញ === ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === * លោកយាយម៉ៅ ភូមិ៤៦ ឃុំជប់​​ ស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ * លោកយាយម៉ៅ វត្តរតនសុខារាម(ហៅវត្តព្រឹត) ឃុំក្រែក ស្រុកពញាក្រែក ខេត្តត្បូងឃ្មុំ === ខេត្តកណ្តាល === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឧដុង្គ ស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល * លោកយាយម៉ៅ ភូមិក្តីកណ្តាល សង្កាត់សារិកាកែវ ក្រុងអរិយក្សត្រ ខេត្តកណ្តាល * លោកយាយម៉ៅ ​វត្តវិហារសួគ៌ ស្រុកខ្សាច់កណ្តាល ខេត្តកណ្តាល === ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === * លោកយាយម៉ៅ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង * លោកយាយម៉ៅ វត្តភ្នំព្រះធាតុ ឃុំពាម ស្រុកសាមគ្គីមានជ័យ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង === ខេត្តស្ទឹងត្រែង === * លោកយាយម៉ៅ ខេត្តស្ទឹងត្រែង === ខេត្តឧត្តរមានជ័យ === * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំដងរ៉ែក ច្រកជាំស្រងាំ ស្រុកអន្លង់វែង ខេត្តឧត្តរមានជ័យ * លោកយាយម៉ៅ ត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តឧត្ដរមានជ័យ === ខេត្តព្រៃវែង === * លោកយាយម៉ៅ វត្តព្រែកចង្ក្រានលើ ខេត្ត​ព្រៃវែង​ * លោកយាយម៉ៅ ភ្នំឈើកាច់ ខេត្តព្រៃវែង === ខេត្តកំពង់ចាម === * លោកយាយម៉ៅ វត្តកោះកុក ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម === ខេត្តកំពង់ធំ === * លោកយាយម៉ៅ វត្តសុវណ្ណជលសា(ហៅវត្តកំពង់ចម្លង) ស្រុកកំពង់ស្វាយ ខេត្តកំពង់ធំ == ឯកសារយោង == '''Notes''' {{reflist|30em}} == អានបន្ថែម == * Collection of Cambodian Traditions (ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ), Phnom Penh, 2001, Ministry of Education, Kingdom of Cambodia, pp 78–81. == តំណភ្ជាប់ខាងក្រៅ == * [http://gmcmissions.blogspot.com/2009/01/brief-history.html The World of Spirits, gmc missions], 7 January 2009. * [http://akt-media.com/readnews.php?id=21010#.U4nvEChFbfc ព័ត៌មានអង្គរធំ]{{Dead link|date=វិច្ឆិកា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.camnews.org/2013/04/10/%E1%9E%99%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%98%E1%9F%89%E1%9F%85%E1%9E%9B%E1%9E%BE%E1%9E%97%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%86%E1%9E%94%E1%9E%BC%E1%9E%80%E1%9E%82%E1%9F%84/ ព័ត៌មានខ្មែរ]{{Dead link|date=មិថុនា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://archive.is/20140713213750/ftp3.ie.freebsd.org/pub/download.sourceforge.net/pub/sourceforge/k/kh/khmertext/Khmer_Folktales/Volume_08/Story_20_Volume_8.odt កម្ពុជសុរិយា] [[Category:វប្បធម៌ខ្មែរ]] [[Category:ជំនឿ និងសាសនានៅកម្ពុជា]] rp5bwxgoc8wbgjerrpyrecdhdvbu0oa 0 37487 340159 213555 2026-09-04T19:47:56Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ភវទេវី]] 340159 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ភវទេវី]] 95qkuz9jt71es0wi4p8vf3zq467y9el 0 40112 340167 339849 2026-09-05T03:23:25Z HOR-PO99 52769 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */ 340167 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:1em;" |- style="text-align:center;" |style="background: #778899;" colspan="2"|<p style="font-family:Khmer OS Battambang; font-size: 15pt; color: #FFFFFF; text-shadow: 0px 0px yellow;> មាស សុខសោភា </p> |- style="text-align:center;" | colspan="2" | |- style="text-align:center;" |style="background: #ABCDEF;" colspan="2" | Meas Soksophea 2021 <br> |- style="background: #f1f5fc;" |- style="vertical-align:center;" |'''ឈ្មោះ''' | [[មាស សុខសោភា]] |- style="vertical-align:center;" |'''ថ្ងៃ.ខែ.ឆ្នាំកំណើត''' |{{Birth date and age|1984|1|29|df=yes}} |- style="vertical-align:center;" |'''សញ្ជាតិ''' | {{KHM}} |- style="vertical-align:center;" |'''ប្រភេទតន្ត្រី''' |​Khmer traditional Music, Classic, Pop, R&B, Rock, Latin, & Hip hop. |- style="vertical-align:center;" |'''ឆ្នាំសកម្ម''' |2004-បច្ចុប្បន្ន |- style="vertical-align:center;" |'''អជីបសិល្បៈ''' | * អ្នកចម្រៀង * តួសម្ដែងស្រី * អគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកល្បី (Brand Ambassador) |- style="vertical-align:center;" |'''ស្លាកតន្ត្រី''' | ផលិតកម្មរាម (Ream) 2021-បច្ចុប្បន្ន |} '''មាស សុខសោភា''' ([[អង់គ្លេស]]: Meas Soksophea) ​(កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៩ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៨៤) នាងគឺជាតារាចម្រៀងកម្ពុជាមួយរូបដែលបានបង្ហាញខ្លួនក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ឱ្យផលិត​កម្ម-រស្មីស្ទឹងសង្កែ យ៉ាងណាទស្សនិជនបានចាប់ផ្ដើមស្គាល់នាងក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៥ តាមរយៈ​បទចម្រៀងមាន ចំណងជើងថា (១០១ ហេតុផល) ចេញផ្សាយដោយ​ផលិតកម្ម​-[[ចេនឡា]] ប្រាដឺ (Chenla Brother Production) ដោយការខិតខំប្រឹងប្រែង សុខសោភា បានជំនះ ដាក់បទចម្រៀងរបស់ខ្លួនទៅក្នុងតន្ត្រីវីដេអូអន្តរជាតិ (Video evolution) ហៅកាត់ថា (វេវ៉ូ/[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Vevo Vevo]) ក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ។​ == ជីវិតចាប់ផ្ដើម == '''Early Life''' មាស សុខសោភា​ កើត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២៩ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៨៤ នៅ [[ខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ]] មាន​​ឪពុក​ ឈ្មោះ​ មាស​ សារឹម​ អតីត​ប្រធាន​មន្ទីរ​ឧស្សាហកម្ម ខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ​​ ហើយ​ម្ដាយ​ឈ្មោះ​ សុខ វិលន់ ​ជា​អតីត​បុគ្គលិក​នៅ​ក្នុង​មន្ទីរ​ឧស្សាហកម្ម​នោះ​ដែរ​ ។ សុខ​សោភា​ មាន​បងប្អូន ៣ នាក់ ហើយ​នាង​ជា​កូន​ទី​ ២​ នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ ។ កូនច្បង​នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ គឺ ​លោក មាស សុខ​រតនៈ ជា​អ្នក​និពន្ធ​បទចម្រៀង​ផងដែរ បច្ចុប្បន្នលោកគឺជាអ្នក​ចាត់​ការ​ទូទៅ​ប្រចាំ​ផលិត​កម្ម​ថោន​ និង កូន​ពៅ​គឺ មាស​ សុខ​វណ្ណៈ ជានាយ​ទាហ៊ាន ។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩០ ក្រុមគ្រួសារ សុខសោភា បានសម្រេចចិត្តផ្លាសពីការរស់នៅ [[ខេត្ត​កំពង់​ស្ពឺ]] មកតាំងលំនៅក្នុង [[ស្រុកកៀនស្វាយ]] [[ខេត្តកណ្ដាល]] បានមួយរយៈ ឪពុករបស់នាងបានទទួលមរណៈភាព ដូចនេះបន្ទុកផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ បានធ្លាក់ទៅកាន់កូនៗរបស់លោកវិញនោះគឺ សុខសោភាផ្ទាល់ និង បងប្រុសរបស់នាង ដោយហេតុនេះអ្នកទាំងពីរសម្រេចចិត្តទៅច្រៀង នៅតាមរោងមង្គលការផ្សេងៗ ជាមួយនិងប្រាក់ឈ្នួលបន្តិចបន្តួច រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០០០ ប្រទេសកម្ពុជា បានជួបទឹកជំនន់ធំបំផុតក្នុងប្រទេស (Cambodia: Floods 2000) បានប៉ះពាល់ទៅដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាធ្ងន់ធ្ងរបំផុត ដោយខាតបង់ប្រណាណជា ១៦១ លានដុល្លារ អាមេរិក (loss of approximately $161 million) និងបានប៉ះពាល់ប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជា ៧៥ មុឺននាក់ ។<ref> relifeweb (2002) [https://reliefweb.int/report/cambodia/cambodia-floods-appeal-no-222000-final-report Cambodia: Floods appeal No. 22/2000 final report], Published: 3 January 2002 Website: reliefweb.int </ref> ដោយហេតុនេះ វាបានប៉ះពាល់ទៅដល់ការរកចំនូលរបស់ សុខសោភា ផងដែរ ដោយជួបវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុធ្ងន់ធ្ងរ សុខ សោភា ក៏សម្រេចចិត្តបោះបង់ការសិក្សាត្រឹម ថ្នាក់វិទ្យាល័យ ថ្នាក់ទី១០ ហើយនាងបានផ្លាសទីលំនៅជាលើកទីពីរ ដោយចាកចេញពីខេត្តកណ្ដាល មក [[ក្រុងភ្នំពេញ]] ក្នុងឆ្នាំ ២០០២ ហើយបន្តការដើរច្រៀងតាម ភោជនីយដ្ឋាន និង មជ្ឈមណ្ឌលកំសាន្តក្នុងក្រុងភ្នំពេញ រហូតដល់នាងមានឱកាសបានច្រៀងក្នុង ផលិតកម្ម-រស្មីស្ទឹងសង្កែ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ។<ref> Sabay News (2014) [https://news.sabay.com.kh/article/257 មាស សុខសោភា ច្រៀង​ ១ថ្ងៃ ១-២ ដុល្លារ ក្លាយ​ជា​តារា​ចម្រៀង​ល្បី​ប្រចាំ​ប្រទេស​], Website: news.sabay.com.kh </ref> == អជីពតន្ត្រី == '''Music career''' === ភាពពេញនិយម (២០០៥-២០០៩) === '''Popularity (2005-2009)''' ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០០៥ សុខសោភា បានចាកចេញពី ផលិតកម្ម-រស្មីស្ទឹងសង្កែ ទៅចូលរួមក្នុង ផលិតកម្ម-ចេនឡា ប្រាដឺ (Chenla Brother Production) នាងបានចេញបទចម្រៀងជាច្រើនបទ ក្នុងនោះមានបទ (១០១ ហេតុផល) ជាបទដែលនាងទទួលបានការគាំទ្រ និង ពេញនិយមជាច្រើនក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្លាប់ដាក់ចូលក្នុងកម្មវិធី តន្ត្រីទូរទស្សន៍អន្តរជាតិ (Music Television) ហៅកាត់ថា [https://en.m.wikipedia.org/wiki/MTV MTV] ផងដែរ ។<ref>Texas Pete Mayes & His Houserockers Blues Band (2007) [http://testicanzoni.mtv.it/testi-Texas-Pete-Mayes---His-Houserockers-Blues-Band_123775/testo-Christmas-Holidays-7471841 Testo Christmas Holidays] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211212063715/http://testicanzoni.mtv.it/testi-Texas-Pete-Mayes---His-Houserockers-Blues-Band_123775/testo-Christmas-Holidays-7471841 |date=2021-12-12 }}, Website: testicanzoni.mtv.it</ref> រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០០៧ ផលិតកម្ម ចេនឡា-ប្រាដឺ បានប្រកាសបិទផលិតកម្មរបស់ខ្លួន ជាហេតុធ្វើឱ្យ សុខសោភា បានទៅចូលរួមក្នុងផលិតកម្មយូធូ (U2 Entertantment) មួយរយៈខ្លី នាងបានចេញបទចម្រៀងមួយចំនួន តែហាក់មិនមានការគាំទ្រនោះទេ ដោយសារតែផលិតកម្មយូធូ ប្រកាសបិទទ្វារក្ស័យធុនផងដែរនោះ នាងបានមកចួលរួមក្នុង ផលិតកម្ម-អុឹម (M-Production) ក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ដែលចេញក្នុងអាល់ប៊ុមទី១ គឺបទ "ដោះសារ" បានក្លាយជា Hits album ដែលមានអ្នកចាក់ស្ដាប់ច្រើនបំផុតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលក្លាយជាបទ Hots Song នៅលើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ (TV music show) ជាប់ក្នុងកំពូលបទចម្រៀង ក្នុងទូរទស្សន៍ប៉ុស្ថិ៍លេខ៩ Top1 Music Cambodia TV9 និងបានជាប់ក្នុង Top1 Music Radio FM.97 (2008) by Apsara Radio FM 97 ផងដែរ ។ ហើយបទចម្រៀងរបស់នាងបន្តបន្ទាប់ទៀត គឺបទ "១០០០ រាត្រី" ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម-អុឹម M CD Vol.5 ដែលជាបទចម្រៀងពេញនិយមនាពេលនោះផងដែរ ។<ref> Sabay News (2017) [https://news.sabay.com.kh/article/977135 ជាង​១​០​ឆ្នាំ មាស សុខសោភា ផ្លាស់​ប្ដូរទ្រនំ​ប៉ុន្មាន​?], Website: news.sabay.com.kh </ref> ពាក្យសារភាពចេញពីមាត់របស់លោក ពេជ្រ សង្វារវង្ស ហៅលោកតាសក់សភ្នំត្បែង ដែលថាតារាចម្រៀង មាស សុខសោភា ជាភរិយារបស់ខ្លួន បានជម្រះមន្ទិលមហាជន និងអ្នកគាំទ្រហើយ។ ប៉ុន្ដែសាមីខ្លួន គឺអ្នកនាង មាស សុខសោភា នៅរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥​ នេះ។ === បទភ្លេងខ្មែរពេញនិយម (២០០៩) === '''Khmer Traditional Pop Music (2009)''' ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ សុខសោភា បានចាកចេញពី ផលិតកម្ម-អុឹម មកចូលរួមក្នុង ផលិតកម្ម-សាន់ដេ (Sunday Production) នាងបានចេញបទចម្រៀងជាច្រើនបទ ដូចជាបទ "រាំលេងបទ Boom" ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម-សាន់ដេ អាល់ប៊ុម CD Vol.101 និង ចេញជាប្រភេទបទចម្រៀង សម្រាប់រដូវកាលនៃ [[ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ]] ផងដែរ (Khmer Traditional Music) ក្នុងនោះបទ "មករាំកន្ទ្រឹមឆ្នាំថ្មី" ចេញផ្សាយដោយ ផលិតកម្ម-សាន់ដេ អាល់ប៊ុម CD Vol.104 ចេញផ្សាយនាដើមឆ្នាំ ២០១០ ហើយក៏ជាបទពេញនិយមមួយផងដែរ សម្រាប់ចង្វាក់ភ្លេងប្រពៃណីជាតិខ្មែរ ដែលមានការពេញនិយមចាក់ស្ដាប់យ៉ាងច្រើនក្នុងអំឡុងពេលនោះ ហើយវាក៏ជាអាល់ប៊ុមចុងក្រោយរបស់នាងផងដែរក្នុង ផលិតកម្ម-សាន់ដេ ។ ដោយមើលឃើញថា សុខសោភា ផ្ទាល់ពេលនោះ ហាក់មិនសូវមានការចាប់អារម្មពីទស្សនិជន និងមិនសូវមានអ្នកគាំទ្រច្រើននោះទេ សុខសោភា ក៏បានចាកចេញពីផលិតកម្ម-សាន់ដេ ទៅចូលរួមក្នុង (ផលិតកម្ម-ថោន/Town Production) នាពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០១០ ។<ref> Monorom News (2014) [https://archive.monoroom.info/news/post/3957 មុន​នឹង​ក្លាយ​ជា​តារា​ល្បី តើ មាស សុខសោភា បាន​ឆ្លង​កាត់​អ្វី​ខ្លះ? (vdo)], Website: archive.monoroom.info </ref> === តន្ត្រីទេសចរណ៍ ប្រទេសជប៉ុន (២០១១) === '''Meas Soksophea Music Japan Tour (2011)''' ក្នុងឆ្នាំ ២០១០ ក្រោយចាកចេញពី ផលិតកម្ម-សាន់ដេ សុខសោភា បានមកចូលរួមក្នុង [[ផលិតកម្ម ទីក្រុង ភាពយន្ត]] និងបានចេញបទចម្រៀងក្នុង អាល់ប៊ុម ទី១ របស់នាង មានចំណងជើងថា៖ "I am Sorry" ដែលជាបទចម្រៀងពេញនិយមផងដែរ រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០១១ អ្នកគាំទ្ររបស់នាងបានអញ្ជើញនាង ឱ្យទៅសម្ដែងច្រៀង តន្ត្រីទេសចរណ៍នា [[ប្រទេសជប៉ុន]] តាមរយៈ សមាគមន៍ខ្មែរនៅប្រទេសជប៉ុន ហៅកាត់ថា (ស.ខ.ជ) សុខសោភា ក៏ទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងច្រើន ពីបណ្តាលជនជាតិខ្មែរដែលរស់នៅប្រទេសជប៉ុនផងដែរ ។<ref> Visal diary (2011) កញ្ញា មាស សុខ​សោភា មក​ច្រៀង​នៅ​ជប៉ុន​នា​ចុង​សប្តាហ៍​នេះ, Website: visaldiary.wordpress.com, Publication: 02 August 2011 </ref> == ពានរង្វាន់ និង សមិទ្ធិផល (២០១២-២០១៣) == '''Accolades and achievements (2012-2013)''' ក្នុងឆ្នាំ ២០១២-២០១៣ ជាភាពជោគជ័យមួយ របស់សុខសោភា ដែលបានឈ្នះពានរង្វាន់ អ្នកចម្រៀងស្រីល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ (The Female Singer Artist of The Year) នៃកម្មវិធីទទួលពានរង្វាន់ (អាណាចក្រតារា) របស់ (ក្រុមហ៊ុនសប្បាយ/Sabay Company) ដែលមានសិល្បៈករជាច្រើនចូលរួម នៅ​សាលមហោស្រព​[[កោះពេជ្រ]]​កាលពី​រាត្រី​ថ្ងៃ​ទី​១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០១៣ ។<ref>Phnom Penh Post (2013) [https://m.postkhmer.com/%E1%9E%9F%E1%9E%B7%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9F%88%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%98/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%A2%E1%9E%9A%E1%9E%82%E1%9E%BB%E1%9E%8E%E2%80%8B%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%81%E1%9E%A0%E1%9F%8D%E2%80%8B%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9B%E1%9F%8B%E2%80%8B%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%9B%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E2%80%8B%E1%9E%85%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា លើកពានអាណាចក្រតារា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214105208/https://m.postkhmer.com/%E1%9E%9F%E1%9E%B7%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9F%88%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%98/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%A2%E1%9E%9A%E1%9E%82%E1%9E%BB%E1%9E%8E%E2%80%8B%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%9F%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%81%E1%9E%A0%E1%9F%8D%E2%80%8B%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8F%E1%9E%9B%E1%9F%8B%E2%80%8B%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%9B%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E2%80%8B%E1%9E%85%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F |date=2021-12-14 }}, Website: postkhmer.com</ref> ក្រោយទទួលបានពាន អាណាចក្រតារា សុខសោភា បានដាក់បទចម្រៀងរបស់ខ្លួន ទៅក្នុងតន្ត្រីវីដេអូអន្តរជាតិ (Video evolution) ហៅកាត់ថា (វេវ៉ូ/[https://en.m.wikipedia.org/wiki/Vevo Vevo]) គឺជាសេវាកម្មបង្ហោះវីដេអូចម្រុះជាតិសាសន៍របស់អាមេរិក ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាកម្រិតវីដេអូតន្ត្រីល្អបំផុតសម្រាប់ការផ្តល់វីដេអូតន្ត្រីទៅកាន់ [https://en.m.wikipedia.org/wiki/YouTube YouTube] ការដាក់បទចម្រៀង សុខសោភា ធ្វើឡើងតាមរយៈក្រុមហ៊ុន Khmer Tree Music Group ដើម្បីឱ្យវីដេអូចម្រៀងក្លាយជា វីដេអូតន្ត្រីចម្រៀងអន្តរជាតិ ។<ref>Camnews (2013) [http://m.camnews.com.kh/detail.aspx?id=20714&nocount=true បទថ្មីរបស់ មាស សុខសោភា ចូលក្នុង Youtube VEVO ជាលើកទី ២ (វីដេអូ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214132319/http://m.camnews.com.kh/detail.aspx?id=20714&nocount=true |date=2021-12-14 }}, Website: camnews.com.kh</ref> == អគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកល្បី == '''Brand Ambassador''' ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៤ ក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍ចល័ត ហ័រវេយ/Huawei គឺជាសាជីវកម្មបច្ចេកវិទ្យាពហុជាតិសាសន៍របស់ចិន ដែលមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅទីក្រុង (សិនចិន/Shenzhen) [[ប្រទេសចិន]] បានជ្រើសរើសយក តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា ដោយប្រកាសតែងតាំងផ្លូវការណ៍ ជាតំណាង អគ្គរដ្ឋទូតសុច្ឆន្ទៈម៉ាកល្បី (Brand Ambassador) នៃក្រុមហ៊ុនស្មាតហ្វូន (Huawei Cambodia) ។ លោក Carry Yang ជានាយកប្រតិបត្តិ ក្រុមហ៊ុន (Huawei) ប្រចាំនៅកម្ពុជាបានប្រាប់ឱ្យដឹងថា រូបលោកពិតជារីករាយណាស់ ដែលបានចាប់ដៃគូសហការ ក្នុងកិច្ចការងារនេះ ដោយលោកបានបញ្ចាក់ថា ការជ្រើសរើសយក តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា ជាតំណាងផ្សព្វផ្សាយនេះ ព្រោះលោកជឿថា កញ្ញា មាស សុខសោភា ដែលជាតារាចម្រៀងកំពុងល្បីនៅកម្ពុជា ទើបសាកសម និងផលិតផលល្បីលំដាប់ពិភលោក ដូច Brand Huawei នេះ ។<ref> Share4kh (2014) [http://vshare4kh.blogspot.com/2014/03/miss-meas-soksophea-was-assigned-to-be.html?m=1#.YbipHlMxXus Meas Soksophea Was Assigned to be Brand Ambassador of Huawei], Website: Share4kh.com </ref> ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៥ តារាចម្រៀង មាស សុខសោភា និង ​តារាចម្រៀង​ប្រុស​កូរ៉េ​លោក គីម ហ្យុងជុន ([https://en.wikipedia.org/wiki/Kim_Hyung-jun Kim Hyung-jun]) ដែលត្រូវបានស្គាល់ថាជាក្រុមចម្រៀងកូរ៉េ ដ៏ល្បីមួយ គឺជាសមាជិកនៃក្រុមចម្រៀង [[កូរ៉េខាងត្បូង]] ('''[https://en.wikipedia.org/wiki/SS501 SS501]''') បាន​ទទួល​ងារ​ជា​អគ្គរដ្ឋទូត​សុច្ឆន្ទៈ​​របស់​អង្គការ​មនុស្សធម៌​កូរ៉េ W-Foundation/Cambodia កាលពី​ថ្ងៃ​អង្គារ​ទី​ ៣០ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ ២០១៥ តាមរយៈ​គម្រោង​មួយ​ហៅ​ថា HIP ដែល​ផ្តោត​សំខាន់​លើ​ការ​ជួយ​កម្មវិធី​ពិនិត្យ​ថែទាំ និង​អប់រំ​សុខភាព​ដល់​កម្មការិនី​ខ្មែរ​​កំពុង​​បម្រើ​ការងារ​នៅ​រោងចក្រ​កាត់ដេរ​កូរ៉េ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជាផងដែរ ។<ref>Phnom Penh Post (2015) [https://m.postkhmer.com/%E1%9E%87%E1%9E%B8%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%8F/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9B%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%A2%E1%9E%82%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9F%92%E1%9E%8B%E1%9E%91%E1%9E%BC%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%85%E1%9F%92%E1%9E%86%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9F%88%E1%9E%9B%E1%9E%BE%E1%9E%80%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%96%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%97%E1%9E%B6%E1%9E%96%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%B7%E1%9E%93%E1%9E%B8%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A មាស សុខសោភា ក្លាយជា​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​សុច្ឆន្ទៈ​របស់​អង្គការ​កូរ៉េ លើកកម្ពស់​សុខភាព​កម្មការិនីខ្មែរ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214150556/https://m.postkhmer.com/%E1%9E%87%E1%9E%B8%E1%9E%9C%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%9F%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%8F/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9B%E1%9E%B6%E1%9E%99%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%AF%E1%9E%80%E1%9E%A2%E1%9E%82%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9F%92%E1%9E%8B%E1%9E%91%E1%9E%BC%E1%9E%8F%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%85%E1%9F%92%E1%9E%86%E1%9E%93%E1%9F%92%E1%9E%91%E1%9F%88%E1%9E%9B%E1%9E%BE%E1%9E%80%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%96%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%97%E1%9E%B6%E1%9E%96%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%B7%E1%9E%93%E1%9E%B8%E1%9E%81%E1%9F%92%E1%9E%98%E1%9F%82%E1%9E%9A |date=2021-12-14 }}, Website: postkhmer.com</ref> == កិច្ចការពារបរិស្ថាន (២០១៤-២០១៦) == '''Environmental protection (2014-2016)''' ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៤ សុខសោភា បានចូលរួមក្នុងកិច្ចការពារព្រៃឈើ ជាមួយពលរដ្ឋសហគមន៍ក្នុងតំបន់ឱរ៉ាល់ ក្នុង [[ខេត្តកំពង់ស្ពឺ]] ដោយរៀបចំឱ្យមានការដាំដើមឈើឡើងវិញ សុខសោភា ​បាន​អះអាង​ថា សកម្មភាព​ដាំ​ដើម​ឈើ​របស់​ខ្លួន​នេះ ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​បណ្ដុះ​គំនិត បំផុសឱ្យមានការ​ស្រឡាញ់​ធម្មជាតិឡើងវិញ ។ សុខសោភា បាន​ចេញ​មុខ​ដោយ​ចាប់ដៃ​គ្នា​ជាមួយ​ប្រជាពលរដ្ឋ និង​ព្រះសង្ឃ​ការពារ​ព្រៃឈើ​យ៉ាងស្វាហាប់​នៅក្នុង​តំបន់​មួយ​នៅ ភ្នំឱរ៉ាល់ ស្ថិត​នៅ ស្រុក​ត្រពាំងជោរ ខេត្ត​កំពង់ស្ពឺ ដែល​កំពុង​រង​ការ​កាប់បំផ្លាញ ការ​ចាប់ដៃ​គ្នា​ជាមួយ​ប្រជាជន​ក្នុង​តំបន់ ភ្នំឱរ៉ាល់ ការពារ​ព្រៃឈើ​នោះ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នៅក្នុង​គម្រោង​ផ្ទាល់​ខ្លួន​មួយ​ឈ្មោះ​ថា «ដើមឈើ ១០០០០ ដើម» គម្រោង​នេះ​បាន​ចាប់ផ្តើម​ក្រោម​ការ​គាំទ្រ​ពី​ក្រសួង​បរិស្ថាន និង​សហគមន៍​ក្នុង​តំបន់ ​។<ref>Phnom Penh Post (2014) [https://m.postkhmer.com/%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%96%E1%9E%BB%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9E%BB%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%B6%E1%9E%A0%E1%9F%8D/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%85%E1%9F%81%E1%9E%89%E1%9E%98%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%83%E1%9E%88%E1%9E%BE%E1%9E%93%E1%9F%85%E1%9E%97%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%86%E1%9E%B1%E1%9E%9A%E1%9F%89%E1%9E%B6%E1%9E%9B%E1%9F%8B មាស សុខសោភា ចេញមុខការពារព្រៃឈើនៅភ្នំឱរ៉ាល់] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211216123936/https://m.postkhmer.com/%E1%9E%80%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%96%E1%9E%BB%E1%9E%87%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9E%BB%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%94%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%B6%E1%9E%A0%E1%9F%8D/%E1%9E%98%E1%9E%B6%E1%9E%9F-%E1%9E%9F%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%9F%E1%9F%84%E1%9E%97%E1%9E%B6-%E1%9E%85%E1%9F%81%E1%9E%89%E1%9E%98%E1%9E%BB%E1%9E%81%E1%9E%80%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%96%E1%9F%92%E1%9E%9A%E1%9F%83%E1%9E%88%E1%9E%BE%E1%9E%93%E1%9F%85%E1%9E%97%E1%9F%92%E1%9E%93%E1%9F%86%E1%9E%B1%E1%9E%9A%E1%9F%89%E1%9E%B6%E1%9E%9B%E1%9F%8B |date=2021-12-16 }}, Website: postkhmer.com</ref> === ទិវាបិទភ្លើងមួយម៉ោងសម្រាប់ភពផែនដី (២០១៦) === '''Meas Soksophea Earth Hour (2016)''' ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៦ សុខសោភា បានបំផុសគំនិត ដល់ យុវជន ឱ្យចូលរួមក្នុង ទិវាបិទភ្លើងមួយម៉ោងសម្រាប់ភពផែនដី ([https://en.m.wikipedia.org/wiki/Earth_Hour Earh Hour]) គឺជាចលនាទូទាំងពិភពលោកដែលរៀបចំដោយ World Wide Fund for Nature ដែលព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានប្រារព្ធឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយលើកទឹកចិត្តដល់បុគ្គល សហគមន៍ និងអាជីវកម្មនានាឱ្យបិទភ្លើងអគ្គិសនីដែលមិនសំខាន់ ដើម្បីកាត់បន្ថយដល់ការបំពុលបរិយាកាសភពផែនដី ដើម្បីរួមចំណែកក្នុងការ​កាត់​បន្ថយ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ​ផងដែរ ។ ទិវាបិទភ្លើងមួយម៉ោងសម្រាប់ភពផែនដី រៀបចំឡើងនៅ នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី19 ខែមីនា ឆ្នាំ 2016 ក្រោមការឧប្ថម្ភនៃក្រុមហ៊ុនទូរសព្ទចល័ត សែលកាត កម្ពុជា (Cellcard Cambodia) ។<ref> Sabay News (2016) [https://news.sabay.com.kh/article/653736 សារ​ពិសេស​​របស់​កញ្ញា​ មាស​​ សុខសោភា ​​​ក្នុង​ទិវា​មួយ​ម៉ោង​សម្រាប់​​ភព​ផែនដី], Website: news.sabay.com.kh </ref> == ការឈ្នះពានតន្ត្រី NRG Music Awards (២០១៧-២០១៨) == '''Won NRG Music Awards (2017-2018)''' ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៧-២០១៨ មាស សុខសោភា បានឈ្នះពានតន្ត្រី NRG Music Awards ដល់ទៅពីរលើកជាប់គ្នាផ្នែក តារាសិល្បៈស្រីល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ "Best Female Artist of the Year" ឆ្នាំ 2017 និងបាន បានឈ្នះ ពានអ្នកចម្រៀងស្រីល្អបំផុតប្រចាំឆ្នាំ "Best Female Song of The Year" ឆ្នាំ 2018 ដែលពានរង្វាន់តន្ត្រី NRG គឺជាកម្មវិធីប្រគល់ពានរង្វាន់រៀបចំឡើងក្នុងគោលបំណងលើកទឹកចិត្តដល់យុវជនខ្មែរដែលមានទេពកោសល្យ គំនិតច្នៃប្រឌិត និងមានស្នាដៃក្នុងការតាក់តែងនិពន្ធ ព្រមទាំងផលិតនូវបទចម្រៀងថ្មីៗ ផងដែរ ។ ស្ថានីយវិទ្យុ NRG 89FM ដែលបានរៀបចំកម្មវិធី «NRG MUSIC AWARDS» ដោយបានចាត់ចំណាត់ថ្នាក់ បទចម្រៀងល្បីៗ ដែលទទួលបានការសំណូមពរ ឬ ភាពពេញនិយមខ្លាំង ពីសំណាក់មហាជន និងប្រិយមិត្តអ្នកស្ដាប់ ដោយតារាចម្រៀងល្បីៗទាំងនោះ បានទទួលនូវការលើកទឹកចិត្ត យ៉ាងធំធេង ដោយបានប្រគល់ពានរង្វាន់តន្ត្រីនេះ ចំពោះតារាចម្រៀង ដែលមានប្រជាប្រិយភាពបំផុត ប្រចាំឆ្នាំ ប្រចាំ​ស្ថានីយវិទ្យុ NRG89FM គឺជាស្ថានីយវិទ្យុតន្រ្តី​សម័យពេញនិយមលេខ១ទូទាំងប្រទេស ដែលផ្សាយផ្ទាល់២៤ម៉ោងក្នុង១ថ្ងៃ និង ៧ថ្ងៃក្នុង១សប្តាហ៍ NRG89FM វេទិកាតន្រ្តីសុទ្ធ ពីមួយថ្ងៃៗដែលមានចំនួនអ្នកស្តាប់កើនឡើងជាលំដាប់ផងដែរ ។<ref> Sabay News (2017) [https://news.sabay.com.kh/article/1002213 តារាចម្រៀងពេញនិយមច្រើនរូបទទួលពានរង្វាន់តន្រ្តីពីវិទ្យុ NRG89FM NRG ប្រចាំឆ្នាំ២០១៧], Website: news.sabay.com.kh, Publication: December 27, 2017 </ref> == ចូលរួមការប្រគុំតន្ត្រីអន្តរជាតិ (២០១៩) == '''Joind International Concert (2019)''' មាស សុខសោភា ដែលបានតំណាងឱ្យអ្នកចម្រៀងកម្ពុជា ចូលរួមសម្តែងក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ "[https://kccuk.org.uk/en/news/asean-fantasia/ Asean Fantasia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220516120734/https://kccuk.org.uk/en/news/asean-fantasia/ |date=2022-05-16 }}" ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩ នៅ Changwon [[ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង]] ។ ដោយនៅក្នុងកម្មវិធីនេះមានការចូលរួមពីសំណាក់តារា K-Pop ល្បីៗដូចជា PSY BOA Sandara Park ក្រុម NCT127 ជាដើម និង តារាចម្រៀងមកពីប្រទេសអាស៊ានទាំង៥ផងដែរ មានដូចជា៖ កម្ពុជា, [[ថៃ]], [[ឥណ្ឌូនេស៊ី]], [[វៀតណាម]] និង [[មីយ៉ាន់ម៉ា]] ។ ការប្រគុំតន្ត្រី Asean Fantasia នេះធ្វើឡើងដើម្បី បង្កើនទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ រវាងប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង និង ប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន យោងតាមសេចក្ដីប្រកាសពត៌មាន របស់ក្រសួងវប្បធម៌កូរ៉េ ។<ref>Tnot News (2019) [https://m.tnaot.com/zh/m/detail/article/8737258 កញ្ញា មាស សុខសោភា និងតំណាងឱ្យកម្ពុជា ចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ «Asean Fantasia» នៅកូរ៉េខាងត្បូង]{{Dead link|date=ឧសភា 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Website: tnaot.com, Publication: November 08, 2019</ref> == សមិទ្ធិផល == '''Achievement''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#F0DC82" width=10% | ឆ្នាំ ! style="background-color:#F0DC82" width=20% | ការដាក់ចូល ! style="background-color:#F0DC82" width=20% | ប្រភេទពាន ! style="background-color:#F0DC82" width=10% | លទ្ធផល ! style="background-color:#F0DC82" width=20% | ស្ថាប័នផ្សព្វផ្សាយ |- | align="center" | 2008 | align="center" | ដោះសារ | align="center" | Top1 Music Apsara FM | align="center" style="background:#FFB6C1;" | Nominated | align="center" | Apsara Radio FM.97 Cambodia |- | align="center" | 2008 | align="center" | ដោះសារ | align="center" | Top 1 Music Cambodia TV9 | align="center" style="background:#FFB6C1;" | Nominated | align="center" | TV9 Cambodia |- | align="center" | 2012 | align="center" | The Female Singer of The Year | align="center" | Anachakdara Awards | align="center" style="background:#90EE90;" | Won | align="center" | [https://sabay.com/ Sabay Digital Corporation]{{Dead link|date=មិថុនា 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<ref>Phnom Penh Post (2012) [https://www.postkhmer.com/%E1%9E%9F%E1%9E%B7%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9F%88%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%98/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93%E2%80%8B%E1%9E%9A%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%9C%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%8B-%E1%9E%A2%E1%9E%B6%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E2%80%8B%E1%9E%8F%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%B6 ពានរង្វាន់ អាណាចក្រតារា] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230516053033/https://www.postkhmer.com/%E1%9E%9F%E1%9E%B7%E1%9E%9B%E1%9F%92%E1%9E%94%E1%9F%88%E1%9E%93%E1%9E%B7%E1%9E%84%E1%9E%9F%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%82%E1%9E%98/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93%E2%80%8B%E1%9E%9A%E1%9E%84%E1%9F%92%E1%9E%9C%E1%9E%B6%E1%9E%93%E1%9F%8B-%E1%9E%A2%E1%9E%B6%E1%9E%8E%E1%9E%B6%E1%9E%85%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%9A%E2%80%8B%E1%9E%8F%E1%9E%B6%E1%9E%9A%E1%9E%B6 |date=2023-05-16 }}, Website: postkhmer.com, Publication: February 17, 2012</ref> |- | align="center" | 2013 | align="center" | The Female Singer of The Year | align="center" | Anachakdara Awards | align="center" style="background:#90EE90;" | Won | align="center" | [https://sabay.com/ Sabay Digital Corporation]{{Dead link|date=មិថុនា 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<ref>Camnews (2013) [http://www.camnews.org/2013/08/16/%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93%E2%80%8B%E1%9E%91%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E2%80%8B%E1%9F%A3%E1%9F%A3%E2%80%8B%E1%9E%9A%E1%9E%BC%E1%9E%94%E2%80%8B/ ម្ចាស់ពាន​ទាំង​៣៣​រូប​ក្នុង​កម្មវិធី​អាណាចក្រតារា​ឆ្នាំ២០១៣​] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220517031827/http://www.camnews.org/2013/08/16/%E1%9E%98%E1%9F%92%E1%9E%85%E1%9E%B6%E1%9E%9F%E1%9F%8B%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93%E2%80%8B%E1%9E%91%E1%9E%B6%E1%9F%86%E1%9E%84%E2%80%8B%E1%9F%A3%E1%9F%A3%E2%80%8B%E1%9E%9A%E1%9E%BC%E1%9E%94%E2%80%8B/ |date=2022-05-17 }}, Website: camnews.org, Publication: August 16, 2013</ref> |- | align="center" | 2017 | align="center" | Best Female Artist of The Year | align="center" | NRG Music Awards | align="center" style="background:#90EE90;" | Won | align="center" | NRG Radio FM.89 Cambodia.<ref>World Bridge Media (2017) [https://www.worldbridgemedia.com.kh/history/ NRG Music Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221109164939/https://www.worldbridgemedia.com.kh/history/ |date=2022-11-09 }}, Website: worldbridgemedia.com.kh Publication: © WorldBridge Media | All Rights Reserved</ref> |- | align="center" | 2018 | align="center" | Best Female Song of The Year | align="center" | NRG Music Awards | align="center" style="background:#90EE90;" | Won | align="center" | NRG Radio FM.89 Cambodia.<ref>World Bridge Media (2018) [https://www.worldbridgemedia.com.kh/history/ NRG Music Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221109164939/https://www.worldbridgemedia.com.kh/history/ |date=2022-11-09 }}, Website: worldbridgemedia.com.kh Publication: © WorldBridge Media | All Rights Reserved</ref> |} == កាត់ឡុកតន្ត្រី == '''Discography''' {| class="wikitable" ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | អាល់ប៊ុម ! style="background-color:#D3D3D3" width=10% | ប្រភេទតន្ត្រី ! style="background-color:#D3D3D3" width=15% | សិល្បៈ ! style="background-color:#D3D3D3" width=10% | ឆ្នាំចេញផ្សាយ ! style="background-color:#D3D3D3" width=20% | ផលិតកម្ម |- | align="center" | ១០១ ហេតុផល | align="center" | Pop Music | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2005 | align="center" | ចេនឡាប្រាដឺ CD Vol.06 |- | align="center" | ដោះសារ | align="center" | Pop Music | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2008 | align="center" | ផលិតកម្ម M CD Vol.01 |- | align="center" | 1000 រាត្រី | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2008 | align="center" | ផលិតកម្ម M CD Vol.05 |- | align="center" | [[Sunday (អាល់ប៊ុម 97)|ហេតុអ្វីមនុស្សស្រលាញ់គ្នាមិនបានជួបគ្នា]] | align="center" | Classic, Pop Music | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2009 | align="center" | សាន់ដេ CD Vol.97 |- | align="center" | [[Sunday (អាល់ប៊ុម 101)|រាំលេងបទ Boom]] | align="center" | Pop Music, Latin, Dance | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2009 | align="center" | សាន់ដេ CD Vol.101 |- | align="center" | [[Sunday (អាល់ប៊ុម 104)|មករាំកន្ទ្រឹមឆ្នាំថ្មី]] | align="center" | Khmer Music, Country | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2010 | align="center" | សាន់ដេ CD Vol.104 |- | align="center" | [[Town (អាល់ប៊ុម 04)|I am Sorry]] | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2010 | align="center" | Town CD Vol.04 |- | align="center" | ក្រែងចិត្តសង្សារចាស់ | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.09 |- | align="center" | បើនាងបានបង | align="center" | Khmer Music, Country | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] Ft. ខេម | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.10 |- | align="center" | ក្រមុំចាកស្រុក | align="center" | Khmer Music, Country | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] Ft. ខេម | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.11 |- | align="center" | សុំមិនស្គាល់បងបានទេ | align="center" | Classic | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.15 |- | align="center" | Baby | align="center" | Pop Music | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.17 |- | align="center" | បងកុំទៅណា | align="center" | Latin, Dance | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] Ft. ឌីជេ ក្ដិប | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.19 |- | align="center" | ពិន្ទុ១០០ | align="center" | Classic | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2011 | align="center" | Town CD Vol.20 |- | align="center" | ពេលគេងលក់ទើបអាចភ្លេចបង | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2012 | align="center" | Town CD Vol.26 |- | align="center" | ខ្មាសគេប៉ុនណាបើបងបែកអូន | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2012 | align="center" | Town CD Vol.29 |- | align="center" | ធ្វើម៉េចខ្ញុំមិនស្អាតដូចគេ | align="center" | Classic | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2013 | align="center" | Town CD Vol.32 |- | align="center" | ដើមឈើស្នេហ៍ | align="center" | Blues | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2013 | align="center" | Town CD Vol.39 |- | align="center" | សង្សារនិស្សិត | align="center" | Classic | align="center" | ណាំ ប៊ុណ្ណារ័ត្ន Ft. [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2013 | align="center" | Town CD Vol.42 |- | align="center" | ខ្ញុំស្មោះគេ គេស្មោះអ្នកផ្សេង | align="center" | R & B | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2014 | align="center" | Town CD Vol.46 |- | align="center" | អារម្មណ៍ត្រូវការបង | align="center" | Classic | align="center" | [[មាស សុខសោភា]] | align="center" | 2014 | align="center" | Town CD Vol.47 |} == ដូច្នេះ == '''Also''' * [[អ្នកចម្រៀងកម្ពុជា]] == ឯកសារយោង == [[Category:អ្នកចម្រៀងខ្មែរ]] gnint4dj8nc437wjdt38tqu08vcvhuu 0 40730 340163 274898 2026-09-04T21:30:48Z Phyblas 24328 Phyblas បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[បារាយណ៍ឥន្រ្ទតដាក]] ទៅ [[បារាយណ៍ឥន្ទ្រតដាក]] 274898 wikitext text/x-wiki '''{{pagename}}''' កសាងដោយព្រះបាទឥន្ទ្រវរ្ម័នទី១​ នៅឆ្នាំ ៨៧៧ គ.ស ស្ថិតនៅខាងជើងរាជធានី មានប្រវែង ៣០០០ ម × ទទឹង ៨០០ម នឹងដាក់ទឹកបាន ៦លានម៉ែត្រគូប។ *[[ម៉ែត្រ]] 3hz2z8lh19pmifdru21uqcyqp1gkecw 0 44699 340160 284668 2026-09-04T19:48:06Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ម៉ាសេដ្វានខាងជើង]] 340160 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ម៉ាសេដ្វានខាងជើង]] sr43spwa6yi1h4mzwx5w73ly1rn3kf2 0 47866 340158 334568 2026-09-04T19:47:46Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ប៊ុលហ្ការី]] 340158 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ប៊ុលហ្ការី]] r7cj8w6pjam2qvwtp1udva77r5n6fek 0 48125 340168 288600 2026-09-05T08:38:19Z Asa MILAI 50298 Asa MILAI បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[គាំរ៉ង់រាជានុភាហ្វ]] ទៅ [[ដាំរ៉ង់រាជានុភាព]]: ចំណងជើងខុសអក្ខរាវិរុទ្ធ 288600 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = គិសវរកុមារ<br>{{small|ดิศวรกุมาร}} | title = ព្រះអង្គម្ចាស់គាំរ៉ង់រាជានុភាហ្វ | image = Prince Damrong Rajanubhab.jpg | caption = HRH Prince Damrong Rajanubhab | succession = [[ក្រសួងមហាផ្ទៃ (ប្រទេសថៃ)|រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ]] | reign = មេសា ១៨៩២&nbsp;– សីហា ១៩១៥ | reign-type = នៅក្នុងការិយាល័យ | predecessor = ''None'' | successor = Choey Kalayanamitr | birth_date = {{Birth date|1862|6|21|df=y}} | birth_place = [[បាងកក]], [[ថៃ|សៀម]] | death_date = {{Death date and age|1943|12|1|1862|6|21|df=y}} | death_place = [[បាងកក]], [[ថៃ]] | burial_date = | burial_place = | spouse = 11 consorts | issue = 37 sons and daughters | full name = Ditsawarakuman | father = [[មង្គុត]] {{small|(រាមាទី៤)}} | mother = Consort Chum | signature = Signature of Prince Damrong (2).svg | succession1 = [[List of commanders-in-chief of the Royal Thai Army|Grand-officer to the Army]] | reign-type1 = In office | reign1 = 8 April 1887&nbsp;– April 1890 | predecessor1 = ''None'' | successor1 = [[Chaophraya Surasakmontri|Surasakmontri]] <br> {{small|as the army department commander}} | spouse 1 = | royal house = {{c|Disakul family}} {{small|([[Chakri Dynasty]])}}| }} '''សម្តេចព្រះចៅបរមវង្សធើ ព្រះអង្គចៅគិសវរកុមារ ក្រមព្រះញ៉ាគាំរ៉ង់រាជានុភាហ្វ''' ( [[ភាសាថៃ|ថៃ]] : {{Lang|th|สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดำรงราชานุภาพ}} ; RTGS ៖ Ditsawarakuman Damrongrachanupphap <ref group="Note">Full transcription is "Somdet Phrachao Borommawongthoe Phra-ongchao Ditsawarakuman Kromphraya Damrongrachanuphap" (สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดำรงราชานุภาพ)</ref> ) (កើតនៅថ្ងៃទី២១ ខែមិថុនា ឆ្នាំំំ១៨៦២ ដល់ថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៣) គឺជាអ្នកបង្កើតប្រព័ន្ធអប់រំទំនើបរបស់ថៃ ក៏ដូចជារដ្ឋបាលខេត្តទំនើប។ លោកគឺជាអ្នកបង្រៀនដោយស្វ័យប្រវត្តិ ជាអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត (បង្រៀនដោយខ្លួនឯង) និងជាបញ្ញវន្តថៃដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតម្នាក់នៅសម័យរបស់គាត់។ <ref>Thongchai Winichakul, "The Quest for 'Siwilai': A Geographical Discourse of Civilizational Thinking in the Late Nineteenth and Early Twentieth-Century Siam," The Journal of Asian Studies 59, no. 3 (2000): 536.</ref> == ឯកសារយោង == <references group="Note" /> dyg7727vma4xbii5hf6s3i8t45zr1zv 340170 340168 2026-09-05T09:10:38Z Asa MILAI 50298 340170 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ដិស្វរៈកុមារ<br>{{small|ดิศวรกุมาร}} | title = ព្រះអង្គម្ចាស់ដាំរ៉ង់រាជានុភាព | image = Prince Damrong Rajanubhab.jpg | caption = រូបភាពព្រះអង្គម្ចាស់ដាំរ៉ង់ | succession = [[ក្រសួងមហាផ្ទៃ (ប្រទេសថៃ)|រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ]] | reign = មេសា ១៨៩២&nbsp;– សីហា ១៩១៥ | reign-type = នៅក្នុងការិយាល័យ | predecessor = ''គ្មាន'' | successor = ឆើយ កល្យាណមិត្រ | birth_date = {{Birth date|1862|6|21|df=y}} | birth_place = [[បាងកក]], [[ថៃ|សៀម]] | death_date = {{Death date and age|1943|12|1|1862|6|21|df=y}} | death_place = [[បាងកក]], [[ថៃ]] | burial_date = | burial_place = | spouse = ភរិយា ១១ នាក់ | issue = កូនប្រុសស្រីចំនួន ៣៧ នាក់ | full name = ដិស្វរៈកុមារ | father = [[មង្គុត]] {{small|(រាមាទី៤)}} | mother = ចៅចមមាតាជុំ | signature = Signature of Prince Damrong (2).svg | succession1 = [[បញ្ជីឈ្មោះមេបញ្ជាការកងទ័ពភូមិន្ទថៃ | នាយទាហានជាន់ខ្ពស់នៃកងទ័ព]] | reign-type1 = នៅក្នុងការិយាល័យ | reign1 = ៨ មេសា ១៨៨៧&nbsp;– មេសា ១៨៩០ | predecessor1 = ''គ្មាន'' | successor1 = [[ចៅប្រាយ៉ាសុរស័ក្តិមន្ត្រី|សុរស័ក្តិមន្ត្រី]] <br> {{small|ជាមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងគោក}} | spouse 1 = | royal house = {{c|ត្រកូលទិសកុល}} {{small|([[រាជវង្សចក្រី]])}}| }} '''សម្តេចព្រះចៅបរមវង្សធើ ព្រះអង្គចៅដិស្វរៈកុមារ ក្រមព្រះយ៉ាដាំរ៉ង់រាជានុភាព''' ( [[ភាសាថៃ|ថៃ]] : {{Lang|th|สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดำรงราชานุภาพ}} <ref group="Note">Full transcription is "Somdet Phrachao Borommawongthoe Phra-ongchao Ditsawarakuman Kromphraya Damrongrachanuphap" (สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร กรมพระยาดำรงราชานุภาพ)</ref> ) (កើតនៅថ្ងៃទី២១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៨៦២ ដល់ថ្ងៃទី១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៤៣) គឺជាអ្នកបង្កើតប្រព័ន្ធអប់រំទំនើបរបស់ថៃ ក៏ដូចជារដ្ឋបាលខេត្តទំនើប។ លោកគឺជាអ្នកស្វ័យសិក្សា និងជាអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ត (រៀនសូត្រដោយខ្លួនឯង) និងជាបញ្ញវន្តថៃដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតម្នាក់នៅសម័យរបស់គាត់។ <ref>Thongchai Winichakul, "The Quest for 'Siwilai': A Geographical Discourse of Civilizational Thinking in the Late Nineteenth and Early Twentieth-Century Siam," The Journal of Asian Studies 59, no. 3 (2000): 536.</ref> == ឯកសារយោង == <references group="Note" /> 84ib88ywwcer0er61fqfskcz6uq1xfw 10 53988 340166 337830 2026-09-05T02:24:06Z Sreynaree1986 47227 ទំព័រគំរូ:ទេវតា​នៅ​វប្បធម៌ខ្មែរ 340166 wikitext text/x-wiki {| class="infobox collapsible collapsed" style="background: #faf6ff; border: 1px solid #888888; width: 21em; text-align: left; font-size: 88%" |- ! style="background: #f0eeff; color: #000000; font-size: 1.4em; padding: 0px 0px 4px 0px; text-align:center" valign="top" | '''ជំនឿ​លើពពួកទេវតាវប្បធម៌កម្ពុជា''' |- | style = "background: #f0eeff; padding: 0px 0px {{#if:{{{1|}}}|1|6}}px 0px; text-align:center" | [[File:Angkor Wat 121.jpg|80px]]<br> |- ! style="background: #f0eeff; color: #000000; font-size: 1.4em; padding: 0px 0px 4px 0px; text-align:center" valign="top" | '''(ទេវតា​នៅ​វប្បធម៌ខ្មែរ)''' |- | style = "background: #faf6ff; border-top: 1px solid #888888; padding: 0px 10px 0px 5px"; | '''[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ទេវតាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយថេរវាទបែបខ្មែរ]]''' *'''{{resize|ទេវបុត្រ}}''' ** [[ព្រះព្រហ្ម (ពុទ្ធសាសនា)|ព្រះព្រហ្ម]] ** [[ព្រះឥន្ទ្រា (ពុទ្ធសាសនា)|សក្កៈទេវរាជ]] ** [[ព្រះពិស្ណុការ]] *'''{{resize|[[ចតុលោកបាល]]}}''' ** [[​ព្រះ​បាទធតរដ្ឋ|ព្រះធតរដ្ឋ]] ** [[ព្រះ​បាទវិរុឡ្ហកៈ| ព្រះ​វិរុឡ្ហកៈ]] ** [[ព្រះ​បាទវិរូបក្ខៈ|ព្រះ​វិរូបក្ខៈ]] ** [[ព្រះវេស្សវ័ណ|ព្រះ​វេស្សវណ]] *'''{{resize|ទេពធីតា}}''' ** [[នាងគង្ហីង|នាងគង្ហីងព្រះធរណី]] ** [[មណីមេខលា|នាងមណីមេខលា]] ** [[ព្រះនាងស៊ុនទរីវាណី|នាងព្រះស៊ុនទរីវាណី]] ---- '''[[ព្រះ​ពុទ្ធសាសនា​នៅ​កម្ពុជា|ទេវតាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនានិកាយមហាយាន ឬ វជរយាណៈបែបខ្មែរ]]''' *'''{{resize|ទេវបុត្រ}}''' ** [[អវលោកិតេស្វារ|ព្រះអវលោកិតេស្វារពោធិសត្វ]] ** [[ព្រះពោធិសត្វមញ្ជុស្រី|ព្រះមញ្ជុស្រីពោធិសត្វ]] ** [[ហេវជ្រៈ|ព្រះហេវជ្រៈ]] *'''{{resize|ទេពធីតា}}''' ** [[ប្រាជ្ញាបារមីតា|នាងប្រាជ្ញាបារមីតា]] ** [[ព្រះវជរយោគីនី|នាងវជរយោគីនី]] ** [[ព្រះដាកានី|នាងដាកានី]] ** [[ព្រះមេឆ័ត្រស]] ** [[ព្រះម៉ែមហាមយុរី|នាងមហាមយុរី]] ** [[ព្រះចុន្ទីពោធិសត្វ|នាងចុន្ទី]] ** [[ព្រះនាងតា​រា|នាងតា​រា]] ---- '''[[សាសនាហិណ្ឌូ​នៅកម្ពុជា|ទេវតាក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ ឬ ព្រហ្មញ្ញសាសនាបែបខ្មែរ]]''' * '''{{resize|ទេវបុត្រ}}''' ** [[ព្រះត្រីមូរតិ]] *** [[ព្រះព្រហ្ម]] *** [[ព្រះវិស្ណុ|ព្រះវិស្ណុ ឬ ព្រះនារាយណ៍]] *** [[ព្រះសិវៈ|ព្រះសិវៈ ឬ ព្រះឥសូរ]] ** [[ព្រះឥន្ទ្រា|ព្រះឥន្ទ]] ** [[ព្រះគណេស]] ** [[ព្រះស្កន្ទ]] ** [[អគ្នី|ព្រះអគ្នី]] ** [[ព្រះវរុណ]] ** [[ព្រះកុវេរៈ]] ** [[ព្រះយម]] ** [[កាមទេវ|ព្រះកាម]] ** [[ព្រះវាយុ]] ** [[ព្រះកាលទេព|ព្រះកាល]] ** '''{{resize|ទេវតានព្វគ្រោះ}}''' *** [[ព្រះអាទិត្យ|ព្រះសុរិយា]] *** [[ព្រះចន្ទ|ព្រះចន្ទ្រា]] *** [[ព្រះអង្គារ|ព្រះអង្គារកាឡា]] *** [[ព្រះពុធ|ព្រះពុធ]] *** [[ព្រះព្រហស្បតិ៍|ព្រះហស្បាតិ]] *** [[ព្រះសុក្រ|ព្រះគ្រូសុក្រាចារ្យ]] *** [[ព្រះសៅរ៍|ព្រះសៅរ៍សានី]] *** [[រាហុ|ព្រះអាសុរារាហ៊ូ]] *** [[កេតុ (ទេវកថា)|ព្រះកេតុ]] **'''{{resize|ទេពធីតា}}''' ** [[ព្រះម៉ែបវ៌តី|ព្រះមេឧមា]] ** [[ព្រះម៉ែលក្ម្សី|ព្រះមេលក្ម្សី]] ** [[ព្រះនាងសរស្វតី|ព្រះមេសរស្វតី]] ** [[ព្រះម៉ែកាលី|ព្រះមេកាលី]] ** [[ព្រះម៉ែទុគា|ព្រះមេ​ទុគ៌ា]] ** [[ព្រះនាងហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី|ព្រះមេហ្គ៉ាយ៉ាទ្រី]]​ ** [[ព្រះនាងភូមិ|ព្រះមេភូមិទេវី]] ** [[ព្រះម៉ែចន្ទី|ព្រះមេចន្ទី]] ** [[យោគិនី|ព្រះមេយោគិនី]]​ ** [[ព្រះ​ម៉ែ​គង្គា|ព្រះមេគង្គា]] ** [[មាត្ឫិកា|ព្រះមេសប្តមាត្ឫិកា]] ---- '''[[ប្រភព​អ្នកតា​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ|ទេវតាក្នុងសាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ ឬ វិញ្ញាណនិយមបែបខ្មែរ]]''' * '''{{resize|ទេវបុត្រ}}''' ** [[សួគ៌ាលោកពេជ្រ|អ្នកតាឃ្លាំងមឿង]] ** [[កុម៉ែរាជ (រឿងនិទាន)|ព្រះថោង ឬ ព្រះបាទកុមារាជ]] ** [[លោកតាដំបងក្រញូង]] ** [[ព្រះភូមិ(ទេវតា)|ព្រះភូមិ]] ** [[ចៅហោក្លង|ទេវតាស្គរភេរី]] ** [[ម្រេញគង្វាល]] ** [[ព្រះមហាជ័យព្រៃសភ|ទេវតាស្រូវ]] ** [[ទេវតារក្សាមហាស្វេតឆ័ត្រ]] * '''{{resize|ទេពធីតា}}''' ** [[ធារាវត្តី (នាងនាគ)|ព្រះមេសោមា ឬ នាងនាគ]] ** [[យាយ ម៉ៅ|យាយម៉ៅ ឬ លោកយាយម៉ៅ]] ** [[អ្នកម្នាងខៀវ|ជំទាវខាន់ខៀវ ឬ ជំទាវខៀវ]] ** [[ជំនាងផ្ទះ]] ** [[ព្រះមេស្រូវ]] ** [[នាងបក់នាងបោយ]] ** [[ព្រះម៉ែជំនាងទូក|ជំនាងទូក]] ** '''{{resize|ទេពធីតាមហាសង្ក្រាន្ត ឬ ទេវតាឆ្នាំថ្មី}}''' *** [[ទុង្សាទេវី]] *** [[គោរាគៈទេវី]] *** [[រាក្យៈសាទេវី]] *** [[មណ្ឌាទេវី]] *** [[កិរិណីទេវី]] *** [[កិមិរាទេវី]] *** [[មហោទរាទេវី]] |- ! style="background: #f0eeff; border-top: 1px solid #aaaaaa; padding: 1px 5px 0px 0px; text-align: right;" | {{tnavbar|ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ជំនឿប្រជាប្រិយ|mini=1}} |}<noinclude> dgokk2539gdgx7mmzr1dk3epcked3yp 0 54745 340161 340044 2026-09-04T19:48:16Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[ភវទេវី]] 340161 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ភវទេវី]] 95qkuz9jt71es0wi4p8vf3zq467y9el 0 54772 340162 340091 2026-09-04T19:48:26Z EmausBot 3866 ជួសជុលការបញ្ជួនបន្តទ្វេដងទៅ [[សិលាចារឹកទួលវត្តគំនូរ]] 340162 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[សិលាចារឹកទួលវត្តគំនូរ]] a7lgd086qffmzaztk4d6i0z379azj77 0 54797 340164 2026-09-04T21:30:48Z Phyblas 24328 Phyblas បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[បារាយណ៍ឥន្រ្ទតដាក]] ទៅ [[បារាយណ៍ឥន្ទ្រតដាក]] 340164 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[បារាយណ៍ឥន្ទ្រតដាក]] r6wairv7une7mh4it9f0ygsul4rsxn6 0 54798 340169 2026-09-05T08:38:19Z Asa MILAI 50298 Asa MILAI បានប្ដូរទីតាំង ទំព័រ [[គាំរ៉ង់រាជានុភាហ្វ]] ទៅ [[ដាំរ៉ង់រាជានុភាព]]: ចំណងជើងខុសអក្ខរាវិរុទ្ធ 340169 wikitext text/x-wiki #បញ្ជូនបន្ត [[ដាំរ៉ង់រាជានុភាព]] 1lfbrjzgd91ix0vzb9d5bgg7wckkxsi 0 54799 340171 2026-09-05T09:18:11Z LogiTech2026 52799 បានបង្កើតទំព័រដែលផ្ដើមដោយ '''អ៊ីន លក្ខិណា''' (កើតថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០២) គឺជាតារាម៉ូដែល និងជាម្ចាស់ពានរង្វាន់បវរកញ្ញាកម្ពុជា ដែលត្រូវបានគ្រងមកុដជាបវរកញ្ញាពិភពលោកកម្ពុជា ឆ្នា... 340171 wikitext text/x-wiki '''អ៊ីន លក្ខិណា''' (កើតថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០២) គឺជាតារាម៉ូដែល និងជាម្ចាស់ពានរង្វាន់បវរកញ្ញាកម្ពុជា ដែលត្រូវបានគ្រងមកុដជាបវរកញ្ញាពិភពលោកកម្ពុជា ឆ្នាំ ២០២៦។< == ឯកសារយោង == {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅឆ្នាំ ២០០២]] 1k35roc32n5a4mxl2g48smql7i822gz 340172 340171 2026-09-05T09:19:28Z LogiTech2026 52799 340172 wikitext text/x-wiki '''អ៊ីន លក្ខិណា''' (កើតថ្ងៃទី ១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០២) គឺជាតារាម៉ូដែល និងជាម្ចាស់ពានរង្វាន់បវរកញ្ញាកម្ពុជា ដែលត្រូវបានគ្រងមកុដជាបវរកញ្ញាពិភពលោកកម្ពុជា ឆ្នាំ ២០២៦។<ref>{{cite web|title=In Leakna Named Miss World Cambodia 2026|url=https://www.missworld.com/news/in-leakna-named-miss-world-cambodia-2026|website=Miss World|date=8 July 2026|accessdate=8 July 2026}}</ref> == ឯកសារយោង == {{reflist}} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលនៅរស់]] [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:បុគ្គលដែលកើតនៅឆ្នាំ ២០០២]] 3ztechc21bno09ztffvx0chfrjwcebu