វិគីភីឌា kmwiki https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter មេឌា ពិសេស ការពិភាក្សា អ្នកប្រើប្រាស់ ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់ វិគីភីឌា ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា ឯកសារ ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ មេឌាវិគី ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី ទំព័រគំរូ ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ ជំនួយ ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 9623 340195 298340 2026-09-06T12:24:55Z Phirun Sey 52615 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */ 340195 wikitext text/x-wiki '''ច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន''' ត្រូវបានអនុម័តដោយរដ្ឋសភា នៅថៃ្ងទី ១៨ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩៥​ ដែលសេចក្តីទាំង ស្រុងដូចតទៅ៖ == ជំពូកទី ១ សិទិ្ធ និងសេរីភាពខាងសារព័ត៌‌មាន == ===មាត្រា ១=== ច្បាប់នេះកំណត់របបសារព័ត៌‌មាន និងធានារ៉ាប់រងសេរីភាពសារព័ត៌‌មាន និងសេរីភាពខាងការបោះពុម្ពផ្សាយឲ្យ បានសមស្របតាមមាត្រា ៣១ និងមាត្រា ៤១ នៃ[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ ===មាត្រា ២=== សារព័ត៌‌មាន មានសិទិ្ធរក្សាការសម្ងាត់ស្តីពីប្រភពព័ត៌‌មានរបស់ខ្លួន។ ===មាត្រា ៣=== ដើមី្បរក្សាឯករាជ្យនៃសារព័ត៌‌មាន ការត្រួតពិនិត្យមុនពេលបោះពុម្ពផ្សាយ ត្រូវហាមឃាត់។ ===មាត្រា ៤=== ការបោះពុម្ពផ្សាយនូវព័ត៌‌មានផ្លូវការដូចជា សេចក្តីថែ្លងការណ៍ ការប្រជុំ កំណត់ហេតុប្រជុំ ឬរបាយការណ៍ណាមួយ។ល។ មិន​អាច​ត្រូវ​ឲ្យ​ផ្តន្ទា​ទោស​បាន​ឡើយ​ប្រសិន​បើការផ្សាយនោះមានលក្ខណៈសមស្របតាមសភាពពេញលេញ ឬសេចក្តីសងេ្ខបត្រឹមត្រូវតាមរឿងពិត។<br /><br /> ព័ត៌‌មានផ្លូវការដែលជាកម្មវត្ថុនៃមាត្រានេះ សំដៅចំពោះ : # សេចក្តីថែ្លងការណ៍ ការប្រជុំ កំណត់ហេតុប្រជុំ ឬរបាយការណ៍របស់រដ្ឋសភា រាប់ទាំងគណៈកម្មាធិការ ឬគណៈកម្មការនានារបស់រដ្ឋសភាផង លើក​លែង​តែ​ក្នុង​ករណីរដ្ឋសភាធ្វើការប្រជុំសម្ងាត់ ដូចមានចែងក្នុង មាត្រា៨៨ នៃ [[រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ # សេចក្តីថែ្លងការណ៍ ការប្រជុំ កំណត់ហេតុប្រជុំ ឬរបាយការណ៍នៃផែ្នកនីតិប្រតិបតិ្ត រួមទាំងសេចក្តីថែ្លង ការណ៍របស់រដ្ឋមន្រ្តី និងមន្រ្តីនានាផង។ # គ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃដំណើរការរបស់តុលាការ រាប់ទាំងនីតិវិធីទាំងឡាយផង លើកលែងតែក្នុងករណីដូចខាង ក្រោមនេះ : * តុលាការហាមមិនអោយបើកចំហដល់សាធារណជន * បញ្ញតិ្តដោយមាត្រា ១៦ នៃច្បាប់នេះដែលទាក់ទងទៅនឹងអាថ៌‌កំបាំងរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗនៅក្នុងដំណើរ ជំនុំជំរះកី្ត * សំណុំរឿងដែលនៅក្នុងការអងេ្កតស៊ើបសួររបស់តុលាការនៅឡើយ ។ ===មាត្រា ៥=== 1. '''គោលការណ៍ទូទៅ''' <br /> សារព័ត៌‌មាន មានសិទិ្ធទទួលព័ត៌‌មានដែលស្ថិតក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល លើកលែងតែព័ត៌‌មានណា ដែលបណ្តាលអោយ : * អន្តរាយដល់សនិ្តសុខជាតិ * អន្តរាយដល់ទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសដទៃ * មានការបំពានលើសិទិ្ធរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដោយរាប់ទាំងសំណុំរឿងរបស់មន្រី្តរាជការ សំណុំរឿងពេទ្យ សំណុំរឿង និងឯកសារផ្លូវការសម្ងាត់ៗ ដទៃ​ទៀត​ជា​ដើម * មានការលាតត្រដាងឯកសារសម្ងាត់ផែ្នកពាណិជ្ជកម្ម ផែ្នកហិរញ្ញវត្ថុដែលបានមកបុគ្គល ឬអង្គភាពត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ណាមួយ និង​ការ​លាត​ត្រដាង​នូវ​ព័ត៌‌​មាន​ដែលពាក់ព័​ន្ធទៅនឹងបទបញ្ជា ឬការត្រួតពិនិត្យ របស់ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ * ប៉ះពាល់ដល់សិទិ្ធជនណាម្នាក់ក្នុងការនាំអោយមានជំនុំជំរះកី្តដោយអយុតិ្តធម៌‌ * មានគ្រោះថ្នាក់ដល់មន្រ្តីដែលត្រូវអនុវត្តច្បាប់ ឬត្រូវបំពេញបេសកម្មរបស់ខ្លួន 2-'''ការស្នើសុំព័ត៌‌មាន''' <br /> ការស្នើសុំព័ត៌‌មានត្រូវធ្វើឡើងជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ ហើយត្រូវបញ្ជាក់អោយបានច្បាស់លាស់អំពីព័ត៌‌មានដែល ស្នើសុំទៅស្ថាប័ននានា។<br /> មន្រ្តី​មាន​សមត្ថកិច្ច​ដែល​គ្រប់គ្រងស្ថាប័ននោះ ត្រូវឆ្លើយតបទៅនឹងពាក្យសុំក្នុងរយៈពេលសាមសិបថៃ្ង (៣០ថៃ្ង) យ៉ាងយូរ ប្រសិន​បើ​ការ​ស្នើ​សុំ​នោះ​ត្រូវ​បាន​បដិសេធ​ទាំងស្រុង ឬខ្លះៗនោះ ហេតុផលនៃការបដិសេធត្រូវបញ្ជាក់អោយ បានច្បាស់លាស់ជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ។ == ជំពូកទី ២ ការទទួលខុសត្រូវនៃអ្នកសារព័ត៌‌មាន == ===មាត្រា ៦=== អ្នកសារព័ត៌‌មាន មានសិទិ្ធបង្កើតសមាគម អ្នកសារព័ត៌‌មាន។ សមាគមអ្នកសារព័ត៌‌មាននោះត្រូវមានលក្ខណៈឯករាជ្យ។ សមាគមអ្នកសារព័ត៌‌មាននីមួយៗ ត្រូវ​អនុម័ត​លក្ខនិ្តកៈរបស់ខ្លួនដែលមិនផ្ទុយនឹងច្បាប់ជាធរមាន ដោយមានការយល់ព្រមពីសមាជិកតាមការបោះឆ្នោត។ អ្នកដឹកនាំសមាគមអ្នក​សារ​ព័ត៌‌មាន​ដែល​ជា​សមាជិកក្រុមអភិបាល ត្រូវមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតាមលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យ។ ===មាត្រា ៧=== សមាគមអ្នកសារព័ត៌‌មាននីមួយៗ ត្រូវតាក់តែងក្រមសីលធម៌‌ដើមី្បអនុវត្តក្នុងសមាគមរបស់ខ្លួន ដែលអ្នកសារព័តមាន មាន​កាតព្វកិច្ច​គោរព​គោល​ការណ៍​ចាំ​បាច់​ជាអាទិ៏ដូចតទៅ : # គោរពសច្ចធម៌‌ និងគោរពសិទិ្ធយល់ដឹងនូវសច្ចធម៌‌របស់សាធារណជន។ # ត្រូវផ្សាយនូវដំណឹងទាំងឡាយដោយសុចរិត ព្រមទាំងធ្វើអត្ថាធិប្បាយ ឬរិះគន់ឲ្យត្រឹមត្រូវ និងសមស្រប តាមគតិយុត្តិធម៌‌។ # ត្រូវរាយការណ៍តែតាមហេតុការណ៍ដែលខ្លួនដឹងពីប្រភពដើមតែប៉ុណ្ណោះ អ្នកសារព័ត៌‌មានមិនត្រូវបំបាត់ចោលនូវព័ត៌‌មានសំខាន់ៗ ឬ​កែ​បន្លំ​ឯកសារ​ផេ្សងៗ​ឡើយ​។ # ប្រើវិធីសុចរិតត្រឹមត្រូវដើមី្បសែ្វងរកដំណឹង [[រូបថត]] និងឯកសារផេ្សងៗ។ # ត្រូវធ្វើការកែតម្រូវនូវព័ត៌‌មានណាដែលចេញផ្សាយរួចហើយៗមានលក្ខណៈមិនជាក់លាក់ និងនាំឲ្យមាន ការយល់ច្រឡំ។ # ត្រូវចៀងវាងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌‌មាន ដែលញុះញង់ឲ្យមានការប្រកាន់ ពូជសាសន៍ ពណ៌‌សម្បុរ ភេទ ភាសា ជំនឿ សាសនា មតិ ឬនិន្នាការនយោបាយ ដើម​កំណើត​ជាតិ ​ឋានៈសង្គម ធនធាន ឬស្ថានភាពដទៃទៀត។ # ត្រូវគោរពសិទិ្ធ និងសេរីភាពរស់នៅក្នុងជីវភាពឯកជនរបស់បុគ្គល។ # ត្រូវគោរពអោយបានហ្មត់ចត់ តាមក្បួនវេយ្យាករណ៍ក្នុងការសរសេរអត្ថបទ។ # ហាមបោះពុម្ពផ្សាយអត្ថបទ ឬរូបភាពអាសអាភាស និងរូបភាពនៃអំពើហិង្សា។ # ហាមរំលោភលើសិទិ្ធ ដើមី្បមានការជំនុំជំរះក្តីដោយយុត្តិធម៌‌របស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដូចមានចែងក្នុង[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ # ត្រូវចាត់ទុកចំណុចដូចខាងក្រោមនេះ ជាការរំលោភដ៏ធ្ងន់ធ្ងរខាងផែ្នកវិជ្ជាជីវៈរបស់អ្នកសារព័ត៌‌មាន : * ការលួចចម្លងគំនិត ឬស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃមកដាក់ថាជារបស់ខ្លួន * បន្លំអោយគេយល់ខុសដូចជា ការសរសេរបញ្ឆិតបញ្ឆៀងដើមី្បអោយអ្នកអានមានការសង័្សយដោយ អយុត្តិធម៌‌លើបុគ្គលណាម្នាក់ ក្រុម បក្សណាមួយ * ការមួលបង្កាច់ បរិហាកេរ្តិ៏ និងការជេរប្រមាថ * ការទទួលសំណូកក្នុងបែបណាមួយ ប$ការជំរិតយកប្រាក់ ដើមី្បជាថ្នូរនឹងការបោះពុម្ពផ្សាយ ឬមិនបោះ ពុម្ពផ្សាយនូវព័ត៌‌មានណាមួយ។ ===មាត្រា ៨=== មុនពេលចាប់ផ្តើមចែកចាយសារព័ត៌‌មាន និយោជក ឬនិពន្ធនាយកត្រូវធ្វើពាក្យមួយច្បាប់ (០១ច្បាប់) ជូនមក​ក្រសួង​ព័ត៌‌មាន​ដើមី្ប​បញ្ជាក់​អំពី​អត្ត​សញ្ញាណ​របស់​ខ្លួន ក្រសួងនេះត្រូវចេញបង្កាន់ដៃអោយទៅសារព័ត៌‌មាន ពេលបាន ទទួលសំណុំបែបបទទាំងមូល។<br /> ក្នុងករណីដែលនាយកការផ្សាយជាសមាជិករដ្ឋសភា ឬស្ថាប័នដែលមានអភ័យឯកសិទិ្ធ សារព័ត៌‌មាននោះត្រូវចាត់ តាំង​ឲ្យ​មាន​សហនាយក​ការ​ផ្សាយ​ម្នាក់​ទៀត​ និយោជក ឬនិពន្ធនាយកដែលមិនគោរពបែបបទនេះជាមុន ត្រូវផ្តន្ទាទោស ពិន័យជាប្រាក់ ពីប្រាំសែនរៀល(​៥០០.០០០រៀល)​​ទៅ​មួយ​លាន​ប្រាំ​សែន​រៀល (១ ៥០០.០០០រៀល) ក្នុងករណីមិនរាងចាលត្រូវពិន័យជាប្រាក់ទេ្វ ឡើង។ ===មាត្រា ៩=== សំណុំបែបបទដែលនិយោជក ឬនិពន្ធនាយក ត្រូវបំពេញមានជាអាទិ៏ : * អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណនៃសារព័ត៌‌មាន * ឈ្មោះ និងអាស័យដ្ឋានរបស់នាយក ឬនិពន្ធនាយក * ឈ្មោះនិងអាស័យដ្ឋានរបស់រោងពុម្ព * លិខិតថ្កោលទោស រាល់ការផ្លាស់ប្តូរព័ត៌‌មានខាងលើនេះ ត្រូវជូនដំណឹងទៅក្រសួងព័ត៌‌មានប្រាំថៃ្ង (៥ថៃ្ង) មុន លើកលែងតែករណីប្រធានសកិ្ត ។ ===មាត្រា ១០=== ជនណាម្នាក់ដែលយល់ថាអត្ថបទណាមួយ ទោះជាសរសេរបញ្ឆិតបញ្ឆៀងក៏ដោយ រូបគំនូរ ឬរូបថតណាមួយនៃសារព័ត៌‌មាន ណា​មួយ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ពី​ការពិត ធ្វើឲ្យខូចខាតដល់កិត្តិយស និងសេចក្តីថៃ្លថ្នូររបស់ខ្លួន មានសិទិ្ធទាមទារ អោយសារព័ត៌‌មាននោះធ្វើការកែតម្រូវ ឬមានសិទិ្ធឆ្លើយតប និងធើ្វបណ្តឹង ពីបទបរិហាកេរិ៏្ត ពីបទមួលបង្កាច់ ឬពីបទជេរ ប្រមាថ ចំពោះការប៉ះពាល់កិតិ្តយស និងសេចក្តីថៃ្លថ្នូរ​​រ​បស់​ ខ្លួន។ ចម្លើយកែតម្រូវ ឬឆ្លើយតប ត្រូវ​ចុះ​ផ្សាយ​ក្នុង​រយៈពេល ប្រាំពីរថៃ្ង (៧ថៃ្ង) យ៉ាងយូរ ឬនៅលេខបន្ទាប់ ក្រោយពីបានទទួលការទាមទារឲ្យកែតម្រូវ ឬឆ្លើយតប។<br /> <br /> ចំពោះ​ករណី​ដែល​ពាក់​ព័ន្ធ​ដល់​បុគ្គល​សាធារណៈ គ្រប់ការពោលអះអាង ឬការទំលាក់កំហុសដែលអ្នកសារព័ត៌‌មាន យកមកចុះផ្សាយដោយផ្ទាល់ ឬ​ក៏​យក​មក​ចុះផ្សាយបន្តខុសពីការពិត ក្នុងបំណងបំផ្លាញបុគ្គលសារណៈនោះ គឺជាការមួល បង្កាច់ដែលច្បាប់ហាមឃាត់។ <br /><br /> បើតុលាការរកឃើញថា ការ​ផ្សាយ​ណា​មាន​លក្ខណៈ​ខុសពីការពិត តាមបណ្តឹងរបស់ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី តុលាការ អាចបង្គាប់អោយសារព័ត៌‌មាននោះ : * ចុះផ្សាយនូវការកែតម្រូវ ឬ * សងជម្ងឺចិត្ត ឬ * ចុះផ្សាយនូវការកែតម្រូវផង និងបង់ប្រាក់សងជម្ងឺចិត្តផង។ អត្ថបទកែតម្រូវដែលអ្នកសារព័ត៌‌មាន មានកាតព្វកិច្ចផ្សាយ ត្រូវចុះផ្សានៅទំព័រដូចគ្នា និងមានទំហំអក្សរប៉ុនគ្នា និង អត្ថបទដែលបានចាត់ទុកថា ជា​អត្ថបទ​ធ្វើ​អោយ​ខូចខាតកិតិ្តយស និងសេចក្តីថៃ្លថ្នូររបស់គេ លើសពីនេះ តុលាការអាចផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពី មួយលានរៀល (១.០០០.០០០រៀល) ទៅ​ប្រាំ​លាន​រៀល (៥.០០០.០០០រៀល) ទៀតក៏បាន។ <br /><br /> ម៉្យាងទៀតក្នុងករណីដែលមានការវិនិច្ឆ័យអំពីអំពើណាមួយដែលមានចែងក្នុងកថាខ័ណ្ឌខាងលើ តុលាការអាចបញ្ជា​ឲ្យ​បិទ​ផ្សាយ​សេចក្តី​សំរេច​របស់​ខ្លួន​នៅ​ទីកនែ្លងទាំងឡាយ ដែលតុលាការនឹងបញ្ជាក់ ដោយឲ្យជនជាប់ចោទទទួលបន្ទុក ចេញសោហ៊ុយ ហើយតុលាការអាចចុះផ្សាយ សាលក្រម​នេះ​ក្នុង​សារ​ព័ត៌‌មាន មួយ ឬច្រើន និងឲ្យជនជាប់ចោទទទួលបន្ទុក ចេញសោហ៊ុយទាំងអស់ ដោយកម្រិតត្រឹមមួយលានរៀល (១.០០០.០០០រៀល) យ៉ាងច្រើនបំផុត ===មាត្រា ១១=== សារព័ត៌‌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយនូវអ្វីដែលនាំអោយប៉ះពាល់ដល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈដោយញុះញង់ដោយ ផ្ទាល់ឲ្យមនុស្សម្នាក់ ឬច្រើននាក់ ប្រព្រឹត្ត​អំពើហិង្សា ការប្រព្រឹត្តបទល្មើសដែលមានចែងខាងលើនេះ ត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីមួយលានរៀល (១.០០០.០០០ រៀល)ទៅប្រាំលានរៀល (៥.០០០.០០០រៀល) បុគ្គលរងគ្រោះដោយអំពើខាងលើ មានសិទិ្ធតាំងខ្លួនជាដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីទៅតុលាការ គ្រប់ករណីទាំងអស់ តុលាការ​ត្រូវ​ពិនិត្យទៅលើទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់រវាងអត្ថបទញុះញង់ នឹងអំពើនោះ អត្ថបទដែលមានចំណាស់លើសពីបីខែ (៣ខែ) មិន​អាច​យក​មក​សំអាង​ក្នុង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​បានឡើយ។ ===មាត្រា ១២=== សារព័ត៌‌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយ ឬផ្សាយបន្តនូវព័ត៌‌មានដែលបណ្តាលអោយប៉ះពាល់ដល់សនិ្តសុខជាតិ និងសេ្ថរភាពនយោបាយ។<br /> និយោជក និពន្ធនាយក ឬអ្នកនិពន្ធអត្ថបទអាចត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីប្រាំលានរៀល (៥.០០០.០០០រៀល) ទៅដប់ប្រាំលានរៀល (១៥ ០០០.០០០រៀល) ដោយ​មិន​ទាន់​គិត​ដល់ការផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ។<br /> ក្រសួងព័ត៌‌មាន និងក្រសួងមហាផៃ្ទមានសិទិ្ធប្រមូលយកអត្ថបទល្មើស និងសារព័ត៌‌មានលេខចេញផ្សាយអត្ថបទ ល្មើស ដែល​ចេញ​ផ្សាយ​ដោយ​សារ​ព័ត៌‌​មាន​នោះ។ ក្រសួងព័ត៌‌មានសិទិ្ធផ្អាកការផ្សាយក្នុងរយៈពេលមិនហួសពីសាមសិប ថៃ្ង (៣០ថៃ្ង) ហើយបញ្ជូន​សំណុំ​រឿង​ទៅ​តុលាការ។ ===មាត្រា ១៣=== សារព័ត៌‌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយ ឬផ្សាយបន្តការមិនពិតដែលជាការជេរប្រមាថ ការមើលងាយដល់ស្ថាប័នជាតិ ការ​ផ្សាយ​បែប​នេះ​អាច​ត្រូវ​ផ្តន្ទាទោស​ពិន័យ​ជាប្រាក់ពី ពីរលានរៀល (២.០០០.០០០រៀល) ទៅដប់លានរៀល (១០.០០០.០០០រៀល)។ ===មាត្រា ១៤=== សារព័ត៌‌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយនូវអ្វីដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រពៃណីល្អរបស់សង្គមជាតិជាអាទិ៏ : * ពាក្យអសុរោះមិនគួរគបី្បដូចជា អាមឹង ជាដើម * ពាក្យដែលពិពណ៌‌នាចំៗ អំពីសកម្មភាពរួមរក្ស * រូបគំនូរ ឬរូបថត ដែលបង្អាញនូវ កេរិ៏្តភេទ ឬរូបអាក្រាត លើកលែងទិសដៅសំរាប់អប់រំចេញ * រូបភាពដែលប្រមាថមើលងាយបៀ្របធៀបការរំលោភទៅលើមាត្រានេះ អាចត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីមួយលានរៀល (១.០០០.០០០រៀល) ទៅ​ប្រាំ​លាន​រៀល(៥.០០០.០០០រៀល)។ ===មាត្រា ១៥=== លើកលែងតែមានការអនុញ្ញាតពីតុលាការ សារព័ត៌‌មានពុំអាចផ្សាយដំណឹង រូបថត ឬគំនូរ ដែលអាចឲ្យអ្នកអាន ស្គាល់ឈ្មោះ និងភិនភាគនៃ : * ភាគីក្នុងរឿងរដ្ឋប្បវេណី ដែលទាក់ទងទៅនឹងបិតុភាព អាពាហ៍ពិពាហ៍ រឿងលែងលះប្តីប្រពន្ធ ឬរឿង អាណាព្យាបាលលើកុមារ * យុវជនអាយុតិចជាងដប់ប្រាំបីឆ្នាំ (១៨ឆ្នាំ) ក្នុងរឿងវិវាទរដ្ឋប្បវេណី ឬព្រហ្មទណ្ឌ * ស្រី្តដែលទទួលរងគ្រោះដោយអំពើរំលោភលើរាងកាយ ឬអំពើចាប់បង្ខំសេពសន្ធវៈ។ ក្នុងករណីដែលសាមីជន ឬអ្នកអាណាព្យាបាលយល់ព្រមជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ សារព័ត៌‌មានអាចផ្សព្វផ្សាយរឿង នេះបាន លើកលែងតែការផ្សាយនេះ នាំ​ឲ្យ​ប៉ះ​ពាល់ដល់ការស៊ើបអងេ្កតរបស់តុលាការ។ <br /> បុគ្គលណាដែលត្រូវសារព័ត៌‌មានបំពានសិទិ្ធខាងលើនេះ មានសិទិ្ធប្តឹងទៅតុលាការដើមី្បទាមទារជម្ងឺចិត្ត ការប្រប្រព្រឹត្តល្មើសនឹងបទប្បញ្ញតិ្តខាងលើនេះ ត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីមួយលានរៀល (១.០០០.០០០រៀល) ទៅប្រាំលានរៀល (៥.០០០.០០០រៀល)។ ===មាត្រា ១៦=== ដំណឹងផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម អាចចាត់ទុកថាមានលក្ខណៈភូតកុហក បើការផ្សាយនោះមានន័យបំផ្លើសហួសហេតុអំពី គុណភាព ឬគុណសម្បតិ្តផលិតផល ឬសេវាណាមួយ បណ្តាឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់មានការភ័ន្តច្រឡំអំពីគុណភាព ឬគុណសម្បតិ្តនោះ។ <br /> ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មរបៀបនេះត្រូវហាមឃាត់ ប៉ុនែ្ត​សារ​ព័ត៌‌មាន​​ដែលចុះផ្សាយដំណឹងភូតកុហកនេះ មិនមែនជា អ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ទេ លើកលែងតែសារព័ត៌‌មាននេះនៅតែបន្តផ្សាយដំណឹងនេះ ក្រោយពីបានទទួលការ ហាមប្រាមជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរពី តុលាការ ឬពីក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចរួចហើយ។<br /> ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកម្ចាស់ឃោសនាពាណិជ្ជកម្មជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ និងចំពោះតុលាការ បើមានការ ប្តឹងផ្តល់អំពីបុគ្គល ឬ​សមាគម​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ណាមួយ ដែលបានទទួលការខូចខាតប្រយោជន៍បណ្តាលមកពីការផ្សាយ ពាណិជ្ជកម្មភូតកុហកនេះ។<br /> ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មភូតកុហក អាច​ត្រូវ​ផ្តន្ទាទោស​ពិន័យ​ជាប្រាក់ពីមួយលានរៀល (១.០០០.០០០រៀល) ទៅប្រាំលានរៀល(៥.០០០.០០០រៀល)។ == ជំពូកទី ៣ ការប្រកួតប្រជែង == ===មាត្រា ១៧=== បុគ្គលណាក៏ដោយ ទោះជារូបវន្តបុគ្គលកី្ត ឬនីតិបុគ្គលកី្ត មិនអាចធ្វើជាម្ចាស់ ឬជាអ្នកកាន់កាប់សារព័ត៌‌មានជាភាសា ខែ្មរលើសពីពីរ (២) ឡើយ​នៅ​ក្នុង​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ ===មាត្រា ១៨=== ចំនួនសរុបទាំងអស់នៃសារព័ត៌‌មានជាភាសាខែ្មរ ដែលកាន់កាប់ដោយជនបរទេស មិនត្រូវអោយលើសពីមៃ្ភភាគរយ (២០%) នៃ​ចំនួន​សារ​ព័ត៌‌មាន​ជា​ភាសា​ខែ្មរ​ទាំងអស់​ដែលបានចេញផ្សាយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ឡើយ។<br /> សារព័ត៌‌មានដែលកាន់កាប់ដោយជនបរទេស ដែលបានអនុញ្ញាតអោយចេញផ្សាយរួចហើយ មិនអាចត្រូវបិទដោយ មូលហេតុ​ថយ​ចុះ​ចំនួន​សរុប​ទាំងអស់​នៃ​សារ​ព័ត៌‌មានជាភាសាខែ្មរនោះទេ។ == ជំពូកទី ៤ ការតម្កល់ទុក == ===មាត្រា ១៩=== និពន្ធនាយក ឬនាយកការផ្សាយ ត្រូវតម្កល់ទុកសារព័ត៌‌មានរាល់លេខរបស់ខ្លួនចំនួនពីរច្បាប់ (០២ច្បាប់) នៅបណ្ណាជាតិ និងប្រាំមួយច្បាប់ (០៦ច្បាប់) ទៀត​នៅ​ក្រសួងព័ត៌‌មាន។ ការតម្កល់ទុកនេះត្រូវធ្វើឡើងក្នុងរយៈពេលដប់ប្រាំថៃ្ង (១៥ថៃ្ង) ចំពោះការបោះពុម្ពនៅភ្នំពេញ និងសែសិបប្រាំថៃ្ង (៤៥ថៃ្ង) នៅ​កនែ្លង​ដទៃ​ទៀត ដោយគិតពីកាលបរិចេ្ឆទនៃ ការចេញផ្សាយ។<br /> ការប្រព្រឹត្តល្មើសនឹងបទប្បញ្ញតិ្តខាងលើនេះ ត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាអន្តរការណ៍ ដោយក្រសួងព័ត៌‌មានជាប្រាក់ពី បីម៊ឺនរៀល (៣០.០០០រៀល)​ទៅ​បី​សែន​រៀល (៣០០.០០០រៀល)។ == ជំពូកទី ៥ អវសានប្បញ្ញតិ្ត == === មាត្រា ២០=== អំពើប្រព្រឹត្តរបស់និយោជក និពន្ធនាយក ឬអ្នកនិពន្ធអត្ថបទ ដែលរំលោភច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ ត្រូវទទួលទោសតាម ច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ ប៉ុនែ្ត​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក៏គ្មានជនណាម្នាក់ត្រូវចាប់ចង ឬជាប់ពន្ធនាគារដោយសារការបព្ចោញមតិឡើយ។ === មាត្រា ២១=== បទប្បញ្ញតិ្តទាំងឡាយដែលមានពីមុនមកហើយទាក់ទងនឹងសារព័ត៌‌មាន ត្រូវចាត់ទុកជានិរាករណ៍។ == ឯកសារយោង == * [http://women.open.org.kh/km/press_law ក្រសួង​ព័ត៌មាន]{{Dead link|date=តុលា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] lvv2f0yhu8kq6uysnbr1wceh0tljf66 340196 340195 2026-09-06T12:31:16Z Phirun Sey 52615 www//ahrunreal168kh.com 340196 wikitext text/x-wiki '''ច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន''' ត្រូវបានអនុម័តដោយរដ្ឋសភា នៅថៃ្ងទី ១៨ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៩៥​ ដែលសេចក្តីទាំង ស្រុងដូចតទៅ៖[[Ahrunreal168kh.com|KPS Store]] == ជំពូកទី ១ សិទិ្ធ និងសេរីភាពខាងសារព័ត៌‌មាន == ===មាត្រា ១=== ច្បាប់នេះកំណត់របបសារព័ត៌‌មាន និងធានារ៉ាប់រងសេរីភាពសារព័ត៌‌មាន និងសេរីភាពខាងការបោះពុម្ពផ្សាយឲ្យ បានសមស្របតាមមាត្រា ៣១ និងមាត្រា ៤១ នៃ[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ ===មាត្រា ២=== សារព័ត៌‌មាន មានសិទិ្ធរក្សាការសម្ងាត់ស្តីពីប្រភពព័ត៌‌មានរបស់ខ្លួន។ ===មាត្រា ៣=== ដើមី្បរក្សាឯករាជ្យនៃសារព័ត៌‌មាន ការត្រួតពិនិត្យមុនពេលបោះពុម្ពផ្សាយ ត្រូវហាមឃាត់។ ===មាត្រា ៤=== ការបោះពុម្ពផ្សាយនូវព័ត៌‌មានផ្លូវការដូចជា សេចក្តីថែ្លងការណ៍ ការប្រជុំ កំណត់ហេតុប្រជុំ ឬរបាយការណ៍ណាមួយ។ល។ មិន​អាច​ត្រូវ​ឲ្យ​ផ្តន្ទា​ទោស​បាន​ឡើយ​ប្រសិន​បើការផ្សាយនោះមានលក្ខណៈសមស្របតាមសភាពពេញលេញ ឬសេចក្តីសងេ្ខបត្រឹមត្រូវតាមរឿងពិត។<br /><br /> ព័ត៌‌មានផ្លូវការដែលជាកម្មវត្ថុនៃមាត្រានេះ សំដៅចំពោះ : # សេចក្តីថែ្លងការណ៍ ការប្រជុំ កំណត់ហេតុប្រជុំ ឬរបាយការណ៍របស់រដ្ឋសភា រាប់ទាំងគណៈកម្មាធិការ ឬគណៈកម្មការនានារបស់រដ្ឋសភាផង លើក​លែង​តែ​ក្នុង​ករណីរដ្ឋសភាធ្វើការប្រជុំសម្ងាត់ ដូចមានចែងក្នុង មាត្រា៨៨ នៃ [[រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ # សេចក្តីថែ្លងការណ៍ ការប្រជុំ កំណត់ហេតុប្រជុំ ឬរបាយការណ៍នៃផែ្នកនីតិប្រតិបតិ្ត រួមទាំងសេចក្តីថែ្លង ការណ៍របស់រដ្ឋមន្រ្តី និងមន្រ្តីនានាផង។ # គ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃដំណើរការរបស់តុលាការ រាប់ទាំងនីតិវិធីទាំងឡាយផង លើកលែងតែក្នុងករណីដូចខាង ក្រោមនេះ : * តុលាការហាមមិនអោយបើកចំហដល់សាធារណជន * បញ្ញតិ្តដោយមាត្រា ១៦ នៃច្បាប់នេះដែលទាក់ទងទៅនឹងអាថ៌‌កំបាំងរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗនៅក្នុងដំណើរ ជំនុំជំរះកី្ត * សំណុំរឿងដែលនៅក្នុងការអងេ្កតស៊ើបសួររបស់តុលាការនៅឡើយ ។ ===មាត្រា ៥=== 1. '''គោលការណ៍ទូទៅ''' <br /> សារព័ត៌‌មាន មានសិទិ្ធទទួលព័ត៌‌មានដែលស្ថិតក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល លើកលែងតែព័ត៌‌មានណា ដែលបណ្តាលអោយ : * អន្តរាយដល់សនិ្តសុខជាតិ * អន្តរាយដល់ទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសដទៃ * មានការបំពានលើសិទិ្ធរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដោយរាប់ទាំងសំណុំរឿងរបស់មន្រី្តរាជការ សំណុំរឿងពេទ្យ សំណុំរឿង និងឯកសារផ្លូវការសម្ងាត់ៗ ដទៃ​ទៀត​ជា​ដើម * មានការលាតត្រដាងឯកសារសម្ងាត់ផែ្នកពាណិជ្ជកម្ម ផែ្នកហិរញ្ញវត្ថុដែលបានមកបុគ្គល ឬអង្គភាពត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ណាមួយ និង​ការ​លាត​ត្រដាង​នូវ​ព័ត៌‌​មាន​ដែលពាក់ព័​ន្ធទៅនឹងបទបញ្ជា ឬការត្រួតពិនិត្យ របស់ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ * ប៉ះពាល់ដល់សិទិ្ធជនណាម្នាក់ក្នុងការនាំអោយមានជំនុំជំរះកី្តដោយអយុតិ្តធម៌‌ * មានគ្រោះថ្នាក់ដល់មន្រ្តីដែលត្រូវអនុវត្តច្បាប់ ឬត្រូវបំពេញបេសកម្មរបស់ខ្លួន 2-'''ការស្នើសុំព័ត៌‌មាន''' <br /> ការស្នើសុំព័ត៌‌មានត្រូវធ្វើឡើងជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ ហើយត្រូវបញ្ជាក់អោយបានច្បាស់លាស់អំពីព័ត៌‌មានដែល ស្នើសុំទៅស្ថាប័ននានា។<br /> មន្រ្តី​មាន​សមត្ថកិច្ច​ដែល​គ្រប់គ្រងស្ថាប័ននោះ ត្រូវឆ្លើយតបទៅនឹងពាក្យសុំក្នុងរយៈពេលសាមសិបថៃ្ង (៣០ថៃ្ង) យ៉ាងយូរ ប្រសិន​បើ​ការ​ស្នើ​សុំ​នោះ​ត្រូវ​បាន​បដិសេធ​ទាំងស្រុង ឬខ្លះៗនោះ ហេតុផលនៃការបដិសេធត្រូវបញ្ជាក់អោយ បានច្បាស់លាស់ជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ។ == ជំពូកទី ២ ការទទួលខុសត្រូវនៃអ្នកសារព័ត៌‌មាន == ===មាត្រា ៦=== អ្នកសារព័ត៌‌មាន មានសិទិ្ធបង្កើតសមាគម អ្នកសារព័ត៌‌មាន។ សមាគមអ្នកសារព័ត៌‌មាននោះត្រូវមានលក្ខណៈឯករាជ្យ។ សមាគមអ្នកសារព័ត៌‌មាននីមួយៗ ត្រូវ​អនុម័ត​លក្ខនិ្តកៈរបស់ខ្លួនដែលមិនផ្ទុយនឹងច្បាប់ជាធរមាន ដោយមានការយល់ព្រមពីសមាជិកតាមការបោះឆ្នោត។ អ្នកដឹកនាំសមាគមអ្នក​សារ​ព័ត៌‌មាន​ដែល​ជា​សមាជិកក្រុមអភិបាល ត្រូវមានការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតាមលក្ខណៈប្រជាធិបតេយ្យ។ ===មាត្រា ៧=== សមាគមអ្នកសារព័ត៌‌មាននីមួយៗ ត្រូវតាក់តែងក្រមសីលធម៌‌ដើមី្បអនុវត្តក្នុងសមាគមរបស់ខ្លួន ដែលអ្នកសារព័តមាន មាន​កាតព្វកិច្ច​គោរព​គោល​ការណ៍​ចាំ​បាច់​ជាអាទិ៏ដូចតទៅ : # គោរពសច្ចធម៌‌ និងគោរពសិទិ្ធយល់ដឹងនូវសច្ចធម៌‌របស់សាធារណជន។ # ត្រូវផ្សាយនូវដំណឹងទាំងឡាយដោយសុចរិត ព្រមទាំងធ្វើអត្ថាធិប្បាយ ឬរិះគន់ឲ្យត្រឹមត្រូវ និងសមស្រប តាមគតិយុត្តិធម៌‌។ # ត្រូវរាយការណ៍តែតាមហេតុការណ៍ដែលខ្លួនដឹងពីប្រភពដើមតែប៉ុណ្ណោះ អ្នកសារព័ត៌‌មានមិនត្រូវបំបាត់ចោលនូវព័ត៌‌មានសំខាន់ៗ ឬ​កែ​បន្លំ​ឯកសារ​ផេ្សងៗ​ឡើយ​។ # ប្រើវិធីសុចរិតត្រឹមត្រូវដើមី្បសែ្វងរកដំណឹង [[រូបថត]] និងឯកសារផេ្សងៗ។ # ត្រូវធ្វើការកែតម្រូវនូវព័ត៌‌មានណាដែលចេញផ្សាយរួចហើយៗមានលក្ខណៈមិនជាក់លាក់ និងនាំឲ្យមាន ការយល់ច្រឡំ។ # ត្រូវចៀងវាងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌‌មាន ដែលញុះញង់ឲ្យមានការប្រកាន់ ពូជសាសន៍ ពណ៌‌សម្បុរ ភេទ ភាសា ជំនឿ សាសនា មតិ ឬនិន្នាការនយោបាយ ដើម​កំណើត​ជាតិ ​ឋានៈសង្គម ធនធាន ឬស្ថានភាពដទៃទៀត។ # ត្រូវគោរពសិទិ្ធ និងសេរីភាពរស់នៅក្នុងជីវភាពឯកជនរបស់បុគ្គល។ # ត្រូវគោរពអោយបានហ្មត់ចត់ តាមក្បួនវេយ្យាករណ៍ក្នុងការសរសេរអត្ថបទ។ # ហាមបោះពុម្ពផ្សាយអត្ថបទ ឬរូបភាពអាសអាភាស និងរូបភាពនៃអំពើហិង្សា។ # ហាមរំលោភលើសិទិ្ធ ដើមី្បមានការជំនុំជំរះក្តីដោយយុត្តិធម៌‌របស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដូចមានចែងក្នុង[[រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ # ត្រូវចាត់ទុកចំណុចដូចខាងក្រោមនេះ ជាការរំលោភដ៏ធ្ងន់ធ្ងរខាងផែ្នកវិជ្ជាជីវៈរបស់អ្នកសារព័ត៌‌មាន : * ការលួចចម្លងគំនិត ឬស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃមកដាក់ថាជារបស់ខ្លួន * បន្លំអោយគេយល់ខុសដូចជា ការសរសេរបញ្ឆិតបញ្ឆៀងដើមី្បអោយអ្នកអានមានការសង័្សយដោយ អយុត្តិធម៌‌លើបុគ្គលណាម្នាក់ ក្រុម បក្សណាមួយ * ការមួលបង្កាច់ បរិហាកេរ្តិ៏ និងការជេរប្រមាថ * ការទទួលសំណូកក្នុងបែបណាមួយ ប$ការជំរិតយកប្រាក់ ដើមី្បជាថ្នូរនឹងការបោះពុម្ពផ្សាយ ឬមិនបោះ ពុម្ពផ្សាយនូវព័ត៌‌មានណាមួយ។ ===មាត្រា ៨=== មុនពេលចាប់ផ្តើមចែកចាយសារព័ត៌‌មាន និយោជក ឬនិពន្ធនាយកត្រូវធ្វើពាក្យមួយច្បាប់ (០១ច្បាប់) ជូនមក​ក្រសួង​ព័ត៌‌មាន​ដើមី្ប​បញ្ជាក់​អំពី​អត្ត​សញ្ញាណ​របស់​ខ្លួន ក្រសួងនេះត្រូវចេញបង្កាន់ដៃអោយទៅសារព័ត៌‌មាន ពេលបាន ទទួលសំណុំបែបបទទាំងមូល។<br /> ក្នុងករណីដែលនាយកការផ្សាយជាសមាជិករដ្ឋសភា ឬស្ថាប័នដែលមានអភ័យឯកសិទិ្ធ សារព័ត៌‌មាននោះត្រូវចាត់ តាំង​ឲ្យ​មាន​សហនាយក​ការ​ផ្សាយ​ម្នាក់​ទៀត​ និយោជក ឬនិពន្ធនាយកដែលមិនគោរពបែបបទនេះជាមុន ត្រូវផ្តន្ទាទោស ពិន័យជាប្រាក់ ពីប្រាំសែនរៀល(​៥០០.០០០រៀល)​​ទៅ​មួយ​លាន​ប្រាំ​សែន​រៀល (១ ៥០០.០០០រៀល) ក្នុងករណីមិនរាងចាលត្រូវពិន័យជាប្រាក់ទេ្វ ឡើង។ ===មាត្រា ៩=== សំណុំបែបបទដែលនិយោជក ឬនិពន្ធនាយក ត្រូវបំពេញមានជាអាទិ៏ : * អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណនៃសារព័ត៌‌មាន * ឈ្មោះ និងអាស័យដ្ឋានរបស់នាយក ឬនិពន្ធនាយក * ឈ្មោះនិងអាស័យដ្ឋានរបស់រោងពុម្ព * លិខិតថ្កោលទោស រាល់ការផ្លាស់ប្តូរព័ត៌‌មានខាងលើនេះ ត្រូវជូនដំណឹងទៅក្រសួងព័ត៌‌មានប្រាំថៃ្ង (៥ថៃ្ង) មុន លើកលែងតែករណីប្រធានសកិ្ត ។ ===មាត្រា ១០=== ជនណាម្នាក់ដែលយល់ថាអត្ថបទណាមួយ ទោះជាសរសេរបញ្ឆិតបញ្ឆៀងក៏ដោយ រូបគំនូរ ឬរូបថតណាមួយនៃសារព័ត៌‌មាន ណា​មួយ​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ខុស​ពី​ការពិត ធ្វើឲ្យខូចខាតដល់កិត្តិយស និងសេចក្តីថៃ្លថ្នូររបស់ខ្លួន មានសិទិ្ធទាមទារ អោយសារព័ត៌‌មាននោះធ្វើការកែតម្រូវ ឬមានសិទិ្ធឆ្លើយតប និងធើ្វបណ្តឹង ពីបទបរិហាកេរិ៏្ត ពីបទមួលបង្កាច់ ឬពីបទជេរ ប្រមាថ ចំពោះការប៉ះពាល់កិតិ្តយស និងសេចក្តីថៃ្លថ្នូរ​​រ​បស់​ ខ្លួន។ ចម្លើយកែតម្រូវ ឬឆ្លើយតប ត្រូវ​ចុះ​ផ្សាយ​ក្នុង​រយៈពេល ប្រាំពីរថៃ្ង (៧ថៃ្ង) យ៉ាងយូរ ឬនៅលេខបន្ទាប់ ក្រោយពីបានទទួលការទាមទារឲ្យកែតម្រូវ ឬឆ្លើយតប។<br /> <br /> ចំពោះ​ករណី​ដែល​ពាក់​ព័ន្ធ​ដល់​បុគ្គល​សាធារណៈ គ្រប់ការពោលអះអាង ឬការទំលាក់កំហុសដែលអ្នកសារព័ត៌‌មាន យកមកចុះផ្សាយដោយផ្ទាល់ ឬ​ក៏​យក​មក​ចុះផ្សាយបន្តខុសពីការពិត ក្នុងបំណងបំផ្លាញបុគ្គលសារណៈនោះ គឺជាការមួល បង្កាច់ដែលច្បាប់ហាមឃាត់។ <br /><br /> បើតុលាការរកឃើញថា ការ​ផ្សាយ​ណា​មាន​លក្ខណៈ​ខុសពីការពិត តាមបណ្តឹងរបស់ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី តុលាការ អាចបង្គាប់អោយសារព័ត៌‌មាននោះ : * ចុះផ្សាយនូវការកែតម្រូវ ឬ * សងជម្ងឺចិត្ត ឬ * ចុះផ្សាយនូវការកែតម្រូវផង និងបង់ប្រាក់សងជម្ងឺចិត្តផង។ អត្ថបទកែតម្រូវដែលអ្នកសារព័ត៌‌មាន មានកាតព្វកិច្ចផ្សាយ ត្រូវចុះផ្សានៅទំព័រដូចគ្នា និងមានទំហំអក្សរប៉ុនគ្នា និង អត្ថបទដែលបានចាត់ទុកថា ជា​អត្ថបទ​ធ្វើ​អោយ​ខូចខាតកិតិ្តយស និងសេចក្តីថៃ្លថ្នូររបស់គេ លើសពីនេះ តុលាការអាចផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពី មួយលានរៀល (១.០០០.០០០រៀល) ទៅ​ប្រាំ​លាន​រៀល (៥.០០០.០០០រៀល) ទៀតក៏បាន។ <br /><br /> ម៉្យាងទៀតក្នុងករណីដែលមានការវិនិច្ឆ័យអំពីអំពើណាមួយដែលមានចែងក្នុងកថាខ័ណ្ឌខាងលើ តុលាការអាចបញ្ជា​ឲ្យ​បិទ​ផ្សាយ​សេចក្តី​សំរេច​របស់​ខ្លួន​នៅ​ទីកនែ្លងទាំងឡាយ ដែលតុលាការនឹងបញ្ជាក់ ដោយឲ្យជនជាប់ចោទទទួលបន្ទុក ចេញសោហ៊ុយ ហើយតុលាការអាចចុះផ្សាយ សាលក្រម​នេះ​ក្នុង​សារ​ព័ត៌‌មាន មួយ ឬច្រើន និងឲ្យជនជាប់ចោទទទួលបន្ទុក ចេញសោហ៊ុយទាំងអស់ ដោយកម្រិតត្រឹមមួយលានរៀល (១.០០០.០០០រៀល) យ៉ាងច្រើនបំផុត ===មាត្រា ១១=== សារព័ត៌‌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយនូវអ្វីដែលនាំអោយប៉ះពាល់ដល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈដោយញុះញង់ដោយ ផ្ទាល់ឲ្យមនុស្សម្នាក់ ឬច្រើននាក់ ប្រព្រឹត្ត​អំពើហិង្សា ការប្រព្រឹត្តបទល្មើសដែលមានចែងខាងលើនេះ ត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីមួយលានរៀល (១.០០០.០០០ រៀល)ទៅប្រាំលានរៀល (៥.០០០.០០០រៀល) បុគ្គលរងគ្រោះដោយអំពើខាងលើ មានសិទិ្ធតាំងខ្លួនជាដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីទៅតុលាការ គ្រប់ករណីទាំងអស់ តុលាការ​ត្រូវ​ពិនិត្យទៅលើទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់រវាងអត្ថបទញុះញង់ នឹងអំពើនោះ អត្ថបទដែលមានចំណាស់លើសពីបីខែ (៣ខែ) មិន​អាច​យក​មក​សំអាង​ក្នុង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​បានឡើយ។ ===មាត្រា ១២=== សារព័ត៌‌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយ ឬផ្សាយបន្តនូវព័ត៌‌មានដែលបណ្តាលអោយប៉ះពាល់ដល់សនិ្តសុខជាតិ និងសេ្ថរភាពនយោបាយ។<br /> និយោជក និពន្ធនាយក ឬអ្នកនិពន្ធអត្ថបទអាចត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីប្រាំលានរៀល (៥.០០០.០០០រៀល) ទៅដប់ប្រាំលានរៀល (១៥ ០០០.០០០រៀល) ដោយ​មិន​ទាន់​គិត​ដល់ការផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ។<br /> ក្រសួងព័ត៌‌មាន និងក្រសួងមហាផៃ្ទមានសិទិ្ធប្រមូលយកអត្ថបទល្មើស និងសារព័ត៌‌មានលេខចេញផ្សាយអត្ថបទ ល្មើស ដែល​ចេញ​ផ្សាយ​ដោយ​សារ​ព័ត៌‌​មាន​នោះ។ ក្រសួងព័ត៌‌មានសិទិ្ធផ្អាកការផ្សាយក្នុងរយៈពេលមិនហួសពីសាមសិប ថៃ្ង (៣០ថៃ្ង) ហើយបញ្ជូន​សំណុំ​រឿង​ទៅ​តុលាការ។ ===មាត្រា ១៣=== សារព័ត៌‌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយ ឬផ្សាយបន្តការមិនពិតដែលជាការជេរប្រមាថ ការមើលងាយដល់ស្ថាប័នជាតិ ការ​ផ្សាយ​បែប​នេះ​អាច​ត្រូវ​ផ្តន្ទាទោស​ពិន័យ​ជាប្រាក់ពី ពីរលានរៀល (២.០០០.០០០រៀល) ទៅដប់លានរៀល (១០.០០០.០០០រៀល)។ ===មាត្រា ១៤=== សារព័ត៌‌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយនូវអ្វីដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រពៃណីល្អរបស់សង្គមជាតិជាអាទិ៏ : * ពាក្យអសុរោះមិនគួរគបី្បដូចជា អាមឹង ជាដើម * ពាក្យដែលពិពណ៌‌នាចំៗ អំពីសកម្មភាពរួមរក្ស * រូបគំនូរ ឬរូបថត ដែលបង្អាញនូវ កេរិ៏្តភេទ ឬរូបអាក្រាត លើកលែងទិសដៅសំរាប់អប់រំចេញ * រូបភាពដែលប្រមាថមើលងាយបៀ្របធៀបការរំលោភទៅលើមាត្រានេះ អាចត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីមួយលានរៀល (១.០០០.០០០រៀល) ទៅ​ប្រាំ​លាន​រៀល(៥.០០០.០០០រៀល)។ ===មាត្រា ១៥=== លើកលែងតែមានការអនុញ្ញាតពីតុលាការ សារព័ត៌‌មានពុំអាចផ្សាយដំណឹង រូបថត ឬគំនូរ ដែលអាចឲ្យអ្នកអាន ស្គាល់ឈ្មោះ និងភិនភាគនៃ : * ភាគីក្នុងរឿងរដ្ឋប្បវេណី ដែលទាក់ទងទៅនឹងបិតុភាព អាពាហ៍ពិពាហ៍ រឿងលែងលះប្តីប្រពន្ធ ឬរឿង អាណាព្យាបាលលើកុមារ * យុវជនអាយុតិចជាងដប់ប្រាំបីឆ្នាំ (១៨ឆ្នាំ) ក្នុងរឿងវិវាទរដ្ឋប្បវេណី ឬព្រហ្មទណ្ឌ * ស្រី្តដែលទទួលរងគ្រោះដោយអំពើរំលោភលើរាងកាយ ឬអំពើចាប់បង្ខំសេពសន្ធវៈ។ ក្នុងករណីដែលសាមីជន ឬអ្នកអាណាព្យាបាលយល់ព្រមជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ សារព័ត៌‌មានអាចផ្សព្វផ្សាយរឿង នេះបាន លើកលែងតែការផ្សាយនេះ នាំ​ឲ្យ​ប៉ះ​ពាល់ដល់ការស៊ើបអងេ្កតរបស់តុលាការ។ <br /> បុគ្គលណាដែលត្រូវសារព័ត៌‌មានបំពានសិទិ្ធខាងលើនេះ មានសិទិ្ធប្តឹងទៅតុលាការដើមី្បទាមទារជម្ងឺចិត្ត ការប្រប្រព្រឹត្តល្មើសនឹងបទប្បញ្ញតិ្តខាងលើនេះ ត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពីមួយលានរៀល (១.០០០.០០០រៀល) ទៅប្រាំលានរៀល (៥.០០០.០០០រៀល)។ ===មាត្រា ១៦=== ដំណឹងផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម អាចចាត់ទុកថាមានលក្ខណៈភូតកុហក បើការផ្សាយនោះមានន័យបំផ្លើសហួសហេតុអំពី គុណភាព ឬគុណសម្បតិ្តផលិតផល ឬសេវាណាមួយ បណ្តាឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់មានការភ័ន្តច្រឡំអំពីគុណភាព ឬគុណសម្បតិ្តនោះ។ <br /> ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មរបៀបនេះត្រូវហាមឃាត់ ប៉ុនែ្ត​សារ​ព័ត៌‌មាន​​ដែលចុះផ្សាយដំណឹងភូតកុហកនេះ មិនមែនជា អ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ទេ លើកលែងតែសារព័ត៌‌មាននេះនៅតែបន្តផ្សាយដំណឹងនេះ ក្រោយពីបានទទួលការ ហាមប្រាមជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរពី តុលាការ ឬពីក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចរួចហើយ។<br /> ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកម្ចាស់ឃោសនាពាណិជ្ជកម្មជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ និងចំពោះតុលាការ បើមានការ ប្តឹងផ្តល់អំពីបុគ្គល ឬ​សមាគម​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ណាមួយ ដែលបានទទួលការខូចខាតប្រយោជន៍បណ្តាលមកពីការផ្សាយ ពាណិជ្ជកម្មភូតកុហកនេះ។<br /> ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មភូតកុហក អាច​ត្រូវ​ផ្តន្ទាទោស​ពិន័យ​ជាប្រាក់ពីមួយលានរៀល (១.០០០.០០០រៀល) ទៅប្រាំលានរៀល(៥.០០០.០០០រៀល)។ == ជំពូកទី ៣ ការប្រកួតប្រជែង == ===មាត្រា ១៧=== បុគ្គលណាក៏ដោយ ទោះជារូបវន្តបុគ្គលកី្ត ឬនីតិបុគ្គលកី្ត មិនអាចធ្វើជាម្ចាស់ ឬជាអ្នកកាន់កាប់សារព័ត៌‌មានជាភាសា ខែ្មរលើសពីពីរ (២) ឡើយ​នៅ​ក្នុង​[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]។ ===មាត្រា ១៨=== ចំនួនសរុបទាំងអស់នៃសារព័ត៌‌មានជាភាសាខែ្មរ ដែលកាន់កាប់ដោយជនបរទេស មិនត្រូវអោយលើសពីមៃ្ភភាគរយ (២០%) នៃ​ចំនួន​សារ​ព័ត៌‌មាន​ជា​ភាសា​ខែ្មរ​ទាំងអស់​ដែលបានចេញផ្សាយនៅក្នុង[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]ឡើយ។<br /> សារព័ត៌‌មានដែលកាន់កាប់ដោយជនបរទេស ដែលបានអនុញ្ញាតអោយចេញផ្សាយរួចហើយ មិនអាចត្រូវបិទដោយ មូលហេតុ​ថយ​ចុះ​ចំនួន​សរុប​ទាំងអស់​នៃ​សារ​ព័ត៌‌មានជាភាសាខែ្មរនោះទេ។ == ជំពូកទី ៤ ការតម្កល់ទុក == ===មាត្រា ១៩=== និពន្ធនាយក ឬនាយកការផ្សាយ ត្រូវតម្កល់ទុកសារព័ត៌‌មានរាល់លេខរបស់ខ្លួនចំនួនពីរច្បាប់ (០២ច្បាប់) នៅបណ្ណាជាតិ និងប្រាំមួយច្បាប់ (០៦ច្បាប់) ទៀត​នៅ​ក្រសួងព័ត៌‌មាន។ ការតម្កល់ទុកនេះត្រូវធ្វើឡើងក្នុងរយៈពេលដប់ប្រាំថៃ្ង (១៥ថៃ្ង) ចំពោះការបោះពុម្ពនៅភ្នំពេញ និងសែសិបប្រាំថៃ្ង (៤៥ថៃ្ង) នៅ​កនែ្លង​ដទៃ​ទៀត ដោយគិតពីកាលបរិចេ្ឆទនៃ ការចេញផ្សាយ។<br /> ការប្រព្រឹត្តល្មើសនឹងបទប្បញ្ញតិ្តខាងលើនេះ ត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាអន្តរការណ៍ ដោយក្រសួងព័ត៌‌មានជាប្រាក់ពី បីម៊ឺនរៀល (៣០.០០០រៀល)​ទៅ​បី​សែន​រៀល (៣០០.០០០រៀល)។ == ជំពូកទី ៥ អវសានប្បញ្ញតិ្ត == === មាត្រា ២០=== អំពើប្រព្រឹត្តរបស់និយោជក និពន្ធនាយក ឬអ្នកនិពន្ធអត្ថបទ ដែលរំលោភច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ ត្រូវទទួលទោសតាម ច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ ប៉ុនែ្ត​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក៏គ្មានជនណាម្នាក់ត្រូវចាប់ចង ឬជាប់ពន្ធនាគារដោយសារការបព្ចោញមតិឡើយ។ === មាត្រា ២១=== បទប្បញ្ញតិ្តទាំងឡាយដែលមានពីមុនមកហើយទាក់ទងនឹងសារព័ត៌‌មាន ត្រូវចាត់ទុកជានិរាករណ៍។ == ឯកសារយោង == * [http://women.open.org.kh/km/press_law ក្រសួង​ព័ត៌មាន]{{Dead link|date=តុលា 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]] lp9b1g6mrkhooboit2v03l03cc6a56z 0 25852 340200 339130 2026-09-06T23:40:53Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340200 wikitext text/x-wiki [[ឯកសារ:C_Hello_World_Program.png|រូបភាពតូច|ស្តាំ|342px|ឧទាហរណ៍នៃ[[ក្រមដើម]]បានសរសេរក្នុង[[ភាសាកម្មវិធីជ្វា]] ដែលនឹងចារឹកសារថា "Hello World!" (សួស្ដី ពិភពលោក!) ទៅកាន់[[ឆ្នេញបមាណីយ]]នៅពេលវាត្រូវ[[សំរាយ|បានបកស្រាយ]] និងដើរដោយ[[យន្តសិប្បនិម្មិត្តជ្វា]]។]] '''ភាសាកម្មវិធី'''មួយគឺជាភាសាសាងឡើងមួយបែបដែលរចនាឡើងដើម្បីធ្វើទំនាក់ទំនង[[លំណែនាំ]]មួយចំនួនទៅកាន់គ្រឿង[[យន្ត]] ជាពិសេស[[គណនូបករណ៍]]។ ភាសាកម្មវិធីត្រូវបានគេប្រើដើម្បីបង្កើត[[កម្មវិធី (យន្តូបករណ៍)|កម្មវិធី]]គ្រប់គ្រងទង្វើនៃយន្តមួយគ្រឿង រឺក៏ដើម្បីកំណត់បញ្ជាក់[[នព្វន្តវិធាន]]នានា។ ភាសាកម្មវិធីដំបូងឡើយបានកើតមានឡើងមុន[[ប្រវត្តិគ្រឿងរឹងគណនូបករណ៍|ការបង្កើតគណនូបករណ៍តួលេខ]]ទៅទៀត ហើយត្រូវបានប្រើដើម្បីកំណត់ដៅនូវទង្វើរបស់គ្រឿងយន្តដូចជា[[កីតំបាញយន្ត]] និង [[ព្យែណូលេងឯង]]។<ref>Ettinger, James (2004) ''Jacquard's Web'', Oxford University Press</ref> ភាសាកម្មវិធីផ្សេងៗរាប់ពាន់ភាសាត្រូវបានគេបង្កើតឡើង ភាគច្រើននៅក្នុងវិស័យគណនូបករណ៍ និងនៅតែមានការបង្កើតឡើងជាច្រើនភាសារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ភាសាកម្មវិធីភាគច្រើនតំរូវឱ្យមានគណនាកម្មកំណត់ក្នុងទំរង់[[សំណេរកម្មវិធីបញ្ជា|បញ្ជា]] (ឧ. ដំណើរនៃប្រតិបត្តិកម្មជាច្រើនស្ដែងឡើង) គ្រាដែលភាសាដទៃទៀតប្រើទំរង់ផ្សេងៗនៃយថាប្រភេទកម្មរបស់កម្មវិធីដូចជា ទំរង់[[សំណេរកម្មវិធីប្រកាស|ប្រកាស]] (ឧ. លទ្ធផលដែលចង់បានត្រូវបានកំណត់ជាក់លាក់ មិនមែនឱ្យវាសំរេចត្រូវធ្វើយ៉ាងណានោះទេ)។ ការពិពណ៌នាអំពីភាសាកម្មវិធីមួយជាធម្មតាត្រូវបានគេបំបែកទៅជាសមាសភាគពីរយ៉ាងតាមរយៈ[[វាក្យសម្ព័ន្ធ (ភាសាកម្មវិធី)|វាក្យសម្ព័ន្ធ]] (ទំរង់) និង [[សញ្ញាន័យវិទ្យា]] (អត្ថន័យ)។ ភាសាខ្លះត្រូវបានកំណត់ដោយឯកសារយថាប្រភេទកម្ម (ជាឧទាហរណ៍ ភាសាកម្មវិធី [[ស៊ី (ភាសាកម្មវិធី)|C]] ត្រូវបានគេកំណត់ដោយបមាណីយ[[អង្គការបមាណីយកម្មអន្តរជាតិ|អ.ប.អ.]]) ខណៈដែលបណ្ដាភាសាដទៃទៀត (ដូចជា [[ផឺល|Perl]]) មានបូរណកម្មលប់ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជា[[បូរណកម្មលំយោង|លំយោង]]។ == និយមន័យ == ភាសាកម្មវិធីមួយជាខ្នត់មួយសំរាប់សរសេរ[[កម្មវិធីគណនូបករណ៍|កម្មវិធី]]នានា ដែលគឺជាបណ្ដាយថាប្រភេទកម្មនៃគណនាកម្ម រឺ [[នព្វន្តវិធាន]]មួយ។<ref name="Aaby 2004">{{cite book|last=Aaby|first=Anthony|title=Introduction to Programming Languages|year=2004|url=http://www.emu.edu.tr/aelci/Courses/D-318/D-318-Files/plbook/intro.htm}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121108043216/http://www.emu.edu.tr/aelci/Courses/D-318/D-318-Files/plbook/intro.htm |date=2012-11-08 }}</ref> ភាគខ្លះ តែមិនទាំងអស់ ពួកអ្នកប្រឌិតសង្កត់ធ្ងន់លើបច្ចេកសព្ទ "ភាសាកម្មវិធី" ចំពោះតែភាសាទាំងឡាយណានោះ ដែលអាចកំណត់បញ្ជាក់នព្វន្តវិធានទាំងឡាយដែលអាចមាន ''ទាំងឡាយ''។<ref name="Aaby 2004"/><ref>In mathematical terms, this means the programming language is [[Turing completeness|Turing-complete]] {{cite book|last=MacLennan|first=Bruce J.|title=Principles of Programming Languages|url=https://archive.org/details/principlesofprog0003macl|page=[https://archive.org/details/principlesofprog0003macl/page/1 1]|publisher=Oxford University Press|year=1987|isbn=0-19-511306-3}}</ref> វិសេសគុណរាល់ដងចាត់ទុកថាមានសារៈសំខាន់រាល់អ្វីៗផ្សំឡើងទៅជាភាសាកម្មវិធីមួយរួមមាន: ; អនុគមន៍ និង គោលដៅ : A ''ភាសាកម្មវិធីគណនូបករណ៍'' មួយគឺជា[[ភាសាទំរង់|ភាសា]]មួយប្រើដើម្បីសរសេរ[[កម្មវិធីគណនូបករណ៍]]នានា ដែលពាក់ព័ន្ធនឹង[[គណនូបករណ៍]] ដំណើរការប្រភេទនៃគណនាកម្ម<ref name=sigplan>{{cite web|author=[[Association for Computing Machinery|ACM]] SIGPLAN|title=Bylaws of the Special Interest Group on Programming Languages of the Association for Computing Machinery|url=http://www.acm.org/sigs/sigplan/sigplan_bylaws.htm|accessdate=19 June 2006|year=2003}}, ''The scope of SIGPLAN is the theory, design, implementation, description, and application of computer programming languages - languages that permit the specification of a variety of different computations, thereby providing the user with significant control (immediate or delayed) over the computer's operation.''</ref> រឺ [[នព្វន្តវិធាន]] ហើយទំនងជាអាចគ្រប់គ្រងឧបករណ៍ខាងក្រៅៗដូចជា[[ផ្នោះពុម្ព (គណនាការ)|ផ្នោះពុម្ព]] [[រង្វិលថាស]] [[រូបយន្ត]]នានា <ref name="robots">{{cite web|url=http://www.cs.brown.edu/people/tld/courses/cs148/02/programming.html |title=Programming Robots |accessdate=23 September 2006 |last=Dean |first=Tom |date= |year=2002 |work=Building Intelligent Robots |publisher=Brown University Department of Computer Science}}</ref> និងនៅមានទៀត។ ឧទាហរណ៍ ពួកកម្មវិធីរបស់[[ផូសថ៍ស្គ្រីបថ៍]] (PostScript) រាល់ដងត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយកម្មវិធីផ្សេងមួយទៀតដើម្បីគ្រប់គ្រងផ្នោះពុម្ព រឺ គំហើញរបស់គណនូបករណ៍។ More generally, a programming language may describe computation on some, possibly abstract, machine. It is generally accepted that a complete specification for a programming language includes a description, possibly idealized, of a machine or processor for that language.<ref name=nara2>R. Narasimahan, Programming Languages and Computers: A Unified Metatheory, pp. 189--247 in Franz Alt, Morris Rubinoff (eds.) Advances in computers, Volume 8, Academic Press, 1994, ISBN 012012108, p.193 : "a complete specification of a programming language must, by definition, include a specification of a processor--idealized, if you will--for that language." [the source cites many references to support this statement]</ref> In most practical contexts, a programming language involves a computer; consequently, programming languages are usually defined and studied this way.<ref>{{cite book|last=Ben Ari|first=Mordechai|title=Understanding Programming Languages|url=https://archive.org/details/understandingpro0000bena_b4f3|publisher=John Wiley and Sons| year=1996|quote=Programs and languages can be defined as purely formal mathematical objects. However, more people are interested in programs than in other mathematical objects such as groups, precisely because it is possible to use the program—the sequence of symbols—to control the execution of a computer. While we highly recommend the study of the theory of programming, this text will generally limit itself to the study of programs as they are executed on a computer.}}</ref> Programming languages differ from [[natural language]]s in that natural languages are only used for interaction between people, while programming languages also allow humans to communicate instructions to machines. ; Abstractions : Programming languages usually contain [[abstraction (computer science)|abstractions]] for defining and manipulating [[data structure]]s or controlling the [[control flow|flow of execution]]. The practical necessity that a programming language support adequate abstractions is expressed by the [[abstraction principle (programming)|abstraction principle]];<ref>David A. Schmidt, ''The structure of typed programming languages'', MIT Press, 1994, ISBN 0-262-19349-3, p. 32</ref> this principle is sometimes formulated as recommendation to the programmer to make proper use of such abstractions.<ref>{{cite book|last=Pierce|first=Benjamin|title=Types and Programming Languages|publisher=MIT Press|year=2002|isbn=0-262-16209-1|page=339}}</ref> ; Expressive power : The [[theory of computation]] classifies languages by the computations they are capable of expressing. All [[Turing completeness|Turing complete]] languages can implement the same set of [[algorithm]]s. [[SQL-92|ANSI/ISO SQL-92]] and [[Charity (programming language)|Charity]] are examples of languages that are not Turing complete, yet often called programming languages.<ref>{{cite web|author=Digital Equipment Corporation|title=Information Technology - Database Language SQL (Proposed revised text of DIS 9075)|url=http://www.contrib.andrew.cmu.edu/~shadow/sql/sql1992.txt|work=ISO/IEC 9075:1992, Database Language SQL|accessdate=29 June 2006}}</ref><ref>{{cite web|author=The Charity Development Group|title=The CHARITY Home Page|url=http://pll.cpsc.ucalgary.ca/charity1/www/home.html|date=December 1996|accessdate=29 June 2006|archivedate=18 កក្កដា 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060718010551/http://pll.cpsc.ucalgary.ca/charity1/www/home.html|url-status=dead}}, ''Charity is a categorical programming language...'', ''All Charity computations terminate.''</ref> [[Markup languages]] like [[XML]], [[HTML]] or [[troff]], which define [[structured data]], are not usually considered programming languages.<ref>[http://www.w3.org/XML/1999/XML-in-10-points.html XML in 10 points] [[W3C]], 1999, ''XML is not a programming language.''</ref><ref>{{cite book|last=Powell|first=Thomas|title=HTML & XHTML: the complete reference|url=https://archive.org/details/htmlxhtmlcomplet0000powe|publisher=McGraw-Hill|year=2003|isbn=0-07-222942-X|page=[https://archive.org/details/htmlxhtmlcomplet0000powe/page/25 25]|quote=''HTML is not a programming language.''}}</ref><ref>{{cite book|last1=Dykes|first1=Lucinda|first2=Ed|last2=Tittel|title=XML For Dummies, 4th Edition|url=https://archive.org/details/xmlfordummies0004dyke|publisher=Wiley|year=2005|isbn=0-7645-8845-1|page=[https://archive.org/details/xmlfordummies0004dyke/page/20 20]|quote=''...it's a markup language, not a programming language.''}}</ref> Programming languages may, however, share the syntax with markup languages if a computational semantics is defined. [[XSLT]], for example, is a [[Turing completeness|Turing complete]] XML dialect.<ref>{{cite web|url=http://www.ibm.com/developerworks/library/x-xslt/|title=What kind of language is XSLT?|publisher=IBM.com|accessdate=3 December 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/ms767587(VS.85).aspx |title=XSLT is a Programming Language|publisher=Msdn.microsoft.com|accessdate=3 December 2010}}</ref><ref>{{cite book|last=Scott|first=Michael|title=Programming Language Pragmatics|url=https://archive.org/details/programminglangu0000scot_4edi|publisher=[[Morgan Kaufmann]]|year=2006|isbn=0-12-633951-1|page=[https://archive.org/details/programminglangu0000scot_4edi/page/802 802]|quote=''XSLT, though highly specialized to the transformation of XML, is a Turing-complete programming language.''}}</ref> Moreover, [[LaTeX]], which is mostly used for structuring documents, also contains a Turing complete subset.<ref>http://tobi.oetiker.ch/lshort/lshort.pdf</ref><ref>{{cite book|last=Syropoulos|first=Apostolos|coauthors=Antonis Tsolomitis, Nick Sofroniou|title=Digital typography using LaTeX|url=https://archive.org/details/digitaltypograph0000syro|publisher=Springer-Verlag|year=2003|isbn=0-387-95217-9|page=[https://archive.org/details/digitaltypograph0000syro/page/213 213]|quote=''TeX is not only an excellent typesetting engine but also a real programming language.''}}</ref> The term ''computer language'' is sometimes used interchangeably with programming language.<ref>Robert A. Edmunds, The Prentice-Hall standard glossary of computer terminology, Prentice-Hall, 1985, p. 91</ref> However, the usage of both terms varies among authors, including the exact scope of each. One usage describes programming languages as a subset of computer languages.<ref>Pascal Lando, Anne Lapujade, Gilles Kassel, and Frédéric Fürst, ''[http://www.loa-cnr.it/ICSOFT2007_final.pdf Towards a General Ontology of Computer Programs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429185753/http://www.loa-cnr.it/ICSOFT2007_final.pdf |date=2011-04-29 }}'', [http://dblp.uni-trier.de/db/conf/icsoft/icsoft2007-1.html ICSOFT 2007], pp. 163-170</ref> In this vein, languages used in computing that have a different goal than expressing computer programs are generically designated computer languages. For instance, markup languages are sometimes referred to as computer languages to emphasize that they are not meant to be used for programming.<ref>S.K. Bajpai, ''Introduction To Computers And C Programming'', New Age International, 2007, ISBN 81-224-1379-X, p. 346</ref> Another usage regards programming languages as theoretical constructs for programming abstract machines, and computer languages as the subset thereof that runs on physical computers, which have finite hardware resources.<ref>R. Narasimahan, Programming Languages and Computers: A Unified Metatheory, pp. 189--247 in Franz Alt, Morris Rubinoff (eds.) Advances in computers, Volume 8, Academic Press, 1994, ISBN 012012108, p.215: "[...] the model [...] for computer languages differs from that [...] for programming languages in only two respects. In a computer language, there are only finitely many names--or registers--which can assume only finitely many values--or states--and these states are not further distinguished in terms of any other attributes. [author's footnote:] This may sound like a truism but its implications are far reaching. For example, it would imply that any model for programming languages, by fixing certain of its parameters or features, should be reducible in a natural way to a model for computer languages."</ref> [[John C. Reynolds]] emphasizes that [[formal specification]] languages are just as much programming languages as are the languages intended for execution. He also argues that textual and even graphical input formats that affect the behavior of a computer are programming languages, despite the fact they are commonly not Turing-complete, and remarks that ignorance of programming language concepts is the reason for many flaws in input formats.<ref>John C. Reynolds, ''Some thoughts on teaching programming and programming languages'', [[SIGPLAN]] Notices, Volume 43, Issue 11, November 2008, p.109</ref> == History == {{main|History of programming languages|Programming language generations}} === Early developments === The first programming languages designed to communicate instructions to a computer were written in the 1950s. An early [[high-level programming language]] to be designed for a computer was [[Plankalkül]], developed for the German [[Z3 (computer)|Z3]] by [[Konrad Zuse]] between 1943 and 1945. However, it was not implemented until 1998 and 2000.<ref>[[Raúl Rojas|Rojas, Raúl]], et al. (2000). "Plankalkül: The First High-Level Programming Language and its Implementation". Institut für Informatik, Freie Universität Berlin, Technical Report B-3/2000. [http://www.zib.de/zuse/Inhalt/Programme/Plankalkuel/Plankalkuel-Report/Plankalkuel-Report.htm (full text)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018204625/http://www.zib.de/zuse/Inhalt/Programme/Plankalkuel/Plankalkuel-Report/Plankalkuel-Report.htm |date=2014-10-18 }}</ref> [[John Mauchly]]'s [[Short Code (computer language)|Short Code]], proposed in 1949, was one of the first high-level languages ever developed for an [[electronic computer]].<ref name="Sebesta">Sebesta, W.S Concepts of Programming languages. 2006;M6 14:18 pp.44. ISBN 0-321-33025-0</ref> Unlike [[machine code]], Short Code statements represented mathematical expressions in understandable form. However, the program had to be translated into [[machine code]] every time it ran, making the process much slower than running the equivalent machine code. [[ឯកសារ:Manchester Mark2.jpg|រូបភាពតូច|300px|The [[Manchester Mark 1]] ran programs written in [[Autocode]] from 1952.]] At the [[University of Manchester]], [[Alick Glennie]] developed [[Autocode]] in the early 1950s. A [[high-level programming language|programming language]], it used a [[compiler]] to automatically convert the language into machine code. The first code and compiler was developed in 1952 for the [[Manchester Mark 1|Mark 1]] computer at the University of Manchester and is considered to be the first [[compiler|compiled]] high-level programming language.<ref>{{Cite journal |last=Knuth|first=Donald E.|last2=Pardo|first2=Luis Trabb|title=Early development of programming languages|journal=Encyclopedia of Computer Science and Technology|volume=7|pages=419–493|publisher=Marcel Dekker |postscript=<!--None-->}}</ref><ref>{{cite book|url=http://books.google.co.uk/books?id=kpYX_lNI0VMC|title=Digitized: The Science of Computers and how it Shapes Our World|author=Peter J. Bentley|year=2012|publisher=Oxford University Press|page=87}}</ref> The second autocode was developed for the Mark 1 by [[Tony Brooker|R. A. Brooker]] in 1954 and was called the "Mark 1 Autocode". Brooker also developed an autocode for the [[Ferranti Mercury]] in the 1950s in conjunction with the University of Manchester. The version for the [[EDSAC|EDSAC 2]] was devised by [[D. F. Hartley]] of [[University of Cambridge Mathematical Laboratory]] in 1961. Known as EDSAC 2 Autocode, it was a straight development from Mercury Autocode adapted for local circumstances, and was noted for its object code optimisation and source-language diagnostics which were advanced for the time. A contemporary but separate thread of development, [[Atlas Autocode]] was developed for the University of Manchester [[Atlas Computer (Manchester)|Atlas 1]] machine. Another early programming language was devised by [[Grace Hopper]] in the US, called [[FLOW-MATIC]]. It was developed for the [[UNIVAC I]] at [[Remington Rand]] during the period from 1955 until 1959. Hopper found that business data processing customers were uncomfortable with mathematical notation, and in early 1955, she and her team wrote a specification for an [[English language|English]] programming language and implemented a prototype.<ref>Hopper (1978) p.&nbsp;16.</ref> The FLOW-MATIC compiler became publicly available in early 1958 and was substantially complete in 1959.<ref>Sammet (1969) p.&nbsp;316</ref> Flow-Matic was a major influence in the design of [[COBOL]], since only it and its direct descendent [[AIMACO]] were in actual use at the time.<ref>Sammet (1978) p.&nbsp;204.</ref> The language [[Fortran]] was developed at IBM in the mid '50s, and became the first widely used high-level general purpose programming language. === Refinement === The period from the 1960s to the late 1970s brought the development of the major language paradigms now in use, though many aspects were refinements of ideas in the very first [[Third-generation programming language]]s: * [[APL (programming language)|APL]] introduced ''[[array programming]]'' and influenced [[functional programming]].<ref>Richard L. Wexelblat: ''History of Programming Languages'', Academic Press, 1981, chapter XIV.</ref> * [[PL/I]], originally called NPL, was designed in the early 1960s to incorporate the best ideas from FORTRAN and COBOL with block structures taken from ALGOL. * In the 1960s, [[Simula]] was the first language designed to support ''[[object-oriented programming]]''; in the mid-1970s, [[Smalltalk]] followed with the first "purely" object-oriented language. * [[C (programming language)|C]] was developed between 1969 and 1973 as a ''[[system programming]]'' language, and remains popular.<ref>{{cite web|url=http://www.cs.berkeley.edu/~flab/languages.html|author=François Labelle|title=Programming Language Usage Graph|work=[[SourceForge]]|accessdate=21 June 2006|archivedate=17 មិថុនា 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060617055109/http://www.cs.berkeley.edu/%7Eflab/languages.html|url-status=dead}}. This comparison analyzes trends in number of projects hosted by a popular community programming repository. During most years of the comparison, C leads by a considerable margin; in 2006, Java overtakes C, but the combination of C/C++ still leads considerably.</ref> * [[Prolog]], designed in 1972, was the first ''[[logic programming]]'' language. * In 1978, [[ML (programming language)|ML]] built a polymorphic type system on top of Lisp, pioneering ''[[Type system|statically typed]] [[functional programming]]'' languages. Each of these languages spawned an entire family of descendants, and most modern languages count at least one of them in their ancestry. The 1960s and 1970s also saw considerable debate over the merits of ''[[structured programming]]'', and whether programming languages should be designed to support it.<ref>{{cite journal|title=The Semicolon Wars|url=https://archive.org/details/sim_american-scientist_july-august-2006_94_4/page/n12|journal=American Scientist|first1=Brian|last1=Hayes|volume=94|issue=4|year=2006|pages=299–303}}</ref> [[Edsger W. Dijkstra|Edsger Dijkstra]], in a famous 1968 letter published in the [[Communications of the ACM]], argued that [[Goto|GOTO]] statements should be eliminated from all "higher level" programming languages.<ref>{{cite journal|last=Dijkstra|first=Edsger W.|authorlink=Edsger Dijkstra|title=Go To Statement Considered Harmful|journal=Communications of the ACM|volume=11|issue=3|date=March 1968|pages=147–148|url=http://www.acm.org/classics/oct95/|accessdate=29 June 2006|doi=10.1145/362929.362947|archive-date=3 កក្កដា 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070703050443/http://www.acm.org/classics/oct95/|dead-url=yes}}</ref> The 1960s and 1970s also saw expansion of techniques that reduced the footprint of a program as well as improved productivity of the programmer and user. The [[Computer programming in the punch card era|card deck]] for an early [[Fourth-generation programming language|4GL]] was a lot smaller for the same functionality expressed in a [[Third-generation programming language|3GL deck]]. === Consolidation and growth === [[ឯកសារ:Bangalore India Tech books for sale IMG 5261.jpg|រូបភាពតូច|240px|ស្តាំ|A selection of textbooks that teach programming, in languages both popular and obscure. These are only a few of the thousands of programming languages and dialects that have been designed in history.]] The 1980s were years of relative consolidation. [[C++]] combined object-oriented and systems programming. The United States government standardized [[Ada (programming language)|Ada]], a systems programming language derived from [[Pascal (programming language)|Pascal]] and intended for use by defense contractors. In Japan and elsewhere, vast sums were spent investigating so-called [[Fifth-generation programming language|"fifth generation" languages]] that incorporated logic programming constructs.<ref>Tetsuro Fujise, Takashi Chikayama, Kazuaki Rokusawa, Akihiko Nakase (December 1994). "KLIC: A Portable Implementation of KL1" ''Proc. of FGCS '94, ICOT'' Tokyo, December 1994. http://www.icot.or.jp/ARCHIVE/HomePage-E.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925132105/http://www.icot.or.jp/ARCHIVE/HomePage-E.html |date=2006-09-25 }} KLIC is a portable implementation of a concurrent logic programming language [[KL1]].</ref> The functional languages community moved to standardize [[ML (programming language)|ML]] and Lisp. Rather than inventing new paradigms, all of these movements elaborated upon the ideas invented in the previous decade. One important trend in language design for programming large-scale systems during the 1980s was an increased focus on the use of ''modules'', or large-scale organizational units of code. [[Modula-2]], Ada, and ML all developed notable module systems in the 1980s, although other languages, such as [[PL/I]], already had extensive support for modular programming. Module systems were often wedded to [[generic programming]] constructs.<ref>{{cite web|author=Jim Bender|url=http://readscheme.org/modules/|title=Mini-Bibliography on Modules for Functional Programming Languages|work=ReadScheme.org|accessdate=27 September 2006|date=15 March 2004|archivedate=24 កញ្ញា 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060924085057/http://readscheme.org/modules/|url-status=dead}}</ref> The rapid growth of the [[Internet]] in the mid-1990s created opportunities for new languages. [[Perl]], originally a Unix scripting tool first released in 1987, became common in dynamic [[website]]s. [[Java (programming language)|Java]] came to be used for server-side programming, and bytecode virtual machines became popular again in commercial settings with their promise of "[[Write once, run anywhere]]" ([[UCSD Pascal]] had been popular for a time in the early 1980s). These developments were not fundamentally novel, rather they were refinements to existing languages and paradigms, and largely based on the C family of programming languages. Programming language evolution continues, in both industry and research. Current directions include security and reliability verification, new kinds of modularity ([[mixin]]s, [[Delegation (programming)|delegates]], [[aspect-oriented programming|aspects]]), and database integration such as Microsoft's [[Language Integrated Query|LINQ]]. The [[Fourth-generation programming language|4GLs]] are examples of languages which are domain-specific, such as [[SQL]], which manipulates and returns [[set (computer science)|sets]] of data rather than the scalar values which are canonical to most programming languages. [[Perl]], for example, with its '[[here document]]' can hold multiple 4GL programs, as well as multiple JavaScript programs, in part of its own perl code and use variable interpolation in the 'here document' to support multi-language programming.<ref>Wall, ''Programming Perl'' ISBN 0-596-00027-8 p. 66</ref> == Elements == All programming languages have some [[language primitive|primitive]] building blocks for the description of data and the processes or transformations applied to them (like the addition of two numbers or the selection of an item from a collection). These primitives are defined by syntactic and semantic rules which describe their structure and meaning respectively. === Syntax === [[ឯកសារ:Python add5 parse.png|រូបភាពតូច|ស្តាំ|367px|[[Parse tree]] of Python code with inset tokenization]] [[ឯកសារ:Python add5 syntax.svg|រូបភាពតូច|ស្តាំ|292px|[[Syntax highlighting]] is often used to aid programmers in recognizing elements of source code. The language above is [[Python (programming language)|Python]].]] {{Main|Syntax (programming languages)}} A programming language's surface form is known as its [[syntax (programming languages)|syntax]]. Most programming languages are purely textual; they use sequences of text including words, numbers, and punctuation, much like written natural languages. On the other hand, there are some programming languages which are more [[visual programming language|graphical]] in nature, using visual relationships between symbols to specify a program. The syntax of a language describes the possible combinations of symbols that form a syntactically correct program. The meaning given to a combination of symbols is handled by semantics (either [[Formal semantics of programming languages|formal]] or hard-coded in a [[Reference implementation (computing)|reference implementation]]). Since most languages are textual, this article discusses textual syntax. Programming language syntax is usually defined using a combination of [[regular expression]]s (for [[lexical analysis|lexical]] structure) and [[Backus–Naur Form]] (for [[context-free grammar|grammatical]] structure). Below is a simple grammar, based on [[Lisp (programming language)|Lisp]]: <syntaxhighlight lang="bnf"> expression ::= atom | list atom ::= number | symbol number ::= [+-]?['0'-'9']+ symbol ::= ['A'-'Z''a'-'z'].* list ::= '(' expression* ')' </syntaxhighlight> This grammar specifies the following: * an ''expression'' is either an ''atom'' or a ''list''; * an ''atom'' is either a ''number'' or a ''symbol''; * a ''number'' is an unbroken sequence of one or more decimal digits, optionally preceded by a plus or minus sign; * a ''symbol'' is a letter followed by zero or more of any characters (excluding whitespace); and * a ''list'' is a matched pair of parentheses, with zero or more ''expressions'' inside it. The following are examples of well-formed token sequences in this grammar: <code>12345</code>, <code>()</code> and <code>(a b c232 (1))</code>. Not all syntactically correct programs are semantically correct. Many syntactically correct programs are nonetheless ill-formed, per the language's rules; and may (depending on the language specification and the soundness of the implementation) result in an error on translation or execution. In some cases, such programs may exhibit [[undefined behavior]]. Even when a program is well-defined within a language, it may still have a meaning that is not intended by the person who wrote it. Using [[natural language]] as an example, it may not be possible to assign a meaning to a grammatically correct sentence or the sentence may be false: * "[[Colorless green ideas sleep furiously]]." is grammatically well-formed but has no generally accepted meaning. * "John is a married bachelor." is grammatically well-formed but expresses a meaning that cannot be true. The following C language fragment is syntactically correct, but performs operations that are not semantically defined (the operation <tt>*p >> 4</tt> has no meaning for a value having a complex type and <tt>p->im</tt> is not defined because the value of <tt>p</tt> is the [[pointer (computer programming)|null pointer]]): <syntaxhighlight lang="c"> complex *p = NULL; complex abs_p = sqrt(*p >> 4 + p->im); </syntaxhighlight> If the [[type declaration]] on the first line were omitted, the program would trigger an error on compilation, as the variable "p" would not be defined. But the program would still be syntactically correct, since type declarations provide only semantic information. The grammar needed to specify a programming language can be classified by its position in the [[Chomsky hierarchy]]. The syntax of most programming languages can be specified using a Type-2 grammar, i.e., they are [[context-free grammar]]s.<ref>{{cite book|author=Michael Sipser|year=1996|title=[[Introduction to the Theory of Computation]]|publisher=PWS Publishing|isbn=0-534-94728-X |authorlink=Michael Sipser}} Section 2.2: Pushdown Automata, pp.101–114.</ref> Some languages, including Perl and Lisp, contain constructs that allow execution during the parsing phase. Languages that have constructs that allow the programmer to alter the behavior of the parser make syntax analysis an [[undecidable problem]], and generally blur the distinction between parsing and execution.<ref>Jeffrey Kegler, "[http://www.jeffreykegler.com/Home/perl-and-undecidability Perl and Undecidability]", ''The Perl Review''. Papers 2 and 3 prove, using respectively [[Rice's theorem]] and direct reduction to the [[halting problem]], that the parsing of Perl programs is in general undecidable.</ref> In contrast to [[Lisp macro|Lisp's macro system]] and Perl's <code>BEGIN</code> blocks, which may contain general computations, C macros are merely string replacements, and do not require code execution.<ref>Marty Hall, 1995, [http://www.apl.jhu.edu/~hall/Lisp-Notes/Macros.html Lecture Notes: Macros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130806054148/http://www.apl.jhu.edu/~hall/Lisp-Notes/Macros.html |date=2013-08-06 }}, [[PostScript]] [http://www.apl.jhu.edu/~hall/Lisp-Notes/Macros.ps version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000817211709/http://www.apl.jhu.edu/~hall/Lisp-Notes/Macros.ps |date=2000-08-17 }}</ref> === Semantics === The term [[Semantics#Computer science|Semantics]] refers to the meaning of languages, as opposed to their form ([[#Syntax|syntax]]). ==== Static semantics ==== The static semantics defines restrictions on the structure of valid texts that are hard or impossible to express in standard syntactic formalisms.<ref name="Aaby 2004"/> For compiled languages, static semantics essentially include those semantic rules that can be checked at compile time. Examples include checking that every [[identifier]] is declared before it is used (in languages that require such declarations) or that the labels on the arms of a [[case statement]] are distinct.<ref>Michael Lee Scott, ''Programming language pragmatics'', Edition 2, Morgan Kaufmann, 2006, ISBN 0-12-633951-1, p. 18–19</ref> Many important restrictions of this type, like checking that identifiers are used in the appropriate context (e.g. not adding an integer to a function name), or that [[subroutine]] calls have the appropriate number and type of arguments, can be enforced by defining them as rules in a [[logic]] called a [[type system]]. Other forms of [[static code analysis|static analyses]] like [[data flow analysis]] may also be part of static semantics. Newer programming languages like [[Java (programming language)|Java]] and [[C Sharp (programming language)|C#]] have [[definite assignment analysis]], a form of data flow analysis, as part of their static semantics. ==== Dynamic semantics ==== {{main|Semantics of programming languages}} Once data has been specified, the machine must be instructed to perform operations on the data. For example, the semantics may define the [[evaluation strategy|strategy]] by which expressions are evaluated to values, or the manner in which [[control flow|control structures]] conditionally execute [[Statement (computer science)|statements]]. The ''dynamic semantics'' (also known as ''execution semantics'') of a language defines how and when the various constructs of a language should produce a program behavior. There are many ways of defining execution semantics. Natural language is often used to specify the execution semantics of languages commonly used in practice. A significant amount of academic research went into [[formal semantics of programming languages]], which allow execution semantics to be specified in a formal manner. Results from this field of research have seen limited application to programming language design and implementation outside academia. ==== Type system ==== {{Main|Data type|Type system|Type safety}} A type system defines how a programming language classifies values and expressions into ''types'', how it can manipulate those types and how they interact. The goal of a type system is to verify and usually enforce a certain level of correctness in programs written in that language by detecting certain incorrect operations. Any [[Decidability (logic)|decidable]] type system involves a trade-off: while it rejects many incorrect programs, it can also prohibit some correct, albeit unusual programs. In order to bypass this downside, a number of languages have ''type loopholes'', usually unchecked [[Type conversion#Explicit type conversion|casts]] that may be used by the programmer to explicitly allow a normally disallowed operation between different types. In most typed languages, the type system is used only to [[type checking|type check]] programs, but a number of languages, usually functional ones, [[type inference|infer types]], relieving the programmer from the need to write type annotations. The formal design and study of type systems is known as ''[[type theory]]''. ===== Typed versus untyped languages ===== A language is ''typed'' if the specification of every operation defines types of data to which the operation is applicable, with the implication that it is not applicable to other types.<ref name="typing">{{cite web|url=http://www.acooke.org/comp-lang.html|author=Andrew Cooke|title=Introduction To Computer Languages|accessdate=13 July 2012|archivedate=15 សីហា 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120815140215/http://www.acooke.org/comp-lang.html|url-status=dead}}</ref> For example, the data represented by "<code>this text between the quotes</code>" is a [[String literal|string]]. In most programming languages, dividing a number by a string has no meaning; most modern programming languages will therefore reject any program attempting to perform such an operation. In some languages the meaningless operation will be detected when the program is compiled ("static" type checking), and rejected by the compiler; while in others, it will be detected when the program is run ("dynamic" type checking), resulting in a run-time [[Exception handling|exception]]. A special case of typed languages are the ''single-type'' languages. These are often scripting or markup languages, such as [[REXX]] or [[Standard Generalized Markup Language|SGML]], and have only one data type—most commonly character strings which are used for both symbolic and numeric data. In contrast, an ''untyped language'', such as most [[assembly language]]s, allows any operation to be performed on any data, which are generally considered to be sequences of bits of various lengths.<ref name="typing"/> High-level languages which are untyped include [[BCPL]] and some varieties of [[Forth (programming language)|Forth]]. In practice, while few languages are considered typed from the point of view of [[type theory]] (verifying or rejecting ''all'' operations), most modern languages offer a degree of typing.<ref name="typing"/> Many production languages provide means to bypass or subvert the type system, trading type-safety for finer control over the program's execution (see [[Type conversion#Explicit type conversion|casting]]). ===== Static versus dynamic typing ===== In ''[[Type system|static typing]]'', all expressions have their types determined prior to when the program is executed, typically at compile-time. For example, 1 and (2+2) are integer expressions; they cannot be passed to a function that expects a string, or stored in a variable that is defined to hold dates.<ref name="typing"/> Statically typed languages can be either ''[[Manifest typing|manifestly typed]]'' or ''[[Type inference|type-inferred]]''. In the first case, the programmer must explicitly write types at certain textual positions (for example, at variable [[declaration (computer science)|declarations]]). In the second case, the compiler ''infers'' the types of expressions and declarations based on context. Most mainstream statically typed languages, such as [[C++]], [[C Sharp (programming language)|C#]] and [[Java (programming language)|Java]], are manifestly typed. Complete type inference has traditionally been associated with less mainstream languages, such as [[Haskell (programming language)|Haskell]] and [[ML (programming language)|ML]]. However, many manifestly typed languages support partial type inference; for example, [[Java (programming language)|Java]] and [[C Sharp (programming language)|C#]] both infer types in certain limited cases.<ref>Specifically, instantiations of [[generic programming|generic]] types are inferred for certain expression forms. Type inference in Generic Java—the research language that provided the basis for Java 1.5's bounded [[polymorphism in object-oriented programming|parametric polymorphism]] extensions—is discussed in two informal manuscripts from the Types mailing list: [http://www.seas.upenn.edu/~sweirich/types/archive/1999-2003/msg00849.html Generic Java type inference is unsound] ([[Alan Jeffrey]], 17 December 2001) and [http://www.seas.upenn.edu/~sweirich/types/archive/1999-2003/msg00921.html Sound Generic Java type inference] ([[Martin Odersky]], 15 January 2002). C#'s type system is similar to Java's, and uses a similar partial type inference scheme.</ref> ''[[Type system|Dynamic typing]]'', also called ''latent typing'', determines the type-safety of operations at run time; in other words, types are associated with ''run-time values'' rather than ''textual expressions''.<ref name="typing"/> As with type-inferred languages, dynamically typed languages do not require the programmer to write explicit type annotations on expressions. Among other things, this may permit a single variable to refer to values of different types at different points in the program execution. However, type [[Software bug|errors]] cannot be automatically detected until a piece of code is actually executed, potentially making [[debugging]] more difficult. [[Lisp (programming language)|Lisp]], [[Perl]], [[Python (programming language)|Python]], [[JavaScript]], and [[Ruby (programming language)|Ruby]] are dynamically typed. ===== Weak and strong typing ===== ''[[Weak typing]]'' allows a value of one type to be treated as another, for example treating a [[String (computer science)|string]] as a number.<ref name="typing"/> This can occasionally be useful, but it can also allow some kinds of program faults to go undetected at [[compile time]] and even at [[Run time (program lifecycle phase)|run time]]. ''[[Strongly typed programming language|Strong typing]]'' prevents the above. An attempt to perform an operation on the wrong type of value raises an error.<ref name="typing"/> Strongly typed languages are often termed ''type-safe'' or ''[[type safety|safe]]''. An alternative definition for "weakly typed" refers to languages, such as [[Perl]] and [[JavaScript]], which permit a large number of implicit type conversions. In JavaScript, for example, the expression <code>2 * x</code> implicitly converts <code>x</code> to a number, and this conversion succeeds even if <code>x</code> is <code>null</code>, <code>undefined</code>, an <code>Array</code>, or a string of letters. Such implicit conversions are often useful, but they can mask programming errors. ''Strong'' and ''static'' are now generally considered orthogonal concepts, but usage in the literature differs. Some use the term ''strongly typed'' to mean ''strongly, statically typed'', or, even more confusingly, to mean simply ''statically typed''. Thus [[C (programming language)|C]] has been called both strongly typed and weakly, statically typed.<ref>{{cite web|url=http://www.schemers.org/Documents/Standards/R5RS/HTML/r5rs-Z-H-4.html|title=Revised Report on the Algorithmic Language Scheme|date=20 February 1998|accessdate=9 June 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://citeseer.ist.psu.edu/cardelli85understanding.html|title=On Understanding Types, Data Abstraction, and Polymorphism|author=[[Luca Cardelli]] and [[Peter Wegner]]|work=Manuscript (1985)|accessdate=9 June 2006|archivedate=19 មិថុនា 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060619072646/http://citeseer.ist.psu.edu/cardelli85understanding.html|url-status=dead}}</ref> It may seem odd to some professional programmers that C could be "weakly, statically typed". However, notice that the use of the generic pointer, the '''void*''' pointer, does allow for casting of pointers to other pointers without needing to do an explicit cast. This is extremely similar to somehow casting an array of bytes to any kind of datatype in C without using an explicit cast, such as <code>(int)</code> or <code>(char)</code>. === Standard library and run-time system === {{main|Standard library}} Most programming languages have an associated core [[Library (computing)|library]] (sometimes known as the 'standard library', especially if it is included as part of the published language standard), which is conventionally made available by all implementations of the language. Core libraries typically include definitions for commonly used algorithms, data structures, and mechanisms for input and output. A language's core library is often treated as part of the language by its users, although the designers may have treated it as a separate entity. Many language specifications define a core that must be made available in all implementations, and in the case of standardized languages this core library may be required. The line between a language and its core library therefore differs from language to language. Indeed, some languages are designed so that the meanings of certain syntactic constructs cannot even be described without referring to the core library. For example, in [[Java (programming language)|Java]], a string literal is defined as an instance of the <tt>java.lang.String</tt> class; similarly, in [[Smalltalk]], an [[anonymous function]] expression (a "block") constructs an instance of the library's <tt>BlockContext</tt> class. Conversely, [[Scheme (programming language)|Scheme]] contains multiple coherent subsets that suffice to construct the rest of the language as library macros, and so the language designers do not even bother to say which portions of the language must be implemented as language constructs, and which must be implemented as parts of a library. == Design and implementation == Programming languages share properties with natural languages related to their purpose as vehicles for communication, having a syntactic form separate from its semantics, and showing ''language families'' of related languages branching one from another.<ref name="Fischer">Steven R. Fischer, ''A history of language'', Reaktion Books, 2003, ISBN 1-86189-080-X, p. 205</ref><ref name="levenez">{{cite web|author=Éric Lévénez|title=Computer Languages History|year=2011|url=http://www.levenez.com/lang/}}</ref> But as artificial constructs, they also differ in fundamental ways from languages that have evolved through usage. A significant difference is that a programming language can be fully described and studied in its entirety, since it has a precise and finite definition.<ref>{{cite web|url=http://www.cs.cornell.edu/info/Projects/Nuprl/cs611/fall94notes/cn2/subsection3_1_3.html|author=Jing Huang|title=Artificial Language vs. Natural Language}}</ref> By contrast, natural languages have changing meanings given by their users in different communities. While [[constructed languages]] are also artificial languages designed from the ground up with a specific purpose, they lack the precise and complete semantic definition that a programming language has. Many programming languages have been designed from scratch, altered to meet new needs, and combined with other languages. Many have eventually fallen into disuse. Although there have been attempts to design one "universal" programming language that serves all purposes, all of them have failed to be generally accepted as filling this role.<ref>IBM in first publishing PL/I, for example, rather ambitiously titled its manual ''The universal programming language PL/I'' (IBM Library; 1966). The title reflected IBM's goals for unlimited subsetting capability: ''PL/I is designed in such a way that one can isolate subsets from it satisfying the requirements of particular applications.'' ({{cite web|url=http://www.encyclopediaofmath.org/index.php?title=PL/I&oldid=19175|title=PL/I|work=Encyclopedia of Mathematics|accessdate=29 June 2006|archivedate=26 មេសា 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426010947/http://www.encyclopediaofmath.org/index.php?title=PL%2FI&oldid=19175|url-status=dead}}). [[Ada (programming language)|Ada]] and [[UNCOL]] had similar early goals.</ref> The need for diverse programming languages arises from the diversity of contexts in which languages are used: * Programs range from tiny scripts written by individual hobbyists to huge systems written by hundreds of [[programmer]]s. * Programmers range in expertise from novices who need simplicity above all else, to experts who may be comfortable with considerable complexity. * Programs must balance speed, size, and simplicity on systems ranging from [[microcontroller]]s to [[supercomputer]]s. * Programs may be written once and not change for generations, or they may undergo continual modification. * Finally, programmers may simply differ in their tastes: they may be accustomed to discussing problems and expressing them in a particular language. One common trend in the development of programming languages has been to add more ability to solve problems using a higher level of [[Abstraction (computer science)|abstraction]]. The earliest programming languages were tied very closely to the underlying hardware of the computer. As new programming languages have developed, features have been added that let programmers express ideas that are more remote from simple translation into underlying hardware instructions. Because programmers are less tied to the complexity of the computer, their programs can do more computing with less effort from the programmer. This lets them write more functionality per time unit.<ref>Frederick P. Brooks, Jr.: ''The Mythical Man-Month,'' Addison-Wesley, 1982, pp. 93-94</ref> [[Natural language processing|Natural language processors]] have been proposed as a way to eliminate the need for a specialized language for programming. However, this goal remains distant and its benefits are open to debate. [[Edsger W. Dijkstra]] took the position that the use of a formal language is essential to prevent the introduction of meaningless constructs, and dismissed natural language programming as "foolish".<ref>Dijkstra, Edsger W. [http://www.cs.utexas.edu/users/EWD/transcriptions/EWD06xx/EWD667.html On the foolishness of "natural language programming."] EWD667.</ref> [[Alan Perlis]] was similarly dismissive of the idea.<ref>{{cite web|last=Perlis|first=Alan|url=http://www-pu.informatik.uni-tuebingen.de/users/klaeren/epigrams.html|title=Epigrams on Programming|work=SIGPLAN Notices Vol. 17, No. 9|date=September 1982|pages=7–13|access-date=2014-03-20|archivedate=1999-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/19990117034445/http://www-pu.informatik.uni-tuebingen.de/users/klaeren/epigrams.html|url-status=dead}}</ref> Hybrid approaches have been taken in [[Structured English]] and [[SQL]]. A language's designers and users must construct a number of artifacts that govern and enable the practice of programming. The most important of these artifacts are the language ''specification'' and ''implementation''. === Specification === {{Main|Programming language specification}} The '''specification''' of a programming language is intended to provide a definition that the language [[programmer|users]] and the [[programming language implementation|implementors]] can use to determine whether the behavior of a [[computer program|program]] is correct, given its [[source code]]. A programming language specification can take several forms, including the following: * An explicit definition of the syntax, static semantics, and execution semantics of the language. While syntax is commonly specified using a formal grammar, semantic definitions may be written in [[natural language]] (e.g., as in the [[C (programming language)|C language]]), or a [[formal semantics of programming languages|formal semantics]] (e.g., as in [[Standard ML]]<ref>{{cite book|last=Milner|first=R.|authorlink=Robin Milner|coauthors=[[Mads Tofte|M. Tofte]], [[Robert Harper (computer scientist)|R. Harper]] and D. MacQueen.|title=The Definition of Standard ML (Revised)|publisher=MIT Press|year=1997|isbn=0-262-63181-4}}</ref> and [[Scheme (programming language)|Scheme]]<ref>{{cite web|first=Richard |last=Kelsey|coauthors=William Clinger and Jonathan Rees|title=Section 7.2 Formal semantics|work=Revised⁵ Report on the Algorithmic Language Scheme|url=http://www.schemers.org/Documents/Standards/R5RS/HTML/r5rs-Z-H-10.html#%_sec_7.2|date=February 1998|accessdate=9 June 2006}}</ref> specifications). * A description of the behavior of a [[compiler|translator]] for the language (e.g., the [[C++]] and [[Fortran]] specifications). The syntax and semantics of the language have to be inferred from this description, which may be written in natural or a formal language. * A [[reference implementation|''reference'' or ''model'' implementation]], sometimes [[Meta-circular evaluator|written in the language being specified]] (e.g., [[Prolog]] or [[REXX|ANSI REXX]]<ref>[[American National Standards Institute|ANSI]] — Programming Language Rexx, X3-274.1996</ref>). The syntax and semantics of the language are explicit in the behavior of the reference implementation. === Implementation === {{Main|Programming language implementation}} An '''implementation''' of a programming language provides a way to execute that program on one or more configurations of hardware and software. There are, broadly, two approaches to programming language implementation: ''[[compiler|compilation]]'' and ''[[interpreter (computing)|interpretation]]''. It is generally possible to implement a language using either technique. The output of a [[compiler]] may be executed by hardware or a program called an interpreter. In some implementations that make use of the interpreter approach there is no distinct boundary between compiling and interpreting. For instance, some implementations of [[BASIC]] compile and then execute the source a line at a time. Programs that are executed directly on the hardware usually run several orders of magnitude faster than those that are interpreted in software.{{Citation needed|date=October 2008}} One technique for improving the performance of interpreted programs is [[just-in-time compilation]]. Here the [[virtual machine]], just before execution, translates the blocks of [[bytecode]] which are going to be used to machine code, for direct execution on the hardware. == Usage == Thousands of different programming languages have been created, mainly in the computing field.<ref>{{cite web|accessdate=1 June 2009|url=http://hopl.murdoch.edu.au/|title=HOPL: an interactive Roster of Programming Languages|publisher=[[Murdoch University]]|location=Australia|quote=This site lists 8512 languages.}}</ref> Programming languages differ from most other forms of human expression in that they require a greater degree of precision and completeness. When using a natural language to communicate with other people, human authors and speakers can be ambiguous and make small errors, and still expect their intent to be understood. However, figuratively speaking, computers "do exactly what they are told to do", and cannot "understand" what code the programmer intended to write. The combination of the language definition, a program, and the program's inputs must fully specify the external behavior that occurs when the program is executed, within the domain of control of that program. On the other hand, ideas about an algorithm can be communicated to humans without the precision required for execution by using [[pseudocode]], which interleaves natural language with code written in a programming language. A programming language provides a structured mechanism for defining pieces of data, and the operations or transformations that may be carried out automatically on that data. A [[programmer]] uses the [[Abstraction (computer science)|abstractions]] present in the language to represent the concepts involved in a computation. These concepts are represented as a collection of the simplest elements available (called [[language primitive|primitives]]).<ref>{{cite web|url=http://mitpress.mit.edu/sicp/full-text/book/book-Z-H-10.html|title=Structure and Interpretation of Computer Programs|author=Abelson, Sussman, and Sussman|accessdate=3 March 2009|archivedate=26 កុម្ភៈ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090226050622/http://mitpress.mit.edu/sicp/full-text/book/book-Z-H-10.html|url-status=dead}}</ref> ''[[Computer Programming|Programming]]'' is the process by which programmers combine these primitives to compose new programs, or adapt existing ones to new uses or a changing environment. Programs for a computer might be [[Execution (computing)|executed]] in a [[Batch processing|batch process]] without human interaction, or a user might type [[Command (computing)|commands]] in an [[Session (computer science)|interactive session]] of an [[Interpreter (computing)|interpreter]]. In this case the "commands" are simply programs, whose execution is chained together. When a language is used to give commands to a software application (such as a [[Unix shell]] or other [[command-line interface]]) it is called a [[scripting language]].{{Citation needed|date=March 2009}} === Measuring language usage === {{Main|Measuring programming language popularity}} It is difficult to determine which programming languages are most widely used, and what usage means varies by context. One language may occupy the greater number of programmer hours, a different one have more lines of code, and a third utilize the most CPU time. Some languages are very popular for particular kinds of applications. For example, [[COBOL]] is still strong in the corporate data center, often on large [[Mainframe computer|mainframes]];<ref>{{cite web | url = http://www.computerworld.com.au/article/319269/cobol_turns_50/ | title = COBOL turns 50 | date = 2009-09-21 | accessdate = 2013-10-19 | author = Georgina Swan | publisher = computerworld.com.au | archivedate = 2013-10-19 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131019181128/http://www.computerworld.com.au/article/319269/cobol_turns_50/ | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.developer.com/lang/other/7-myths-of-cobol-debunked.html | title = 7 Myths of COBOL Debunked | date = 2012-05-03 | accessdate = 2013-10-19 | author = Ed Airey | publisher = developer.com | archivedate = 2013-10-19 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131019171802/http://www.developer.com/lang/other/7-myths-of-cobol-debunked.html | url-status = dead }}</ref> [[Fortran]] in scientific and engineering applications; and [[C (programming language)|C]] in embedded applications and operating systems. Other languages are regularly used to write many different kinds of applications. Various methods of measuring language popularity, each subject to a different bias over what is measured, have been proposed: * counting the number of job advertisements that mention the language<ref>{{cite web|author=Nicholas Enticknap |url=http://www.computerweekly.com/Articles/2007/09/11/226631/sslcomputer-weekly-it-salary-survey-finance-boom-drives-it-job.htm |title=SSL/Computer Weekly IT salary survey: finance boom drives IT job growth |publisher=Computerweekly.com |date= |accessdate=2013-06-14}}</ref> * the number of books sold that teach or describe the language<ref>{{cite web|url=http://radar.oreilly.com/archives/2006/08/programming_language_trends_1.html|title=Counting programming languages by book sales|publisher=Radar.oreilly.com|date=2 August 2006|accessdate=3 December 2010}}</ref> * estimates of the number of existing lines of code written in the language{{spaced ndash}} which may underestimate languages not often found in public searches<ref>Bieman, J.M.; Murdock, V., Finding code on the World Wide Web: a preliminary investigation, Proceedings First IEEE International Workshop on Source Code Analysis and Manipulation, 2001</ref> * counts of language references (i.e., to the name of the language) found using a web search engine. Combining and averaging information from various internet sites, langpop.com claims that in 2013 the ten most popular programming languages are (in descending order by overall popularity): [[C (programming language)|C]], [[Java (programming language)|Java]], [[PHP]], [[JavaScript]], [[C++]], [[Python (programming language)|Python]], [[Shell script|Shell]], [[Ruby (programming language)|Ruby]], [[Objective-C]] and [[C Sharp (programming language)|C#]].<ref>{{cite web|url=http://www.langpop.com/ |title=Programming Language Popularity |publisher=langpop.com |date=2013-10-25 |accessdate=2014-01-02}}</ref> == Taxonomies == {{details|Categorical list of programming languages}} There is no overarching classification scheme for programming languages. A given programming language does not usually have a single ancestor language. Languages commonly arise by combining the elements of several predecessor languages with new ideas in circulation at the time. Ideas that originate in one language will diffuse throughout a family of related languages, and then leap suddenly across familial gaps to appear in an entirely different family. The task is further complicated by the fact that languages can be classified along multiple axes. For example, Java is both an object-oriented language (because it encourages object-oriented organization) and a concurrent language (because it contains built-in constructs for running multiple [[Thread (computer science)|threads]] in parallel). [[Python (programming language)|Python]] is an object-oriented [[scripting language]]. In broad strokes, programming languages divide into ''[[programming paradigm]]s'' and a classification by ''intended domain of use,'' with [[general-purpose programming language]]s distinguished from [[domain-specific programming language]]s. Traditionally, programming languages have been regarded as describing computation in terms of imperative sentences, i.e. issuing commands. These are generally called [[imperative programming]] languages. A great deal of research in programming languages has been aimed at blurring the distinction between a program as a set of instructions and a program as an assertion about the desired answer, which is the main feature of [[declarative programming]].<ref>Carl A. Gunter, ''Semantics of Programming Languages: Structures and Techniques'', MIT Press, 1992, ISBN 0-262-57095-5, p. 1</ref> More refined paradigms include [[procedural programming]], [[object-oriented programming]], [[functional programming]], and [[logic programming]]; some languages are hybrids of paradigms or multi-paradigmatic. An [[assembly language]] is not so much a paradigm as a direct model of an underlying machine architecture. By purpose, programming languages might be considered general purpose, [[system programming language]]s, scripting languages, domain-specific languages, or concurrent/distributed languages (or a combination of these).<ref>{{cite web|url=http://tunes.org/wiki/programming_20languages.html|title=TUNES: Programming Languages|access-date=2014-03-20|archivedate=2007-10-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071020203251/http://tunes.org/wiki/programming_20languages.html|url-status=dead}}</ref> Some general purpose languages were designed largely with educational goals.<ref>{{cite journal|last=Wirth|first=Niklaus|authorlink=Niklaus Wirth|title=Recollections about the development of Pascal|journal=Proc. 2nd [[SIGPLAN|ACM SIGPLAN]] conference on history of programming languages|pages=333–342|year=1993|url=http://portal.acm.org/citation.cfm?id=155378|accessdate=30 June 2006|doi=10.1145/154766.155378|isbn=0-89791-570-4}}</ref> A programming language may also be classified by factors unrelated to programming paradigm. For instance, most programming languages use [[English language]] keywords, while [[Non-English-based programming languages|a minority do not]]. Other languages may be classified as being [[Esoteric programming language|deliberately esoteric]] or not. == See also == {{Div col}} * [[Comparison of programming languages (basic instructions)]] * [[Comparison of programming languages]] * [[Computer programming]] * [[Computer science]] and [[Outline of computer science]] * [[Educational programming language]] * [[Invariant based programming]] * [[Lists of programming languages]] * [[List of programming language researchers]] * [[Literate programming]] * [[Dialect (computing)]] * [[Programming language theory]] * [[Pseudocode]] * [[Scientific language]] * [[Software engineering]] and [[List of software engineering topics]] {{Div col end}} {{portal bar|Computer science|Computer programming}} == References == {{Reflist|30em}} == Further reading == {{see also|History of programming languages#Further reading{{!}}History of programming languages: Further reading}} {{refbegin|2}} * {{cite book|last1=Abelson|first1=Harold|authorlink1=Harold Abelson|last2=Sussman|first2=Gerald Jay|authorlink2=Gerald Jay Sussman|title=Structure and Interpretation of Computer Programs|url=http://mitpress.mit.edu/sicp/full-text/book/book-Z-H-4.html|edition=2nd|year=1996|publisher=MIT Press}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180309173822/https://mitpress.mit.edu/sicp/full-text/book/book-Z-H-4.html |date=2018-03-09 }} * [[Raphael Finkel]]: ''[http://www.nondot.org/sabre/Mirrored/AdvProgLangDesign/ Advanced Programming Language Design] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141022141742/http://www.nondot.org/sabre/Mirrored/AdvProgLangDesign/ |date=2014-10-22 }}'', Addison Wesley 1995. * [[Daniel P. Friedman]], [[Mitchell Wand]], [[Christopher T. Haynes]]: ''[[Essentials of Programming Languages]]'', The MIT Press 2001. * Maurizio Gabbrielli and Simone Martini: "Programming Languages: Principles and Paradigms", Springer, 2010. * [[David Gelernter]], [[Suresh Jagannathan]]: ''Programming Linguistics'', [[The MIT Press]] 1990. * [[Ellis Horowitz]] (ed.): ''Programming Languages, a Grand Tour'' (3rd ed.), 1987. * Ellis Horowitz: ''Fundamentals of Programming Languages'', 1989. * [[Shriram Krishnamurthi]]: ''[[Programming Languages: Application and Interpretation]]'', [http://www.cs.brown.edu/~sk/Publications/Books/ProgLangs/ online publication]. * [[Bruce J. MacLennan]]: ''Principles of Programming Languages: Design, Evaluation, and Implementation'', [[Oxford University Press]] 1999. * [[John C. Mitchell]]: ''Concepts in Programming Languages'', [[Cambridge University Press]] 2002. * [[Benjamin C. Pierce]]: ''[[Types and Programming Languages]]'', The MIT Press 2002. * [[Terrence W. Pratt]] and [[Marvin V. Zelkowitz]]: ''Programming Languages: Design and Implementation'' (4th ed.), Prentice Hall 2000. * [[Peter H. Salus]]. ''Handbook of Programming Languages'' (4 vols.). Macmillan 1998. * [[Ravi Sethi]]: ''Programming Languages: Concepts and Constructs'', 2nd ed., [[Addison-Wesley]] 1996. * [[Michael L. Scott]]: ''Programming Language Pragmatics'', [[Morgan Kaufmann Publishers]] 2005. * [[Robert W. Sebesta]]: ''Concepts of Programming Languages'', 9th ed., Addison Wesley 2009. * [[Franklyn Turbak]] and [[David Gifford]] with [[Mark Sheldon]]: ''Design Concepts in Programming Languages'', The MIT Press 2009. * [[Peter Van Roy]] and [[Seif Haridi]]. ''[[Concepts, Techniques, and Models of Computer Programming]]'', The MIT Press 2004. * [[David A. Watt]]. ''Programming Language Concepts and Paradigms''. Prentice Hall 1990. * David A. Watt and [[Muffy Thomas]]. ''Programming Language Syntax and Semantics''. Prentice Hall 1991. * David A. Watt. ''Programming Language Processors''. Prentice Hall 1993. * David A. Watt. ''Programming Language Design Concepts''. John Wiley & Sons 2004. {{refend}} == External links == {{Sister project links|wikt=programming language|commons=Category:Programming languages|v=Programming languages|q=Programming languages|s=no|b=Subject:Computer programming languages}} * [http://www.99-bottles-of-beer.net/ 99 Bottles of Beer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209194347/http://99-bottles-of-beer.net/ |date=2010-02-09 }} A collection of implementations in many languages. * {{dmoz|Computers/Programming/Languages|Computer Programming Languages}} {{Programming language}} {{Programming languages}} {{Computer language}} {{DEFAULTSORT:Programming Language}} 6kuz9hdtgy0zsyfma7bzqv47uprn6bn 0 38796 340202 340181 2026-09-07T05:46:32Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 340202 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាពិភពលោក | logo = | logosize = 200px | image = Miss World logo.svg | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = | headquarters = [[ឡុងដ៍|ទីក្រុងឡុងដ៍]], [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss World 1951|១៩៥១]] | recent = [[:en:Miss World 2026|២០២៦]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Joheirry Mola|Joheirry Mola Dominguez]] | titleholder_represents = {{Flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ស្ថាបនិក | leader_name1 = [[:en:Eric Morley|Eric Douglas Morley]] | leader_title2 = ប្រធាន | leader_name2 = [[:en:Julia Morley|Julia Evelyn Pritchard]] | leader_title3 = | leader_name3 = | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = https://www.missworld.com/ }} '''{{Pagename}}''' ({{Lang-en|Miss World}}) គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ដែលមានអាយុកាលចំណាស់ជាងគេ។កម្មវិធីនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅ[[:en:United Kingdom|ចក្រភពអង់គ្លេស]]ដោយលោក [[:en:Eric Morley|Eric Douglas Morley]] ដែលជាស្ថាបនិកនៅក្នុងឆ្នាំ [[:en:Miss World 1951|១៩៥១]]។<ref>{{cite web|url=http://guardianlv.com/2013/06/miss-world-competition-says-no-to-bikini-yes-to-sarong/|title=Miss World Competition Says No to Bikini Yes to Sarong|author=Michael Smith|work=Guardian Liberty Voice|date=6 June 2013|access-date=26 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20090814/world-news/miss-universe-on-august-23 |title=Miss Universe on August 23 |date=14 August 2009 |publisher=Timesofmalta.com |access-date=24 May 2011}}</ref>ចាប់តាំងពីមរណភាពរបស់លោក [[:en:Eric Morley|Eric Douglas Morley]] នៅក្នុងឆ្នាំ [[:en:Miss World 2000|២០០០]] មកអ្នកស្រី [[:en:Julia Morley|Julia Evelyn Pritchard]] ដែលជាភរិយាបានក្លាយជាប្រធាននិងជានាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការបវរកញ្ញាពិភពលោកនេះ។<ref>{{cite news|author=Paul Lewis|title=Eric Morley, 82, Miss World Promoter, Dies|url=https://www.nytimes.com/2000/11/11/world/eric-morley-82-miss-world-promoter-dies.html|date=11 November 2000|website=The New York Times|access-date=11 October 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pageant.com/archive/world.html |title=Pageant News Bureau – Miss World: A long, glittering history |publisher=Pageant.com |access-date=24 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110215102031/http://www.pageant.com/archive/world.html |archive-date=15 February 2011 |archivedate=15 កុម្ភៈ 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110215102031/http://www.pageant.com/archive/world.html }}</ref>រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]] និង [[បវរកញ្ញាផែនដី]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាពិភពលោកគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិមួយនៅក្នុងចំណោម[[កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite web|url=http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads|title=Beauty Pageants: Are The Crowns On the Right Heads? – Nigerian News from Leadership News|work=Nigerian News from Leadership News|access-date=3 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222085830/http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads|archive-date=22 December 2015|url-status=dead|archivedate=22 ធ្នូ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222085830/http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads}}</ref> '''{{Pagename}}'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Joheirry Mola|Joheirry Mola Dominguez]] មកពី[[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ០៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦ នៅ[[ខាញ់ហូ|ខេត្តខាញ់ហូ]] [[វៀតណាម|ប្រទេសយួន]]។ == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ១៩៥១ | rowspan = "2" | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Kiki Håkansson|Kerstin Margareta (Kiki) Håkansson]] | rowspan="40" | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ២៦ |- | ១៩៥២ | [[:en:May-Louise Flodin|May-Louise Flodin]] | ១១ |- | ១៩៥៣ | {{flagicon|FRA}} [[បារាំង|បារាំង]] | [[:en:Denise Perrier|Denise Perrier]] | ១៥ |- | ១៩៥៤ | {{flagicon|Egypt|1922}} [[សាធារណរដ្ឋអារ៉ាប់អេហ្ស៊ីប|អេហ្ស៊ីប]] | [[:en:Antigone Costanda|Antigone Costanda]] | ១៦ |- | ១៩៥៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Susana Duijm|Carmen Susana Duijm Zubillaga]] | ២១ |- | ១៩៥៦ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Petra Schürmann|Hildegard Petra Susanna Schürmann/Petra Hildegard Elisabeth Schürmann]] | ២៤ |- | ១៩៥៧ | {{flagicon|FIN}} [[ហ្វាំងឡង់|ហ្វាំងឡង់]] | [[:en:Marita Lindahl|Marita Lindah]] | ២៣ |- | ១៩៥៨ | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Penelope Coelen|Penelope Anne Coelen]] | ២២ |- | ១៩៥៩ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Corine Rottschäfer|Corine Spier-Rottschäfer]] | ៣៧ |- | ១៩៦០ | {{flagicon|Argentina|alt}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Norma Cappagli|Norma Gladys Cappagli]] | ៣៩ |- | ១៩៦១ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Rosemarie Frankland|Rosemarie Frankland]] | ៣៧ |- | ១៩៦២ | {{flagicon|NLD}} [[ហូឡង់|ហូឡង់]] | [[:en:Catharina Lodders|Catharina Johanna Lodders]] | ៣៣ |- | ១៩៦៣ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Carole_Crawford|Carole Joan Crawford]] | ៤០ |- | ១៩៦៤ | rowspan = "2" | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Ann Sidney|Ann Sidney]] | ៤២ |- | ១៩៦៥ | [[:en:Lesley Langley|Lesley Doreen Langley]] | ៤៨ |- | ១៩៦៦ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Reita Faria|Reita Faria Powell]] | ៥១ |- | ១៩៦៧ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:Madeleine_Hartog-Bel|Madeleine Hartog-Bel Houghton]] | ៥៥ |- | ១៩៦៨ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Penelope Plummer|Penelope Plummer]] | ៥៣ |- | ១៩៦៩ | {{flagicon|AUT}} [[អូទ្រីស|អូទ្រីស]] | [[:en:Eva Rueber-Staier|Eva Rueber-Staier]] | ៥០ |- | ១៩៧០ | {{flagicon|Grenada|1967}} [[ហ្គ្រេនណាដា|ហ្គ្រេនណាដា]] | [[:en:Jennifer Hosten|Jennifer Josephine Hosten]] | ៥៨ |- | ១៩៧១ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Lúcia Petterle|Lúcia Tavares Petterle]] | ៥៦ |- | ១៩៧២ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Belinda Green|Belinda Lynette Green]] | ៥៣ |- | ១៩៧៣ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Marjorie Wallace|Marjorie Wallace]] | ៥៤ |- | rowspan = "2" | ១៩៧៤ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Helen Elizabeth Morgan|Helen Elizabeth Morgan]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) | rowspan=2 |៥៨ |- | {{flagicon|South Africa|1928}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Anneline Kriel|Anneline Kriel]]<br>(ជំនួសតំណែង) |- | ១៩៧៥ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Wilnelia Merced|Wilnelia, Lady Forsyth-Johnson]] | ៦៧ |- | ១៩៧៦ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Cindy Breakspeare|Cynthia Jean Cameron Breakspeare]] | ៦០ |- | ១៩៧៧ | {{flagicon|SWE}} [[ស៊ុយអែត|ស៊ុយអែត]] | [[:en:Mary Stävin|Mary Ann-Catrin Stävin]] | ៦២ |- | ១៩៧៨ | {{flagicon|ARG}} [[អាហ្សង់ទីន|អាហ្សង់ទីន]] | [[:en:Silvana Suárez|Silvana Rosa Suárez Clarence]] | ៦៨ |- | ១៩៧៩ | {{flagicon|BMU}} [[ប៊ឺមូដា|ប៊ឺមូដា]] | [[:en:Gina Swainson|Gina Ann Casandra Swainson]] | ៦៩ |- | rowspan = "2" | ១៩៨០ | {{flagicon|DEU}} [[អាល្លឺម៉ង់|អាល្លឺម៉ង់]] | [[:en:Gabriella Brum|Gabriella Brum]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) |rowspan=2 | ៦៧ |- | {{flagicon|GUM}} [[ហ្គាំ|កោះហ្គាំ]] | [[:en:Kimberley Santos|Kimberley Santos]]<br>(ជំនួយតំណែង) |- | ១៩៨១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Pilín León|Carmen Josefina León Crespo]] | ៦៧ |- | ១៩៨២ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Mariasela Álvarez|Mariasela Álvarez Lebrón]] | ៦៨ |- | ១៩៨៣ | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | [[:en:Sarah-Jane Hutt|Sarah-Jane Hutt]] | ៧២ |- | ១៩៨៤ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Astrid Carolina Herrera|Astrid Carolina Herrera Irazábal]] | ៧២ |- | ១៩៨៥ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Hólmfríður Karlsdóttir|Hólmfríður (Hófí) Karlsdóttir]] | ៧៨ |- | ១៩៨៦ | {{flagicon|TTO}} [[ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ|ទ្រីនីដាដ និង តូបាហ្គោ]] | [[:en:Giselle Laronde|Giselle Jeanne-Marie Laronde-West]] | ៧៧ |- | ១៩៨៧ | {{flagicon|AUT}} [[អូទ្រីស|អូទ្រីស]] | [[:en:Ulla Weigerstorfer|Ulrike Weigerstorfer]] | ៧៨ |- | ១៩៨៨ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Linda Pétursdóttir|Linda Pétursdóttir]] | ៨៤ |- | ១៩៨៩ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Aneta Kręglicka|Aneta Beata Kręglicka]] | {{flagicon|HKG}} [[ហុងកុង|ហុងកុង]] | ៧៨ |- | ១៩៩០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Gina Tolleson|Gina Marie Tolleson]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៨១ |- | ១៩៩១ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Miss_World_1991|Ninibeth Beatriz Leal Jiménez]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ៧៨ |- | ១៩៩២ | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Miss_World_1992|Julia Kourotchkina]] | rowspan="4" | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | ៨៣ |- | ១៩៩៣ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Lisa Hanna|Lisa Rene Shanti Hanna]] | ៨១ |- | ១៩៩៤ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Aishwarya Rai|Aishwarya Rai Bachchan]] | ៨៧ |- | ១៩៩៥ | {{flagicon|Venezuela|1954}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Jacqueline Aguilera|Jacqueline María Aguilera Marcano]] | ៨៤ |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|GRC}} [[ក្រិក|ក្រិក]] | [[:en:Irene Skliva|Irene Skliva]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ៨៨ |- | ១៩៩៧ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Diana Hayden|Diana Hayden]] | rowspan="2" | {{flagicon|SYC}} [[សីស្ហែល|សីស្ហែល]] | ៨៦ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|ISR}} [[អ៊ីស្រាអែល|អ៊ីស្រាអែល]] | [[:en:Linor Abargil|Linor Abargil]] | ៨៦ |- | ១៩៩៩ | rowspan = "2" | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Yukta Mookhey|Yukta Inderlal Mookhey]] | rowspan="2" | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៩៤ |- | ២០០០ | [[:en:Priyanka Chopra|Priyanka Chopra Jonas]] | ៩៥ |- | ២០០១ | {{flagicon|NGA}} [[នីហ្សេរីយ៉ា|នីហ្សេរីយ៉ា]] | [[:en:Agbani Darego|Ibiagbanidokibubo Asenite (Agbani) Darego]] | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | ៩៣ |- | ២០០២ | {{flagicon|TUR}} [[តួកគី|តួកគីយ៉េ]] | [[:en:Azra Akın|Azra Akın]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៨៨ |- | ២០០៣ | {{flagicon|IRL}} [[អៀរឡង់|អៀរឡង់]] | [[:en:Rosanna Davison|Rosanna Diane Davison]] | rowspan="3" | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១០៦ |- | ២០០៤ | {{flagicon|PER}} [[ប៉េរូ|ប៉េរូ]] | [[:en:María Julia Mantilla|María Julia (Maju) Mantilla García]] | ១០៧ |- | ២០០៥ | {{flagicon|ISL}} [[អ៊ីស្លង់|អ៊ីស្លង់]] | [[:en:Unnur Birna Vilhjálmsdóttir|Unnur Birna Vilhjálmsdóttir]] | ១០២ |- | ២០០៦ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Taťána Kuchařová|Taťána Kuchařová]] | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | ១០៤ |- | ២០០៧ | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | [[:en:Zhang Zilin|Zhang Zilin]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១០៦ |- | ២០០៨ | {{flagicon|RUS}} [[រុស្ស៊ី|រុស្ស៊ី]] | [[:en:Ksenia Sukhinova|Ksenia Vladimirovna Sukhinova]] | rowspan="2" | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | ១០៩ |- | ២០០៩ | {{flagicon|GIB}} [[ហ្គីប្រាលតា|ហ្គីប្រាលតា]] | [[:en:Kaiane Aldorino|Kaiane Loise Aldorino Lopez]] | ១១២ |- | ២០១០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Alexandria Mills|Alexandria Nichole Mills]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៥ |- | ២០១១ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Ivian Sarcos|Ivian Sarcos]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ១១៣ |- | ២០១២ | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | [[:en:Yu Wenxia|Yu Wenxia]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៦ |- | ២០១៣ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Megan Young|Megan Lynne Talde Young-Daez]] | {{flagicon|IDN}} [[ឥណ្ឌូនេស៊ី|ឥណ្ឌូនេស៊ី]] | ១២៧ |- | ២០១៤ | {{flagicon|ZAF}} [[អាហ្វ្រិកខាងត្បូង|អាហ្វ្រិកខាងត្បូង]] | [[:en:Rolene Strauss|Rolene Strauss]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ១២១ |- | ២០១៥ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Mireia Lalaguna|Mireia Lalaguna Royo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៤ |- | ២០១៦ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Stephanie Del Valle|Stephanie Del Valle Díaz]] | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | ១១៧ |- | ២០១៧ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Manushi Chhillar|Manushi Chhillar]] | rowspan="2"| {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ១១៨ |- | ២០១៨ | {{flagicon|MEX}} [[ម៉ិកស៊ិក|ម៉ិកស៊ិក]] | [[:en:Vanessa Ponce|Silvia Vanessa Ponce de León Sánchez]] | ១១៨ |- | ២០១៩ | {{flagicon|JAM}} [[ចាម៉ៃកា|ចាម៉ៃកា]] | [[:en:Toni-Ann Singh|Toni-Ann Singh]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ១១១ |- | ២០២០ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២១ | {{flagicon|POL}} [[ប៉ូឡូញ|ប៉ូឡូញ]] | [[:en:Karolina Bielawska|Karolina Bielawska]] | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | ៩៧ |- | ២០២២ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២៣ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Krystyna Pyszková|Krystyna Pyszková]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ១១២ |- | ២០២៤ | colspan="10" align="center"|''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២៥ | {{flagicon|THA}} [[ថៃ|សៀម]] | [[:en:Suchata Chuangsri|Suchata Chuangsri]] | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | ១០៨ |- | ២០២៦ | {{flagicon|DOM}} [[សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន|សាធារណរដ្ឋដូមីនីកែន]] | [[:en:Joheirry Mola|Joheirry Mola Dominguez]] | {{flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ១១១ |- | ២០២៧ | | | {{flagicon|TZA}} [[តង់ហ្សានី|តង់ហ្សានី]] | |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | ២០០៦ | ស៊ុន ស្រីមុំ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៩ | វី ស្រីវីន | [[ខេត្តកណ្តាល]] | Unplaced | |- | ២០២១ | ភុំ សោភ័ណ្ឌ | [[ខេត្តតាកែវ]] | Unplaced | |- | ២០២២ | សារី សុវត្តី | [[ខេត្តក្រចេះ]] | colspan="2" | ''គ្មានការប្រកួតប្រជែង'' |- | ២០២៣ | តេង ស្រីពេជ្រ | [[ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ]] | Unplaced | |- | ២០២៥ | រ៉ូសស្យែល ហ្សូលីណា | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | rowspan="2" | ២០២៦ | ខន សូរិយា | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | colspan="2" | ''លាលែងចេញពីតំណែង'' |- | អ៊ិន លក្ខណា | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Top 40 | * People’s Choice Winner * Miss World Top Model (Top 21) |- |} == ឯកសារយោង == rf1l7s189taf3zwjevqx2w4zwzt4w3o 0 38798 340203 337937 2026-09-07T05:49:54Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 340203 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant | name = បវរកញ្ញាផែនដី | logo = | upright = 0.55 | image = | caption = | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | franchise_holder = | organization = [[:en:Carousel Productions|Carousel Productions]] | headquarters= [[ម៉ានីល|ទីក្រុងម៉ានីល]], [[ហ្វីលីពីន|ប្រទេសហ្វីលីពីន]] | pageant_region = | region_represented= | qualification = | first = [[:en:Miss Earth 2001|២០០១]] | recent = [[:en:Miss Earth 2025|២០២៥]] | last = <!---Only if pageant is defunct. Last edition of the pageant, use year used in the pageant name---> | current_titleholder = [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] | titleholder_represents = {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | language = [[ភាសាអង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | leader_title1 = ស្ថាបនិក | leader_name1 = [[:en:Lorraine Schuck|Lorraine Esperidion Schuck]] | leader_title2 = ប្រធាន | leader_name2 = Ramon Monzon | leader_title3 = | leader_name3 = | predecessor = | successor = <!---Succeeding pageant---> | website = http://www.missearth.tv/ }} '''{{Pagename}}''' ({{Lang-en|Miss Earth}}) គឺជា[[បញ្ជីឈ្មោះកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់|កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់អន្តរជាតិ]]ប្រចាំឆ្នាំដែលមានមូលដ្ឋាននៅ[[:en:Philippines| ប្រទេសហ្វីលីពីន]]ដែលគាំទ្រទៅលើ[[បរិស្ថានវិទ្យា|ការយល់ដឹងអំពីបរិស្ថាន]] [[ការការពារបរិស្ថាន|ការអភិរក្ស]] និង [[ការទទួលខុសត្រូវសង្គម|ទំនួលខុសត្រូវសង្គម]]។រួមជាមួយនឹងកម្មវិធី[[បវរកញ្ញាពិភពលោក]] [[បវរកញ្ញាចក្រវាឡ]] និង [[បវរកញ្ញាអន្តរជាតិ]]កម្មវិធីបវរកញ្ញាផែនដីគឺជាកម្មវិធីប្រកួតសម្រស់មួយនៅក្នុងចំណោម[[កម្មវិធីប្រកួតសម្រស់ធំៗទាំង ០៤]]។<ref>{{cite news|title=2004"地球小姐"花落巴西，阿富汗小姐当评委|trans-title=2004 "Miss Earth" Flower Falling to Brazil, Miss Afghanistan as Judge|url=http://www.chinadaily.com.cn/gb/doc/2004-10/26/content_385798.htm|newspaper=[[China Daily]]|first=Zhang|last=Chunyan|date=2004-10-26|time=10:26 AM, [[Time in China|China Standard Time]] ([[UTC+8]])|access-date=2015-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084652/http://www.chinadaily.com.cn/gb/doc/2004-10/26/content_385798.htm|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |date=October 30, 2003 |title=Afghanistan: Anti-Pageant Judges |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B07E3DC1430F933A05753C1A9659C8B63&scp=1&sq=miss%20earth%20vida%20samadzai&st=cse |access-date=January 3, 2009 |work=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{cite news|title=Lost in Storm's Debris: A Beauty Pageant|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303562904579230743737206568|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|first=Kwanwoo|last=Jun|date=2013-12-02}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-15 |title=Korea's 1st winner at Big Four beauty pageant talks about true beauty |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/culture/2024/07/262_341784.html |access-date=2024-07-14 |website=[[Korea Times]] |language=en}}</ref> '''{{Pagename}}'''បច្ចុប្បន្នគឺកញ្ញា [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] មកពី[[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]]ដែលបានគ្រងម្កុដនៅថ្ងៃទី ០៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥ នៅ[[ប៉ារ៉ាញ៉ាហ្គេ|ទីក្រុងប៉ារ៉ាញ៉ាហ្គេ]] [[ហ្វីលីពីន|ប្រទេសហ្វីលីពីន]]។ == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំ ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ២០០១ | {{flagicon|DNK}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Catharina Svensson|Catharina Svensson]] | rowspan= "7" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៤២ |- | rowspan = "2" | ២០០២ | {{flagicon|BIH}} [[បូស្នៀ និង ហឺហ្សេហ្គោវីណា|បូស្នៀ និង ហឺហ្សេហ្គោវីណា]] | [[:en:Džejla Glavović|Džejla Glavović]]<br>(លាលែងចេញពីតំណែង) | rowspan = "2" | ៥៣ |- | {{flagicon|KEN}} [[កេនយ៉ា|កេនយ៉ា]] | [[:en:Winfred Omwakwe|Winfred Adah Omwakwe]]<br>(ជំនួសតំណែង) |- | ២០០៣ | {{flagicon|HON}} [[ហុងឌូរ៉ាស|ហុងឌូរ៉ាស]] | [[:en:Dania Prince|Dania Patricia Prince Méndez]] | ៥៧ |- | ២០០៤ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Priscilla Meirelles|Priscilla Meirelles de Almeida-Estrada]] | ៦១ |- | ២០០៥ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alexandra Braun|Alexandra Braun Waldeck]] | ៨០ |- | ២០០៦ | {{flagicon|CHL}} [[ឈីលី|ឈីលី]] | [[:en:Hil Hernández|Hil Yesenia Hernández Escobar]] | ៨២ |- | ២០០៧ | {{flagicon|CAN}} [[កាណាដា|កាណាដា]] | [[:en:Jessica_Trisko_Darden|Jessica Nicole Trisko Darden]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] និង {{flagicon|Vietnam}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៨៨ |- | ២០០៨ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Karla Henry|Karla Paula Ginteroy Henry]] | rowspan= "2" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៥ |- | ២០០៩ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Larissa Ramos|Larissa Ribeiro Ramos Tramontin]] | ៨០ |- | ២០១០ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Nicole Faria|Nicole Faria Powar]] | {{flagicon|Vietnam}} [[វៀតណាម|យួន]] | rowspan = "2" | ៨៤ |- | ២០១១ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:Olga Álava|Olga Mercedes Álava Vargas]] | rowspan= "4" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] |- | ២០១២ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Tereza Fajksová|Tereza Fajksová]] | ៨០ |- | ២០១៣ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Alyz Henrich|Alyz Sabimar Henrich Ocando]] | ៨៨ |- | ២០១៤ | rowspan= "2" | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Jamie Herrell|Jamie Herrell-Manotoc]] | ៨៥ |- | ២០១៥ | [[:en:Angelia Ong|Angelia Gabrena Paglicawan Ong]] | {{flagicon|AUT}} [[អូទ្រីស|អូទ្រីស]] | ៨៦ |- | ២០១៦ | {{flagicon|ECU}} [[អេក្វាឌ័រ|អេក្វាឌ័រ]] | [[:en:Katherine Espín|Katherine Elizabeth Espín Gómez]] | rowspan= "4" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៨៣ |- | ២០១៧ | {{flagicon|PHI}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | [[:en:Karen Ibasco|Karen Santos Ibasco]] | ៨៥ |- | ២០១៨ | {{flagicon|Vietnam}} [[វៀតណាម|យួន]] | [[:en:Nguyễn Phương Khánh|Nguyễn Phương Khánh]] | ៨៧ |- | ២០១៩ | {{flagicon|Puerto Rico}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Nellys Pimentel|Nellys Rocio Pimentel Campusano]] | ៨៥ |- | ២០២០ | {{flagicon|USA}} [[សហរដ្ឋអាមេរិក|សហរដ្ឋអាមេរិក]] | [[:en:Lindsey Coffey|Lindsey Marie Coffey]] | rowspan = "2" | ''អនឡាញ'' | ៨២ |- | ២០២១ | {{flagicon|BLZ}} [[បេលីស|បេលីស]] | [[:en:Destiny Wagner|Destiny Evelyn Wagner]] | ៨០ |- | ២០២២ | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | [[:en:Choi_Mina_Sue|Choi Mina Sue]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | rowspan = "2" | ៨៥ |- | ២០២៣ | {{flagicon|ALB}} [[អាល់បានី|អាល់បានី]] | [[:en:Drita Ziri|Drita Ziri]] | {{flag|Khmer Krom}} |- | ២០២៤ | {{flagicon|AUS}} [[អូស្ត្រាលី|អូស្ត្រាលី]] | [[:en:Jessica Lane|Jessica May Lane]] | rowspan= "2" | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧៦ |- | ២០២៥ | {{flagicon|CZE}} [[ឆែក|សាធារណរដ្ឋឆែក]] | [[:en:Natálie Puškinová|Natálie Puškinová]] | ៧៨ |- | ២០២៦ | | | | |- |} == បេក្ខនារីតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | ២០២៦ | | | | |- | ២០២៥ | សារ៉ាន់ គីមឡាង | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០២៤ | រដ្ឋា ភីយ៉ាដែត | [[ខេត្តកណ្តាល]] | Unplaced | |- | ២០២៣ | ពៅ តាន់ជេសុីកា | [[ខេត្តស្ទឹងត្រែង]] | Unplaced | |- | ២០២២ | ហង្ស សុរិយ៉ាន់ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | colspan="2" | ''មិនបានចូលរួមប្រកួត'' |- | ២០២១ | ដាំ សុភ័ក្រសុីនឌី | [[ខេត្តពោធិ៍សាត់]] | Unplaced | |- | ២០២០ | ហេង សុទ្ធនិស្ស័យ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | {{gold01}} Talent (Sing Category) Asia & Oceania |- | ២០១៩ | ថោង ម៉ាឡា | [[ខេត្តកណ្ដាល]] | Unplaced | |- | ២០១៨ | កែវ សេងលីហួរ | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |- | ២០១៧ | អែម គុនថង | [[ខេត្តព្រះសីហនុ]] | Unplaced | |- | ២០០៥ | ពេជ្រ មាលា | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] | Unplaced | |} == ឯកសារយោង == <references /> i15ninbp7y7oetmnzsjub04zx1v32re 0 51833 340204 340182 2026-09-07T05:53:44Z សុត្តន្ត សិរីហ្វុង 44959 /* */ 340204 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = បុរសឯកពិភពលោក | formation = {{start date|១៩៩៦}} | image = | founder = [[:en:Eric Morley|Eric Douglas Morley]] | type = '''ការប្រកួតប្រជែងសម្រស់''' | headquarters = [[ឡុងដ៍|ទីក្រុងឡុងដ៍]] | location = [[អង់គ្លេស|ប្រទេសអង់គ្លេស]] | language = [[:en:English|អង់គ្លេស]] | leader_title = ប្រធាន | leader_name = [[:en:Julia Morley|Julia Evelyn Pritchard]] | leader_title2 = អ្នកឈ្នះបច្ចុប្បន្ន | leader_name2 = [[:en:Daniel Mejía|Daniel (Danny) Felipe Mejía Romero]]<br>{{flagicon|Puerto Rico}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | budget = | website = https://www.mrworld.tv/ }} '''{{Pagename}}''' ({{Lang-en|Mister World}}) គឺ​ជា[[:en:Beauty pageant|កម្មវិធី​ប្រកួត​សម្រស់​បុរសអន្តរជាតិ]]​ដែល​បង្កើត​ឡើង​ដោយ[[បវរកញ្ញាពិភពលោក|​អង្គការ​បវរកញ្ញា​ពិភពលោក]]<ref>{{Cite news|work=[[El Nuevo Diario]]|title=Irlandés es elegido nuevo Mister Mundo|date=4 April 2010|url=http://www.elnuevodiario.com.ni/variedades/71539|access-date=27 June 2013|language=es|archive-date=15 ធ្នូ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215034818/http://www.elnuevodiario.com.ni/variedades/71539|url-status=dead}}</ref>នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៦។<ref>{{Cite news|work=[[People's Daily]]|title=World's most desirable men to face off in S. China|date=31 January 2007|url=http://english.peopledaily.com.cn/200701/31/eng20070131_346536.html|access-date=27 June 2013}}</ref>បេក្ខជនចូល​រួមប្រឡងនៅ​ក្នុងសកម្មភាព​ផ្សេងៗ​រួម​មាន​[[ជិះស្គីលើទឹក|ការ​ជិះ​ស្គី​លើ​ទឹក]] [[ជិះកង់លើភ្នំ|ការជិះ​កង់​ឡើង​លើភ្នំ]] [[ហែលទឹក|ការហែលទឹក]] និង​ [[ម៉ារ៉ាតុង|ការរត់ប្រណាំងម៉ារ៉ាតុង]]។ '''{{Pagename}}'''បច្ចុប្បន្នគឺលោក [[:en:Daniel Mejía|Daniel (Danny) Felipe Mejía Romero]] មកពី[[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]]ដែលបានគ្រងតំណែងនៅថ្ងៃទី ២៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៤ នៅ[[ខេត្តប៊ិញថ្វឹន]] [[វៀតណាម|ប្រទេសយួន]]។ == ម្ចាស់ម្កុដថ្មីៗ== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំប្រកួត ! ប្រទេស ឬ ដែនដី ! ម្ចាស់ម្កុដ ! ទីកន្លែងនៃការប្រកួត ! ចំនួនប្រទេសចូលរួមប្រកួត |- | ១៩៩៦ | {{flagicon|BEL}} [[បែលហ្ស៊ិក|បែលហ្ស៊ិក]] | [[:en:Mister World 1996|Tom Nuyens]] | {{flagicon|TUR}} [[តួកគី|តួកគីយ៉េ]] | ៥០ |- | ១៩៩៨ | {{flagicon|VEN}} [[វេណេហ្ស៊ុយអេឡា|វេណេហ្ស៊ុយអេឡា]] | [[:en:Sandro Finoglio|Sandro Finoglio Esperanza]] | {{flagicon|POR}} [[ព័រទុយហ្គាល់|ព័រទុយហ្គាល់]] | ៤៣ |- | ២០០០ | {{flagicon|URY}} [[អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ|អ៊ុយរ៉ាហ្គាយ]] | [[:en:Mister World 2000|Ignacio Kliche]] | {{flagicon|SCO}} [[ស្កុតឡែន|ស្កុតឡែន]] | ៣២ |- | ២០០៣ | {{flagicon|BRA}} [[ប្រេស៊ីល|ប្រេស៊ីល]] | [[:en:Gustavo Gianetti|Gustavo Cabral Narciso Gianetti]] | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៣៨ |- | ២០០៧ | {{flagicon|ESP}} [[អេស្ប៉ាញ|អេស្ប៉ាញ]] | [[:en:Juan García Postigo|Juan García Postigo]] | {{flagicon|CHN}} [[ចិន|ចិន]] | ៥៦ |- | ២០១០ | {{flagicon|IRL}} [[អៀរឡង់|អៀរឡង់]] | [[:en:Kamal Ibrahim (presenter)|Kamal Ibrahim]] | {{flagicon|KOR}} [[កូរ៉េ|កូរ៉េ]] | ៧៤ |- | ២០១២ | {{flagicon|COL}} [[កូឡុំប៊ី|កូឡុំប៊ី]] | [[:en:Francisco Escobar|Francisco Javier Escobar Parra]] | rowspan = "3" | {{flagicon|UK}} [[ចក្រភពអង់គ្លេស|ចក្រភពអង់គ្លេស]] | ៤៨ |- | ២០១៤ | {{flagicon|DEN}} [[ដាណឺម៉ាក|ដាណឺម៉ាក]] | [[:en:Nicklas Pedersen (model)|Nicklas Pedersen]] | rowspan = "2" | ៤៦ |- | ២០១៦ | {{flagicon|IND}} [[ឥណ្ឌា|ឥណ្ឌា]] | [[:en:Rohit Khandelwal|Rohit Khandelwal]] |- | ២០១៩ | {{flagicon|ENG}} [[អង់គ្លេស|អង់គ្លេស]] | [[:en:Mister World 2019|Jack Heslewood]] | {{flagicon|PHL}} [[ហ្វីលីពីន|ហ្វីលីពីន]] | ៧២ |- | ២០២៤ | {{flagicon|PRI}} [[ព័រតូរីកូ|ព័រតូរីកូ]] | [[:en:Daniel Mejía|Daniel (Danny) Felipe Mejía Romero]] | {{flagicon|VNM}} [[វៀតណាម|យួន]] | ៦០ |- | | | | | |- |} == បេក្ខជនតំណាងប្រទេសកម្ពុជា == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! ឆ្នាំ ! បេក្ខភាព ! រាជធានី-ខេត្ត ! តំណែង ! រង្វាន់ពិសេស |- | | | | | |- | rowspan="3" | ២០២៤ | ថុល សុគន្ធរង្សី | [[ខេត្តកំពត]] | Unplaced | Top 36 - Talent |- | ចំរើន សុវណ្ណារាជ | [[ខេត្តកណ្តាល]] | colspan="2" rowspan="2" | ''មិនបានចូលរួមប្រកួត'' |- | អូលីវ័រ សារ៉ា | [[រាជធានីភ្នំពេញ]] |- | ២០១៩ | អ៊ូ សំខាន់ | [[ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង]] | Unplaced | Top 25 - Top Model |- |} == ឯកសារយោង == kkdcjcvdbuwxwindmzan045gjgyhreh 0 53283 340199 330743 2026-09-06T23:25:59Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340199 wikitext text/x-wiki ប្រវត្តិ ([[ភាសាអង់គ្លេស]]៖ Brave) គឺជាកម្មវិធីរុករកបណ្ដាញដែលផ្តោតលើឯកជនភាព និងដំណើរការ។ វារារាំងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងកម្មវិធីតាមដានតាមអ៊ីនធឺណិតតាមលំនាំដើម។ ការធ្វើបែបនេះកាត់បន្ថយពេលវេលាប្រមូលទិន្នន័យ និងពេលវេលាផ្ទុកទំព័រ។<ref>{{Cite web |title=Brave Browser Definition {{!}} CoinMarketCap |url=https://coinmarketcap.com/academy/glossary/brave-browser |access-date=2026-01-11 |website=CoinMarketCap Academy |language=en}}</ref> Brave ខុសពីកម្មវិធីរុករកជាច្រើនទៀត ពីព្រោះមុខងារឯកជនភាពត្រូវបានបើកដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ អ្នកប្រើប្រាស់មិនចាំបាច់ដំឡើងកម្មវិធីបន្ថែមមុខងារសម្រាប់ការការពារជាមូលដ្ឋានទេ។ កម្មវិធីរុករកនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ Brave Software។<ref>{{Cite web |last=CanvasBusinessModel |date=2025-07-24 |title=What is Brief History of Brave Company? |url=https://canvasbusinessmodel.com/blogs/brief-history/brave-brief-history |access-date=2026-01-11 |website=Business Model Canvas Templates |language=en}}</ref> [[ឯកសារ:ប្រវត្តិ_(កម្មវិធីរុករកបណ្តាញ).png|រូបភាពតូច|អ្នកប្រើប្រាស់ម្នាក់បង្កើតសំណួរស្វែងរកនៅក្នុងកម្មវិធីរុករកបណ្ដាញ Brave។]] Brave ក៏រួមបញ្ចូលមុខងារជាជម្រើសដែលទាក់ទងនឹងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មឯកជន និងការស្វែងរកផងដែរ។ មុខងារទាំងនេះគឺដាច់ដោយឡែកពីមុខងាររុករកស្នូល។<ref>{{Cite web |date=2023-04-08 |title=What is Brave {{!}} Definition, history, evolution and uses |url=https://www.arimetrics.com/en/digital-glossary/brave |access-date=2026-01-11 |language=en-US |archivedate=2026-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260223120754/https://www.arimetrics.com/en/digital-glossary/brave |url-status=dead }}</ref> === ប្រវត្តិ === Brave ត្រូវបានចេញផ្សាយជាលើកដំបូងនៅក្នុងឆ្នាំ 2016។ Brave ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ Brendan Eich និង Brian Bondy។ Brendan Eich គឺជាវិស្វករផ្នែកសូហ្វវែរម្នាក់ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារការងាររបស់គាត់លើបច្ចេកវិទ្យាគេហទំព័រដូចជា [[JavaScript|Java Script]] ជាដើម។ ស្ថាបនិក​បាន​បង្កើត Brave ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ភាពឯកជន ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និង​ការគ្រប់គ្រង​អ្នកប្រើប្រាស់​នៅលើ​គេហទំព័រ។ ពួកគេបានបង្កើត Brave Software Inc ដើម្បីបង្កើត និងថែទាំកម្មវិធីរុករក។ ការអភិវឌ្ឍដំបូងផ្តោតលើការទប់ស្កាត់ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងកម្មវិធីតាមដាននៅកម្រិតកម្មវិធីរុករក។<ref>{{Cite web |title=What is Brave Software? |url=https://www.bitstamp.net/learn/company-profiles/what-is-brave-software/ |access-date=2026-01-11 |website=Bitstamp by Robinhood Trusted Crypto Exchange |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-04-08 |title=What is Brave {{!}} Definition, history, evolution and uses |url=https://www.arimetrics.com/en/digital-glossary/brave |access-date=2026-01-11 |language=en-US |archivedate=2026-02-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260223120754/https://www.arimetrics.com/en/digital-glossary/brave |url-status=dead }}</ref> ចន្លោះឆ្នាំ 2017 និង 2020 Brave បានពង្រីកដើម្បីគាំទ្រវេទិកាកុំព្យូទ័រលើតុ និងទូរស័ព្ទចល័តច្រើន។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ កម្មវិធីរុករកបានបន្ថែមឧបករណ៍ឯកជនភាព និងការកែលម្អដំណើរការ។<ref>{{Cite web |title=The Browser (with Brendan Eich, Chief Architect of Netscape + Mozilla and CEO of Brave) {{!}} Acquired Podcast |url=https://www.acquired.fm/episodes/the-browser-with-brendan-eich-chief-architect-of-netscape-mozilla-and-ceo-of-brave |access-date=2026-01-11 |website=www.acquired.fm}}</ref> ចាប់ពីឆ្នាំ 2021 តទៅ ការអភិវឌ្ឍបានបន្តលើការស្វែងរក ការគាំទ្រឧបករណ៍ចល័ត និងស្តង់ដារឯកជនភាព។ Brave នៅតែត្រូវបានថែទាំយ៉ាងសកម្មគិតត្រឹមពាក់កណ្តាលទសវត្សរ៍ឆ្នាំ 2020។<ref>{{Cite web |title=About Brave |url=https://brave.com/about/ |access-date=2026-01-11 |website=Brave |language=en}}</ref> === ឯកសារយោង === r1qv86nrldkra5jxx9x4hfr10bdy0gg 0 54800 340201 340188 2026-09-07T00:12:26Z InternetArchiveBot 32568 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 340201 wikitext text/x-wiki {{ប្រអប់ព័ត៌មាន អគារសាសនា | name = វិហារខុងជឺ | native_name = Văn Miếu | native_name_lang = | religious_affiliation = [[លទិ្ធខុងជឺ]] | image = Hanoi Temple of Literature (cropped).jpg | caption = Khuê Văn Các was built in 1805 and is a symbol of Hanoi. | location = No.58, ផ្លូវគុកទឺសាម, [[សង្កាត់វ៉ាន់មៀវគុកទឺសាម]], [[ហាណូយ]] | website = {{url|https://vanmieu.gov.vn/}} | established = ១០៧០ }} '''វ៉ាន់ មៀវ''' ([[វៀតណាម]]: Văn Miếu, {{IPA|vi|vɐn˧ miew˧˥|}}, [[អក្សរហាន]]: 文廟<ref>{{Cite web |title=Dịch hai chữ Văn Miếu ra tiếng Tây |url=http://tiasang.com.vn/DesktopModules/VietTotal.Articles/PrintView.aspx?ItemID=1782 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817140420/http://tiasang.com.vn/DesktopModules/VietTotal.Articles/PrintView.aspx?ItemID=1782 |archive-date=2016-08-17 |access-date=2016-07-10 |archivedate=2016-08-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160817140420/http://tiasang.com.vn/DesktopModules/VietTotal.Articles/PrintView.aspx?ItemID=1782 }}</ref><ref>{{Cite web |date=26 November 2018 |title="Special National Monuments in Ha Noi" exhibition opens |url=https://english.hanoi.gov.vn/in/news-events;jsessionid=-gvGft+OBYSCfUd7aVPOSBdU.undefined?p_p_id=Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=1&p_p_col_count=2&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_jspPage=%2Fhtml%2Fcms%2Fportlet%2Ffrontend%2Fview.jsp&p_p_id=OdEiAOXb1f1R&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_categoryId=2101&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_articleId=33669&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_title=special-national-monuments-in-ha-noi-exhibition-opens&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_counterOld=21&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_command=details |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126164725/https://english.hanoi.gov.vn/in/news-events;jsessionid=-gvGft+OBYSCfUd7aVPOSBdU.undefined?p_p_id=Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=1&p_p_col_count=2&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_jspPage=/html/cms/portlet/frontend/view.jsp&p_p_id=OdEiAOXb1f1R&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_categoryId=2101&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_articleId=33669&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_title=special-national-monuments-in-ha-noi-exhibition-opens&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_counterOld=21&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_command=details |archive-date=26 November 2022 |access-date=5 July 2019 |website=english.hanoi.gov.vn |publisher=Hanoi Government |archivedate=26 វិច្ឆិកា 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126164725/https://english.hanoi.gov.vn/in/news-events;jsessionid=-gvGft+OBYSCfUd7aVPOSBdU.undefined?p_p_id=Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=1&p_p_col_count=2&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_jspPage=/html/cms/portlet/frontend/view.jsp&p_p_id=OdEiAOXb1f1R&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_categoryId=2101&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_articleId=33669&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_title=special-national-monuments-in-ha-noi-exhibition-opens&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_counterOld=21&_Cms_WAR_Cmsportlet_INSTANCE_OdEiAOXb1f1R_command=details }}</ref>), បកប្រែតាមព្យញ្ជនៈថាជា'''វិហារអក្សរសាស្ត្រ''' គឺជា[[វិហារមួយដែលឧទ្ទិសដល់ខុងជឺ]] នៅទីក្រុង[[ហាណូយ]] ភាគខាងជើងប្រទេស[[វៀតណាម]]។ វិហារនេះត្រូវបានបង្កើតឡើង និងសាងសង់ជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១០៧០ ក្នុងរាជ្យអធិរាជ [[លី ថាញ់តុង]] ហើយវាជាទីតាំងនៃ[[សាកលវិទ្យាអធិរាជ]] (Quốc Tử Giám, 國子監) ដែលជាសាកលវិទ្យាល័យជាតិដំបូងគេរបស់ប្រទេសវៀតណាម ពីឆ្នាំ ១០៧៦ ដល់ ១៧៧៩។ នៅឆ្នាំ ១៨០៣ សាលានេះត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់រាជធានីថ្មីនៃរាជវង្សង្វៀន ក្នុងទីក្រុងហ្វេ។ វ៉ាន់មៀវ គឺជាវិហារមួយក្នុងចំណោមវិហារជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដែលឧទ្ទិសដល់[[ខុងជឺ]],បណ្ឌិត និងអ្នកបញ្ញវន្ត។ វិហារនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃ[[កំពែងបន្ទាយអធិរាជថាំងឡុង]]។ ពន្លា,សាល,បដិមា និងសិលាចារឹករបស់គ្រូពេទ្យជាច្រើនកន្លែង គឺជាកន្លែងដែលបានធ្វើពិធីបូជា វគ្គសិក្សា និងការប្រឡងដ៏តឹងរ៉ឹងរបស់ជនជាតិដាយវៀត។ វិហារនេះមានរូបនៅខាងក្រោយនៃក្រដាសប្រាក់វៀតណាម ១០០,០០០ ដុង។ មុនពេលប្រារព្ធ[[ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីវៀតណាម]] (តេត) អ្នកនិពន្ធអក្សរផ្ចង់នឹងប្រមូលផ្តុំគ្នានៅខាងក្រៅវត្ត ហើយសរសេរបំណងប្រាថ្នាជា[[អក្សរហាន]] ។ ស្នាដៃសិល្បៈត្រូវបានផ្តល់ជាអំណោយ ឬត្រូវបានប្រើជាគ្រឿងតុបតែងផ្ទះសម្រាប់ឱកាសពិសេសៗ។ [[ឯកសារ:Hà-nôi_,_Tonkin_,_Indochine_Un_mandarin_militaire_,_un_chef_de_province_et_un_préfet_en_costume_d'_audience_solennelle_au_Van-mieu_(_temple_confucéen_de_la_«_Culture_littéraire_»_).jpg|រូបភាពតូច|មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ចៅហ្វាយខេត្ត និងចៅហ្វាយស្រុក ក្នុងសម្លៀកបំពាក់ចូលគាល់ផ្លូវការ នៅវិហារវ៉ាន់មីវ (Văn Miếu) ក្នុងឆ្នាំ១៩១៥ ថតជាហ្វូតូក្រាមពណ៌ (Autochrome) ដោយលោក លីអុង ប៊ីហ្ស៊ី (Léon Busy) សម្រាប់បណ្ណសារភពផែនដី ។]] [[ឯកសារ:Mandarin4.jpg|រូបភាពតូច|ក្រុមមន្ត្រីស៉ីវិលជាន់ខ្ពស់នៅវិហារវ៉ាន់មៀវ ។]] == ឯកសារយោង == baaipz24qazlxn896xr9men7kgkqzio 1 54802 340197 2026-09-06T12:49:13Z Phirun Sey 52615 /* Mobile Phone Accessories */ ផ្នែកថ្មី 340197 wikitext text/x-wiki == Mobile Phone Accessories == ទទួលជួសជុលទូរសព្ទដៃគ្រប់ប្រភេទ [[អ្នកប្រើប្រាស់:Phirun Sey|Phirun Sey]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:Phirun Sey|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង១២:៤៩ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី០៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC) ly1otas3nqw3m3w0voguoma0v0s9jg7 340198 340197 2026-09-06T12:53:07Z Phirun Sey 52615 /* Mobile Phone Accessories */ ការឆ្លើយតប 340198 wikitext text/x-wiki == Mobile Phone Accessories == ទទួលជួសជុលទូរសព្ទដៃគ្រប់ប្រភេទ [[អ្នកប្រើប្រាស់:Phirun Sey|Phirun Sey]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:Phirun Sey|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង១២:៤៩ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី០៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC) :KPS Store [[អ្នកប្រើប្រាស់:Phirun Sey|Phirun Sey]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:Phirun Sey|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង១២:៥៣ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី០៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC) ezwd108zpamv00jpd06pz6zn7d9woxk