វិគីភីឌា
kmwiki
https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%91%E1%9F%86%E1%9E%96%E1%9F%90%E1%9E%9A%E1%9E%8A%E1%9E%BE%E1%9E%98
MediaWiki 1.47.0-wmf.21
first-letter
មេឌា
ពិសេស
ការពិភាក្សា
អ្នកប្រើប្រាស់
ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់
វិគីភីឌា
ការពិភាក្សាអំពីវិគីភីឌា
ឯកសារ
ការពិភាក្សាអំពីឯកសារ
មេឌាវិគី
ការពិភាក្សាអំពីមេឌាវិគី
ទំព័រគំរូ
ការពិភាក្សាអំពីទំព័រគំរូ
ជំនួយ
ការពិភាក្សាអំពីជំនួយ
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម
ការពិភាក្សាអំពីចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ
0
1935
341011
340624
2026-09-25T21:07:47Z
~2026-50538-27
53012
/* */ 2013
341011
wikitext
text/x-wiki
{{Inforbox គេហទំព័រ
| name = [[ឯកសារ:Wikipedia-favicon.png|16px|Favicon of Wikipedia]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ
| រូបថតអេក្រង់ = [[ឯកសារ:Khmer Wikipedia Main Page on 30th April 2008.png|280px|ទំព័រដើមនៃវិគីភីឌាភាសាខ្មែរថ្ងៃទី៣០មេសា២០០៨]]
| collapsible = yes
| caption =កម្ពុជា
| logo = [[ឯកសារ:Wikipedia-logo-v2-km.svg]]
| url = http://km.wikipedia.org/
| commercial = ទេ
| ទីតាំង = ក្រុងម៉ៃអាមី រដ្ឋផ្ល័រីដា
| type = សព្វវចនាធិប្បាយ លើអ៊ីនធឺណិត
| ភាសា = [[ភាសាខ្មែរ|ខ្មែរ]]
| registration = ជម្រេីសកម្ពុជា
| ម្ចាស់ = [[មូលនិធិវិគីមេឌា]] [[EANG MENGSEANG ]]
| launch date = ថ្ងៃទី១៥ មករា ឆ្នាំ២០០៥
| អ្នកនិពន្ធ =ASEAN
}}
'''វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ'''គឹជាគំរោងរបស់[[វិគីមេឌា]]។ វិគីភីឌា និង[[សព្វវចនាធិប្បាយ]] នៅលើអ៊ិនធឺណេត អាចឲ្យ អ្នកប្រើប្រាស់នៅលើ ពិភពលោកចូលរួមចំណែកបាន។
'''វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ'''អ្នកគ្រប់គ្នាពិតជា បានស្គាល់រួចមកហើយ នូវគេហទំព័រ [[km.Wikipedia.org]]។ វាគឺជាគេហទំព័រ ដែលអាចឲ្យ អ្នកប្រើប្រាស់សរសេរអត្ថបទផ្សេងៗ និងកែប្រែបានដោយសេរី។ បច្ចុប្បន្ននេះ វីគីភីឌាមានអត្ថបទជាច្រើនភាសា នៅលើពិភពលោក ហើយអ្វីដែលជាមោទនភាពជាបំផុតសម្រាប់ជនជាតិ[[ខ្មែរ]]នោះគឺនៅលើគេហទំព័រមួយនេះក៏មានជាភាសាខ្មែរយើងផងដែរ។ វីគីភីឌាជា[[ភាសាខ្មែរ]]
ជាគេហទំព័រមួយក្នុងចំណោម គេហទំព័រទាំងអស់ដែលមានប្រយោជន៍ និង មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ជនជាតិខ្មែរទាំងអស់នៅក្នុង[[ប្រទេសកម្ពុជា]] ក៏ដូចជាសម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ដែលនិយាយជា[[ភាសាខ្មែរ]] ។ គេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរ គឹជាគេហទំព័ររបស់ ជា[[អង្គការ]]មូលនិធិវីគីភីឌាដែល មានគោលដៅសរសេរអត្ថបទនានាដែលមានប្រយោជន៍ នៅលើប្រព័ន្ធ អ៊ីនធើណែត ។ គេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរ បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងវិស័យអប់រំលើប្រព័ន្ធ [[អ៊ីនធើណែត]]នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ននេះ ។ នៅក្នុងគេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរ លោកអ្នកអាចសរសេរ និង បង្កើតអត្ថបទជាភាសាខ្មែរ ដែលមានប្រយោជន៍ ដោយសេរីនិង មិនគិតថ្លៃ ។
វិគីភីឌា[[ភាសាខ្មែរ]]គឹជាគម្រោងរបស់[[វិគីមេឌា]] ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ[[មូលនិធិវិគីមេឌា]] ជា[[អង្គការ]]មិនរកប្រាក់កម្រៃឡើយ ។ វិគីភីឌា និង[[សព្វវចនាធិប្បាយ]] នៅលើ[[អ៊ិនធឺណែត]] អាចឱ្យ អ្នកប្រើប្រាស់នៅលើ ពិភពលោកចូលរួមចំណែកបាន គ្រប់គ្នា ។
បន្ទាប់ពី លោកអ្នកបានស្គាល់ពីគេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរនេះរួចហើយ យើងខ្ញុំជាសមាជិកវីគីភីឌាសង្ឃឹមថា លោកអ្នកក៏ដូចជាសិស្ស និស្សិតទាំងអស់នឹងចូលរួមស្ថាបនាគេហទំព័រនេះ ដោយ ផ្ដល់នូវ អត្ថបទល្អៗ ដើម្បី ទុកជាឯកសារ ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតទូទៅបានសិក្សាស្រាវជ្រាវ ហើយឯកសារទាំងនោះ នឹងរក្សាទុកគង់វង្សនៅជាកេរមរតក ដល់កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ តទៅទៀតផងដែរ ។ របៀបនៃការចូលជាសមាជិក របស់វីគីភីឌាជាភាសាខ្មែរ លោកអ្នកគ្រាន់តែ បង្កើតគណនី (Account) មួយ និង ធ្វើតាមអ្វីដែល វីគីភីឌាខ្មែរតម្រូវឱ្យធ្វើ ជាការស្រេច ។
== ប្រវត្តិ ==
[[ឯកសារ:Khmer Wikipedia Main Page on 30th April 2008.png|right|240px||thumb|[[ទំព័រដើម|ទំព័រដើមរបស់វីគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]]]
[[វីគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាលើកដំបូងបង្អស់នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៥ [[វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]បានកកើតឡើង។ ការបង្កើតឡើងនៅគេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរនេះគឺជាគម្រោងរបស់អង្គការ មូលនិធិវីគីមេឌា ដោយអង្គការនេះធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណង ចែករំលែកនូវ ចំណេះដឹង ប្រវត្តិសាស្ត្រនានា នៅក្នងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដូចជា ធ្វើការបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងទាំងអស់នេះ ទៅដល់មនុស្សនិង ប្រជាជនទាំងអស់នៅពិភពលោក ។ ហើយនៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ នោះគឺវីគីភីឌាភាសាខ្មែរមាន ចំនួនតិចតូចបំផុត ។ រហូតមកដល់ ថ្ងៃទី ២០ ខែ កុម្ភះ ឆ្នាំ២០០៧ វីគីភីឌាមាន អត្ថបទចំនួន ១០០ អត្ថបទ ។ នៅថៃ្ងទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៧ វិគីភីឌាភាសាខ្មែរកើនបាន ៥០០អត្ថបទដែលធ្វើឱ្យគេហទំព័រ[[វីគីភីឌា]]មានការចាប់អារម្មណ៏ជាងមុន ។ ថៃ្ងទី៣ ខែមិនា ឆ្នាំ២០០៨ [[វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]កើនបាន ១០០០អត្ថបទ។ ថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៨ [[វិគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]កើនបាន ២០០០អត្ថបទ ។ ហើយសម្រាប់នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ [[វីគីភីឌា]]មានកើនឡើងបាន ចំនួន [[៣៦៥១]]អត្ថបទ (ចំណាត់ថ្នាក់លេខរៀងទី១៥៥ ក្នុងចំណោម ២៨៥ភាសា)។ អ្វីទាំងអស់នេះ គឺជាភាពរីកចម្រីន យ៉ាងឆាប់រហ័សបំផុត ។ មូលហេតុដែលនាំឱ្យគេបង្កើត វីគីភីឌាជាភាសាខ្មែរក៏ព្រោះតែ វាមានសារៈសំខាន់ចំពោះ សិស្សានុសិស្ស និង មនុស្សទាំងអស់នៅលើពិភពលោក និងដោយថាមកពីស្នាដៃរបស់ជនបរទេសដែលស្រឡាញ់[[វប្បធម៌ខ្មែរ]] ឬស្រឡាញ់[[វិគីភីឌា]] ទើបនាំឱ្យមានការបង្កើត គេហទំព័រ[[វីគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]នេះឡើង ។ សម្រាប់នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ[[វីគីភីឌាភាសាខ្មែរ]]រូបភាពចំនួន [[១០៣៤]] រូបភាពមានសមាជិកចំនួន [[១១០២២]]នាក់ ។
==គោលបំណង ==
[[ឯកសារ:Kmwiki sidebar-1st-Sep-2008.png|right|240px||thumb|]]ទិសដៅក្នុងការបង្កើតវីគីភីឌាភាសាខ្មែរគឺដើម្បីបញ្ជ្រាបចំណេះដឹង ទាំងអស់ដល់សិស្សានុសិស្ស និង ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់គ្រប់គ្នាបានដឹង ។ ផលប្រយោជន៍ ដែលអ្នកបង្កើតនិងចូលជាសមាជិក នៅក្នុងវីគីភីឌាភាសាខ្មែរ មានដូចជា ៖
* ចូលរួមចំណែកលើកស្ទួយ ភាសាខ្មែរលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណែត ដើម្បីបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងទៅទាំងអស់ទៅដល់មនុស្សនៅក្នុងពិភពលោកបានដឹង ពីប្រវត្តិសាស្រ្ត វប្បធម៌ អរិយធម៌ខ្មែរ ប្រពៃណីខ្មែរ
* ចែករំលែក អ្វីៗដែលអ្នកមានដល់ ជនជាតិខ្មែរដទៃទៀត
* ថែរក្សា គំនិត ឬ អត្ថបទដែលអ្នកមាននៅក្នុងប្រព័ន្ធ អ៊ីនធើណែត
* អាចទទួលបាននូវចំណេះដឹងផ្សេងៗ តាមរយៈគេហទំព័រវីគីភីឌាភាសាខ្មែរ
* ក្លាយជាសមាជិកនៃ អ្នកដែលមានការរួមចំណែកជួយដល់វីគីភីឌាភាសាខ្មែរនៅក្នុងប្រព័ន្ធអ៊ីនធើណែត
* អាចធ្វើអោយសមាជិកដទៃទៀតនៅក្នុង [[វីគីភីឌាភាសាខ្មែរ]] tស្គាល់អ្នកកាន់តែច្រើ់នឡើងៗ ជាការរួមចំណែកមួយដែលមានភាពល្អប្រសើរបំផុតដែលអ្នកបានចែករំលែកនូវចំណេះដឹងទាំងអស់នេះទៅ ជនរួមជាតិខ្មែរយើងអោយបានយល់ដឹងគ្រប់គ្នាជាការរួមចំណែក ដ៏ល្អប្រសើរក្នុងការ បង្កើនការអប់រំ ការសិក្សា ។
បើសិនបើអ្នកចំណាយពេលវេលា ដើម្បីចូលរួមក្នុងវីគីភីឌា ទាំងអស់ លោកអ្នកបានចំណាយពេលវេលាដ៏មានតម្លៃ របស់លោកអ្នកយ៉ាងមានប្រយោជន៍ ។
== ការបញ្ចូល ==
បំណងវិគីភីឌា គឺដើម្បីអោយអ្នកនិយាយ[[ភាសាខ្មែរ]] បានប្រើវិគីភីឌានូវភាសារបស់ខ្លួន។ វិគីភីឌាត្រូវបានសរសេរជាចើ្រនភាសា។ បំណងធំរបស់យើងគឺ ឱ្យមាន អត្ថបទច្រើនដូច វិគីភីឌា ជាភាសាអង់គេ្លស។ វិគីភីឌាគឺជាប្រភពផ្តល់ចំណេះដឹងល្អៗនិងពិសេសសំរាប់ យុវជនកម្ពុជា។
== សេចក្តីផ្តើម ==
វិគីភីឌាភាសាខ្មែរបានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ[[២០០៥]] ជាពិសេសមកពីទឹកដៃរបស់ជនបរទេសដែលស្រឡាញ់វប្បធម៌ខ្មែរ ឬស្រឡាញ់វិគីភីឌា។
បច្ចុប្បន្ន វិគីភីឌាភាសាខ្មែរនៅមានទំហំតូចដោយហេតុថា:
* ប្រជាជនខ្មែរភាគច្រើនជាអ្នកស្រែ(៩០%)។ មានខ្មែរតិចតូចដែលប្រើ[[កុំព្យូទ័រ]] និងអ៊ិនធឺណិត។
*ពលរដ្ឋខ្មែរដែលប្រើអិនធឺំណិត (Internet)គឺជាមនុស្សដែលធ្វើការជាមួយ[[អង្គការ]]អន្ដរជាតិ
ឬក្រុមហ៊ុន។
*ប្រទេសខ្មែរត្រូវការ ការបង្កើតអោយមានជា សូហ្វវែរ(Software) សំរាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងការសរសេរភាសាខ្មែរនៅលើ[[អ៊ិនធឺណិត]] (Internet)។
== កាលបរិច្ឆេទសំខាន់ៗ ==
*ថ្ងៃទី១៥ ខែមករា ឆ្នាំ[[២០០៥]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរបានកកើតឡើង។
*ថៃ្ងទី២០ [[ខែកុម្ភះ]] ឆ្នាំ[[២០០៧]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរមាន ១០០អត្ថបទ។
*ថៃ្ងទី១៣ [[ខែធ្នូ]] ឆ្នាំ[[២០០៧]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរកើនបាន ៥០០អត្ថបទ។
*ថៃ្ងទី៣ [[ខែមិនា]] ឆ្នាំ[[២០០៨]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរកើនបាន ១០០០អត្ថបទ។
*ថ្ងៃទី២៥ [[ខែវិច្ឆិកា]] ឆ្នាំ[[២០០៨]] វិគីភីឌាភាសាខ្មែរកើនបាន ២០០០អត្ថបទ។
== មើលផងដែរ ==
* [[វិគីភីឌា]]
* The Wikipedia Times: [http://thewikipediatimes.blogspot.com/2010/05/khmer-wikipedia.html Khmer Wikipedia]{{Dead link|date=វិច្ឆិកា 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{វិគីភីឌាភាសា}}
[[ចំនាត់ថ្នាក់ក្រុម:វិគីភីឌា]]
__លាក់មាតិកា____ផ្នែកមិនត្រូវកែប្រែ__
__DISAMBIG__
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ]]
70f4bgy981x0rx7vcadgtkd76t35c03
ស្រុកបន្ទាយស្រី
0
3054
341017
340413
2026-09-26T06:04:47Z
សុត្តន្ត សិរីហ្វុង
44959
/* */
341017
wikitext
text/x-wiki
'''{{pagename}}''' គឺជាស្រុកមួយរបស់[[ខេត្តសៀមរាប]]ដែលស្ថិតនៅភាគពាយ័ព្យនៃ[[ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|ប្រទេសកម្ពុជា]]។
{{Infobox settlement
|name = ស្រុកបន្ទាយស្រី
|other_name =
|native_name = Banteay Srei District
|nickname =
|settlement_type = [[ស្រុក|ស្រុក]]
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_map = 1703_Banteay_Srei_District.svg
|mapsize =
|map_caption = ផែនទីនៃស្រុកបន្ទាយស្រី
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =
|pushpin_mapsize =
|pushpin_map_caption =
|subdivision_type = ប្រទេស
|subdivision_name = {{flag|កម្ពុជា}}
|subdivision_type1 = ខេត្ត
|subdivision_name1 = [[ខេត្តសៀមរាប|សៀមរាប]]
|subdivision_type2 =
|subdivision_name2 =
|subdivision_type3 =
|subdivision_name3 =
|government_footnotes =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|established_title =
|established_date =
|area_total_km2 =
|area_land_km2 =
|population_as_of =
|population_footnotes =
|population_note =
|population_total =
|population_density_km2 =
|population_density_sq_mi =
|timezone = +៧
|utc_offset =
|timezone_DST =
|utc_offset_DST =
|coordinates =
|elevation_footnotes =
|elevation_m =
|elevation_ft =
|postal_code_type =
|postal_code =
|area_code =
|website =
|blank_name = លេខកូដភូមិសាស្ត្រ
|blank_info = ១៧០៣
|footnotes =
}}
នៅថ្ងៃទី ១១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៤ [[នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា]]បានចុះហត្ថលេខាលើអនុក្រឹត្យលេខ ០៧ អនក្រ.បក ស្ដីពីការបង្កើត[[ក្រុងរុនតាឯក]] [[ខេត្តសៀមរាប]]ដោយកាត់យក[[សង្កាត់រុនតាឯក|ឃុំរុនតាឯក]]ពីស្រុកបន្ទាយស្រីបញ្ចូលទៅឲ្យ[[ក្រុងរុនតាឯក]]។ចំណែកឯទីតាំងរដ្ឋបាលស្រុកបន្ទាយស្រីត្រូវស្ថិតនៅ[[ឃុំខ្នារសណ្តាយ]]។<ref>{{Cite web |url=https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |title=ច្បាប់ចម្លងប័ណ្ណសារ |access-date=2026-03-12 |archivedate=2025-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250508212945/https://pressocm.gov.kh/archives/89635 |url-status=dead }}</ref>
==រដ្ឋបាល==
'''{{pagename}}''' ជាស្រុកមួយស្ថិតនៅ[[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ឃុំ<ref>https://www.cambodiapostalcode.com/siem-reap-provine/banteay-srei-district</ref> ៖
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! លេខកូដឃុំ
! ឃុំ
! អក្សរឡាតាំង
! ភូមិ
|-
| ១៧០៣០១
| [[ឃុំខ្នារសណ្តាយ]]
| Khnar Sanday
| បន្ទាយស្រី, ខ្នារ, ប្រីយ៍, សណ្ដាយ, កកោះជ្រុំ, ទួលក្រឡាញ់
|-
| ១៧០៣០២
| [[ឃុំឃុនរាម]]
| Khun Ream
| ខ្នាររង្វាស, កំព្រហ្ម, ឃុនរាម, ឈូកស, ទួលគ្រួស, ត្រពាំងថ្ម, ពើងឆ័ត្រ
|-
| ១៧០៣០៣
| [[ឃុំព្រះដាក់]]
| Preah Dak
| ព្រះដាក់, ថ្នល់បណ្តោយ, តាត្រៃ, ថ្នល់ទទឹង, តាកុះ, អូរទទឹង
|-
| ១៧០៣០៤
| [[ឃុំរំចេក (ស្រុកបន្ទាយស្រី)|ឃុំរំចេក]]
| Rumchek
| រំចេក, សាលាក្រវ៉ាន់, រវៀងតាទុំ
|-
| ១៧០៣០៦
| [[ឃុំត្បែង (ស្រុកបន្ទាយស្រី)|ឃុំត្បែង]]
| Tbaeng
| ត្បែងកើត, ត្បែងលិច, វត្ត, ស្រះខ្វាវ, គូលែនថ្មី, ស្គន់, ថ្មជល់
|}
==ឯកសារយោង==
bxf2jmkp0bt8kmgs848nodrgypfuw4j
របាំឆៃយ៉ាំ
0
9877
341032
313090
2026-09-26T11:39:52Z
~2026-51734-57
53156
341032
wikitext
text/x-wiki
'''របាំឆៃយ៉ាំ''' គឺជារបាំបុរាណ ដែលអ្នកវាយស្គរមានរូបរាងកំប្លែង ក្រមិចក្រមើម។ ការរាំ ត្រូវបានបង្ហាញពីសញ្ញានៃ ការហៅ និងការឆ្លើយតបមានអ្នកទះដៃ និងអ្នកវាយ[[ឃ្មោះ]]។ អ្នករាំស្លៀកពាក់ សម្លៀក បំពាក់កំប្លែង គូរមុខមាត់ [[តន្ត្រីឆៃយ៉ាំ]] គឺក្បួនហែនាំមុខគេ ដែលទាក់ទងទៅនឹងអ្នកកាន់ពុទ្ធសាសនាក្នុងការប្រារព្ឋ ពិធីដូចជាការ[[ពិធីចេញព្រះវស្សា]] និង[[បុណ្យកឋិនទាន]] [[បុណ្យផ្កា]] និងពិធីបុណ្យផ្សេងៗទៀតដើម្បី បង្កើតនៅភាពសប្បាយរីករាយទាំងអស់គ្នា។ ឆៃយ៉ាំ គឺជារបាំដែលមានប្រជាប្រិយភាព ដែលយើង តែងឃើញរហូត សព្វថ្ងៃនេះនៅតាមជនបទក៏ដូចជា នៅទីក្រុង។ អ្នកដែលដកស្រង់ប្រវត្តិ ដូចជា៖
លោក [[ហ៊ុល ឆេង]]
លោក [[ចាប សៀម]]
*លោក [[គង់ ឆេងអូន]]
*[[ឯកសារ:Danses du Cambodge - btv1b8420078k (02 of 20).jpg|រូបភាពតូច|របាំឆៃយ៉ាំនៅទសវត្សទី៦០]]លោក [[ជ័យ ខុន]] ។
[[ឯកសារ:Engraving, a Cambodian drum.jpg|រូបភាពតូច|គំនូរឆ្នាំ១៨៩២]]
==ប្រភព==
*[http://www.mcfa.gov.kh/ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723203615/http://www.mcfa.gov.kh/ |date=2008-07-23 }}
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:របាំប្រពៃណី]]
==តំណភ្ជាប់==
{{របាំប្រពៃណី}}
o9w3dw33q8p8h3at9mhj3fq3nvfijdl
341033
341032
2026-09-26T11:40:56Z
~2026-51734-57
53156
341033
wikitext
text/x-wiki
'''របាំឆៃយ៉ាំ''' គឺជារបាំបុរាណ ដែលអ្នកវាយស្គរមានរូបរាងកំប្លែង ក្រមិចក្រមើម។ ការរាំ ត្រូវបានបង្ហាញពីសញ្ញានៃ ការហៅ និងការឆ្លើយតបមានអ្នកទះដៃ និងអ្នកវាយ[[ឃ្មោះ]]។ អ្នករាំស្លៀកពាក់ សម្លៀក បំពាក់កំប្លែង គូរមុខមាត់ [[តន្ត្រីឆៃយ៉ាំ]] គឺក្បួនហែនាំមុខគេ ដែលទាក់ទងទៅនឹងអ្នកកាន់ពុទ្ធសាសនាក្នុងការប្រារព្ឋ ពិធីដូចជាការ[[ពិធីចេញព្រះវស្សា]] និង[[បុណ្យកឋិនទាន]] [[បុណ្យផ្កា]] និងពិធីបុណ្យផ្សេងៗទៀតដើម្បី បង្កើតនៅភាពសប្បាយរីករាយទាំងអស់គ្នា។ ឆៃយ៉ាំ គឺជារបាំដែលមានប្រជាប្រិយភាព ដែលយើង តែងឃើញរហូត សព្វថ្ងៃនេះនៅតាមជនបទក៏ដូចជា នៅទីក្រុង។ អ្នកដែលដកស្រង់ប្រវត្តិ ដូចជា៖
លោក [[ហ៊ុល ឆេង]]
លោក [[ចាប សៀម]]
*លោក [[គង់ ឆេងអូន]]
*លោក [[ជ័យ ខុន]] ។[[ឯកសារ:Danses du Cambodge - btv1b8420078k (02 of 20).jpg|រូបភាពតូច|របាំឆៃយ៉ាំនៅទសវត្សទី៦០]]
[[ឯកសារ:Engraving, a Cambodian drum.jpg|រូបភាពតូច|គំនូរឆ្នាំ១៨៩២]]
==ប្រភព==
*[http://www.mcfa.gov.kh/ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723203615/http://www.mcfa.gov.kh/ |date=2008-07-23 }}
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:របាំប្រពៃណី]]
==តំណភ្ជាប់==
{{របាំប្រពៃណី}}
j5wppwvh2jqcolkve5h7q969n6mz6ld
ភាពយន្តខ្មែរ
0
15845
341029
329906
2026-09-26T11:23:37Z
~2026-51734-57
53156
341029
wikitext
text/x-wiki
'''ភាពយន្តខ្មែរ''' គឺជាឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុកដែលបានចាប់ផ្តើមនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ មកម៉្លេះ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយភាពយន្តខ្មែរត្រូវបានគេផលិតឡើងនៅក្នុងស្រុកតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០-១៩៤០ ដោយពួកផលិតករបរទេស ក្នុងទម្រង់ភាពយន្តឯកសារ ។ ក្រោយកម្ពុជាទទួល បានឯករាជ្យពីបារាំងមកឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុកចាប់ផ្តើមផលិតដោយផលិតករក្នុងស្រុក ផលិតកម្មជាច្រើនត្រូវបានចាប់ផ្តើមឡើងហើយរោងកុនជាច្រើន ត្រូវបានសាងសង់នៅទូទាំងប្រទេសព្រមជាមួយ តម្លៃសំបុត្រមានតម្លៃសមរម្យល្មម ដែលបង្កើននូវ ចំនួនអ្នកទស្សនាកាន់តែកើនឡើង ហើយខ្សែភាពយន្តត្រូវបានផលិតកាន់តែច្រើននៅក្នុងប្រទេស។
{{ប្រអប់ព័ត៌មាន កម្មវិធីទូរទស្សន៍
| italic_title = ភាពយន្តខ្មែរ
| image = Cambodia film clapperboard.svg
| screenplay = ២៥ (២០២៣)<ref name=screens_uis>{{cite web|title=Table 8: Cinema Infrastructure - Capacity|url=http://stats.uis.unesco.org/unesco/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=5542|publisher=UNESCO Institute for Statistics|access-date=5 November 2013|archive-date=24 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224225516/http://data.uis.unesco.org/?ReportId=5542|url-status=dead|archivedate=25 ធ្នូ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225053211/http://data.uis.unesco.org/?ReportId=5542}}</ref>
| country = {{flag|កម្ពុជា}}
| language = ខ្មែរ
| distributor = {{br separated entries|[[រស្មីពានមាស]] ៣៥.០%|[[Westech Media]] ៣០.០%|[[Sunday (distributor)|សាន់ដេ]] ១១.០%}}<ref name=distributors_uis>{{cite web|title=Table 6: Share of Top 3 distributors (Excel)|url=http://stats.uis.unesco.org/unesco/ReportFolders/reportFolders.aspx|publisher=UNESCO Institute for Statistics|access-date=5 November 2013|archive-date=17 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140117001924/http://stats.uis.unesco.org/unesco/ReportFolders/ReportFolders.aspx|url-status=dead|archivedate=24 ធ្នូ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225508/http://data.uis.unesco.org/}}</ref>
}}
ក្នុងអំឡុងទសវត្សទី៦០ ជាសម័យកាលមួយដែលវិស័យភាពយន្តខ្មែរមានការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជា '''យុគមាសនៃសិល្បៈភាពយន្តខ្មែរ''' ដែលមានភាពយន្តខ្មែរចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៥០-៧០ ប្រមាណជាង ៣០០រឿងត្រូវបានផលិត ។ ភាគច្រើននៃភាពយន្តខ្មែរប្រមាណជា ២/៣ គឺជារឿងប្រភេទបែបបុរាណ ដូចជា [[ពស់កេងកង|រឿងពស់កេងកង]] [[អនអើយស្រីអន]] ជាដើម ការលេចឡើងនូវតារាល្បីៗមួយចំនួន ដូចជា [[ជា យុទ្ធថន]] [[ឌី សាវេត]] [[គង់ សំអឿន]] [[សោម វណ្ណសូដានី]] [[ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី|ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី]] ក្នុងខ្សែភាពយន្តជាដើម ។ ក្នុងទសវត្សទី៧០ ខ្សែភាពយន្តខ្មែរមួយត្រូវបានចេញផ្សាយទៅបរទេស និងទទួលស្គាល់ពីអន្តរជាតិលើគុណភាពភាពយន្ត ជាពិសេសនៅបណ្ដាលប្រទេសជិតខាងកម្ពុជា ដូចជារឿង [[ពស់កេងកង]] (១៩៧១) [[រឿងពៅឈូកស|ពៅឈូកស]] (១៩៨០?) នៅប្រទេសថៃ រឿង[[ក្រពើលោកនេន]] (១៩៧៤) [[បុប្ផាអង្គរ]] [[ធីតាសក់ពស់]] ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅហុងកុង ។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៤ ភាពយន្តខ្មែរមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកនេះដោយសារតែ ខ្មែរក្រហមវាយមកជិតក្បែរទីក្រុងភ្នំពេញពេក ការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកក្នុងបែកក្នុងរោងកុនជាដើម ។ ក្នុងដើមឆ្នាំ ១៩៧៥ មានភាពយន្តតិចតួចណាស់ដែលត្រូវបានផលិតតែមិនទាន់ចេញផ្សាយ ឬទទួលរងការបំផ្លាញពីខ្មែរក្រហម នៅពេលពួកគេបានកាន់កាប់រដ្ឋធានីភ្នំពេញមានន័យថាភាពយន្តខ្មែរត្រូវបាត់បង់ក្នុងការផលិតរបស់ខ្លួន ។ ខ្មែរក្រហមបានផលិតខ្សែភាពយន្តដែលបានបង្ហាញពីសង្គមនិយមរបស់ខ្លួននៅតាមសហករណ៍មួយចំនួន ។<ref>{{Cite web |title=Taipei Times |url=https://www.taipeitimes.com/ |access-date=2025-10-29 |website=www.taipeitimes.com}}</ref> ក្រោយពីការដួលរលំនៃ[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ]] ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៨០ រោងកុនភាពមួយចំនួនត្រូវបានបើកដំណើរការការឡើងវិញ តែមិនទាន់មានភាពយន្តដែលផលិតនៅក្នុងស្រុកនៅឡើយ នេះដោយសារតែការបាត់បង់ជីវិតមួយចំនួននៃផលិតករ តារាសម្តែងល្បីៗមួយចំនួនដែលបានស្លាប់នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ការបាត់បង់ខ្សែភាពយន្ត ឬ បំផ្លិចបំផ្លាញដោយពួកខ្មែរក្រហម ។ ការវិលត្រលប់យឺតៗនៃភាពយន្តខ្មែរក្នុងអំឡុងទសវត្សទី៨០ ដូចជារឿង [[កូនអើយម្ដាយអាប]] (១៩៨៦?) ។
== ប្រវត្តិភាពយន្តខ្មែរសង្ខេប ==
សិល្បៈភាពយន្តគឺជាសិល្បៈទី៧នៃប្រភេទសិល្បៈខ្មែរ។ប្រវត្តិនៃការដាក់បញ្ចាំងភាពយន្តនៅក្នុងស្រុកខ្មែរគឺមានតាំងពីដើមស.វទី២០មកម្ល៉េះ។ជាក់ស្ដែងនៅឆ្នាំ១៩០៩មានការសម្ភាសន៍រោងភាពយន្តមួយនៅទីក្រុងភ្នំពេញឈ្មោះថារោងភាពយន្ត Brignon ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅម្ដុំមាត់ទន្លេ។កាលពីសម័យនោះគេនិយមបញ្ចាំងភាពយន្តបរទេសដូចជាបារាំង អាមេរិកាំង ចិន ឥណ្ឌា ជាដើម។លុះមកដល់ចុងទ.វទី៤០ សម្ដេចព្រះបាទនរោត្តមសីហនុបានចាប់ផ្ដើមថតកុនខ្លីៗដោយប្រើហ្វីល១៦មីល្លីម៉ែត្រ។ ក្រោយមកនៅទ.វទី៥០ ផលិតករភាពយន្តក៏ចាប់កើតមានឡើងដែលគេចែកជាបីក្រុមគឺ៖
# ក្រុមដែលបានទៅរៀនបច្ចេកទេសថតភាពយន្តនៅប្រទេសបារាំងមានដូចជាលោក[[រឿម សុផុន]] និង លោក[[អៀវ បណ្ណាការ]] ជាដើម។
# ក្រុមដែលទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលពីការិយាល័យឃោសនាអាមេរិកាំង(the United States Information Service)ហៅកាត់ថាអ៊ុយស៊ីស(USIS) មានដូចជាលោក [[ស៊ុន ប៊ុនលី]] ជាដើម។
# ក្រុមដែលមិនបានទៅរៀនសូត្រនៅសាលាកុនតែចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការសាកល្បងថតខ្សែភាពយន្តដោយខ្លួនឯងមានដូចជាលោក[[លី ប៊ុនយីម]] និងលោក[[អ៊ី វ៉ុងហែម]] ជាដើម។
នៅក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ទី៦០និងដើមទសវត្សរ៍ទី៧០ វិស័យភាពយន្តខ្មែរបានវិវឌ្ឍរីកចំរើនឈានដល់កម្រិតកំពូល។ នាសម័យនោះ ប្រទេសយើងសំបូរដោយអ្នកដឹកនាំភាពយន្ត តារាភាពយន្តពោរពេញដោយទេពកោសល្យសិល្បៈហើយបានរួមសហការគ្នាផលិតជាខ្សែភាពយន្តរាប់រយរឿងបម្រើអារម្មណ៍មហាជនគ្រប់ស្រទាប់ទូទាំងប្រទេស។
[[File:Sihanouk's_film_producing.jpg|thumb|ការថតខ្សែភាពយន្តរបស់ សម្ដេចនរោត្តម សីហនុ]]
[[File:Mr.Ly_BunYim.jpg|thumb|right|លោកលី ប៊ុនយីម ផលិតករភាពយន្ត]]
[[ឯកសារ:រឿងថាវរីមាសបង.jpg|រូបភាពតូច|រឿងថាវរីមាសបង ដឹកនាំដោយលោក អ៊ុន ខុនធុក នាឆ្នាំ១៩៦៨]]
[[ឯកសារ:Danses du Cambodge - btv1b8420078k (05 of 20).jpg|រូបភាពតូច|ឈុតមួយផ្ទាំងនៃរឿងអប្សរា ដឹកនាំដោយព្រះបាទសម្ដេច នរោត្តម សីហនុ]]
== រោងភាពយន្តខ្មែរ ==
នៅក្នុងទ.វទី៦០និងដើមទ.វទី៧០ ពេលដែលវិស័យភាពយន្តខ្មែរកំពុងមានសន្ទុះរីកចំរើនជាលំដាប់ រោងភាពយន្តបានកើតឡើងរីកដុះដាលជាបន្តបន្ទាប់និងមានដំណើរការដាក់បញ្ចាំងខ្សែភាពយន្តជាហូរហែនៅក្នុងទីក្រុងនិងតាមបណ្ដាខេត្តនានាទូទាំងប្រទេសដូចជា[[ខេត្តកណ្ដាល]],[[ខេត្តកំពង់ចាម]],[[ខេត្តបាត់ដំបង]],[[ខេត្តកំពត]]ជាដើម។ ដោយឡែក នៅទីក្រុងភ្នំពេញមានចំនួនរោងភាពយន្តរហូតដល់ទៅ៣៣រោង ក្នុងនោះរួមមានជាអាទិ៍៖
# [[រោងភាពយន្តបូកគោ]]
# [[រោងភាពយន្តលុច្ស]]
# [[រោងភាពយន្តកាពីតូល]]
# [[រោងភាពយន្តភ្នំពេជ្រ]]
# [[រោងភាពយន្តព្រហ្មបាយ័ន]]
# [[រោងភាពយន្តចេនឡា]] (រោងភាពយន្តរដ្ឋ)
# [[រោងភាពយន្តហេមជាតិ]]
# [[រោងភាពយន្តសូរិយា]]
# [[រោងភាពយន្តគិរីរម្យ]]
# [[រោងភាពយន្តម្កុដពេជ្រ]]
# [[រោងភាពយន្តអេឌែន]]
# [[រោងភាពយន្តវិមានទិព្វ]]
# [[រោងភាពយន្តប្រាសាទពេជ្រ]]
# [[រោងភាពយន្តកំពូលពេជ្រ]]
# [[រោងភាពយន្តអង្គរ]]
# [[រោងភាពយន្តសរព្រហ្មមាស]]
# [[រោងភាពយន្តមេគង្គ]]
# [[រោងភាពយន្តមនោរម្យ]]
# [[រោងភាពយន្តហាវ៉ៃ]]
# [[រោងភាពយន្តភ្នំពេញ]]
# [[រោងភាពយន្តឋានសួគ៌]]
# [[រោងភាពយន្តតារាថ្មី]]
# [[រោងភាពយន្តម៉ាហ្សេស្ទិច(Majestic)]]
# [[រោងភាពយន្តតារា(CinéStar)]]
<gallery>
File:Prum_Bayon_Cinema.jpg|រោងភាពយន្តព្រហ្មបាយ័ន ឆ្នាំ១៩៥៨
File:Eden_Cinema.jpg|រោងភាពយន្តអេឌែន ឆ្នាំ១៩៦១
File:Angkor_Cinema.jpg|រោងភាពយន្តអង្គរ
File:Kirirom_Cinema.jpg|រោងភាពយន្តគិរីរម្យ សម្ពោធដាក់បញ្ចាំងរឿងប្រជាកុមារ
File:Mkot_Pich_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តម្កុដពេជ្រ ក្នុងទ.វទី៩០
File:Hemakcheat_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តហេមជាតិ ឆ្នាំ២០០៨
File:Chenla_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តចេនឡា
File:Capitol_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តកាពីតូល
File:Lux_Cinema.jpg|រោងភាពយន្តលុច្ស
File:Bokor_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តបូកគោ
File:Vimean_Tep_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តវិមានទិព្វ
</gallery>
== ផលិតកម្មភាពយន្ត ==
# [[ផលិតកម្មរន្ទះពេជ្រភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[លី ប៊ុនយីម]]
# [[ផលិតកម្មបក្សីឋានសួគ៌ភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[អ៊ី វ៉ុងហែម]]
# [[ផលិតកម្មតារារ័ត្នភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ទា លឹមគុណ]]
# [[ផលិតកម្មឥន្ទ្រទេវីភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ប៊ីវ ឆៃលាង]]
# [[ផលិតកម្មវណ្ណច័ន្ទភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មអ្នកស្រី[[វណ្ណច័ន្ទ]]
# [[ផលិតកម្មហេមពាន្តភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[លី យូស្រ៊ាង]]
# [[ផលិតកម្មព្រះខ័នពេជ្រភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[លី វ៉ា]]
# [[ផលិតកម្មកងចក្រភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[អ៊ួង កន្ធន់]]
# [[ផលិតកម្មប្រាសាទកែវភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ឡុង ស៊ីដេត]]
# [[ផលិតកម្មនាគព័ន្ធភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ស៊ុន ប៊ុនលី]]
# [[ផលិតកម្មសុរិយាភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ឡាយ ងួនហេង]]
# [[ផលិតកម្មសុវណ្ណគិរីភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ហ៊ុយ គឹង]]
# [[ផលិតកម្មកងពេជ្រភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ឈា នុក]]
# [[ផលិតកម្មអប្សរាភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[លី សុងហេង]]
# [[ផលិតកម្មវិមានរដ្ឋភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ឈួន ឆៃ]]
# [[ផលិតកម្មប្រាសាទមាសភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[សារ៉ាវុធ]]
# [[ផលិតកម្មច័ន្ទណារីភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មអ្នកស្រី[[ច័ន្ទ ណារី]]
# [[ផលិតកម្មកណ្ដឹងមាសភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ណុប ណែម]]
# [[ផលិតកម្មពិស្ណុការភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[វណ្ណ វណ្ណៈ]]
# [[ផលិតកម្មអង្គរវត្តភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[គង់ សំអឿន]]
# [[ផលិតកម្មត្រង់ដឺភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[យិន បឿន]] ហៅត្រង់ដឺ
# [[ផលិតកម្មវិជ្ជរ៉ាភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មអ្នកស្រី[[ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី]]
[[File:Tea_limkun.jpg|thumb|right|រូបពីឆ្វេងទៅស្ដាំអ្នកស្រីសោម វណ្ណសូដានី,លោកជា យុទ្ធថន,លោកទា លឹមគុណ(ចាងហ្វាងផលិតកម្មតារារ័ត្នភាពយន្ត),អ្នកស្រីឌី សាវ៉េត និងលោក គង់ សំអឿន ពេលទទួលពានរង្វាន់ក្នុងមហោស្រពភាពយន្តនៅប្រទេសសឹង្ហបុរី ]]
[[File:Biv_Chhayleang.jpg|thumb|right|លោកប៊ីវ ឆៃលាង ចាងហ្វាងផលិតកម្មឥន្ទ្រទេវីភាពយន្ត]]
[[File:Ly_YouSreang1.jpg|thumb|right|លោកលី យូស្រ៊ាង ចាងហ្វាងផលិតកម្មហេមពាន្តភាពយន្ត]]
== តារាភាពយន្ត ==
=== តារាភាពយន្តប្រុស ===
# លោកគង់ សំអឿន
# លោកជា យុទ្ធថន
# លោកណុប ណែម
# លោកវណ្ណ វណ្ណៈ
# លោកន ប្ញទ្ធីយ៉ា
# លោកសោម ដូរិន
# លោកមាស សំអ៊ែល
# លោកយី គីលែន
# លោកសូ ហ៊ាន
# លោកម៉ៃ យ៉ាសិទ្ធិ
#លោកគង់ សំអាត
# លោកគង់ ចន្ថា
# លោកប៉ិច សាលឿន
# លោកជុំ កែម
# លោកម៉ក់ ហ៊ូ
# លោកលឹម សុផុន
# លោកសារ៉ាវុធ
# លោកឈួន ឆៃ
# លោកឱ ឌុំ
# លោកហ៊ុយ គឹង
# លោកហ៊ុយ សាន់
#លោកតាត សំណាង
# លោកសាសាគុយនី
# លោកយិន បឿន ហៅ នាយត្រង់ ដឺ
# នាយម៉ុងដូលីន
# លោកសួន ប៊ូ ហៅនាយ ឡូតូ
# នាយស៊ុយ
# លោកប៊ី សាឡួត
[[File:Khmer_actors.jpg|thumb|right|តារាភាពយន្តប្រុសក្នុងទ.វទី៦០និងដើមទ.វទី៧០]]
=== តារាភាពយន្តស្រី ===
# អ្នកស្រីទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី
# អ្នកស្រីសោម វណ្ណសូដានី
# អ្នកស្រីឌី សាវ៉េត
# អ្នកស្រីវីរៈ តារា
# អ្នកស្រីគីម ណូវ៉ា
# អ្នកស្រីពៅ ទេវី
# អ្នកស្រីផ្កា រ៉ូហ្សែត
# អ្នកស្រីរ៉ូហ្សា ណារ៉ា
# អ្នកស្រីកែវ មន្ថា
# អ្នកស្រីឈូករតន៍
# អ្នកស្រីអ៊ី គឹមសួ
# អ្នកស្រីសាក់ ស៊ីស្បោង
# អ្នកស្រីរ័ត្ន មុនី
# អ្នកស្រីនារី ហែម
# អ្នកស្រីណុប យ៉ាដា
# អ្នកស្រីភួង ផាវី
# អ្នកស្រីភួង ផល្លី
# អ្នកស្រីជិន ស៊ីណាត
# អ្នកស្រីធ្នូ កែវ
# អ្នកស្រីបូ រ៉ាវី
# អ្នកស្រីតារា ចោមច័ន្ទ
# អ្នកស្រីសោម បុប្ផា
# អ្នកស្រីសក្តិ សាកេតមយូរ៉ា
# អ្នកស្រីសេង បុទុម
# អ្នកស្រីពៅ ធីតា
# អ្នកស្រីសរ កេសរា
# អ្នកស្រីម៉ាប់ ណូយ៉ា
# យាយម៉ែ ម៉ឺន
# យក្សញ៉ម
[[File:Khmer_actresses_.jpg|thumb|right|តារាភាពយន្តស្រីក្នុងទ.វទី៦០និងដើមទ.វទី៧០]]
== ភាពយន្តដែលនៅសេសសល់ពេលបច្ចុប្បន្ន ==
# រឿងពុទ្ធិសែននាងកង្រី
# រឿងសព្វសិទ្ធិ
# រឿងអនអើយស្រីអន
# រឿងទិព្វសូដាច័ន្ទ
# រឿងសុវណ្ណបញ្ចា
# រឿងពៅឈូកស
# រឿងពស់កេងកង
# រឿងអាជ័យនាងរត
# រឿងក្រៃថោងក្រពើឆារ៉ាវ៉ាន់
# រឿងធីតាសក់ពស់
# រឿងវិលវិញណាបង(ទឹកភ្នែកនាងរំចង់)
# រឿងភក្ដីស្នេហ៍
# រឿងពេលដែលត្រូវយំ
# រឿងពុះទ្រូងអូនទៅ
# រឿងជីវិតអភ័ព្វ
# រឿងឆ្អឹងដៃឳពុក
# រឿងព្រះធិនវង្ស
# រឿងសុវណ្ណហង្ស
# រឿងព្រះច័ន្ទគោរព
# រឿងកាកី
# រឿងចំប៉ាថោង
# រឿងបញ្ចពណ៌ទេវី
# រឿងអ៊ីណាវបុស្បា
# រឿងអាប៊ុលកាសេម
# រឿងមួយម៉ឺនអាល័យ
# រឿងថាវរីមាសបង
# រឿងច័ន្ទគ្រឿហ្វា
# រឿងរតនាវង្ស
# រឿងដារ៉ាវិឆ័យម៉ាល័យសុរិយា
# រឿងចិត្តម្ដាយ
# រឿងផលកម្មខ្ញុំ
# រឿងឆាយាលើអង្គរ
# រឿងវាសនាអកុសល
# រឿងសន្ធិប្រកាស
# រឿងអប្សរា
== សូមមើលផងដែរ ==
[[ភាពយន្តថៃ]]
[[ភាពយន្តឡាវ]]
[[ភាពយន្តវៀតណាម]]
[[ភាពយន្តឥណ្ឌា]]
[[ភាពយន្តចិន]]
[[ភាពយន្តកូរ៉េ]]
[[ភាពយន្តបារាំង]]
[[ភាពយន្តអាមេរិច]]
== ឯកសារយោង ==
# សៀវភៅខ្មែរប្រឈមមុខនឹងវប្បធម៌ វិទ្យាស្ថានរៃយំ
# [http://golden-age-of-khmer-cinema.eklablog.com/producteurs-realisateurs-c250130/9 Golden Age of Khmer Cinema]{{Dead link|date=សីហា 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Category:ភាពយន្តខ្មែរ]]
oj7zska3vmqgq953z34f3ey68oixoy6
341030
341029
2026-09-26T11:28:47Z
~2026-51734-57
53156
341030
wikitext
text/x-wiki
'''ភាពយន្តខ្មែរ''' គឺជាឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុកដែលបានចាប់ផ្តើមនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៥០ មកម៉្លេះ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយភាពយន្តខ្មែរត្រូវបានគេផលិតឡើងនៅក្នុងស្រុកតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០-១៩៤០ ដោយពួកផលិតករបរទេស ក្នុងទម្រង់ភាពយន្តឯកសារ ។ ក្រោយកម្ពុជាទទួល បានឯករាជ្យពីបារាំងមកឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុកចាប់ផ្តើមផលិតដោយផលិតករក្នុងស្រុក ផលិតកម្មជាច្រើនត្រូវបានចាប់ផ្តើមឡើងហើយរោងកុនជាច្រើន ត្រូវបានសាងសង់នៅទូទាំងប្រទេសព្រមជាមួយ តម្លៃសំបុត្រមានតម្លៃសមរម្យល្មម ដែលបង្កើននូវ ចំនួនអ្នកទស្សនាកាន់តែកើនឡើង ហើយខ្សែភាពយន្តត្រូវបានផលិតកាន់តែច្រើននៅក្នុងប្រទេស។
{{ប្រអប់ព័ត៌មាន កម្មវិធីទូរទស្សន៍
| italic_title = ភាពយន្តខ្មែរ
| image = Cambodia film clapperboard.svg
| screenplay = ២៥ (២០២៣)<ref name=screens_uis>{{cite web|title=Table 8: Cinema Infrastructure - Capacity|url=http://stats.uis.unesco.org/unesco/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=5542|publisher=UNESCO Institute for Statistics|access-date=5 November 2013|archive-date=24 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224225516/http://data.uis.unesco.org/?ReportId=5542|url-status=dead|archivedate=25 ធ្នូ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225053211/http://data.uis.unesco.org/?ReportId=5542}}</ref>
| country = {{flag|កម្ពុជា}}
| language = ខ្មែរ
| distributor = {{br separated entries|[[រស្មីពានមាស]] ៣៥.០%|[[Westech Media]] ៣០.០%|[[Sunday (distributor)|សាន់ដេ]] ១១.០%}}<ref name=distributors_uis>{{cite web|title=Table 6: Share of Top 3 distributors (Excel)|url=http://stats.uis.unesco.org/unesco/ReportFolders/reportFolders.aspx|publisher=UNESCO Institute for Statistics|access-date=5 November 2013|archive-date=17 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140117001924/http://stats.uis.unesco.org/unesco/ReportFolders/ReportFolders.aspx|url-status=dead|archivedate=24 ធ្នូ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224225508/http://data.uis.unesco.org/}}</ref>
}}
ក្នុងអំឡុងទសវត្សទី៦០ ជាសម័យកាលមួយដែលវិស័យភាពយន្តខ្មែរមានការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជា '''យុគមាសនៃសិល្បៈភាពយន្តខ្មែរ''' ដែលមានភាពយន្តខ្មែរចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៥០-៧០ ប្រមាណជាង ៣០០រឿងត្រូវបានផលិត ។ ភាគច្រើននៃភាពយន្តខ្មែរប្រមាណជា ២/៣ គឺជារឿងប្រភេទបែបបុរាណ ដូចជា [[ពស់កេងកង|រឿងពស់កេងកង]] [[អនអើយស្រីអន]] ជាដើម ការលេចឡើងនូវតារាល្បីៗមួយចំនួន ដូចជា [[ជា យុទ្ធថន]] [[ឌី សាវេត]] [[គង់ សំអឿន]] [[សោម វណ្ណសូដានី]] [[ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី|ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី]] ក្នុងខ្សែភាពយន្តជាដើម ។ ក្នុងទសវត្សទី៧០ ខ្សែភាពយន្តខ្មែរមួយត្រូវបានចេញផ្សាយទៅបរទេស និងទទួលស្គាល់ពីអន្តរជាតិលើគុណភាពភាពយន្ត ជាពិសេសនៅបណ្ដាលប្រទេសជិតខាងកម្ពុជា ដូចជារឿង [[ពស់កេងកង]] (១៩៧១) [[រឿងពៅឈូកស|ពៅឈូកស]] (១៩៨០?) នៅប្រទេសថៃ រឿង[[ក្រពើលោកនេន]] (១៩៧៤) [[បុប្ផាអង្គរ]] [[ធីតាសក់ពស់]] ត្រូវបានចេញផ្សាយនៅហុងកុង ។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៤ ភាពយន្តខ្មែរមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកនេះដោយសារតែ ខ្មែរក្រហមវាយមកជិតក្បែរទីក្រុងភ្នំពេញពេក ការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកក្នុងបែកក្នុងរោងកុនជាដើម ។ ក្នុងដើមឆ្នាំ ១៩៧៥ មានភាពយន្តតិចតួចណាស់ដែលត្រូវបានផលិតតែមិនទាន់ចេញផ្សាយ ឬទទួលរងការបំផ្លាញពីខ្មែរក្រហម នៅពេលពួកគេបានកាន់កាប់រដ្ឋធានីភ្នំពេញមានន័យថាភាពយន្តខ្មែរត្រូវបាត់បង់ក្នុងការផលិតរបស់ខ្លួន ។ ខ្មែរក្រហមបានផលិតខ្សែភាពយន្តដែលបានបង្ហាញពីសង្គមនិយមរបស់ខ្លួននៅតាមសហករណ៍មួយចំនួន ។<ref>{{Cite web |title=Taipei Times |url=https://www.taipeitimes.com/ |access-date=2025-10-29 |website=www.taipeitimes.com}}</ref> ក្រោយពីការដួលរលំនៃ[[កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ|របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ]] ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៨០ រោងកុនភាពមួយចំនួនត្រូវបានបើកដំណើរការការឡើងវិញ តែមិនទាន់មានភាពយន្តដែលផលិតនៅក្នុងស្រុកនៅឡើយ នេះដោយសារតែការបាត់បង់ជីវិតមួយចំនួននៃផលិតករ តារាសម្តែងល្បីៗមួយចំនួនដែលបានស្លាប់នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ការបាត់បង់ខ្សែភាពយន្ត ឬ បំផ្លិចបំផ្លាញដោយពួកខ្មែរក្រហម ។ ការវិលត្រលប់យឺតៗនៃភាពយន្តខ្មែរក្នុងអំឡុងទសវត្សទី៨០ ដូចជារឿង [[កូនអើយម្ដាយអាប]] (១៩៨៦?) ។
== ប្រវត្តិភាពយន្តខ្មែរសង្ខេប ==
សិល្បៈភាពយន្តគឺជាសិល្បៈទី៧នៃប្រភេទសិល្បៈខ្មែរ។ប្រវត្តិនៃការដាក់បញ្ចាំងភាពយន្តនៅក្នុងស្រុកខ្មែរគឺមានតាំងពីដើមស.វទី២០មកម្ល៉េះ។ជាក់ស្ដែងនៅឆ្នាំ១៩០៩មានការសម្ភាសន៍រោងភាពយន្តមួយនៅទីក្រុងភ្នំពេញឈ្មោះថារោងភាពយន្ត Brignon ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅម្ដុំមាត់ទន្លេ។កាលពីសម័យនោះគេនិយមបញ្ចាំងភាពយន្តបរទេសដូចជាបារាំង អាមេរិកាំង ចិន ឥណ្ឌា ជាដើម។លុះមកដល់ចុងទ.វទី៤០ សម្ដេចព្រះបាទនរោត្តមសីហនុបានចាប់ផ្ដើមថតកុនខ្លីៗដោយប្រើហ្វីល១៦មីល្លីម៉ែត្រ។ ក្រោយមកនៅទ.វទី៥០ ផលិតករភាពយន្តក៏ចាប់កើតមានឡើងដែលគេចែកជាបីក្រុមគឺ៖
# ក្រុមដែលបានទៅរៀនបច្ចេកទេសថតភាពយន្តនៅប្រទេសបារាំងមានដូចជាលោក[[រឿម សុផុន]] និង លោក[[អៀវ បណ្ណាការ]] ជាដើម។
# ក្រុមដែលទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលពីការិយាល័យឃោសនាអាមេរិកាំង(the United States Information Service)ហៅកាត់ថាអ៊ុយស៊ីស(USIS) មានដូចជាលោក [[ស៊ុន ប៊ុនលី]] ជាដើម។
# ក្រុមដែលមិនបានទៅរៀនសូត្រនៅសាលាកុនតែចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការសាកល្បងថតខ្សែភាពយន្តដោយខ្លួនឯងមានដូចជាលោក[[លី ប៊ុនយីម]] និងលោក[[អ៊ី វ៉ុងហែម]] ជាដើម។
នៅក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ទី៦០និងដើមទសវត្សរ៍ទី៧០ វិស័យភាពយន្តខ្មែរបានវិវឌ្ឍរីកចំរើនឈានដល់កម្រិតកំពូល។ នាសម័យនោះ ប្រទេសយើងសំបូរដោយអ្នកដឹកនាំភាពយន្ត តារាភាពយន្តពោរពេញដោយទេពកោសល្យសិល្បៈហើយបានរួមសហការគ្នាផលិតជាខ្សែភាពយន្តរាប់រយរឿងបម្រើអារម្មណ៍មហាជនគ្រប់ស្រទាប់ទូទាំងប្រទេស។
[[File:Sihanouk's_film_producing.jpg|thumb|ការថតខ្សែភាពយន្តរបស់ សម្ដេចនរោត្តម សីហនុ]]
[[File:Mr.Ly_BunYim.jpg|thumb|right|លោកលី ប៊ុនយីម ផលិតករភាពយន្ត]]
[[ឯកសារ:រឿងថាវរីមាសបង.jpg|រូបភាពតូច|រឿងថាវរីមាសបង ដឹកនាំដោយលោក អ៊ុន ខុនធុក នាឆ្នាំ១៩៦៨]]
== រោងភាពយន្តខ្មែរ ==
នៅក្នុងទ.វទី៦០និងដើមទ.វទី៧០ ពេលដែលវិស័យភាពយន្តខ្មែរកំពុងមានសន្ទុះរីកចំរើនជាលំដាប់ រោងភាពយន្តបានកើតឡើងរីកដុះដាលជាបន្តបន្ទាប់និងមានដំណើរការដាក់បញ្ចាំងខ្សែភាពយន្តជាហូរហែនៅក្នុងទីក្រុងនិងតាមបណ្ដាខេត្តនានាទូទាំងប្រទេសដូចជា[[ខេត្តកណ្ដាល]],[[ខេត្តកំពង់ចាម]],[[ខេត្តបាត់ដំបង]],[[ខេត្តកំពត]]ជាដើម។ ដោយឡែក នៅទីក្រុងភ្នំពេញមានចំនួនរោងភាពយន្តរហូតដល់ទៅ៣៣រោង ក្នុងនោះរួមមានជាអាទិ៍៖
# [[រោងភាពយន្តបូកគោ]]
# [[រោងភាពយន្តលុច្ស]]
# [[រោងភាពយន្តកាពីតូល]]
# [[រោងភាពយន្តភ្នំពេជ្រ]]
# [[រោងភាពយន្តព្រហ្មបាយ័ន]]
# [[រោងភាពយន្តចេនឡា]] (រោងភាពយន្តរដ្ឋ)
# [[រោងភាពយន្តហេមជាតិ]]
# [[រោងភាពយន្តសូរិយា]]
# [[រោងភាពយន្តគិរីរម្យ]]
# [[រោងភាពយន្តម្កុដពេជ្រ]]
# [[រោងភាពយន្តអេឌែន]]
# [[រោងភាពយន្តវិមានទិព្វ]]
# [[រោងភាពយន្តប្រាសាទពេជ្រ]]
# [[រោងភាពយន្តកំពូលពេជ្រ]]
# [[រោងភាពយន្តអង្គរ]]
# [[រោងភាពយន្តសរព្រហ្មមាស]]
# [[រោងភាពយន្តមេគង្គ]]
# [[រោងភាពយន្តមនោរម្យ]]
# [[រោងភាពយន្តហាវ៉ៃ]]
# [[រោងភាពយន្តភ្នំពេញ]]
# [[រោងភាពយន្តឋានសួគ៌]]
# [[រោងភាពយន្តតារាថ្មី]]
# [[រោងភាពយន្តម៉ាហ្សេស្ទិច(Majestic)]]
# [[រោងភាពយន្តតារា(CinéStar)]]
<gallery>
File:Prum_Bayon_Cinema.jpg|រោងភាពយន្តព្រហ្មបាយ័ន ឆ្នាំ១៩៥៨
File:Eden_Cinema.jpg|រោងភាពយន្តអេឌែន ឆ្នាំ១៩៦១
File:Angkor_Cinema.jpg|រោងភាពយន្តអង្គរ
File:Kirirom_Cinema.jpg|រោងភាពយន្តគិរីរម្យ សម្ពោធដាក់បញ្ចាំងរឿងប្រជាកុមារ
File:Mkot_Pich_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តម្កុដពេជ្រ ក្នុងទ.វទី៩០
File:Hemakcheat_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តហេមជាតិ ឆ្នាំ២០០៨
File:Chenla_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តចេនឡា
File:Capitol_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តកាពីតូល
File:Lux_Cinema.jpg|រោងភាពយន្តលុច្ស
File:Bokor_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តបូកគោ
File:Vimean_Tep_Cinema.jpg|អតីតរោងភាពយន្តវិមានទិព្វ
</gallery>
== ផលិតកម្មភាពយន្ត ==
# [[ផលិតកម្មរន្ទះពេជ្រភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[លី ប៊ុនយីម]]
# [[ផលិតកម្មបក្សីឋានសួគ៌ភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[អ៊ី វ៉ុងហែម]]
# [[ផលិតកម្មតារារ័ត្នភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ទា លឹមគុណ]]
# [[ផលិតកម្មឥន្ទ្រទេវីភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ប៊ីវ ឆៃលាង]]
# [[ផលិតកម្មវណ្ណច័ន្ទភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មអ្នកស្រី[[វណ្ណច័ន្ទ]]
# [[ផលិតកម្មហេមពាន្តភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[លី យូស្រ៊ាង]]
# [[ផលិតកម្មព្រះខ័នពេជ្រភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[លី វ៉ា]]
# [[ផលិតកម្មកងចក្រភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[អ៊ួង កន្ធន់]]
# [[ផលិតកម្មប្រាសាទកែវភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ឡុង ស៊ីដេត]]
# [[ផលិតកម្មនាគព័ន្ធភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ស៊ុន ប៊ុនលី]]
# [[ផលិតកម្មសុរិយាភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ឡាយ ងួនហេង]]
# [[ផលិតកម្មសុវណ្ណគិរីភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ហ៊ុយ គឹង]]
# [[ផលិតកម្មកងពេជ្រភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ឈា នុក]]
# [[ផលិតកម្មអប្សរាភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[លី សុងហេង]]
# [[ផលិតកម្មវិមានរដ្ឋភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ឈួន ឆៃ]]
# [[ផលិតកម្មប្រាសាទមាសភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[សារ៉ាវុធ]]
# [[ផលិតកម្មច័ន្ទណារីភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មអ្នកស្រី[[ច័ន្ទ ណារី]]
# [[ផលិតកម្មកណ្ដឹងមាសភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[ណុប ណែម]]
# [[ផលិតកម្មពិស្ណុការភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[វណ្ណ វណ្ណៈ]]
# [[ផលិតកម្មអង្គរវត្តភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[គង់ សំអឿន]]
# [[ផលិតកម្មត្រង់ដឺភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មលោក[[យិន បឿន]] ហៅត្រង់ដឺ
# [[ផលិតកម្មវិជ្ជរ៉ាភាពយន្ត]] ចាងហ្វាងផលិតកម្មអ្នកស្រី[[ទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី]]
[[File:Tea_limkun.jpg|thumb|right|រូបពីឆ្វេងទៅស្ដាំអ្នកស្រីសោម វណ្ណសូដានី,លោកជា យុទ្ធថន,លោកទា លឹមគុណ(ចាងហ្វាងផលិតកម្មតារារ័ត្នភាពយន្ត),អ្នកស្រីឌី សាវ៉េត និងលោក គង់ សំអឿន ពេលទទួលពានរង្វាន់ក្នុងមហោស្រពភាពយន្តនៅប្រទេសសឹង្ហបុរី ]]
[[File:Biv_Chhayleang.jpg|thumb|right|លោកប៊ីវ ឆៃលាង ចាងហ្វាងផលិតកម្មឥន្ទ្រទេវីភាពយន្ត]]
[[File:Ly_YouSreang1.jpg|thumb|right|លោកលី យូស្រ៊ាង ចាងហ្វាងផលិតកម្មហេមពាន្តភាពយន្ត]]
== តារាភាពយន្ត ==
=== តារាភាពយន្តប្រុស ===
# លោកគង់ សំអឿន
# លោកជា យុទ្ធថន
# លោកណុប ណែម
# លោកវណ្ណ វណ្ណៈ
# លោកន ប្ញទ្ធីយ៉ា
# លោកសោម ដូរិន
# លោកមាស សំអ៊ែល
# លោកយី គីលែន
# លោកសូ ហ៊ាន
# លោកម៉ៃ យ៉ាសិទ្ធិ
#លោកគង់ សំអាត
# លោកគង់ ចន្ថា
# លោកប៉ិច សាលឿន
# លោកជុំ កែម
# លោកម៉ក់ ហ៊ូ
# លោកលឹម សុផុន
# លោកសារ៉ាវុធ
# លោកឈួន ឆៃ
# លោកឱ ឌុំ
# លោកហ៊ុយ គឹង
# លោកហ៊ុយ សាន់
#លោកតាត សំណាង
# លោកសាសាគុយនី
# លោកយិន បឿន ហៅ នាយត្រង់ ដឺ
# នាយម៉ុងដូលីន
# លោកសួន ប៊ូ ហៅនាយ ឡូតូ
# នាយស៊ុយ
# លោកប៊ី សាឡួត
[[File:Khmer_actors.jpg|thumb|right|តារាភាពយន្តប្រុសក្នុងទ.វទី៦០និងដើមទ.វទី៧០]]
=== តារាភាពយន្តស្រី ===
# អ្នកស្រីទិត្យ វិជ្ជរ៉ាដានី
# អ្នកស្រីសោម វណ្ណសូដានី
# អ្នកស្រីឌី សាវ៉េត
# អ្នកស្រីវីរៈ តារា
# អ្នកស្រីគីម ណូវ៉ា
# អ្នកស្រីពៅ ទេវី
# អ្នកស្រីផ្កា រ៉ូហ្សែត
# អ្នកស្រីរ៉ូហ្សា ណារ៉ា
# អ្នកស្រីកែវ មន្ថា
# អ្នកស្រីឈូករតន៍
# អ្នកស្រីអ៊ី គឹមសួ
# អ្នកស្រីសាក់ ស៊ីស្បោង
# អ្នកស្រីរ័ត្ន មុនី
# អ្នកស្រីនារី ហែម
# អ្នកស្រីណុប យ៉ាដា
# អ្នកស្រីភួង ផាវី
# អ្នកស្រីភួង ផល្លី
# អ្នកស្រីជិន ស៊ីណាត
# អ្នកស្រីធ្នូ កែវ
# អ្នកស្រីបូ រ៉ាវី
# អ្នកស្រីតារា ចោមច័ន្ទ
# អ្នកស្រីសោម បុប្ផា
# អ្នកស្រីសក្តិ សាកេតមយូរ៉ា
# អ្នកស្រីសេង បុទុម
# អ្នកស្រីពៅ ធីតា
# អ្នកស្រីសរ កេសរា
# អ្នកស្រីម៉ាប់ ណូយ៉ា
# យាយម៉ែ ម៉ឺន
# យក្សញ៉ម
[[File:Khmer_actresses_.jpg|thumb|right|តារាភាពយន្តស្រីក្នុងទ.វទី៦០និងដើមទ.វទី៧០]]
== ភាពយន្តដែលនៅសេសសល់ពេលបច្ចុប្បន្ន ==
# រឿងពុទ្ធិសែននាងកង្រី
# រឿងសព្វសិទ្ធិ
# រឿងអនអើយស្រីអន
# រឿងទិព្វសូដាច័ន្ទ
# រឿងសុវណ្ណបញ្ចា
# រឿងពៅឈូកស
# រឿងពស់កេងកង
# រឿងអាជ័យនាងរត
# រឿងក្រៃថោងក្រពើឆារ៉ាវ៉ាន់
# រឿងធីតាសក់ពស់
# រឿងវិលវិញណាបង(ទឹកភ្នែកនាងរំចង់)
# រឿងភក្ដីស្នេហ៍
# រឿងពេលដែលត្រូវយំ
# រឿងពុះទ្រូងអូនទៅ
# រឿងជីវិតអភ័ព្វ
# រឿងឆ្អឹងដៃឳពុក
# រឿងព្រះធិនវង្ស
# រឿងសុវណ្ណហង្ស
# រឿងព្រះច័ន្ទគោរព
# រឿងកាកី
# រឿងចំប៉ាថោង
# រឿងបញ្ចពណ៌ទេវី
# រឿងអ៊ីណាវបុស្បា
# រឿងអាប៊ុលកាសេម
# រឿងមួយម៉ឺនអាល័យ
# រឿងថាវរីមាសបង
# រឿងច័ន្ទគ្រឿហ្វា
# រឿងរតនាវង្ស
# រឿងដារ៉ាវិឆ័យម៉ាល័យសុរិយា
# រឿងចិត្តម្ដាយ
# រឿងផលកម្មខ្ញុំ
# រឿងឆាយាលើអង្គរ
# រឿងវាសនាអកុសល
# រឿងសន្ធិប្រកាស
# រឿងអប្សរា
== សូមមើលផងដែរ ==
[[ភាពយន្តថៃ]]
[[ភាពយន្តឡាវ]]
[[ភាពយន្តវៀតណាម]]
[[ភាពយន្តឥណ្ឌា]]
[[ភាពយន្តចិន]]
[[ភាពយន្តកូរ៉េ]]
[[ភាពយន្តបារាំង]]
[[ភាពយន្តអាមេរិច]]
== ឯកសារយោង ==
# សៀវភៅខ្មែរប្រឈមមុខនឹងវប្បធម៌ វិទ្យាស្ថានរៃយំ
# [http://golden-age-of-khmer-cinema.eklablog.com/producteurs-realisateurs-c250130/9 Golden Age of Khmer Cinema]{{Dead link|date=សីហា 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Category:ភាពយន្តខ្មែរ]]
finl6lqsefmp8yphmw06fmb3twptq44
ឝ្រីមារញ
0
26986
341026
338305
2026-09-26T08:24:15Z
Sreynaree1986
47227
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម
341026
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox monarch
| name = ឝ្រីមារញ ឬ ស្រីមារញ ឬ ជ័យវរ្ម័ន<br/>(ហ្វានចេម៉ាន់)
| title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]])
| image = Statues of Vishnu, Rama and Balarama of Phnom Da. National Museum of Cambodia.jpg
| caption = [[មូរតិ|ទេវរូប]] [[ព្រះរាម]] (ឆ្វេង) [[ព្រះវិស្ណុ|ព្រះវិស្ណុ ឬ ព្រះនារាយណ៍]] (កណ្តាល) [[ពលរាម|ព្រះពលរាម]] (ស្តាំ) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទភ្នំដា]] [[សារមន្ទីរជាតិ|សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា]] ។
| reign = ប្រហែល គ.ស ២០៥-២១៧
| coronation =
| full name = '''កុរុងឝ្រីមារញ'''
| predecessor = ព្រះបាទ[[ផានផាន|កៅណ្ឌិន្យទី៦]]
| successor = ព្រះបាទ[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]
| spouse = [[ឝ្រីមារញទេវី|ព្រះទេវីត្រូវជាប្អូនស្ដេចឝ្រីមារ៍ (ចាម្ប៍)]]
| issue = ព្រះបាទ[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]<br/>ព្រះបាទ[[ផ្វានឆាង|ធរណិន្ទ្រ]]
| royal house =
| dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}}
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place = [[ភ្វូណាន|នគរភ្វូណាន]]
| death_date = គ.ស ២២៨
| death_place = នគរភ្វូណាន
| date of burial =
| place of burial =
| religion = [[សាសនាហិណ្ឌូនៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភពអ្នកតាក្នុងសង្គមខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}}
|}}
{{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}
កុរុង'''ឝ្រីមារញ''' ឬ'''ស្រីមារញ''' (ចិន:范師蔓 [ផ្វានឝ៊ឺម៉ាន], ភិងអ៊ិង:Fàn Shīmàn រឺ យ៉ាត់ផេង:faan6si1maan6 រឺ ផ្វានស៊ីម៉ាន ជាកន្តាំង) (គ.ស ?-២២៨) រជ្ជកាល (គ.ស ២២០-២២៨) ព្រះអង្គ ឝ្រីមារញ គឺជាព្រះរាជាខ្មែរដំបូងបំផុតដែលទ្រង់យកព្រះនាម "វម៌្ម" ប្រើដំបូងគេបង្អស់ ហើយព្រះនាម វម៌្ម នេះ បានត្រូវព្រះមហាក្សត្រខ្មែរទ្រង់ប្រើប្រាស់ជារៀងរហូត។ ការបានទទួលរាជសម្បត្តិរបស់កុរុងឝ្រីមារញ បើនិយាយតាមច្បាប់រាជសន្តតិវង្សឈ្មោះថា ទម្លាយសិទ្ធិរបស់ព្រះរាជកុមាររជ្ជទាយាទបង់ តែនេះប្រហែលជាដោយហេតុព្រះរជ្ជទាយាទនៅកុមារតូចពេក ទាំងដោយហេតុព្រះឝ្រីមារញសេនាបតីមានសមត្ថភាព ធ្លាប់បានទទួលអំណាចសម្រេចការផែនដីតាំងពីដំបូងមកជាទីនិយមរបស់ប្រជាជនទូទៅ គណៈកម្មការរាជសន្តតិវង្ស ទើបព្រមព្រៀងអញ្ជើញឝ្រីមារញសេនាបតីឲ្យឡើងសោយរាជ្យ។ ព្រះអង្គត្រូវបាននាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រីតូចធំ ជ្រើសរើសជាព្រះមហាក្សត្រ។ ការតែងតាំងនេះប្រហែលជាមិនបានធ្វើឲ្យស្ដេចត្រាញ់តូចធំជិតឆ្ងាយសប្បាយចិត្តទេ។ ដូច្នេះហើយ ទើបបានជាកុរុងឝ្រីមារញ ត្រូវលើកទ័ពទៅវាយបង្ក្រាបស្ដេចទាំងនោះជាមុន។ កុរុងឝ្រីមារញ ជាស្ដេចសឹកដ៏ខ្លាំងពូកែ។ ព្រះអង្គបានធ្វើសង្គ្រាមតាមផ្លូវគោកផង តាមផ្លូវទឹកផង ហើយពង្រឹងអំណាចរបស់ព្រះអង្គ លើដែនដីភាគខាងក្រោម "កម្ពុជាក្រោមសព្វថ្ងៃ" លើភាគកណ្ដាលនៃទន្លេមេគង្គ ហើយរឹបដាក់ជាចំណុះនូវរដ្ឋតូចៗនៅភាគខាងជើង [[ជ្រោយម៉ាឡាយូ]] ដើម្បីត្រួតពិនិត្យលើផ្លូវគោក និងទីសំចតទាំងឡាយចន្លោះ[[ឈូងសមុទ្របេងកាល់]] និង[[ឈូងសមុទ្រសៀម]]។ ព្រះអង្គទ្រង់សោយទិវង្គតក្នុងពេលដែលទ្រង់បំពេញបេសកកម្មមួយនៅប្រទេស[[ម៉ាឡេស៊ី]]។<ref>Sách Lương, Tập 54, Tiểu sử 48, Ngoại quốc, Vương quốc Phù Nam: "Người này dũng cảm và tháo vát, dùng sức mạnh quân sự để tấn công các nước láng giềng, và tất cả đều quy phục ông ta. Ông ta tự xưng là Đại vương Funan. Sau đó, ông ta đóng những chiến thuyền lớn, dong buồm ra tận cùng biển cả, tấn công hơn mười nước, bao gồm Qudukun, Jiuzhi và Diansun, khai phá năm sáu nghìn dặm đất đai."</ref><ref>Sử ký Nam Triều, Tập 78, Tiểu sử 68, Người man rợ, Phần 1, Vương quốc Phù Nam: "Người đàn ông này dũng cảm và tháo vát, ông ta đã dùng sức mạnh quân sự của mình để tấn công các nước láng giềng, và tất cả đều quy phục ông ta. Ông ta tự xưng là Đại vương Funan. Sau đó, ông ta đóng một con tàu lớn để khám phá biển cả bao la, thành lập hơn mười vương quốc và mở rộng lãnh thổ của mình thêm năm sáu nghìn dặm."</ref> ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រចិនបានសរសេរកត់បន្តទៀតថា ព្រះអង្គជាអ្នកចម្បាំងម្នាក់ដ៏ក្លាហានអង់អាចអស្ចារ្យ។ ព្រះអង្គធ្លាប់បានបញ្ជាឲ្យធ្វើទូក[[សំពៅ]]ធំៗសម្រាប់ធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ចុះឡើងតាមសមុទ្រទន្លេនានា។ ទូកសំពៅទាំងនោះ អាចផ្ទុកមនុស្សបានប្រហែលជា៧០០នាក់។ ព្រះអង្គបានធ្វើសង្គ្រាមច្បាំងវាតទឹកដីទៅគ្រប់ទិសទីរហូតទៅដល់ [[ជ្រោយមល្លកា]] យកនគរជាច្រើនមកដាក់ជាចំណុះ។ ព្រះអង្គឝ្រីមារញ បានធ្វើសង្គ្រាមទាំងតាមផ្លូវទឹកទាំងតាមផ្លូវគោក ដើម្បីកាន់កាប់តំបន់ទឹកដី និងសមុទ្រ ពីឈូងសមុទ្របេងកាល់ មកឈូងសមុទ្រសៀម សព្វថ្ងៃ។ គឺក្នុងគោលបំណងក្ដោបត្រួតត្រាគ្រប់គ្រងផ្លូវទាក់ទងធ្វើដំណើរទាំងប៉ុន្មាន តាមសមុទ្រក៏ដូចជាតាមដីគោក។ ក្នុងពេលប្រតិបត្តិការមួយ ដោយព្រះអង្គចាប់ផ្ដើមមានជំងឺ ព្រះអង្គបានបញ្ជូនកូនឈ្មោះ ជិនឝឹង ឲ្យដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជំនួសព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គឝ្រីមារញ បានទុកក្មួយឈ្មោះ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម ដែលមានកងពលប្រមាណ២០០នាក់ នៅជិតសម្រាប់ការពារ។ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម ជាកូនប្រុសរបស់បងស្រីព្រះអង្គ។ តែ មេទ័ពធរណីន្ទ្របែរជាឆ្លៀតឱកាសដ៏ល្អនេះ ធ្វើរដ្ឋប្រហារ សម្លាប់កុរុងឝ្រីមារញ ជាមា ហើយប្រកាសតាំងខ្លួនជាព្រះមហាក្សត្រនគរភ្វូណាន។ កាលបើឡើងសោយរាជ្យភ្លាម ក៏ចាត់កងទ័ពឲ្យចេញទៅធ្វើឃាតកូនកុរុងឝ្រីមារញ ជិនឝឹង ដើម្បីបំបាត់កុំឲ្យមានគូប្រជែងត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ដែលអាចនាំមកនូវការសៅហ្មងទៅថ្ងៃក្រោយ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ បានកើតនៅក្នុងគ្រិស្តសករាជ ២៣០។ អ្នកប្រវត្តិវិទូខ្លះមានជំនឿថា កុរុងផ្វានចាន កាលបើបានក្លាយទៅជាព្រះមហាក្សត្រមានព្រះនាម [[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (វ្នំ)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]។
==សង្គ្រាមវាតទឹកដី==
ការផែនដី - ដំបូងទ្រង់ឲ្យរួបរួមទាហានជើងគោក ជើងទឹកនឹងទ្រង់ឲ្យសាងទូកចម្បាំងជាច្រើន ស្ដេចបានលើកទ័ពជើងទឹកទៅកម្រាបស្រុកផ្សេងៗ ដ៏តាំងនៅតាមជួរមាត់សមុទ្រសៀមសមុទ្រសព្វថ្ងៃនេះ រហូតទៅដល់ពាក់កណ្ដាលដែនម៉ាលយូ បានស្រុកជាង ១០ រួមបញ្ចូលជាព្រះរាជអាណាខែត្ររបស់ព្រះអង្គ ស្រុកដែលប្រាកដឈ្មោះក្នុងសេចក្ដីកត់ហេតុ ៩ គឺស្រុក [[ត្យូទូតន់]] (k'iu-tou-k'ouen) [[គិវឆេ]] (Kieou-tche) [[ទៀនស៊ុន]] (Tien-Souen) [[ឡង់យ៉ាស៊ីវ]] [[តម្ព្រលិង្គ]] [[តាន់អិវលៀង]] [[កោះក្រៈ]] [[នដាស]] និង [[ប៉េរ័ក]]។ [[តម្ព្រលិង្គ]] គឺជាមណ្ឌល[[ស្រីធម្មនគរ]] ([[នគរស្រីធម្មរាជ]])។ ចំណែកភាគប៉ែកខាងកើត ទ្រង់បានលើកទ័ពទៅពង្រីក ដល់ទៅ[[វោក័ន]] គឺ[[ស្រុកញ៉ាត្រាង]]សព្វថ្ងៃនេះ។
ក្រោយបំផុត ស្ដេចបានលើកទ័ពជើងគោកទៅវាយប្រទេស ១ នៅទិសខាងលិច ចិនហៅ កិងលិង ឬ គិមលិង ត្រូវនឹងខ្មែរថា [[កំពែងមាស]] ប្រែថាព្រំប្រទល់ដែនមាស ធៀបនឹងនឹងភាសាមគធៈ ត្រូវនឹងសុវណ្ណភូមិ [[សុវណ៌កុដ្យ]] (កំពែងមាសក្នុងអត្ថបទសំស្ក្រឹត.នៅប្រទេសភូមាខាងត្បូង រឺ លើជ្រោយម៉ាឡេយូ) អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រកំណត់ថា កិងលិង គឺប្រទេស[[មន]] តែទ្រង់វាយបានសម្រេច ឬពុំបានទេ មិនប្រាកដ មានតែសេចក្ដីថា ស្ដេចសោយទិវង្គតក្នុងគ្រាទៅធ្វើព្រះរាជសង្គ្រាមនោះ។ ដោយហេតុទ្រង់បានបំពេញព្រះរាជករណីយកិច្ចពង្រីកព្រះរាជអាណាខែត្រឲ្យធំទូលាយយ៉ាងនេះ តាមឋានៈនៃព្រះអង្គជាខត្តិយៈ (អ្នកចំបាំង) ក៏ប្រាកដព្រះកិត្តិយសជារាជាធិរាជនឹងជាក្សត្រិយ៍សឹក ១ អង្គក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។
==រាជវង្ស==
* ទ្រង់ក៏ជាព្រះញាតិវង្សនៃព្រះបាទ[[ហ៊ុនទៀន|កៅណ្ឌិន្យទី១ (ព្រះថោង)]] និងព្រះនាង[[លីវយី|សោមា (លីវយី ឬ នាងនាគ)]]ដែរ
** [[ឝ្រីមារញទេវី|ព្រះអគ្គមហេសីត្រូវជាកនិដ្ឋភគិនីរបស់ក្សត្រិយ៍ឝ្រីមារ (ចាម)]] នៅ[[វោក័ន]] ទ្រង់មានព្រះរាជឱរស ២ អង្គ៖
*** [[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]។
*** [[ផ្វានឆាង|ធរណិន្ទ្រ]]។
*** ព្រះបាទ[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]នៃនគរភ្វូណាន ព្រះរាជភាគិនេយ្យរបស់ព្រះ[[ឝ្រីមារញ]] ដែលជាបុត្ររបស់ព្រះភគិនីរបស់ព្រះអង្គ
*** ព្រះបាទ[[អស្សាជយ]] ជាញាតិនៃព្រះបាទឝ្រីមារញ
==ឯកសារយោង==
{{Reflist}}
* ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។
* [[ព្រះរាជពង្សាវតារ]]ភាគទី ១ [[នគរភ្វូណាន|សម័យនគរភ្នំ]] ដោយ ក្រសេម-ទេពពិទូរ
== សូមមើលផងដែរ ==
* [[រាជានិយមកម្ពុជា]]
* [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]
* [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]
* [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]
* [[ភ្នំដា]]
* [[ប្រាសាទភ្នំដា]]
* [[រចនាបថភ្នំដា]]
* [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]]
{{commons category|ឝ្រីមារញ}}
{{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}}
{{s-start}}
{{s-reg}}
{{s-bef|before=ព្រះបាទ[[ផានផាន|កៅណ្ឌិន្យទី៦]]}}
{{s-ttl|title=[[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|years= ប្រហែល គ.ស ២០៥-២១៧}}
{{s-aft|after=ព្រះបាទ[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]}}
{{s-end}}
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]]
{{Cambodia-royal-stub}}
72xl9loxvg07pnlr395ilrpg5pp1oit
341027
341026
2026-09-26T08:38:46Z
Sreynaree1986
47227
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម
341027
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox monarch
| name = ឝ្រីមារញ ឬ ស្រីមារញ ឬ ជ័យវរ្ម័ន<br/>(ហ្វានចេម៉ាន់)
| title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]])
| image = Statues of Vishnu, Rama and Balarama of Phnom Da. National Museum of Cambodia.jpg
| caption = [[មូរតិ|ទេវរូប]] [[ព្រះរាម]] (ឆ្វេង) [[ព្រះវិស្ណុ|ព្រះវិស្ណុ ឬ ព្រះនារាយណ៍]] (កណ្តាល) [[ពលរាម|ព្រះពលរាម]] (ស្តាំ) (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទភ្នំដា]] [[សារមន្ទីរជាតិ|សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា]] ។
| reign = ប្រហែល គ.ស ២០៥-២១៧
| coronation =
| full name = '''កុរុងឝ្រីមារញ'''
| predecessor = ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យទី៦|កៅណ្ឌិន្យទី៦ (ផានផាន)]]
| successor = ព្រះបាទ[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]
| spouse = [[ឝ្រីមារញទេវី|ព្រះទេវីត្រូវជាប្អូនស្ដេចឝ្រីមារ៍ (ចាម្ប៍)]]
| issue = ព្រះបាទ[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]<br/>ព្រះបាទ[[ផ្វានឆាង|ធរណិន្ទ្រ]]
| royal house =
| dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}}
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place = [[ភ្វូណាន|នគរភ្វូណាន]]
| death_date = គ.ស ២២៨
| death_place = នគរភ្វូណាន
| date of burial =
| place of burial =
| religion = [[សាសនាហិណ្ឌូនៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភពអ្នកតាក្នុងសង្គមខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}}
|}}
{{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}
កុរុង'''ឝ្រីមារញ''' ឬ'''ស្រីមារញ''' (ចិន:范師蔓 [ផ្វានឝ៊ឺម៉ាន], ភិងអ៊ិង:Fàn Shīmàn រឺ យ៉ាត់ផេង:faan6si1maan6 រឺ ផ្វានស៊ីម៉ាន ជាកន្តាំង) (គ.ស ?-២២៨) រជ្ជកាល (គ.ស ២២០-២២៨) ព្រះអង្គ ឝ្រីមារញ គឺជាព្រះរាជាខ្មែរដំបូងបំផុតដែលទ្រង់យកព្រះនាម "វម៌្ម" ប្រើដំបូងគេបង្អស់ ហើយព្រះនាម វម៌្ម នេះ បានត្រូវព្រះមហាក្សត្រខ្មែរទ្រង់ប្រើប្រាស់ជារៀងរហូត។ ការបានទទួលរាជសម្បត្តិរបស់កុរុងឝ្រីមារញ បើនិយាយតាមច្បាប់រាជសន្តតិវង្សឈ្មោះថា ទម្លាយសិទ្ធិរបស់ព្រះរាជកុមាររជ្ជទាយាទបង់ តែនេះប្រហែលជាដោយហេតុព្រះរជ្ជទាយាទនៅកុមារតូចពេក ទាំងដោយហេតុព្រះឝ្រីមារញសេនាបតីមានសមត្ថភាព ធ្លាប់បានទទួលអំណាចសម្រេចការផែនដីតាំងពីដំបូងមកជាទីនិយមរបស់ប្រជាជនទូទៅ គណៈកម្មការរាជសន្តតិវង្ស ទើបព្រមព្រៀងអញ្ជើញឝ្រីមារញសេនាបតីឲ្យឡើងសោយរាជ្យ។ ព្រះអង្គត្រូវបាននាម៉ឺនសព្វមុខមន្ត្រីតូចធំ ជ្រើសរើសជាព្រះមហាក្សត្រ។ ការតែងតាំងនេះប្រហែលជាមិនបានធ្វើឲ្យស្ដេចត្រាញ់តូចធំជិតឆ្ងាយសប្បាយចិត្តទេ។ ដូច្នេះហើយ ទើបបានជាកុរុងឝ្រីមារញ ត្រូវលើកទ័ពទៅវាយបង្ក្រាបស្ដេចទាំងនោះជាមុន។ កុរុងឝ្រីមារញ ជាស្ដេចសឹកដ៏ខ្លាំងពូកែ។ ព្រះអង្គបានធ្វើសង្គ្រាមតាមផ្លូវគោកផង តាមផ្លូវទឹកផង ហើយពង្រឹងអំណាចរបស់ព្រះអង្គ លើដែនដីភាគខាងក្រោម "កម្ពុជាក្រោមសព្វថ្ងៃ" លើភាគកណ្ដាលនៃទន្លេមេគង្គ ហើយរឹបដាក់ជាចំណុះនូវរដ្ឋតូចៗនៅភាគខាងជើង [[ជ្រោយម៉ាឡាយូ]] ដើម្បីត្រួតពិនិត្យលើផ្លូវគោក និងទីសំចតទាំងឡាយចន្លោះ[[ឈូងសមុទ្របេងកាល់]] និង[[ឈូងសមុទ្រសៀម]]។ ព្រះអង្គទ្រង់សោយទិវង្គតក្នុងពេលដែលទ្រង់បំពេញបេសកកម្មមួយនៅប្រទេស[[ម៉ាឡេស៊ី]]។<ref>Sách Lương, Tập 54, Tiểu sử 48, Ngoại quốc, Vương quốc Phù Nam: "Người này dũng cảm và tháo vát, dùng sức mạnh quân sự để tấn công các nước láng giềng, và tất cả đều quy phục ông ta. Ông ta tự xưng là Đại vương Funan. Sau đó, ông ta đóng những chiến thuyền lớn, dong buồm ra tận cùng biển cả, tấn công hơn mười nước, bao gồm Qudukun, Jiuzhi và Diansun, khai phá năm sáu nghìn dặm đất đai."</ref><ref>Sử ký Nam Triều, Tập 78, Tiểu sử 68, Người man rợ, Phần 1, Vương quốc Phù Nam: "Người đàn ông này dũng cảm và tháo vát, ông ta đã dùng sức mạnh quân sự của mình để tấn công các nước láng giềng, và tất cả đều quy phục ông ta. Ông ta tự xưng là Đại vương Funan. Sau đó, ông ta đóng một con tàu lớn để khám phá biển cả bao la, thành lập hơn mười vương quốc và mở rộng lãnh thổ của mình thêm năm sáu nghìn dặm."</ref> ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រចិនបានសរសេរកត់បន្តទៀតថា ព្រះអង្គជាអ្នកចម្បាំងម្នាក់ដ៏ក្លាហានអង់អាចអស្ចារ្យ។ ព្រះអង្គធ្លាប់បានបញ្ជាឲ្យធ្វើទូក[[សំពៅ]]ធំៗសម្រាប់ធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ចុះឡើងតាមសមុទ្រទន្លេនានា។ ទូកសំពៅទាំងនោះ អាចផ្ទុកមនុស្សបានប្រហែលជា៧០០នាក់។ ព្រះអង្គបានធ្វើសង្គ្រាមច្បាំងវាតទឹកដីទៅគ្រប់ទិសទីរហូតទៅដល់ [[ជ្រោយមល្លកា]] យកនគរជាច្រើនមកដាក់ជាចំណុះ។ ព្រះអង្គឝ្រីមារញ បានធ្វើសង្គ្រាមទាំងតាមផ្លូវទឹកទាំងតាមផ្លូវគោក ដើម្បីកាន់កាប់តំបន់ទឹកដី និងសមុទ្រ ពីឈូងសមុទ្របេងកាល់ មកឈូងសមុទ្រសៀម សព្វថ្ងៃ។ គឺក្នុងគោលបំណងក្ដោបត្រួតត្រាគ្រប់គ្រងផ្លូវទាក់ទងធ្វើដំណើរទាំងប៉ុន្មាន តាមសមុទ្រក៏ដូចជាតាមដីគោក។ ក្នុងពេលប្រតិបត្តិការមួយ ដោយព្រះអង្គចាប់ផ្ដើមមានជំងឺ ព្រះអង្គបានបញ្ជូនកូនឈ្មោះ ជិនឝឹង ឲ្យដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជំនួសព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គឝ្រីមារញ បានទុកក្មួយឈ្មោះ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម ដែលមានកងពលប្រមាណ២០០នាក់ នៅជិតសម្រាប់ការពារ។ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម ជាកូនប្រុសរបស់បងស្រីព្រះអង្គ។ តែ មេទ័ពធរណីន្ទ្របែរជាឆ្លៀតឱកាសដ៏ល្អនេះ ធ្វើរដ្ឋប្រហារ សម្លាប់កុរុងឝ្រីមារញ ជាមា ហើយប្រកាសតាំងខ្លួនជាព្រះមហាក្សត្រនគរភ្វូណាន។ កាលបើឡើងសោយរាជ្យភ្លាម ក៏ចាត់កងទ័ពឲ្យចេញទៅធ្វើឃាតកូនកុរុងឝ្រីមារញ ជិនឝឹង ដើម្បីបំបាត់កុំឲ្យមានគូប្រជែងត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ដែលអាចនាំមកនូវការសៅហ្មងទៅថ្ងៃក្រោយ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ បានកើតនៅក្នុងគ្រិស្តសករាជ ២៣០។ អ្នកប្រវត្តិវិទូខ្លះមានជំនឿថា កុរុងផ្វានចាន កាលបើបានក្លាយទៅជាព្រះមហាក្សត្រមានព្រះនាម [[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (វ្នំ)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]។
==សង្គ្រាមវាតទឹកដី==
ការផែនដី - ដំបូងទ្រង់ឲ្យរួបរួមទាហានជើងគោក ជើងទឹកនឹងទ្រង់ឲ្យសាងទូកចម្បាំងជាច្រើន ស្ដេចបានលើកទ័ពជើងទឹកទៅកម្រាបស្រុកផ្សេងៗ ដ៏តាំងនៅតាមជួរមាត់សមុទ្រសៀមសមុទ្រសព្វថ្ងៃនេះ រហូតទៅដល់ពាក់កណ្ដាលដែនម៉ាលយូ បានស្រុកជាង ១០ រួមបញ្ចូលជាព្រះរាជអាណាខែត្ររបស់ព្រះអង្គ ស្រុកដែលប្រាកដឈ្មោះក្នុងសេចក្ដីកត់ហេតុ ៩ គឺស្រុក [[ត្យូទូតន់]] (k'iu-tou-k'ouen) [[គិវឆេ]] (Kieou-tche) [[ទៀនស៊ុន]] (Tien-Souen) [[ឡង់យ៉ាស៊ីវ]] [[តម្ព្រលិង្គ]] [[តាន់អិវលៀង]] [[កោះក្រៈ]] [[នដាស]] និង [[ប៉េរ័ក]]។ [[តម្ព្រលិង្គ]] គឺជាមណ្ឌល[[ស្រីធម្មនគរ]] ([[នគរស្រីធម្មរាជ]])។ ចំណែកភាគប៉ែកខាងកើត ទ្រង់បានលើកទ័ពទៅពង្រីក ដល់ទៅ[[វោក័ន]] គឺ[[ស្រុកញ៉ាត្រាង]]សព្វថ្ងៃនេះ។
ក្រោយបំផុត ស្ដេចបានលើកទ័ពជើងគោកទៅវាយប្រទេស ១ នៅទិសខាងលិច ចិនហៅ កិងលិង ឬ គិមលិង ត្រូវនឹងខ្មែរថា [[កំពែងមាស]] ប្រែថាព្រំប្រទល់ដែនមាស ធៀបនឹងនឹងភាសាមគធៈ ត្រូវនឹងសុវណ្ណភូមិ [[សុវណ៌កុដ្យ]] (កំពែងមាសក្នុងអត្ថបទសំស្ក្រឹត.នៅប្រទេសភូមាខាងត្បូង រឺ លើជ្រោយម៉ាឡេយូ) អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រកំណត់ថា កិងលិង គឺប្រទេស[[មន]] តែទ្រង់វាយបានសម្រេច ឬពុំបានទេ មិនប្រាកដ មានតែសេចក្ដីថា ស្ដេចសោយទិវង្គតក្នុងគ្រាទៅធ្វើព្រះរាជសង្គ្រាមនោះ។ ដោយហេតុទ្រង់បានបំពេញព្រះរាជករណីយកិច្ចពង្រីកព្រះរាជអាណាខែត្រឲ្យធំទូលាយយ៉ាងនេះ តាមឋានៈនៃព្រះអង្គជាខត្តិយៈ (អ្នកចំបាំង) ក៏ប្រាកដព្រះកិត្តិយសជារាជាធិរាជនឹងជាក្សត្រិយ៍សឹក ១ អង្គក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។
==រាជវង្ស==
* ទ្រង់ក៏ជាព្រះញាតិវង្សនៃព្រះបាទ[[ហ៊ុនទៀន|កៅណ្ឌិន្យទី១ (ព្រះថោង)]] និងព្រះនាង[[លីវយី|សោមា (លីវយី ឬ នាងនាគ)]]ដែរ
** [[ឝ្រីមារញទេវី|ព្រះអគ្គមហេសីត្រូវជាកនិដ្ឋភគិនីរបស់ក្សត្រិយ៍ឝ្រីមារ (ចាម)]] នៅ[[វោក័ន]] ទ្រង់មានព្រះរាជឱរស ២ អង្គ៖
*** [[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]។
*** [[ផ្វានឆាង|ធរណិន្ទ្រ]]។
*** ព្រះបាទ[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]នៃនគរភ្វូណាន ព្រះរាជភាគិនេយ្យរបស់ព្រះ[[ឝ្រីមារញ]] ដែលជាបុត្ររបស់ព្រះភគិនីរបស់ព្រះអង្គ
*** ព្រះបាទ[[អស្សាជយ]] ជាញាតិនៃព្រះបាទឝ្រីមារញ
==ឯកសារយោង==
{{Reflist}}
* ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។
* [[ហ៊្វូណន|ព្រះរាជពង្សាវតារ]]ភាគទី ១ [[ហ៊្វូណន|សម័យនគរភ្នំ]] ដោយ ក្រសេម-ទេពពិទូរ
== សូមមើលផងដែរ ==
* [[រាជានិយមកម្ពុជា]]
* [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]
* [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]
* [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]
* [[ភ្នំដា]]
* [[ប្រាសាទភ្នំដា]]
* [[រចនាបថភ្នំដា]]
* [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]]
{{commons category|ឝ្រីមារញ}}
{{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}}
{{s-start}}
{{s-reg}}
{{s-bef|before=ព្រះបាទ[[កៅណ្ឌិន្យទី៦|កៅណ្ឌិន្យទី៦ (ផានផាន)]]}}
{{s-ttl|title=[[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|years= ប្រហែល គ.ស ២០៥-២១៧}}
{{s-aft|after=ព្រះបាទ[[ផ្វានជិនឝឹង|សូរ្យវរ្ម័ន]]}}
{{s-end}}
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]]
{{Cambodia-royal-stub}}
ab6l5myea6z1dgl4fpro0hyv7rotgkt
របាំអប្សរា
0
27035
341031
265189
2026-09-26T11:33:49Z
~2026-51734-57
53156
341031
wikitext
text/x-wiki
{{ត្រូវការឯកសារយោង}}
[[File:Danseuses kmer (2).JPG|center|250px]]
'''របាំអប្សរា''' ជាស្នាព្រះហស្ថរបស់ព្រះមហាក្សត្រយានី [[ស៊ីសុវត្ថិ កុសមៈ|ស៊ីសុវត្ថិ ព្រះកុសមៈនារីរ័ត្នសិរីវឌ្ឍនា]]នៅឆ្នាំ១៩៦១ (ជាព្រះមាតានៃសម្តេចព្រះ[[នរោត្តម សីហនុ]])។ កាលនោះ ព្រះមហាក្សត្រយានី ទ្រង់យាងទៅធ្វើព្រះរាជទស្សនកិច្ចនៅសាលាបឋមសិក្សាសុធារស។ នាយិកាសាលា ដែលបានរៀបចំពិធីសិល្បៈកុមារ បានកាត់ក្រដាសធ្វើជាមកុដ ដូចគ្នា នឹងមកុដអប្សរាឆ្លាក់ជាប់ជញ្ជាំងប្រាសាទអង្គរវត្តបេះបិទ។ រឿងនេះ ញ៉ាំងឲ្យព្រះមហាក្សត្រយានីផ្តួចផ្តើមគំនិត បង្កើតរបាំនេះឡើង បានប្រសិទ្ធិនាមថា “របាំអប្សរា” ។ សម្តេចព្រះរាម [[នរោត្តម បុប្ផាទេវី]] គឺជាតួឯកអប្សរាទីមួយ ។
ពាក្យ “''អប្សរា''” គឺជាពាក្យផ្សំ[[ភាសាខ្មែរ|ខ្មែរ]] និង [[សំស្រ្កឹត]] មានន័យថា របាំទេវៈ របាំទេពអប្សរ ឬ របាំទេវតា។ បើនិយាយពីគ្រឿងតុបតែងកាយមកុដអប្សរានិងក្បាច់រាំជាដើមសុទ្ធតែបានចម្លងតាមគំរូអប្សរានៅតាមជញ្ជាំង[[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]]ទាំងអស់។
របាំអប្សរា គឺជារបាំមួយក្នុងបណ្តា[[របាំព្រះរាជទ្រព្យ]]ឬរបាំក្បាច់បុរាណខ្មែរដែលត្រូវបានអង្គការ[[យូណេស្កូ]]ទទួលចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌអរូបរីនៃមនុស្សជាតិ ( Intangible Heritage of Humanity) កាលពីថ្ងៃទី០៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៣។
==និយមន័យ ==
របាំអប្សរា គឺជារបាំមួយដែលស្ថិតក្នុងរបាំព្រះរាជទ្រព្យមានឈ្មោះល្បីល្បាញ និងបានលើកតំកើងកិត្តិយសវប្បធម៍ អរិយ្យធម៍ ប្រទេសជាតិ ធ្វើឲពិភពលោកទទួលស្គាល់ខ្មែរ។ សព្វថ្ងៃគេនិយមសំដែងរបាំនេះនៅពេលប្រារព្ធពិធីបុណ្យជាតិ បុណ្យសាសនាមហោស្រព សិល្បៈធំៗ និងពិធីទទួលភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិផ្សេងៗ។
== ប្រភព ==
របាំនេះបានបង្កើតជាផ្លូវការតាំងពីឆ្នាំ១៩៦១ដោយស្នាព្រះហស្តព្រះមហាក្សត្រយានី ស៊ីសុវត្តិកុសុមនៈនារីរ័ត្ត ហើយម្ចាស់ក្សត្រី [[នរោត្តម បុប្ផាទេវី]] ជាតួឯកអប្សរាទី១ ។ របាំនេះបានឧប្បត្តិកឡើងក្នុងឪកាសដែលព្រះមហាក្សត្រីយានីយាងមកធ្វើទស្សនកិច្ច នៅសាលាបឋមសិក្សាសុធារសនាយិកាដែលបានរៀបចំពិធីសិល្បៈកុមារ បានកាត់ក្រដាសធ្វើជាមកុដបាក់ដូចគ្នានិងមកុដអប្សរាឆ្លាក់ជាប់នឹងជញ្ចាំង [[ប្រាសាទអង្គរវត្ត]] បេះបិទ។ ឃើញបែបនេះញុំងឲព្រះមហាក្សត្រីយានី នឹកផ្ដូចផ្ដើមគំនិតបង្កើតរបាំនេះឡើងហើយបានប្រសិទ្ធនាមថា '''"របាំអប្សរា"''' មានន័យថា ''របាំទេវៈ របាំទេពអប្សរ ឬក៏របាំទេវតា តាមពាក្យផ្សំពីបាលីសំស្រ្កឹត។''
[[ឯកសារ:Danses du Cambodge - btv1b8420078k (18 of 20).jpg|រូបភាពតូច]]
==គ្រឿងតុបតែង ==
គ្រប់ការតុបតែងកាយ មកុដអប្សរា និងក្បាច់រាំ គឺសុទ្ធតែចំលងតាមគំរូអប្សរានៅតាមជញ្ជាំងប្រាសាទអង្គរវត្តទាំងអស់។
មកុដពាក់ខាងលើក្បាលត្រូវមានកំពូលប្រាំពីរ ដែលកំពូលនីមួយៗ មានក្បាច់ថ្នាំងអំពៅ សមាមាត្រសមឥតខ្ចោះ និងសក់វែងប្រះស្មា។
ត្រចៀកទាំងសងខាងគេរចនាជាសក់ក្រងម្ខាងៗបីសរសៃ ឯត្រចៀកវិញពាក់រំយោលដល់ស្មា។
កមានសុរង ព្រមទាំងរំលេចដោយរំយោលក្បាច់រចនា តាមម៉ូតផ្សេងៗ ។ ចំនែកដើមដៃទាំងសងខាងពាក់ស្នប់ដៃ និង កដៃពាក់កង។
បើពិនិត្យលើទ្រូងវិញ ឃើញមានសង្វារខ្វែងពីរលើអាវ និងស្នាប់ចង្កេះ រឹតយ៉ាងតឹងដែលមានរំយោលភ្ជាប់ទៅនិងសំពត់ផង ។
ភាគច្រើនសំពត់មានរចនាជារាងកន្ទុយត្រី ឯសំពត់មួយផ្ទាំងទៀត ឃើញមានសៀតត្រងើចង្កេះខាងស្ដាំទម្លាក់ជាយចុះក្រោម។
នៅលើជើងមានពាក់កង ឯជាយសំពត់ត្រង់ចង្កេះខាងឆ្វេង រចនាជាផ្នត់អង្កាញ់ៗ ទំលាក់ពីចង្កេះដល់ដី។
==ពេលវេលាសម្ដែង==
[[ឯកសារ:Danses du Cambodge - btv1b8420078k (08 of 20).jpg|រូបភាពតូច]]
គេនិយមសំដែងរបាំនេះនៅមុនពេលបើក កម្មវិធី ដើម្បីមានភាពទាក់ទាញ និងជាកិច្ចស្វាគមន៍នៅពេលសំដែង គឺត្រូវមានភ្លេងអមជាមួយផងដែរទើប ធ្វើឲ្យមានភាពរស់រវើក។ ដោយរាងកាយមានភាពល្វត់ល្វន់ យឺតៗ ចង្វាក់មួយៗ ថ្នមៗ ផ្សំនិងចង្កេះអមដោយគូទង បន្តិច ព្រមទាំងម្រាមដៃង ធ្វើឲ្យអ្នកទស្សនាមានការជក់ចិត្ត ដិតអារម្មណ៍ជាទីបំផុត ធ្វើឲ្យពិភពលោកទទួលស្គាល់ខ្មែរកាន់តែច្បាស់ថែមមួយកម្រិតទៀត។
== សូមមើលផងដែរ ==
• [[រូបសំណាកព្រះបាទនរោត្តមសីហនុ]]
• [[អគារវឌ្ឍនៈ]]{{Stub}}
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:របាំខ្មែរ]]
atrhilz52vher9q85xyzg7ifbnfz2cx
ហ៊ុនប៉ានហួង
0
27229
341025
338609
2026-09-26T08:15:21Z
Sreynaree1986
47227
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម
341025
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox monarch
| name = កៅណ្ឌិន្យទី៤<br/>(ផានខ្វាង ឬ ផានហួង)
| title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]])
| image = Cambogia del sud, phnom da, krishna che solleva il monte govardhan, 600 dc ca.jpg
| caption = [[មូរតិ|ទេវរូប]] [[ព្រះក្រឹស្ណ|ព្រះក្រឹស្ណា ឬ ព្រះច័ក្រឹត]]ទ្រ[[ភ្នំគោវធ៌ន]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទភ្នំដា]] Cleveland Museum of Art. ។
| reign = ប្រហែល គ.ស ១៧៧-១៨០
| coronation =
| full name = ហ៊ុនផានខ្វាង
| predecessor = កុរុង[[ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២|កៅណ្ឌិន្យទី២]]
| successor = កុរុង[[កៅណ្ឌិន្យទី៦|កៅណ្ឌិន្យទី៦ (ផានផាន)]]
| spouse = មិនស្គាល់ព្រះនាម
| issue = បុត្រទី១មិនស្គាល់ព្រះនាម<br/>[[កៅណ្ឌិន្យទី៦|កៅណ្ឌិន្យទី៦ (ផានផាន)]]
| royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}}
| dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}}
| father = ?
| mother = ?
| birth_date = គ.ស ១២៧
| birth_place = [[ភ្វូណាន]]
| death_date = គ.ស ២១៧
| death_place = [[ភ្វូណាន]]
| date of burial =
| place of burial =
| religion = [[សាសនាហិណ្ឌូនៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភពអ្នកតាក្នុងសង្គមខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}}
|}}
{{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}
កុរុង'''ហ៊ុនផានឃ័ង''' រឺ '''ហ៊ុនផានហួង''' រឺ '''ផានហួងវម៌្ម''' ([[ចិន]]: 混盤況 រឺ [[ភិងអ៊ិង]]: Hùnpánkuàng រឺ ហ៊ុនផានឃ័ង, យ៉ាត់ផេង:wan6pun4fong3 រឺ វ៉ានភូនផ្វង ជាកន្តាំង) (គ.ស ១២៧-២១៧) រជ្ជកាល (គ.ស ?-២១៧) ព្រះអង្គត្រូវជាបច្ឆាញាតិនៃកុរុងហ៊ុនធៀនបានសោយរាជ្យបន្ត។ កាលនោះ នគរភ្វូណាន មាននគរតូចៗប្រាំពីរចំណុះ។ នគរទាំង៧ ចង់រើបម្រះ ផ្ដាច់ខ្លួន លែងនៅចំណុះ តែត្រូវកុរុងហ៊ុនផានខ្វាងវាយបង្ក្រាប បង្រួបបង្រួម យកមកដាក់បញ្ចូលធ្វើជានគរតែមួយ។ ស្ដេចអង្គនេះបានប្រើឧបាយកល ផ្សេងៗដើម្បីឲ្យ ក្រុងទាំងនោះ បែកបាក់គ្នា រួចលើកយកទៅវាយយកបានទាំងអស់។ ហើយព្រះអង្គបានចាត់ចែងតែងតាំងកូន និងចៅព្រះអង្គជាស្ដេចគ្រប់គ្រងនគរ[[ខេត្ត]][[ខណ្ឌ]]ទាំង៧។ បន្ទាប់ពីព្រះអង្គបានព្រះជន្មប្រមាណ ៩០ វស្សា ទ្រង់ក៏សោយទិវង្គត រាជបុត្រទី២ របស់ទ្រង់ព្រះនាម [[កៅណ្ឌិន្យទី៦|ផានផាន]] ក៏បានសោយរាជ្យបន្ត រាជបុត្រទីមួយរបស់ទ្រង់ព្រះនាមអ្វីមិនត្រូវបានគេស្គាល់ទេ។ បុត្រទី២ឈ្មោះផានផាន ត្រូវលើកឲ្យឡើង សោយរាជ្យ ដោយប្រគល់កិច្ចរដ្ឋទាំងឡាយឲ្យ[[មេទ័ព]]ម្នាក់ឈ្មោះ[[ឝ្រីមារញ]]មើលខុសត្រូវ។
កាលកុរុងផានផានសោយទិវង្គតហើយ រាជសម្បត្តិគួរបានទៅព្រះរាជឱរសរបស់ព្រះអង្គ តែត្រឡប់ជាបានទៅផ្វានឝ៊ឺម៉ានសេនាបតីប្រាកដព្រះបរមនាមថា ឝ្រីមារវម៌្ម។ ការបានទទួលរាជសម្បត្តិរបស់កុរុងឝ្រីមារវម៌្ម បើនិយាយតាមច្បាប់រាជសន្តតិវង្សឈ្មោះថា ទំលាយសិទ្ធិរបស់ព្រះរាជកុមាររជ្ជទាយាទបង់ តែនេះប្រហែលជាដោយហេតុព្រះរជ្ជទាយាទនៅកុមារតូចពេក ទាំងដោយហេតុព្រះឝ្រីមារៈសេនាបតីមានសមត្ថភាព ធ្លាប់បានទទួលអំណាចសំរេចការផែនដីតាំងពីដំបូងមកជាទីនិយមរបស់ប្រជាជនទួទៅគណកម្មការរាជសន្តតិវង្សទើបព្រមព្រៀងអញ្ជើញឝ្រីមារៈសេនាបតីឲ្យឡើងសោយរាជ្យ។
==ព្រះរាជវង្ស==
* បុព្វបុរស '''ហ៊ុនទៀន''' និង ព្រះនាង'''លីវយី'''
* មហេសីមិនស្គាល់ព្រះនាម មានរាជបុត្រ៖
** បុត្រទី១មិនស្គាល់ព្រះនាម
** បុត្រទី២ ព្រះនាម '''ផានផាន'''៖
*** ព្រះនត្តាមិនស្គាល់ ត្រូវជាបុត្ររបស់ ផានផាន
**** ព្រះញាតិវង្ស មានព្រះរាជបុត្រ និង ព្រះនត្តា សោយរាជ្យនៅ នគរទាំងប្រាំពីរ។
==ឯកសារយោង==
{{Reflist}}
* សៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ ដោយបណ្ឌិត[[រស់ ចន្ត្រាបុត្រ| រស់ ចន្ត្រាបុត្រ]] តាម[[សិលាចារឹក]] និង[[ឯកសារចិន]]។
== សូមមើលផងដែរ ==
* [[រាជានិយមកម្ពុជា]]
* [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]
* [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]
* [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]
* [[ភ្នំដា]]
* [[ប្រាសាទភ្នំដា]]
* [[រចនាបថភ្នំដា]]
* [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]]
{{commons category|ហ៊ុនប៉ានហួង}}
{{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}}
{{s-start}}
{{s-reg}}
{{s-bef|before= កុរុង[[ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២|កៅណ្ឌិន្យទី២]]}}
{{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] <br> [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|កុរុងភ្វូណាន]]|years=គ.ស ?-២១៧}}
{{s-aft|after= កុរុង[[កៅណ្ឌិន្យទី៦|កៅណ្ឌិន្យទី៦ (ផានផាន)]]}}
{{s-end}}
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]]
{{Cambodia-royal-stub}}
qeispqdcejysdppjr4yjieygzieo8wk
ផ្វានជិនឝឹង
0
27230
341028
214302
2026-09-26T08:46:28Z
Sreynaree1986
47227
ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម
341028
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox monarch
| name = ជិនឝឹង<br/>(សូរ្យវរ្ម័ន)
| title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]])<br/>(កុរុង)
| image = Diety wearing Chang Kben, Phnom Da, Angkor Borei, Cambodia.jpg
| caption = [[មូរតិ|ទេវរូប]] [[ពលរាម|ព្រះពលរាម]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទភ្នំដា]] [[សារមន្ទីរជាតិ|សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា]]។
| reign = គ.ស ២២៨
| coronation =
| full name = ផ្វានជិនឝឹង
| predecessor = កុរុង[[ឝ្រីមារញ]]
| successor = កុរុង[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]
| spouse =
| issue =
| royal house =
| dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យ|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}}
| father = [[ឝ្រីមារញ|កុរុងឝ្រីមារញ]]
| mother = ប្រហែល[[ឝ្រីមារញទេវី|ព្រះភិគនេយ្យស្ដេចចាម្បឝ្រីមារចាម្ប៉ា]]
| birth_date = ?
| birth_place = [[ហ៊្វូណន|នគរភ្វូណាន]]
| death_date = គ.ស ២២៨
| death_place = នគរភ្វូណាន
| date of burial =
| place of burial =
| religion = [[សាសនាហិណ្ឌូនៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភពអ្នកតាក្នុងសង្គមខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}}
|}}
{{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}
កុរុង'''ផ្វានជិនឝឹង''' (ចិន:范金生, [[ភិងអ៊ិង]]:Fàn Jīnshēng, យ៉ាត់ផេង:faan6gam1sang1 រឺ ផ្វានកាំសាង) (គ.ស ?-២២៨) រជ្ជកាល (គ.ស ?-២២៨)
ក្នុងពេលប្រតិបត្តិការមួយ ដោយព្រះអង្គចាប់ផ្ដើមមានជំងឺ ព្រះអង្គបានបញ្ជូនកូនឈ្មោះ ជិនឝឹង ឲ្យដឹកនាំទ័ពចេញច្បាំងជំនួសព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គឝ្រីមារញ បានទុកក្មួយឈ្មោះ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម ដែលមានកងពលប្រមាណ២០០០នាក់ នៅជិតសម្រាប់ការពារ។ ធរណីន្ទ្រវម៌្ម ជាកូនប្រុសរបស់បងស្រីព្រះអង្គ។ តែ មេទ័ពធរណីន្ទ្របែរជាឆ្លៀតឱកាសដ៏ល្អនេះ ធ្វើរដ្ឋប្រហារ សម្លាប់កុរុងឝ្រីមារញ ជាមា ហើយប្រកាសតាំងខ្លួនជាព្រះមហាក្សត្រនគរភ្វូណាន។ កាលបើឡើងសោយរាជ្យភ្លាម ក៏ចាត់កងទ័ពឲ្យចេញទៅធ្វើឃាតកូនកុរុងឝ្រីមារញ ជិនឝឹង ដើម្បីបំបាត់កុំឲ្យមានគូប្រជែងត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ដែលអាចនាំមកនូវការសៅហ្មងទៅថ្ងៃក្រោយ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះ បានកើតនៅក្នុងគ្រិស្តសករាជ ២៣០។ អ្នកប្រវត្តិវិទូខ្លះមានជំនឿថា កុរុងផ្វានចាន (ព្រះចន្ទ្រ?) កាលបើបានក្លាយទៅជាព្រះមហាក្សត្រមានព្រះនាមធរណីន្ទ្រវម៌្ម។ តាមមើលទៅ ព្រះរាជាដែលសោយរាជ្យនៅនគរភ្វូណានទាំងអស់ រួមទាំងស្តេចជ្រែករាជ្យផង សុទ្ធតែមានខ្សែលោហិតរាជវង្សតែមួយ។
==ព្រះរាជពង្សាវលី==
* ព្រះបិតាព្រះបាទ[[ឝ្រីមារញ]] ព្រះមាតាប្រហែល[[ឝ្រីមារញទេវី|ព្រះភិគនេយ្យនៃព្រះបាទឝ្រីមារចាម្ប៉ា]]
** ព្រះអនុជភាតា ព្រះបាទ[[ផ្វានឆាង]]
** ព្រះភាតាអយ្យកាមួយ [[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]
** [[អស្សាជយ]] ព្រះញាតិវង្ស ត្រូវជាមេទ័ពជំនិតរបស់ព្រះបាទធរណីន្ទ្រវម៌្ម
==ឯកសារយោង==
{{Reflist}}
* ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។
* [[ហ៊្វូណន|ព្រះរាជពង្សាវតារ]]ភាគទី ១ [[ហ៊្វូណន|សម័យនគរភ្នំ]] ដោយ ក្រសេម-ទេពពិទូរ
== សូមមើលផងដែរ ==
* [[រាជានិយមកម្ពុជា]]
* [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]
* [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]
* [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]
* [[ភ្នំដា]]
* [[ប្រាសាទភ្នំដា]]
* [[រចនាបថភ្នំដា]]
* [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]]
{{commons category|ផ្វានជិនឝឹង}}
{{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}}
{{s-start}}
{{s-reg}}
{{s-bef|before= កុរុង[[ឝ្រីមារញ]]}}
{{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្វុជទេឝ]][[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|years= គ.ស ២២៨}}
{{s-aft|after= កុរុង[[ធរណីន្ទ្រវម៌្ម (ភ្វូណាន)|ធរណីន្ទ្រវម៌្ម]]}}
{{s-end}}
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សឝ្រីមារញ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រជ្ជទាយាទនៃនគរភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]]
{{Cambodia-royal-stub}}
iumfqwebitf4r9sn9ixen1ik5ynbzxr
ឃុំខ្នារសណ្តាយ
0
38349
341018
335889
2026-09-26T06:05:05Z
សុត្តន្ត សិរីហ្វុង
44959
/* */
341018
wikitext
text/x-wiki
'''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៦ ភូមិ ៖
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! លេខកូដភូមិ
! ភូមិ
! អក្សរឡាតាំង
|-
|១៧០៣០១០១
|ភូមិបន្ទាយស្រី
|Banteay Srei
|-
|១៧០៣០១០២
|ភូមិខ្នារ
|Khnar
|-
|១៧០៣០១០៣
|ភូមិប្រីយ៍
|Prei
|-
|១៧០៣០១០៤
|ភូមិសណ្ដាយ
|Sanday
|-
|១៧០៣០១០៥
|ភូមិកកោះជ្រុំ
|Karkoh Chrum
|-
|១៧០៣០១០៦
|ភូមិទួលក្រឡាញ់
|Tuol Kralanh
|}
bss2ozc3qpv7j0qn5afiq4km3p99xwe
ឃុំឃុនរាម
0
38350
341019
335890
2026-09-26T06:05:25Z
សុត្តន្ត សិរីហ្វុង
44959
/* */
341019
wikitext
text/x-wiki
'''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! លេខកូដភូមិ
! ភូមិ
! អក្សរឡាតាំង
|-
|១៧០៣០២០១
|ភូមិខ្នាររង្វាស
|Khnar Rongveas
|-
|១៧០៣០២០២
|ភូមិកំព្រហ្ម
|Kom Prum
|-
|១៧០៣០២០៣
|ភូមិឃុនរាម
|Khun Ream
|-
|១៧០៣០២០៤
|ភូមិឈូកស
|Chhuk Sa
|-
|១៧០៣០២០៥
|ភូមិទួលគ្រួស
|Toul Kruos
|-
|១៧០៣០២០៦
|ភូមិត្រពាំងថ្ម
|Trapeang Thma
|-
|១៧០៣០២០៧
|ភូមិពើងឆ័ត្រ
|Peung Chhat
|}
msew2c7g8r0l7nt62aj1mjgifbz67mt
ឃុំព្រះដាក់
0
38351
341020
335891
2026-09-26T06:05:46Z
សុត្តន្ត សិរីហ្វុង
44959
/* */
341020
wikitext
text/x-wiki
'''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៦ ភូមិ ៖
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! លេខកូដភូមិ
! ភូមិ
! អក្សរឡាតាំង
|-
|១៧០៣០៣០១
|ភូមិព្រះដាក់
|Preah Dak
|-
|១៧០៣០៣០២
|ភូមិថ្នល់បណ្ដោយ
|Thnal Bandaoy
|-
|១៧០៣០៣០៣
|ភូមិតាត្រៃ
|Ta Trai
|-
|១៧០៣០៣០៤
|ភូមិថ្នល់ទទឹង
|Thnal Totueng
|-
|១៧០៣០៣០៥
|ភូមិតាកុះ
|Ta Koh
|-
|១៧០៣០៣០៦
|ភូមិអូរទទឹង
|Ou Totueng
|}
rl6jp6pat8kgy0lffzusa5wc3fje6cx
ឃុំរំចេក (ស្រុកបន្ទាយស្រី)
0
38353
341021
335892
2026-09-26T06:06:12Z
សុត្តន្ត សិរីហ្វុង
44959
/* */
341021
wikitext
text/x-wiki
'''ឃុំរំចេក''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៣ ភូមិ ៖
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! លេខកូដភូមិ
! ភូមិ
! អក្សរឡាតាំង
|-
|១៧០៣០៤០
|ភូមិរំចេក
|Rumchek
|-
|១៧០៣០៤០
|ភូមិសាលាក្រវ៉ាន់
|Sala Kravan
|-
|១៧០៣០៤០
|ភូមិរវៀងតាទុំ
|Rovieng Ta Tum
|}
7gz3kop8i7rfdjn5tl0s2ev2iezpean
ឃុំត្បែង (ស្រុកបន្ទាយស្រី)
0
38355
341022
340288
2026-09-26T06:06:53Z
សុត្តន្ត សិរីហ្វុង
44959
/* */
341022
wikitext
text/x-wiki
'''ឃុំត្បែង''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកបន្ទាយស្រី]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៧ ភូមិ ៖
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! លេខកូដភូមិ
! ភូមិ
! អក្សរឡាតាំង
|-
|០៧០៣០៦០១
|ភូមិត្បែងកើត
|Tbaeng Kaeut
|-
|០៧០៣០៦០២
|ភូមិត្បែងលិច
|Tbaeng Lech
|-
|០៧០៣០៦០៣
|ភូមិវត្ដ
|Voat
|-
|០៧០៣០៦០៤
|ភូមិស្រះខ្វាវ
|Srah Khvav
|-
|០៧០៣០៦០៥
|ភូមិគូលែនថ្មី
|Kuleaen Thmei
|-
|០៧០៣០៦០៦
|ភូមិស្គន់
|Skun
|-
|០៧០៣០៦០៧
|ភូមិថ្មជល់
|Thmar Chul
|}
mbj2791f26b81b9ey68bm8dz8w5cf1h
ឃុំស្វាយចេក (ស្រុកអង្គរធំ)
0
38367
341016
335887
2026-09-26T05:50:53Z
សុត្តន្ត សិរីហ្វុង
44959
/* */
341016
wikitext
text/x-wiki
'''ឃុំស្វាយចេក''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកអង្គរធំ]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៦ ភូមិ ៖
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! លេខកូដភូមិ
! ភូមិ
! អក្សរឡាតាំង
|-
|១៧០២០៤០១
|ភូមិគោកកក់
|Kouk Kak
|-
|១៧០២០៤០២
|ភូមិស្វាយចេក
|Svay Chek
|-
|១៧០២០៤០៣
|ភូមិកណ្តោល
|Kandol
|-
|១៧០២០៤០៤
|ភូមិតាត្រាវ
|Ta Trav
|-
|១៧០២០៤០៥
|ភូមិបុស្សតាត្រាវ
|Bos Ta Trav
|-
|១៧០២០៤០៦
|ភូមិព្រះគោថ្មី
|Preah Kou Thmei
|}
0xlrug0z5b3l4g0t1myed1w37jxkc4l
ឃុំជប់តាត្រាវ
0
38368
341013
335884
2026-09-26T05:49:50Z
សុត្តន្ត សិរីហ្វុង
44959
/* */
341013
wikitext
text/x-wiki
'''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកអង្គរធំ]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៥ ភូមិ ៖
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! លេខកូដភូមិ
! ភូមិ
! អក្សរឡាតាំង
|-
|១៧០២០១០១
|ភូមិត្រពាំងទូក
|Trapeang Tuk
|-
|១៧០២០១០២
|ភូមិជប់
|Chob
|-
|១៧០២០១០៣
|ភូមិប្រាសាទ
|Prasat
|-
|១៧០២០១០៤
|ភូមិទ័ពស្វាយ
|Toap Svay
|-
|១៧០២០១០៥
|ភូមិពងទឹក
|Pong Tuek
|}
2eh8jaggdshux0wte0s6t4ibu8uvnkt
ឃុំលាងដៃ
0
38369
341014
335885
2026-09-26T05:50:10Z
សុត្តន្ត សិរីហ្វុង
44959
/* */
341014
wikitext
text/x-wiki
'''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកអង្គរធំ]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៨ ភូមិ ៖
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! លេខកូដភូមិ
! ភូមិ
! អក្សរឡាតាំង
|-
|១៧០២០២០១
|ភូមិលាងដៃ
|Leang Dai
|-
|១៧០២០២០២
|ភូមិដូនឪ
|Doun Ov
|-
|១៧០២០២០៣
|ភូមិភ្លង់
|Phlong
|-
|១៧០២០២០៤
|ភូមិតាប្រុក
|Ta Prok
|-
|១៧០២០២០៥
|ភូមិសំរោង
|Samraong
|-
|១៧០២០២០៦
|ភូមិត្រពាំងស្វាយ
|Trapeang Svay
|-
|១៧០២០២០៧
|ភូមិបំពេញរាជ្យ
|Bampenh Reach
|-
|១៧០២០២០៨
|ភូមិស្ពានថ្មី
|Spean Thmei
|}
pvmf9glgapq2x2xwysfnlxipwkegmrp
ឃុំពាក់ស្នែង
0
38370
341015
335886
2026-09-26T05:50:32Z
សុត្តន្ត សិរីហ្វុង
44959
/* */
341015
wikitext
text/x-wiki
'''{{pagename}}''' ជាដែនរដ្ឋបាលស្ថិតនៅ[[ស្រុកអង្គរធំ]] [[ខេត្តសៀមរាប]]មាន ០៦ ភូមិ ៖
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! លេខកូដភូមិ
! ភូមិ
! អក្សរឡាតាំង
|-
|១៧០២០៣០១
|ភូមិពាក់ស្នែងថ្មី
|Peak Snaeng Thmei
|-
|១៧០២០៣០២
|ភូមិពាក់ស្នែងចាស់
|Peak Snaeng Chas
|-
|១៧០២០៣០៣
|ភូមិលៀប
|Lieb
|-
|១៧០២០៣០៤
|ភូមិខ្ទីង
|Khting
|-
|១៧០២០៣០៥
|ភូមិសណ្ដាន់
|Sandan
|-
|១៧០២០៣០៦
|ភូមិជប់សោម
|Chub Saom
|}
s98fzt26rnzlnqsc1kqyxqdqapwisft
ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២
0
40515
341012
338608
2026-09-26T04:52:10Z
Sreynaree1986
47227
ឯកសារយោង ព្រះរាជជីវប្រវត្តិ
341012
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox monarch
| name = កៅណ្ឌិន្យទី២<br/>
| title = [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]]<br/>([[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]])
| image = Cambogia,_harihara_da_asram_maha_rosei,_stile_phnom_da,_vii_sec._ca..JPG
| caption = [[មូរតិ|ទេវបដិមា]] [[ព្រះហរិហរៈ|ព្រះហរិហរា]] (ទុកជាតំណាងព្រះអង្គផ្ទាល់ផង) [[សិល្បៈខ្មែរ]][[រចនាបថភ្នំដា]] [[ប្រាសាទអាស្រមមហាឥសី|ប្រាសាទអាស្រមហាឬស្សី]] [[សារមន្ទីរសិល្បៈបូព៌ា ហ្គីមេត]]។
| reign = ប្រហែល គ.ស ១២៧-ស.វទី២
| coronation =
| full name =
| predecessor = កុរុង[[កៅណ្ឌិន្យទី១|កៅណ្ឌិន្យទី១ ឬ ហ៊ុនទៀន ឬ ព្រះថោង]]
| successor = កុរុង[[ហ៊ុនប៉ានហួង|កៅណ្ឌិន្យទី៤]]
| spouse =
| issue =
| royal house = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស]] {{small|(ដោយកំណើត)}}
| dynasty = [[រាជត្រកូលកៅណ្ឌិន្យវង្ស|រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យច័ន្ធរវង្ស ]] {{small|(ដោយកំណើត)}}
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place = [[វ្យាធបុរៈ|វ្យាធបុរ]]
| date of burial =
| place of burial =
| religion = [[សាសនាហិណ្ឌូនៅប្រទេសកម្ពុជា|សាសនាហិណ្ឌូបែបខ្មែរ]]និង[[នាគខ្មែរ និង នាគសាសនា|នាគសាសនា]]{{small|(រួម[[ប្រភពអ្នកតាក្នុងសង្គមខ្មែរ|សាសនាប្រជាប្រិយខ្មែរ]]និង[[វិញ្ញាណនិយម]])}}
|}}
{{ទំព័រគំរូ:ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី}}
'''ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២''' ក្នុងរាជ្ជកាលព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២ មានការលើកសួយសារអាករទៅថ្វាយស្តេចក្រុងចិននាឆ្នាំ៣៥៧ នៃគ.ស។ នៅសតវត្សរ៍ទី៥ គេសង្កេតឃើញមានការផ្សព្វផ្សាយអរិយធម៌ឥណ្ឌានៅតំបន់សុវណ្ណភូមិរឹតតែខ្លាំងក្លាឡើងៗ បណ្តាលមកពីស្តេចឥណ្ឌាសមុទ្រគុប្តៈ ដេញពួកអារ្យ័ន(កុសាណៈ)ទើបពួកនេះមករស់នៅអាណាចក្រភ្នំ នាំទាំងស្តេចកៅណ្ឌិន្យទី២មកផង។ ពេលដែលស្តេចកៅណ្ឌិន្យមកដល់ហ្វូណន អ្នកស្រុកទទួលស្វាគមន៍យ៉ាងខ្លាំងហើយលើកឱ្យឡើងសោយរាជ្យ។ ស្តេចអង្គនេះមានរៀបចំស្រុកទេសតាមបែបឥណ្ឌា<ref>សៀវភៅសិក្សាសង្គម ថ្នាក់ទី១០ ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ទំព័រទី១៣២</ref>។ តាមរឿងនិទានថា មានព្រាម្មណ៍ឈ្មោះកៅណ្ឌិន្យ បានលឺសឡេងអាទិទេព ប្រាប់ឱ្យមកសោយរាជ្យនៅ[[វ្យាធបុរៈ|នគរហ្វូណន]]។ គ្រាន់តែព្រាហ្មណ៍នោះមកដល់អ្នកស្រុកនាំគ្នាទៅទទួលហើយលើកជាស្តេច ដែលទ្រង់ព្រះនាមថា ព្រះបាទកៅណ្ឌិន្យទី២<ref>ប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រទេសកម្ពុជា ថ្នាក់ទី៩ ៨និង៧ ដោយលោកជា អួម លោកផៃ ផេង និងអ្នកស្រី សោម អុិម ឆ្នាំ១៩៧០ ទំព័រទី៩</ref>។
==ឯកសារយោង==
{{Reflist}}
* ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរដោយលោក រស់ ចន្ត្រាបុត្រ។
* [[ព្រះរាជពង្សាវតារ]]ភាគទី ១ [[ហ៊្វូណន|សម័យនគរភ្នំ]] ដោយ ក្រសេម-ទេពពិទូរ
== សូមមើលផងដែរ ==
* [[រាជានិយមកម្ពុជា]]
* [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]
* [[ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា]]
* [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]
* [[ភ្នំដា]]
* [[ប្រាសាទភ្នំដា]]
* [[រចនាបថភ្នំដា]]
* [[ព្រះបរមរាជវាំងខ្មែរ]]
{{commons category|កៅណ្ឌិន្យទី២}}
{{ទំព័រគំរូ:ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា}}
{{s-start}}
{{s-reg}}
{{s-bef|before= [[កៅណ្ឌិន្យទី១|កៅណ្ឌិន្យទី១ ឬ ហ៊ុនទៀន ឬ ព្រះថោង]]}}
{{s-ttl|title= [[រាជានិយមកម្ពុជា|ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី]] <br> [[ហ៊្វូណន|សម័យកាលនគរភ្នំ]]|years=ប្រហែល គ.ស ១២៧-ស.វទី២}}
{{s-aft|after= [[ហ៊ុនប៉ានហួង|កៅណ្ឌិន្យទី៤]]}}
{{s-end}}
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃនគរភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ក្សត្រនៃវ្យាធបុរ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ព្រាហ្មណ៍នៃនគរភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ខ្មែរដើមកំណើតឥណ្ឌា]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យវម៌្ម]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:រាជវង្សកៅណ្ឌិន្យ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលនគរភ្នំ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលហ៊្វូណន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:សម័យកាលភ្វូណាន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ហ៊្វូណន]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:នគរភ្នំ]]
[[ចំណាត់ថ្នាក់ក្រុម:ភ្វូណាន]]
{{Cambodia-royal-stub}}
eqyn32wqvy4hpsx4tf3wh8e3mdmkyrr
ការពិភាក្សា:ដុល្លារអាមេរិក
1
54871
341023
340725
2026-09-26T07:35:42Z
DUOCHVANDA
53054
/* 008434667 */ ផ្នែកថ្មី
341023
wikitext
text/x-wiki
== DUOCH VANDA ==
175.100.52.0/24 [[អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|DUOCHVANDA]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង១១:៣៤ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)
:<nowiki>https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B7%E1%9E%9F%E1%9F%81%E1%9E%9F:%E1%9E%85%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%84%E1%9F%8B%E1%9E%85%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%BC%E1%9E%9B%E1%9E%85%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F#</nowiki> [[អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|DUOCHVANDA]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង១១:៣៧ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)
::[[ពិសេស:ចំណង់ចំណូលចិត្ត|ពិសេស:ចំណង់ចំណូលចិត្ត#]]008434667 [[អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|DUOCHVANDA]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង១១:៤៤ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)
== 008434667 ==
$ '''51,828.62''' , [[អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|DUOCHVANDA]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង០៧:៣៥ ថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)
jv387ho9243rryk5pp1fip93e2u8swp
341024
341023
2026-09-26T07:36:36Z
DUOCHVANDA
53054
/* 008434667 */ ការឆ្លើយតប
341024
wikitext
text/x-wiki
== DUOCH VANDA ==
175.100.52.0/24 [[អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|DUOCHVANDA]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង១១:៣៤ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)
:<nowiki>https://km.wikipedia.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B7%E1%9E%9F%E1%9F%81%E1%9E%9F:%E1%9E%85%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%84%E1%9F%8B%E1%9E%85%E1%9F%86%E1%9E%8E%E1%9E%BC%E1%9E%9B%E1%9E%85%E1%9E%B7%E1%9E%8F%E1%9F%92%E1%9E%8F#</nowiki> [[អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|DUOCHVANDA]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង១១:៣៧ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)
::[[ពិសេស:ចំណង់ចំណូលចិត្ត|ពិសេស:ចំណង់ចំណូលចិត្ត#]]008434667 [[អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|DUOCHVANDA]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង១១:៤៤ ថ្ងៃអាទិត្យ ទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)
== 008434667 ==
$ '''51,828.62''' , [[អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|DUOCHVANDA]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង០៧:៣៥ ថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)
:008434667 [[អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|DUOCHVANDA]] ([[ការពិភាក្សារបស់អ្នកប្រើប្រាស់:DUOCHVANDA|ការពិភាក្សា]]) ម៉ោង០៧:៣៦ ថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ (UTC)
k7ij4z13517iazreapzkd94bbcu6ehr